📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 14 grudnia 2018 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
Dział I - Sądy powszechne
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Organizacja sądów
Rozdział 3 - Organy sądów
Rozdział 4 - Samorząd sędziowski
Rozdział 5 - Wewnętrzny i zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów
w zakresie zapewnienia właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu związanego bezpośrednio
ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości oraz wykonywaniem innych zadań z zakresu ochrony
prawnej
Rozdział 5a - Tryb rozpatrywania skarg i wniosków
Rozdział 6 - Ogólne przepisy o czynnościach sądów
Dział II - Sędziowie i asesorzy sądowi
Rozdział 1 - Powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim
Rozdział 1a - Status sędziego
Rozdział 2 - Prawa i obowiązki sędziów
Rozdział 2a
Rozdział 2b - Asesorzy sądowi
Rozdział 3 - Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów i asesorów sądowych
Dział III
Dział IV - Referendarze sądowi, kuratorzy sądowi, pracownicy sądów, stali mediatorzy, ławnicy
oraz organy pomocnicze sądów
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Referendarze sądowi
Rozdział 3 - Kuratorzy sądowi
Rozdział 4 - Asystenci sędziów
Rozdział 5 - Urzędnicy i inni pracownicy sądowi
Rozdział 6 - Biegli
Rozdział 6a - Stali mediatorzy
Rozdział 7 - Ławnicy
Dział IVa - Przetwarzanie danych osobowych, telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych oraz
informatyzacja sądów powszechnych
Dział V - Finansowanie działalności sądów powszechnych
Rozdział 1 - Budżet sądownictwa
Rozdział 2 - Gospodarka finansowa sądów
Dział VI - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Rozdział 1 - Zmiany w przepisach obowiązujących
Rozdział 2 - Przepisy przejściowe i końcowe
Załącznik nr 1 - Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz
mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 oraz z 2018 r. poz. 2243) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 23), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz. U. z 2018 r. poz. 5),
2)
ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
(Dz. U. poz. 771 i 1443),
3)
ustawą z dnia 12 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych,
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy o Sądzie Najwyższym
(Dz. U. poz. 848),
4)
ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
(Dz. U. poz. 1000),
5)
ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych,
ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1045),
6)
ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce
(Dz. U. poz. 1669),
7)
ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji
elektronicznej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1544),
8)
ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1443)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 14 grudnia 2018 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 116, art. 119, art. 122 i art. 136 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz. U. z 2018 r. poz. 5), które stanowią:
„
Art. 116.
§ 1.
Kadencje rzeczników dyscyplinarnych sędziów sądów powszechnych, rzeczników dyscyplinarnych
sędziów sądów wojskowych i ich zastępców, powołanych na podstawie przepisów ustawy
zmienianej w art. 106 i ustawy zmienianej w art. 108, w brzmieniu dotychczasowym,
wygasają po upływie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
§ 2.
Rzecznicy dyscyplinarni i ich zastępcy, o których mowa w § 1, pełnią obowiązki do
czasu powołania rzeczników dyscyplinarnych i ich zastępców na podstawie przepisów
ustawy zmienianej w art. 106 i ustawy zmienianej w art. 108, w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą.
”
„
Art. 119.
Do sędziego, który przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy został ukarany karą
dyscyplinarną lub któremu dwukrotnie zwrócono uwagę w trybie art. 37 § 4 ustawy zmienianej
w art. 108 lub dwukrotnie wytknięto uchybienie w trybie art. 40 ustawy zmienianej
w art. 108, stosuje się przepis art. 91a § 6 ustawy zmienianej w art. 108, w brzmieniu
dotychczasowym, do czasu ustania określonego w nim skutku.
”
„
Art. 122.
Do postępowań dyscyplinarnych prowadzonych na podstawie:
1)
ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze,
2)
ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych,
3)
ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych
(Dz. U. z 2016 r. poz. 1479),
4)
ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie,
5)
ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich
(Dz. U. z 2016 r. poz. 1496),
6)
ustawy zmienianej w art. 106,
7)
ustawy zmienianej w art. 107,
8)
ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1314 i 2201),
9)
ustawy zmienianej w art. 108,
10)
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej
(Dz. U. z 2016 r. poz. 2245 oraz z 2017 r. poz. 1524),
11)
ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich
(Dz. U. z 2016 r. poz. 522 i 2020 oraz z 2017 r. poz. 836),
12)
ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych
(Dz. U. poz. 1038, z późn. zm.a)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 779, 1247 i 1650,
z 2014 r. poz. 1004, z 2015 r. poz. 1640 oraz z 2017 r. poz. 836.),
13)
ustawy zmienianej w art. 110,
14)
ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty
(Dz. U. poz. 1994 oraz z 2017 r. poz. 599)
- stosuje się przepisy dotychczasowe do zakończenia postępowania wyjaśniającego lub
postępowania w instancji, w której się toczy.
”
„
Art. 136.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
;
2)
art. 297 i art. 306 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
(Dz. U. poz. 771 i 1443), które stanowią:
„
Art. 297.
W przypadku przekazania jednemu sądowi rejonowemu rozpoznawania spraw egzekucyjnych
z obszaru właściwości lub części obszarów właściwości innych sądów rejonowych, wszczęte
i niezakończone postępowania toczące się przed sądem rejonowym, w którym nie utworzono
wydziału egzekucyjnego, a które należałyby do właściwości wydziałów egzekucyjnych:
1)
są nadal prowadzone przez właściwy dotąd sąd rejonowy, o ile dotyczą spraw, o których
mowa w art. 12 § 1 pkt 7 lit. a-e ustawy zmienianej w art. 269, oraz spraw w przedmiocie
nadzoru nad egzekucją z nieruchomości, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy
został już wyznaczony termin licytacji nieruchomości przypadający po dniu wejścia
w życie niniejszej ustawy albo zamknięcie przetargu nastąpiło przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy;
2)
zostaną przekazane do właściwych sądów, jeżeli dotyczą pozostałych, niewymienionych
w pkt 1, spraw, które należą do właściwości wydziałów egzekucyjnych.
”
„
Art. 306.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem:
1)
art. 12 ust. 1 i art. 289, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 269 i art. 297, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.
”
;
3)
art. 5 ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów
powszechnych, ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy o Sądzie Najwyższym
(Dz. U. poz. 848), który stanowi:
„
Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
4)
odnośników nr 1 i nr 2 oraz art. 176 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
(Dz. U. poz. 1000), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r.
w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w
sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne
rozporządzenie o ochronie danych).
2) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r.
w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez
właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych,
wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego
przepływu takich danych oraz uchylającą decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW.
”
„
Art. 176.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 25 maja 2018 r.
”
;
5)
art. 7 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych,
ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1045), który stanowi:
„
Art. 7.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
6)
art. 350 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce
(Dz. U. poz. 1669), który stanowi:
„
Art. 350.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r., z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 1, art. 42 pkt 2 lit. b oraz art. 334 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem
następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 19 pkt 3 lit. b w zakresie dodawanego w art. 21 w ust. 1 pkt 39c, art. 120 pkt
1, art. 127 pkt 33-36 i 39 oraz art. 167, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia
2019 r.
”
;
7)
art. 69 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji
elektronicznej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1544), który stanowi:
„
Art. 69.
Ustawa wchodzi w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 4-7 oraz art. 29 w zakresie art. 20a ust. 1 pkt 2, które wchodzą w życie
z dniem 29 września 2018 r.;
2)
art. 10 pkt 1, art. 16 pkt 1, art. 46 oraz art. 57, które wchodzą w życie z dniem
1 stycznia 2020 r.;
3)
art. 25, art. 27, art. 33, art. 37, art. 47 oraz art. 52 pkt 1 i 2, które wchodzą
w życie po upływie 4 miesięcy od dnia ogłoszenia;
4)
art. 41 oraz art. 65, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 lipca
2018 r.;
5)
art. 44, który wchodzi w życie z dniem 31 maja 2019 r.;
6)
art. 66, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
;
8)
art. 13, art. 15, art. 18, art. 19 i art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie
ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1443), które stanowią:
„
Art. 13.
Do dnia powołania prezesa sądu dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 110b ustawy zmienianej
w art. 1, obowiązki tego prezesa wykonuje prezes właściwego sądu apelacyjnego, a w
czasie jego nieobecności, najstarszy służbą wiceprezes sądu apelacyjnego.
”
„
Art. 15.
Ławnikowi przysługuje rekompensata, o której mowa w art. 172 § 4 ustawy zmienianej
w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz ryczałt, o którym mowa w art.
172 § 4a ustawy zmienianej w art. 1 w związku z wykonywaniem czynności w sądzie po
dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
”
„
Art. 18.
1.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 41 § 1 ustawy zmienianej
w art. 1, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na
podstawie art. 41 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,
nie dłużej jednak niż do dnia 21 czerwca 2019 r.
2.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 148 § 1 ustawy zmienianej
w art. 1, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na
podstawie art. 148 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,
nie dłużej jednak niż do dnia 21 czerwca 2019 r.
3.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 41 § 1 ustawy zmienianej
w art. 1 w zakresie dotyczącym podziału spraw na kategorie, w których dokonuje się
losowego przydziału spraw, stosuje się do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych
wydanych na podstawie art. 148 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym
niniejszą ustawą.
Art. 19.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 20 pkt 1 ustawy zmienianej
w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych
na podstawie art. 20 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej
ustawy.
”
„
Art. 24.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 5, art. 8 i art. 22, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 9, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.
”
.
a)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 779, 1247 i 1650,
z 2014 r. poz. 1004, z 2015 r. poz. 1640 oraz z 2017 r. poz. 836.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
Dział I
Sądy powszechne
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
§ 1.
Sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne.
§ 2.
Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych,
sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego.
§ 3.
Sądy powszechne wykonują również inne zadania z zakresu ochrony prawnej, powierzone
w drodze ustaw lub przez wiążące Rzeczpospolitą Polską prawo międzynarodowe lub prawo
stanowione przez organizację międzynarodową, jeżeli z wiążącej Rzeczpospolitą Polską
umowy ją konstytuującej wynika, że jest ono stosowane bezpośrednio.
§ 4.
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sądach bez bliższego ich określenia, rozumie
się przez to sądy powszechne.
Art. 2.
§ 1.
Zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości wykonują sędziowie.
§ 1a.
W sądach rejonowych zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości wykonują także asesorzy
sądowi, z wyłączeniem:1)Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy
z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1443), która weszła w życie z dniem 10 sierpnia
2018 r.
1)
stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym wobec zatrzymanego
przekazanego do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania;
2)
rozpoznawania zażaleń na postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia,
na postanowienia o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia i na postanowienia o umorzeniu
dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw;
32)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
1.)
rozstrzygania spraw, o których mowa w art. 12 pkt 3.
§ 2.
Zadania z zakresu ochrony prawnej, inne niż wymiar sprawiedliwości, wykonują w sądach
referendarze sądowi i starsi referendarze sądowi. Ilekroć w przepisach jest mowa o
referendarzach sądowych, rozumie się przez to także starszych referendarzy sądowych.
§ 2a.
Zadania, o których mowa w § 2, mogą wykonywać asesorzy sądowi. Zadania te mogą wykonywać
również sędziowie, jeżeli ich wykonywanie przez referendarzy sądowych lub asesorów
sądowych nie jest możliwe.
§ 3.
(uchylony)
Art. 3.
§ 1.
Sędziowie tworzą samorząd sędziowski.
§ 2.
Organami samorządu sędziowskiego są:
1)
zgromadzenie ogólne sędziów apelacji;
2)
zgromadzenie ogólne sędziów okręgu;
3)
zebranie sędziów danego sądu.
Art. 4.
§ 1.
W sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości obywatele biorą udział przez uczestnictwo ławników
w rozpoznawaniu spraw przed sądami w pierwszej instancji, chyba że ustawy stanowią
inaczej.
§ 2.
Przy rozstrzyganiu spraw ławnicy mają równe prawa z sędziami i asesorami sądowymi.
Art. 5.
§ 1.
Językiem urzędowym przed sądami jest język polski.
§ 2.
Osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem polskim ma prawo do występowania
przed sądem w znanym przez nią języku i bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza.
§ 3.
O przyznaniu tłumacza osobie, o której mowa w § 2, orzeka sąd właściwy do rozpoznania
sprawy w pierwszej instancji. Wniosek o przyznanie tłumacza zgłoszony w toku sprawy
rozpoznaje sąd tej instancji, w której sprawa się toczy.
Art. 6.
Osoby pozostające ze sobą w stosunku pokrewieństwa w linii prostej lub powinowactwa
w linii prostej albo w stosunku przysposobienia, małżonkowie oraz rodzeństwo nie mogą
być sędziami, asesorami sądowymi albo referendarzami sądowymi w tym samym wydziale
sądu.
Art. 7.
Nadzór nad działalnością sądów w zakresie orzekania sprawuje Sąd Najwyższy, w trybie
określonym ustawami.
Art. 8.
Działalność administracyjna sądów polega na:
1)
zapewnieniu odpowiednich warunków techniczno-organizacyjnych oraz majątkowych funkcjonowania
sądu i wykonywania przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3;
2)
zapewnieniu właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu, bezpośrednio związanego
z wykonywaniem przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3.
Art. 9.
Nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 1, sprawuje
Minister Sprawiedliwości, na zasadach określonych w dziale I rozdziale 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2077, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r.
poz. 62, 1000, 1366, 1669, 1693 i 2245.).
Art. 9a.
§ 1.
Wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8
pkt 2, sprawują prezesi sądów.
§ 2.
Zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8
pkt 2, sprawuje Minister Sprawiedliwości przez służbę nadzoru, którą stanowią sędziowie
delegowani do Ministerstwa Sprawiedliwości w trybie art. 77.
Art. 9aa.
Uprawnienia Ministra Sprawiedliwości przewidziane niniejszą ustawą mogą zostać powierzone
sekretarzowi stanu lub podsekretarzowi stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, z wyjątkiem
uprawnienia do wydania decyzji o przeniesieniu sędziego w przypadkach określonych
w art. 75 § 2.
Art. 9b.
Czynności z zakresu nadzoru administracyjnego nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której
sędziowie i asesorzy sądowi są niezawiśli.
Rozdział 2
Organizacja sądów
Art. 10.
§ 1.
Sąd rejonowy tworzy się dla jednej lub większej liczby gmin; w uzasadnionych przypadkach
może być utworzony więcej niż jeden sąd rejonowy w obrębie tej samej gminy.
§ 1a.
Sąd rejonowy tworzy się dla obszaru jednej lub większej liczby gmin zamieszkałych
przez co najmniej 50 000 mieszkańców, jeżeli łączna liczba spraw cywilnych, karnych
oraz rodzinnych i nieletnich wpływających do istniejącego sądu rejonowego z obszaru
tej gminy lub kilku gmin wynosi co najmniej 5000 w ciągu roku kalendarzowego, z zastrzeżeniem
§ 1b-1d.
§ 1b.
Sąd rejonowy może być utworzony dla jednej lub większej liczby gmin zamieszkałych
przez mniejszą niż 50 000 liczbę mieszkańców, jeżeli łączna liczba spraw cywilnych,
karnych oraz rodzinnych i nieletnich wpływających do istniejącego sądu rejonowego
z obszaru tej gminy lub kilku gmin wynosi co najmniej 5000 w ciągu roku kalendarzowego.
§ 1c.
Sąd rejonowy może być utworzony według kryteriów określonych w § 1b tylko wtedy, gdy
zmiana obszaru właściwości sądu rejonowego właściwego dla tej gminy lub gmin nie spowoduje,
że istniejący sąd rejonowy nie będzie spełniał kryteriów określonych w § 1a lub 1b.
§ 1d.
Sąd rejonowy może zostać zniesiony, jeżeli łączna liczba spraw cywilnych, karnych
oraz rodzinnych i nieletnich wpływających w ciągu kolejnych 3 lat nie przekracza 5000
w każdym roku kalendarzowym.
§ 2.
Sąd okręgowy tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów rejonowych,
zwanego dalej „okręgiem sądowym”.
§ 3.
Sąd apelacyjny tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch okręgów sądowych,
zwanego dalej „obszarem apelacji”.
Art. 11.
§ 1.
Sądy dzielą się na wydziały.
§ 2.
Wydziałem kieruje przewodniczący wydziału, którym jest prezes albo wiceprezes sądu
lub inny sędzia. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, biorąc pod uwagę racjonalne
wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające z obciążenia
zadaniami, funkcję przewodniczącego wydziału można powierzyć asesorowi sądowemu.
§ 2a4)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
Przewodniczącym wydziału ksiąg wieczystych, wydziału gospodarczego do spraw rejestru
zastawów oraz wydziału gospodarczego do spraw Krajowego Rejestru Sądowego jest referendarz
sądowy.
§ 34)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
Funkcję przewodniczącego wydziału powierza prezes sądu. Przed powierzeniem funkcji
przewodniczącego wydziału w sądzie apelacyjnym prezes sądu zasięga opinii kolegium
sądu apelacyjnego. Przed powierzeniem funkcji przewodniczącego wydziału w sądzie okręgowym
i rejonowym prezes sądu zasięga opinii kolegium sądu okręgowego.
§ 3a.
Funkcję przewodniczącego wydziału powierza się na czas określony, nie dłuższy niż
trzy lata. Zwolnienie z funkcji przewodniczącego wydziału, przed upływem tego okresu,
może nastąpić po zasięgnięciu opinii kolegium właściwego sądu. Przed zasięgnięciem
opinii prezes sądu poucza o możliwości złożenia wyjaśnień na piśmie, w terminie siedmiu
dni od dnia otrzymania pouczenia. Posiedzenie kolegium odbywa się nie wcześniej niż
po wpłynięciu wyjaśnień lub bezskutecznym upływie terminu do ich złożenia.
§ 3b.
W przypadku łączenia funkcji przewodniczącego wydziału z funkcją prezesa albo wiceprezesa
sądu, funkcję przewodniczącego wydziału powierza się na okres odpowiadający kadencji
prezesa albo wiceprezesa sądu.
§ 4.
(uchylony)
§ 5.
Prezes sądu może powierzyć sędziemu funkcję zastępcy przewodniczącego wydziału, jeżeli
przemawiają za tym wielkość lub zakres zadań wydziału. W wydziale ksiąg wieczystych
oraz wydziale gospodarczym do spraw rejestrowych funkcję zastępcy przewodniczącego
wydziału powierza się referendarzowi sądowemu. Przepisy § 3 i 3a stosuje się odpowiednio.
Art. 125)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
§ 16)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 269 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o
komornikach sądowych (Dz. U. poz. 771 i 1443), która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia
2019 r.; wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2020 r..
W sądzie rejonowym można tworzyć wydziały:
1)
cywilny - do spraw z zakresu prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, spraw dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, leczenia
osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz
spraw należących do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw;
2)
karny - do spraw z zakresu prawa karnego;
3)
rodzinny i nieletnich - do spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, spraw dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, leczenia
osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz
spraw należących do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw;
4)
pracy, ubezpieczeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecznych - do spraw odpowiednio
z zakresu prawa pracy lub z zakresu ubezpieczeń społecznych;
5)
gospodarczy - do spraw gospodarczych oraz innych spraw z zakresu prawa gospodarczego
i cywilnego należących do sądu gospodarczego na podstawie odrębnych ustaw;
6)
ksiąg wieczystych - do prowadzenia ksiąg wieczystych ;
77)Dodany przez art. 269 pkt 1 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 6.)
egzekucyjny - do rozpoznawania spraw:
a)
o nadanie klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym, o których mowa w art. 777 § 1 pkt 3-6 oraz art. 781 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks
postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm.8)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r.
poz. 1467, 1499, 1544, 1629, 1637 i 1693.), w tym również w przypadkach, o których mowa w art. 7781, art. 787, art. 7871, art. 788 i art. 789 tej ustawy, o ile nadanie klauzuli wykonalności nie należy do
właściwości sądów gospodarczych,
b)
o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, którym jest wydane w wydziale
egzekucyjnym orzeczenie sądu albo referendarza sądowego prawomocne lub podlegające
natychmiastowemu wykonaniu,
c)
ze skarg na czynności komornika sądowego wnoszonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego oraz spraw, w których przepisy te stosuje się odpowiednio,
d)
w trybie art. 759 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego,
e)
o wyłączenie komornika sądowego,
f)
o ustanowienie kuratora w postępowaniu egzekucyjnym,
g)
o wydanie zaświadczenia dla tytułów egzekucyjnych, o których mowa w art. 7951§ 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego,
h)
w trybie art. 8011§ 2, art. 807 § 1, art. 813, art. 8202 i art. 8211 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego,
i)
w trybie art. 115316 i art. 115318 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego,
j)
o których mowa w tytułach II i III części trzeciej ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania
cywilnego, w zakresie zastrzeżonym dla kompetencji sądu, z wyłączeniem spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz spraw o wyjawienie majątku,
k)
o zwolnienie od kosztów sądowych przed wszczęciem postępowania w sprawach, o których
mowa w przepisach poprzedzających, oraz zwolnienie od kosztów komorniczych.
§ 29)Dodany przez art. 269 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 6..
Rozpoznawanie spraw, o których mowa w § 1 pkt 7, należących do właściwości sądu rejonowego,
w którym nie utworzono wydziału do tych spraw, Minister Sprawiedliwości przekazuje
innemu sądowi rejonowemu, w trybie określonym w art. 20.
Art. 13.
(uchylony)
Art. 14.
(uchylony)
Art. 15.
(uchylony)
Art. 1610)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
§ 1.
W sądzie okręgowym można tworzyć wydziały:
1)
cywilny - do spraw z zakresu prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, spraw dotyczących leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od
środków odurzających i psychotropowych, spraw należących do sądu opiekuńczego na podstawie
odrębnych ustaw oraz spraw dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich;
2)
karny - do spraw z zakresu prawa karnego oraz spraw zgodności z prawdą oświadczeń
lustracyjnych;
3)
pracy, ubezpieczeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecznych - do spraw odpowiednio
z zakresu prawa pracy lub z zakresu ubezpieczeń społecznych;
4)
gospodarczy - do spraw gospodarczych oraz innych spraw z zakresu prawa gospodarczego
i cywilnego należących do sądu gospodarczego na podstawie odrębnych ustaw;
5)
kontroli danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych - do spraw związanych
z kontrolą pozyskiwania danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych przez
Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straż Graniczną, Centralne Biuro Antykorupcyjne,
Służbę Ochrony Państwa, Służbę Celno-Skarbową i Biuro Nadzoru Wewnętrznego.
§ 2.
Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, wskazuje wydział sądu okręgowego rozpoznający
środki odwoławcze w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
Art. 16a.
§ 1.
W sądzie okręgowym działa koordynator do spraw mediacji, który wykonuje działania
na rzecz rozwoju mediacji, zapewnia sprawną komunikację pomiędzy sędziami i mediatorami
oraz stałymi mediatorami, a także współpracuje przy organizowaniu spotkań informacyjnych.
§ 2.
Koordynator do spraw mediacji wykonuje zadania, o których mowa w § 1, również w sądach
rejonowych na obszarze właściwości danego sądu okręgowego.
§ 3.
Koordynatora do spraw mediacji powołuje prezes sądu okręgowego, w drodze zarządzenia,
spośród sędziów sądu okręgowego.
Art. 16b.
§ 1.
W okręgu sądowym działa koordynator do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka
w sprawach cywilnych.
§ 2.
W zakresie dotyczącym współpracy międzynarodowej, prawa europejskiego i praw człowieka
w sprawach cywilnych, w szczególności praw dziecka i praw rodziny koordynator do spraw
współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach cywilnych:
1)
udziela sędziom, asesorom sądowym, referendarzom sądowym i asystentom sędziów, na
ich wniosek, informacji:
a)
o zasadach i trybie uzyskania informacji o prawie i praktyce państwa obcego,
b)
z zakresu techniki pracy oraz wykonywania czynności administracji sądowej istotnych
dla prawidłowego przygotowania wniosku o pomoc prawną oraz orzeczeń podlegających
wzajemnemu uznawaniu,
c)
o zasadach i trybie współpracy w ramach Europejskiej Sieci Sądowej w sprawach cywilnych
i handlowych,
d)
o zasadach i trybie ustalenia organu właściwego w państwie obcym do wykonania wniosku
o pomoc prawną lub udzielenie informacji dotyczącej stanu realizacji tego wniosku,
e)
o sposobie uzyskania informacji o treści standardów wynikających z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie
dnia 4 listopada 1950 r.
(Dz. U. z 1993 r. poz. 284, z późn. zm.11)Zmiany wymienionej Konwencji zostały ogłoszone w Dz. U. z 1995 r. poz. 175, 176 i
177, z 1998 r. poz. 962, z 2001 r. poz. 266, z 2003 r. poz. 364, z 2010 r. poz. 587
oraz z 2014 r. poz. 1155.);
2)
wspomaga osoby pełniące funkcję punktów kontaktowych Europejskiej Sieci Sądowej w
sprawach cywilnych i handlowych w realizacji ich zadań;
3)
informuje prezesa właściwego sądu lub przewodniczącego właściwego wydziału o celowości
zorganizowania narady sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych, w szczególności
w celu przedstawienia zagadnień prawnych budzących wątpliwości oraz zagadnień, w których
orzecznictwo jest niejednolite, a także w celu zapewnienia przestrzegania standardów
wynikających z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie
dnia 4 listopada 1950 r., oraz może brać w niej udział;
4)
informuje prezesa właściwego sądu o potrzebie analizy orzecznictwa i ewentualnego
wystąpienia z informacją, o której mowa w art. 22 § 1 pkt 2;
5)
informuje sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych i asystentów sędziów o
istotnym bieżącym orzecznictwie Sądu Najwyższego i organów międzynarodowych;
6)
kontroluje aktualność informacji umieszczonych na stronach internetowych sądu.
§ 3.
Koordynator do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach cywilnych
wykonuje zadania, o których mowa w § 2, we wszystkich sądach na obszarze właściwości
danego sądu okręgowego.
§ 4.
Koordynatorowi do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach cywilnych,
udostępnia się akta sądowe w celu wykonywania przez niego zadań, o których mowa w
§ 2.
§ 5.
Koordynator do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach cywilnych
wchodzi w skład Europejskiej Sieci Sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.
§ 6.
Koordynatora do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach cywilnych
powołuje prezes sądu okręgowego, w drodze zarządzenia, spośród sędziów, asesorów sądowych
lub referendarzy sądowych tego sądu okręgowego lub sądów rejonowych na obszarze jego
właściwości wyróżniających się wiedzą z zakresu współpracy międzynarodowej, prawa
europejskiego i praw człowieka w sprawach cywilnych, w szczególności praw dziecka
i praw rodziny oraz wykazujących odpowiednią znajomość języków obcych.
Art. 16c.
Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi punkty kontaktowe Europejskiej
Sieci Sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.
Art. 16d.
§ 1.
W okręgu sądowym działa koordynator do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka
w sprawach karnych.
§ 2.
W zakresie dotyczącym współpracy międzynarodowej, prawa europejskiego i praw człowieka
w sprawach karnych koordynator do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka
w sprawach karnych:
1)
udziela sędziom, asesorom sądowym, referendarzom sądowym i asystentom sędziów na ich
wniosek informacji:
a)
o zasadach i trybie uzyskania informacji o prawie i praktyce państwa obcego,
b)
z zakresu techniki pracy oraz wykonywania czynności administracji sądowej istotnych
dla prawidłowego przygotowania wniosku o pomoc prawną, europejskiego nakazu aresztowania
oraz innych orzeczeń podlegających wzajemnemu uznawaniu,
c)
o zasadach i trybie współpracy w ramach Europejskiej Sieci Sądowej,
d)
o zasadach i trybie ustalenia organu właściwego w państwie obcym do wykonania wniosku
o pomoc prawną lub udzielenia informacji dotyczącej stanu realizacji tego wniosku,
e)
o zasadach i trybie ustalenia organu właściwego w państwie obcym do wykonania europejskiego
nakazu aresztowania lub innego orzeczenia podlegającego wzajemnemu uznawaniu lub udzielenia
informacji dotyczącej stanu realizacji tego nakazu lub orzeczenia,
f)
o sposobie uzyskania informacji o treści standardów wynikających z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie
dnia 4 listopada 1950 r.;
2)
informuje prezesa właściwego sądu lub przewodniczącego właściwego wydziału o celowości
zorganizowania narady sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych, w szczególności
w celu przedstawienia zagadnień prawnych budzących wątpliwości oraz zagadnień, w których
orzecznictwo jest niejednolite, a także w celu zapewnienia przestrzegania standardów
wynikających z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie
dnia 4 listopada 1950 r., oraz może brać w niej udział;
3)
informuje prezesa właściwego sądu o potrzebie analizy orzecznictwa i ewentualnego
wystąpienia z informacją, o której mowa w art. 22 § 1 pkt 2;
4)
informuje sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych i asystentów sędziów o
istotnym bieżącym orzecznictwie Sądu Najwyższego i organów międzynarodowych;
5)
kontroluje aktualność informacji umieszczonych na stronach internetowych sądu.
§ 3.
Koordynator do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach karnych
wykonuje zadania, o których mowa w § 2, we wszystkich sądach na obszarze właściwości
danego sądu okręgowego.
§ 4.
Koordynatorowi do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach karnych
udostępnia się akta sądowe w celu wykonywania przez niego zadań, o których mowa w
§ 2.
§ 5.
Koordynatora do spraw współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach karnych
powołuje prezes sądu okręgowego, w drodze zarządzenia, spośród sędziów, asesorów sądowych
lub referendarzy sądowych tego sądu okręgowego lub sądów rejonowych na obszarze jego
właściwości wyróżniających się wiedzą z zakresu współpracy międzynarodowej, prawa
europejskiego i praw człowieka oraz wykazujących odpowiednią znajomość języków obcych.
Art. 17.
(uchylony)
Art. 18.
§ 1.
Sąd apelacyjny dzieli się na wydziały:
1)
cywilny - do spraw z zakresu prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, jak również spraw gospodarczych oraz innych spraw z zakresu prawa
gospodarczego i cywilnego należących do sądu gospodarczego na podstawie odrębnych
ustaw;
2)
karny - do spraw z zakresu prawa karnego oraz spraw zgodności z prawdą oświadczeń
lustracyjnych;
3)
pracy i ubezpieczeń społecznych - do spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
§ 2.
(uchylony)
Art. 18a.
W sądach mogą być tworzone wydziały inne niż wymienione w art. 12, 16 lub art. 18.
Art. 18b.
Poza siedzibą sądu mogą być tworzone wydziały zamiejscowe, a poza siedzibą sądu okręgowego
także ośrodki zamiejscowe.
Art. 19.
§ 112)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 13..
Minister Sprawiedliwości tworzy i znosi wydziały oraz wydziały i ośrodki zamiejscowe
sądów w drodze zarządzenia, mając na względzie potrzebę zapewnienia racjonalnej organizacji
sądownictwa, w szczególności przez dostosowanie liczby, rodzaju i wielkości wydziałów
do obciążenia wpływem spraw, ekonomię postępowania sądowego oraz konieczność prawidłowego
wykonywania czynności nadzorczych, w celu zagwarantowania realizacji prawa obywatela
do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie; w zarządzeniu o utworzeniu wydziału
oraz wydziału lub ośrodka zamiejscowego należy określić jego siedzibę, obszar właściwości
oraz zakres spraw przekazanych do rozpoznawania.
§ 113)W brzmieniu ustalonym przez art. 269 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
6..
Minister Sprawiedliwości tworzy i znosi wydziały oraz wydziały i ośrodki zamiejscowe
sądów w drodze zarządzenia, mając na względzie potrzebę zapewnienia racjonalnej organizacji
sądownictwa, w szczególności przez dostosowanie liczby, rodzaju i wielkości wydziałów
do obciążenia wpływem spraw, właściwą skalę etatyzacji, ekonomię postępowania sądowego
oraz konieczność prawidłowego wykonywania czynności nadzorczych, w celu zagwarantowania
realizacji prawa obywatela do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie; w zarządzeniu
o utworzeniu wydziału oraz wydziału lub ośrodka zamiejscowego należy określić jego
siedzibę, obszar właściwości oraz zakres spraw przekazanych do rozpoznawania.
§ 1a14)Dodany przez art. 269 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 6..
Przy tworzeniu wydziałów egzekucyjnych uwzględnia się ponadto konieczność prawidłowego
i sprawnego wykonywania nadzoru judykacyjnego nad komornikami sądowymi, mając na względzie
w szczególności:
1)
wpływ spraw, o których mowa w art. 12 § 1 pkt 7;
2)
liczbę komorników sądowych, którzy podlegaliby nadzorowi judykacyjnemu utworzonego
wydziału;
3)
liczbę spraw prowadzonych przez komorników sądowych, którzy podlegaliby nadzorowi
judykacyjnemu utworzonego wydziału.
§ 2.
W przypadku zniesienia wydziału lub ośrodka zamiejscowego sądu, pracownicy zatrudnieni
w zniesionej jednostce przechodzą do odpowiedniego sądu.
Art. 20.
Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa, w drodze
rozporządzeń:
115)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.)
tworzy i znosi sądy oraz ustala ich siedziby, obszary właściwości i zakres rozpoznawanych
przez nie spraw,
2)
może przekazać jednemu sądowi okręgowemu rozpoznawanie spraw z zakresu prawa pracy
lub ubezpieczeń społecznych z właściwości lub części obszarów właściwości innych sądów
okręgowych, działających na obszarze tej samej apelacji, a jednemu sądowi rejonowemu
- rozpoznawanie spraw z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych z właściwości
lub części obszarów właściwości innych sądów rejonowych, działających w tym samym
okręgu sądowym,
3)
może przekazać jednemu sądowi okręgowemu rozpoznawanie spraw gospodarczych oraz innych
spraw z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego, należących do sądu gospodarczego
na podstawie odrębnych ustaw, z właściwości lub części obszarów właściwości innych
sądów okręgowych, działających na obszarze tej samej apelacji, a jednemu sądowi rejonowemu
- rozpoznawanie spraw gospodarczych oraz innych spraw z zakresu prawa gospodarczego
i cywilnego, należących do sądu gospodarczego na podstawie odrębnych ustaw, z właściwości
lub części obszarów właściwości innych sądów rejonowych,
4)
może przekazać jednemu sądowi okręgowemu rozpoznawanie spraw zgodności z prawdą oświadczeń
lustracyjnych z właściwości innych sądów okręgowych, działających na obszarze tej
samej apelacji,
5)
może przekazać jednemu sądowi rejonowemu rozpoznawanie spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, spraw dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, leczenia
osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz
spraw należących do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw, z właściwości
lub części obszarów właściwości innych sądów rejonowych, działających w tym samym
okręgu sądowym,
6)
może przekazać jednemu sądowi rejonowemu prowadzenie ksiąg wieczystych z właściwości
lub części obszarów właściwości innych sądów rejonowych, działających w tym samym
okręgu sądowym,
7)
może przekazać jednemu sądowi rejonowemu rozpoznawanie spraw w elektronicznym postępowaniu
upominawczym z właściwości innych sądów rejonowych,
8)
może przekazać jednemu sądowi rejonowemu rozpoznawanie wniosków o nadanie klauzuli
wykonalności decyzjom wydanym przez Radę, Komisję Europejską, Europejski Bank Centralny,
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego oraz wyrokom Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej z właściwości innych sądów rejonowych,
9)
wyznacza jeden sąd okręgowy właściwy do rozpoznawania spraw z zakresu ochrony unijnych
znaków towarowych i wzorów wspólnotowych (sąd unijnych znaków towarowych i wzorów
wspólnotowych) ,
1016)Dodany przez art. 269 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.)
może przekazać jednemu sądowi rejonowemu rozpoznanie spraw, o których mowa w art.
12 § 1 pkt 7, z właściwości lub części obszarów właściwości innych sądów rejonowych
- kierując się potrzebą zapewnienia racjonalnej organizacji sądownictwa, przez dostosowanie
liczby sądów, ich wielkości i obszarów właściwości do zakresu obciążenia wpływem spraw,
a także uwzględniając ekonomię postępowania sądowego, w celu zagwarantowania realizacji
prawa obywatela do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie.
Art. 20a.
§ 1.
Minister Sprawiedliwości, mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa
powszechnego, potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów, przydziela
nowe stanowiska sędziowskie oraz asesorskie poszczególnym sądom.
§ 2.
W razie zwolnienia stanowiska sędziowskiego lub asesorskiego w sądzie działającym
na obszarze danej apelacji prezes sądu apelacyjnego, w terminie czternastu dni od
dnia zwolnienia stanowiska, zawiadamia o tym Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości,
na podstawie kryteriów, o których mowa w § 1, oraz mając na względzie zapewnienie
stanowisk asesorskich egzaminowanym aplikantom aplikacji sędziowskiej:
1)
przydziela stanowisko danemu albo innemu sądowi, w razie potrzeby po przekształceniu
odpowiednio w stanowisko sędziowskie lub asesorskie, albo
2)
stanowisko znosi.
§ 2a.
W razie planowanego zwolnienia stanowiska sędziowskiego w sądzie działającym na obszarze
danej apelacji przez sędziego, który przechodzi w stan spoczynku po osiągnięciu wymaganego
wieku, prezes sądu apelacyjnego, nie później niż na pięć miesięcy przed zwolnieniem
stanowiska, zawiadamia o tym Ministra Sprawiedliwości. Przepis § 2 zdanie drugie stosuje
się odpowiednio.
§ 2b.
W przypadku przydzielenia stanowiska asesorskiego Minister Sprawiedliwości przydziela
stanowisko wydziałowi lub wydziałom po zasięgnięciu opinii prezesa właściwego sądu.
Przepis art. 22a § 4 stosuje się odpowiednio.
§ 3.
Stanowisko asesorskie przekształca się z mocy prawa w stanowisko sędziowskie z chwilą
powołania zajmującego je asesora sądowego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim.
§ 4.
O wolnych stanowiskach sędziowskich Minister Sprawiedliwości obwieszcza w Dzienniku
Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
§ 5.
O wolnym stanowisku sędziowskim nie obwieszcza się, jeżeli jego obsadzenie następuje
w drodze przeniesienia służbowego sędziego równorzędnego sądu lub w trybie określonym
w art. 74 albo przeniesienia służbowego asesora sądowego.
Rozdział 3
Organy sądów
Art. 21.
§ 1.
Organami sądów są:
1)
w sądzie rejonowym - prezes sądu i dyrektor sądu, z zastrzeżeniem art. 21a § 1;
2)
w sądzie okręgowym - prezes sądu, kolegium sądu i dyrektor sądu;
3)
w sądzie apelacyjnym - prezes sądu, kolegium sądu i dyrektor sądu.
§ 1a.
(uchylony)
§ 1b.
(uchylony)
§ 2.
(uchylony)
§ 3.
(uchylony)
Art. 21a.
§ 1.
W sądzie rejonowym można powołać dyrektora sądu, jeżeli uzasadniają to względy organizacyjne,
a w szczególności wielkość sądu mierzona liczbą stanowisk sędziowskich, asesorskich
i referendarskich oraz zatrudnionych w nim pracowników lub odległość od sądu okręgowego.
W sądzie rejonowym, w którym nie powołuje się dyrektora sądu, zadania dyrektora sądu
wykonuje dyrektor przełożonego sądu okręgowego, który przejmuje także prowadzenie
gospodarki finansowej tego sądu.
§ 2.
Minister Sprawiedliwości jest zwierzchnikiem służbowym dyrektora sądu.
§ 3.
Prezes sądu wykonuje w stosunku do dyrektora sądu czynności z zakresu prawa pracy,
z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla Ministra Sprawiedliwości.
Art. 22.
§ 1.
Prezes sądu:
1)
kieruje sądem i reprezentuje sąd na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji
dyrektora sądu, a w szczególności:
a)
kieruje działalnością administracyjną sądu, w zakresie wskazanym w art. 8 pkt 2,
aa)
co najmniej raz w roku określa potrzeby sądu konieczne dla zapewnienia warunków prawidłowego
funkcjonowania i sprawnego wykonywania przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 §
2 i 3, biorąc pod uwagę przewidywany ich zakres,
b)
jest zwierzchnikiem służbowym sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych, asystentów
sędziów danego sądu oraz kierownika i specjalistów opiniodawczego zespołu sądowych
specjalistów,
c)
powierza sędziom, asesorom sądowym i referendarzom sądowym pełnienie funkcji i zwalnia
z ich pełnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej;
2)
dokonuje analizy orzecznictwa w kierowanym sądzie pod względem poziomu jego jednolitości
oraz informuje sędziów i asesorów sądowych o wynikach tej analizy, a w razie stwierdzenia
istotnych rozbieżności w orzecznictwie informuje o nich Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego;
3)
pełni inne czynności przewidziane w ustawie oraz przepisach odrębnych.
§ 1a.
(uchylony)
§ 1b.
(uchylony)
§ 2.
W zakresie kierowania działalnością administracyjną sądu, prezes sądu podlega prezesowi
sądu przełożonego oraz Ministrowi Sprawiedliwości.
§ 3.
(uchylony)
§ 4.
(uchylony)
§ 5.
(uchylony)
§ 6.
(uchylony)
Art. 22a.
§ 1.
Prezes sądu apelacyjnego w sądzie apelacyjnym po zasięgnięciu opinii kolegium sądu
apelacyjnego, prezes sądu okręgowego w sądzie okręgowym po zasięgnięciu opinii kolegium
sądu okręgowego a prezes sądu rejonowego w sądzie rejonowym po zasięgnięciu opinii
kolegium właściwego sądu okręgowego ustalają, najpóźniej do końca listopada każdego
roku, podział czynności, który określa:17)Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy,
o której mowa w odnośniku 1.
1)
przydział sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych do wydziałów sądu,
2)
zakres obowiązków sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych i sposób ich
uczestniczenia w przydziale spraw,
3)
plan dyżurów oraz zastępstw sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych
- przy uwzględnieniu specjalizacji sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych
w rozpoznawaniu poszczególnych rodzajów spraw, konieczności zapewnienia właściwego
rozmieszczenia sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych w wydziałach sądu
i równomiernego rozłożenia ich obowiązków oraz potrzeby zagwarantowania sprawnego
postępowania sądowego.
§ 1a.
Asesorów sądowych przydziela się do wydziałów, zgodnie z wyborem dokonanym w trybie
art. 33a ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i
Prokuratury
(Dz. U. z 2018 r. poz. 624, 1045, 1443 i 1669).
§ 2.
Do wydziału ksiąg wieczystych oraz wydziału gospodarczego do spraw rejestru zastawów
przydziela się wyłącznie referendarzy sądowych, chyba że nie jest to możliwe.
§ 3.
Jeżeli do wydziałów, o których mowa w § 2, przydzielono wyłącznie referendarzy sądowych,
czynności, do których referendarze nie są uprawnieni, włącza się do zakresu obowiązków
sędziów i asesorów sądowych orzekających w innych wydziałach.
§ 4.
Prezes sądu może ustalić nowy podział czynności w całości lub części w każdym czasie,
jeżeli przemawiają za tym względy, o których mowa w § 1. W przypadku asesorów sądowych,
o których mowa w § 1a, zmiana zakresu obowiązków skutkująca przeniesieniem do innego
wydziału sądu jest możliwa w przypadkach szczególnie uzasadnionych, nie wcześniej
jednak niż po upływie roku służby i tylko raz.18)Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa
w odnośniku 1.
§ 4a.
Przeniesienie sędziego do innego wydziału wymaga zgody sędziego.
§ 4b.
Nie wymaga zgody sędziego przeniesienie go do innego wydziału, jeżeli:
1)
przeniesienie następuje do wydziału, w którym rozpoznaje się sprawy z tego samego
zakresu;
2)
żaden inny sędzia w wydziale, z którego następuje przeniesienie, nie wyraził zgody
na przeniesienie;
3)
przenoszony sędzia jest przydzielony do wydziału, o którym mowa w § 2.
§ 4c.
Przepisów § 4b pkt 1 i 2 nie stosuje się do sędziego, którego w okresie trzech lat
przeniesiono do innego wydziału bez jego zgody. Przy przeniesieniu sędziego do innego
wydziału bez jego zgody w przypadku, o którym mowa w § 4b pkt 2, bierze się pod uwagę
w szczególności staż pracy sędziów w wydziale, z którego następuje przeniesienie.
§ 519)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku
1..
Sędzia lub asesor sądowy, któremu zmieniono podział czynności w sposób skutkujący
zmianą zakresu jego obowiązków, w szczególności przeniesieniem do innego wydziału
sądu, może odwołać się do Krajowej Rady Sądownictwa w terminie siedmiu dni od dnia
otrzymania nowego zakresu obowiązków. Odwołanie nie przysługuje w przypadku:
1)
przeniesienia do wydziału, w którym rozpoznaje się sprawy z tego samego zakresu;
2)
powierzenia obowiązków w tym samym wydziale na zasadach obowiązujących pozostałych
sędziów, a w szczególności odwołania przydziału do sekcji lub innej formy specjalizacji.
§ 619)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku
1..
Odwołanie, o którym mowa w § 5, wnosi się za pośrednictwem prezesa sądu, który dokonał
podziału czynności objętego odwołaniem. Prezes sądu przekazuje odwołanie Krajowej
Radzie Sądownictwa w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania wraz ze stanowiskiem
w sprawie. Krajowa Rada Sądownictwa podejmuje uchwałę uwzględniającą albo oddalającą
odwołanie sędziego, mając na uwadze względy, o których mowa w § 1. Uchwała Krajowej
Rady Sądownictwa w sprawie odwołania, o którym mowa w § 5, nie wymaga uzasadnienia.
Od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa odwołanie nie przysługuje. Do czasu podjęcia
uchwały sędzia lub asesor sądowy wykonuje obowiązki dotychczasowe.
Art. 22b.
§ 1.
Prezesa sądu zastępuje wiceprezes sądu, a w razie jego nieobecności - wyznaczony sędzia.
§ 2.
Jeżeli prezes sądu nie został powołany, funkcję prezesa sądu wykonuje, przez okres
nie dłuższy niż sześć miesięcy, wiceprezes sądu. W sądzie, w którym powołano więcej
niż jednego wiceprezesa sądu, funkcję prezesa sądu wykonuje wiceprezes sądu najstarszy
służbą. Jeżeli w sądzie nie został powołany wiceprezes sądu, funkcję prezesa sądu,
przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy, wykonuje najstarszy służbą sędzia pełniący
funkcję przewodniczącego wydziału w tym sądzie.
§ 3.
Liczbę wiceprezesów sądu apelacyjnego ustala Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu
opinii prezesa tego sądu, biorąc pod uwagę liczbę stanowisk sędziowskich w tym sądzie,
liczbę nadzorowanych sądów okręgowych i rejonowych oraz liczbę stanowisk sędziowskich,
asesorskich i referendarskich w tych sądach.
§ 4.
Liczbę wiceprezesów sądu okręgowego ustala Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu
opinii prezesa tego sądu oraz prezesa przełożonego sądu apelacyjnego, biorąc pod uwagę
liczbę stanowisk sędziowskich i referendarskich w tym sądzie, liczbę nadzorowanych
sądów rejonowych oraz liczbę stanowisk sędziowskich, asesorskich i referendarskich
w tych sądach.
§ 5.
Liczbę wiceprezesów sądu rejonowego ustala prezes sądu apelacyjnego, po zasięgnięciu
opinii prezesa sądu rejonowego oraz opinii prezesa przełożonego sądu okręgowego, biorąc
pod uwagę liczbę stanowisk sędziowskich, asesorskich i referendarskich w sądzie rejonowym.
§ 6.
W przypadku zmiany liczby stanowisk sędziowskich, asesorskich lub referendarskich
w danym sądzie lub liczby i wielkości nadzorowanych sądów okręgowych lub rejonowych,
liczba wiceprezesów danego sądu może być ustalona ponownie.
Art. 23.
§ 1.
Prezesa sądu apelacyjnego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu apelacyjnego
albo sądu okręgowego. Po powołaniu prezesa sądu apelacyjnego Minister Sprawiedliwości
przedstawia go właściwemu zgromadzeniu ogólnemu sędziów apelacji.
§ 2.
Wiceprezesa sądu apelacyjnego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu
apelacyjnego albo sądu okręgowego, na wniosek prezesa tego sądu.
Art. 24.
§ 1.
Prezesa sądu okręgowego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu apelacyjnego,
sądu okręgowego albo sądu rejonowego. Po powołaniu prezesa sądu okręgowego Minister
Sprawiedliwości przedstawia go właściwemu zgromadzeniu ogólnemu sędziów okręgu.
§ 2.
Wiceprezesa sądu okręgowego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu
apelacyjnego, sądu okręgowego albo sądu rejonowego, na wniosek prezesa tego sądu.
Art. 25.
§ 1.
Prezesa sądu rejonowego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu okręgowego
albo sądu rejonowego. Po powołaniu prezesa sądu rejonowego Minister Sprawiedliwości
albo prezes przełożonego sądu apelacyjnego albo sądu okręgowego przedstawia go zebraniu
sędziów danego sądu rejonowego.
§ 2.
Wiceprezesa sądu rejonowego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu
okręgowego albo sądu rejonowego, na wniosek prezesa tego sądu.
Art. 25a.
(utracił moc)20)Z dniem 1 sierpnia 2007 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18
lipca 2007 r. sygn. akt K 25/07 (Dz. U. poz. 976).
Art. 26.
§ 1.
Prezes sądu apelacyjnego oraz prezes sądu okręgowego są powoływani na okres sześciu
lat i nie mogą być ponownie powołani do pełnienia funkcji prezesa lub wiceprezesa
sądu w tym sądzie przed upływem sześciu lat od zakończenia kadencji.
§ 2.
Wiceprezes sądu apelacyjnego oraz wiceprezes sądu okręgowego są powoływani na okres
sześciu lat i nie mogą być ponownie powołani do pełnienia tej samej funkcji w tym
sądzie przed upływem sześciu lat od zakończenia kadencji.
§ 3.
Prezes sądu rejonowego jest powoływany na okres czterech lat, najwyżej na dwie kolejne
kadencje, i nie może być powołany do pełnienia funkcji prezesa lub wiceprezesa sądu
rejonowego przed upływem czterech lat od zakończenia pełnienia tej funkcji.
§ 4.
Wiceprezes sądu rejonowego jest powoływany na okres czterech lat, najwyżej na dwie
kolejne kadencje.
§ 5.
W przypadku podziału sądu lub połączenia sądów, przy obejmowaniu funkcji prezesa lub
wiceprezesa w sądzie utworzonym wskutek podziału lub połączenia, do okresu kadencji
zalicza się okres pełnienia takiej samej funkcji w sądzie, który uległ podziałowi
lub połączeniu.
Art. 27.
§ 1.
Prezes i wiceprezes sądu mogą być odwołani przez Ministra Sprawiedliwości w toku kadencji
w przypadku:
1)
rażącego lub uporczywego niewywiązywania się z obowiązków służbowych;
2)
gdy dalszego pełnienia funkcji nie da się pogodzić z innych powodów z dobrem wymiaru
sprawiedliwości;
3)
stwierdzenia szczególnie niskiej efektywności działań w zakresie pełnionego nadzoru
administracyjnego lub organizacji pracy w sądzie lub sądach niższych;
4)
złożenia rezygnacji z pełnionej funkcji.
§ 221)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r.
o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. poz. 848), która weszła w życie z dniem 23
maja 2018 r..
Odwołanie prezesa albo wiceprezesa sądu następuje po zasięgnięciu opinii kolegium
właściwego sądu. Zamiar odwołania, wraz z pisemnym uzasadnieniem, Minister Sprawiedliwości
przedstawia kolegium właściwego sądu w celu uzyskania opinii.
§ 321)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r.
o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. poz. 848), która weszła w życie z dniem 23
maja 2018 r..
Występując o opinię, o której mowa w § 2, Minister Sprawiedliwości może zawiesić prezesa
albo wiceprezesa sądu w pełnieniu czynności. Przepis art. 22b § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 421)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r.
o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. poz. 848), która weszła w życie z dniem 23
maja 2018 r..
Kolegium właściwego sądu wyraża opinię, o której mowa w § 2, po wysłuchaniu prezesa
albo wiceprezesa sądu, którego dotyczy zamiar odwołania. Osoba, której dotyczy zamiar
odwołania, nie uczestniczy w głosowaniu nad opinią, nawet jeśli jest członkiem kolegium
właściwego sądu.
§ 521)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r.
o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. poz. 848), która weszła w życie z dniem 23
maja 2018 r..
Pozytywna opinia kolegium właściwego sądu upoważnia Ministra Sprawiedliwości do odwołania
jego prezesa albo wiceprezesa. Niewydanie opinii w terminie trzydziestu dni od dnia
przedstawienia przez Ministra Sprawiedliwości zamiaru odwołania prezesa albo wiceprezesa
sądu nie stoi na przeszkodzie odwołaniu.
§ 5a22)Dodany przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 21..
Jeżeli opinia kolegium właściwego sądu w przedmiocie odwołania jego prezesa albo wiceprezesa
jest negatywna, Minister Sprawiedliwości może przedstawić zamiar odwołania, wraz z
pisemnym uzasadnieniem, Krajowej Radzie Sądownictwa. Negatywna opinia Krajowej Rady
Sądownictwa jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążąca, jeżeli uchwała w tej sprawie
została podjęta większością dwóch trzecich głosów. Niewydanie opinii przez Krajową
Radę Sądownictwa w terminie trzydziestu dni od dnia przedstawienia przez Ministra
Sprawiedliwości zamiaru odwołania prezesa albo wiceprezesa sądu nie stoi na przeszkodzie
odwołaniu.
§ 623)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 1 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku
21..
W przypadku złożenia przez prezesa albo wiceprezesa sądu rezygnacji z pełnionej funkcji
w toku kadencji, Minister Sprawiedliwości odwołuje go bez zasięgania opinii, o których
mowa w § 2 oraz 5a.
§ 724)Dodany przez art. 269 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 6..
Prezes sądu rejonowego może być odwołany także przez Ministra Sprawiedliwości w przypadku
rażącego niewywiązywania się z obowiązków służbowych w zakresie nadzoru nad komornikami
sądowymi działającymi przy tym sądzie. Przepisy § 2-5 stosuje się odpowiednio.
Art. 28.
§ 1.
Kolegium sądu apelacyjnego składa się z pięciu członków, wybieranych przez zebranie
sędziów sądu apelacyjnego spośród sędziów tego sądu, a także z prezesa sądu apelacyjnego.
Wybory odbywają się w głosowaniu tajnym; do ważności wyborów wymagany jest udział
w głosowaniu co najmniej połowy wszystkich członków zebrania.
§ 1a25)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 21..
Każdemu z sędziów biorących udział w wyborach, o których mowa w § 1, przysługuje jeden
głos. W skład kolegium wybrani zostają sędziowie, którzy uzyskali największą liczbę
gł …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.