Źródła urzędoweisap.sejm.gov.pl · EUR-Lex
Europaius
Polski
ČeštinaDeutschFrançaisEspañolItalianoNederlandsÖsterreichBelgiquePortuguêsSvenskaDanskSuomiSlovenčinaIrelandMagyarEestiLietuviųLatviešuSlovenščinaHrvatskiΚύπροςMaltiRomânăΕλληνικάLuxembourgБългарски
Polski

Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły

W skrócie

Niniejszy dokument to Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły, zatwierdzony przez Radę Ministrów w dniu 22 lutego 2011 r. Określa on zasady zarządzania wodami w tym regionie, zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną.

Co reguluje

  • Planowanie w gospodarowaniu wodami.
  • Opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza, w tym wód powierzchniowych i podziemnych.
  • Podsumowanie wpływu działalności człowieka na stan wód.
  • Określenie i odwzorowanie obszarów chronionych.

Kogo dotyczy

  • Władze odpowiedzialne za zarządzanie zasobami wodnymi.
  • Podmioty korzystające z wód w sektorach komunalnym, przemysłowym, rolniczym i leśnym.

Kluczowe punkty

  • Plan zawiera szczegółowe mapy dotyczące położenia granic, typów oraz oceny stanu wód powierzchniowych i podziemnych.
  • Dokument analizuje znaczące oddziaływania i wpływy działalności człowieka, takie jak punktowe i obszarowe źródła zanieczyszczeń.
  • Uwzględnia zmiany klimatu i ich prognozowane skutki dla gospodarowania wodami w pierwszym cyklu planistycznym.
  • Określa cele środowiskowe dla wód oraz obszarów chronionych, a także możliwe odstępstwa od ich osiągnięcia.
Tekst ustawy
Tekst ustawy

— 4290 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l Monitor Polski Nr 55 Elektronicznie podpisany przez Jaroslaw Deminet Data: 2011.06.28 14:23:25 +02'00' Zatwierdzono na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 22 lutego 2011 r. PREZES RADY MINISTRÓW Donald TUSK ww Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły Warszawa, 2011 Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na zamówienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Monitor Polski Nr 55 — 4291 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l Spis treści: ww

  1. Stosowane skróty i pojęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  2. Planowanie w gospodarowaniu wodami zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną . . . . . . . . .
  3. Ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody powierzchniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie położenia granic części wód powierzchniowych . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie typów części wód powierzchniowych w dorzeczu . . . . . . . . . . . . . . . Wyznaczenie silnie zmienionych i sztucznych części wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Określenie warunków referencyjnych dla typów części wód powierzchniowych . . . . . . . Wody podziemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  4. Podsumowanie znaczących oddziaływań i wpływów działalności człowieka na stan wód powierzchniowych i podziemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Punktowe źródła zanieczyszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zanieczyszczenia obszarowe wraz z krótką charakterystyką użytkowania gruntów . . . . . . . .
  5. Zmiany klimatu a gospodarowanie wodami w pierwszym cyklu planistycznym . . . . . . . . . . Obserwowane i prognozowane skutki globalnego ocieplenia w Polsce . . . . . . . . . . . . . .
  6. Określenie i odwzorowanie obszarów chronionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  7. Monitoring wód oraz ocena stanu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody powierzchniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody podziemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obszary chronione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  8. Cele środowiskowe oraz odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych . . . . . . . . . . . Cele środowiskowe dla wód powierzchniowych oraz obszarów chronionych, ustalonych na mocy Art. 4 RDW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Cele środowiskowe dla wód podziemnych ustalonych na mocy Art. 4 RDW . . . . . . . . . . . . Odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych (derogacje) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  9. Podsumowanie analizy ekonomicznej korzystania z wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakterystyka ekonomiczna obszaru dorzecza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze komunalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze przemysłu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w rolnictwie i leśnictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w pozostałych formach korzystania z wód . . . . . . . . . . . . . Oszacowanie kosztów zasobowych i środowiskowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  10. Podsumowanie programów działań zapisanych w Programie wodno-środowiskowym kraju . .
  11. Wykaz pozostałych programów i planów wraz z krótką charakterystyką . . . . . . . . . . . . . . Krajowe dokumenty o charakterze planistycznym i rozwojowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia Rozwoju Kraju 2007—2015 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Narodowy Plan Rozwoju 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Koncepcja Polityki Przestrzennego Zagospodarowania Kraju . . . . . . . . . . . . . . . . . . Polityka ekologiczna Państwa w latach 2009—2012 z perspektywą do roku 2016 . . . . . . . Krajowy Program Zwiększenia Lesistości (aktualizacja 2003 r.) . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia Rozwoju Energetyki Odnawialnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Krajowa Strategia Ochrony i Zrównoważonego Użytkowania Różnorodności Biologicznej . Strategia Ochrony Obszarów Wodno-Błotnych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sektorowe programy operacyjne na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4294 4296 4299 4301 4301 4301 4303 4304 4306 4306 4308 4308 4310 4313 4314 4317 4320 4320 4325 4329 4330 4330 4335 4340 4343 4343 4344 4349 4349 4350 4352 4355 4370 4371 4371 4372 4373 4374 4375 4382 4384 4384 4386 4387 4388 4390 4392 Monitor Polski Nr 55 — 4292 — 4393 4395 4397 4400 4404 4406 4408 4409 4409 4414 4415 4417 4418 4421 4423 w. rcl .go v.p l Program rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego Polski Wschodniej do roku 2020 . . . . . . . . Strategia Gospodarki Wodnej 2005 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Projekt Polityki wodnej państwa do roku 2030 (z uwzględnieniem etapu 2016) . . . . . . . . Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2003 r. . . . . . . . . . . . . . . . . Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2005 r. . . . . . . Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2009 r. . . . . . . Regionalne dokumenty o charakterze planistycznym i rozwojowym . . . . . . . . . . . . . . . . Strategie rozwoju dla województw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wojewódzkie programy udrażniania rzek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programy małej retencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony parków narodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony parków krajobrazowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony rezerwatów przyrody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony dla obszarów Natura 2000 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  12. Krótka charakterystyka działań zastosowanych w celu informowania społeczeństwa, opis wyników i dokonanych na tej podstawie zmian w planie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podsumowanie wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  13. Wykaz właściwych władz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  14. Punkty kontaktowe i procedury pozyskiwania źródłowej dokumentacji i informacji wykorzystanej do sporządzenia PGW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  15. Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Pregoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  16. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  17. Spis tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  18. Spis rysunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Poz. 566 4425 4425 4426 4428 4429 4431 4444 4447 4453 4456 4457 Załączniki: Załącznik nr 1 — mapy: ~<P_P  6aP]XRP^QbiPadS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P!  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . . . ~<P_P"  BRP[^]TRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h. . . . . . . . . ~<P_P#  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . . . . . . ~<P_P$  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW^QbiPaS^aiTRiP?aT goły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4462 ~<P_P%  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW^QbiPaS^aiTRiP?aT goły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4463 ww ~<P_P&  4Z^aTVX^]h^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P'  >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW^QbiPaS^aiT cza Pregoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P(  >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW^QbiPaS^aiT cza Pregoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P >RT]PbcP]dX[^îRX^fTV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW^QbiPaS^aiTRiP Pregoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P >RT]PbcP]dRWT\XRi]TV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW^QbiPaS^aiTRiP Pregoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P ! BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . . ~<P_P " BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^SiXT\]hRW^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . . . . . ~<P_P # FhZPifÙS_aiTi]PRi^]hRWS^RT[ÙfaTZaTPRhY]hRWfch\Zö_XT[XbZ^fhRW obszar dorzecza Pregoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4458 4459 4460 4461 4464 4465 4466 4467 4468 4469 4470 4471 Monitor Polski Nr 55 — 4293 — 4472 w. rcl .go v.p l ~<P_P $ FhZPifÙS_^SiXT\]hRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_PcaiT]XP [dS]^îRXff^SĐ_aiTi]PRi^]öS^b_^úhRXP^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . Poz. 566 ~ <P_P % >QbiPah biRiTVÙ[]XT ]PaPú^]T ]P iP]XTRihbiRiT]XP ifXöiZP\X Pi^cd iT ðaÙST a^[]XRihRW^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~ <P_P & >QbiPah _aiTi]PRi^]T S^ ^RWa^]h bXTS[XbZ [dQ VPcd]ZÙf S[P ZcÙahRW dcaih\P ]XT[dQ_^_aPfPbcP]dfÙSYTbcfPú]h\Rih]]XZXT\fXRW^RWa^]XT^QbiPaS^ rzecza Pregoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P ' ?d]Zc^fTXa^i_a^bi^]TðaÙS PiP]XTRihbiRiTĔ^QbiPaS^aiTRiP?aTV^ h . . . . 4474 4475 Załącznik nr 2 — Charakterystyka jednolitych części wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4476 4473 Załącznik nr 3 — Mapy do celów planistycznych: ww ~<P_P]a  6aP]XRT^QbiPaÙfS^aiTRihXaTVX^]Ùff^S]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a!  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a"  BRP[^]TRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a#  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a$  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW . . . . . . . . . . . ~<P_P]a%  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW . . . . . . . . . . . ~<P_P]a&  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW_aihQaiTú]hRWX_aiTYîRX^fhRW ~<P_P]a'  4Z^aTVX^]h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a(  >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW . . . . . . . ~<P_P]a >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW_aiTYîRX^ wych i przybrzeżnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a >RT]PbcP]dX[^îRX^fTV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . ~<P_P]a ! >RT]PbcP]dRWT\XRi]TV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . ~<P_P]a " BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a # BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a $ FhZPifÙS_aiTi]PRi^]hRWS^RT[ÙfaTZaTPRhY]hRWfch\Zö_XT[XbZ^fhRW . ~<P_P]a % FhZPifÙS_^fXTaiRW]X^fhRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_P trzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a & FhZPifÙS_^SiXT\]hRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_PcaiT nia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a ' >QbiPahbiRiTVÙ[]XT]PaPú^]T]PiP]XTRihbiRiT]XPifXöiZP\XPi^cdiTðaÙST rolniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a ( >QbiPah_aiTi]PRi^]TS^^RWa^]hbXTS[XbZ[dQVPcd]ZÙfS[PZcÙahRWdcaih\P nie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie . . . . . . ~<P_P]a! ?d]Zc^fTX^QbiPa^fTðaÙS PiP]XTRihbiRiTĔ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4491 4492 4493 4494 4495 4496 4497 4498 4499 4500 4501 4502 4503 4504 4505 4506 4507 4508 4509 4510 Monitor Polski Nr 55 — 4294 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l
  19. Stosowane skróty i pojęcia GIOŚ Główny Inspektor Ochrony Środowiska GUS Główny Urząd Statystyczny GZWP Główny Zbiornik Wód Podziemnych IPPC zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń JCWP jednolita część wód powierzchniowych JCWPd jednolita część wód podziemnych KE Komisja Europejska KPOŚK Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych KZGW Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej MŚ Ministerstwo Środowiska NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej OSN obszar szczególnie narażony na zanieczyszczenia związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych OSO obszar specjalnej ochrony ptaków (Natura 2000) PGW plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza PSH Państwowa Służba Hydrogeologiczna PWŚK Program wodno-środowiskowy kraju RDW dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowa Dyrektywa Wodna regionalny zarząd gospodarki wodnej SCW sztuczna część wód SCWP scalona część wód powierzchniowych SOO specjalny obszar ochrony siedlisk (Natura 2000) SZCW silnie zmieniona część wód UE Unia Europejska WFOŚiGW wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej WIOŚ wojewódzki inspektor ochrony środowiska WZMiUW wojewódzki zarząd melioracji i urządzeń wodnych ww RZGW Monitor Polski Nr 55 — 4295 — Poz. 566 Dorzecze – obszar, z którego całkowity odpływ wód powierzchniowych następuje ciekami w. rcl .go v.p l naturalnymi przez jedno ujście do morza. Obszar dorzecza – obszar lądu i morza, składający się z jednego lub wielu sąsiadujących ze sobą dorzeczy wraz ze związanymi z nimi wodami podziemnymi oraz morskimi wodami wewnętrznymi i wodami przybrzeżnymi, będący główną jednostką przestrzenną w gospodarowaniu wodami Jednolita część wód podziemnych – oznacza określoną objętość wód podziemnych występującą w obrębie warstwy wodonośnej lub zespołu warstw wodonośnych. Jednolita część wód powierzchniowych – oznacza oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych (jezioro lub inny naturalny zbiornik wodny, sztuczny zbiornik wody, rzeka, struga, strumień, potok, kanał, lub ich część, morskie wody wewnętrzne, wody przejściowe lub wody przybrzeżne). Scalona część wód powierzchniowych – jednolite części wód, które zostały zgrupowane na potrzeby opracowywania planów gospodarowania wodami i ich aktualizacji. Silnie zmieniona część wód – jednolita część wód powierzchniowych, których charakter został w znacznym stopniu zmieniony w wyniku działalności człowieka. ww Sztuczna część wód – jednolita część wód powstała w wyniku działalności człowieka. Monitor Polski Nr 55 — 4296 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l
  20. Planowanie w gospodarowaniu wodami zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną Od czasu akcesji Polski do Unii Europejskiej nastąpił szereg zmian w polityce kraju. Wiele wysiłku włożono m.in. w dostosowanie polskiego prawodawstwa do przepisów UE. Zmienione zostały m.in. przepisy ustawy – Prawo wodne w celu transpozycji przepisów wspólnotowych w zakresie polityki wodnej UE. Politykę tą wyznaczają trzy podstawowe dyrektywy: dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 5, str. 275, z późn. zm.), tzw. Ramowa Dyrektywa Wodna (RDW), dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz. Urz. UE L 372 z 27.12.2006, str. 19), dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim (Dz. Urz. UE L 288 z 6.11.2007, str. 27). Zmiany wprowadzone przepisami ww. dyrektyw mają przede wszystkim usprawnić działanie obecnie funkcjonujących systemów planowania i zarządzania w gospodarce wodnej państw członkowskich. RDW weszła w życie dnia 22 grudnia 2000 r. Najważniejszym przesłaniem RDW jest ochrona zasobów wodnych dla przyszłych pokoleń. Wprowadza ona zintegrowaną politykę wodną mająca na celu zapewnienie ludziom dostępu do czystej wody pitnej po rozsądnej cenie, która umożliwi rozwój gospodarczy i społeczny przy równoczesnym poszanowaniu potrzeb środowiska. Głównym celem RDW jest osiągnięcie dobrego stanu wszystkich części wód, poprzez określenie i wdrożenie koniecznych działań w ramach zintegrowanych programów działań w państwach członkowskich do 2015 roku. ww Zgodnie z przepisami RDW planowanie gospodarowaniem wodami odbywa się w podziale na obszary dorzeczy. Zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.) w chwili obecnej na obszarze Polski wyznaczonych jest 10 obszarów dorzeczy: Wisły, Odry, Dniestru, Dunaju, Jarftu, Łaby, Niemna, Pregoły, Świeżej i Ücker. Dla każdego obszaru dorzecza opracowuje się plan gospodarowania wodami. Niniejszy dokument jest zatem jednym z dziesięciu PGW na obszarze Polski. Według RDW plany gospodarowania wodami są narzędziem planistycznym, które ma usprawnić proces osiągania celów środowiskowych. Stanowić one będą fundament Monitor Polski Nr 55 — 4297 — Poz. 566 podejmowania decyzji mających wpływ na stan zasobów wodnych oraz zasady w. rcl .go v.p l gospodarowania wodami w przyszłości. PGW będą miały wpływ nie tylko na kształtowanie gospodarki wodnej, ale także na inne sektory gospodarki, w tym: przemysł, rolnictwo, leśnictwo, gospodarkę komunalną, transport, rybołówstwo czy turystykę. PGW powinny zostać uwzględnione w dokumentach planistycznych na poziomie krajowym i regionalnym, np. w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województw czy w wojewódzkich planach zagospodarowania przestrzennego. PGW jako dokumenty, które obejmują działania zmierzające do spełnienia celów RDW w zakresie osiągnięcia i utrzymania dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów wodnych i od wód zależnych - nie stoją w sprzeczności z realizacją działań mogących wpłynąć na pogorszenie stanu wód, o ile działania te służą nadrzędnemu celowi społecznemu lub wynikają z przyjętych polityk, planów lub programów, a ich realizacja jest uzasadniona pod względem ekonomicznym, społecznym lub gospodarczym. PGW jest syntezą prac przeprowadzonych na obszarze dorzecza w pierwszym cyklu planistycznym i zawiera takie elementy jak: ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza, podsumowanie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych i oceny ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych, wykaz obszarów chronionych, mapę sieci monitoringu, wraz z prezentacją programów monitoringowych, ustalenie celów środowiskowych dla jednolitych części wód i obszarów chronionych, podsumowanie wyników analizy ekonomicznej związanej z korzystaniem z wód, podsumowanie działań zawartych w programie wodno – środowiskowym kraju, z uwzględnieniem sposobów osiągania ustanawianych celów środowiskowych, wykaz innych szczegółowych programów i planów gospodarowania dotyczących zlewni, sektorów gospodarki, problemów lub typów wód, wraz z omówieniem zawartości tych programów i planów, podsumowanie działań zastosowanych w celu informowania społeczeństwa ww i konsultacji społecznych, opis wyników i dokonanych na tej podstawie zmian w planie, wykaz organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, informacje o sposobach i procedurach pozyskiwania informacji i dokumentacji źródłowej wykorzystanej do sporządzenia planu oraz informacji o spodziewanych wynikach realizacji planu. W PGW szczególną rolę zajmuje podsumowanie programów działań zawartych w PWŚK. Działania te winny zostać zrealizowane na obszarze dorzecza, w celu zapewnienia Monitor Polski Nr 55 — 4298 — Poz. 566 utrzymania lub poprawy jakości wszystkich wód do 2015 r., a w uzasadnionych przypadkach w. rcl .go v.p l w terminie późniejszym. Dotyczą one zarówno konkretnych przedsięwzięć inwestycyjnych, jak i środków o charakterze administracyjnym, ekonomicznym, badawczym, informacyjnym ww czy edukacyjnym. Monitor Polski Nr 55 — 4299 — Poz. 566 ww w. rcl .go v.p l
  21. Ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza Rysunek
  22. Pokrycie terenu obszaru dorzecza Pregoły Monitor Polski Nr 55 — 4300 — Poz. 566 Główną rzeką tego obszaru dorzecza jest Pregoła o długości całkowitej 123 km. w. rcl .go v.p l Pregoła jest najdłuższą rzeką obwodu kaliningradzkiego i w całości przepływa na jego obszarze. Pregoła uchodzi do Zalewu Wiślanego. Do większych cieków obszaru dorzecza należą: Łyna, Guber, Gołdapa, Wadąg, Sajna. Na tym obszarze występuje również bardzo duża liczba jezior. Obszar dorzecza Pregoły położony jest w północno – wschodniej części Polski. Wg podziału administracyjnego, leży w północnej oraz centralnej części województwa warmińsko – mazurskiego. Graficzne odwzorowanie granic obszaru dorzecza Pregoły przedstawione zostało na mapie nr 1 (załącznik nr 1). Zgodnie z podziałem kraju na regiony wodne, na obszarze dorzecza Pregoły gospodarowanie zasobami wodnymi odbywa się w obrębie jednego regionu wodnego Łyny i Węgorapy. Na obszarze dorzecza Pregoły całkowita długość jednolitych części wód powierzchniowych rzek wynosi 2937,69 km, z czego długość naturalnych części wód to 2805,28 km (ok. 95,5%). Długość sztucznych części wód powierzchniowych wynosi 16,42 km (ok. 2%), natomiast silnie zmienionych – 97,83 km (ok. 3,5%). Powierzchnia obszaru dorzecza Pregoły w granicach Polski wynosi 7 522 km2, co stanowi ok. 2,5% powierzchni kraju. Dominującą formą użytkowania terenu są obszary rolne, które zajmują 68% tj. 5110,25 km2 powierzchni. Lasy i ekosystemy seminaturalne zajmują łączną powierzchnię 1948 km2, co stanowi ok. 26%. Tereny wodne stanowią 317,9 km2 (ok. 4%), zaś powierzchnia terenów zantropogenizowanych wynosi 120,9 km 2, tj. 1,6% powierzchni obszaru dorzecza. Strukturę użytkowania gruntów na obszarze dorzecza Pregoły przedstawia rysunek
  23. Obszar dorzecza Pregoły obejmuje JCWPd nr 22, większą część JCWPd nr 20 i część JCWPd nr
  24. Wody podziemne występują w 3 piętrach wodonośnych – kredowym, neogeńsko – paleogeńskim i czwartorzędowym. Poziom kredowy nie ma znaczenia użytkowego i nie jest na tym obszarze eksploatowany. Piętro paleogeńsko – neogeńskie związane jest z warstwami piaszczystymi miocenu i oligocenu, które rozdzielone są mułkami i iłami. Osady te występują na głębokości od kilkunastu metrów do 250 m. Ich miąższość waha się od kilku do ponad 60 m. Piętro czwartorzędowe związane jest z osadami piaszczysto – żwirowymi genezy wodnolodowcowej i rzecznej (sandry, pradoliny, kopalne ww doliny rzeczne, kemy i ozy). W profilu pionowym rozróżnia się 3 – 4 poziomy wodonośne, które rozdzielone są słaboprzepuszczalnymi i nieprzepuszczalnymi osadami gliniastymi. Poziomy wodonośne charakteryzują się miąższością do kilkudziesięciu metrów. Wraz z korzystnymi parametrami hydrogeologicznymi czyni to ten obszar bardzo zasobnym w wody podziemne. Występują na nim wody o dobrej jakości typu HCO 3-Ca, typowe dla stref intensywnej wymiany, które charakteryzują się średnią mineralizacją 350 – 450 mg/dm
  25. Maksymalne zawartości związków żelaza wynoszą 20,0 mg/dm3, manganu 1,5 mg/dm3 (Nowakowski, Nowicki, 2007). Monitor Polski Nr 55 — 4301 — Poz. 566 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych na obszarze dorzecza Pregoły w. rcl .go v.p l nie przekracza 10 %. Szacunkowe zasoby wód podziemnych dostępne do zagospodarowania wynoszą 463 618,18 tys. m3/rok. Na obszarze dorzecza Pregoły zlokalizowanych jest w całości lub fragmentach 8 głównych zbiorników wód podziemnych. Dwa zbiorniki mają opracowaną i zatwierdzoną przez Komisję Dokumentacji Hydrogeologicznych dokumentację określającą zasoby dyspozycyjne wód podziemnych oraz zaproponowaną granicę obszaru ochronnego (wg Polityki resortu w dziedzinie hydrogeologii na lata 2008 – 2015, Ministerstwo Środowiska, 2008).. Są to zbiornik Wielkie Jeziora Mazurskie (GZWP nr 206) i Zbiornik Międzymorenowy Olsztyn (GZWP nr 213). Łączne zasoby dyspozycyjne dla udokumentowanych GZWP wynoszą 390 tys. m3/d. Pozostałe GZWP przewidziane są do opracowania dokumentacji hydrogeologicznej w najbliższych latach. Są to zbiorniki w głównej mierze czwartorzędowe, jedynie GZWP nr 205 i 215 ustanowione zostały w głębszych piętrach wodonośnych (neogen, paleogen i kreda). Średnia głębokość ujęć wód podziemnych wynosi kilkadziesiąt metrów. Większa jest na obszarze Subzbiornika Warmia (GZWP nr 205), gdzie ujmowane są piętra Pg, Ng i K otworami o głębokości 150 – 200 m. Wody powierzchniowe Odwzorowanie położenia granic części wód powierzchniowych Na obszarze dorzecza Pregoły wyznaczonych jest obecnie: 120 jednolitych części wód rzek, 101 jednolitych części wód jezior. Powyższe informacje przedstawiono na mapie nr 2 (załącznik nr 1). Tabelaryczne zestawienie wszystkich JCWP, zostało zamieszczone w załączniku nr
  26. Odwzorowanie typów części wód powierzchniowych w dorzeczu Wydzielenie różnych typów wód jest wstępnym etapem na drodze do ustalenia zgodnej z RDW oceny i klasyfikacji stanu ekologicznego wód. Opracowanie typologii wód powierzchniowych było niezbędne z powodu ogromnej różnorodności warunków ww środowiskowych, które wpływają na charakter występowania organizmów wodnych. Warunki środowiskowe wynikają z takich czynników, jak m. in.: położenie geograficzne, wysokość bezwzględna, geologia terenu, morfologia terenu. Typy wód, w warunkach nie naruszonych przez człowieka, różnią się pod względem cech biologicznych. Z tego względu stanowić będą wzorzec do określenia stopnia odchylenia przy Monitor Polski Nr 55 — 4302 — Poz. 566 ocenie stanu ekologicznego wód. Dlatego dobry stan, scharakteryzowany jest w zależności w. rcl .go v.p l od poszczególnych typów wód. W zakresie prac związanych z wyznaczaniem typów części wód posłużono się typologią abiotyczną zgodnie z wymaganiami RDW. Typologie ustalono przy zastosowaniu „systemu A” lub „systemu B” (Załącznik II RDW). Przy czym stosowanie „systemu A” części wód zróżnicowano wg właściwych ekoregionów. Obszar dorzecza Pregoły leży w obrębie dwóch ekoregionów: Regionu Bałtyckiego oraz Równin Wschodnich. Odwzorowanie położenia granic ekoregionów przedstawia mapa nr 7 (załącznik nr 1). W zakresie ustalenia typologii rzek przeanalizowano następujące parametry: wielkość powierzchni zlewni cieków, wysokość n.p.m. oraz typ podłoża. W zakresie ustalenia typologii jezior zastosowano kryteria tzw. „systemu B” wg RDW. Typologia abiotyczna jezior została ustalona na podstawie analizy danych dla 749 jezior w Polsce. Oprócz kryteriów abiotycznych typologii, przeanalizowano również szereg parametrów dodatkowych, mających znaczenie weryfikujące, jak kategoria podatności zbiornika na degradację, klasa czystości wody, czy podstawowe wskaźniki chemiczne. Parametry te były pomocne przy ustaleniu, czy pewne budzące wątpliwości wartości parametrów typologii, jak niski odczyn, wysokie przewodnictwo czy zasadowość, wynikają z naturalnych uwarunkowań danego ekosystemu (jego typu), czy raczej mogą być wynikiem wpływu antropogenicznego i powinny zostać pominięte. Na podstawie kombinacji przyjętych klas wybranych parametrów wydzielono siedem typów podstawowych jezior, dodatkowo podzielonych na podtypy pod względem stratyfikacji termicznej wód. Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych zostały ustalone przy zastosowaniu systemu A wg RDW (Załącznik II). Na obszarze dorzecza Pregoły występuje pięć typów rzek. Na obszarach nizinnych położonych < 200 m n.p.m. występują zarówno typy cieków, o powierzchni zlewni od 100 do 1000 km2, wyróżnione ze względu na różne typy podłoża, tj.: ww typ 17 – Potok nizinny piaszczysty – cieki na utworach staroglacjalnych (27 JCWP), typ 18 – Potok nizinny żwirowy – cieki na utworach młodoglacjalnych (65 JCWP), jako powierzchni zlewni 1000 - 10 000 km2: typ 20 – Rzeka nizinna żwirowa – cieki na utworach młodoglacjalnych (18 JCWP). Dodatkowo wyróżnia się typ 25 – Cieki łączące jeziora, których funkcjonowanie ekologiczne jest niezależne od ekoregionu (7 JCWP). Dla trzech JCWP nie wyznaczono typu (typ 0 - typ nieokreślony). Monitor Polski Nr 55 — 4303 — Poz. 566 Typy jednolitych części wód powierzchniowych jeziornych w. rcl .go v.p l Na obszarze dorzecza Pregoły wydzielono trzy typy podstawowych jezior, dodatkowo podzielonych na podtypy pod względem stratyfikacji termicznej wód. Ostatecznie na obszarze dorzecza Pregoły występuje pięć typów jezior. Całkowita liczba jezior wynosi 101 i jest równa wyodrębnionej liczbie jednolitych części wód. Na obszarze dorzecza Pregoły stwierdza się występowanie: typ 2a – Jezioro o wysokiej zawartości wapnia, małym wypływie zlewni, stratyfikowane (1 JCWP), typ 5a – Jezioro o wysokiej zawartości wapnia, o małym wypływie zlewni, stratyfikowane (27 JCWP), typ 5b – Jezioro o wysokiej zawartości wapnia, o małym wypływie zlewni, niestratyfikowane (6 JCWP), typ 6a – Jezioro o wysokiej zawartości wapnia, o dużym wypływie zlewni, stratyfikowane (45 JCWP), typ 6b – Jezioro o wysokiej zawartości wapnia, o dużym wypływie zlewni, niestratyfikowane (22 JCWP). Typy wód na obszarze dorzecza Pregoły zostały przedstawione w postaci map nr 5, 6 (załącznik nr 1). Wyznaczenie silnie zmienionych i sztucznych części wód Zakwalifikowanie wód do silnie zmienionych lub sztucznych części wód, zgodnie z RDW, jest możliwe, jeżeli: wdrożenie działań, które zmierzają do przywrócenia dobrego stanu ekologicznego tych wód w zakresie hydromorfologii, miałoby zdecydowanie niekorzystny wpływ przede wszystkim na środowisko w szerszym znaczeniu, jak również na dotychczasowe formy użytkowania, aktualnie nie istnieją znacząco lepsze rozwiązania alternatywne (wykonalne technicznie oraz akceptowalne ekonomicznie), które zapewniłyby osiągnięcie analogicznych „korzyści” z użytkowania wód. ww Prace związane z wyznaczeniem silnie zmienionych i sztucznych części wód były prowadzone dwuetapowo. Pierwszy etap, tzw. wstępnego wyznaczania SZCW i SCW polegał na zastosowaniu szeregu wskaźników zmian hydromorfologicznych części wód dla oceny rzeczywistych zmian w morfologii i hydrologii cieków, mogących mieć wpływ na możliwości osiągnięcia przez te części wód dobrego stanu. Drugi etap wyznaczania miał za zadanie uzasadnienie, na podstawie szeregu analiz alternatywnych rozwiązań konieczności i zasadności wyznaczenia części wód jako silnie zmienione bądź sztuczne. Analizy te wykonywane były również pod kątem uzasadnienia ekonomicznej opłacalności pozostawienia lub zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania danej części wód. Monitor Polski Nr 55 — 4304 — Poz. 566 Zgodnie z RDW (art. 4.3) na obszarze dorzecza Pregoły jako silnie zmienione części w. rcl .go v.p l wód wyznaczonych jest obecnie: 3 jednolite części wód rzek, 8 jednolitych części wód jezior. Natomiast jako sztuczne części wód wyznaczonych jest obecnie: 3 jednolite części wód rzek. Określenie warunków referencyjnych dla typów części wód powierzchniowych Warunki referencyjne stanowią ustalone dla poszczególnych typów wód wartości wzorcowe w zakresie elementów jakości hydromorfologicznej i fizykochemicznej, a przede wszystkim jakości biologicznej, odpowiadającej bardzo dobremu stanowi ekologicznemu tych wód. W roku 2004 zostały przeprowadzone w Polsce pierwsze prace w zakresie ustalenia warunków referencyjnych odpowiednich dla poszczególnych typów wód powierzchniowych, zgodnie z wymaganiami załącznika RDW. Prace te miały na celu ustalenie wstępnych warunków referencyjnych dla wybranych typów wód, na podstawie ówcześnie istniejących informacji w tym zakresie tj. wyników monitoringu wód oraz danych literaturowych. Przeprowadzone prace polegały przede wszystkim na rozpoznaniu metod stosowanych do wyznaczania warunków referencyjnych, inwentaryzacji istniejących danych, wskazaniu typów wód rzecznych, jeziornych, przejściowych i przybrzeżnych, dla których miały być wyznaczone wstępne warunki referencyjne. Na tym etapie wykonano również wstępną charakterystykę warunków referencyjnych dla wybranych typów wód w poszczególnych kategoriach wraz z określeniem braków w danych, w zakresie elementów hydromorfologicznych, fizykochemicznych i biologicznych. Ustalenie jedynie wstępnych warunków referencyjnych dla niektórych z wybranych typów wód spowodowane było licznymi brakami w informacjach, zwłaszcza w zakresie danych biologicznych. Elementem prac przeprowadzonych w roku 2004 w zakresie ustalania warunków referencyjnych, było również ustalenie kształtu sieci monitoringowej w celu pozyskania informacji o uwarunkowaniach biologicznych panujących w poszczególnych typach wód. W wyniku przeprowadzonych prac ustalono warunki referencyjne dla typów wód ww w poszczególnych kategoriach wód: Wody płynące (rzeki i potoki) Wstępne warunki referencyjne określono dla wszystkich typów wód w tej kategorii, przy czym: Szczegółowo opisano warunki dla ośmiu typów wód płynących:
  27. Potok tatrzański krzemianowy,
  28. Potok tatrzański węglanowy, Monitor Polski Nr 55 — 4305 — Poz. 566
  29. Potok sudecki, w. rcl .go v.p l
  30. Potok wyżynny krzemianowy z substratem gruboziarnistym – zachodni,
  31. Potok wyżynny krzemianowy z substratem drobnoziarnistym – zachodni,
  32. Potok wyżynny węglanowy z substratem gruboziarnistym,
  33. Potok nizinny żwirowy,
  34. Rzeka nizinna żwirowa. Ogólnie opisano warunki dla trzech typów:
  35. Rzeki przyujściowe pod wpływem wód słonych,
  36. Rzeki w dolinach zatorfionych,
  37. Rzeki łączące jeziora. Dla pozostałych 15 typów wód płynących dokonano opisu warunków abiotycznych oraz niekompletnego opisu warunków biologicznych (z uwagi na brak danych w tym zakresie). Jeziora Specyficzne dla typu wartości referencyjne dla chlorofilu a i makrofitów w jeziorach W chwili obecnej istnieje w Polsce oficjalna klasyfikacja jezior, zgodna z RDW, wyłącznie na podstawie chlorofilu a (obfitość fitoplanktonu) i makrofitów. Dla tych elementów biologicznych wyznaczono wartości referencyjne. Chlorofil a Wartości referencyjne ustalono dla 4 typów jezior: stratyfikowanych i niestratyfikowanych i w ich obrębie dla jezior o małej (<2) i dużej (>2) wartości wskaźnika Schindlera. Podstawą wyznaczenia wartości referencyjnych była analiza danych z potencjalnych stanowisk referencyjnych wyselekcjonowanych na podstawie kryteriów presji. Jest to jedna z metod rekomendowanych przez Komisję Europejską w ramach Wspólnej Strategii Wdrażania RDW (metoda przestrzenna - spatially based metod). Wartość referencyjną chlorofilu a stanowi mediana ze średnich wartości parametru w populacji jezior referencyjnych w obrębie wyżej wymienionych typów. Wartości referencyjne dla chlorofilu a przedstawia poniższa tabela. ww Tabela
  38. Wartości referencyjne dla chlorofilu a Typ jeziora Chlorofil a Jeziora stratyfikowane, wskaźnik Schindlera < 2 3,1 μg/l Jeziora stratyfikowane, wskaźnik Schindlera > 2 4,8 μg/l Jeziora niestratyfikowane, wskaźnik Schindlera < 2 5,7 μg/l Jeziora niestratyfikowane, wskaźnik Schindlera > 2 5,9 μg/l Monitor Polski Nr 55 — 4306 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l Makrofity Podstawą oceny jezior na podstawie makrofitów jest Makrofitowy Indeks Stanu Ekologicznego. Indeks służy do oceny jezior ramieniowych głębokich i ramieniowych płytkich, a więc do klasyfikacji dwóch typów jezior o wodach twardych, wydzielonych na podstawie makrofitów. Nie stosuje się do jezior lobeliowych, dla których klasyfikacji na podstawie makrofitów dotąd nie opracowano. Przy ustalaniu warunków referencyjnych, a następnie przy opracowywaniu klasyfikacji jezior na podstawie makrofitów zastosowano, podobnie jak w przypadku chlorofilu a, metodę przestrzenną, czyli przeanalizowano dane o roślinności z potencjalnych stanowisk referencyjnych wyselekcjonowanych na podstawie kryteriów presji. Wartość indeksu zawiera się pomiędzy 1 a
  39. Jako wartość referencyjną (mieszczącą się w zakresie stanu bardzo dobrego) przyjęto graniczną wartość dla stanu bardzo dobrego i dobrego, wynoszącą w obu typach jezior 0,
  40. Na podstawie wskazanych warunków referencyjnych dla poszczególnych typów wód, dokonano oceny stanu ekologicznego tych wód i tym samym wskazano wody/obszary mogące pełnić funkcje referencyjne, dla wypełnienia zobowiązań wynikających z załącznika II RDW, w zakresie utworzenia sieci referencyjnej dla poszczególnych typów części wód powierzchniowych. Jednak z uwagi na brak warunków dla wszystkich typów wód powierzchniowych, zadanie to będzie również wymagało uzupełnienia w dalszych pracach planistycznych. Procedurę ustalenia warunków referencyjnych przeprowadzono zgodnie z wymogami załącznika II do RDW oraz zgodnie z wytycznymi metodycznymi do ustalenia warunków referencyjnych i granic klas stanu ekologicznego dla śródlądowych wód powierzchniowych, przejściowych i przybrzeżnych. Opracowane wówczas wstępne warunki referencyjne wymagają weryfikacji na podstawie uzyskanych wyników z przeprowadzonych badań. W ramach realizowanych od 2005 r. badań monitoringowych wód powierzchniowych, pozyskiwane są informacje do uszczegółowienia prac nad ustaleniem warunków referencyjnych. Uzyskane wyniki będą podstawą do ustalenia właściwych wartości granicznych stosowanych przy ocenie stanu wód. Obecnie obowiązujące są wstępne warunki referencyjne ustalone w 2004 r. ww Wody podziemne Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych W wyniku podziału obszaru Polski na JCWPd wyznaczono 161 JCWPd. Przy wydzielaniu JCWPd brano pod uwagę szereg materiałów i podziałów obowiązujących w hydrogeologii. Są to m.in. Atlas hydrogeologiczny Polski, Mapa hydrogeologiczna Polski w skali 1:50 000, mapa Głównych Zbiorników Wód Podziemnych, obszary bilansowe Monitor Polski Nr 55 — 4307 — Poz. 566 wydzielone w obszarach wodnych, Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, różnego typu w. rcl .go v.p l ekosystemy. Głównymi kryteriami przy wyznaczaniu JCWPd były: związek hydrauliczny wód podziemnych z wodami powierzchniowymi, typ ośrodka geologicznego i rozciągłości poziomów wodonośnych, granice hydrauliczne i hydrostrukturalne, warunki zasilania wód podziemnych, związek wód podziemnych z ekosystemami bagiennymi (obszary sieci Natura 2000), rozmieszczenie punktów monitoringu wód podziemnych, strefy poboru wód podziemnych kształtujące regionalny układ krążenia (aglomeracji miejsko-przemysłowych i górnictwa), charakter i zasięg antropogenicznego oddziaływania oraz stopnia przekształcenia chemizmu wód podziemnych, grupowania jednorodnych jednolitych części wód podziemnych o zbliżonym stanie chemicznym i ilościowym (agregacja według wybranego kryterium jednorodności). Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych przedstawia mapa nr 4 (załącznik nr 1). Na obszarze dorzecza Pregoły występują JCWPd o kodach 7200_020, 7100_022 oraz fragment 7200_
  41. ww Tabelaryczne zestawienie wszystkich JCWPd, zostało zamieszczone w załączniku nr
  42. Monitor Polski Nr 55 — 4308 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l
  43. Podsumowanie znaczących oddziaływań i wpływów działalności człowieka na stan wód powierzchniowych i podziemnych W ramach charakterystyki obszaru dorzecza, zgodnie z art. 5 RDW, w Polsce dokonano analizy mającej na celu identyfikację znaczących oddziaływań antropogenicznych (presji) na wody oraz oceny wpływu działalności człowieka na środowisko wodne. Prace te miały na celu dostarczenie informacji niezbędnych do wykonania oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych przez jednolite części wód na obszarze dorzecza. Do identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych wykorzystano m.in. dane gromadzone w jednostkach administracji w zakresie użytkowania wód, w tym pobory wody i zrzuty ścieków komunalnych i przemysłowych, wielkość nawożenia, hodowlę zwierząt. Uwzględniono również dostępne dane z monitoringu wód w zakresie poszczególnych wskaźników fizykochemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych. Na obszarze dorzecza Pregoły zidentyfikowano następujące rodzaje presji: Punktowe źródła zanieczyszczeń Zrzuty ścieków komunalnych i przemysłowych Do wód powierzchniowych w dorzeczu odprowadzanych jest rocznie ok. 20 200 tys. 3 m ścieków. W obszarze zlokalizowanych jest 20 dużych oczyszczalni ścieków obsługujących łącznie 383,12 tys. mieszkańców (74% całkowitej ludności zamieszkującej obszar dorzecza). W obszarze dorzecza, w częściach o niskiej gęstości zaludnienia procent mieszkańców korzystających z oczyszczalni ścieków wynosi 47%. W obszarze najbardziej zaludnionym 89% mieszkańców podłączonych jest do oczyszczalni ścieków. Szczególnie w przypadku jezior ścieki z punktowych źródeł zanieczyszczeń to największe zagrożenie jakości ich wód. Biorąc pod uwagę, specyfikę jezior (systemy prawie zamknięte, w których raz wprowadzone zanieczyszczenia wchodzą w obieg materii) systematyczna dostawa nawet niewielkich ilości biogenów ma znaczenie dla jakości wód ww i powodować może lokalne (w litoralu) niekorzystne zmiany elementów biologicznych, takich jak makrofity, czy makrofauna bezkręgowa. Jeziora przez lata zanieczyszczane ściekami oczyszczonymi w niedostatecznym stopniu, nawet po odcięciu źródeł zanieczyszczeń lub wprowadzeniu zaawansowanych technik oczyszczania, z usuwaniem fosforu włącznie, powoli reagują na te zmiany ze względu na wewnętrzne zasilanie biogenami skumulowanymi w zbiorniku przez lata jego zanieczyszczania. Monitor Polski Nr 55 — 4309 — Poz. 566 Składowiska odpadów w. rcl .go v.p l Większość odpadów komunalnych wytworzonych na terenie Polski jest składowana na składowiskach odpadów. Jest to najbardziej rozpowszechniona metoda ich zagospodarowania. Obiekty, jakimi są składowiska odpadów, powinny zatem spełniać odpowiednie wymagania, aby nie nastąpiła ewentualna infiltracja zanieczyszczeń do gruntu i wód powierzchniowych. Nieodpowiednie składowanie odpadów może mieć negatywny wpływ na środowisko wodne. Zagrożeniem dla wód są wody odciekowe pochodzące z nieizolowanych składowisk. Źródłem odcieków ze składowisk jest przesiąkanie wody opadowej przez bryłę wysypiska, a także na nieizolowanych składowiskach dopływ wód powierzchniowych oraz podziemnych powodujących wypłukiwanie i rozpuszczanie powstających produktów rozkładu. Źródłem odcieków jest także woda dostarczana wraz z odpadami oraz pochodząca z rozkładu substancji organicznych. Ilość i skład odcieków zależą głównie od: rodzaju i stopnia rozdrobnienia odpadów, ilości wody infiltrującej, wieku składowiska, techniki składowania. Odcieki z wysypisk wykazują bardzo wysoką mineralizację i charakteryzują się znacznie podwyższonymi parametrami biologicznego i chemicznego zapotrzebowania na tlen (BZT5 i ChZT), wysokimi stężeniami substancji rozpuszczonych, chlorków, siarczanów i związków azotu amonowego. Wszystkie składowiska odpadów winny być zabezpieczone i uszczelnione co zapobiega przedostawaniu się zanieczyszczeń do wód gruntowych. Szczegółowe wymagania dotyczące eksploatacji składowisk oraz stosowanych metod zabezpieczenia przed infiltracją zanieczyszczeń określają stosowne rozporządzenia. Wobec istniejących składowisk niespełniających wymogów ekologicznych prowadzone są prace uszczelniające lub zgodnie z prawem składowiska takie są zamykanie i poddawane rekultywacji. Przypadkowe skażenia środowiska gruntowo-wodnego (zidentyfikowane zagrożenia nadzwyczajne – wg raportów o stanie środowiska WIOŚ) W latach 2003 – 2007 zarejestrowano trzy zagrożenia nadzwyczajne mogące oddziaływać na stan zasobów wodnych (tab. 2). Tabela
  44. Zestawienie liczbowe zarejestrowanych w latach 2003 – 2007 zagrożeń nadzwyczajnych ww mogących oddziaływać na stan zasobów wodnych Lp. Rodzaj zagrożenia Liczba 1 awarie instalacji 2 2 inne 1 Komentarz Rozszczelnieniu ulegały transformatory, przewody oraz inne instalacje. Nielegalny zrzuty ścieków przez nieznanych sprawców. Monitor Polski Nr 55 — 4310 — Poz. 566 Ogólnodostępne dane dotyczące interwencji w przypadku zaistnienia awarii w. rcl .go v.p l publikowane są na stronie internetowej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska http://www.gios.gov.pl w następujących dokumentach: Rejestr poważnych awarii w 2003 roku Rejestr poważnych awarii 2005 roku Rejestr poważnych awarii 2006 roku Rejestr poważnych awarii w 2007 roku Raport o występowaniu poważnych awarii w 2003 roku Raport o występowaniu poważnych awarii w 2004 roku Raport o występowaniu poważnych awarii w 2005 roku Raport o występowaniu poważnych awarii w 2006 roku Raport o występowaniu poważnych awarii w 2007 roku W dokumentach tych znajduje się informacja o dacie i miejscu zaistnienia zdarzenia oraz opis zdarzenia i działania podjęte przez Inspekcje Ochrony Środowiska. Zanieczyszczenia obszarowe wraz z krótką charakterystyką użytkowania gruntów Działalność rolnicza Na obszarze dorzecza powierzchnia gruntów rolnych obejmuje 4205,5 km 2 powierzchni. Tereny rolne zajmują więc ok. 56 % powierzchni terenu całego dorzecza. Lasy i tereny zielone zajmują łączną powierzchnię 2 609km2, co stanowi ok. 35% powierzchni obszaru. Wielkość hodowli wynosi 100 471 DJP na obszarze dorzecza. Zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych Istotnym źródłem zanieczyszczenia wód powierzchniowych są spływy powierzchniowe z obszarów rolnych poddawanych chemizacji i nawożeniu. Stosowanie do nawożenia obornika i gnojowicy (z niezachowaniem zasad kodeksu dobrej praktyki rolniczej) może stanowić poważne zagrożenie dla środowiska wodnego. Pomimo, że zużycie nawozów ww sztucznych jaki i naturalnych zmniejszyło się w ostatnich lata, to jednak rolnictwo i hodowla pozostają nadal źródłem zanieczyszczenia. Często zdarza się, że pola uprawne przylegają bezpośrednio do brzegów rzeki i jezior. Brak bariery ochronnej w postaci pasów zieleni i zadrzewień sprzyja przenikaniu zanieczyszczeń rolniczych do wód. Również rekreacyjnemu wykorzystywaniu cieków i jezior towarzyszy często proces niszczenia brzegów i roślinności brzegowej. Sprzyja to erozji glebowej, niszczy szatę roślinną, a w efekcie przyczynia się wzrostu dopływu zanieczyszczeń do wód. Monitor Polski Nr 55 — 4311 — Poz. 566 Zrzuty ścieków komunalnych z terenów nieobjętych kanalizacją w. rcl .go v.p l Niekorzystny wpływ na jakość wód w dorzeczu wywierają niekontrolowane zrzuty ścieków bytowo-gospodarczych z nieskanalizowanych miejscowości oraz dopływające obszarowo zanieczyszczenia z użytków rolnych. Liczba ludności na obszarze dorzecza wynosi ok. 517,32 tys. mieszkańców. Liczba ludności nie korzystających z kanalizacji i oczyszczalni ścieków wynosi ok. 134,2 tys. mieszkańców, co stanowi 26% wszystkich mieszkańców dorzecza. Wielkość ładunku zanieczyszczeń dopływających do wód z obszarów nieobjętych kanalizacją (BZT5, ChZTCr, Nog, Pog, zawiesina ogólna) [kg / rok] przedstawiono w poniższej tabeli [oszacowano na podstawie danych z GUS, 2007]. Tabela
  45. Oszacowany łączny ładunek zanieczyszczeń w ściekach nieoczyszczonych, pochodzący od mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji BZT5 2 508 658 kg/rok ChZTCr 5 210 289 kg/rok zawiesina 2 701 631 kg/rok azot ogólny 455 418 kg/rok fosfor ogólny 75 260 kg/rok Na obszaru dorzecza średni ładunek zanieczyszczeń pochodzący od mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji w przeliczeniu na km 2 powierzchni dorzecza wynosi odpowiednio dla [oszacowano na podstawie danych z GUS, 2007]: Tabela
  46. Średni ładunek zanieczyszczeń pochodzący od mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji ww w przeliczeniu na km2 powierzchni dorzecza BZT5 ChZTCr 333,5 kg/rok/km2 692,7 kg/rok/km2 zawiesina 359,2 kg/rok/km2 azot ogólny 60,5 kg/rok/km2 fosfor ogólny 10,0 kg/rok/km2 Analizę wpływów antropogenicznych uzupełniona została o prognozę rozwoju do 2015 roku zmierzającą do oceny możliwych zmian w środowisku wodnym w wyniku przyszłej działalności człowieka. Do wykonania prognozy wykorzystano dane z oficjalnych dokumentów strategicznych rozwoju kraju, m.in.: Strategię Rozwoju Kraju na lata 2007-2015, II Politykę Ekologiczną Kraju, Strategię Gospodarki Wodnej, Program Rozwoju Obszarów Wiejskich. Monitor Polski Nr 55 Zebrane — 4312 — informacje odnośnie Poz. 566 identyfikacji znaczących oddziaływań w. rcl .go v.p l antropogenicznych, oceny stanu wód oraz prognoza rozwoju posłużyły do oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych tzn. wskazania tych części wód, dla których istnieje ryzyko, iż do roku 2015 nie osiągną one dobrego stanu wód. W wyniku przeprowadzonej analizy na obszarze dorzecza Pregoły wydzielono: 12 jednolitych części wód rzek zagrożonych nieosiągnięciem celów części wód jezior zagrożonych nieosiągnięciem celów środowiskowych, 61 jednolitych środowiskowych. Niedobory wód podziemnych Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych został opracowany przez zespół pod kierownictwem T. Hordejuka

(2008). Został on wyrażony w procentach jako stosunek poboru całkowitego do zasobów wód podziemnych. Na tej podstawie można określić szacunkowy stopień wielkości rezerw wód podziemnych, który został wyrażony w 5 stopniowej skali (bardzo wysoki, wysoki, umiarkowany, niski, brak rezerw) Dla obszaru dorzecza Pregoły określony został jako bardzo wysoki. Zasoby wód podziemnych wykorzystane są w 7,1 do 8,1 %. W latach 2005 – 2007 Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej opracowały temat pt. „Identyfikacja oddziaływań zmian poziomów zwierciadła wód podziemnych w regionach wodnych”. W tych opracowaniach zostały zidentyfikowane leje depresji o znaczeniu regionalnym oraz obszary o trwałym, antropogenicznym obniżeniu zwierciadła wód podziemnych. Na obszarze dorzecza Pregoły zidentyfikowano 2 leje depresji w rejonie Olsztyna (Oficjalska H. i in, 2007). Graficzne odwzorowanie punktowych i obszarowych źródeł zanieczyszczeń ww przedstawione zostało na mapie nr 18 (załącznik nr 1). Monitor Polski Nr 55 — 4313 — Poz. 566
  1. Zmiany klimatu a gospodarowanie wodami w pierwszym w. rcl .go v.p l cyklu planistycznym W poniższym rozdziale omówiono zmiany klimatu na przestrzeni wielolecia 1971 –
  2. Obszar dorzecza Pregoły leży w obrębie województwa warmińsko – mazurskiego, które poza terenami górskimi, należy do najchłodniejszych obszarów w kraju. Lata są tu łagodne i krótkie, zaś zimy długie i chłodne. Okres wegetacji wynosi od 185 dni na wschodzie do 205 dni na zachodzie, czyli jest o 2 – 4 tygodnie krótszy niż w południowo –zachodniej Polsce. Pokrywa śnieżna w tym rejonie utrzymuje się długo (70 – 100 dni). Średnie roczne opady wynoszą natomiast 550 – 750 mm. W Olsztynie średnia suma opadów atmosferycznych z wielolecia 1971–2000 wyniosła 625 mm, a w latach 1991 – 2000 – 623 mm. W okresie 2001 – 2005 zmalała do 609 mm. W 2008 roku wyniosła 668 mm. Ze względu na wysokość opadów notowaną w poszczególnych latach na obszarze dorzecza Pregoły zaobserwować można trend rosnący. Zmienność tą przedstawia poniższy rysunek. Rysunek
  3. Trendy rocznych sum opadów atmosferycznych na obszarze Polski w okresie 1891-2000 Źródło: Zawora T., Ziernicka A.
  4. Precipitation variability in time in Poland in the light of multi-annual mean values (1891-2000). Studia Geograficzne 75 Acta Universitatis Wratislaviensis No 2542, Wrocław 2003, 123- ww
  5. Średnia temperatura powietrza z wielolecia 1971 – 2000 w Olsztynie wyniosła 7,3 °C, natomiast z okresu 1991 – 2000 – 7,6 °C, a w latach 2001 – 2005 kształtowała się na poziomie 7,8 °C. W 2008 roku średnia temperatura wyniosła 8,6 °C. W Olsztynie najcieplejszym miesiącem jest lipiec, natomiast najniższe temperatury notuje się w styczniu (tab. 5). Monitor Polski Nr 55 — 4314 — Poz. 566 Tabela
  6. Średnie miesięczne i roczne wartości temperatur powietrza (°C) na obszarze dorzecza w. rcl .go v.p l Pregoły (1971-2000) L.p. Stacja I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rok 1 Olsztyn -2,5 -1,8 1,6 6,7 12,4 15,4 17,1 16,8 12,3 7,7 2,4 -0,8 7,3 Źródło: Dekadowy Biuletyn Agrometeorologiczny 2001-2 i Biuletyn Państwowej Służby HydrologicznoMeteorologicznej 2003-2007, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Warszawa Czerwiec cechuje się największymi średnimi opadami, natomiast najmniejsze średnie opady notuje się za to w lutym (tab. 6). Tabela
  7. Średnie miesięczne i roczne sumy opadów atmosferycznych (mm) na obszarze dorzecza Pregoły (1971-2000) L.p. Stacja I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rok 1 Olsztyn 38 27 37 40 52 83 75 64 61 52 49 50 628 Źródło: Dekadowy Biuletyn Agrometeorologiczny 2001-2 i Biuletyn Państwowej Służby HydrologicznoMeteorologicznej 2003-2007, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Warszawa Obserwowane i prognozowane skutki globalnego ocieplenia w Polsce Badania dotyczące zmian granic zasięgów regionów rolniczo-klimatycznych na obszarze Polski wykazały, że powierzchnia regionu umiarkowanie ciepłego i ciepłego o sumie temperatury ≥10,0°C wynoszącej odpowiednio 2400 – 2800 i 2800 – 3200°C w okresie 19712000 wynosiła odpowiednio 62 i 0%. Dla scenariusza podniesienia się temperatury powietrza o 1°C wartości te będą wynosiły 75 i 22%. Przy niezmienionej sumie opadów atmosferycznych i podwyższonej temperaturze powietrza na skutek zwiększonego parowania wzrośnie powierzchnia regionów o niedostatecznym uwilgotnieniu atmosfery i zmniejszy się powierzchnia regionów wilgotnych i optymalnego uwilgotnienia. Dla scenariusza wzrostu temperatury powietrza o 1°C powierzchnia regionów wilgotnego, optymalnego uwilgotnienia i umiarkowanie suchego na obszarze Polski zmieni się z 10, 70 i 20% do 9, 48 i 43% (rys. nr 3, 4) (Ziernicka-Wojtaszek 2009). Zasięgi regionów wilgotnościowych określone były przez wartości współczynnika hydrotermicznego Sielianinowa K=10P/t w okresie od czerwca do sierpnia gdzie P oznacza sumę opadów, ww a t sumę średnią dobową temperatury. Z ekstrapolacji trendu temperatury powietrza można przyjąć, że wspomniane wyżej zmiany zaistnieją na początku trzeciej dekady XXI. Monitor Polski Nr 55 — 4315 — Poz. 566 Ustka Ustka Lębork Lębork Koszalin Koszalin Elbląg Suwałki Elbląg Suwałki Kętrzyn Świnoujście w. rcl .go v.p l Kętrzyn Resko Świnoujście Resko Olsztyn Szczecinek Chojnice Olsztyn Szczecinek Chojnice Szczecin Szczecin Piła Piła Toruń Toruń Gorzów Wlkp. Gorzów Wlkp. Płock Słubice Płock Słubice Poznań Poznań Warszawa Koło Warszawa Koło Zielona Góra Siedlce Terespol Zielona Góra Terespol Łódź Kalisz Włodawa Łódź Włodawa Puławy Sulejów Legnica Siedlce Leszno Leszno Kalisz Zgorzelec Białystok Ostrołęka Mława Białystok Ostrołęka Mława Legnica Lublin Wieluń Wrocław Jelenia Góra Wrocław Jelenia Góra Puławy Sulejów Zgorzelec Lublin Wieluń Kielce Częstochowa Kielce Częstochowa Zamość Sandomierz Opole Zamość Sandomierz Opole Kłodzko Kłodzko Katowice Racibórz Katowice Racibórz Kraków Tarnów Kraków Tarnów Rzeszów Rzeszów Przemyśl Bielsko-Biała Przemyśl Bielsko-Biała Nowy Sącz Nowy Sącz Lesko Lesko Regiony termiczne Regiony wilgotnościowe Suma temperatury Wartości współczynnika ≥10°C hydrotermicznego Chłodny 1600° – 2000° Umiarkowanie chłodny 2000° – 2400° Umiarkowanie ciepły 2400° – 2800° Ciepły 2800° – 3200° Bardzo ciepły 3200° – 3600° Rysunek
  8. Regiony pluwiotermiczne na obszarze Umiarkowanie suchy Optymalnego uwilgotnienia Wilgotny 1,0 – 1,3 1,3 – 1,6 > 1,6 Polski w latach 1971-2000 Polski w latach 1971-2000 scenariusz +1°C Źródło: Ziernicka-Wojtaszek A.
  9. Weryfikacja Źródło: Ziernicka-Wojtaszek A. 2009.Weryfikacja Rysunek
  10. Regiony pluwiotermiczne na obszarze rolniczo-klimatycznych regionalizacji Polski w świetle rolniczo-klimatycznych regionalizacji Polski w świetle współczesnych zmian klimatu. Acta Agrophysica 13
(3), współczesnych zmian klimatu. Acta Agrophysica 803-812. 13
(3), 803-
  1. W celu sprawdzenia powiększania się zjawiska suszy w ostatnim 10-leciu XX w. porównano wartości temperatury, opadów i stopnia uwilgotnienia wierzchniej warstwy gleby w okresie 1971-2000 i 1991-
  2. Stwierdzono, że wzrost temperatury powietrza wyniósł 0,5 °C, suma opadów atmosferycznych wzrosła o 11 mm, natomiast stopień uwilgotnienia gleby zmniejszył się o 0,5 w przyjętej skali. Umowna skala wilgotności wierzchniej warstwy gleby przedstawia się następująco: 0 – wilgotność klęskowo niedostateczna, ww 10 – wilgotność niedostateczna, 20 – wilgotność dostateczna, 30 – wilgotność nadmierna, 40 – wilgotność klęskowo nadmierna. W związku z rosnącą wartością współczynnika zmienności opadów i wzrostem częstości występowania zachmurzenia typu konwekcyjnego należy spodziewać się zwiększenia częstości zarówno powodzi, opadów o dużej intensywności jak i okresów suszy. Monitor Polski Nr 55 — 4316 — Poz. 566 Fakt ten należy uwzględnić w analizie dynamiki zmian zanieczyszczeń wody zależnych w. rcl .go v.p l w dużej mierze od stanów wody i wartości przepływów. Obserwowany i prognozowany wzrost temperatury powietrza spowodowany współczesnymi zmianami klimatu może wpłynąć na procesy fizyczne, chemiczne i biologiczne w ciekach i zbiornikach wodnych, a niekiedy prowadzić do pogorszenia jakości wody. Dla potrzeb przyszłych planów niezbędne jest uwzględnienie badań nad zmianami klimatu w celu podjęcia właściwych działań zapobiegających pogorszeniu stanu wód. Na podstawie pozyskanych danych dla obszaru Polski oraz założonego horyzontu czasowego dla pierwszego cyklu planowania wg RDW można stwierdzić, iż przewidywane zmiany klimatu Polski, a więc także na obszarze dorzecza Pregoły nie będą znaczące wobec ww jakichkolwiek działań zidentyfikowanych w PGW. Monitor Polski Nr 55 — 4317 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l
  3. Określenie i odwzorowanie obszarów chronionych RDW wymaga od państw członkowskich dokonywania przeglądu oraz uaktualniania rejestru obszarów chronionych (art. 6). W Polsce przegląd ten miał miejsce w roku 2007, czyli cztery lata po sporządzeniu pierwszego rejestru tych obszarów w roku 2003, którego zawartość była przedmiotem Raportu do KE w roku
  4. Prace przeprowadzone w 2007 roku miały na celu aktualizację wykazów: wód powierzchniowych i podziemnych, które są lub mogą być wykorzystywane dla zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia - wyznaczonych na mocy RDW transponowanej ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, części wód przeznaczonych do celów rekreacyjnych, w tym obszary wyznaczone jako kąpieliska – wyznaczone na mocy dyrektywy Rady 76/160/EWG z dnia 8 grudnia 1975 r. dotyczącej jakości wody w kąpieliskach (Dz. Urz. WE L 31 z 05.02.1976, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 1, str. 26) (uchylonej dyrektywą 2006/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. dotyczącą zarządzania jakością wody w kąpieliskach i uchylającą dyrektywę 76/160/EWG (Dz. Urz. UE L 64 z 04.03.2006, str. 37)), transponowanej przez ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda w kąpieliskach (Dz. U. Nr 183, poz.1530), wód powierzchniowych i podziemnych uznanych za wrażliwe oraz obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych, z których należy ograniczyć odpływ azotu do tych wód - wyznaczonych na mocy dyrektywy 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r., dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego transponowanej do polskiego prawodawstwa poprzez: o ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, ww o ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.), o ustawę z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2007 r. Nr 147, poz. 1033), oraz rozporządzenia wykonawcze do ww. ustaw: o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. Nr 241, poz. 2093), Monitor Polski Nr 55 — 4318 — Poz. 566 o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie w. rcl .go v.p l szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 4, poz. 44), o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania (Dz. U. Nr 80, poz. 479), obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie – w tym obszarów wyznaczonych na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (wersja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7), transponowanej przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.), a w szczególności przez: o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133), oraz na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 2, str. 102), transponowanej również przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. Nr 77, poz. 510). W odniesieniu do wykazu obszarów przeznaczonych do ochrony gatunków wodnych o znaczeniu ekonomicznym, podtrzymano decyzję o braku potrzeb wyznaczania tego typu obszarów, z uwagi na brak ekonomicznego znaczenia gatunków występujących w wodach poza urządzeniami specjalnie do tego wyznaczonymi. W przypadku wykazu obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia ww komunalnego, stanowiącego element wdrażania dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz. Urz. WE L 135 z 30.05.1991, str. 40; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 2, str. 26), przyjęto kontynuację zasięgu występowania obszaru na terenie całego kraju. Monitor Polski Nr 55 — 4319 — Poz. 566 Dla obszaru dorzecza Pregoły zostały ustanowione następujące wykazy: w. rcl .go v.p l Wykaz jednolitych części wód podziemnych wykorzystywanych do poboru wody dla zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia; graficzne odwzorowanie wykazu przedstawione zostało na mapie nr 15 (załącznik nr 1), Wykazy części wód przeznaczonych do celów rekreacyjnych, a w szczególności do kąpieli; graficzne odwzorowanie wykazu przedstawione zostało na mapie nr 14 (załącznik nr 1), Wykazy wód powierzchniowych i podziemnych uznanych za wrażliwe oraz obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych, z których należy ograniczyć odpływ azotu do tych wód; graficzne odwzorowanie wykazu przedstawione zostało na mapie nr 16 (załącznik nr 1). Wykaz obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie; graficzne odwzorowanie wykazu przedstawione zostało na mapie nr 17 (załącznik nr 1); na mapie przedstawiono obszary Natura 2000 zgodnie ze stanem na styczeń 2009 r., Wykaz obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia komunalnego; ze względu na zasięg występowania obszaru na terenie całego kraju, mapy ww nie zostały załączone. Monitor Polski Nr 55 — 4320 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l
  5. Monitoring wód oraz ocena stanu Program monitoringu środowiska, został opracowany w celu dokonania spójnej i jednolitej oceny stanu części wód we wszystkich obszarach dorzeczy oraz w sposób zgodny z działaniami w tym zakresie podejmowanymi na terenie całego obszaru UE. Cele ustanowienia programów monitoringu, zgodnie z wymogami unijnymi, to: weryfikacja podstaw oceny oraz dotrzymania celów środowiskowych, umożliwienie jednolitej klasyfikacji wód w ramach UE, obserwowanie długoterminowych zmian oraz identyfikowanie trendów, pomoc przy planowaniu oraz kontroli skuteczności działań, ustalanie natężenia zanieczyszczeń oraz wywieranych przez nie oddziaływań. Zasady organizacji i funkcjonowania monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych zostały opracowane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zgodnie z wymaganiami RDW. Wody powierzchniowe Monitoring wód powierzchniowych Monitoring wód powierzchniowych na obszarach dorzeczy w Polsce prowadzony jest zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 81, poz. 685). Sieć monitoringu wód powierzchniowych zaprojektowana została w sposób umożliwiający pozyskanie spójnego i całościowego obrazu stanu ekologicznego i chemicznego na obszarze dorzecza dla każdej jednolitej części wód. Na obszarze dorzecza Pregoły, sieć monitoringu wód powierzchniowych zgodnie z PMŚ, składa się ze 101 punktów, których większość pełni równocześnie wiele funkcji oraz przynależy do kilku rodzajów monitoringu. Ich rozmieszczenie przedstawiono na mapie ww nr 12 (załącznik nr 1). Do prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych wyróżnia się następujące sieci: monitoring diagnostyczny jednolitych część wód powierzchniowych, monitoring operacyjny jednolitych część wód powierzchniowych, monitoring badawczy jednolitych część wód powierzchniowych. W ramach poszczególnych rodzajów monitoringu prowadzone są badania wskaźników biologicznych, fizykochemicznych i chemicznych wykonywane przez Monitor Polski Nr 55 — 4321 — Poz. 566 wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska oraz hydromorfologicznych wykonywane w. rcl .go v.p l przez służbę hydrologiczno-meteorologiczną. Monitoring diagnostyczny Celem monitoringu diagnostycznego jednolitych części wód powierzchniowych jest: ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, określenie rodzajów oraz oszacowania wielkości znacznych oddziaływań wynikających z działalności człowieka, na które narażone są jednolite części wód powierzchniowych w danym obszarze dorzecza, zaprojektowanie przyszłych programów monitoringu, dokonania oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach naturalnych, dokonanie oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach szeroko rozumianych oddziaływań wynikających z działalności człowieka. Zakres i częstotliwość prowadzonych badań dla poszczególnych elementów klasyfikacji stanu ekologicznego i chemicznego są zmienne i szczegółowo określone w rozporządzeniu w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu diagnostycznego: występowanie w ciekach znacznych zmienności przepływu wód, powierzchnia zlewni (powierzchnia jest większa niż 2500 m2), powierzchnia jednolitej części wód powierzchniowych, takiej jak jezioro lub inny zbiornik naturalny, w tym jezioro i inny naturalny zbiornik wodny uznane za silnie zmienioną jednolitą część wód powierzchniowych, przekracza 50 ha, przekraczanie przez daną jednolitą część wód powierzchniowych granicy państwa bądź zlokalizowanie tej jednolitej części wód powierzchniowych przy granicy państwa, ww uznanie jednolitej części wód powierzchniowych za referencyjną, zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do badania w ramach międzynarodowej sieci interkalibracyjnej. Monitor Polski Nr 55 — 4322 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l Monitoring operacyjny Celem monitoringu operacyjnego wód powierzchniowych jest: ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które zostały określone jako zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, dla których określono specyficzny cel użytkowania, ustalenie stanu wód powierzchniowych w obszarach, które zostały zawarte w wykazach, o których mowa w art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, dokonanie oceny zmian stanu wód powierzchniowych wynikających z programów, które zostały przyjęte dla poprawy jakości jednolitych części wód powierzchniowych, uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych. Zakres i częstotliwość pomiarów i badań poszczególnych wskaźników ustalane są dla każdego operacyjnego punktu pomiarowo-kontrolnego osobno, z uwzględnieniem wskaźników i częstotliwości określonych w odpowiednich przepisach prawnych, jak w rozporządzeniu w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu operacyjnego: zaklasyfikowanie jednolitej części wód powierzchniowych jako zagrożonej niespełnieniem określonych dla niej celów środowiskowych, odprowadzanie do danej jednolitej części wód powierzchniowych substancji z listy substancji priorytetowych, występowanie w jednolitej części wód powierzchniowych źródeł zanieczyszczeń, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniającym dyrektywę Rady ww 91/689/EWG i 96/61/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L 33 z 04.02.2006, str. 1), występowanie jednolitej części wód powierzchniowych w obszarze zanieczyszczonym lub zagrożonym zanieczyszczeniami powodowanymi przez związki azotu ze źródeł rolniczych, występowanie jednolitej części wód powierzchniowych w obszarze wrażliwym na eutrofizację wywołaną zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł komunalnych, Monitor Polski Nr 55 — 4323 — Poz. 566 zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do wód stanowiących miejsce w. rcl .go v.p l bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków lub powiązanie jednolitej części wód z obszarami chronionymi, o których mowa w art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do jednolitych części wód powierzchniowych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia, jeżeli dana jednolita część wód powierzchniowych dostarcza średnio powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia, przeznaczenie jednolitej części wód powierzchniowych do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych, zalecenia wynikające z planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy i programu wodno-środowiskowego kraju. Monitoring badawczy Monitoring badawczy jednolitych części wód powierzchniowych prowadzi się w celu: wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego, wyjaśnienia przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód powierzchniowych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód powierzchniowych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego dla tej jednolitej części wód powierzchniowych, określenia wielkości i wpływów przypadkowego zanieczyszczenia, ustalenia przyczyn wyraźnych rozbieżności między wynikami oceny stanu ekologicznego na podstawie biologicznych i fizykochemicznych elementów jakości. Zakres i częstotliwość pomiarów i badań w monitoringu badawczym wód ww powierzchniowych uwzględnia uwarunkowania wynikające z przyczyn podjęcia decyzji o przeprowadzeniu monitoringu badawczego, a także jest dostosowany do lokalnych warunków tak, aby ich wyniki dostarczyły informacji o koniecznym programie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych lub o szczególnych środkach zaradczych przeciw skutkom przypadkowego zanieczyszczenia. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu badawczego: Monitor Polski Nr 55 wyniki — 4324 — badań monitoringu Poz. 566 diagnostycznego do wyjaśnienia przyczyn w. rcl .go v.p l nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych są niewystarczające, konieczność ustalenia przyczyn, które mogą uniemożliwić osiągnięcie celów środowiskowych w sytuacji, gdy nie został ustanowiony monitoring operacyjny jednolitych części wód powierzchniowych, konieczność określenia wielkości i wpływu na środowisko przypadkowego zanieczyszczenia wód powierzchniowych na skutek poważnej awarii, która jest objęta obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, konieczność ustalenia przyczyn rozbieżności między wynikami oceny stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych na podstawie elementów biologicznych i fizykochemicznych, konieczność zebrania dodatkowych informacji o stanie wód w związku z uwarunkowaniami lokalnymi. Ocena stanu Ocena stanu wód jest wykonywana w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 lipca 2009 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 122, poz. 1018) W PGW ocena stanu jednolitych części wód powierzchniowych została przyjęta w oparciu o rozporządzenie z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 162, poz. 1008). Na podstawie tego rozporządzenia GIOŚ opracował ocenę stanu części wód, dla których w ramach PMŚ prowadzony był monitoring. Przedstawiona w ramach planów ocena stanu została zweryfikowana w oparciu o istniejące dokumenty opracowane na potrzeby prac planistycznych tj. „Opracowanie analizy presji i wpływów zanieczyszczeń antropogenicznych ww w szczegółowym ujęciu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych dla potrzeb opracowania programów działań i planów gospodarowania wodami” z maja 2007 roku. Z uwagi na zmianę rozporządzenia w sprawie klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych w trakcie prac planistycznych ocena przedstawiona w ramach planów została uszczegółowiona o dodatkowe materiały przekazane przez GIOŚ (m.in. „Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych w latach 2008 – 2010”) oraz w oparciu o dane pochodzące z regionalnych zarządów gospodarki wodnej poparte konsultacjami z terenowo odpowiedzialnymi jednostkami WIOŚ. Monitor Polski Nr 55 — 4325 — Poz. 566 Ocenę stanu części wód powierzchniowych przedstawiono w postaci map nr 8, 9 (załącznik w. rcl .go v.p l nr 1). Wody podziemne Monitoring wód podziemnych Monitoring wód podziemnych na obszarach dorzeczy w Polsce prowadzony jest zgodnie z rozporządzeniem w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Monitoring jednolitych części wód podziemnych prowadzi się w sposób umożliwiający ocenę stanu jednolitych części wód podziemnych oraz ustalenie czasowej i przestrzennej zmienności elementów fizykochemicznych i ilościowych. Na obszarze dorzecza Pregoły, sieć monitoringu wód podziemnych zgodnie z PMŚ, składa się z 24 punktów, których większość pełni równocześnie wiele funkcji i przynależy do w kilku rodzajów monitoringu. Ich rozmieszczenie przedstawiono na mapie nr 13 (załącznik nr 1). Określa się następujące formy monitoringu jednolitych części wód podziemnych: monitoring stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych. Zakres monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych jest określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Obejmuje takie parametry jak: ogólne: odczyn, temperatura, przewodność elektrolityczna, tlen rozpuszczony, ogólny węgiel organiczny, nieorganiczne: amoniak, antymon, arsen, azotany, azotyny, bor, chlorki, chrom, cyjanki, fluorki, fosforany, glin, kadm, magnez, mangan, miedź, nikiel, ołów, potas, rtęć, selen, siarczany, sód, srebro, wapń, wodorowęglany, żelazo. ww Monitoring stanu chemicznego Określa się następujące rodzaje monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych: monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych. Monitor Polski Nr 55 — 4326 — Poz. 566 Monitoring diagnostyczny w. rcl .go v.p l Celem monitoringu diagnostycznego jednolitych części wód podziemnych jest: uzupełnienie i sprawdzenie procedury oceny wpływu oddziaływań wynikających z działalności człowieka, dokonanie oceny długoterminowych zmian wynikających zarówno z warunków naturalnych, jak również z oddziaływań wynikających z działalności człowieka. Zakres monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego może ulec poszerzeniu o inne elementy fizykochemiczne charakteryzujące rodzaj działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne. Monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się raz w roku z następującą częstotliwością: co najmniej co 3 lata – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, co najmniej co 6 lat – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Monitoring operacyjny Celem monitoringu operacyjnego jednolitych części wód podziemnych jest: ustalenie stanu chemicznego wszystkich jednolitych części wód podziemnych uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, ustalenie obecności długoterminowych tendencji wzrostowych stężenia wszelkich zanieczyszczeń spowodowanych oddziaływaniami wynikającymi z działalności człowieka. Zakres monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych obejmuje określenie wartości elementów fizykochemicznych, spośród wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, charakteryzujących rodzaj zidentyfikowanej działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne oraz elementów fizykochemicznych, których wartości stwierdzone na podstawie monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych są wyższe od wartości granicznych elementów fizykochemicznych określonych w przepisach wydanych na ww podstawie art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się z następującą częstotliwością: co najmniej 2 razy w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych podziemnych – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, części wód Monitor Polski Nr 55 — 4327 — Poz. 566 co najmniej raz w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód w. rcl .go v.p l monitoring podziemnych – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Monitoring badawczy Monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych może być ustanowiony w odniesieniu do danej jednolitej części wód podziemnych lub jej fragmentu w celu: wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięci celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód podziemnych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, wyjaśnienie przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód podziemnych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód podziemnych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych dla danej jednolitej części wód podziemnych, zidentyfikowania zasięgu i stężeń zanieczyszczeń, jeżeli nastąpiło przypadkowe zanieczyszczenie jednolitej części wód podziemnych. Zakres i częstotliwość monitoringu badawczego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych wynikają z uwarunkowań związanych z przyczyną podjęcia decyzji o przeprowadzeniu monitoringu badawczego i powinny być stosowane do lokalnych warunków tak, aby jego wyniki dostarczyły informacji o konkretnym programie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych lub o szczególnych środkach zaradczych przeciwdziałającym skutkom przypadkowego zanieczyszczenia w odniesieniu do tych jednolitych części wód podziemnych, dla których podjęto decyzję o przeprowadzeniu ww monitoringu badawczego. Monitoring stanu ilościowego Celem monitoringu stanu ilościowego wód podziemnych jest określenie stopnia wpływu poboru wód na wielkość zasobów JCWPd m.in. położenie zwierciadła wód podziemnych, kształtowanie się składu chemicznego - ascenzja lub ingresja wód słonych na skutek sczerpywania zasobów wód podziemnych, stan ekosystemów wód powierzchniowych i lądowych bezpośrednio zależnych od wód podziemnych. Monitor Polski Nr 55 — 4328 — Poz. 566 Zakres monitoringu stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych obejmuje w. rcl .go v.p l pomiary zwierciadła wód podziemnych oraz określenie dostępnych zasobów wód podziemnych i rzeczywistego poboru wód podziemnych w odniesieniu do każdej jednolitej części wód podziemnych. Monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się z częstotliwością: raz w tygodniu – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, raz w miesiącu – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Ustalenia wielkości dostępnych zasobów i rzeczywistego poboru wód podziemnych dokonuje się raz w roku. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód podziemnych do monitorowania: monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia, monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia. Ocena stanu (chemicznego i ilościowego) jednolitych części wód podziemnych wykonana została w 2008 roku w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) i opublikowana w „Raporcie o stanie chemicznym i ilościowym jednolitych części wód podziemnych dla obszarów dorzeczy zgodnie z wymaganiami RDW” z listopada 2008 roku. Ocena stanu jednolitych części wód podziemnych przyjęta w Planach ww gospodarowania wodami w części oceny stanu chemicznego pochodzi z „Raportu o stanie chemicznym i ilościowym jednolitych części wód podziemnych dla obszarów dorzeczy zgodnie z wymaganiami RDW” z listopada 2008, natomiast w części oceny stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych z „Opracowania analizy presji i wpływów zanieczyszczeń antropogenicznych w szczegółowym ujęciu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych dla potrzeb opracowania programów działań i planów gospodarowania wodami” z maja 2007 roku. Ostateczny stan jednolitych części wód podziemnych określa gorszy ze stanu ilościowego lub chemicznego określonej jednolitej części wód podziemnych. Monitor Polski Nr 55 — 4329 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l Ocenę stanu części wód podziemnych przedstawiono w postaci map nr 10, 11 (załącznik nr 1) Obszary chronione Programy monitoringu wymienione powyżej prowadzi się również obrębie obszarów chronionych, czyli: obszary Natura 2000, ustanowione na podstawie dyrektywy Habitatowej (92/43/EWG) lub dyrektywy Ptasiej (79/409/EWG), obszary narażone na działanie azotanów pochodzenia rolniczego ustanowione na mocy dyrektywy Azotanowej (91/676/EWG), obszary ochrony ujęć wód do picia, które mogą być ustanowione na mocy art. 7 RDW, obszary przeznaczone do celów rekreacyjnych, w tym wyznaczone jako kąpieliska. Specjalne zasady monitorowania obszarów Natura 2000 realizowane są wtedy, gdy znajdują się tam ekosystemy lądowe bezpośrednio zależne od wód podziemnych (podmokłe i torfowiska). Z uwagi na brak izolacji od powierzchni, zanieczyszczenia w tych obszarach przenikają do wód podziemnych bardzo szybko. W obszarach tych została zwiększona liczba punktów monitoringu, szczególnie stanu ilościowego, w tym poziomu zwierciadła wody, a w pozostałych elementach monitoringu utrzymany jest ten sam jego zakres jak dla innych terenów. W przypadku, obszarów narażonych na zanieczyszczenie azotanami monitoring jest realizowany w uwzględnieniem rozporządzenia w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych. Minimalny wymagany zakres badań obejmuje: azotany, tlen rozpuszczony, azot amonowy, azot azotynowy. W przypadku podziemnych wód wykorzystywanych do zaopatrzenia w wodę pitną, w sieci monitoringu jednolitych części wód podziemnych znajdują się punkty pomiarowokontrolne, w których monitorowane są wody z obszarów ujęć. W przypadku wód przeznaczonych do celów rekreacyjnych, w tym wyznaczone jako ww kąpieliska, monitoring jest realizowany w uwzględnieniem rozporządzenia w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda w kąpieliskach. Monitor Polski Nr 55 — 4330 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l
  6. Cele środowiskowe oraz odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych Cele środowiskowe dla wód powierzchniowych oraz obszarów chronionych, ustalonych na mocy Art. 4 RDW W pierwszym cyklu planowania gospodarowania wodami w Polsce, cele środowiskowe dla części wód zostały oparte głównie na wartościach granicznych poszczególnych wskaźników fizyko-chemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych określających stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz wskaźników chemicznych świadczących o stanie chemicznym wody, odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu, z uwzględnieniem kategorii wód, wg rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych. Zastosowane podejście, polegające na przyjęciu za cele środowiskowe wartości granicznych odpowiadających dobremu stanowi wód, związane było z niekompletnym zrealizowaniem prac w zakresie opracowania warunków referencyjnych dla poszczególnych typów wód, a tym samym brakiem możliwości ustalenia wartości celów środowiskowych wg charakterystycznych wymagań względem poszczególnych typów we wszystkich kategoriach wód. Dodatkowo, z uwagi na trwające prace w zakresie opracowywania metodyk oceny stanu hydromorfologicznego oraz fakt, że monitoring w zakresie badań stanu chemicznego jest jeszcze w fazie kształtowania i rozbudowy ustalenie celów środowiskowych zostało oparte o dostępne wartości graniczne wskaźników podanych w rozporządzeniu w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych. Przy ustalaniu celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych brano pod uwagę aktualny stan JCWP w związku z wymaganym zgodnie z RDW warunkiem niepogarszania ich stanu. Dla jednolitych części wód, będących obecnie w bardzo dobrym stanie/potencjale ekologicznym, celem środowiskowym będzie utrzymanie tego stanu/potencjału. Ponadto, ustalając cele uwzględniano także różnicę pomiędzy ww naturalnymi, a silnie zmienionymi oraz sztucznymi częściami wód. Dla naturalnych części wód celem będzie osiągnięcie co najmniej dobrego stanu ekologicznego, dla silnie zmienionych i sztucznych części wód – co najmniej dobrego potencjału ekologicznego. Ponadto, w obydwu przypadkach, w celu osiągnięcia dobrego stanu/potencjału konieczne będzie dodatkowo utrzymanie co najmniej dobrego stanu chemicznego. Dla obszarów chronionych funkcjonujących na obszarach dorzeczy, nie zostały obecnie podwyższone cele środowiskowe, z uwagi na częstokroć wyższe wymagania w stosunku do wartości granicznych wskaźników jakości wody przyjętych jako wartości Monitor Polski Nr 55 — 4331 — Poz. 566 graniczne dla dobrego stanu ekologicznego bądź dla dobrego lub powyżej dobrego w. rcl .go v.p l potencjału ekologicznego wód, niż w poszczególnych aktach prawa, regulujących sposób postępowania i wymagania co do stanu wód w obrębie obszarów chronionych. Wyjątkiem w tym zakresie będą prawdopodobnie wymagania zgodne z wymogami wynikającymi z planów ochrony dla obszarów NATURA 2000 wyznaczonych na podstawie dyrektywy 79/409/EWG oraz dyrektywy 92/43/EWG, jednak w obecnym cyklu planistycznym z uwagi na brak planów ochrony ww. obszarów, nie zostaną zaostrzone cele środowiskowe dla części wód, na których takie obszary zostały wyznaczone. Celem środowiskowym dla tych obszarów będzie zatem osiągnięcie lub utrzymanie co najmniej dobrego stanu. Weryfikacja celów środowiskowych uwzględniająca ten zakres tematyczny będzie miała miejsce w kolejnych cyklach planistycznych. Poniżej zestawiono w ujęciu tabelarycznym informacje o wartościach granicznych dla dobrego stanu i dobrego potencjału ekologicznego wód, jak również wymagań dla bardzo dobrego stanu ekologicznego wód, w zakresie podstawowych wskaźników biologicznych i fizyko-chemicznych wody. Wskaźniki stanu hydrologicznego i morfologicznego wód obecnie zostały wyznaczone w sposób ogólny (bez wartości liczbowych) jedynie dla I klasy jakości wód wg rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, zatem nie są one uwzględniane dla wskazania wartości odpowiadających pojęciu celu środowiskowego. Wskaźniki stanu chemicznego zostały określone w ramach rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które w załączniku nr 8 wprowadza wartości graniczne chemicznych wskaźników jakości wody, wypełniając tym samym przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/105/EWG z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy Rady 82/176/EWG, 83/513/EWG, 84/156/EWG, 84/491/EWG i 86/280/EWG oraz zmieniającej dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 348 z 24.12.2008, str. 84) art. 13, który stanowi, że państwa członkowskie wprowadzają przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne tej dyrektywy nie później niż do 13 lipca 2010 r. W tabelach tych podano również informację o ilościach części wód, w poszczególnych kategoriach wód na obszarze dorzecza, dla których wymagane jest osiągnięcie odpowiednich ww wartości wskaźników, odpowiadających celom środowiskowym. Wskazano również ilości części wód w poszczególnych kategoriach, dla których konieczne jest przedłużenie terminu osiągnięcia określonych celów środowiskowych, z uwagi na występujące specyficzne uwarunkowania, uniemożliwiające osiągnięcie tych celów do roku
  7. Monitor Polski Nr 55 — 4332 — Poz. 566 Tabela
  8. Wartości graniczne wybranych wskaźników wód odnoszących się do dobrego i wyższego niż w. rcl .go v.p l dobry stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych Nazwa wskaźnika Wartości graniczne wskaźników jakości wód według kategorii jednolitych części wód powierzchniowych morskie wody jeziora, jeziora silnie struga, strumień, wewnętrzne, wody zmienione oraz inne potok, rzeka (w tym przejściowe i naturalne i sztuczne wody silnie przybrzeżne zbiorniki wodne zmienione), kanał Arsen (mg As/l) 0,05 0,05 Bar (mg Ba/l) 0,5 0,5 Bor (mg B/l) 2 2 0,02 0,02 0,05 0,05 Cynk (mg Zn/l) 1 1 Miedź (mg Cu/l) 0,05 0,05 0,01 0,01 0,2 0,2 Glin (mg Al/l) 0,4 0,4 Cyjanki wolne (mg CN/l) 0,05 0,05 Cyjanki związane (mg Me (CN)x/l) 0,05 0,05 Molibden (mg Mo/l) 0,04 0,04 Selen (mg Se/l) 0,02 0,02 Srebro (mg Ag/l) 0,005 0,005 Tal (mg Tl/l) 0,002 0,002 Tytan (mg Ti/l) 0,05 0,05 Wanad (mg V/l) 0,05 0,05 Antymon (mg Sb/l) 0,002 0,002 Fluorki (mg F/l) 1,5 1,5 Beryl (mg Be/l) 0,0008 0,0008 Kobalt (mg Co/l) 0,05 0,05 Cyna1 (mg Sn/l) - - Chrom sześciowartościowy (mg Cr+6/l) Chrom ogólny (suma +Cr3 i +Cr8) (mg Cr/l) ww Fenole lotne (indeks fenolowy) (mg/l) Węglowodory ropopochodne – indeks olejowy (mg/l) 1 Wskaźnik nieuwzględniany w klasyfikacji wód (warunki referencyjne w trakcie ustalania). 4 3 Wskaźnik okrzemkowy IO Makrofitowy Indeks Rzeczny 4 50 6 10 0,4 250 ≤ 25 ≤3 ≤6 ≤5 ≤ 0,2 ≤ 150 ≤ 200 ChZT- Mn (mg O2/l) Azot ogólny (mg N/l) Fosfor ogólny (mg P/l) Siarczany (mg SO4/l) Chlorki (mg Cl/l) 300 12 24 ≤ 22 Temperatura wody (◦C) Zawiesina ogólna (mg/l) BZT5 (mg O2/l) >0,75 / >0,70 , 0,55 / 0,50 , 5 6 5 6 >0,70 , >0,65 0,50 , 0,45 7 8 ≥44,5 / ≥47,1 , 7 8 2 35 / 36,8 , 35 2 ≥37,9 ELEMENTY FIZYKO- CHEMICZNE 3 1 35 / 60 4 7 8 300 250 0,4 10 12 6 50 24 35 / 36,8 , 35 3 2 0,55 / 0,50 , 5 6 0,50 , 0,45 1 35 / 60 2 120 Liczba wszystkich JCWP 15 Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry stan ekologiczny 114 Liczba JCWP naturalnych brak Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry potencjał ekologiczny 6 Liczba JCWP silnie zmienionych bądź sztucznych Dla rzek nizinnych piaszczysto - gliniastych, rzek nizinnych żwirowych o pow. zlewni ≥ 5000 km2, małych i średnich rzek na obszarze będącym pod wpływem procesów torfotwórczych, a także cieków łączących jeziora, 2 Dla wielkich rzek nizinnych, 3 Dla potoków tatrzańskich krzemianowych i węglanowych oraz potoków sudeckich, 4 Dla potoków wyżynnych krzemianowych z substratem gruboziarnistym, potoków wyżynnych krzemianowych z substratem drobnoziarnistym, potoków wyżynnych węglanowych z substratem drobnoziarnistym, potoków wyżynnych węglanowych z substratem gruboziarnistym, małych rzek wyżynnych krzemianowych, małych rzek wyżynnych węglanowych, średnich rzek wyżynnych- zachodnich, potoków fliszowych, małych rzek fliszowych, średnich rzek wyżynnych- wschodnich, 5 Dla potoków nizinnych lessowych 1 2 < 20 / < 25 Chlorofil „a” (μg/l) 2 Wartość dla dobrego stanu ekologicznego ELEMENTY BIOLOGICZNE 1 Nazwa wskaźnika Wartość dla bardzo dobrego stanu ekologicznego Wartość dla potencjału ekologicznego dobrego lub powyżej dobrego wód powierzchniowych płynących na obszarze dorzecza, uznanych za naturalne oraz silnie zmienione, bądź sztuczne Tabela
  9. Wartości graniczne wybranych wskaźników jakości biologicznej i fizyko - chemicznej wód ustalonych jako cele środowiskowe dla jednolitych części w. rcl .go v.p l ww Monitor Polski Nr 55 — 4333 — Poz. 566 0,55 2 3 2 3 1,5 / 2 / 1,6 / 4 2,5 1 2 0,06 / 0,09 / 3 4 0,10 / 0,12 1 1,51/ 22/ 1,63/ 2,54 0,061/ 0,092/ 0,103/ 0,124 ≥4 1 ≥4 3 2,5 / 1,7 / 1,5 / 4 1 2 2,5 / 1,7 / 1,5 / 4 1 1 1 – 0,680 0,679 – 0,340 / 7 0,679 – 0,270 ELEMENTY FIZYKO- CHEMICZNE > 0,83 6 Wartość dla dobrego stanu ekologicznego ELEMENTY BIOLOGICZNE 1 2 3 1 2 3 <5 / <7 /<10 / 8 / 13 / 19 / 4 4 <10 23 Wartość dla bardzo dobrego stanu ekologicznego 2 3 6 1 2 2 3 1,5 / 2 / 1,6 / 4 2,5 1 2 0,06 / 0,09 / 3 4 0,10 / 0,12 ≥4 1 3 2,5 / 1,7 / 1,5 / 4 1 0,679 – 0,340 / 7 0,679 – 0,270 0,55 1 8 / 13 / 19 / 4 23 Wartość dla potencjału ekologicznego dobrego lub powyżej dobrego 101 Liczba wszystkich JCWP 42 Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry stan ekologiczny 93 Liczba JCWP naturalnych 3 Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry potencjał ekologiczny 8 Liczba JCWP silnie zmienionych bądź sztucznych 1 Dla jezior stratyfikowanych o Współczynniku Schindlera<2, 2 Dla jezior stratyfikowanych o Współczynniku Schindlera>2, 3 Dla jezior niestratyfikowanych o Współczynniku Schindlera<2, 4 Dla jezior niestratyfikowanych o Współczynniku Schindlera >2, 6 Dla jezior ramienicowych głębokich, 7 Dla jezior ramienicowych płytkich. Przezroczystość – widzialność Krążka Secchiego (m) Tlen rozpuszczony (mg O2/l) Azot całkowity (mg N/l) Fosfor ogólny (mg P/l) Wskaźnik okrzemkowy dla 5 jezior OIJ Makrofitowy Indeks Stanu ekologicznego Chlorofil „a” (μg/l) Nazwa wskaźnika wód jezior Tabela
  10. Wartości graniczne wybranych wskaźników jakości biologicznej i fizyko- chemicznej wód ustalonych jako cele środowiskowe dla jednolitych części lub gliniastych, potoków nizinnych piaszczystych, potoków nizinnych żwirowych, potoków organicznych, 6 Dla rzek nizinnych piaszczysto- gliniastych, rzek nizinnych żwirowych, małej i średniej rzeki na obszarze będącym pod wpływem procesów torfotwórczych oraz cieków łączących jeziora, obszar zlewni powinien być mniejszy niż 5000 km2, 7 Dla potoków nizinnych lessowych lub gliniastych, potoków nizinnych piaszczystych, rzek nizinnych piaszczysto- gliniastych, rzek przyujściowych będących pod wpływem wód słonych, potoków organicznych, rzek w dolinie zatorfionej, cieków łączących jeziora, 8 Dla potoków nizinnych żwirowych oraz rzek nizinnych żwirowych. w. rcl .go v.p l ww Monitor Polski Nr 55 — 4334 — Poz. 566 Monitor Polski Nr 55 — 4335 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l Cele środowiskowe dla wód podziemnych ustalonych na mocy Art. 4 RDW Zgodnie z definicją umieszczoną w RDW dobry stan wód podziemnych oznacza stan osiągnięty przez część wód podziemnych, jeżeli zarówno jej stan ilościowy, jak i chemiczny jest określony jako co najmniej „dobry”. RDW w art. 4 przewiduje dla wód podziemnych następujące główne cele środowiskowe: zapobieganie dopływowi lub ograniczenia dopływu zanieczyszczeń do wód podziemnych, zapobieganie pogarszaniu się stanu wszystkich części wód podziemnych (z zastrzeżeniami wymienionymi w RDW), zapewnienie równowagi pomiędzy poborem a zasilaniem wód podziemnych, wdrożenie działań niezbędnych dla odwrócenia znaczącego i utrzymującego się rosnącego trendu stężenia każdego zanieczyszczenia powstałego w skutek działalności człowieka. Dla spełnienia wymogu niepogarszania stanu części wód, dla części wód będących w co najmniej dobrym stanie chemicznym i ilościowym, celem środowiskowym będzie utrzymanie tego stanu. Stan chemiczny wód podziemnych Ocena stanu chemicznego wód podziemnych prowadzona jest głównie na podstawie wartości progowych elementów fizykochemicznych określających stan chemiczny wód podziemnych odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu wg rozporządzenia w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych. Zgodnie z powyższym cele środowiskowe są reprezentowane przez wartości progowe, określone dla klasy III jakości wód podziemnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu zapisów mówiących, że stan chemiczny uznaje się za dobry w przypadku gdy przekroczenia wartości progowych dla dobrego stanu chemicznego występują, ale są one związane z naturalnie podwyższonym tłem niektórych jonów lub ich wskaźników. parametrami ww Dodatkowymi które uwzględniane są w wyznaczaniu celów środowiskowych są: brak efektów zasolenia występującego na skutek oddziaływania antropogenicznego (nadmierna eksploatacja wód podziemnych, ascenzja wód zasolonych), zmiany przewodności elektrolitycznej właściwej (PEW), świadczącej o ogólnej mineralizacji, na takim poziomie, że nie wykazują efektów zasolenia wód podziemnych, Monitor Polski Nr 55 — 4336 — Poz. 566 wskaźniki fizykochemiczne wód podziemnych są na takim poziomie, że nie zagrażają w. rcl .go v.p l osiągnięciu celów środowiskowych przez wody powierzchniowe. Stan ilościowy wód podziemnych Głównym wyznacznikiem dobrego stanu ilościowego dla jednolitych części wód podziemnych jest zapewnienie zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania przy długoterminowej średniorocznej wartości poboru z ujęć wód podziemnych. Opisane jest to wzorem: ΔQ = ZD – PU* Gdzie: ZD – dostępne do zagospodarowania zasoby JCWPd PU – całkowity pobór wód podziemnych (w tym odwodnienia) * - wg Herbich
(2006)Dodatkowymi parametrami które uwzględniane są w wyznaczaniu celów środowiskowych są: poziom wód podziemnych nie podlega takim wahaniom, które mogłyby doprowadzić do: o niespełnienia celów środowiskowych przez wody powierzchniowe, o wystąpienia znacznych obniżeń zwierciadła wód podziemnych, o wystąpienia szkód w ekosystemach lądowych zależnych od wód podziemnych, kierunki zmian krążenia wód podziemnych nie powodują intruzji wód słonych. Poniżej zestawiono w ujęciu tabelarycznym informacje o wartościach granicznych wybranych wskaźników jakości fizykochemicznej wód ustalonych jako cele środowiskowe dla jednolitych części wód podziemnych (tab. nr 10). W tabeli 11 podano również parametry dla ustalenia celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych na obszarze dorzecza oraz informację o ilościach części wód wykazująca obecnie dobry stan chemiczny ww i ilościowy. Monitor Polski Nr 55 — 4337 — Poz. 566 Tabela 10. Wartości graniczne wybranych wskaźników jakości fizykochemicznej wód, ustalonych jako w. rcl .go v.p l cele środowiskowe dla jednolitych części wód podziemnych Nazwa wskaźnika Tło hydrogeochemiczne1) (zakres wartości stężeń charakterystycznych) Wartość dla Wartość dla bardzo dobrego stanu dobrego stanu chemicznego chemicznego klasa I klasa II Wartość dla umiarkowanego stanu chemicznego klasa III ELEMENTY OGÓLNE Odczyn (pH) 6,5 – 8,5 6,5 – 9,5 Ogólny węgiel organiczny (mgC/
  1. l)1 - 10 5 10*) 10*) Przewodność elektrolityczna w 20 ° (μS/
  2. cm)200 - 700 700 2500*) 2500*) Temperatura (°C) 4 - 20 <10 12 16 Tlen rozpuszczony (mg/
  3. l)0-5 >1 0,5 - 1 < 0,51 ELEMENTY NIEORGANICZNE Amonowy jon (mgNH4/
  4. l)0-1 0,5 1,0 1,5 AntymonH (mgSb/
  5. l)0 – 0,001 0,005*) 0,005*) 0,005*) ArsenH (mgAs/
  6. l)0,00005 – 0,02 0,01*) 0,01*) 0,02 AzotanyH (mgNO3/
  7. l)0-5 10 25 50 AzotynyH (mg NO2/
  8. l)0 – 0,3 0,03 0,15 0,5 Bar (mgBa/
  9. l)0,01 – 0,3 0,3 0,5 0,7 Beryl (mgBe/
  10. l)0 – 0,0005 0,0005 0,05 0,1 BorH (mgB/
  11. l)0,01 – 0,50 0,5 1*) 1*) Chlorki (mgCl/
  12. l)2 - 60 60 150 250 0,0001 – 0,01 0,01 0,05*) 0,05*) H Chrom (mgCr/
  13. l)- 0,1 0,05*) 0,05*) 0 – 0,02 0,02 0,1 0,2 Cynk (mgZn/
  14. l)0,005 – 0,05 0,05 0,5 1 Fluorki (mgF/
  15. l)0,05 – 0,5 0,5 1 1,5 Fosforany (mgPO4/
  16. l)0,01 - 1 0,5*) 0,5*) 1 Glin (mgAl/
  17. l)0,05 – 0,1 0,1 0,2 0,2 KadmH (mgCd/
  18. l)0,0001 – 0,0005 0,001 0,003 0,005 ww Cyjanki wolneH (mgCN/
  19. l)Cyna (mgSn/
  20. l)H H Monitor Polski Nr 55 — 4338 — Kobalt (mgCo/
  21. l)0,02 0,05 0,2 w. rcl .go v.p l 0 – 0,001 Poz. 566 Magnez (mgMg/
  22. l)0,5 - 30 30 50 100 Mangan (mgMn/
  23. l)0,01 – 0,4 0,05 0,4 1*) Miedź (mgCu/
  24. l)0,001 – 0,02 0,01 0,05 0,2 Molibden (mgMo/
  25. l)0 – 0,003 0,003 0,02*) 0,02*) 0,001 – 0,005 0,005 0,01 0,02 Ołów (mgPb/
  26. l)0,001 – 0,01 0,01 0,025 0,1*) Potas (mgK/
  27. l)0,5 - 10 10*) 10*) 15 RtęćH (mgHg/
  28. l)0,00005 – 0,001 0,001*) 0,001*) 0,001*) SelenH (mgSe/
  29. l)0,00001 – 0,005 0,005 0,01*) 0,01*) Siarczany (mgSO4/
  30. l)5 – 60 60 250*) 250*) Sód (mgNa/
  31. l)1 – 60 60 200*) 200*) SrebroH (mgAg/
  32. l)0 – 0,001 0,001 0,05 0,1*) Tal (mgTl/
  33. l)0 - 0,01 0,001 0,01 0,02 Tytan (mgTi/
  34. l)0 – 0,01 0,01 0,05 0,1 Uran (mgU/
  35. l)0,000003 – 0,0003 0,009 0,009 0,03 Wanad (mgV/
  36. l)0,000006 – 0,004 0,004 0,02 0,05 Wapń (mgCa/
  37. l)2 - 200 50 100 200 60 - 360 200 350 500 0,02 - 5 0,2 1 5 NikielH (mgNi/
  38. l)H Wodorowęglany (mgHCO3/
  39. l)Żelazo (mgFe/
  40. l)ELEMENTY ORGANICZNE H AOX – adsorbowe związki chloroorganiczne (mgCl/
  41. l)Benzo(a)pirenH (mg/
  42. l)BenzenH 0 – 0,0001 0,01 0,02 0,06 0,000001 – 0,00001 0,00001 0,00002 0,00005 0 0,001 0,005 0,01 H 0 0,005 0,03 0,1*) 0 – 0,001 0,001 0,005 0,01 0 0,01 0,1 0,3 0 0,0001*) 0,0001*) 0,0001*) Suma pestycydów3)H (mg/
  43. l)0 0,0001*) 0,0001*) 0,0001*) ww BTX - lotne węglowodory aromatyczne Fenole (indeks fenolowy) Substancje ropopochodne Pestycydy2) H (mg/
  44. l)Monitor Polski Nr 55 Poz. 566 0 0,0005*) 0,0005*) 0,0005*) 0 0,1 0,2 0,5 0 - 0005 0,001 0,01 0,05 0 – 0,003 0,001 0,01 0,05 0,000001 – 0,0001 0,0001 0,0002 0,0003 w. rcl .go v.p l Substancje powierzchniowo czynne anionowe (mg/
  45. l)Substancje powierzchniowo czynne anionowe i nieanionowe (mg/
  46. l)Tetrachloroeten H (mg /
  47. l)Trichloroeten H (mg /
  48. l)WWAH – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (mg/
  49. l)— 4339 — W przypadku metali podane wartości graniczne odnoszą się do ich formy rozpuszczonej. 1) Tło hydrogeochemiczne wg Katalogu wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania - S. Witczak, A. F. Adamczyk, 1995 (zmodyfikowane). 2) Termin „pestycydy" obejmuje organiczne: insektycydy, herbicydy, fungicydy, nematocydy, akarycydy, algicydy, rodentycydy, slimicydy, a także produkty pochodne oraz ich pochodne metabolity, a także produkty ich rozkładu i reakcji, oznacza się jedynie te pestycydy, których występowania w wodzie można oczekiwać, określone dla pestycydów wartości graniczne stosuje się do każdego poszczególnego pestycydu. 3) Suma pestycydów oznacza sumaryczna zawartość poszczególnych pestycydów wykrytych i oznaczonych ilościowo w ramach badań monitoringowych H - element fizykochemiczny, dla którego nie dopuszcza się przekroczenia wartości granicznej przy określaniu klasy jakości wód podziemnych w punkcie pomiarowym ) * Brak dostatecznych podstaw do zróżnicowania wartości granicznych w niektórych klasach jakości, przy klasyfikacji do ww oceny przyjmuje się klasę o najwyższej jakości spośród klas posiadających tę samą wartość graniczną Monitor Polski Nr 55 — 4340 — Poz. 566 Tabela 11. Parametry dla ustalenia celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych w. rcl .go v.p l na obszarze dorzecza Nazwa parametru Wartość progowa dla parametru PARAMETRY CHEMICZNE Określona dla klasy III wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w Wskaźniki fizykosprawie kryteriów i chemiczne sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) Występowanie Nie występuje efektów zasolenia Zmiany PEW Nie występuje świadczące o zasoleniu Zagrożenie dla osiągnięcia celów Nie występuje środowiskowych przez wody powierzchniowe PARAMETRY ILOŚCIOWE Nieprzekraczanie Pobór wód dostępnych zasobów podziemnych do zagospodarowania Znaczne zmiany położenia zwierciadła Nie występują wody Zmiana kierunków Nie występuje krążenia wody Liczba wszystkich JCWPd Liczba JCWPd wykazująca obecnie dobry stan chemiczny i ilościowy 3 3 Odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych (derogacje) ww Zgodnie z art. 4 RDW cele środowiskowe powinny zostać osiągnięte do 2015 roku. Dyrektywa przewiduje odstępstwa od założonych celów środowiskowych, jeżeli ich osiągnięcie dla danej części wód w ustalonym terminie nie będzie możliwe z określonych przyczyn. W myśl art. 4 RDW, odstępstwa zdefiniowane są następująco: odstępstwa czasowe – dobry stan wód może zostać osiągnięty do roku 2021 lub najpóźniej do 2027 (art. 4.4 RDW), ustalenie celów mniej rygorystycznych (art. 4.5 RDW), Monitor Polski Nr 55 — 4341 — Poz. 566 czasowe pogorszenie stanu wód (art. 4.6 RDW), w. rcl .go v.p l nieosiągnięcie celów ze względu na realizację nowych inwestycji (art. 4.7 RDW). Odstępstwa czasowe czyli przedłużenie terminu realizacji zadań RDW do 2021 lub 2027 roku, można wyznaczyć dla części wód ze względu na: brak możliwości technicznych wdrażania działań, dysproporcjonalne koszty wdrożenia działań, warunki naturalne niepozwalające na poprawę stanu części wód. Dążenie do osiągnięcia celów mniej rygorystycznych jest możliwe dla tych części wód, które zostały zmienione w wyniku działalności człowieka w taki sposób, że doprowadzenie ich do stanu (potencjału) dobrego jest niemożliwe ze względu na: brak możliwości technicznych wdrożenia działań, dysproporcjonalne koszty wdrożenia działań. RDW dopuszcza wyznaczenie derogacji dla jednolitych części wód również w sytuacji, gdy osiągnięcie celów jest niemożliwe w wyniku: nowych zmian w charakterystykach fizycznych jednolitych części wód, nowych form zrównoważonej działalności gospodarczej człowieka. Stosowanie powyższych odstępstw w osiągnięciu celów środowiskowych możliwe jest w określonych warunkach, wymienionych w art. 4 RDW. RDW dopuszcza realizację inwestycji mających wpływ na stan wód, powodujących zmiany w charakterystykach fizycznych jednolitych części wód, jeżeli cele którym służą, stanowią nadrzędny interes społeczny i/lub korzyści dla środowiska naturalnego i dla społeczeństwa. Na obszarze dorzecza Pregoły zidentyfikowano następujące główne inwestycje tego typu: inwestycje z zakresu poprawy i rozwijania infrastruktury związanej z dostosowywaniem i rozwojem rolnictwa i leśnictwa. ww 1. Projekt budowlany odbudowy wału rzeki Sajny. Inwestor: ZMiUW Olsztyn. Cel inwestycji: Poprawa i rozwijanie infrastruktury związanej z dostosowywaniem i rozwojem rolnictwa i leśnictwa. Lokalizacja: województwo warmińsko-mazurskie, powiat bartoszycki, gmina Bisztynek. Parametry inwestycji: Odbudowa w całości wału – podwyższenie wału i poszerzenie korony wału. Termin rozpoczęcia realizacji inwestycji: 2012-2013 r. Monitor Polski Nr 55 — 4342 — Poz. 566 2. Projekt odtworzenia, kształtowanie przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu w. rcl .go v.p l poziomego rz. Muntówka km 1+250 - 3+032 gm. Mrągowo. Inwestor: ZMiUW Olsztyn. Cel inwestycji: Poprawa i rozwijanie infrastruktury związanej z dostosowywaniem i rozwojem rolnictwa i leśnictwa. Lokalizacja: województwo warmińsko-mazurskie, powiat mrągowski, gmina Mrągowo Parametry inwestycji: Odbudowa koryta rzeki 1,78 km konieczność zapewnienia odpływu z użytków rolnych o powierzchni 200 ha. Termin rozpoczęcia realizacji inwestycji: 2012 r. W tabeli poniżej przedstawiono dane odnośnie jednolitych części wód zagrożonych nieosiągnięciem celów środowiskowych oraz wskazanych do derogacji na obszarze dorzecza Pregoły. Tabela 12. Odstępstwa od celów środowiskowych na obszarze dorzecza Pregoły Wody powierzchniowe rzeki jeziora zagrożone nieosiągnięciem celów środowiskowych wskazane do odstępstw od celów środowiskowych liczba JCWP % JCWP liczba JCWP % JCWP 12 61 10 % 60 % 12 61 10 % 60 % Tabelaryczne zestawienie odstępstw od osiągnięcia celów środowiskowych dla każdej ww JCWP, zostało zamieszczone w załączniku nr 2. Monitor Polski Nr 55 — 4343 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l 9. Podsumowanie analizy ekonomicznej korzystania z wód Podstawowym celem analizy ekonomicznej korzystania z wód jest analiza zwrotu kosztów za usługi wodne, zarówno na poziomie finansowym, jak i ekonomicznym dla poszczególnych sektorów gospodarki i form korzystania z wód oraz określenie stopnia wdrożenia zasady „zanieczyszczający płaci” oraz „użytkownik płaci”. Użytkownicy wód w Polsce zobowiązani są do ponoszenia kosztów korzystania z zasobów wodnych, poprzez uiszczanie opłat za pobór wód i zrzut ładunków zanieczyszczeń, na podstawie ustalanych corocznie przez Radę Ministrów stawek opłat, przyczyniając się w ten sposób do realizacji przepisów art. 9 RDW. W polskim systemie prawnym funkcjonuje również system zwolnień z opłat, wynikający z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (zwolnienie wody do przerzutów, celów energetycznych, nawodnień rolniczych i napełniania stawów rybnych). Charakterystyka ekonomiczna obszaru dorzecza. Obszar dorzecza Pregoły, leżący w granicach Polski, wynosi 7 522 km2. Na podstawie informacji GUS obliczono, iż na koniec 2007 r. obszar dorzecza zamieszkiwany był przez 517,32 tys. mieszkańców, co stanowiło 1,3 % ludności w skali kraju. Stopa bezrobocia wynosiła 22,6 %, a średnie wynagrodzenie brutto wynosiło 2 200,57 zł. W odniesieniu do całkowitej ilości przedsiębiorstw Polski, wartość procentowa podmiotów gospodarczych na obszarze dorzecza Pregoły wynosiła 1,31 %. Poniższa tabela przedstawia przedsiębiorstwa pogrupowane według sektorów ww przemysłu oraz ich procentowy udział na obszarze dorzecza. Monitor Polski Nr 55 — 4344 — Poz. 566 Tabela 13. Struktura przedsiębiorstw na obszarze dorzecza Pregoły % przedsiębiorstw na w. rcl .go v.p l Sektory przemysłu obszarze dorzecza Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo 3.53 Rybactwo 0.04 Górnictwo i przetwórstwo przemysłowe 8.17 Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę 0.20 Budownictwo 10.16 Handel hurtowy i detaliczny 34.06 Usługi 33.98 Administracja publiczna i obrona narodowa 0.81 Edukacja 2.89 Ochrona zdrowia i pomoc społeczna 6.15 SUMA 100.00 Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze komunalnym. Źródłem danych do obliczeń były dane pochodzące z badań ankietowych przeprowadzonych przez poszczególne RZGW wśród operatorów, po ich eksperckiej weryfikacji. Jako rok bazowy dla obliczeń przyjęto 2006. Obliczenia wykonano dla poszczególnych obszarów dorzeczy, jednak w sytuacji, gdy zakres danych nie dawał miarodajnych wyników, przedstawiono rezultaty obliczeń dla obszaru Polski. Usługi wodno-kanalizacyjne w sektorze komunalnym świadczone są przez podmioty zajmujące się dostarczaniem wody, odbiorem i oczyszczaniem ścieków lub świadczeniem obu wymienionych usług. Z tego powodu opis statystyczny próby stanowiącej przedmiot badań prowadzony jest oddzielnie dla obu usług. Jest to zgodne z wiodącymi zaleceniami w zakresie zwrotu kosztów w sektorze: należy dążyć do rozdzielenia rachunku kosztów obu usług. Rynek usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków obsługiwany jest przez ww operatorów, których można podzielić wg ich statusu prawnego na: zakłady budżetowe wraz z pozostałymi jednostkami działającymi na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.), podmioty prawa handlowego- spółki, pozostałe formy prawne. Monitor Polski Nr 55 — 4345 — Poz. 566 w. rcl .go v.p l Zakres analiz Podstawowym celem analizy było określenie stopnia zwrotu kosztów usług dostarczania wody oraz odbioru i oczyszczania ścieków. Dodatkowo został przeprowadzony szereg analiz, charakteryzujących strukturę świadczonych usług: wpływ dotacji na stopę zwrotu kosztów, badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody w zależności od wielkości produkcji, związek jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością strat, związek między wysokością opłat za korzystanie ze środowiska a jednostkowym kosztem dostarczania wody, związek między podatkiem VAT i ceną usług, zależność pomiędzy formą prawną operatora a kosztami świadczonych usług, finansowanie skrośne, wpływ odpisów amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę i podatku od nieruchomości na koszty. Zwrot kosztów w sektorze komunalnym – zaopatrzenie w wodę Wartość rynku zaopatrzenia w wodę w Polsce w roku bazowym 2006 oscylowała w granicach 4,3 mld zł. Finansowy zwrot kosztów Finansową stopę zwrotu kosztów obliczono porównując całkowite koszty dostarczania wody z całkowitymi przychodami z tej działalności. Należy jednak wziąć pod uwagę potencjalne przekłamanie wynikające z faktu, iż część podmiotów prowadzi również inną działalność (np. utrzymanie dróg, gospodarka odpadami), ponadto świadczą one usługi (np. laboratoryjne, projektowe). Finansowa stopa zwrotu kosztów dla całej Polski w roku 2006 wyniosła 104,7%, natomiast po uwzględnieniu wpływu dotacji – 103,8%. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody w zależności od wielkości ww produkcji Statystyczna analiza badanej zbiorowości nie wykazała jakiegokolwiek związku pomiędzy roczną wielkością sprzedaży, a jednostkowym kosztem. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością strat Zbadano związek strat z kosztem dostarczenia wody zarówno biorąc pod uwagę same straty, jak i sumę strat i zużycia na cele technologiczne. W obu przypadkach nie uzyskano związku tych wielkości z kosztem jednostkowym zaopatrzenia w wodę. Stopień dopasowania Monitor Polski Nr 55 — 4346 — Poz. 566 równań regresji w obu przypadkach nie przekraczał 0,02 przy wartościach wymaganych od w. rcl .go v.p l 0,9 wzwyż. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością opłat za korzystanie ze środowiska - pobór wody Nie stwierdzono istotnego statystycznie związku pomiędzy jednostkowymi płatnościami za pobór, a jednostkowym kosztem produkcji. Ma to racjonalne uzasadnienie – najwyższe opłaty związane są z poborem wysokiej klasy wód podziemnych, niewymagających uzdatniania – nie występuje więc składowa kosztów związana z uzdatnianiem. W całym kraju udział opłat za pobór wód w całkowitych kosztach zaopatrzenia w wodę wyniósł 2,81%. Podatek VAT w procesie zaopatrzenia w wodę Informacje nt podatku VAT często okazywały się niemiarodajne (operatorzy podają wartość podatku „VAT należny” dla całego przedsiębiorstwa, a nie dla działalności zaopatrzenia w wodę). W efekcie przeprowadzenie jakiejkolwiek analizy nie było możliwe. Formy własności operatorów, a koszty świadczonych przez nich usług Obliczenia wskazują, że koszty w zakładach budżetowych są nieco niższe niż przeciętne, a w spółkach wyższe od przeciętnej dla całego kraju. Jest to jednak obraz statyczny dotyczący pojedynczego roku, a koszty operatora zależą od strategii jego działalności w dłuższym okresie czasu. Tak więc wyniki nie pozwalają na rzetelne wnioskowanie czy konkretny rodzaj formy prawnej umożliwia obniżenie rzeczywistych kosztów. Zróżnicowanie cen wg poszczególnych grup taryfowych – subwencje krzyżowe (skrośne) Przeprowadzone w badaniach obliczenia pozwalają zaryzykować przypuszczenie, że przynajmniej 21% wody jest sprzedawana w sytuacji subwencji krzyżowych. Nie wykazano natomiast wpływu różnicowania kosztów na decyzję o zróżnicowaniu taryf. Obliczenia wykazały również brak wpływu różnicowania cen na finansową stopę zwrotu. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością odpisów ww amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę infrastruktury oraz podatku od nieruchomości Wszystkie 3 analizowane kategorie stanowią istotną składową w strukturze kosztów operatorów. Odnosząc sumę kosztów z tytułu: amortyzacji, opłat za użyczenie/dzierżawę i podatku od nieruchomości - do kosztów ogółem, otrzymano wskaźnik 24,1%. Zwrot kosztów w sektorze komunalnym – odbiór i oczyszczanie ścieków Wartość rynku odbioru i oczyszczania ścieków zbliżyła się w Polsce w roku 2006 (rok bazowy obliczeń) do poziomu 3,4 mld zł. Monitor Polski Nr 55 — 4347 — Poz. 566 Finansowy zwrot kosztów w. rcl .go v.p l Finansową stopę zwrotu kosztów obliczono porównując całkowite koszty odbioru i odprowadzania ścieków z całkowitymi przychodami z tej działalności. Należy jednak, podobnie jak w przypadku zaopatrzenia w wodę, wziąć pod uwagę potencjalne przekłamanie wynikające z faktu, iż część podmiotów prowadzi również inną działalność (np. utrzymanie dróg, gospodarka odpadami), ponadto świadczą one usługi (np. laboratoryjne, projektowe)

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.