DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 maja 2002 r.
Nr 51 TREÂå:
Poz.:
ROZPORZÑDZENIE 458 — Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kszta∏cenia ogólnego w poszczególnych typach szkó∏ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3597 458 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kszta∏cenia ogólnego w poszczególnych typach szkó∏.
Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b) ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r.
Nr 28, poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759 i Nr 162, poz. 1126, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19, poz. 239, Nr 48, poz. 550, Nr 104, poz. 1104, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1320, z 2001 r. Nr 111, poz. 1194 i Nr 144, poz. 1615 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 362) zarzàdza si´, co nast´puje:
§ 1OkreÊla si´ podstaw´ programowà
1)wychowania przedszkolnego dla przedszkoli i oddzia∏ów przedszkolnych w szko∏ach podstawowych, stanowiàcà za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia,
2)kszta∏cenia ogólnego dla:
a)szkó∏ podstawowych i gimnazjów, stanowiàcà za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia,
b)uczniów z upoÊledzeniem umys∏owym w stopniu umiarkowanym i znacznym w szko∏ach podstawowych, gimnazjach i oddzia∏ach przysposabiajàcych do pracy w zasadniczych szko∏ach zawodowych, stanowiàcà za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia,
c)liceów ogólnokszta∏càcych, liceów profilowanych i techników, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. b), c) i d) ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty, stanowiàcà za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia,
d)zasadniczych szkó∏ zawodowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy, o której mowa w lit. c), stanowiàcà za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia,
e)szkó∏ ponadpodstawowych, stanowiàcà za∏àcznik nr 6 do rozporzàdzenia.
§ 2Przepisy rozporzàdzenia nie dotyczà kszta∏cenia dzieci i m∏odzie˝y z upoÊledzeniem umys∏owym
w stopniu g∏´bokim.
§ 3Traci moc rozporzàdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie podstawy
programowej wychowania przedszkolnego, kszta∏cenia ogólnego w poszczególnych typach szkó∏ oraz kszta∏cenia w profilach w liceach profilowanych (Dz. U.
Nr 61, poz. 625).
§ 4Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem
1 wrzeÊnia 2002 r.
Minister Edukacji Narodowej i Sportu: K. ¸ybacka Dziennik Ustaw Nr 51 — 3598 — Poz. 458 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. (poz. 458) Za∏àcznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI I ODDZIA¸ÓW PRZEDSZKOLNYCH W SZKO¸ACH PODSTAWOWYCH Wychowanie przedszkolne obejmuje wspomaganie rozwoju i wczesnà edukacj´ dzieci od trzeciego roku ˝ycia do rozpocz´cia nauki w klasie pierwszej szko∏y podstawowej.
Wychowanie przedszkolne organizowane jest w przedszkolach i w oddzia∏ach przedszkolnych w szko∏ach podstawowych.
Przedszkola (oddzia∏y przedszkolne w szko∏ach podstawowych) zapewniajà opiek´, wychowanie i uczenie si´ w atmosferze akceptacji i bezpieczeƒstwa.
Tworzà warunki umo˝liwiajàce dziecku osiàgni´cie „gotowoÊci szkolnej”.
Wobec rodziców przedszkola (oddzia∏y przedszkolne w szko∏ach podstawowych) pe∏nià funkcj´ doradczà i wspierajàcà dzia∏ania wychowawcze:
1)pomagajà w rozpoznawaniu mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka i podj´ciu wczesnej interwencji specjalistycznej,
2)informujà na bie˝àco o post´pach dziecka,
3)uzgadniajà wspólnie z rodzicami kierunki i zakres zadaƒ realizowanych w przedszkolach i oddzia∏ach przedszkolnych.
Celem wychowania przedszkolnego jest wspomaganie i ukierunkowywanie rozwoju dziecka zgodnie z jego wrodzonym potencja∏em i mo˝liwoÊciami rozwojowymi w relacjach ze Êrodowiskiem spo∏eczno-kulturowym i przyrodniczym.
Wynikajàce z powy˝szego celu zadania, dostosowane do potrzeb i mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka, nauczyciel realizuje w ramach okreÊlonych obszarów edukacyjnych.
I. Poznawanie i rozumienie siebie i Êwiata 1. Budzenie zaciekawienia otaczajàcym Êwiatem poprzez prowokowanie pytaƒ i dostarczanie radoÊci odkrywania.
2.Organizowanie dzia∏aƒ umo˝liwiajàcych poznawanie wielowymiarowoÊci cz∏owieka (postrzegam, myÊl´, czuj´, dzia∏am).
3.Tworzenie sytuacji pozwalajàcych na poznanie mo˝liwoÊci w∏asnych dziecka i innych ludzi, np. wynikajàcych ze zró˝nicowania p∏ci, wieku, stanu zdrowia i doÊwiadczenia.
4.Tworzenie sytuacji doskonalàcych pami´ç, zdolnoÊç kojarzenia, umiej´tnoÊç skupienia uwagi na rzeczach i osobach.
5.Dostrzeganie i opisywanie ró˝nic, podobieƒstw i relacji mi´dzy przedmiotami i zjawiskami. Stwarzanie okazji do porzàdkowania, klasyfikowania i liczenia.
6.Odczytywanie sensu i przeznaczenia rzeczy.
7.Wzbudzanie zainteresowaƒ obrazem ( ilustracjà) i tekstem.
8.Poznawanie, stosowanie, tworzenie symboli i znaków.
9.Tworzenie warunków do doÊwiadczeƒ j´zykowych w zakresie reprezentatywnej i komunikatywnej funkcji j´zyka (ze szczególnym uwzgl´dnieniem nabywania i rozwijania umiej´tnoÊci czytania i pisania).
10.Przekazywanie wiedzy o zdrowym stylu ˝ycia, ocenianie zachowaƒ s∏u˝àcych i zagra˝ajàcych zdrowiu.
11.Wykorzystywanie i tworzenie okazji do poznawania rzeczywistoÊci:
1)przyrodniczej poprzez obserwowanie, eksperymentowanie, odkrywanie,
2)spo∏eczno-kulturowej poprzez poznawanie zasad organizacji ˝ycia spo∏ecznego, tradycji rodzinnej, regionalnej, narodowej oraz poznanie dzie∏ kultury,
3)technicznej poprzez obserwowanie, manipulowanie oraz przekszta∏canie przedmiotów lub zmian´ ich u∏o˝enia w przestrzeni i czasie.
II. Nabywanie umiej´tnoÊci poprzez dzia∏anie 1. Wspieranie samodzielnych dzia∏aƒ dziecka.
2.Umo˝liwianie dziecku dokonywania wyborów i prze˝ywania pozytywnych efektów w∏asnych dzia∏aƒ.
3.Pomaganie dziecku w dostrzeganiu problemów, planowaniu i realizowaniu zadaƒ.
4.Umo˝liwianie poznawania i stosowania ró˝nych sposobów rozwiàzywania zadaƒ.
5.Kszta∏towanie nawyków higienicznych i zachowaƒ prozdrowotnych oraz proekologicznych.
6.Uczenie zasad post´powania warunkujàcych bezpieczeƒstwo dziecka.
7.Tworzenie warunków sprzyjajàcych spontanicznej i zorganizowanej aktywnoÊci ruchowej dziecka.
Umo˝liwianie udzia∏u w grach, zabawach ruchowych i gimnastyce.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3599 — 8. Umo˝liwianie dziecku ekspresji spostrze˝eƒ, prze˝yç, uczuç w ró˝nych formach dzia∏alnoÊci, z zastosowaniem werbalnych i niewerbalnych Êrodków wyrazu.
9.Wspieranie dzia∏aƒ twórczych w ró˝nych dziedzinach aktywnoÊci.
III. Odnajdywanie swojego miejsca w grupie rówieÊniczej, wspólnocie 1. Uczenie nawiàzywania bliskiego, serdecznego kontaktu z innymi osobami.
2.Pomoc w budowaniu pozytywnego obrazu w∏asnego „Ja” i zaspokajaniu poczucia bezpieczeƒstwa.
Poz. 458 9. Tworzenie okazji do pe∏nienia przez dziecko ró˝nych ról w uk∏adach interpersonalnych, ze zwróceniem uwagi na rol´ dziecka w rodzinie.
10.Tworzenie okazji do wspólnego podejmowania i realizowania ró˝nych zadaƒ, rozwiàzywania problemów.
11.Dostarczanie przyk∏adów i doÊwiadczanie rozwiàzywania sytuacji konfliktowych na zasadzie kompromisu i akceptacji potrzeb innych osób.
IV. Budowanie systemu wartoÊci 1. Wprowadzanie dziecka w Êwiat wartoÊci uniwersalnych, takich jak dobro, prawda, mi∏oÊç, pi´kno, poprzez:
1)przekaz osobowy nauczyciela, 3. Identyfikowanie i nazywanie ró˝nych stanów emocjonalnych.
2)tworzenie otoczenia sprzyjajàcego rozumieniu i prze˝ywaniu tych wartoÊci.
4.Uczenie sposobów radzenia sobie z w∏asnymi emocjami, w∏aÊciwego reagowania na przejawy emocji innych oraz kontrolowania zachowaƒ.
2.Pomaganie dziecku w poznawaniu ró˝nych postaw bohaterów literackich i filmowych oraz w podejmowaniu próby ich oceny i uzasadnienia stanowiska.
5.Wdra˝anie do zachowaƒ akceptowanych spo∏ecznie, wprowadzanie w kultur´ bycia.
3.Wykorzystywanie codziennych sytuacji do podejmowania prób samooceny i oceny zachowaƒ innych.
6.Umo˝liwianie dziecku odkrywania znaczenia komunikowania si´ w sposób niewerbalny.
4.Stwarzanie okazji do dokonywania przez dziecko wyborów i zdawania sobie sprawy z ich konsekwencji.
7.Umo˝liwianie doÊwiadczeƒ w mówieniu, s∏uchaniu i byciu s∏uchanym.
8.Tworzenie okazji do wymiany informacji, uczenie dyskutowania i dochodzenia do kompromisu.
5.Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoÊci poprzez samodzielne, dok∏adne i rzetelne wywiàzywanie si´ z podejmowanych zadaƒ, szacunku do pracy swojej i innych.
Za∏àcznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓ¸ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW Nadrz´dnym celem dzia∏aƒ edukacyjnych szko∏y jest wszechstronny rozwój ucznia. Edukacja szkolna polega na harmonijnej realizacji przez nauczycieli zadaƒ w zakresie nauczania, kszta∏cenia umiej´tnoÊci i wychowania. Zadania te tworzà wzajemnie uzupe∏niajàce si´ i równowa˝ne wymiary pracy ka˝dego nauczyciela.
Szko∏a w zakresie nauczania, co stanowi jej zadanie specyficzne, zapewnia uczniom w szczególnoÊci:
1)nauk´ poprawnego i swobodnego wypowiadania si´, pisania i czytania ze zrozumieniem,
2)poznawanie wymaganych poj´ç i zdobywanie rzetelnej wiedzy na poziomie umo˝liwiajàcym co najmniej kontynuacj´ nauki na nast´pnym etapie kszta∏cenia,
3)dochodzenie do rozumienia, a nie tylko do pami´ciowego opanowania przekazywanych treÊci,
4)rozwijanie zdolnoÊci dostrzegania ró˝nego rodzaju zwiàzków i zale˝noÊci (przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, czasowych i przestrzennych, itp.),
5)rozwijanie zdolnoÊci myÊlenia analitycznego i syntetycznego,
6)przekazywanie wiadomoÊci przedmiotowych w sposób integralny, prowadzàcy do lepszego rozumienia Êwiata, ludzi i siebie,
7)poznawanie zasad rozwoju osobowego i ˝ycia spo∏ecznego,
8)poznawanie dziedzictwa kultury narodowej postrzeganej w perspektywie kultury europejskiej.
W szkole uczniowie kszta∏cà swoje umiej´tnoÊci wykorzystywania zdobywanej wiedzy, aby w ten sposób lepiej przygotowaç si´ do pracy w warunkach wspó∏czesnego Êwiata. Nauczyciele tworzà uczniom warunki do nabywania nast´pujàcych umiej´tnoÊci:
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3600 —
1)planowania, organizowania i oceniania w∏asnej nauki, przyjmowania za nià coraz wi´kszej odpowiedzialnoÊci,
2)skutecznego porozumiewania si´ w ró˝nych sytuacjach, prezentacji w∏asnego punktu widzenia i uwzgl´dniania poglàdów innych ludzi, poprawnego pos∏ugiwania si´ j´zykiem ojczystym, przygotowania do publicznych wystàpieƒ,
3)efektywnego wspó∏dzia∏ania w zespole i pracy w grupie, budowania wi´zi mi´dzyludzkich, podejmowania indywidualnych i grupowych decyzji, skutecznego dzia∏ania na gruncie zachowania obowiàzujàcych norm,
4)rozwiàzywania problemów w sposób twórczy,
5)poszukiwania, porzàdkowania i wykorzystywania informacji z ró˝nych êróde∏ oraz efektywnego pos∏ugiwania si´ technologià informacyjnà,
6)odnoszenia do praktyki zdobytej wiedzy oraz tworzenia potrzebnych doÊwiadczeƒ i nawyków,
7)rozwijania sprawnoÊci umys∏owych oraz osobistych zainteresowaƒ,
8)przyswajania sobie metod i technik negocjacyjnego rozwiàzywania konfliktów i problemów spo∏ecznych.
Nauczyciele w pracy wychowawczej, wspierajàc w tym zakresie obowiàzki rodziców, zmierzajà do tego, aby uczniowie w szczególnoÊci:
1)znajdowali w szkole Êrodowisko wszechstronnego rozwoju osobowego (w wymiarze intelektualnym, psychicznym, spo∏ecznym, zdrowotnym, estetycznym, moralnym, duchowym),
2)rozwijali w sobie dociekliwoÊç poznawczà, ukierunkowanà na poszukiwanie prawdy, dobra i pi´kna w Êwiecie,
3)mieli ÊwiadomoÊç ˝yciowej u˝ytecznoÊci zarówno poszczególnych przedmiotów nauczania, jak i ca∏ej edukacji na danym etapie,
4)stawali si´ coraz bardziej samodzielni w dà˝eniu do dobra w jego wymiarze indywidualnym i spo∏ecznym, godzàc dà˝enie do dobra w∏asnego z dobrem innych, odpowiedzialnoÊç za siebie z odpowiedzialnoÊcià za innych, wolnoÊç w∏asnà z wolnoÊcià innych,
5)poszukiwali, odkrywali i dà˝yli na drodze rzetelnej pracy do osiàgni´cia celów ˝yciowych i wartoÊci wa˝nych dla odnalezienia w∏asnego miejsca w Êwiecie,
6)uczyli si´ szacunku dla dobra wspólnego jako podstawy ˝ycia spo∏ecznego oraz przygotowywali si´ do ˝ycia w rodzinie, w spo∏ecznoÊci lokalnej i w paƒstwie,
7)przygotowywali si´ do rozpoznawania wartoÊci moralnych, dokonywania wyborów i hierarchizacji wartoÊci oraz mieli mo˝liwoÊç doskonalenia si´,
8)kszta∏towali w sobie postaw´ dialogu, umiej´tnoÊç s∏uchania innych i rozumienia ich poglàdów; umie- Poz. 458 li wspó∏dzia∏aç i wspó∏tworzyç w szkole wspólnot´ nauczycieli i uczniów.
Nauczyciele, majàc na uwadze osobowy rozwój ucznia, wspó∏dzia∏ajà na rzecz tworzenia w ÊwiadomoÊci uczniów zintegrowanego systemu wiedzy, umiej´tnoÊci i postaw. Ma to szczególne zastosowanie w kszta∏ceniu zintegrowanym.
Integracji wiedzy nauczanej w szkole na ró˝nych etapach kszta∏cenia s∏u˝y wprowadzenie kszta∏cenia zintegrowanego w klasach I—III szko∏y podstawowej oraz Êcie˝ek edukacyjnych.
Dzia∏alnoÊç edukacyjna szko∏y jest okreÊlona przez:
1)szkolny zestaw programów nauczania, który, uwzgl´dniajàc wymiar wychowawczy, obejmuje ca∏à dzia∏alnoÊç szko∏y z punktu widzenia dydaktycznego,
2)program wychowawczy szko∏y, który opisuje w sposób ca∏oÊciowy wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze wychowawczym i jest realizowany przez wszystkich nauczycieli,
3)program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego Êrodowiska, który opisuje w sposób ca∏oÊciowy wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.
Szkolny zestaw programów nauczania, program wychowawczy szko∏y oraz program profilaktyki tworzà spójnà ca∏oÊç. Ich przygotowanie i realizacja sà zadaniem zarówno ca∏ej szko∏y, jak i ka˝dego nauczyciela.
Obok zadaƒ wychowawczych i profilaktycznych nauczyciele wykonujà równie˝ dzia∏ania opiekuƒcze odpowiednio do istniejàcych potrzeb.
Konieczne jest podejmowanie przez nauczycieli dzia∏aƒ majàcych na celu wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów.
Edukacja szkolna przebiega w nast´pujàcych etapach edukacyjnych dostosowanych do okresów rozwojowych dziecka:
1)etap III — klasy I—III szko∏y podstawowej,
2)etap III — klasy IV—VI szko∏y podstawowej,
3)etap III — gimnazjum.
Ilekroç w za∏àczniku jest mowa o:
1)zaj´ciach edukacyjnych — nale˝y przez to rozumieç zaj´cia o charakterze dydaktyczno-wychowawczym, w toku których odbywa si´ nauczanie przedmiotów (bloków przedmiotowych), kszta∏cenie zintegrowane lub realizacja Êcie˝ek edukacyjnych,
2)Êcie˝ce edukacyjnej — nale˝y przez to rozumieç zestaw treÊci i umiej´tnoÊci o istotnym znaczeniu poznawczym i wychowawczym, których realizacja mo˝e odbywaç si´ w ramach nauczania przedmiotów lub w postaci odr´bnych zaj´ç,
3)etapie edukacyjnym — nale˝y przez to rozumieç odpowiedni okres kszta∏cenia o wyró˝nionych celach, stanowiàcy ca∏oÊç dydaktycznà, Dziennik Ustaw Nr 51 — 3601 —
4)kszta∏ceniu zintegrowanym — nale˝y przez to rozumieç system nauczania w klasach I—III szko∏y podstawowej.
Poz. 458
12)uwzgl´dniaç indywidualne potrzeby dziecka i troszczyç si´ o zapewnienie mu równych szans, SZKO¸A PODSTAWOWA
13)stwarzaç warunki do rozwijania samodzielnoÊci, obowiàzkowoÊci, podejmowania odpowiedzialnoÊci za siebie i najbli˝sze otoczenie, I i II ETAP EDUKACYJNY
14)stwarzaç warunki do indywidualnego i grupowego dzia∏ania na rzecz innych.
Nauczyciele w szkole podstawowej dostosowujà sposób przekazywania odpowiedniej wiedzy, kszta∏towania umiej´tnoÊci i postaw uczniów do naturalnej w tym wieku aktywnoÊci dzieci, umo˝liwiajà im poznawanie Êwiata w jego jednoÊci i z∏o˝onoÊci, wspomagajà ich samodzielnoÊç uczenia si´, inspirujà je do wyra˝ania w∏asnych myÊli i prze˝yç, rozbudzajà ich ciekawoÊç poznawczà oraz motywacj´ do dalszej edukacji.
W szkole podstawowej szczególnie wa˝ne jest stwarzanie przyjaznej atmosfery i pomaganie dziecku w dobrym funkcjonowaniu w spo∏ecznoÊci szkolnej.
Edukacja w szkole podstawowej, wspomagajàc rozwój dziecka jako osoby i wprowadzajàc je w ˝ycie spo∏eczne, ma na celu przede wszystkim:
KSZTA¸CENIE ZINTEGROWANE
1)prowadziç dziecko do nabywania i rozwijania umiej´tnoÊci wypowiadania si´, czytania i pisania, wykonywania elementarnych dzia∏aƒ arytmetycznych, pos∏ugiwania si´ prostymi narz´dziami i kszta∏towania nawyków spo∏ecznego wspó∏˝ycia,
2)rozwijaç poznawcze mo˝liwoÊci uczniów, tak aby mogli oni przechodziç od dzieci´cego do bardziej dojrza∏ego i uporzàdkowanego rozumienia Êwiata,
3)rozwijaç i przekszta∏caç spontanicznà motywacj´ poznawczà w motywacj´ Êwiadomà, przygotowywaç do podejmowania zadaƒ wymagajàcych systematycznego i d∏u˝szego wysi∏ku intelektualnego i fizycznego,
4)rozbudzaç i rozwijaç wra˝liwoÊç estetycznà i moralnà dziecka oraz jego indywidualne zdolnoÊci twórcze,
5)umacniaç wiar´ dziecka we w∏asne si∏y i w zdolnoÊç osiàgania wartoÊciowych i trudnych celów,
6)rozwijaç zdolnoÊç odró˝niania Êwiata rzeczywistego od wyobra˝onego oraz postaci historycznych od fantastycznych,
7)kszta∏towaç potrzeby i umiej´tnoÊci dbania o w∏asne cia∏o, zdrowie i sprawnoÊç fizycznà; wyrabiaç czujnoÊç wobec zagro˝eƒ dla zdrowia fizycznego, psychicznego i duchowego,
8)rozwijaç umiej´tnoÊci dziecka poznawania siebie oraz otoczenia rodzinnego, spo∏ecznego, kulturowego, technicznego i przyrodniczego dost´pnego jego doÊwiadczeniu, I ETAP EDUKACYJNY klasy I—III Kszta∏cenie na tym etapie jest ∏agodnym przejÊciem od wychowania przedszkolnego do edukacji prowadzonej w systemie szkolnym. Ma ono charakter zintegrowany.
Zaj´cia edukacyjne prowadzi nauczyciel (nauczyciele) wed∏ug ustalonego przez siebie planu, dostosowujàc czas zaj´ç i przerw do aktywnoÊci uczniów.
Nauczyciel (nauczyciele) uk∏ada zaj´cia w taki sposób, aby zachowaç ciàg∏oÊç nauczania i doskonalenia podstawowych umiej´tnoÊci.
Wskazane jest takie organizowanie procesu dydaktyczno-wychowawczego, aby w ka˝dym dniu wystàpi∏y zaj´cia ruchowe, których ∏àczny tygodniowy wymiar wynosi co najmniej 3 godziny.
Cele edukacyjne Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, w tym szczególnie:
1)umiej´tnoÊci s∏u˝àcych zdobywaniu wiedzy (czytania, pisania i liczenia),
2)umiej´tnoÊci nawiàzywania i utrzymywania poprawnych kontaktów z innymi dzieçmi, doros∏ymi, z osobami niepe∏nosprawnymi, przedstawicielami innej narodowoÊci, rasy itp.,
3)poczucia przynale˝noÊci do spo∏ecznoÊci szkolnej, Êrodowiska lokalnego, regionu i kraju,
4)umiej´tnoÊci dzia∏ania w ró˝nych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych,
5)rozbudzania potrzeby kontaktu z przyrodà.
9)wzmacniaç poczucie to˝samoÊci kulturowej, historycznej, etnicznej i narodowej, Zadania szko∏y
10)stwarzaç warunki do rozwoju wyobraêni i ekspresji werbalnej, plastycznej, muzycznej i ruchowej, zapewniaç warunki do harmonijnego rozwoju fizycznego i psychicznego oraz zachowaƒ prozdrowotnych, 1. UÊwiadamianie uczniom, ˝e wspólnoty takie jak: rodzina, Êrodowisko lokalne i ojczyzna stanowià wielkà wartoÊç w ˝yciu ka˝dego cz∏owieka i ˝e ka˝dy ma wobec tych wspólnot obowiàzki.
11)zapewniaç opiek´ i wspomagaç rozwój dziecka w przyjaznym, bezpiecznym i zdrowym Êrodowisku w poczuciu wi´zi z rodzinà, 2. Uczenie zwyczajów, obyczajów i w∏aÊciwych zachowaƒ w Êrodowisku rodzinnym, wobec kolegów szkolnych i nauczycieli.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3602 — Poz. 458 3. Uczenie w∏aÊciwych zachowaƒ w stosunku do zwierzàt i otaczajàcej przyrody.
25)stosunki przestrzenne, porzàdkowanie, klasyfikowanie, 4. Rozpoznanie poziomu sprawnoÊci warunkujàcego opanowanie przez uczniów podstawowych umiej´tnoÊci: czytania, pisania i liczenia; odpowiednio do tego prowadzenie çwiczeƒ usprawniajàcych.
26)liczenie (przeliczanie przedmiotów, niezale˝noÊç liczby przedmiotów od sposobów ich przeliczania, porównywanie liczebnoÊci zbiorów), 5. Kszta∏towanie w∏aÊciwych nawyków higienicznych.
6.Zapoznanie dzieci z polskà i Êwiatowà klasycznà literaturà dzieci´cà.
TreÊci nauczania Edukacja na tym etapie obejmuje nast´pujàce treÊci nauczania i dzia∏ania edukacyjne:
1)dom rodzinny — dziecko jako cz∏onek rodziny,
2)szko∏a — dziecko jako uczeƒ, kolega, przyjaciel,
3)miejscowoÊç, ˝ycie jej mieszkaƒców,
4)przyroda w otoczeniu dziecka,
27)liczby i ich zapis, stopniowe rozszerzanie zakresu liczbowego do 10 000, zapis dziesiàtkowy,
28)dzia∏ania arytmetyczne (dodawanie, odejmowanie, algorytmy dodawania i odejmowania pisemnego, mno˝enie, algorytm mno˝enia pisemnego przez liczby jednocyfrowe, dzielenie), kolejnoÊç wykonywania dzia∏aƒ,
29)mierzenie, wa˝enie, obliczenia pieni´˝ne, kalendarz,
30)matematyzowanie sytuacji konkretnych, rozwiàzywanie zadaƒ tekstowych jednodzia∏aniowych i ∏atwych zadaƒ z∏o˝onych,
31)figury geometryczne, w tym trójkàt, kwadrat, prostokàt, ko∏o,
5)ojczyzna, jej symbole i Êwi´ta narodowe; baÊnie i legendy narodowe,
32)obserwowanie zjawisk i procesów przyrodniczych dost´pnych doÊwiadczeniu dziecka i mówienie o nich,
6)obrazy z przesz∏oÊci (w∏asnej rodziny, szko∏y, miejscowoÊci),
33)formy ochrony Êrodowiska przyrodniczego w najbli˝szej okolicy,
7)zabawy, zaj´cia, przygody dzieci,
34)poznanie w∏asnego cia∏a,
8)obrazy z ˝ycia dzieci w innych krajach,
35)dba∏oÊç o zdrowie, higiena w∏asna i otoczenia,
9)wybrane wytwory kultury, sztuki, techniki,
36)podobieƒstwa i ró˝nice mi´dzy ludêmi, zrozumienie a tolerancja,
10)rozmowy,
11)swobodne i spontaniczne wypowiedzi uczniów,
37)˝ywnoÊç i ˝ywienie,
13)recytowanie wierszy i prozy,
38)bezpieczeƒstwo, w tym poruszanie si´ po drogach publicznych, rozpoznawanie sygna∏ów alarmowych o niebezpieczeƒstwie,
14)zabawy i gry dramowe, teatralne,
39)poznawanie pracy w wybranych zawodach,
15)uwa˝ne s∏uchanie wypowiedzi innych,
40)urzàdzenia techniczne powszechnego u˝ytku (bezpieczne u˝ytkowanie),
12)opowiadanie i opisywanie,
16)odbiór programów radiowych i telewizyjnych,
17)s∏uchanie baÊni, opowiadaƒ i legend, w tym z w∏asnego regionu, jako inspiracji do s∏ownego i pozas∏ownego wyra˝ania treÊci i prze˝yç,
18)czytanie g∏oÊne sylab, wyrazów, zdaƒ i tekstów,
19)czytanie ciche ze zrozumieniem,
20)ró˝ne êród∏a informacji i technologii informacyjnej, w tym korzystanie z czytelni i biblioteki szkolnej,
21)pisanie liter, ∏àczenie liter w sylaby, pisanie wyrazów, zdaƒ,
22)przepisywanie wyrazów, zdaƒ, tekstów, powiàzane z uzupe∏nianiem i przekszta∏caniem,
23)pisanie swobodnych tekstów, ˝yczeƒ, zaproszeƒ, listów, opowiadaƒ i opisów,
24)pisanie z wykorzystaniem elementarnych zasad pisowni,
41)wykorzystanie materia∏ów (papier, drewno, tkanina, metal, tworzywa sztuczne, materia∏y przyrodnicze) w dzia∏alnoÊci manualnej,
42)organizacja pracy (planowanie, organizacja stanowiska, racjonalne wykorzystanie materia∏u i czasu),
43)dzia∏alnoÊç plastyczna uczniów w ró˝nych materia∏ach, technikach i formach z wykorzystaniem tradycji regionalnych,
44)ró˝norodnoÊç dziedzictwa i poszukiwaƒ w sferze kultury,
45)wieloÊç Êrodków komunikacji (j´zyk przestrzeni, koloru, cia∏a itp.) oraz Êrodków wyrazu plastycznego,
46)ekspresja i autoekspresja,
47)rozumienie, akceptacja i tolerancja dla innych wypowiedzi artystycznych,
48)kszta∏towanie otoczenia i form u˝ytkowych, Dziennik Ustaw Nr 51 — 3603 —
49)krajobraz kulturowy,
50)brzmienie g∏osów, instrumentów muzycznych, dêwi´k, rytm, tempo, Poz. 458 j´ç, ortografi´ i estetyk´ zapisu) odpowiedzialni sà wszyscy nauczyciele niezale˝nie od posiadanej specjalnoÊci.
51)Êpiew, gra na instrumentach, ruch z muzykà, Cele edukacyjne
52)percepcja elementów akustyki Êrodowiska cz∏owieka, muzyki i utworów muzycznych, Wspomaganie umiej´tnoÊci porozumiewania si´ uczniów i wprowadzanie ich w Êwiat kultury, zw∏aszcza przez:
53)gry i zabawy ruchowe, çwiczenia terenowe, w´drówki piesze,
54)umiej´tnoÊci ruchowe oraz çwiczenia fizyczne korygujàce postaw´ cia∏a,
55)przestrzeganie regu∏ w grach i zabawach ruchowych.
W szko∏ach, które organizujà nauk´ j´zyka mniejszoÊci narodowej lub grupy etnicznej, j´zyk ten jest nauczany w ramach nauczania zintegrowanego. TreÊci nauczania w klasach I—III powinny byç czerpane z podobnych kr´gów tematycznych, jakie zosta∏y okreÊlone powy˝ej, z uwzgl´dnieniem kultury danej mniejszoÊci narodowej lub grupy etnicznej.
II ETAP EDUKACYJNY klasy IV—VI Poczàwszy od II etapu edukacyjnego wprowadza si´ przedmioty i nast´pujàce Êcie˝ki edukacyjne o charakterze wychowawczo-dydaktycznym:
1)kszta∏cenie sprawnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania i pisania w zró˝nicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych, a zw∏aszcza wa˝nych dla ˝ycia w paƒstwie demokratycznym i obywatelskim; rozwijanie zainteresowania uczniów j´zykiem jako sk∏adnikiem dziedzictwa kulturowego,
2)ujawnianie zainteresowaƒ, mo˝liwoÊci i potrzeb oraz j´zykowych i czytelniczych umiej´tnoÊci uczniów po to, aby wyznaczaç stosowne dla nich cele, dobieraç treÊci i materia∏y, projektowaç odpowiednie dzia∏ania gwarantujàce skutecznoÊç edukacji,
3)rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiej´tnoÊci odbioru dzie∏ literackich i innych tekstów kultury, tak˝e audiowizualnych, a przez nie przybli˝anie rozumienia cz∏owieka i Êwiata; wprowadzanie w tradycj´ kultury narodowej i europejskiej,
2)edukacja ekologiczna,
4)uczenie istnienia w kulturze, przede wszystkim w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym, tak by stawa∏a si´ wewn´trznà i osobistà w∏asnoÊcià dziecka.
3)edukacja prozdrowotna, Zadania szko∏y
4)wychowanie do ˝ycia w spo∏eczeƒstwie:
1.Wychowanie j´zykowe i rozbudzanie wra˝liwoÊci estetycznej.
1)edukacja czytelnicza i medialna,
a)wychowanie do ˝ycia w rodzinie,
b)wychowanie regionalne — dziedzictwo kulturowe w regionie,
c)wychowanie patriotyczne i obywatelskie.
Dyrektor szko∏y zapewnia uwzgl´dnienie problematyki Êcie˝ek edukacyjnych w szkolnym zestawie programów nauczania. Realizacj´ Êcie˝ek edukacyjnych zapewniajà nauczyciele wszystkich przedmiotów, którzy do w∏asnego programu w∏àczajà odpowiednio treÊci danej Êcie˝ki.
Cz´Êciowej realizacji tych treÊci mo˝na dokonaç w czasie odr´bnych, modu∏owych, kilkugodzinnych zaj´ç. Dotyczy to zw∏aszcza Êcie˝ki edukacyjnej „Wychowanie do ˝ycia w spo∏eczeƒstwie”.
PRZEDMIOTY J¢ZYK POLSKI Cz∏owiek zdobywa wiedz´ przede wszystkim poprzez j´zyk. Nauczanie j´zyka ojczystego tworzy fundament ogólnego rozwoju ucznia, jest pomocà w kszta∏towaniu osoby ucznia, stanowi g∏ówny punkt odniesienia ca∏ej edukacji szkolnej — wychowania i kszta∏cenia.
Za rozwój j´zyka w mowie i piÊmie (w tym za zasób po- 2. Motywowanie do poznawania literatury oraz ró˝norodnych tekstów kultury (w tym regionalnej) wzbogacajàcych wiedz´ ucznia o cz∏owieku, ˝yciu i Êwiecie z perspektywy wspó∏czesnoÊci i z odniesieniem do przesz∏oÊci.
3.Doskonalenie kompetencji komunikacyjnej, tzn. umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania, pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów kultury.
4.Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka nast´puje przez Êwiadome i refleksyjne jego u˝ywanie (bez nawarstwiania teoretycznej, abstrakcyjnej wiedzy o systemie j´zykowym).
5.Pobudzanie postaw kreatywnych ucznia w procesie zdobywania umiej´tnoÊci i gromadzenia wiedzy.
6.Integrowanie ró˝nych doÊwiadczeƒ kulturowych.
TreÊci nauczania TreÊci nauczania powinny byç podporzàdkowane funkcji wspierajàcej wypowiadanie si´, bez koniecznoÊci pos∏ugiwania si´ definicjami.
1.Poj´cia nadawcy i odbiorcy, sposoby rozpoznawania intencji wypowiedzi (np. pytam, odpowiadam, informuj´, prosz´).
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3604 — 2. W∏aÊciwoÊci opowiadania, opisu, dialogu oraz prostych form u˝ytkowych.
3.Wypowiedzenia oznajmujàce, pytajàce i rozkazujàce, w tym zdania i równowa˝niki zdaƒ.
4.Zwiàzki wyrazów w zdaniu, w tym rola podmiotu i orzeczenia.
5.Odmienne i nieodmienne cz´Êci mowy oraz podstawowe kategorie fleksyjne.
Poz. 458
2)ciche ze zrozumieniem,
3)ró˝nych rodzajów tekstów z uwzgl´dnianiem celu (takiego jak: informacja, prze˝ycie, perswazja itp.).
4.Pisanie:
1)tekstów kierowanych do ró˝nych adresatów i w ró˝nych celach, 6. Zwiàzki znaczeniowe mi´dzy wyrazami.
2)w zwiàzku z potrzebami codziennej komunikacji, ekspresji w∏asnych doznaƒ, z literaturà i tekstami kultury wysokiej oraz masowej, 7. Budowa s∏owotwórcza wyrazów.
3)w ró˝nych prostych formach, 8. Rodzaje g∏osek.
4)z troskà o kompozycj´ (plan, tytu∏, akapit), sprawnoÊç stylistycznà oraz poprawnoÊç gramatycznà, interpunkcyjnà i ortograficznà, a tak˝e estetyk´ tekstu.
9.Akcent wyrazowy, intonacja.
10.Poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, narracja, przenoÊnia, rytm.
11.Ró˝nice mi´dzy j´zykiem potocznym a j´zykiem literatury oraz j´zykiem regionu.
12.Terminy: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja.
13.Terminy zwiàzane z przekazami ikonicznymi, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà.
Osiàgni´cia 1. Mówienie:
1)do rzeczywistych i wyobra˝onych s∏uchaczy, z przejrzystoÊcià intencji, z uwzgl´dnianiem ró˝norodnych sytuacji, ról i kontaktów mi´dzyludzkich (oficjalnych i nieoficjalnych),
2)na temat otaczajàcej rzeczywistoÊci, w∏asnych zainteresowaƒ, literatury, innych (niewerbalnych i mieszanych) tekstów kultury,
3)na temat zaobserwowanych zjawisk j´zykowych (przy u˝yciu elementarnej terminologii j´zykoznawczej wprowadzanej zale˝nie od mo˝liwoÊci uczniów),
4)z precyzjà znaczeniowà, ze ÊwiadomoÊcià emocjonalnego nacechowania wypowiedzi oraz próbami ich oceny (zw∏aszcza etycznej),
5)p∏ynne, z poprawnà i wyraênà artykulacjà oraz dykcjà, akcentowaniem, intonacjà, pauzowaniem i tempem (w tym wyg∏aszanie tekstów z pami´ci).
2.S∏uchanie:
1)uwa˝ne i ze zrozumieniem,
2)rozmaitych wypowiedzi, w ró˝nych celach i sytuacjach,
3)z rozró˝nianiem mowy i t∏a akustycznego w przekazach audiowizualnych.
3.Czytanie:
1)g∏oÊne i wyraziste, z uwzgl´dnieniem zasad kultury ˝ywego s∏owa, 5. Odbiór tekstów kultury:
1)z dà˝noÊcià do odkrywania ich dos∏ownego, przenoÊnego i symbolicznego sensu,
2)z uwzgl´dnieniem obserwacji swoistoÊci ich tworzywa,
3)ze wskazywaniem na ró˝ne elementy Êwiata przedstawionego,
4)z odró˝nianiem fikcji artystycznej od rzeczywistoÊci,
5)z próbami okreÊlania funkcji ró˝nych elementów tekstu przy u˝yciu odpowiedniej terminologii (wprowadzanej zale˝nie od mo˝liwoÊci uczniów),
6)z wykorzystaniem ró˝nych kontekstów,
7)z uwzgl´dnieniem odr´bnoÊci regionalnej i etnicznej.
Lektura 1. Utwory zaproponowane przez uczniów i nauczyciela (w ca∏oÊci po dwa du˝e teksty literackie w klasie IV, po trzy w klasach V i VI).
2.BaÊnie, legendy, opowiadania i utwory poetyckie (w tym pochodzàce z regionu).
3.Fragmenty polskiej i Êwiatowej klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej przy systematycznym motywowaniu uczniów do samodzielnego poznawania ca∏ych tekstów.
4.Teksty reprezentatywne dla êróde∏ kultury europejskiej.
5.Utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzajàce w polskà tradycj´ i wspó∏czesnoÊç literackà — stosownie do mo˝liwoÊci i potrzeb uczniów.
6.Teksty reprezentatywne dla ró˝nych rodzajów, gatunków i form artystycznego wyrazu, ze szczególnym uwzgl´dnieniem utworów epickich, w tym odmian prozy fabularnej (m.in. powieÊci podró˝niczo-przygodowej, obyczajowej, fantastycznej).
7.Teksty u˝ytkowe, publicystyczne, popularnonaukowe, przedstawienia teatralne, filmy, s∏uchowiska radiowe, programy telewizyjne.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3605 — HISTORIA I SPO¸ECZE¡STWO Cele edukacyjne 1. Zainteresowanie przesz∏oÊcià.
2.Rozwijanie poczucia przynale˝noÊci do grupy rodzinnej, spo∏ecznoÊci lokalnej, grupy etnicznej, narodu, paƒstwa, spo∏ecznoÊci europejskiej i Êwiatowej.
3.Âwiadoma postawa patriotyczna i obywatelska motywujàca do odpowiedzialnego uczestnictwa w ˝yciu spo∏ecznym i publicznym. Kszta∏towanie szacunku do w∏asnego paƒstwa.
4.Poznawanie wartoÊci stanowiàcych istotny motyw dzia∏alnoÊci indywidualnej i publicznej w Polsce, w Europie i w Êwiecie.
Zadania szko∏y 1. Dostarczanie wiedzy na temat najwa˝niejszych wydarzeƒ i najwybitniejszych postaci z dziejów Polski (w tym regionu) oraz Europy i Êwiata.
2.Zapoznanie z symbolami narodowymi, paƒstwowymi i religijnymi; wyjaÊnienie ich znaczenia oraz kszta∏towanie szacunku wobec nich. Rozwijanie postawy patriotycznej.
3.Kszta∏towanie wyobraêni historycznej.
4.Zapoznanie z elementarnymi poj´ciami historycznymi.
5.Rozbudzanie zainteresowaƒ przesz∏oÊcià w∏asnà, swojej rodziny i narodu oraz korzeniami i rozwojem rodzimej kultury.
Poz. 458 by Êrodowiska przyrodniczego, ich ochrona i wykorzystanie.
9.Zagospodarowanie terenu w miejscu zamieszkania ucznia, uwarunkowania ˝ycia ludzi danego obszaru od czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych, krajobraz najbli˝szej okolicy.
10.Moja ojczyzna. Wydarzenia i osoby o zasadniczym znaczeniu dla losów narodu i paƒstwa polskiego (chrzest Polski, Zjazd Gnieênieƒski i koronacja Chrobrego, W∏adys∏aw ¸okietek i Kazimierz Wielki, bitwa pod Grunwaldem, Unia Polsko-Litewska, królowa Jadwiga i Jagie∏∏o, Stefan Batory, potop szwedzki, Jan Sobieski, Konstytucja 3 Maja, rozbiory, formy walki o niepodleg∏oÊç Polski, I wojna Êwiatowa, odzyskanie niepodleg∏oÊci, wojna polsko-sowiecka, Józef Pi∏sudski i Roman Dmowski, II wojna Êwiatowa, okupacja i walka o niepodleg∏oÊç).
11.Najwa˝niejsze elementy polskiego dziedzictwa kulturowego.
12.Moja ojczyzna Polska — po∏o˝enie, obszar, granice, sàsiedzi, ludnoÊç, podzia∏ administracyjny.
13.Mój kràg cywilizacyjno-kulturowy. Wybrane zagadnienia z kr´gu kultury antycznej oraz dziejów Europy. Âródziemnomorskie korzenie wybranych elementów kultury polskiej.
14.Polska w Europie — kierunki wspó∏pracy, procesy integracji z Unià Europejskà.
15.Symbole i Êwi´ta narodowe, paƒstwowe i religijne; symbole wybranych paƒstw i instytucji mi´dzynarodowych.
TreÊci nauczania 1. Ja. Kim jestem — co lubi´, co potrafi´, co jest dla mnie wa˝ne. GodnoÊç moja i innych.
2.Ja i inni. Moja postawa wobec innych. Kole˝eƒstwo, przyjaêƒ, mi∏oÊç. Prawa moje i prawa innych.
Stosunek do Êrodowiska przyrodniczego i kulturowego.
3.Ja i inni. WolnoÊç osobista a przewidywanie konsekwencji w∏asnych zachowaƒ, odpowiedzialnoÊç i obowiàzki. Wzorce osobowe — wybrane postacie historyczne i wspó∏czesne.
4.WartoÊci: prawda, dobro, pi´kno i sprawiedliwoÊç w otaczajàcym Êwiecie.
5.Mój dom, moja rodzina i sàsiedztwo. Elementy historii rodzinnej, regionalnej oraz ˝ycia codziennego w Polsce i w ró˝nych krajach i epokach.
6.Spo∏eczeƒstwo. Prawa i obowiàzki obywatelskie.
Postawy prospo∏eczne i aspo∏eczne. Przyk∏ady ró˝nych systemów spo∏ecznych w Êwiecie wspó∏czesnym i w przesz∏oÊci.
Osiàgni´cia 1. Integrowanie wiedzy historycznej uzyskanej z ró˝nych êróde∏.
2.Ujmowanie treÊci historycznych w zwiàzkach przyczynowo-skutkowych.
3.Ocenianie faktów i wydarzeƒ z przesz∏oÊci.
4.Tworzenie opowiadania opartego na treÊciach historycznych, z obrazowym ujmowaniem epizodów, postaci i scenek historycznych.
5.Umieszczanie wydarzeƒ w przedzia∏ach czasowych, obliczanie up∏ywu czasu mi´dzy wydarzeniami.
6.Rysowanie drzewa genealogicznego.
7.Poszukiwanie swojego miejsca w Êwiecie, Êwiadome korzystanie z przys∏ugujàcych praw oraz wype∏nianie obowiàzków.
8.Umiej´tnoÊç krytycznej oceny wydarzeƒ historycznych i wspó∏czesnych.
7.Praca. Jej znaczenie w ˝yciu indywidualnym i zbiorowym. Organizacja pracy i jej efekty w ró˝nych epokach i wspó∏czeÊnie.
9.Rozumienie i stosowanie przyj´tych norm wspó∏˝ycia w najbli˝szym otoczeniu. Indywidualne i grupowe dzia∏anie w najbli˝szym otoczeniu spo∏ecznym i na forum szko∏y.
8.Zró˝nicowanie regionalne Polski efektem warunków przyrodniczych i dzia∏alnoÊci cz∏owieka, zaso- 10. Samodzielna ocena zachowaƒ swoich i innych, a tak˝e przewidywanie ich konsekwencji.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3606 — Poz. 458 11. Dokonywanie Êwiadomej samoidentyfikacji kulturowej, narodowej, etnicznej, regionalnej i paƒstwowej; formu∏owanie uzasadnieƒ w∏asnych postaw i poglàdów.
5.Wprowadzenie do pracy ze s∏ownikiem dwuj´zycznym oraz stosownymi materia∏ami uzupe∏niajàcymi.
12.Wyra˝anie w∏asnego zdania i s∏uchanie zdania innych.
Osiàgni´cia 13. Dostrzeganie zwiàzków teraêniejszoÊci z przesz∏oÊcià oraz ciàg∏oÊci rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego.
14.Odczytywanie i opis ró˝norodnych êróde∏ informacji historycznej i ich ilustracyjne wykorzystywanie przy rekonstrukcji przesz∏oÊci.
15.Lokalizowanie czasowo-przestrzenne wydarzeƒ z wykorzystaniem osi czasu, planu, mapy, wykresów i tabel.
16.Wyciàganie wniosków z porównywania dwóch i wi´cej prostych informacji dotyczàcych wydarzeƒ i postaci historycznych.
17.Poszukiwanie potrzebnych informacji w ró˝norodnych êród∏ach oraz rozwijanie umiej´tnoÊci ich selekcjonowania, porzàdkowania i przechowywania.
18.Ukierunkowana, bezpoÊrednia obserwacja elementów Êrodowiska geograficznego i spo∏ecznego.
19.Formu∏owanie pytaƒ, problemów dotyczàcych zjawisk zachodzàcych w Êrodowisku lokalnym, regionalnym i poszukiwanie ich rozwiàzaƒ z wykorzystaniem dost´pnych êróde∏ informacji.
J¢ZYK OBCY Cele edukacyjne Opanowanie znajomoÊci j´zyka na poziomie zapewniajàcym minimum komunikacji j´zykowej.
Zadania szko∏y 1. Rozwijanie w uczniach poczucia w∏asnej wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci j´zykowe, m.in. przez pozytywnà informacj´ zwrotnà dotyczàcà ich indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.
2.Stopniowe przygotowywanie ucznia do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.
6.Proste projekty zespo∏owe.
1.SprawnoÊç rozumienia ze s∏uchu:
1)ogólnego sensu prostych sytuacji komunikacyjnych, w tym intencji rozmówcy,
2)instrukcji nauczyciela,
3)ogólnego sensu oraz wyszukiwanie informacji szczegó∏owych w nieskomplikowanych wypowiedziach i dialogach.
2.SprawnoÊç mówienia:
1)zadawanie prostych pytaƒ oraz udzielanie odpowiedzi,
2)zdobywanie i udzielanie informacji w typowych sytuacjach dnia codziennego,
3)formu∏owanie krótkiej wypowiedzi o sobie, rodzinie, najbli˝szym otoczeniu,
4)inicjowanie i podtrzymywanie prostej rozmowy dotyczàcej typowych sytuacji dnia codziennego,
5)opanowanie poprawnej wymowy w zakresie poznanego materia∏u j´zykowego.
3.SprawnoÊç czytania:
1)rozumienie powszechnie spotykanych dokumentów, takich jak: menu, rozk∏ad jazdy, og∏oszenia, reklamy, listy i instrukcje,
2)wyszukiwanie konkretnych informacji w prostych tekstach,
3)rozumienie ogólnego sensu prostych, adaptowanych tekstów.
4.SprawnoÊç pisania:
1)dostrzeganie ró˝nic mi´dzy fonetycznà a graficznà formà wyrazu oraz umiej´tnoÊç poprawnego zapisu wi´kszoÊci s∏ów znanych ze s∏uchu,
2)napisanie krótkiego listu o sobie i swoich zainteresowaniach, przekazanie prostej informacji.
5.Inne umiej´tnoÊci — korzystanie ze szkolnego s∏ownika dwuj´zycznego.
3.Rozwijanie w uczniach postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.
TreÊci nauczania 1. Podstawowe struktury gramatyczne umo˝liwiajàce formu∏owanie wypowiedzi w odniesieniu do teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz do relacji przestrzennych.
MATEMATYKA Cele edukacyjne 1. Rozwijanie rozumienia podstawowych poj´ç arytmetyki i geometrii.
2.Rozwijanie pami´ci, wyobraêni, myÊlenia abstrakcyjnego i logicznego rozumowania.
2.Podstawowe funkcje j´zykowe umo˝liwiajàce pos∏ugiwanie si´ j´zykiem w prostych, nieformalnych sytuacjach dnia codziennego.
3.Rozwijanie umiej´tnoÊci czytania i tworzenia tekstów w stylu matematycznym.
3.Zasady wymowy i ortografii.
Zadania szko∏y 4. Podstawowe wiadomoÊci o obszarze nauczanego j´zyka.
1.Kszta∏towanie umiej´tnoÊci myÊlenia i formu∏owania wypowiedzi.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3607 — 2. Rozwijanie umiej´tnoÊci uczniów w zakresie rozumienia prostych tekstów sformu∏owanych w j´zyku matematyki.
3.Rozwijanie umiej´tnoÊci opisywania w j´zyku matematyki prostych sytuacji.
4.U∏atwianie dostrzegania problemów i badania ich w konkretnych przypadkach przez prowadzenie prostych rozumowaƒ matematycznych.
TreÊci nauczania 1. Liczby naturalne, dodawanie, odejmowanie, mno˝enie i dzielenie liczb naturalnych, przyk∏ady pot´g; kolejnoÊç wykonywania dzia∏aƒ; wielokrotnoÊci liczb naturalnych, cechy podzielnoÊci.
2.Liczby ca∏kowite, dodawanie, odejmowanie, mno˝enie i dzielenie liczb ca∏kowitych.
3.Liczby wymierne, dodawanie, odejmowanie, mno˝enie i dzielenie u∏amków; zapisywanie u∏amków zwyk∏ych i wyra˝eƒ dwumianowych w postaci liczb dziesi´tnych; dodawanie, odejmowanie, mno˝enie i dzielenie liczb dziesi´tnych; obliczanie procentu danej liczby.
4.Symbole literowe, zapisywanie prostych wyra˝eƒ algebraicznych oraz obliczanie ich wartoÊci liczbowych.
5.Zapisywanie treÊci prostych zadaƒ w postaci równaƒ pierwszego stopnia z jednà niewiadomà; rozwiàzywanie prostych równaƒ z jednà niewiadomà.
6.Przyk∏ady przyporzàdkowaƒ; zaznaczanie punktów o danych wspó∏rz´dnych i odczytywanie wspó∏rz´dnych punktów na p∏aszczyênie.
7.Diagramy przedstawiajàce dane empiryczne, graficzne przedstawianie zale˝noÊci liczbowych (tam gdzie to mo˝liwe — z u˝yciem technologii informacji).
Poz. 458 3. Odczytywanie informacji z prostych wykresów i diagramów ró˝nego typu.
4.Formu∏owanie w j´zyku matematyki prostych problemów spotykanych w Êrodowisku uczniów.
PRZYRODA Cele edukacyjne 1. Zainteresowanie Êwiatem, jego ró˝norodnoÊcià, bogactwem i pi´knem.
2.Rozumienie zale˝noÊci istniejàcych w Êrodowisku przyrodniczym.
3.Zdobycie umiej´tnoÊci obserwacji zjawisk przyrodniczych i dokonywania ich opisu.
4.Poznanie wspó∏zale˝noÊci cz∏owieka i Êrodowiska.
5.Poznanie zachowaƒ sprzyjajàcych bezpieczeƒstwu ludzi i przyrody.
6.Wyrobienie poczucia odpowiedzialnoÊci za Êrodowisko.
Zadania szko∏y 1. Dostarczanie wiedzy na temat cz∏owieka, udzielanie uczniowi pomocy w rozumieniu samego siebie.
2.Przekazywanie wiedzy na temat budowy i z∏o˝onoÊci Êwiata o˝ywionego i nieo˝ywionego oraz warunków ˝ycia.
3.Umo˝liwianie prowadzenia obserwacji Êrodowiska w najbli˝szej okolicy oraz poznawanych regionach.
4.Przeprowadzanie çwiczeƒ kszta∏tujàcych umiej´tnoÊç orientowania si´ w terenie i na mapie.
8.Wielokàty, ko∏o — rysowanie figur i okreÊlanie ich w∏asnoÊci; skala i plan.
5.Umo˝liwianie prowadzenia obserwacji zjawisk przyrodniczych, wykonywania prostych eksperymentów i interpretowania ich wyników.
9.Kàt, porównywanie i mierzenie kàtów; rodzaje kàtów (proste, ostre, rozwarte).
6.Pobudzanie wra˝liwoÊci uczniów na pi´kno Êwiata i wartoÊç ˝ycia.
10.Obliczanie obwodów i pól prostokàtów, trójkàtów i trapezów.
7.Kszta∏towanie postawy szacunku do zwierzàt i przyrody oraz odpowiedzialnoÊci za ich stan.
11.Przyk∏ady odbiç lustrzanych; oÊ symetrii figury.
TreÊci nauczania 12. Prostopad∏oÊcian, graniastos∏up prosty — modele bry∏, w∏aÊciwoÊci, siatki; pola powierzchni wieloÊcianów, obj´toÊç graniastos∏upów prostych.
1.Wspólne cechy budowy i czynnoÊci organizmów.
2.Z∏o˝onoÊç Êwiata ˝ywego, znaczenie ró˝nych sposobów jego porzàdkowania.
Osiàgni´cia 1. Uzyskanie sprawnoÊci w prostym rachunku pami´ciowym, szacowaniu wyników, stosowaniu algorytmów dzia∏aƒ sposobem pisemnym, dokonywaniu obliczeƒ za pomocà kalkulatora.
2.Rozwiàzywanie prostych zadaƒ wymagajàcych u˝ycia liczb lub wykorzystania w∏aÊciwoÊci figur geometrycznych.
3.Przyk∏ady ró˝norodnoÊci roÊlin, grzybów i zwierzàt oraz Êrodowisk ich ˝ycia.
4.Opis miejsca zamieszkania (formy terenu, ska∏y, wody, gleba, roÊlinnoÊç).
5.Warunki ˝ycia ludzi w najbli˝szym otoczeniu.
6.Orientacja w terenie, szkic, plan, mapa.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3608 — 7. Krajobraz najbli˝szej okolicy — obserwacje i opisy:
1)sk∏adniki naturalnego krajobrazu,
2)sposoby zagospodarowania obszaru, Poz. 458 18. Wp∏yw cz∏owieka na Êrodowisko przyrodnicze.
19.Wp∏yw Êrodowiska na zdrowie cz∏owieka:
3)ludzie i kultura,
1)substancje szkodliwe i ich wp∏yw na organizm cz∏owieka,
4)zale˝noÊç ˝ycia ludzi od czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych.
2)rola wody, powietrza, gleby, ich odtwarzalnoÊç, czystoÊç i ska˝enie.
8.Krajobrazy nizinne, wy˝ynne i górskie:
1)Êrodowisko i jego zagospodarowanie (na przyk∏adzie wybranych krajobrazów Polski),
2)krajobrazy naturalne i przekszta∏cone przez cz∏owieka,
3)przyk∏ady pozytywnego i negatywnego zagospodarowania przestrzeni, 20. Ziemia w Uk∏adzie S∏onecznym, obserwacje astronomiczne.
21.Podró˝e i odkrycia geograficzne.
Osiàgni´cia 1. Ca∏oÊciowe postrzeganie rzeczywistoÊci przyrodniczej.
4)krainy Polski.
9.Wybrane krajobrazy Êwiata:
1)làdy i kontynenty,
2)oceany.
10.Pogoda i klimat, obserwacje meteorologiczne.
11.W∏aÊciwoÊci ró˝nych substancji i ich zastosowanie:
2.Obserwowanie przyrodniczych sk∏adników Êrodowiska i ich opis.
3.Gromadzenie i integrowanie wiedzy koniecznej do opisywania zjawisk przyrody.
4.Rozpoznawanie stanów fizjologicznych organizmu cz∏owieka. Dba∏oÊç o zdrowie przez stosowanie zasad higieny i korzystanie z ró˝nych form rekreacji.
1)metale i niemetale,
2)mieszaniny jednorodne i niejednorodne,
3)woda i roztwory wodne; rozpuszczanie i krystalizacja,
4)w∏aÊciwoÊci materii o ró˝nych stanach skupienia,
5)przemiany chemiczne znane z ˝ycia codziennego (np. spalanie, korozja, Êcinanie bia∏ka).
5.Dostrzeganie walorów przyrodniczych najbli˝szego regionu, znajomoÊç prawnie chronionych obiektów i obszarów przyrodniczych. Rozpoznawanie, z wykorzystaniem atlasów i prostych kluczy, pospolitych gatunków roÊlin i zwierzàt.
6.Dostrzeganie zale˝noÊci mi´dzy czynnikami Êrodowiska przyrodniczego i kulturowego.
7.WyjaÊnianie zjawisk fizycznych i astronomicznych.
12.Kinetyczno-molekularny model budowy materii.
13.Podstawowe zjawiska fizyczne:
1)mechaniczne,
2)elektryczne i magnetyczne,
3)optyczne i akustyczne.
14.CzynnoÊci ˝yciowe cz∏owieka, etapy rozwoju cz∏owieka ze szczególnym uwzgl´dnieniem dojrzewania biologicznego, zasady higieny.
8.Obserwowanie i identyfikowanie ró˝norodnych substancji i procesów chemicznych w najbli˝szym otoczeniu.
9.W∏aÊciwe korzystanie z dost´pnych produktów chemicznych.
10.Dostrzeganie wp∏ywu dzia∏alnoÊci cz∏owieka na Êrodowisko przyrodnicze.
11.Orientowanie si´ w terenie.
15.Znaczenie wybranych gatunków roÊlin, grzybów i zwierzàt dla cz∏owieka.
12.Czytanie i interpretowanie map, wykresów, tabel.
16.Bakterie i wirusy — zagro˝enia i korzyÊci dla cz∏owieka.
13.Rozwiàzywanie prostych zadaƒ problemowych dotyczàcych miejsca zamieszkania i okolicy.
17.Substancje szkodliwe dla organizmów ˝ywych i ich oddzia∏ywanie na Êrodowisko przyrodnicze.
14.Dostrzeganie kulturowych walorów najbli˝szego regionu.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3609 — Poz. 458 PLASTYKA MUZYKA Cele edukacyjne Cele edukacyjne 1. Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniów, a w szczególnoÊci:
1.Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniów, a w szczególnoÊci:
1)rozbudzanie twórczej postawy wobec siebie i Êwiata,
1)rozbudzanie twórczej postawy wobec siebie i Êwiata,
2)rozwijanie ogólnej wra˝liwoÊci dziecka,
2)rozwijanie ogólnej wra˝liwoÊci dziecka,
3)rozwijanie muzykalnoÊci, wra˝liwoÊci muzycznej,
3)rozwijanie wra˝liwoÊci plastycznej,
4)rozwijanie umiej´tnoÊci refleksyjnego s∏uchania,
5)rozwijanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ muzycznych.
2.Wyposa˝enie uczniów w podstawowe umiej´tnoÊci muzyczne.
3.Wprowadzenie uczniów do aktywnego uczestnictwa w kulturze.
4)rozwijanie umiej´tnoÊci refleksyjnego patrzenia,
5)rozwijanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ plastycznych.
2.Wyposa˝enie uczniów w podstawowe umiej´tnoÊci plastyczne.
3.Wprowadzenie uczniów do aktywnego uczestnictwa w kulturze.
4.Wp∏ywanie przez sztuk´ na obyczaje i kultur´ uczniów oraz atmosfer´ szkolnà.
4.Wp∏ywanie przez sztuk´ na obyczaje i kultur´ uczniów oraz atmosfer´ szkolnà.
Zadania szko∏y Zadania szko∏y 1. Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç wewn´trznych, bezinteresownego dzia∏ania, procesu twórczego — wysi∏ku i radoÊci towarzyszàcych twórczej aktywnoÊci.
1.Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç wewn´trznych, bezinteresownego dzia∏ania, procesu twórczego — wysi∏ku i radoÊci towarzyszàcych twórczej aktywnoÊci.
2.Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki.
2.Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki.
3.Kszta∏towanie postaw.
3.Kszta∏towanie postaw.
TreÊci nauczania TreÊci nauczania 1. Nauka Êpiewania w wykonaniu indywidualnym i zbiorowym.
1.Kontakt z dzie∏ami sztuki plastycznej — pomniki, galerie, muzea.
2.Muzykowanie na instrumentach.
2.Ârodki wyrazu plastycznego i dzia∏ania plastyczne w ró˝nych materia∏ach, technikach i formach.
3.Dzia∏ania muzyczno-ruchowe.
4.S∏uchanie muzyki.
3.Sztuka ludowa i zdobnictwo charakterystyczne dla danego regionu.
5.Obserwacja i tworzenie Êwiata dêwi´ku.
6.Poj´cia muzyczne niezb´dne do prowadzenia rozmów o muzyce.
4.Ró˝norodne sposoby komunikowania (komunikacja pozawerbalna — j´zyk przestrzeni, koloru, cia∏a itd.).
7.Ró˝norodnoÊç muzyki ojczystej, w tym regionalnej, oraz muzyki innych narodów i regionów Êwiata.
5.Krajobraz kulturowy.
8.WartoÊci muzyki klasycznej, rozrywkowej i ludowej.
6.Kszta∏towanie otoczenia i form u˝ytkowych (racjonalnoÊç, funkcjonalnoÊç, estetyka).
Osiàgni´cia 1. Âpiewanie indywidualne i w grupie.
Osiàgni´cia 2. Umiej´tnoÊç s∏uchania muzyki.
1.Pos∏ugiwanie si´ prostymi technikami plastycznymi.
3.ZnajomoÊç najwa˝niejszych pieÊni narodowych.
2.Dbanie o estetyczny wyglàd w∏asny i otoczenia.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3610 — TECHNIKA Cele edukacyjne Poz. 458 eksploatowanie roweru i bezpieczne poruszanie si´ nim po drogach (przygotowanie uczniów, którzy ukoƒczyli 10 lat, do uzyskania karty rowerowej).
Osiàgni´cie elementarnego poziomu orientacji ogólnotechnicznej.
INFORMATYKA Cele edukacyjne Zadania szko∏y 1. Doprowadzenie ucznia do poznania i oceniania swoich cech, mo˝liwoÊci i predyspozycji technicznych.
Nauczenie podstawowych zasad pos∏ugiwania si´ komputerem i technologià informacyjnà.
Zadania szko∏y 2. Organizowanie wielostronnej aktywnoÊci technicznej ucznia.
1.Umo˝liwienie uczniom dost´pu do komputera.
TreÊci nauczania 2. Przygotowanie uczniów do pos∏ugiwania si´ komputerem i technologià informacyjnà.
1.Analiza Êrodowiska ucznia z punktu widzenia technicznego (dom, mieszkanie, miejsce pracy i zabawy, miasto, wieÊ).
3.Uwra˝liwienie uczniów na zagro˝enia wychowawcze zwiàzane z niew∏aÊciwym korzystaniem z komputerów i ich oprogramowania (np. z gier).
2.Teksty, dokumentacje techniczne oraz kalkulacje ekonomiczne (poj´cia, symbole, znaki i rysunki); normalizacja w technice i w ˝yciu codziennym.
TreÊci nauczania 3. Ró˝norodne materia∏y, ich cechy i zastosowania.
4.Technologie; podstawowe narz´dzia, przyrzàdy pomiarowe stosowane w Êrodowisku ucznia; technologie ekologiczne w Êrodowisku ucznia.
5.Maszyny i instalacje (urzàdzenia gospodarstwa domowego, rower); bezpieczne, kulturalne i odpowiedzialne post´powanie w Êrodowisku technicznym, w tym bezpieczne poruszanie si´ w ruchu drogowym pieszego, pasa˝era i rowerzysty.
Osiàgni´cia 1. Racjonalne i etyczne post´powanie w Êrodowisku technicznym.
2.Ocenianie swoich umiej´tnoÊci, nawyków, zainteresowaƒ i zdolnoÊci technicznych.
1.Zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ komputerem.
2.Komputer jako êród∏o wiedzy i komunikowania si´.
Zastosowania komputera w ˝yciu codziennym.
3.Opracowywanie za pomocà komputera prostych tekstów, rysunków i motywów.
4.Korzystanie z elementarnych zastosowaƒ komputerów do wzbogacania w∏asnego uczenia si´ i poznawania ró˝nych dziedzin wiedzy.
5.Poznawanie zastosowaƒ komputerów i opartych na technice komputerowej urzàdzeƒ spotykanych przez ucznia w miejscach publicznych.
Osiàgni´cia 1. Pos∏ugiwanie si´ komputerem w przystosowanym dla ucznia Êrodowisku sprz´towym i programistycznym.
3.Opisywanie i wartoÊciowanie wytworów i dzia∏aƒ technicznych (za pomocà obrazów, rysunków, symboli i tekstów; wykorzystywanie technologii informacyjnej) z ró˝nych punktów widzenia (ekologicznego, ekonomicznego, estetycznego).
2.Opracowywanie za pomocà komputera prostych tekstów, rysunków, motywów.
4.Opracowywanie pomys∏ów technicznych w formie dokumentacji technicznej (z wykorzystaniem eksperymentowania, modelowania technicznego oraz technologii informacyjnej; dokonywanie podstawowych pomiarów).
4.Stosowanie komputerów do wzbogacania w∏asnego uczenia si´ i poznawania ró˝nych dziedzin.
5.Planowanie i wykonywanie zadaƒ technicznych indywidualnie i zespo∏owo; organizowanie miejsca pracy.
Cele edukacyjne 6. Bezpieczne pos∏ugiwanie si´ narz´dziami oraz urzàdzeniami gospodarstwa domowego; czytanie ze zrozumieniem ró˝nych instrukcji technicznych;
3.Korzystanie z ró˝norodnych êróde∏ i sposobów zdobywania informacji oraz jej przedstawiania i wykorzystania.
WYCHOWANIE FIZYCZNE 1. Wspomaganie harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniów.
2.Rozwijanie i doskonalenie sprawnoÊci ruchowej i t´˝yzny fizycznej uczniów.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3611 — 3. Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoÊci za zdrowie w∏asne i innych.
Zadania szko∏y 1. Stymulowanie i umo˝liwianie uczniom podejmowania aktywnoÊci ruchowej i wyra˝ania w∏asnych prze˝yç w zabawach, grach, taƒcach.
Poz. 458 J¢ZYK MNIEJSZOÂCI NARODOWEJ LUB GRUPY ETNICZNEJ Przedmiot realizowany jest w szko∏ach (oddzia∏ach) z j´zykiem nauczania mniejszoÊci narodowych lub grup etnicznych, zgodnie z odr´bnymi przepisami.
Cele edukacyjne 2. Tworzenie warunków do doskonalenia sprawnoÊci i kondycji fizycznej.
Wspomaganie umiej´tnoÊci komunikowania si´ uczniów i wprowadzenie ich w Êwiat kultury, zw∏aszcza poprzez:
3.Zapoznawanie uczniów z podstawowymi formami rekreacji, turystyki oraz z podstawowymi zasadami uprawiania wybranych przez uczniów dyscyplin sportowych.
1)kszta∏cenie sprawnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania, pisania w zró˝nicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych; rozwijanie zainteresowania uczniów j´zykiem jako sk∏adnikiem dziedzictwa kulturowego, 4. Dokonywanie oceny postawy cia∏a i poziomu sprawnoÊci ucznia, wraz z monitorowaniem rozwoju psychomotorycznego.
2)poszukiwanie korzeni kultury rodzimej, TreÊci nauczania 1. åwiczenia kszta∏tujàce postaw´ cia∏a oraz stymulujàce rozwój uk∏adów: ruchowego, oddechowego, krà˝eniowego, nerwowego.
2.Formy ruchu stwarzajàce mo˝liwoÊci doskonalenia koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz wzmocnienia kondycji fizycznej.
3.åwiczenia zwinnoÊciowo-akrobatyczne oraz skoki.
4.Podstawowe elementy techniki i taktyki gier zespo∏owych, konkurencji lekkoatletycznych, gier rekreacyjnych, taƒców, p∏ywania oraz wybranych sportów zimowych.
5.åwiczenia i zabawy wed∏ug inwencji uczniów uwzgl´dniajàce zasady wspó∏dzia∏ania, respektowania przepisów, zasad i ustaleƒ.
6.Przepisy i zasady organizacji zaj´ç ruchowych uwzgl´dniajàce trosk´ o zdrowie.
7.Badanie i ocena rozwoju oraz sprawnoÊci funkcjonowania organizmu.
3)poznanie kraju ojczystego (ewentualnie regionu) danego j´zyka i pog∏´bianie wi´zi uczuciowej z nim,
4)uczenie istnienia w kulturze, zw∏aszcza w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym, tak aby stawa∏a si´ wewn´trznà i osobistà w∏asnoÊcià m∏odego cz∏owieka,
5)ujawnianie zainteresowaƒ, mo˝liwoÊci i potrzeb oraz j´zykowych i czytelniczych umiej´tnoÊci uczniów po to, by wyznaczaç stosowne dla nich cele, dobieraç treÊci i materia∏y, projektowaç odpowiednie dzia∏ania gwarantujàce skutecznoÊç edukacji,
6)rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiej´tnoÊci odbioru dzie∏ literackich i innych tekstów kultury (tak˝e audiowizualnych), a przez nie przybli˝anie rozumienia cz∏owieka i Êwiata; wprowadzanie w tradycj´ kultury narodowej danej mniejszoÊci lub kultury regionu grupy etnicznej.
Zadania szko∏y 1. Doskonalenie umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania, pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów.
2.Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka nast´puje przez Êwiadome i refleksyjne jego u˝ywanie.
9.Propozycje sp´dzania czasu wolnego z wykorzystaniem gier, zabaw, form turystycznych i sportowych.
3.Motywowanie do poznawania literatury oraz ró˝norodnych tekstów kultury narodowej (w tym regionalnej) wzbogacajàcych wiedz´ ucznia o cz∏owieku, ˝yciu i Êwiecie z perspektywy wspó∏czesnoÊci i z odniesieniem do przesz∏oÊci.
Osiàgni´cia 4. Integrowanie ró˝nych zakresów doÊwiadczeƒ kulturowych.
Organizowanie i uczestniczenie w rekreacji, turystyce, zawodach sportowych z przestrzeganiem obowiàzujàcych zasad (np. zasada „czystej gry” w sporcie).
5.Tworzenie warunków do oceniania w∏asnych zachowaƒ, uczuç, postaw i umiej´tnoÊci wynikajàcych z doÊwiadczeƒ zwiàzanych z uczestnictwem w ˝yciu Êrodowiska i kulturze.
8.Zasady sportowego wspó∏zawodnictwa.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3612 — 6. Rozwijanie w uczniach postaw ciekawoÊci, otwartoÊci i poszanowania innych kultur.
TreÊci nauczania 1. Podstawowe struktury gramatyczne.
2.Podstawowe zasady wymowy i ortografii.
Poz. 458 3. Fragmenty narodowej klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej przy systematycznym motywowaniu uczniów do samodzielnego poznawania ca∏ych tekstów.
4.Utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzajàce w tradycj´ narodowà i wspó∏czesnoÊç literackà — stosownie do mo˝liwoÊci i potrzeb uczniów.
3.Rozumienie poj´ç i czynne pos∏ugiwanie si´ terminami: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, przenoÊnia, rytm, bohater, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, rym, zwrotka, refren, baʃ, opowiadanie, proza, poezja.
5.Teksty reprezentatywne dla ró˝nych rodzajów literackich, ze szczególnym uwzgl´dnieniem utworów epickich.
4.Pos∏ugiwanie si´ terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà (wyjaÊnianie poj´ç w razie potrzeby).
Cele edukacyjne 5. Pos∏ugiwanie si´ s∏ownikami oraz stosownymi materia∏ami uzupe∏niajàcymi.
Osiàgni´cia 1. Mówienie:
1)na tematy: otaczajàcej rzeczywistoÊci, w∏asnych zainteresowaƒ, literatury ze ÊwiadomoÊcià emocjonalnego nacechowania wypowiedzi oraz próbami ich oceny (zw∏aszcza etycznej),
2)p∏ynne, z poprawnà i wyraênà artykulacjà oraz dykcjà, akcentowaniem, intonacjà, pauzowaniem i tempem (w tym wyg∏aszanie tekstów z pami´ci).
2.S∏uchanie:
1)uwa˝ne i skuteczne,
2)rozmaitych wypowiedzi, w ró˝nych celach i sytuacjach.
3.Czytanie:
1)ciche ze zrozumieniem,
2)g∏oÊne i wyraziste z uwzgl´dnieniem zasad kultury ˝ywego s∏owa.
4.Pisanie:
1)w zwiàzku z potrzebami codziennej komunikacji, w zwiàzku z czytanà literaturà, z zachowaniem regu∏ kompozycyjnych, stylistycznych, gramatycznych i estetycznych, ETYKA1 1. Kszta∏towanie refleksyjnej postawy wobec cz∏owieka, jego natury, powinnoÊci moralnych oraz wobec ró˝nych sytuacji ˝yciowych.
2.Przygotowanie do rozpoznawania podstawowych wartoÊci i dokonywania w∏aÊciwej ich hierarchizacji.
Zadania szko∏y 1. Wspieranie uczniów w poszukiwaniu wartoÊci.
2.Ukazywanie uczniom koniecznoÊci doskonalenia samego siebie.
3.Ukazywanie sensu praw i obowiàzków, zasad i regu∏, nakazów i zakazów obowiàzujàcych w ˝yciu spo∏ecznym.
4.Uczenie szacunku dla siebie i innych.
TreÊci nauczania 1. Poznawanie siebie, dostrzeganie cech indywidualnych w∏asnych i najbli˝szych osób.
2.WyjaÊnianie prawdziwego znaczenia w∏asnych zachowaƒ oraz ich przyczyn i konsekwencji.
3.Cz∏owiek jako osoba, godnoÊç cz∏owieka.
4.Przyjmowanie odpowiedzialnoÊci za siebie.
5.Prawa i obowiàzki, zasady i regu∏y post´powania.
6.Uczestnictwo w grupie, porozumiewanie si´ z innymi.
2)w ró˝nych prostych formach,
3)krótkich tekstów kierowanych do ró˝nych adresatów (list, zaproszenie, pozdrowienia).
Lektura 1. Utwory zaproponowane przez uczniów i nauczyciela.
2.BaÊnie, legendy, opowiadania i utwory poetyckie (w tym pochodzàce z regionu).
7.WolnoÊç i jej ró˝ne rozumienie, autorytety i wzory osobowe.
8.Praca i jej wartoÊç dla cz∏owieka.
9.Uzasadnianie opinii, wydawanie sàdów, kryteria ocen. ——————— 1 Nauczanie religii jest realizowane zgodnie z odr´bnymi przepisami.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3613 — Osiàgni´cia 1. Dostrzeganie ró˝norodnoÊci postaw i zachowaƒ ludzi.
2.Rozpoznawanie swoich obowiàzków wobec najbli˝szego otoczenia, rodziny i szko∏y.
Poz. 458 5. Komunikacja werbalna i niewerbalna, bezpoÊrednia i medialna.
6.Rodzaje mediów, ich istota i zasady funkcjonowania.
7.Funkcje i charakterystyka komunikatów medialnych: drukowanych, obrazowych, dêwi´kowych, audiowizualnych i multimedialnych.
ÂCIE˚KI EDUKACYJNE EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA Cele edukacyjne 1. Przygotowanie do samodzielnego poszukiwania potrzebnych informacji i materia∏ów.
2.Przygotowanie do odbioru informacji rozpowszechnianych przez media.
3.Przygotowanie do Êwiadomego i odpowiedzialnego korzystania ze Êrodków masowej komunikacji (telewizji, komputerów, prasy itp.).
4.Kszta∏towanie postawy szacunku dla polskiego dziedzictwa kulturowego w zwiàzku z globalizacjà kultury masowej.
Zadania szko∏y 1. Rozwijanie i utrwalanie zainteresowaƒ, potrzeb i nawyków czytelniczych z uwzgl´dnieniem indywidualnych uzdolnieƒ uczniów.
2.Kszta∏cenie umiej´tnoÊci samodzielnego korzystania ze zbiorów bibliotecznych.
3.Kszta∏cenie i utrwalanie nawyków kulturalnego obcowania z ksià˝kà i innymi noÊnikami informacji.
4.Przygotowanie do odró˝niania fikcji od rzeczywistoÊci w przekazach medialnych.
5.Wprowadzanie w Êwiat mediów oraz podstawowe sposoby i procesy komunikowania si´ ludzi. Przygotowanie do rozpoznawania ró˝nych komunikatów medialnych i rozumienia j´zyka mediów.
8.Podstawowe elementy j´zyka poszczególnych rodzajów mediów. Rodzaje i gatunki przekazów medialnych.
9.Teatr jako êród∏o przekazów medialnych.
10.Wydarzenia z ˝ycia osobistego i spo∏ecznego jako inspiracja do samodzielnych rejestracji i twórczoÊci medialnej.
11.SelektywnoÊç doboru informacji w Êrodkach masowego przekazu. StronniczoÊç przekazu.
12.Informacja czy perswazja? Jawne i niejawne funkcje Êrodków masowej komunikacji we wspó∏czesnym spo∏eczeƒstwie informacyjnym.
Osiàgni´cia 1. Czytanie dla zdobycia wiadomoÊci i zaspokajania potrzeb poznawczych.
2.Umiej´tnoÊç poszukiwania i wykorzystywania informacji z encyklopedii, s∏owników, innych wydawnictw i dokumentów pozaksià˝kowych (medialnych).
3.Umiej´tnoÊç wyszukiwania materia∏ów na okreÊlony temat za pomocà katalogów i kartotek.
4.Rozpoznawanie elementów j´zyka mediów w ró˝nych rodzajach komunikatów.
5.Rozró˝nianie komunikatów przedstawiajàcych rzeczywistoÊç realnà i fikcj´.
6.Rozró˝nianie mi´dzy obiektywnà relacjà a komentarzem.
6.Wprowadzenie do samodzielnego pos∏ugiwania si´ narz´dziami medialnymi.
7.Pos∏ugiwanie si´ podstawowymi urzàdzeniami medialnymi.
TreÊci nauczania 8. Umiej´tnoÊç krytycznej analizy wartoÊci oferty mediów i dokonywania w∏aÊciwego wyboru w korzystaniu ze Êrodków masowej komunikacji.
1.Dzieje pisma, ksià˝ki, prasy i przekazów medialnych.
2.Wydawnictwa informacyjne, literatura popularnonaukowa, czasopisma dzieci´ce i m∏odzie˝owe.
3.Katalogi, kartoteki, zautomatyzowany system wyszukiwania danych.
4.Proces porozumiewania si´, jego sk∏adniki i kontekst spo∏eczny.
EDUKACJA EKOLOGICZNA Cele edukacyjne 1. Dostrzeganie zmian zachodzàcych w otaczajàcym Êrodowisku oraz ich wartoÊciowanie.
2.Rozwijanie wra˝liwoÊci na problemy Êrodowiska.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3614 — Zadania szko∏y 1. Ukazanie zale˝noÊci stanu Êrodowiska od dzia∏alnoÊci cz∏owieka.
2.Ukazywanie mechanizmów i skutków niepo˝àdanych zmian.
TreÊci nauczania 1. Wp∏yw codziennych czynnoÊci i zachowaƒ w domu, szkole, miejscu zabawy i pracy na stan Êrodowiska naturalnego.
2.Style ˝ycia i ich zwiàzek z wyczerpywaniem si´ zasobów naturalnych.
3.Przyk∏ady miejsc (w najbli˝szym otoczeniu), w których obserwuje si´ korzystne i niekorzystne zmiany zachodzàce w Êrodowisku przyrodniczym.
4.Degradacja Êrodowiska — przyczyny, wp∏yw na zdrowie cz∏owieka oraz jej zwiàzek z formami dzia∏alnoÊci ludzi.
5.Obszary chronione oraz ich znaczenie w zachowaniu ró˝norodnoÊci biologicznej; zasady zachowania si´ na obszarach chronionych.
Osiàgni´cia 1. Prowadzenie obserwacji w najbli˝szej okolicy.
2.Wskazywanie pozytywnych i negatywnych aspektów ingerencji cz∏owieka w Êrodowisko.
EDUKACJA PROZDROWOTNA Poz. 458 2. Bezpieczeƒstwo na drodze, podczas gier i zabaw ruchowych; pierwsza pomoc w niektórych urazach.
3.Urozmaicenie i regularnoÊç posi∏ków, estetyka ich spo˝ywania, zabezpieczenie ˝ywnoÊci przed zanieczyszczeniem i zepsuciem.
4.Zabawy ruchowe i rekreacja, organizacja odrabiania lekcji i czasu wolnego; prawid∏owa postawa cia∏a.
5.Rozpoznawanie w∏asnych mocnych i s∏abych stron, zalet i wad; kszta∏towanie w∏aÊciwego stosunku do w∏asnych pozytywnych i negatywnych emocji; radzenie sobie w sytuacjach trudnych i umiej´tnoÊç szukania pomocy; zachowania sprzyjajàce i zagra˝ajàce zdrowiu.
6.Podstawowe zasady i regu∏y obowiàzujàce w relacjach mi´dzyludzkich.
7.Problemy i potrzeby kolegów niepe∏nosprawnych, osób chorych i starszych.
8.Poznawanie zagro˝eƒ cywilizacyjnych oraz nabycie umiej´tnoÊci w∏aÊciwego zachowania si´ w przypadku kontaktu z przedmiotami niebezpiecznymi, toksycznymi, ∏atwo palnymi, wybuchowymi, niewybuchami i niewypa∏ami.
9.Ochrona przed zagro˝eniami naturalnymi i cywilizacyjnymi.
10.Przyczyny (namawianie i presja ze strony osób) i skutki u˝ywania Êrodków psychoaktywnych i nadu˝ywania leków oraz innych na∏ogów (wy∏àcznie klasa VI).
Cele edukacyjne Osiàgni´cia Kszta∏towanie umiej´tnoÊci dbania o swoje zdrowie.
1.Dbanie o zdrowie w∏asne i wspó∏praca z doros∏ymi w tym zakresie.
Zadania szko∏y 2. Rozró˝nianie czynników wp∏ywajàcych pozytywnie i negatywnie na zdrowie i rozwój.
1.Tworzenie warunków do kszta∏towania zachowaƒ sprzyjajàcych zdrowiu i bezpieczeƒstwu.
2.Rozbudzanie zainteresowania dziecka w∏asnym zdrowiem i rozwojem, u∏atwianie nabywania podstawowych umiej´tnoÊci dbania o swoje zdrowie.
3.Poznawanie zagro˝eƒ cywilizacyjnych oraz nabycie umiej´tnoÊci w∏aÊciwego zachowania si´ w przypadku kontaktu z przedmiotami niebezpiecznymi, toksycznymi, ∏atwo palnymi, wybuchowymi, niewybuchami i niewypa∏ami.
TreÊci nauczania 1. Higiena cia∏a, odzie˝y, obuwia, miejsca pracy i wypoczynku.
3.Prawid∏owe organizowanie czasu wolnego i nauki w domu.
4.Rozpoznawanie zagro˝eƒ i umiej´tnoÊç reagowania na nie.
WYCHOWANIE DO ˚YCIA W SPO¸ECZE¡STWIE Âcie˝ka ta sk∏ada si´ z trzech odr´bnych modu∏ów:
1)wychowanie do ˝ycia w rodzinie,
2)edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe w regionie,
3)wychowanie patriotyczne i obywatelskie.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3615 — 1. Wychowanie do ˝ycia w rodzinie 2 Cele edukacyjne Celem wychowania do ˝ycia w rodzinie jest ukazywanie wartoÊci rodziny w ˝yciu osobistym cz∏owieka oraz pomoc w przygotowaniu si´ do zrozumienia i akceptacji przemian okresu dojrzewania.
Poz. 458 10. Istota kole˝eƒstwa i przyjaêni, wzajemny szacunek, udzielanie sobie pomocy, wspó∏praca, empatia.
11.Mass media — zasady i kryteria wyboru czasopism, ksià˝ek, filmów i programów telewizyjnych.
12.OdpowiedzialnoÊç za w∏asny rozwój. Samowychowanie.
Zadania szko∏y Osiàgni´cia 1. Integrowanie wychowawczych dzia∏aƒ szko∏y i rodziny.
1.Prawid∏owe komunikowanie, rozwiàzywanie konfliktów; empatia.
2.Wzmacnianie prawid∏owych relacji dziecka z rodzinà.
2.Dostrzeganie potrzeb w∏asnych i innych ludzi; wyra˝anie uczuç, asertywnoÊç.
3.Wspó∏praca z rodzicami w przygotowaniu uczniów do okresu dojrzewania i pozytywnego przyj´cia przejawów zwiàzanych z rozwojem fizycznym i psychicznym dziecka.
3.Rozpoznawanie i rozumienie psychofizycznych przejawów dojrzewania.
4.Pomoc w kszta∏towaniu pozytywnego stosunku do p∏ciowoÊci.
5.Aktywny udzia∏ w ˝yciu rodziny.
4.Akceptowanie i poszanowanie w∏asnego cia∏a.
6.Umiej´tne korzystanie z mass mediów.
5.Wspieranie prawid∏owego rozwoju emocjonalnego i spo∏ecznego, w tym kole˝eƒstwa i przyjaêni.
2.Edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe w regionie TreÊci nauczania 1. Podstawowe funkcje rodziny z podkreÊleniem miejsca dziecka w rodzinie.
2.Przekaz wartoÊci i tradycji w rodzinie, wspólne Êwi´towanie, sp´dzanie wolnego czasu.
3.Wi´ê rodzinna, zwiàzki uczuciowe i inne relacje w rodzinie; konflikty i ich rozwiàzywanie.
4.Macierzyƒstwo i ojcostwo. Podstawowa wiedza dotyczàca budowy i funkcjonowania uk∏adu rozrodczego cz∏owieka.
5.Cià˝a, rozwój p∏odu, poród, przyj´cie dziecka jako nowego cz∏onka rodziny.
6.Ró˝nice i podobieƒstwa mi´dzy ch∏opcami i dziewcz´tami. Identyfikacja z w∏asnà p∏cià. Akceptacja i szacunek dla cia∏a.
7.Zmiany fizyczne i psychiczne okresu dojrzewania.
Zró˝nicowane, indywidualne tempo rozwoju.
8.Higiena okresu dojrzewania.
9.Prawo cz∏owieka do intymnoÊci i ochrona tego prawa; postawy asertywne. ——————— 2 Sposób nauczania szkolnego i zakres treÊci zaj´ç edukacyjnych „Wychowanie do ˝ycia w rodzinie” okreÊla rozporzàdzenie ministra w∏aÊciwego do spraw oÊwiaty i wychowania, wydane na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie p∏odu ludzkiego i warunkach dopuszczalnoÊci przerywania cià˝y (Dz. U.
Nr 17, poz. 78, z 1995 r. Nr 66, poz. 334, z 1996 r. Nr 139, poz. 646, z 1997 r. Nr 141, poz. 943 i Nr 157, poz. 1040, z 1999 r. Nr 5, poz. 32 oraz z 2001 r. Dz. U. Nr 154, poz. 1792).
Cele edukacyjne 1. Poznanie najbli˝szego Êrodowiska i specyfiki swojego regionu.
2.Rozwijanie wartoÊci rodzinnych zwiàzanych z wartoÊciami kulturowymi wspólnoty lokalnej.
3.Rozwijanie postaw patriotycznych zwiàzanych z kulturà regionalnà.
Zadania szko∏y 1. Umo˝liwianie poznania regionu i jego kultury.
2.Wprowadzanie uczniów w ˝ycie kulturalne wspólnoty lokalnej.
3.Kszta∏towanie to˝samoÊci narodowej w powiàzaniu z to˝samoÊcià regionalnà.
TreÊci nauczania 1. Najbli˝sze otoczenie domu rodzinnego, sàsiedztwa i szko∏y.
2.Ogólna charakterystyka geograficzna i kulturowa regionu oraz jego podstawowe nazewnictwo; g∏ówne symbole regionalne.
3.J´zyk regionu, gwara i nazewnictwo.
4.Elementy historii regionu i ich zwiàzki z historià i tradycjà w∏asnej rodziny.
5.Lokalne i regionalne tradycje, Êwi´ta, obyczaje i zwyczaje.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3616 — Poz. 458 6. Miejscowe podania, przys∏owia, muzyka, architektura, plastyka, tradycyjne rzemios∏o, sztuka ludowa i folklor.
10.WartoÊci i normy ˝ycia spo∏ecznego. Kategoria dobra wspólnego. Patriotyzm. Kultura spo∏eczna i polityczna.
7.Sylwetki osób zas∏u˝onych dla Êrodowiska lokalnego, regionu i kraju.
Osiàgni´cia Osiàgni´cia 1. ZnajomoÊç hymnu narodowego oraz symboli narodowych i paƒstwowych.
1.Odczytywanie zwiàzków ∏àczàcych tradycj´ rodzinnà z tradycjami regionu.
2.Odpowiednie zachowanie si´ w czasie uroczystoÊci szkolnych i paƒstwowych.
2.Dostrzeganie wp∏ywu wartoÊci zwiàzanych z kulturà regionu na ˝ycie poszczególnych ludzi.
3.Umiej´tnoÊç dostrzegania i rozwiàzywania problemów i zadaƒ w najbli˝szym otoczeniu i Êrodowisku lokalnym oraz dzia∏ania na ich rzecz.
3.Âwiadome i aktywne uczestnictwo w ˝yciu wspólnoty lokalnej, w zachowaniu i pomna˝aniu dziedzictwa kulturowego.
3.Wychowanie patriotyczne i obywatelskie 4. ZnajomoÊç systemu pomocy spo∏ecznej w najbli˝szym Êrodowisku (dla ró˝nych kategorii osób niepe∏nosprawnych).
Cele edukacyjne 5. Umiej´tnoÊç podejmowania decyzji dotyczàcych grupy.
1.Kszta∏towanie wi´zi z krajem ojczystym i ÊwiadomoÊci obywatelskiej.
6.Umiej´tnoÊç przeprowadzenia wyborów do samorzàdu szkolnego.
2.Rozwijanie poszanowania postaw prospo∏ecznych i dobra wspólnego.
7.ZnajomoÊç instytucji paƒstwa demokratycznego.
3.Kszta∏towanie szacunku dla w∏asnego paƒstwa.
Zadania szko∏y 1. Tworzenie sytuacji wyzwalajàcych emocjonalny zwiàzek z krajem ojczystym (spotkaƒ, uroczystoÊci, inscenizacji, wycieczek).
2.Zapoznanie uczniów z symbolami, wa˝nymi dla kraju rocznicami, zasadami i instytucjami, które posiadajà istotne znaczenie dla funkcjonowania narodu i paƒstwa polskiego.
3.Przygotowywanie uczniów do Êwiadomego, aktywnego i odpowiedzialnego uczestnictwa w ˝yciu publicznym.
8.Próby okreÊlenia wspó∏czesnej postawy obywatelskiej i patriotycznej.
GIMNAZJUM III ETAP EDUKACYJNY W gimnazjum nauczyciele wprowadzajà uczniów w Êwiat wiedzy naukowej, wdra˝ajà ich do samodzielnoÊci, pomagajà im w podejmowaniu decyzji dotyczàcej kierunku dalszej edukacji i przygotowujà do aktywnego udzia∏u w ˝yciu spo∏ecznym.
Edukacja w gimnazjum, wspomagajàc rozwój ucznia jako osoby i wprowadzajàc go w ˝ycie spo∏eczne, ma na celu przede wszystkim:
1.God∏o i hymn paƒstwowy.
1)wprowadzaç ucznia w Êwiat nauki przez poznanie j´zyka, poj´ç, twierdzeƒ i metod w∏aÊciwych dla wybranych dyscyplin naukowych na poziomie umo˝liwiajàcym dalsze kszta∏cenie, 2. PieÊni patriotyczne. Utwory literackie (obrazy i filmy) o tematyce historyczno-patriotycznej.
2)rozbudzaç i rozwijaç indywidualne zainteresowania ucznia, 3. Lokalne miejsca pami´ci narodowej.
3)wprowadzaç ucznia w Êwiat kultury i sztuki, 4. Sylwetki wielkich Polaków (artystów, uczonych, polityków, ˝o∏nierzy).
4)rozwijaç umiej´tnoÊci spo∏eczne ucznia przez zdobywanie prawid∏owych doÊwiadczeƒ we wspó∏˝yciu i wspó∏dzia∏aniu w grupie rówieÊniczej.
TreÊci nauczania 5. Jednostka i grupa. ˚ycie w grupie (wi´zi, wartoÊci, role, podejmowanie decyzji, konflikty, negocjacje).
6.Szkolny samorzàd uczniowski.
Âcie˝ki edukacyjne 7. Samorzàd terytorialny.
W gimnazjum, obok przedmiotów, wprowadza si´ nast´pujàce Êcie˝ki edukacyjne:
8.Jednostka, spo∏eczeƒstwo, naród, paƒstwo.
1)edukacja czytelnicza i medialna, 9. Prawa i obowiàzki obywatelskie.
2)edukacja ekologiczna, Dziennik Ustaw Nr 51 — 3617 —
3)edukacja europejska,
4)edukacja filozoficzna,
5)edukacja prozdrowotna,
6)edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe w regionie,
7)kultura polska na tle cywilizacji Êródziemnomorskiej, Poz. 458 2. Motywowanie do poznawania literatury oraz ró˝norodnych tekstów kultury wzbogacajàcych wiedz´ ucznia o cz∏owieku, ˝yciu i Êwiecie z perspektywy wspó∏czesnoÊci i z odniesieniem do przesz∏oÊci.
3.Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka nast´puje przez Êwiadome i refleksyjne jego u˝ywanie (bez nawarstwiania teoretycznej, abstrakcyjnej wiedzy o systemie j´zykowym).
8)obrona cywilna.
4.Pobudzanie postaw kreatywnych ucznia w procesie zdobywania umiej´tnoÊci i gromadzenia wiedzy.
Dyrektor szko∏y zapewnia uwzgl´dnienie problematyki Êcie˝ek edukacyjnych w szkolnym zestawie programów nauczania. Realizacj´ Êcie˝ek edukacyjnych zapewniajà nauczyciele wszystkich przedmiotów, którzy do w∏asnego programu w∏àczajà odpowiednio treÊci danej Êcie˝ki.
5.Integrowanie ró˝nych zakresów doÊwiadczeƒ kulturowych; przybli˝anie uczniom ró˝norodnych tekstów kultury w perspektywie wiedzy o cz∏owieku i Êwiecie, uczestnictwa w kulturze wspó∏czesnej i praktyce spo∏ecznej komunikacji oraz obcowania z tradycjà.
Cz´Êciowej realizacji tych treÊci mo˝na dokonaç w czasie odr´bnych, modu∏owych, kilkugodzinnych zaj´ç.
6.Wspomaganie uczniów w procesie rozpoznawania i rozumienia wartoÊci oraz w osobistym wysi∏ku tworzenia wewn´trznie akceptowanej ich hierarchii.
PRZEDMIOTY 7. Wprowadzanie uczniów w technik´ uczenia si´ i wyposa˝anie ich w narz´dzia samodzielnej pracy umys∏owej.
J¢ZYK POLSKI Cele edukacyjne TreÊci nauczania Wspomaganie umiej´tnoÊci komunikowania si´ uczniów i wprowadzanie ich w Êwiat kultury, zw∏aszcza przez:
1.Oficjalne i nieoficjalne sytuacje mówienia.
1)kszta∏cenie sprawnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania i pisania w zró˝nicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych, wa˝nych dla ˝ycia w paƒstwie demokratycznym i obywatelskim; rozwijanie zainteresowania uczniów j´zykiem jako sk∏adnikiem dziedzictwa kulturowego,
2)ujawnianie zainteresowaƒ, mo˝liwoÊci i potrzeb oraz j´zykowych i czytelniczych umiej´tnoÊci uczniów po to, by wyznaczaç stosowne dla nich cele, dobieraç treÊci i materia∏y, projektowaç odpowiednie dzia∏ania gwarantujàce skutecznoÊç edukacji,
3)rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiej´tnoÊci odbioru dzie∏ literackich i innych tekstów kultury (tak˝e audiowizualnych), a przez nie przybli˝anie rozumienia cz∏owieka i Êwiata; wprowadzanie w tradycj´ kultury europejskiej i narodowej, 2. Wy˝ej zorganizowane formy wypowiedzi, np. rozprawka, reporta˝, recenzja, wywiad.
3.Poj´cia zwiàzane z retorykà i wypowiedziami o strukturze logicznej: teza, argument, przes∏anka, wniosek, poglàd, ocena.
4.Sk∏adniowe funkcje cz´Êci mowy oraz cz´Êci zdania, a tak˝e budowa wypowiedzeƒ z∏o˝onych (w zwiàzku z interpunkcjà).
5.S∏owotwórcze i fleksyjne czàstki budowy wyrazów oraz pos∏ugiwanie si´ wiadomoÊciami na ten temat w analizie znaczeƒ.
6.Poj´cia s∏u˝àce omawianiu znaczeƒ wyrazów: treÊç i zakres, wyrazy abstrakcyjne i konkretne, ogólne i szczegó∏owe.
7.Poj´cia dotyczàce stylistyki: neologizm, archaizm, dialektyzm, stylizacja.
4)uczenie istnienia w kulturze, przede wszystkim w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym, tak by stawa∏a si´ wewn´trznà i osobistà w∏asnoÊcià m∏odego cz∏owieka.
8.Mechanizm upodobnieƒ fonetycznych (g∏ównie pod wzgl´dem dêwi´cznoÊci) i znaczenie tego zjawiska dla praktyki wymawiania i zapisywania wyrazów.
Zadania szko∏y 9. Poj´cia (bez koniecznoÊci definiowania poj´cia i u˝ywania terminów): myÊl przewodnia, sens symboliczny i metaforyczny utworu, realizm, fantastyka, groteska, narracja (pierwszo- i trzecioosobowa), symbol, alegoria, ironia, apostrofa, antyteza, kontrast.
1.Doskonalenie umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania, pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów kultury; opis j´zyka wspomagajàcy umiej´tnoÊci ucznia.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3618 — 10. Rodzaje literackie oraz gatunki zwiàzane z epikà, dramatem i lirykà.
11.Pos∏ugiwanie si´ w czynnym j´zyku terminami: wiersz sylabiczny i wolny, Êredniówka, przerzutnia, przenoÊnia, obraz poetycki, pytanie retoryczne, rodzaj i gatunek literacki, teatr, komedia, tragedia, fraszka, bajka, ballada, hymn, satyra, sonet, nowela, przypowieÊç, fabu∏a, akcja, biografia.
Osiàgni´cia Wyrównywanie poziomu i rozwijanie umiej´tnoÊci wyniesionych ze szko∏y podstawowej, a ponadto:
1)mówienie, s∏uchanie, czytanie i pisanie:
a)budowanie wypowiedzi mówionych i pisanych zgodnie z intencjà i okolicznoÊciami (w zwiàzku z sytuacjami ˝yciowymi i lekturà),
b)rozpoznawanie i tworzenie wypowiedzi informujàcych, opisujàcych, wartoÊciujàcych oraz s∏u˝àcych wyra˝aniu opinii, przekonywaniu i uzasadnianiu poglàdów,
c)pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi odmianami polszczyzny (zw∏aszcza ogólnà — mówionà i pisanà) w zale˝noÊci od sytuacji,
d)rozpoznawanie i rozumienie za∏o˝eƒ komunikacji (sytuacje, emocje, oceny) oraz przewidywanie skutków wypowiedzi i dyskutowanie ich etycznego wymiaru (np. szczeroÊç — nieszczeroÊç, k∏amstwo, manipulacja, agresja s∏owna, brutalnoÊç w zachowaniach j´zykowych),
e)dokonywanie celowych zabiegów redakcyjnych w zakresie poprawiania i parafrazowania tekstów w∏asnych i cudzych (m.in. streszczania, skracania, rozwijania, przekszta∏cania stylistycznego),
f)dokonywanie intersemiotycznego przek∏adu treÊci obrazowych i akustycznych na wypowiedzi ustne i pisemne,
g)operowanie strukturami gramatycznymi odpowiednio do sytuacji i kontekstu wypowiedzi oraz wyjaÊnianie wp∏ywu u˝ytych form na jej klarownoÊç i spójnoÊç,
h)usprawnianie operacji zdaniotwórczych; celowe i dwukierunkowe przekszta∏canie wypowiedzeƒ: zdanie — równowa˝nik, zdanie pojedyncze — z∏o˝one, konstrukcje czynne — bierne,
2)samokszta∏cenie:
a)poszukiwanie informacji w ró˝nych êród∏ach, Poz. 458
3)odbiór tekstów kultury:
a)dostrzeganie i komentowanie swoistych w∏aÊciwoÊci poznawanych utworów literackich i tekstów kultury oraz okreÊlanie funkcji zaobserwowanych Êrodków wyrazu,
b)pos∏ugiwanie si´ w sposób naturalny i funkcjonalny w trakcie rozwa˝ania problematyki utworów poznawanymi poj´ciami i terminami literackimi i kulturowymi,
c)dostrzeganie uniwersalnoÊci doÊwiadczeƒ, przemyÊleƒ, uczuç i aspiracji wpisanych w dzie∏a z ró˝nych okresów i kr´gów kulturowych (zw∏aszcza tradycji biblijnej, antycznej, dworsko-rycerskiej, patriotycznej, spo∏ecznikowskiej),
d)porównywanie tworzywa literatury i innych dzie∏ sztuki,
e)omawianie i interpretowanie utworów w ró˝nych zestawieniach kontekstualnych,
f)twórcze, wyrastajàce z postaw ludycznych, emocjonalnych i estetycznych, wykonywanie utworów (bàdê ich fragmentów) w ˝ywym s∏owie lub w formach teatralnych,
g)rozpoznawanie wartoÊci w utworach oraz próby ich oceny na tle w∏asnego Êwiata wartoÊci,
h)samodzielne, krytyczne ustosunkowanie si´ do obserwowanych zjawisk kultury; formu∏owanie, uzasadnianie i obrona w dyskusji (tak˝e na piÊmie) w∏asnych punktów widzenia, pomys∏ów interpretacyjnych i opinii o utworach,
i)dostrzeganie zwiàzku utworów z biografiami twórców i czasem historycznym.
Lektura 1. Wybrane utwory z klasyki Êwiatowej:
Biblia (fragmenty); mitologia (wybór); Homer: Iliada lub Odyseja (fragmenty); Sofokles: Antygona;
Pieʃ o Rolandzie (fragmenty); W. Szekspir: Romeo i Julia; M. Cervantes: Don Kichote (fragmenty); K.
Dickens: OpowieÊç wigilijna lub Dawid Copperfield (fragmenty); A. Czechow: wybrana nowela;
A. de Saint-Exupéry: Ma∏y Ksià˝´ lub Nocny lot; E.
Hemingway: wybrane opowiadanie.
2.Wybrane utwory z klasyki polskiej:
Bogurodzica; J. Kochanowski: wybrane fraszki, pieÊni, psalmy, treny; wybór poezji barokowej; I.
Krasicki: wybrane bajki i jedna z satyr; A. Mickiewicz: wybrane bajki i ballady, Dziady cz. II, Pan Tadeusz (fragmenty); J. S∏owacki: Balladyna (fragmenty); A. Fredro: Zemsta; H. Sienkiewicz: wybrana nowela; B. Prus: wybrana nowela; S. ˚eromski:
Syzyfowe prace, wybrana nowela.
3.Wybór liryki XIX wieku, wybór poezji XX wieku.
b)dokumentowanie, notowanie, selekcja i przechowywanie informacji, 4. Wybór nowelistyki XIX i XX wieku (w tym co najmniej jeden utwór pozytywistyczny).
c)rozumne korzystanie ze Êrodków masowego przekazu, 5. Wybrane utwory wspó∏czesnej prozy polskiej i dramatu.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3619 — 6. Wybrane utwory o dorastaniu, w tym powieÊci dla m∏odzie˝y.
7.Przyk∏ady pami´tnika, dziennika, korespondencji literackich, reporta˝u, w tym A. Kamiƒski: Kamienie na szaniec; M. Bia∏oszewski: Pami´tnik z powstania warszawskiego (fragmenty).
Poz. 458 TreÊci nauczania 1. Periodyzacja dziejów i poj´cie czasu w historii.
2.Warunki ˝ycia cz∏owieka w czasach najdawniejszych.
8.Przyk∏ady literatury regionalnej, wk∏ad literatury regionalnej do ogólnopolskiej skarbnicy literackiej.
3.Cywilizacje staro˝ytne — dorobek kultury i jego trwa∏oÊç (Egipt, Izrael, Grecja, Rzym).
9.Wybrane z czasopism i prasy codziennej teksty publicystyczne, informacyjne, reklamowe.
4.Powstanie chrzeÊcijaƒstwa i pierwsze wieki jego rozwoju.
10.Utwory zaproponowane przez uczniów i nauczyciela, w tym literatura popularna (co najmniej jeden w ka˝dej klasie).
11.Inne sk∏adniki kultury (np. przedstawienia teatralne, filmy, s∏uchowiska radiowe, programy telewizyjne, przekazy ikoniczne, poezja Êpiewana).
HISTORIA Cele edukacyjne 1. Rozwijanie i pog∏´bianie zainteresowaƒ przesz∏oÊcià, zachodzàcymi w niej procesami i wydarzeniami.
2.Rozwijanie myÊlenia historycznego i krytycyzmu.
3.Pog∏´bianie umiej´tnoÊci powiàzania dziejów Polski z dziejami Europy i Êwiata.
4.Rozwijanie umiej´tnoÊci pozwalajàcych na samodzielnà prac´ intelektualnà z materia∏em historycznym.
5.Pog∏´bianie rozumienia poj´ç i wartoÊci niezb´dnych do zrozumienia ˝ycia politycznego, gospodarczego i spo∏ecznego.
6.Rozwijanie umiej´tnoÊci dostrzegania z∏o˝onoÊci zwiàzków przyczynowo-skutkowych.
7.Pog∏´bianie i umacnianie postawy patriotyzmu.
Zadania szko∏y 1. Przekazywanie wiedzy o najwa˝niejszych etapach dziejów Polski, Europy i Êwiata.
2.Uczenie umiej´tnoÊci analizy i syntezy materia∏u historycznego.
3.Uczenie zasad odczytywania i interpretowania êród∏a historycznego.
4.Ukazywanie mo˝liwoÊci ró˝norodnych interpretacji êróde∏, wydarzeƒ i postaci historycznych.
5.Uczenie rzetelnoÊci badawczej.
6.Doskonalenie ró˝norodnych form wypowiedzi ustnej i pisemnej.
7.Rozwijanie umiej´tnoÊci poszukiwania, porzàdkowania, wykorzystywania i przechowywania ró˝nych rodzajów informacji.
5.Europa i Êwiat Êródziemnomorski w wiekach Êrednich: paƒstwa, religie, spo∏eczeƒstwa, kultury (Bizancjum, Arabowie, paƒstwo Karolingów, cesarstwo Ottonów, uniwersalizm cesarski i papieski, ruch krucjatowy, gospodarka Êredniowieczna, jednoÊç i ró˝norodnoÊç kultury Êredniowiecza).
6.Polska pierwszych Piastów; statut Boles∏awa Krzywoustego i rozbicie dzielnicowe Polski; zjednoczenie paƒstwa polskiego; Polska Kazimierza Wielkiego.
7.Pierwsi Jagiellonowie na tronie Polski; gospodarka i spo∏eczeƒstwo Polski Êredniowiecznej — zjawiska i procesy; specyfika kultury polskiego Êredniowiecza.
8.Wielkie odkrycia geograficzne. Europejczycy a Nowy Âwiat w XVI — XVIII wieku.
9.Europa w XVI i XVII wieku: renesans, reformacja i reforma katolicka; barok; powstanie systemów absolutystycznych (Francja, Rosja); Rzeczpospolita szlachecka w XVI i XVII wieku — kraj wielu kultur i religii.
10.Prze∏om oÊwieceniowy w Europie i w Polsce — przemiany ustrojowe, gospodarcze i cywilizacyjne; powstanie Stanów Zjednoczonych Ameryki Pó∏nocnej; rewolucja francuska — znaczenie dziejowe;
Polska u schy∏ku XVIII wieku (odrodzenie kulturalne, próby ratowania Rzeczypospolitej, rozbiory, powstanie koÊciuszkowskie).
11.Przemiany spo∏eczne i cywilizacyjne XIX wieku: epoka napoleoƒska; tworzenie podstaw nowoczesnej demokracji w Europie i Ameryce Pó∏nocnej; przemiany na mapie politycznej Europy i Êwiata; kolonializm; rozwój ekonomiczny i spo∏eczny w XIX wieku.
12.Losy i postawy Polaków w warunkach braku niepodleg∏oÊci: powstania narodowe, koncepcje pracy organicznej, losy Polaków na emigracji.
13.I wojna Êwiatowa; rewolucje rosyjskie.
14.Âwiat mi´dzy wojnami: kryzys demokracji (systemy totalitarne, hitleryzm i komunizm); najistotniejsze problemy gospodarcze, spo∏eczne i polityczne Êwiata.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3620 — 15. Odrodzone paƒstwo polskie: budowa paƒstwowoÊci, walka o granice; ewolucja ustrojowa; g∏ówne problemy gospodarcze i spo∏eczne; polityka zagraniczna i miejsce Polski w Europie mi´dzywojennej.
Poz. 458
2)wychowanie obywatelskie,
3)wychowanie do aktywnego udzia∏u w ˝yciu gospodarczym.
1.Wychowanie do ˝ycia w rodzinie2 16. II wojna Êwiatowa; pakt Ribbentrop — Mo∏otow i jego realizacja, momenty prze∏omowe wojny, budowa koalicji antyhitlerowskiej; eksterminacja narodów na terenach okupowanych; obozy koncentracyjne i ∏agry; Holocaust.
17.Polska w latach 1939—1945: dwie okupacje; Katyƒ; formy i miejsca walki o niepodleg∏oÊç; polskie paƒstwo podziemne; Powstanie Warszawskie; losy Polaków w kraju i na obczyênie.
18.Âwiat powojenny; post´p cywilizacyjny, przemiany polityczne i kulturowe; konflikt Wschód-Zachód, nowe zjawiska polityczno-spo∏eczne i przyspieszenie cywilizacyjne, dekolonizacja; nowe zjawiska w kulturze masowej.
Cele edukacyjne 1. Przyj´cie integralnej wizji osoby; wybór i urzeczywistnianie wartoÊci s∏u˝àcych osobowemu rozwojowi.
2.Rozwiàzywanie problemów i pokonywanie trudnoÊci okresu dorastania.
Zadania szko∏y 1. Stymulowanie procesu samowychowania.
2.Wspó∏praca z rodzicami w zakresie prawid∏owych relacji mi´dzy nimi a dzieckiem.
19.Polska po 1945 roku: walka o kszta∏t paƒstwa, polski stalinizm; przemiany gospodarczo-spo∏eczne w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej; kryzysy polityczne lat 1956, 1968, 1970; wybór Polaka na papie˝a, rok 1980 i powstanie „SolidarnoÊci”, stan wojenny i lata osiemdziesiàte; prze∏om roku 1989, proces budowy III Rzeczypospolitej.
3.Pomoc we w∏aÊciwym prze˝ywaniu okresu dojrzewania.
Osiàgni´cia 6. Promowanie integralnej wizji seksualnoÊci cz∏owieka; ukazanie jednoÊci pomi´dzy aktywnoÊcià seksualnà a mi∏oÊcià i odpowiedzialnoÊcià.
1.Rozpoznawanie miejsca cz∏owieka w czasie historycznym, jego relacji z przyrodà, spo∏ecznoÊcià lokalnà, ojczyznà, kr´giem kulturowym, innymi narodami i religiami.
2.Operowanie podstawowymi kategoriami historycznymi: czasem, przestrzenià, ciàg∏oÊcià, zmiennoÊcià.
3.Wykorzystywanie podstawowej wiedzy o najwa˝niejszych etapach dziejów do powiàzania zjawisk historycznych z zakresu dziejów powszechnych z historià Polski.
4.Ujmowanie treÊci historycznych w zwiàzkach przyczynowo-skutkowych.
5.Ocenianie faktów i wydarzeƒ historycznych.
6.Interpretacja ró˝nego rodzaju êróde∏ historycznych.
7.Docieranie do ró˝nych êróde∏ informacji historycznej, integracja wiedzy uzyskanej z ró˝nych êróde∏ informacji.
4.Wzmacnianie procesu identyfikacji z w∏asnà p∏cià.
5.Wspieranie rozwoju moralnego i kszta∏towania hierarchii wartoÊci.
7.Tworzenie klimatu dla kole˝eƒstwa, przyjaêni oraz szacunku dla cz∏owieka.
8.Pomoc w poszukiwaniu odpowiedzi na podstawowe pytania egzystencjalne.
9.Informowanie o mo˝liwoÊciach pomocy — system poradnictwa dla dzieci i m∏odzie˝y.
TreÊci nauczania 1. Rozwój cz∏owieka: faza prenatalna, narodziny, faza niemowl´ca, wczesnodzieci´ca, przedpokwitaniowa, dojrzewania, m∏odoÊci, wieku Êredniego, wieku póênego. ˚ycie jako fundamentalna wartoÊç.
2.Budowa prawid∏owych relacji z rodzicami. Konflikt pokoleƒ; przyczyny i sposoby rozwiàzywania konfliktów. OdpowiedzialnoÊç wszystkich za atmosfer´ panujàcà w rodzinie. Rodzina niepe∏na.
3.Rola autorytetów w ˝yciu cz∏owieka.
Przedmiot ten sk∏ada si´ z trzech odr´bnych modu∏ów:
4.Relacje mi´dzyosobowe i ich znaczenie. Przyjaêƒ, zakochanie, mi∏oÊç; pierwsze fascynacje, mi∏oÊç platoniczna, mi∏oÊç m∏odzieƒcza, mi∏oÊç dojrza∏a.
1)wychowanie do ˝ycia w rodzinie, 5. Zachowania asertywne.
WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE Dziennik Ustaw Nr 51 — 3621 — Poz. 458 6. Podstawowe informacje o rozwoju seksualnym cz∏owieka: to˝samoÊç p∏ciowa — kobiecoÊç i m´skoÊç.
6.Korzystanie ze Êrodków przekazu w sposób selektywny, umo˝liwiajàcy obron´ przed ich destrukcyjnym oddzia∏ywaniem.
7.Dojrzewanie. Rozumienie i akceptacja kryteriów dojrza∏oÊci biologicznej, psychicznej i spo∏ecznej.
7.Wnoszenie pozytywnego wk∏adu w ˝ycie swojej rodziny.
8.Problemy i trudnoÊci okresu dojrzewania (np. napi´cia seksualne, masturbacja), sposoby radzenia sobie z nimi, pomoc w rozeznaniu sytuacji wymagajàcych porady lekarza lub innych specjalistów.
8.Okazywanie szacunku innym ludziom, docenianie ich wysi∏ku i pracy, przyj´cie postawy szacunku wobec siebie.
9.Ró˝nice w rozwoju psychoseksualnym dziewczàt i ch∏opców; postawy i wzajemne oczekiwania.
10.Zagro˝enia okresu dojrzewania: presja seksualna, uzale˝nienia, pornografia.
11.G∏ówne funkcje p∏ciowoÊci: wyra˝anie mi∏oÊci, budowanie wi´zi i rodzicielstwo.
12.Inicjacja seksualna; zwiàzek pomi´dzy aktywnoÊcià seksualnà a mi∏oÊcià i odpowiedzialnoÊcià; dysfunkcje zwiàzane z przedmiotowym traktowaniem cz∏owieka w dziedzinie seksualnej. Ryzyko zwiàzane z wczesnà inicjacjà.
13.Kszta∏towanie i akceptacja to˝samoÊci p∏ciowej.
Mo˝liwoÊci pomocy w pokonywaniu trudnoÊci zwiàzanych z to˝samoÊcià p∏ciowà.
14.P∏odnoÊç wspólnà sprawà kobiety i m´˝czyzny.
15.Planowanie rodziny. Metody rozpoznawania p∏odnoÊci. Antykoncepcja. Aspekt zdrowotny, psychologiczny i etyczny.
16.Infekcje przenoszone drogà p∏ciowà. AIDS: drogi przenoszenia zaka˝enia, profilaktyka, aspekt spo∏eczny.
17.WartoÊci zwiàzane z seksualnoÊcià cz∏owieka: m´skoÊç, kobiecoÊç, mi∏oÊç, ma∏˝eƒstwo, rodzicielstwo. Znaczenie odpowiedzialnoÊci w prze˝ywaniu w∏asnej p∏ciowoÊci oraz budowaniu trwa∏ych i szcz´Êliwych wi´zi.
18.Wp∏yw sposobu sp´dzania wolnego czasu (w tym korzystania ze Êrodków masowego przekazu) na cz∏owieka.
9.Umiej´tnoÊç korzystania z systemu poradnictwa dla dzieci i m∏odzie˝y.
2.Wychowanie obywatelskie Cele edukacyjne 1. Pog∏´bianie poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty obywateli paƒstwa polskiego.
2.ÂwiadomoÊç istnienia obowiàzków wobec w∏asnej ojczyzny, w tym w szczególnoÊci obowiàzku jej obrony oraz dba∏oÊci o jej dobre imi´.
3.Poczucie wartoÊci i przydatnoÊci indywidualnego i grupowego dzia∏ania na rzecz spo∏ecznoÊci lokalnej.
4.Rozumienie wa˝nych wydarzeƒ ˝ycia spo∏ecznego, politycznego oraz gospodarczego w kraju i na Êwiecie.
5.Pog∏´bianie szacunku dla w∏asnego paƒstwa.
Zadania szko∏y 1. Stawianie wymagaƒ w zakresie w∏aÊciwej postawy uczniów wobec god∏a i hymnu paƒstwowego oraz w czasie uroczystoÊci szkolnych i paƒstwowych.
2.Pomoc w rozpoznaniu w∏asnych praw i obowiàzków.
3.Ukazywanie praktycznych zastosowaƒ zasad i procedur demokratycznych w spo∏ecznoÊci szkolnej.
4.Kszta∏towanie poczucia odpowiedzialnoÊci za siebie i innych.
Osiàgni´cia 5. Wspieranie samorzàdnoÊci uczniowskiej.
1.ZnajomoÊç organizmu ludzkiego i zachodzàcych w nim zmian oraz akceptacja w∏asnej p∏ciowoÊci.
TreÊci nauczania 1. Cz∏owiek — istota spo∏eczna.
2.Poznawanie, analizowanie i wyra˝anie uczuç.
2.Grupa i wi´zi spo∏eczne.
3.Kierowanie w∏asnym rozwojem, podejmowanie wysi∏ku samowychowawczego.
4.Przyj´cie integralnej wizji ludzkiej seksualnoÊci.
5.Umiej´tnoÊç obrony w∏asnej intymnoÊci i nietykalnoÊci seksualnej oraz szacunek dla cia∏a innej osoby.
3.Naród i paƒstwo. To˝samoÊç narodowa.
4.Monarchie konstytucyjne i republiki we wspó∏czesnej Europie.
5.Obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3622 — 6. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (ustrój polityczny i instytucje Rzeczypospolitej Polskiej, prawa i obowiàzki obywatela).
7.Samorzàd terytorialny a w∏adza centralna.
8.Ustrój, zadania, instytucje, struktura w∏adzy samorzàdów terytorialnych.
9.S∏u˝ba cywilna.
10.Przyk∏ady procedur obowiàzujàcych w za∏atwianiu spraw w urz´dzie gminnym.
11.Kultura polityczna i formy ˝ycia publicznego (ÊwiadomoÊç obywatelska, cnoty obywatelskie, stowarzyszenia, partie polityczne, zwiàzki zawodowe).
12.Niezbywalny charakter praw cz∏owieka, ich katalog i systemy ochrony.
Poz. 458 4. Wst´pne przygotowanie uczniów do aktywnoÊci zawodowej i odnalezienia si´ na rynku pracy.
Zadania szko∏y 1. Dostarczenie elementarnej wiedzy ekonomicznej.
2.Rozwijanie ducha przedsi´biorczoÊci.
3.Rozbudzanie wyobraêni, pomys∏owoÊci na temat przysz∏ej aktywnoÊci zawodowej i gospodarczej.
4.Pomoc w Êwiadomym kszta∏towaniu orientacji i kariery zawodowej.
TreÊci nauczania 1. Gospodarstwo domowe — zarzàdzanie w∏asnymi pieni´dzmi.
13.Etyka w ˝yciu publicznym.
2.Najwa˝niejsze zasady racjonalnego gospodarowania.
14.˚ycie szko∏y — samorzàdnoÊç, procedury demokratyczne, regulacje prawne.
3.Elementarne poj´cia ekonomiczne z zakresu gospodarki rynkowej.
Osiàgni´cia 4. Krótka historia pieniàdza i jego najwa˝niejsze funkcje.
1.Godne zachowanie w czasie obchodów Êwiàt i uroczystoÊci narodowych.
2.Rozpoznawanie w∏asnych praw i obowiàzków.
5.Przedsi´biorca i przedsi´biorczoÊç (ma∏e firmy, potrzebne umiej´tnoÊci, zasady prawa, êród∏a informacji).
3.Wykorzystywanie wiedzy o zasadach ustroju Rzeczypospolitej Polskiej do interpretacji wydarzeƒ ˝ycia publicznego.
6.Orientacja zawodowa (lokalny i ponadlokalny rynek pracy).
4.Uczestniczenie w dyskusji, prezentacja i obrona w∏asnego stanowiska, branie pod uwag´ argumentów strony przeciwnej.
7.Odkrywanie i rozwijanie indywidualnych kwalifikacji zawodowych, podejmowanie decyzji zawodowych. Rodzaje zawodów i umiej´tnoÊci zawodowych.
5.Wspó∏praca w grupie z uwzgl´dnieniem podzia∏u zadaƒ.
6.Podporzàdkowanie si´ wymogom procedur demokratycznych we wspólnym dzia∏aniu.
7.Za∏atwianie prostych spraw urz´dowych: pisanie podaƒ, ˝yciorysu, wype∏nianie druków urz´dowych.
8.ZnajomoÊç najwa˝niejszych, etycznych zasad ˝ycia publicznego.
3.Wychowanie do aktywnego udzia∏u w ˝yciu gospodarczym Cele edukacyjne 1. Wszechstronny rozwój ucznia ukierunkowany na przygotowanie do aktywnej obecnoÊci w ˝yciu spo∏eczno-gospodarczym kraju.
2.Rozumienie przez uczniów zjawisk i zmian gospodarczych w kraju.
3.ZdolnoÊç uczniów do odnajdywania swojego miejsca w ˝yciu gospodarczym w warunkach gospodarki rynkowej i zmiennego rynku pracy.
8.Przyk∏ady procedur obowiàzujàcych w ubieganiu si´ o prac´ lub rozpoczynaniu dzia∏alnoÊci gospodarczej.
9.Wybór zawodu. System poradnictwa zawodowego i kszta∏cenia ustawicznego.
10.MobilnoÊç zawodowa jako zjawisko cywilizacyjne.
Rynek pracy. Problem bezrobocia: przyczyny, skutki, sposoby rozwiàzywania.
11.Ubieganie si´ o prac´ — list motywacyjny, ˝yciorys zawodowy, kwestionariusz osobowy, rozmowa kwalifikacyjna, cechy dobrego pracownika.
12.Cz∏owiek w gospodarce. Praca zespo∏owa. Wybrane zagadnienia z etyki ˝ycia gospodarczego.
13.Przekszta∏cenia ustroju gospodarczego w Polsce po 1989 r.
Osiàgni´cia 1. ZnajomoÊç elementarnych poj´ç i praw ekonomicznych.
2.Umiej´tnoÊç planowania rozwoju w∏asnego wykszta∏cenia i kwalifikacji zawodowych.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3623 — Poz. 458 3. Trafne rozpoznawanie w∏asnych predyspozycji, kwalifikacji i realnych mo˝liwoÊci z punktu widzenia rynku pracy.
6.Rozszerzenie komponentu kulturowo-cywilizacyjnego, z ukierunkowaniem na styl ˝ycia i zachowania w kraju j´zyka docelowego.
4.Umiej´tnoÊç sporzàdzania dokumentów niezb´dnych przy ubieganiu si´ o prac´ (list motywacyjny, ˝yciorys zawodowy, kwestionariusz osobowy) oraz umiej´tnoÊç odbycia rozmowy kwalifikacyjnej.
7.Rozró˝nianie formalnego i nieformalnego stylu j´zyka.
5.Umiej´tnoÊç aktywnego znalezienia si´ na rynku pracy i podejmowania dzia∏alnoÊci gospodarczej.
Osiàgni´cia 6. ZnajomoÊç podstawowych zasad etycznych ˝ycia gospodarczego i umiej´tnoÊç stosowania ich w ˝yciu szkolnym (np. rzetelna praca, punktualnoÊç, dotrzymywanie danego s∏owa, uczciwoÊç, odpowiedzialnoÊç za skutki, prawdomównoÊç).
7.Umiej´tnoÊç zarzàdzania w∏asnymi pieni´dzmi.
J¢ZYK OBCY Cele edukacyjne 1. Osiàgni´cie poziomu opanowania j´zyka obcego zapewniajàcego w miar´ sprawnà komunikacj´ j´zykowà.
2.Lepsze poznanie kultury i spraw ˝ycia codziennego kraju j´zyka nauczanego.
Zadania szko∏y 1. Rozwijanie w uczniach poczucia w∏asnej wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci j´zykowe, m.in. przez pozytywnà informacj´ zwrotnà dotyczàcà indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.
8.Rozwój indywidualnych strategii uczenia si´.
1.SprawnoÊç rozumienia ze s∏uchu:
1)rozumienie ogólnego sensu oraz g∏ównych punktów dialogów i wypowiedzi rodzimych u˝ytkowników j´zyka,
2)rozumienie sensu prostych wypowiedzi w ró˝nych warunkach odbioru (np. rozmowa przez telefon, komunikat na dworcu),
3)rozumienie sensu wypowiedzi zawierajàcej niezrozumia∏e elementy, których znaczenia uczeƒ mo˝e domyÊliç si´ z kontekstu.
2.SprawnoÊç mówienia:
1)formu∏owanie krótkich, p∏ynnych i spójnych wypowiedzi na okreÊlone tematy z zastosowaniem form gramatycznych odpowiednich do wyra˝ania teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci,
2)wykorzystanie znajomoÊci fonetyki w stopniu zapewniajàcym zrozumia∏oÊç wypowiedzi dla rodzimego u˝ytkownika j´zyka,
3)inicjowanie, podtrzymywanie i koƒczenie prostej rozmowy, 2. Stopniowe przygotowanie ucznia do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.
4)wyra˝anie w∏asnych opinii oraz relacjonowanie wypowiedzi innych osób, 3. Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci stosowania j´zyka jako narz´dzia przy wykonywaniu zespo∏owych projektów, zw∏aszcza interdyscyplinarnych.
5)w∏aÊciwa reakcja j´zykowa na wypowiedê rozmówcy.
4.Rozwijanie w uczniach postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.
3.SprawnoÊç czytania:
1)rozumienie d∏u˝szych i bardziej z∏o˝onych tekstów, TreÊci nauczania
2)rozumienie prostego tekstu narracyjnego, 1. Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu i mówienia.
3)rozumienie ogólnego sensu tekstu, który zawiera fragmenty niezrozumia∏e, 2. Rozwijanie sprawnoÊci czytania i pisania.
4)rozumienie ogólnego sensu obszerniejszego tekstu przy pobie˝nym czytaniu, 3. Poszerzenie repertuaru funkcji j´zykowych umo˝liwiajàcych pos∏ugiwanie si´ j´zykiem obcym w sytuacjach ˝ycia codziennego.
5)wyszukiwanie ˝àdanej informacji lub szczegó∏u z cz´Êciowo niezrozumianego tekstu.
4.Opanowanie bardziej rozwini´tych struktur gramatycznych stosowanych do wyra˝ania teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci.
5.Wzbogacenie s∏ownictwa dotyczàcego ˝ycia codziennego, ze szczególnym uwzgl´dnieniem realiów kraju ojczystego oraz kraju/obszaru j´zyka docelowego na podstawie oryginalnych materia∏ów j´zykowych.
4.SprawnoÊç pisania:
1)formu∏owanie, w miar´ zró˝nicowanej pod wzgl´dem morfosyntaktycznym i leksykalnym, wypowiedzi pisemnej,
2)sformu∏owanie i zapisanie w∏asnego oraz otrzymanego komunikatu,
3)napisanie krótkiego listu, Dziennik Ustaw Nr 51 — 3624 —
4)sporzàdzenie prostej i spójnej notatki z czyjejÊ wypowiedzi,
5)prawid∏owe stosowanie zasad ortografii i podstaw interpunkcji.
5.Inne umiej´tnoÊci:
1)klasyfikowanie faktów i informacji, selekcjonowanie informacji,
2)korzystanie ze s∏ownika jedno- i dwuj´zycznego oraz innych êróde∏ informacji.
MATEMATYKA Cele edukacyjne 1. Przygotowywanie uczniów do wykorzystania wiedzy matematycznej do rozwiàzywania problemów z zakresu ró˝nych dziedzin kszta∏cenia szkolnego oraz ˝ycia codziennego; budowanie modeli matematycznych dla konkretnych sytuacji.
2.Przyswajanie przez uczniów j´zyka matematyki; dostrzeganie oraz formu∏owanie, rozwiàzywanie i dyskutowanie problemów.
Poz. 458 6. Zbieranie, porzàdkowanie i przedstawianie danych (tam gdzie to mo˝liwe — z u˝yciem technologii informacyjnej).
7.Proste doÊwiadczenia losowe.
8.Wielokàty, ko∏o i okràg; symetralna odcinka i dwusieczna kàta; kàt Êrodkowy i kàt wpisany, cechy przystawania trójkàtów, okràg wpisany w trójkàt, okràg opisany na trójkàcie.
9.Przyk∏ady przekszta∏ceƒ geometrycznych.
10.Obwód i pole wielokàta; pole ko∏a i d∏ugoÊç okr´gu.
11.Twierdzenia o zwiàzkach miarowych w figurach; twierdzenie Pitagorasa i jego zastosowania; figury podobne.
12.Prostopad∏oÊç i równoleg∏oÊç w przestrzeni; graniastos∏upy proste, ostros∏upy i bry∏y obrotowe (walec, sto˝ek, kula); obliczanie pól powierzchni i obj´toÊci wieloÊcianów oraz bry∏ obrotowych.
Osiàgni´cia 3. Rozwijanie wyobraêni przestrzennej uczniów.
1.Przeprowadzanie nieskomplikowanych rozumowaƒ matematycznych.
Zadania szko∏y 2. Pos∏ugiwanie si´ w∏asnoÊciami liczb i dzia∏aƒ oraz w∏asnoÊciami figur przy rozwiàzywaniu zadaƒ.
1.Kszta∏towanie umiej´tnoÊci myÊlenia i jasnego formu∏owania wypowiedzi.
2.Rozwijanie umiej´tnoÊci uczniów w zakresie rozumienia tekstów sformu∏owanych w j´zyku matematyki.
3.Rozwijanie umiej´tnoÊci opisywania w j´zyku matematyki prostych sytuacji.
4.U∏atwianie dostrzegania problemów i badania ich w konkretnych przypadkach przez prowadzenie prostych rozumowaƒ matematycznych.
TreÊci nauczania 1. Liczby wymierne i dzia∏ania na nich, przyk∏ady wykorzystania kalkulatora; porównywanie liczb wymiernych; procenty i ich zastosowania praktyczne; pot´ga o wyk∏adniku ca∏kowitym; w∏asnoÊci pot´gowania; pierwiastki i ich podstawowe w∏asnoÊci.
3.Pos∏ugiwanie si´ kalkulatorem przy rozwiàzywaniu typowych zadaƒ.
4.Dostrzeganie, wykorzystywanie i interpretowanie zale˝noÊci funkcyjnych; interpretowanie zwiàzków wyra˝onych za pomocà wzorów, wykresów, schematów, diagramów, tabel.
5.Prezentowanie z u˝yciem j´zyka matematyki wyników badania prostych zagadnieƒ.
FIZYKA I ASTRONOMIA Cele edukacyjne 1. Budzenie zainteresowaƒ prawid∏owoÊciami Êwiata przyrody.
2.Przybli˝enia dziesi´tne liczb rzeczywistych; przyk∏ady liczb niewymiernych.
2.Umiej´tnoÊç prezentowania wyników w∏asnych obserwacji, eksperymentów i przemyÊleƒ.
3.Zapisywanie wyra˝eƒ algebraicznych oraz obliczanie ich wartoÊci liczbowych; wzory skróconego mno˝enia.
3.Poznanie podstawowych praw opisujàcych przebieg zjawisk fizycznych i astronomicznych w przyrodzie.
4.Przyk∏ady funkcji (równie˝ nieliczbowych i nieliniowych); odczytywanie w∏asnoÊci funkcji z wykresu.
4.Wykorzystanie wiedzy fizycznej w praktyce ˝ycia codziennego.
5.Równanie liniowe z jednà niewiadomà, nierównoÊç liniowa z jednà niewiadomà; uk∏ad równaƒ liniowych z dwiema niewiadomymi i jego interpretacja geometryczna.
Zadania szko∏y 1. Zapoznanie uczniów z podstawowymi prawami przyrody.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3625 — 2. Stworzenie mo˝liwoÊci przeprowadzania doÊwiadczeƒ fizycznych.
3.Zapoznanie z metodami obserwowania, badania i opisywania zjawisk fizycznych i astronomicznych.
Poz. 458 4. Opisywanie zjawisk fizycznych i rozwiàzywanie problemów fizycznych i astronomicznych z zastosowaniem modeli i technik matematycznych.
CHEMIA 4. Ukazanie znaczenia odkryç w naukach przyrodniczych dla rozwoju cywilizacji i rozwiàzywania problemów wspó∏czesnego Êwiata.
Cele edukacyjne 5. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci krytycznego korzystania ze êróde∏ informacji.
1.Nabycie umiej´tnoÊci obserwacji i opisu zjawisk chemicznych zachodzàcych w otaczajàcym Êwiecie.
TreÊci nauczania 1. W∏aÊciwoÊci materii.
2.Stany skupienia materii. Kinetyczny model budowy materii.
3.Ruch i si∏y.
4.Opis ruchów prostoliniowych. Ruch drgajàcy (jakoÊciowo), ruchy krzywoliniowe. Oddzia∏ywania mechaniczne i ich skutki. Równowaga mechaniczna.
Zasada zachowania p´du. Zasady dynamiki. Oddzia∏ywania grawitacyjne. Loty kosmiczne.
5.Praca i energia.
6.Rodzaje energii mechanicznej. Zasada zachowania energii. Moc. Pierwsza zasada termodynamiki.
7.Przesy∏anie informacji.
8.Fale dêwi´kowe. Fale elektromagnetyczne. Rozchodzenie si´ Êwiat∏a — zjawiska odbicia i za∏amania.
Barwy. Obrazy optyczne. Natura Êwiat∏a. Urzàdzenia do przekazywania informacji.
9.ElektrycznoÊç i magnetyzm.
10.¸adunki elektryczne i ich oddzia∏ywanie. Pole elektryczne.
11.Obwód pràdu sta∏ego. Prawa przep∏ywu pràdu sta∏ego. èród∏a napi´cia. Pole magnetyczne. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej (jakoÊciowo). Wytwarzanie i przesy∏anie energii elektrycznej.
12.Mikroskopowy model zjawisk elektrycznych.
13.Budowa atomu. Energia jàdrowa. Promieniowanie jàdrowe.
14.Uk∏ad S∏oneczny. Elementy kosmologii.
Osiàgni´cia 1. Umiej´tnoÊç obserwowania i opisywania zjawisk fizycznych i astronomicznych.
2.Poznanie znaczenia wiedzy chemicznej w procesach przetwarzania materii przez cz∏owieka.
3.Nabycie umiej´tnoÊci i nawyku post´powania zgodnego z zasadami dba∏oÊci o w∏asne zdrowie i ochron´ Êrodowiska.
Zadania szko∏y 1. Ukszta∏towanie myÊlenia prowadzàcego do zrozumienia poznanej wiedzy chemicznej i pos∏ugiwania si´ nià w ró˝nych sytuacjach ˝yciowych.
2.Zapoznanie uczniów z w∏aÊciwoÊciami substancji chemicznych i bezpiecznym obchodzeniem si´ z nimi.
3.Umo˝liwienie uczniom zdobycia wiadomoÊci i umiej´tnoÊci zarówno praktycznych, jak i stanowiàcych podstaw´ do kszta∏cenia na kolejnych etapach.
TreÊci nauczania 1. Substancje i przemiany chemiczne w otoczeniu cz∏owieka. Metale i niemetale, mieszaniny, powietrze jako mieszanina gazów, tlen i azot — w∏aÊciwoÊci, tlenki, zanieczyszczenia powietrza.
2.Budowa atomu: jàdro i elektrony, sk∏adniki jàdra, izotopy. PromieniotwórczoÊç i jej ró˝norodne konsekwencje. Atomy, jony i czàsteczki, pierwiastki i zwiàzki chemiczne, symbole chemiczne, wartoÊciowoÊç pierwiastków. Wiàzania chemiczne — jonowe i atomowe.
3.Teoria atomistyczno-czàsteczkowa — nieciàg∏oÊç budowy materii. Uk∏ad okresowy pierwiastków chemicznych — sposób usystematyzowania pierwiastków.
4.Wagowe stosunki stechiometryczne w zwiàzkach chemicznych i reakcjach chemicznych — masa atomowa i czàsteczkowa, prawo sta∏oÊci sk∏adu, prawo zachowania masy.
5.Reakcje chemiczne i równania reakcji chemicznych.
2.Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ metodami badawczymi typowymi dla fizyki i astronomii.
6.Woda i roztwory wodne — zagro˝enia cywilizacyjne wynikajàce z jej zanieczyszczeƒ.
3.Umiej´tnoÊç wykonywania pomiarów prostych i z∏o˝onych.
7.Roztwory, rozpuszczalnoÊç, st´˝enia procentowe roztworów — podstawowe obliczenia.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3626 — Poz. 458 8. Typy zwiàzków nieorganicznych: kwasy, zasady, wodorotlenki, dysocjacja jonowa, odczyn roztworu, pH — w uj´ciu jakoÊciowym. Sole: reakcje substancji o w∏aÊciwoÊciach kwasowych z substancjami o w∏aÊciwoÊciach zasadowych, podstawowe w∏aÊciwoÊci i zastosowania wybranych soli.
Zadania szko∏y 9. Surowce i tworzywa pochodzenia mineralnego: w´giel kamienny, ropa naftowa, gaz ziemny, wapieƒ, gips, szk∏o.
3.Ukazywanie uwarunkowaƒ i prawid∏owoÊci przebiegu procesów i zjawisk biologicznych.
10.W´giel i jego zwiàzki. Proste w´glowodory nasycone i nienasycone, alkohole, kwasy karboksylowe, myd∏a, estry, t∏uszcze, cukry, bia∏ka jako podstawowe sk∏adniki organizmów ˝ywych, tworzywa sztuczne.
11.Dzia∏anie niektórych substancji na organizm cz∏owieka: leki, trucizny, alkohole, narkotyki, nawozy, Êrodki ochrony roÊlin.
1.Umo˝liwienie projektowania i prowadzenia obserwacji i doÊwiadczeƒ biologicznych.
2.Ukazywanie ró˝norodnoÊci i z∏o˝onoÊci Êwiata ˝ywego.
4.Motywowanie do przestrzegania zasad higieny osobistej i podejmowania odpowiedzialnoÊci za zdrowie i ˝ycie w∏asne i innych.
5.Umo˝liwienie podejmowania dzia∏aƒ na rzecz najbli˝szego Êrodowiska przyrodniczego i rozwijania szacunku dla zwierzàt.
TreÊci nauczania 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona s∏u˝y (komórki, tkanki, organy).
Osiàgni´cia 1. OkreÊlanie w∏aÊciwoÊci ró˝norodnych substancji oraz ich powiàzanie z zastosowaniem i wp∏ywem na Êrodowisko naturalne.
2.WyjaÊnianie przebiegu prostych procesów chemicznych i zapisywanie poznanych reakcji chemicznych w postaci równaƒ.
3.Projektowanie i przeprowadzanie prostych doÊwiadczeƒ chemicznych.
4.Bezpieczne pos∏ugiwanie si´ prostym sprz´tem laboratoryjnym, substancjami i wyrobami o poznanym sk∏adzie chemicznym.
5.Dostrzeganie przemian chemicznych w otoczeniu oraz czynników wp∏ywajàcych na ich przebieg.
2.Przyk∏ady ró˝nych sposobów pe∏nienia tych samych funkcji ˝yciowych przez organizmy zale˝nie od warunków Êrodowiska.
3.Budowa i funkcjonowanie uk∏adów organizmu cz∏owieka.
4.Stan zdrowia i choroby. Przyk∏ady chorób zakaênych oraz patologii w dzia∏aniu narzàdów; elementy epidemiologii, profilaktyki i leczenia omawianych chorób.
5.Etapy biologicznego i psychicznego rozwoju cz∏owieka i potrzeby z nimi zwiàzane.
6.Informacja dziedziczna; cechy organizmu wynikajàce z wp∏ywu genów i oddzia∏ywaƒ Êrodowiskowych.
6.Wykonywanie prostych obliczeƒ stechiometrycznych.
7.Relacje wewnàtrz- i mi´dzygatunkowe w przyrodzie. Krà˝enie materii i przep∏yw energii w ró˝nych uk∏adach przyrodniczych.
BIOLOGIA 8. Dzia∏ania cz∏owieka w Êrodowisku przyrodniczym i ich konsekwencje.
Cele edukacyjne 1. Rozwijanie zainteresowaƒ biologicznych i sk∏anianie do samodzielnego poznawania Êwiata ˝ywego.
2.Poznanie ró˝norodnoÊci Êwiata ˝ywego i Êrodowisk ˝ycia organizmów.
3.Poznanie i zrozumienie podstawowych procesów ˝yciowych organizmów.
4.Zrozumienie zasad funkcjonowania organizmu cz∏owieka i kszta∏towanie zachowaƒ prozdrowotnych.
5.Kszta∏cenie zachowaƒ ukierunkowanych na ochron´ Êrodowiska przyrodniczego.
Osiàgni´cia 1. Formu∏owanie hipotez. Analizowanie i interpretowanie wyników obserwacji i doÊwiadczeƒ, wraz z ocenà ich wiarygodnoÊci.
2.Gromadzenie, integrowanie, opracowywanie i interpretowanie wiedzy z ró˝nych dziedzin niezb´dnej do wyjaÊnienia procesów ˝yciowych.
3.Interpretowanie zale˝noÊci mi´dzy budowà i funkcjà uk∏adów i narzàdów w organizmie cz∏owieka.
Postrzeganie funkcjonowania organizmu ludzkiego jako integralnej ca∏oÊci.
4.Interpretowanie zale˝noÊci mi´dzy Êrodowiskiem ˝ycia organizmu a jego budowà i funkcjonowaniem.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3627 — 5. Analizowanie struktury i funkcjonowania wybranych ekosystemów.
6.Ocenianie zmian zachodzàcych w Êrodowisku przyrodniczym w wyniku oddzia∏ywania cz∏owieka i ich wp∏ywu na jakoÊç ˝ycia i umiej´tnoÊci znajdywania Êrodków zaradczych.
7.Analizowanie przyczyn zak∏óceƒ stanu zdrowia cz∏owieka, przewidywanie skutków w∏asnych decyzji w tym zakresie. Prowadzenie zdrowego trybu ˝ycia.
GEOGRAFIA Cele edukacyjne 1. Budzenie zainteresowania szeroko rozumianà przestrzenià geograficznà (w∏asnym regionem, terytorium Polski, Europy, Êwiata) oraz przygotowanie do swobodnego poruszania si´ w niej.
2.Kszta∏towanie w uczniach:
Poz. 458 7. Potencja∏ naturalny, ludnoÊciowy, gospodarczy i kulturowy Polski (na treÊci dotyczàce Polski nale˝y przeznaczyç nie mniej ni˝ 1/3 czasu przewidzianego na zaj´cia geografii w gimnazjum).
8.Polska na tle Europy i Êwiata.
9.Problemy integracyjne na Êwiecie, w Europie i w Polsce.
10.Przyk∏ady ochrony krajobrazu na Êwiecie i w Polsce.
Osiàgni´cia 1. Ca∏oÊciowe widzenie regionów i miejsc (Polski i Êwiata).
2.Lokalizowanie miejsc na powierzchni Ziemi i orientowanie si´ w ich wzajemnym po∏o˝eniu za pomocà map.
3.Gromadzenie, interpretowanie i prezentowanie wiedzy geograficznej.
1)poszanowania innych narodów, systemów wartoÊci i sposobów ˝ycia, 4. Ocenianie w kategoriach geograficznych dzia∏alnoÊci gospodarczej, spo∏ecznej i politycznej oraz dzia∏aƒ w∏asnych.
2)poczucia odpowiedzialnoÊci za swoje Êrodowisko ˝ycia (geograficzne i spo∏eczne), gotowoÊci uczestniczenia w rozwiàzywaniu problemów swojej spo∏ecznoÊci.
5.Przewidywanie zmian w przyrodzie i w dzia∏aniach ludzi na podstawie uzyskanych informacji.
3.UÊwiadomienie wartoÊci, jakà jest w∏asny region i kraj oraz ich dziedzictwo kulturowe.
6.Korzystanie z mo˝liwie ró˝nych êróde∏ informacji.
7.Stosowanie wiedzy geograficznej w ˝yciu.
4.Przyswojenie informacji podstawowych umo˝liwiajàcych realizacj´ celów wymienionych w ust. 1—3.
Zadania szko∏y MUZYKA Cele edukacyjne Tworzenie uczniom sprzyjajàcych warunków do:
1.Kszta∏towanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ muzycznych.
1)korzystania z mo˝liwie ró˝norodnych êróde∏ wiedzy geograficznej, w tym z w∏asnych obserwacji terenowych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem swojej gminy (powiatu), 2. Wyposa˝enie uczniów w niezb´dne umiej´tnoÊci muzyczne, a tak˝e wiedz´ z tego zakresu.
2)uczenia si´ czynnego, kszta∏tujàcego dociekliwoÊç, refleksyjnoÊç, zdrowy krytycyzm, ch´ç dzia∏ania,
3)kszta∏towania postawy szacunku dla przyrody.
TreÊci nauczania 1. Ziemia jako cz´Êç WszechÊwiata.
2.Ziemia jako Êrodowisko ˝ycia, jej historia i obraz wspó∏czesny.
3.Interakcja Ziemia — cz∏owiek.
4.Gospodarowanie zasobami naturalnymi Ziemi.
5.Wspó∏czesne przemiany gospodarcze, spo∏eczne i polityczne na kontynentach i w wybranych paƒstwach.
6.èród∏a konfliktów i próby ich rozwiàzywania (na wybranych przyk∏adach).
3.Umo˝liwienie uczniom prze˝ycia ró˝nych doÊwiadczeƒ muzycznych.
4.Kszta∏towanie kultury muzycznej (umiej´tnoÊç w∏àczania sztuki we w∏asne, osobiste ˝ycie).
5.Uczenie wartoÊciowania obecnych wokó∏ ucznia zjawisk z zakresu muzyki.
Zadania szko∏y 1. Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki prowadzàcego do prze˝yç estetycznych.
2.Ukazanie wielkiego bogactwa Êwiata sztuki.
3.Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç wewn´trznych, doÊwiadczania tajemnicy, kontemplacji, a tak˝e autorefleksji.
4.Ukazanie ró˝nych funkcji sztuki — estetycznej, poznawczej, wspólnotowej, emocjonalno-terapeutycznej, religijnej.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3628 — TreÊci nauczania 1. S∏uchanie muzyki.
Poz. 458 3. Sztuka ludowa i zdobnictwo charakterystyczne dla danego regionu.
3.Muzykowanie na instrumentach.
4.Ró˝norodne sposoby komunikowania (komunikacja pozawerbalna — j´zyk przestrzeni, koloru, cia∏a itp.).
4.Dzia∏ania muzyczno-ruchowe.
5.Krajobraz kulturowy.
5.Wiedza niezb´dna do rozumienia muzyki.
6.Kszta∏towanie otoczenia i form u˝ytkowych (racjonalnoÊç, funkcjonalnoÊç, estetyka).
2.Âpiew.
6.Ró˝norodnoÊç muzyki ojczystej, w tym regionalnej, muzyki innych narodów i regionów Êwiata.
7.Podstawowa wiedza o teatrze i filmie.
7.WartoÊci muzyki ludowej, muzyki artystycznej i muzyki popularnej.
Osiàgni´cia 8. Podstawowa wiedza o teatrze i filmie.
1.Rozpoznawanie wybitnych dzie∏ plastycznych.
Osiàgni´cia 2. W∏asna aktywnoÊç plastyczna.
1.Rozpoznawanie wybitnych dzie∏ muzycznych.
3.Dbanie o estetyczny wyglàd w∏asny i otoczenia.
2.W∏asna aktywnoÊç muzyczna.
TECHNIKA PLASTYKA Cele edukacyjne 1. Kszta∏towanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ plastycznych.
2.Wyposa˝enie uczniów w niezb´dne umiej´tnoÊci plastyczne, a tak˝e wiedz´ z tego zakresu.
3.Umo˝liwienie uczniom prze˝ycia ró˝nych doÊwiadczeƒ plastycznych.
Cele edukacyjne Przygotowanie do ˝ycia w cywilizacji technicznej.
Zadania szko∏y Zorganizowanie warunków do samodzielnego dzia∏ania technicznego z wykorzystaniem typowych metod stosowanych w podstawowych dziedzinach techniki.
TreÊci nauczania 4. Kszta∏towanie kultury plastycznej (umiej´tnoÊç w∏àczania sztuki we w∏asne, osobiste ˝ycie).
5.Uczenie wartoÊciowania obecnych wokó∏ ucznia zjawisk z zakresu plastyki.
Zadania szko∏y 1. Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki prowadzàcego do prze˝yç estetycznych.
1.Prezentacja wybranych wielkich polskich i zagranicznych wynalazców w dziedzinie techniki.
2.Zwiàzki techniki z rozwojem kultury i ró˝nych dyscyplin wiedzy technicznej.
3.Projektowanie i konstruowanie; ochrona praw autorskich, wynalazczoÊç, ochrona patentowa; m∏odzie˝owy ruch twórczoÊci technicznej.
2.Ukazanie wielkiego bogactwa Êwiata sztuki.
3.Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç wewn´trznych, doÊwiadczania tajemnicy, kontemplacji, a tak˝e autorefleksji.
4.Ukazanie ró˝nych funkcji sztuki — estetycznej, poznawczej, wspólnotowej, emocjonalno-terapeutycznej, religijnej.
TreÊci nauczania 1. Kontakt z dzie∏ami sztuki plastycznej — pomniki, galerie, muzea.
2.Ârodki wyrazu plastycznego. Dzia∏ania plastyczne w ró˝nych materia∏ach, technikach i formach.
4.Materia∏y konstrukcyjne; wymagania u˝ytkowe, bezpieczeƒstwa, ekonomiczne i konstrukcyjne.
5.Planowanie pracy indywidualnej i zespo∏owej, podzia∏ pracy, koordynacja dzia∏aƒ, rachunek ekonomiczny.
6.Technologie — narz´dzia i urzàdzenia techniczne stosowane do przetwarzania ró˝nych materia∏ów; pomiary i regulacje techniczne.
7.Problemy bezpiecznego wykorzystania wytworów wspó∏czesnej techniki; urzàdzenia techniczne stosowane w Êrodowisku ˝ycia ucznia; bezpieczeƒstwo poruszania si´ po drogach.
Dziennik Ustaw Nr 51 — 3629 — Osiàgni´cia 1. OkreÊlanie i ocenianie w∏asnych mocnych i s∏abych cech ujawnianych w dzia∏aniach technicznych indywidualnych i zespo∏owych; ocenianie w∏asnych mo˝liwoÊci sprostania wymaganiom wst´pnie wybranego zawodu (stanowiska pracy).
2.Stosowanie ró˝norodnych metod i Êrodków (symboli, rysunków, kodów i zdj´ç) w porozumiewaniu si´ na temat zagadnieƒ technicznych.
3.Czytanie i sporzàdzanie prostych dokumentacji technicznych.
4.Bezpieczne i wydajne pos∏ugiwanie si´ podstawowymi narz´dziami, przyrzàdami i urzàdzeniami, dobieranie narz´dzi oraz utrzymywanie ich w stanie sprawnoÊci.
5.Eksploatacja urzàdzeƒ i systemów technicznych zwiàzanych z ˝yciem codziennym, z uwzgl´dnieniem zasad i regu∏ bezpieczeƒstwa, w tym korzystanie z dróg i pojazdów.
INFORMATYKA Cele edukacyjne Przygotowanie do aktywnego i odpowiedzialnego ˝ycia w spo∏eczeƒstwie informacyjnym.
Zadania szko∏y 1. Stworzenie warunków do osiàgni´cia umiej´tnoÊci pos∏ugiwania si´ komputerem, jego oprogramowaniem i technologià informacyjnà.
2.Zainteresowanie uczniów rozwojem wiedzy informacyjnej oraz nowymi mo˝liwoÊciami dost´pu do informacji i komunikowania si´.
3.Wspomaganie uczniów w rozpoznaniu w∏asnych uzdolnieƒ i zainteresowaƒ w celu Êwiadomego wyboru kierunku dalszego kszta∏cenia.
TreÊci nauczania 1. Pos∏ugiwanie si´ sprz´tem i korzystanie z us∏ug systemu operacyjnego. Podstawowe elementy komputera i ich funkcje. Zasady bezpiecznej pracy z komputerem. Podstawowe us∏ugi systemu operacyjnego. Podstawowe zasady pracy w sieci lokalnej i globalnej.
2.Rozwiàzywanie problemów za pomocà programów u˝ytkowych. Formy reprezentowania i przetwarzania informacji przez cz∏owieka i komputer. Redagowanie tekstów i tworzenie rysunków za pomocà komputera. Tworzenie dokumentów zawierajàcych tekst, grafik´ i tabele. Wykorzystanie arkusza kalkulacyjnego do rozwiàzywania zadaƒ z programu nauczania gimnazjum i codziennego ˝ycia. Korzystanie z multimedialnych êróde∏ informacji. Przyk∏ady ró˝nych form organizacji danych. Przyk∏ady wyszu- Poz. 458 kiwania i zapisywania informacji w bazach danych.
Przyk∏ady zastosowaƒ komputera jako narz´dzia dost´pu do rozproszonych êróde∏ informacji i komunikacji na odleg∏oÊç.
3.Rozwiàzywanie problemów w postaci algorytmicznej. Algorytmy wokó∏ nas, przyk∏ady algorytmów rozwiàzywania problemów praktycznych i szkolnych. Âcis∏e formu∏owanie sytuacji problemowych. Opisywanie algorytmów w j´zyku potocznym. Zapisywanie algorytmów w postaci procedur, które mo˝e wykonaç komputer. Przyk∏ady algorytmów rekurencyjnych. Rozwiàzywanie umiarkowanie z∏o˝onych zadaƒ metodà zst´pujàcà. Przyk∏ady testowania i oceny algorytmów.
4.Modelowanie i symulacja za pomocà komputera.
Symulowanie zjawisk o znanych prostych modelach. Modelowanie a symulacja. Przyk∏ady tworzenia prostych modeli.
5.Spo∏eczne, etyczne i ekonomiczne aspekty rozwoju informatyki. Po˝ytki wynikajàce z rozwoju informatyki i powszechnego dost´pu do informacji. Konsekwencje dla osób i spo∏eczeƒstw. Zagro˝enia wychowawcze: szkodliwe gry, deprawujàce treÊci, uzale˝nienie. Zagadnienia etyczne i prawne zwiàzane z ochronà w∏asnoÊci intelektualnej i ochronà danych.
Osiàgni´cia 1. Wybieranie, ∏àczenie i celowe stosowanie ró˝nych narz´dzi informatycznych do rozwiàzywania typowych praktycznych i szkolnych problemów ucznia.
2.Korzystanie z ró˝nych, w tym multimedialnych i rozproszonych, êróde∏ informacji dost´pnych za pomocà komputera.
3.Rozwiàzywanie umiarkowanie z∏o˝onych problemów przez stosowanie poznanych metod algorytmicznych.
4.Dostrzeganie korzyÊci i zagro˝eƒ zwiàzanych z rozwojem zastosowaƒ komputerów.
WYCHOWANIE FIZYCZNE Cele edukacyjne 1. Zrozumienie powodów i sensu staraƒ o w∏asne cia∏o, sprawnoÊç, zdrowie i urod´.
2.Zrozumienie potrzeby racjonalnej troski o witalnà gotowoÊç organizmu warunkujàcà osiàgni´cia ˝yciowe.