Uchwała nr 15/2014 Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie programu wieloletniego pod nazwą "Program polskiej energetyki jądrowej"

Dokument podpisany przez Jarosław Deminet;

RCL Data: 2014.06.24 15:28:16 CEST MONITOR POLSKI v.p l DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 24 czerwca 2014 r.

Poz. 502 UCHWAŁA Nr 15/2014 RADY MINISTRÓW .go z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie programu wieloletniego pod nazwą „Program polskiej energetyki jądrowej”

Na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r.

Nr 84, poz. 712, z późn. zm.1)) oraz art. 108d ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 264 i 908) Rada Ministrów uchwala, co następuje:

§ 1Przyjmuje się „Program polskiej energetyki jądrowej”, zwany dalej „Programem”, stanowiący załącznik do uchwały

§ 2Okres realizacji Programu ustala się na lata 2014–2030

w. rcl

§ 3Program realizuje minister właściwy do spraw gospodarki

ww

§ 4Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia

Rozdział 1. Wprowadzenie .................................................................................................................... 13

1.1. Podsumowanie dotychczasowych działań ................................................................................. 18

Rozdział 2. Cele i harmonogram Programu polskiej energetyki jądrowej ............................................ 23

2.1. Podstawa ustanowienia Programu PEJ ...................................................................................... 23 2.2. Okres trwania Programu PEJ ...................................................................................................... 24 .go 2.3. Diagnoza sytuacji w zakresie objętym programowaniem .......................................................... 25 2.4. Analiza SWOT ............................................................................................................................. 25 2.5. Cel główny i cele szczegółowe .................................................................................................... 27 2.6. Powiązania z dokumentami strategicznymi ............................................................................... 28 2.7. Sposób monitorowania i oceny stopnia realizacji celu głównego i celów szczegółowych......... 31 2.7.1. System monitorowania ....................................................................................................... 31 w. rcl 2.7.2. Zestaw wskaźników ............................................................................................................. 31 2.8. Ewaluacja .................................................................................................................................... 33 2.9. Wpływ Programu PEJ na rozwój regionalny ............................................................................... 33 2.10. Harmonogram i działania ......................................................................................................... 34

Rozdział 3. Energetyka jądrowa w kontekście długoterminowej polityki energetycznej ..................... 46

3.1. Rola energetyki jądrowej w europejskiej polityce energetycznej .............................................. 46 3.2. Istotne decyzje w zakresie rozwoju energetyki jądrowej........................................................... 49

Rozdział 4. Analiza kosztów i ekonomicznego uzasadnienia rozwoju energetyki jądrowej.................. 52

4.1. Prognoza wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną ..................................................... 52 ww 4.2. Energetyka jądrowa w kontekście polityki klimatycznej ............................................................ 57 4.2.1. Analiza potencjału redukcji emisji gazów cieplarnianych ................................................... 59 4.2.2. Planowe wyłączenia mocy wytwórczych............................................................................. 59 4.3. Prognoza struktury technologicznej i paliwowej produkcji energii elektrycznej ....................... 61 4.4. Ekonomiczne uzasadnienie wdrożenia energetyki jądrowej ..................................................... 63 4.4.1. Rozpatrywane technologie .................................................................................................. 63 3  Monitor Polski –4– Poz. 502 4.4.2. Nakłady inwestycyjne dla poszczególnych źródeł wytwarzania energii elektrycznej ......... 65 v.p l 4.4.3. Uśrednione jednostkowe koszty stałe................................................................................. 66 4.4.4. Uśrednione jednostkowe koszty zmienne........................................................................... 67 4.4.5. Koszty (zmienne) związane z opłatami emisyjnymi CO2...................................................... 69 4.4.6. Uśrednione całkowite koszty wytworzenia 1 MWh przez poszczególne źródła wytwórcze ..................................................................................................................................... 70 4.4.7. Konkurencyjność źródeł dla typowych warunków pracy w systemie ................................. 71 .go 4.4.8. Wrażliwość kosztów wytwarzania energii elektrycznej na zmiany podstawowych parametrów analizy ....................................................................................................................... 74 4.4.9. Analiza wrażliwości kosztów wytwarzania energii elektrycznej poszczególnych technologii przy różnych stopach dyskonta dla 2025 r. ................................................................ 74 4.4.10. Analiza wrażliwości kosztów wytwarzania energii elektrycznej poszczególnych technologii przy różnych współczynnikach obciążenia ................................................................. 75 4.5. Podsumowanie ........................................................................................................................... 76

Rozdział 5. Organizacja prac nad wdrożeniem Programu polskiej energetyki jądrowej ...................... 78

w. rcl 5.1. Założenia funkcjonowania energetyki jądrowej......................................................................... 78 5.2. Główne podmioty sektora polskiej energetyki jądrowej ........................................................... 79 5.2.1. Minister Gospodarki ............................................................................................................ 80 5.2.2. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (dozór jądrowy) .................................................... 81 5.2.3. ZUOP – Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych..................................... 82 5.2.4. Inwestorzy/operatorzy obiektów energetyki jądrowej ....................................................... 82 5.3. Udział organów państwa ............................................................................................................ 84 5.4. Otoczenie prawne ...................................................................................................................... 86 5.4.1. Podstawa do przygotowania Programu PEJ ........................................................................ 86 ww 5.4.2. Promocja energetyki jądrowej ............................................................................................ 86 5.4.3. Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna .............................................................. 87 5.5. Zintegrowany Przegląd Infrastruktury Jądrowej – INIR .............................................................. 87

Rozdział 6. Zapewnienie warunków bezpiecznego wykorzystania energetyki jądrowej ...................... 88

6.1. Współpraca w zakresie bezpiecznego wykorzystania energetyki jądrowej ............................... 88 6.2. Obiekty jądrowe w Polsce .......................................................................................................... 88 4  Monitor Polski –5– Poz. 502 6.3. Rozwój i najważniejsze elementy systemu bezpieczeństwa jądrowego w Polsce .................... 89 v.p l 6.4. Nowelizacja ustawy – Prawo atomowe...................................................................................... 91 6.5. Kolejne nowelizacje ustawy – Prawo atomowe ......................................................................... 99 6.6. Postępowanie w przypadku wystąpienia zdarzeń radiacyjnych ................................................ 99 6.7. Awaria w Fukushimie................................................................................................................ 102 6.8. Zadania w zakresie bezpieczeństwa jądrowego ....................................................................... 103 6.8.1. Przystosowanie PAA do roli dozoru jądrowego dla energetyki jądrowej ......................... 103 .go 6.8.2. Utrzymywanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego ...................................... 104

Rozdział 7. Koszty realizacji i źródła finansowania Programu polskiej energetyki jądrowej............... 106

7.1. Koszty przygotowania infrastruktury i realizacji Programu PEJ ............................................... 106 7.2. Uwarunkowania i rynkowe modele wspierania inwestycji w energetykę zeroemisyjną i niskoemisyjną ................................................................................................................................ 107 7.3. Koszty realizacji i źródła finansowania inwestycji .................................................................... 111 7.3.1. Agencje Kredytów Eksportowych ...................................................................................... 113 w. rcl 7.3.2. Międzynarodowe instytucje finansowe ............................................................................ 114 7.3.3. Skarb Państwa ................................................................................................................... 114

Rozdział 8. Wybór lokalizacji ............................................................................................................... 115

8.1. Przegląd studiów lokalizacji elektrowni jądrowych prowadzonych w Polsce do 1990 r. ........ 115 8.2. Stan prac nad wyborem lokalizacji planowanej elektrowni jądrowej ...................................... 115 8.3. Wymagania rozpatrywane przez inwestora dla lokalizacji elektrowni jądrowych................... 118

Rozdział 9. Przygotowanie i wymagane zmiany krajowego systemu przesyłowego........................... 120

9.1. Główne uwarunkowania .......................................................................................................... 120 9.2. Propozycje działań w zakresie rozwoju KSE ............................................................................. 120 ww 9.3. Problemy do rozwiązania ......................................................................................................... 121

Rozdział 10. Ochrona środowiska........................................................................................................ 123

10.1. Rola energetyki jądrowej w ochronie środowiska i klimatu................................................... 123 10.2. Konsultacje transgraniczne Programu PEJ ............................................................................. 125

Rozdział 11. Zapewnienie podaży wyspecjalizowanych kadr/kapitału ludzkiego ............................... 128

11.1. Obecny stan zasobów kadrowych .......................................................................................... 128 5  Monitor Polski –6– Poz. 502 11.2. Kierunki studiów związane z sektorem jądrowym ................................................................. 128 v.p l 11.3. Cele w zakresie rozwoju zasobów ludzkich na potrzeby Programu PEJ................................. 129 11.4. Podstawowa wiedza niezbędna do wdrożenia Programu PEJ ............................................... 130 11.5. Środki i metody działania ....................................................................................................... 130

Rozdział 12. Zaplecze techniczne i naukowo-badawcze polskiej energetyki jądrowej ....................... 132

Rozdział 13. Bezpieczeństwo dostaw paliwa jądrowego .................................................................... 134

13.1. Dostępność uranu na rynku światowym ................................................................................ 134 .go 13.2. Zasoby uranu w Polsce ........................................................................................................... 135 13.3. Zaopatrzenie w paliwo jądrowe planowanych elektrowni jądrowych w Polsce ................... 137

Rozdział 14. Gospodarka i zarządzanie materiałami promieniotwórczymi na różnych etapach

cyklu paliwowego ................................................................................................................................ 139 14.1. Gospodarka odpadami promieniotwórczymi na świecie ....................................................... 139 14.2. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi w Polsce .................................................... 140 w. rcl 14.3. Planowane działania w zakresie gospodarki odpadami promieniotwórczymi w Polsce w związku z rozwojem energetyki jądrowej.................................................................................... 144 14.4. Główne zadania w zakresie gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym .......................................................................................................................... 145 14.5. Możliwości budowy w Polsce składowisk odpadów promieniotwórczych niskoi średnioaktywnych oraz głębokiego składowiska dla odpadów wysokoaktywnych i wypalonego paliwa jądrowego...................................................................................................... 148 14.6. Szacunkowe koszty postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce ........................................................................................................... 149

Rozdział 15. Udział przemysłu krajowego w Programie polskiej energetyki jądrowej ....................... 150

15.1. Warunki udziału przemysłu krajowego .................................................................................. 150 ww 15.2. Działania na rzecz udziału polskiego przemysłu ..................................................................... 151 15.3. Korzyści z udziału polskiego przemysłu .................................................................................. 152

Rozdział 16. Informacja i edukacja społeczna w zakresie energetyki jądrowej oraz realizacji

Programu polskiej energetyki jądrowej .............................................................................................. 154 16.1. Stan obecny ............................................................................................................................ 154 16.2. Wymagane działania .............................................................................................................. 154 16.3. Proponowane działania .......................................................................................................... 155 16.3.1. Działania informacyjne .................................................................................................... 155 6  Monitor Polski –7– Poz. 502 16.3.2. Działania edukacyjne ....................................................................................................... 157 v.p l Załącznik nr 1 ....................................................................................................................................... 158 Załącznik nr 2 ....................................................................................................................................... 159 Załącznik nr 3 ....................................................................................................................................... 161 ww w. rcl .go Załącznik nr 4 ....................................................................................................................................... 163 7  Monitor Polski –8– Poz. 502 WYKAZ SKRÓTÓW ABW AKE ARE ASME v.p l A Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego Agencje Kredytów Eksportowych Agencja Rynku Energii S.A.

Amerykańskie Stowarzyszenie Inżynierów Mechaników (ang. American Society of Mechanical Engineers) B Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna Elektrownie na biomasę (ang. Biomass power plant) Reaktor wodny wrzący (ang. Boiling Water Reactor) .go BJiOR BM BWR C CCS CEZAR CF CO2 Wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla (ang. Carbon Capture and Storage) Centrum do Spraw Zdarzeń Radiacyjnych Współczynnik wykorzystania mocy źródła (ang. Capacity Factor) Dwutlenek węgla w. rcl E EAŚ EC ECURIE EL EJ ENEF ENSREG ESA ESNII EUR ww EURATOM Eurostat Europejska Agencja Środowiska (ang. European Environment Agency) Elektrociepłownia Porozumienia w Sprawie Systemu Wczesnego Ostrzegania o Zagrożeniach Radiologicznych Unii Europejskiej (ang. European Community Urgent Radiological Information Exchange) Elektrownia Elektrownia jądrowa Europejskie Forum Energii Jądrowej (ang. European Nuclear Energy Forum) Europejska Grupa Organów Dozoru Jądrowego (ang. European Nuclear Safety Regulators Group) Agencja Dostaw Euratomu (ang. Euratom Supply Agency) Europejska Inicjatywa Zrównoważonego Rozwoju Przemysłu Jądrowego (ang. European Sustainable Nuclear Industrial Initiative) Wymogi europejskich wytwórców energii elektrycznej (ang. European Utility Requirements) Europejska Wspólnota Energii Atomowej Europejski Urząd Statystyczny F FBR Reaktor prędki powielający (ang. Fast Breeder Reactor) G GDOŚ Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska viii  Monitor Polski GTCC GTRI Gminny Punkt Informacyjny Turbiny gazowe (ang. Gas Turbine) Elektrownie gazowo-parowe na gaz ziemny (ang. Gas Turbine Combined Cycle) Światowa Inicjatywa Redukcji Zagrożeń (ang. Global Threat Reduction Initiative) H HTGR Reaktor wysokotemperaturowy chłodzony gazem (ang. High Temperature Gas-Cooled Reactor) IDC IFJ PAN IFNEC IGCC_C Instytut Chemii i Techniki Jądrowej Koszt kapitału własnego i obcego, ponoszony przez inwestora w trakcie budowy (ang. Interest During Construction) Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk Międzynarodowe Ramy Współpracy dla Energetyki Jądrowej (ang.

International Framework for Nuclear Energy Cooperation) Elektrownie spalające gaz ze zintegrowanej z elektrownią instalacji zgazowania węgla kamiennego (ang. Coal Integrated Gasification Combined Cycle) Elektrownie ze zintegrowaną instalacją zgazowania węgla kamiennego i instalacjami wychwytu i składowania CO2 (ang. Coal Integrated Gasification Combined Cycle with Carbon Capture and Storage) Zintegrowany Przegląd Infrastruktury Jądrowej (ang. Integrated Nuclear Infrastructure Review) Międzynarodowy Projekt Innowacyjnych Reaktorów Jądrowych i Cyklów Paliwowych (ang. International Project on Innovative Nuclear Reactors and Fuel Cycles) Zintegrowana Misja Przeglądu Dozoru Jądrowego (ang. Integrated Regulatory Review Service) Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ang. International Organization for Standardization) w. rcl IGCC_C + CCS .go I IChTJ Poz. 502 v.p l GPI GT –9– INIR INPRO IRRS ISO K Komisja Europejska Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej Krajowy Punkt Kontaktowy Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym Krajowy System Elektroenergetyczny Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych Krajowa Sieć Przesyłowa Kilowatogodzina ww KE KOWEZiU KPK KPPzOPiWPJ KSE KSOP KSP KWh L LCI Lokalne Centrum Informacyjne ix  Monitor Polski LWR Lokalny Komitet Informacyjny Elektrownie jądrowe z reaktorami chłodzonymi i moderowanymi lekką wodą, w analizach ARE S.A. skrót ten oznacza elektrownie jądrowe z reaktorami wodnymi III generacji (ang. Light Water Reactor) M MAE MAEA MG MNiSW MWh Międzynarodowa Agencja Energii (ang. International Energy Agency OECD) Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (ang. International Atomic Energy Agency) Ministerstwo Gospodarki Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Megawatogodzina NEPIO Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Narodowe Centrum Badań Jądrowych Agencja Energii Jądrowej OECD (ang. Nuclear Energy Agency) Instytucja wdrażająca program energetyki jądrowej (ang. Nuclear Energy Program Implementing Organization) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Tlenki azotu Elektrownie jądrowe z reaktorami IV generacji (patrz: LWR) w. rcl NFOŚiGW NOx Nuclear IV GEN Nuclear LWR .go N NCBiR NCBJ NEA Poz. 502 v.p l LKI

Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy Elektrownie kondensacyjne spalające węgiel brunatny w kotłach pyłowych (ang. Pulverized Lignite) ww PAA PC PC +CCS Pełnomocnik PGE PIG PL x  Monitor Polski Program PEJ PSE PURL PV PWR Elektrownie z kotłami pyłowymi na węgiel brunatny i instalacjami wychwytu i składowania CO2 (ang. Pulverized Lignite with Carbon Capture and Storage) Program polskiej energetyki jądrowej Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.

Podziemne Laboratorium Badawcze (ang. Polish Underground Research Laboratory) Elektrownie słoneczne (ang. Photovoltaic power plants) Reaktor wodny ciśnieniowy (ang. Pressurized Water Reactor) R Zasady projektowania i budowy urządzeń mechanicznych wysp jądrowych reaktorów wodno-ciśnieniowych (fr. Règles de Conception et de Construction des matériels Mécaniques des îlots nucléaires REP) .go RCCM S SO2 SDR SWOT Poz. 502 v.p l PL + CCS

ROZDZIAŁ 1. WPROWADZENIE

Podstawowym celem polityki energetycznej państwa jest zapewnienie odpowiedniego poziomu zaspokajania potrzeb energetycznych społeczeństwa i gospodarki po konkurencyjnych cenach i w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska. Realizacja tego celu w perspektywie najbliższych dekad będzie determinowana przez potrzeby inwestycyjne związane z rozwojem infrastruktury wytwórczej oraz uczestnictwo Polski w realizacji polityki klimatyczno-energetycznej Unii Europejskiej. W rezultacie niezbędna będzie zmiana struktury wytwarzania energii elektrycznej, polegająca na stopniowym odchodzeniu od źródeł o wysokiej emisji CO2 na rzecz źródeł zeroemisyjnych i niskoemisyjnych1. W tym kontekście szczególne znaczenie ma energetyka jądrowa, która oprócz braku emisji CO2, pyłów (PM), dwutlenku siarki (SO2), tlenków azotu (NOX) i innych zanieczyszczeń pyłowo-gazowych gwarantuje stabilne dostawy energii elektrycznej. .go Argumentem przemawiającym za wdrożeniem energetyki jądrowej jest konieczność zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa energetycznego Polski. Można to osiągnąć głównie poprzez dywersyfikację bazy paliwowej i produkcję energii po racjonalnych kosztach, z uwzględnieniem wymagań środowiskowych. Takie warunki spełniają nowoczesne elektrownie jądrowe2.

Budowa i eksploatacja elektrowni jądrowych przyniesie korzyści w zakresie bezpieczeństwa energetycznego, ale także wpłynie korzystnie na rynek energii. Dzięki rozwojowi energetyki jądrowej: tempo wzrostu cen energii zostanie spowolnione, a w dalszej perspektywie zahamowane; • ceny energii zostaną utrzymane na stabilnym poziomie, ponieważ koszty paliwa jądrowego są względnie stabilne i nie podlegają większym wahaniom; w. rcl • • zapewnione zostanie bezpieczeństwo i ciągłość dostaw paliwa – surowiec do produkcji paliwa jądrowego (głównie uran) jest pozyskiwany z krajów stabilnych politycznie, a jego ilość potrzebna do pracy elektrowni jest niewielka i łatwa do zmagazynowania na wiele lat.

Priorytety polskiej polityki energetycznej w odniesieniu do energetyki jądrowej zostały określone w dokumencie pt. Polityka energetyczna Polski do 2030 roku3 w punkcie 4 – „Dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej”. ww Przewiduje się, że zużycie energii elektrycznej w Polsce będzie rosło, m.in. ze względu na spodziewany wzrost gospodarczy w naszym kraju oraz relatywnie niski poziom zużycia obecnie – niemożliwy do utrzymania w dłuższej perspektywie. Według danych Eurostat z 2011 r., Polska plasuje się na 24 miejscu wśród krajów UE pod względem rocznego zużycia energii elektrycznej w przeliczeniu na mieszkańca, które wynosi ok. 4,1 tys. kWh, tj. znacznie poniżej średniej „starej”

15 UE, wynoszącej ok. 7,5 tys. kWh.

1 Terminologia przyjęta zgodnie z podziałem zastosowanym przez KE w dokumencie EU Energy, Transport and GHG Emissions: Trends to 2050 z grudnia 2013 r., s. 46. Zgodnie z nim za zeroemisyjne uważane są źródła jądrowe i OZE, a za niskoemisyjne czyste technologie węglowe (m.in. CCS).

2 Najnowsze reaktory generacji III i III+ spełniają wymogi bezpieczeństwa przewidziane w testach odpornościowych Komisji Europejskiej (tzw. stress testach).

3 Ogłoszona w Monitorze Polskim jako załącznik do obwieszczenia Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie polityki energetycznej państwa do 2030 r. (M.P. z 2010 r. Nr 2, poz. 11). Dokument przyjęto w drodze uchwały nr 202/2009 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie Polityki energetycznej Polski do 2030 roku (niepubl.), zmienionej uchwałą nr 157/2010 Rady Ministrów z dnia 29 września 2010 r. (niepubl.).

1  Monitor Polski

Dla zaspokojenia rosnących potrzeb w zakresie konsumpcji energii elektrycznej konieczne będzie zatem zwiększenie produkcji. Obok nowych, wysokosprawnych elektrowni węglowych niezbędna będzie budowa mocy wytwórczych innego typu: jądrowych, gazowych i odnawialnych. Zgodnie z omawianą prognozą, moc zainstalowana w źródłach wytwórczych powinna wzrosnąć z ok. 33,5 tys.

MW w 2010 r. do ok. 44,5 tys. MW w 2030 r., czyli o ok. 33%. .go Polska od 1980 r. jest importerem energii netto, a przy ograniczonym potencjale rodzimych zasobów energii pierwotnej tendencja ta będzie się utrzymywać. Własne zasoby surowców potrzebnych do wytwarzania energii elektrycznej nie wystarczą dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski. Trwające prace nad wydobywaniem gazu łupkowego są na zbyt wczesnym etapie, aby ocenić, czy źródło to może istotnie zmienić polską strukturę wytwarzania energii (tzw. miks energetyczny).

Obecna struktura paliwowa polskiej elektroenergetyki ukształtowała się po II wojnie światowej, kiedy państwo było zmuszone bazować na rodzimych zasobach wobec braku dewiz na ewentualne zakupy paliw z importu. Niekorzystny wpływ na utrwalenie tej struktury miała także decyzja rządu o rezygnacji z budowy Elektrowni Jądrowej „Żarnowiec”.

W 2012 r. pomimo obserwowanej w ostatnich latach tendencji spadkowej, udział węgla w produkcji energii elektrycznej wyniósł 85%. w. rcl Spełnienie wymagań UE w zakresie zapewnienia przez Polskę 15% udziału energii odnawialnej w strukturze energii finalnej brutto w 2020 r. spowoduje znaczący wzrost udziału odnawialnych źródeł energii (OZE) w miksie energetycznym, pomimo utrzymujących się wysokich kosztów wytwarzania dla technologii odnawialnych.

Według ww. prognozy w zakresie zapotrzebowania na energię i paliwa do 2030 r., uwzględniającej przewidywane efekty wdrażania przedsięwzięć efektywnościowych, wymogi UE w zakresie ograniczania emisji oraz prognozę cen paliw kopalnych do 2030 r., uzasadnione jest wprowadzenie energetyki jądrowej do struktury źródeł wytwórczych po 2025 r. Umożliwi to zmniejszanie emisji CO2 w elektroenergetyce oraz złagodzenie wzrostu cen energii elektrycznej spowodowanego wysokimi kosztami ograniczania emisji CO2. Z powyższych względów po 2025 r. bloki jądrowe powinny odgrywać istotną rolę w strukturze nowych elektrowni systemowych. ww Uwzględniając przewidywane zwiększenie udziału OZE oraz inwestycje w zdeterminowane nowe źródła węglowe określone w rozdziale 4.1., struktura mocy źródeł energii elektrycznej powinna przedstawiać się w 2030 r. jak na rys. 1.1. Analizy dokonano, opierając się na konserwatywnych założeniach odnośnie do parametrów techniczno-ekonomicznych energetyki jądrowej.

W rozdziale 4. dokonano porównania planowanych inwestycji w nowe moce wytwórcze z wariantem realnego rozwoju energetyki jądrowej.

Mimo rosnących wymogów dot. ochrony środowiska, węgiel pozostanie najistotniejszym surowcem energetycznym wykorzystywanym do produkcji energii elektrycznej i ciepła. Przez okres najbliższych 4 Uaktualnienie prognozy zapotrzebowania na paliwa i energię do roku 2030, ARE S.A., czerwiec 2013.

2  Monitor Polski

Celowość wdrożenia energetyki jądrowej w Polsce w kontekście redukcji CO2 uzasadnia raport firmy McKinsey pt. Ocena potencjału redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do roku 20305.

Z raportu wynika, że dla struktury paliw zapewniającej największą teoretycznie możliwą redukcję emisji CO2 przy produkcji energii elektrycznej, najbardziej korzystne i opłacalne jest wykorzystanie źródeł jądrowych6. .go Z kolei badanie dot. kosztów energii elektrycznej zrealizowane na zlecenie Komisji Europejskiej (KE) potwierdza, że scenariusze oparte na znaczącym udziale energii jądrowej (20–30%) są tańsze i bezpieczniejsze niż te oparte na większym udziale OZE 7 . Energetyka jądrowa jest stabilnym i bezpiecznym źródłem energii elektrycznej, z którego korzysta obecnie 158 spośród 28 państw członkowskich UE i które odpowiada za 1/3 produkcji elektrycznej w UE. Na szczeblu europejskim uznawana jest za technologię, która pozwala osiągnąć cele wytyczone w unijnych planach działania w zakresie energii9.

Rys. 1.1. Struktura mocy źródeł energii elektrycznej do 2030 r., scenariusz oparty na konserwatywnych założeniach dla energetyki jądrowej uwzględniający nowe inwestycje, w szczególności w nowe moce węglowe Turbiny gazowe 50000 Fotowoltaika 45000 w. rcl EL_Geotermalne EL_Wiatr_Morze 40000 EL_Wiatr_Ląd MW netto 35000 EC_Biogaz EL i EC_Biomasa 30000 EC_Gaz 25000 EC_WK EC_Przemysłowe 20000 EL_Pompowe EL_Jądrowe 15000 EL_Gaz_GTCC 10000 EL_WK_Nowe EL_WK_Stare 5000 EL_WB_Nowe 2030 EL_WB_Stare 2028 2026 2024 2022 2020 2018 2016 2014 2012 ww 2010 0 Zapotrzebowanie mocy netto Źródło: Aktualizacja Prognozy zapotrzebowania na paliwa i energię do 2030 roku, ARE, czerwiec 2013 Energetyka jądrowa, jako technologia zaawansowana, wiąże się z koniecznością zapewnienia wysoko wykwalifikowanych kadr nie tylko o wysokiej kulturze technicznej i zarządczej, ale również 5 Raport sporządzony w 2009 r. na zlecenie Ministerstwa Gospodarki.

Zob. rozdział 4.2., rys. 4.4.

7 Dynamika kosztów energii elektrycznej, raport końcowy KEMA 912–704 dla DG ENER, styczeń 2013.

8 Włącznie z Chorwacją posiadającą 50% udziałów w EJ Krško w Słowenii.

9 Komunikat KE z dnia 15 grudnia 2011 r. – Plan działań w zakresie energii do r. 2050, COM(2011) 885.

6 3  Monitor Polski

Wybór energetyki jądrowej umożliwi wypełnienie zobowiązań Polski w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz zapewnienie dostaw energii elektrycznej po racjonalnych kosztach i z uwzględnieniem wymogów ochrony środowiska. Wiąże się to z podjęciem wysiłków na rzecz przygotowania stosownych regulacji zachęcających do tego typu inwestycji, ale również uwzględniających długoterminową wizję funkcjonowania sektora energetyki jądrowej i jego długofalowych skutków.

Bardzo ważne jest istnienie niezależnego, kompetentnego i profesjonalnego dozoru jądrowego.

Jakość zastosowanej technologii, przejrzystość całego procesu jej wdrożenia z wbudowanym komponentem rzetelnej informacji dają podstawy do zabiegania o akceptację społeczną dla tej technologii na każdym etapie przygotowania programu rozwoju energetyki jądrowej i jego realizacji. .go Uwzględniając dalsze perspektywy rozwoju technologii jądrowych, istotne jest współdziałanie na rzecz rozwoju kolejnej generacji reaktorów energetycznych o podwyższonych parametrach eksploatacyjnych oraz na rzecz rozwiązań dotyczących postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Racjonalna, bezpieczna i społecznie akceptowalna gospodarka odpadami promieniotwórczymi jest jednym z kluczowych elementów funkcjonowania energetyki jądrowej. w. rcl Sektor energetyki jądrowej ponosi pełną odpowiedzialność za funkcjonowanie tej gałęzi gospodarki od momentu przygotowania inwestycji, przez fazę jej realizacji, bezpieczną i ekonomiczną eksploatację obiektów energetyki jądrowej i późniejszą ich likwidację, jak również wdrożenie rozwiązań w zakresie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Odpowiedzialność ta powstaje po stronie inwestorów i operatorów już w momencie podjęcia decyzji inwestycyjnej i ustaje dopiero po skutecznym zakończeniu likwidacji obiektów energetyki jądrowej.

Prowadzone działania przygotowawcze związane z wdrożeniem energetyki jądrowej w Polsce muszą być realizowane w określonych uwarunkowaniach prawnych ustanowionych z poszanowaniem przepisów prawa międzynarodowego i regulacji UE, a także zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA). Działania te oparte są również na doświadczeniach krajów, które z sukcesem i przy społecznej akceptacji wdrożyły energetykę jądrową. ww Program rozwoju energetyki jądrowej, biorąc pod uwagę skalę środków, które muszą być zaangażowane, to największe przedsięwzięcie w historii polskiego sektora energetycznego i całej powojennej gospodarki. Potencjalne korzyści z jego wdrożenia, obok kwestii ekonomicznych, obejmują szerokie spektrum pozytywnych zjawisk obejmujących różne dziedziny życia. Silny sektor jądrowy stanowi źródło postępu, innowacji i wyższych standardów zawodowych m.in. w takich dziedzinach jak elektrotechnika, inżynieria materiałowa, mechanika, automatyka, informatyka, chemia i medycyna. Program jest wyrazem polityki gospodarczej dostrzegającej znaczenie równomiernego rozwoju wszystkich perspektywicznych sektorów gospodarki, w tym także przemysłu wysokich technologii.

Z uwagi na swą kompleksowość i skalę, przedsięwzięcie to musi być realizowane przy wsparciu organizacji międzynarodowych dysponujących wiedzą i doświadczeniem zilustrowanym w bogatym zbiorze standardów, wytycznych i rekomendacji, a co najważniejsze chętnymi do dzielenia się taką wiedzą. Dotyczy to przede wszystkim współpracy z MAEA, Agencją Energii Jądrowej przy OECD (NEA) czy w ramach międzynarodowych inicjatyw (realizowanych także pod auspicjami tych organizacji).

4  Monitor Polski

Należy zauważyć, że rozwój energetyki jądrowej w dzisiejszych uwarunkowaniach geopolitycznych wiąże się również z koniecznością wypełnienia zobowiązań Polski dotyczących zapobiegania proliferacji broni jądrowej i materiałów jądrowych. w. rcl Dotychczasowe analizy zasadności wdrożenia energetyki jądrowej w Polsce, światowe trendy jej rozwoju i doświadczenia krajów eksploatujących od lat obiekty energetyki jądrowej (OEJ) wskazują, że energetyka jądrowa jest technologią bezpieczną, umożliwiającą produkcję energii elektrycznej po racjonalnych kosztach, niższych niż w przypadku innych technologii wytwórczych. Energetyka jądrowa jest również technologią zeroemisyjną, co ma istotne znaczenie dla realizacji przyjętych przez Polskę celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Decyzje rządowe z 2009 r. zainicjowały prace w zakresie wdrożenia i rozwoju energetyki jądrowej.

Jednak droga od podjęcia decyzji o przygotowaniu tego programu do chwili uruchomienia pierwszego bloku jądrowego jest procesem długotrwałym, stąd potrzeba opracowania efektywnego programu działania dla osiągnięcia celu w możliwie najkrótszym czasie. ww Program polskiej energetyki jądrowej (Program PEJ lub PPEJ) przedstawia zakres i strukturę organizacji działań niezbędnych do wdrożenia energetyki jądrowej, zapewnienia bezpiecznej i efektywnej eksploatacji obiektów energetyki jądrowej, ich likwidacji po zakończeniu okresu eksploatacji oraz zapewnienia bezpiecznego postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.

10 Informacje o realizacji misji INIR w Polsce zamieszczono w rozdziale 5.

5  Monitor Polski

W tym czasie zrealizowano następujące działania w poszczególnych obszarach:

6  Monitor Polski

Dlatego też w dniu 29 marca 2012 r. Ministerstwo Gospodarki zainaugurowało kampanię informacyjną „Poznaj atom. Porozmawiajmy o Polsce z energią”, której celem jest dostarczenie Polakom aktualnych i rzetelnych informacji na temat energetyki jądrowej. W ramach kampanii przeprowadzono szereg działań wykorzystujących zarówno tradycyjne narzędzia komunikacji (prasa, radio, publikacje), jak i te nowoczesne (social media, debaty społeczne), uruchomiając stronę internetową www.poznajatom.pl i profile kampanii na portalach społecznościowych (Facebook, Twitter), realizując kampanię reklamową w mediach, przeprowadzając bezpośrednie konsultacje społeczne z samorządowcami z województw zachodniopomorskiego i pomorskiego, publikując szereg publikacji edukacyjnych, w tym jako dodatki tematyczne do gazet, organizując wizytę studyjną przedstawicieli samorządów i mediów w Finlandii czy też organizując i uczestnicząc w licznych debatach, seminariach, prelekcjach i spotkaniach dotyczących realizacji Programu PEJ. ww W 2013 r., ze względu na sytuację budżetową państwa i ograniczenia środków przeznaczonych na krajowe działania promocyjne, kampania „Poznaj atom. Porozmawiajmy o Polsce z energią” została ograniczona i oparta na środkach i kadrach własnych Ministerstwa Gospodarki. Kontynuowano relacje ze wszystkimi zainteresowanymi grupami odbiorców poprzez działania w zakresie organizacji i uczestnictwa w licznych debatach społecznych, akcjach edukacyjnych czy też poprzez publikacje.

Z kolei profil kampanii na portalu społecznościowym Facebook stał się bardzo aktywnym i popularnym forum służącym dyskusji na temat energetyki jądrowej.

11 Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej 7  Monitor Polski

W zakresie popularyzacji wiedzy z zakresu energetyki jądrowej aktywną działalność prowadzi także Narodowe Centrum Badań Jądrowych, jak również Instytut Chemii i Techniki Jądrowej oraz niektóre uczelnie.

Projekt pozwoli na powiązanie badań prowadzonych przez polskie zespoły naukowe z badaniami realizowanymi na świecie oraz na przygotowanie kadr naukowych i technicznych dla polskiego przemysłu jądrowego. Jego wdrożenie przyczyni się także do realizacji działań związanych z wypalonym paliwem jądrowym oraz odpadami promieniotwórczymi; • NCBJ zaangażowane jest w przedsięwzięcie „Allegro”, tj. projekt budowy reaktora nowej generacji wspólnie z partnerami z Grupy Wyszechradzkiej (Czech, Słowacji i Węgier). „Allegro” jest jednym z trzech podstawowych projektów, realizowanych w ramach programu KE – ESNII i mających na celu opracowanie reaktorów IV generacji. NCBJ przystąpiło do tego programu w dniu 25 czerwca 2012 r. Specjaliści z NCBJ pracować będą nad budową reaktora prędkiego chłodzonego helem.

Podstawowymi założeniami opracowywanych koncepcji technologicznych ma być efektywniejsze wykorzystanie paliwa jądrowego i zmniejszenie ilości odpadów promieniotwórczych. ww • 7. Gospodarka odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym: • powołano Zespół do spraw opracowania Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym (KPPzWPJiOP). W jego skład weszli przedstawiciele urzędów i instytucji związanych z gospodarką odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; • podjęto prace nad wskazaniem lokalizacji dla nowego składowiska odpadów promieniotwórczych nisko- i średnio aktywnych. Konsorcjum (którego liderem jest PIG) 8  Monitor Polski

Celem grupy jest m.in. wsparcie badań naukowych nad składowaniem wypalonego paliwa jądrowego i wysoko aktywnych odpadów promieniotwórczych, które będą w przyszłości wykorzystane do wskazania lokalizacji i budowy głębokiego geologicznego składowiska dla wypalonego paliwa jądrowego i wysoko aktywnych odpadów promieniotwórczych. .go • 8. Analizy lokalizacyjne elektrowni jądrowych W 2010 r. na zlecenie MG opracowany został dokument pt. Ekspertyza na temat kryteriów lokalizacji elektrowni jądrowych oraz wstępna ocena uzgodnionych lokalizacji, który potwierdził możliwość wskazania w Polsce lokalizacji dla budowy elektrowni jądrowych. Materiał został przekazany do PGE, która jako inwestor jest odpowiedzialna za wybór lokalizacji dla elektrowni jądrowych i od tego momentu prowadzi prace w tym kierunku. w. rcl 9. Współpraca międzynarodowa Polska prowadzi szeroką współpracę międzynarodową w dziedzinie wykorzystywania energii jądrowej ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień energetyki jądrowej zarówno w ramach organizacji i inicjatyw międzynarodowych (MAEA, NEA, IFNEC, GTRI, EURATOM), jak i z poszczególnymi państwami.

W ramach współpracy z MAEA:

Polska (poprzez PAA) aktywnie działa w Forum Współpracy Dozorowej, które zapewnia koordynację współpracy organów dozoru jądrowego zarówno z krajami wprowadzającymi, jak i posiadającymi rozwiniętą energetykę jądrową; • eksperci polscy aktywnie uczestniczą w pracach pięciu komitetów i jednej komisji związanych ze stanowieniem norm bezpieczeństwa dla pokojowego wykorzystania energii jądrowej; • jednym z istotnych narzędzi współpracy z MAEA wspierającym przygotowanie do implementacji Programu PEJ jest Program Współpracy Technicznej. Poprzez projekty międzynarodowe (obejmujące region Europy), jak również projekty krajowe poświęcone wyłącznie Polsce, wzmacnia on przygotowanie Polski w obszarze wprowadzania energetyki jądrowej i zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego (od 2012 r. realizowane są krajowe projekty współpracy technicznej poświęcone przygotowaniom MG i PAA do realizacji Programu PEJ o wartości łącznej ponad stu tysięcy EUR rocznie); ww • • ponadto w ramach współpracy naukowo-technicznej oraz pomocy technicznej Polska otrzymuje corocznie wsparcie w formie dostaw specjalistycznej aparatury i urządzeń, staży i stypendiów zagranicznych oraz wizyt ekspertów. W 2012 r. realizowanych było w Polsce 9  Monitor Polski

W ramach współpracy z NEA:

Polska uzyskała członkostwo w NEA w listopadzie 2010 r.; • Polska aktywnie uczestniczy w pracach siedmiu komitetów i grup roboczych NEA, korzystając zarówno z doświadczenia organizacji, jak i zrzeszonych w niej państw; • prowadzone są też działania na rzecz przystąpienia Polski do Banku Danych NEA, co pozwoli na skorzystanie z dorobku państw członkowskich przez instytucje naukowe zaangażowane w badania nad wykorzystaniem energii jądrowej, w tym energetyki jądrowej.

W ramach IFNEC: .go • • Polska uczestniczy w pracach grup roboczych; • w 2011 r. w Warszawie zorganizowano posiedzenie Komitetu Wykonawczego IFNEC.

W ramach GTRI:

Na podstawie umów międzynarodowych z USA i Federacją Rosyjską realizowany jest wywóz z Polski do Rosji wypalonego paliwa jądrowego z polskich reaktorów badawczych. w. rcl W ramach Euratomu: • Polska (poprzez PAA i MG) uczestniczy w bieżących pracach legislacyjnych Euratomu12 oraz bierze udział w innych bieżących wydarzeniach, jak np. testy wytrzymałościowe po awarii w Fukushimie; • Polska (poprzez PAA i MG) współpracuje w ramach forum dozorów jądrowych ENSREG; • polskie instytuty badawcze, instytuty naukowe PAN i uczelnie uczestniczyły w Programie Ramowym Euratom w zakresie działań badawczych i szkoleniowych uzupełniającym 7.

Program Ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego. Polskie uczestnictwo w programie odznacza się wysokim tzw. współczynnikiem sukcesu. ww Na poziomie bilateralnym Polska podpisała kilka porozumień o współpracy w dziedzinie pokojowego wykorzystania energii jądrowej (z USA, Japonią, Republiką Korei). Dodatkowo PAA podpisała umowy o współpracy z dozorami jądrowymi USA i Francji.

12 Zob. wyżej pkt 1.1. podpunkt 2, Legislacja.

10  Monitor Polski

ROZDZIAŁ 2. CELE I HARMONOGRAM PROGRAMU POLSKIEJ

ENERGETYKI JĄDROWEJ .go Dla realizacji tak ważnego z punktu widzenia rozwoju gospodarczego i społecznego kraju oraz zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego zadania, jakim jest wprowadzenie energetyki jądrowej, konieczne jest uchwalenie programu rozwoju tej dziedziny, spełniającego wymogi ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju13. Przygotowanie i przedstawienie Radzie Ministrów Programu PEJ stanowi wypełnienie obowiązku nałożonego na Ministra Gospodarki przez art. 108a pkt 1 ustawy – Prawo atomowe14.

Ponadto obowiązek opracowania Programu PEJ wynika z następujących aktów normatywnych i dokumentów rządowych:

§1Rada Ministrów uznaje za niezbędne przygotowanie i wdrożenie Programu polskiej

energetyki jądrowej. w. rcl 2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Rządu do spraw Polskiej Energetyki Jądrowej16. § 2 ust. 2:

Do zadań Pełnomocnika należy, w szczególności, opracowanie i przedstawienie Radzie Ministrów projektu Programu polskiej energetyki jądrowej.

Rozdz. 4.2.

Działania na rzecz dywersyfikacji struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej: • stworzenie podstaw instytucjonalnych do przygotowania i wdrożenia programu polskiej energetyki jądrowej; • przygotowanie projektu programu polskiej energetyki jądrowej (…), a następnie przedstawienie go do zatwierdzenia Radzie Ministrów. ww 4. (Średniookresowa) Strategia Rozwoju Kraju 2020. Aktywne społeczeństwo, konkurencyjna gospodarka, sprawne państwo17.

W ww. dokumencie Rada Ministrów zajęła następujące stanowisko odnośnie do wdrożenia energetyki jądrowej:

13 Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.).

Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 264 i 908).

15 Uchwała nr 4/2009 Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2009 r. w sprawie działań podejmowanych w zakresie rozwoju energetyki jądrowej (niepubl.).

16 Dz. U. z 2009 r. Nr 72, poz. 622.

17 Przyjęta uchwałą nr 157 Rady Ministrów z dnia 25 września 2012 r. w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Kraju 2020 (M.P. poz. 882).

14 11  Monitor Polski

Niniejszy dokument – Program PEJ – stanowi program rozwoju w rozumieniu art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

2.2. OKRES TRWANIA PROGRAMU PEJ Okres obowiązywania Programu PEJ jako programu wieloletniego określa się na lata 2014–2030. Dla lat 2014–2024 oszacowano także koszty Programu. Niezależnie od powyższego, w Programie zawarto także działania do 2030 r. Budowa pierwszego bloku pierwszej elektrowni jądrowej rozpocznie się w okresie obowiązywania Programu. Jej zakończenie przewiduje się na 2024 r. ww Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe19 Program PEJ jest opracowywany co 4 lata, co pozwoli na regularną weryfikację jego założeń i danych o kosztach jego realizacji. Jak już wspomniano we Wstępie, od momentu podjęcia przez Radę Ministrów 13 stycznia 2009 r. uchwały nr 4/2009 działania związane z przygotowaniem Polski do rozwoju energetyki jądrowej, opisane w przygotowanym w 2010 r. projekcie Programu PEJ, były konsekwentnie realizowane.

18 Przyjęta uchwałą nr 16 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie przyjęcia długookresowej Strategii Rozwoju Kraju. Polska 2030. Trzecia Fala Nowoczesności (M.P. poz. 121).

19 Art. 108c ust. 2 ustawy – Prawo atomowe.

12  Monitor Polski

W przypadku Polski, dla wdrożenia energetyki jądrowej konieczna jest budowa infrastruktury niezbędnej dla rozwoju i funkcjonowania energetyki jądrowej (prawnej, organizacyjnej, instytucjonalnej, zaplecza naukowo-badawczego, systemu szkolenia kadr).

2.4. ANALIZA SWOT .go Wyczerpująca diagnoza w zakresie poszczególnych zagadnień istotnych dla rozwoju energetyki jądrowej została przedstawiona w dalszej części Programu PEJ, w szczególności w rozdziałach 3 (Energetyka jądrowa w kontekście długoterminowej polityki energetycznej) i 4 (Analiza kosztów i ekonomicznego uzasadnienia rozwoju energetyki jądrowej). Taka koncepcja niniejszego dokumentu uwarunkowana jest jego złożonym i pionierskim charakterem.

Silne i słabe strony polskiej gospodarki oraz szanse i zagrożenia związane z rozwojem w Polsce energetyki jądrowej przedstawione zostały poniżej: w. rcl Silne strony: korzystne położenie geograficzne kraju; • dobrze rozwinięty system szkolnictwa, w tym wyższego; • stały, długoterminowy wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną oraz konieczność zastąpienia zdekapitalizowanej bazy wytwórczej; • duży rynek zbytu, oferujący perspektywy stałego wzrostu popytu (duża liczba ludności, stała tendencja bogacenia się gospodarstw domowych), bliskość rynków nowych środkowoeuropejskich państw członkowskich UE oraz największych rynków unijnych (zwłaszcza Niemiec); • korzystne uwarunkowania makroekonomiczne: stabilna gospodarka, osiągnięty w ostatnich latach wzrost gospodarczy, niski poziom inflacji, stabilny system bankowy; • relatywnie niskie koszty pracy – mimo stałego wzrostu w ostatnich latach, wciąż znacznie odbiegające od poziomu notowanego w gospodarkach krajów wysoko rozwiniętych; • zasoby wykwalifikowanej siły roboczej: stosunkowo wysokie kwalifikacje kadr potrzebnych do budowy elektrowni jądrowych; ww • • stabilność polityczna; • istnienie funkcjonującego dozoru jądrowego i systemu monitoringu radiacyjnego; • istnienie sprawnie funkcjonującego systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi; • posiadanie reaktora badawczego i związanej z nim fachowej kadry; • udział we wszystkich międzynarodowych; • duże zainteresowanie udziałem w rozwoju energetyki jądrowej ze strony potencjalnych dostawców technologii; istotnych dla 13 rozwoju energetyki jądrowej organizacjach 

Słabe strony:

Poz. 502 v.p l Monitor Polski brak wystarczających zasobów wykwalifikowanych kadr na potrzeby eksploatacji elektrowni jądrowej; • nierównomiernie rozwinięta infrastruktura transportowa o niedostatecznym stanie i parametrach; • słaba (w skali kraju) infrastruktura komunikacyjna (sieć drogowa, koleje, lotniska); • niedostatecznie i nierównomiernie rozwinięta sieć energetyczna; • niska efektywność współpracy sektora nauki ze sferą gospodarczą; • ograniczenia administracyjne (np. przewlekłość postępowań); • niekorzystne prognozy demograficznego rozwoju państwa, które w długim czasie będą powodowały ograniczenie dostępności zasobów ludzkich możliwych do pozyskania na terenie kraju; • wysokie koszty inwestycyjne. w. rcl Szanse: .go • ożywienie gospodarcze regionów i możliwość zdynamizowania krajowego przemysłu; • rozwój zaplecza naukowo-badawczego, w tym dla energetyki jądrowej; • wzrost innowacyjności gospodarki; • stworzenie nowych, atrakcyjnych miejsc pracy; • ograniczenie importu węgla kamiennego i gazu ziemnego; • budowa stabilnych i opłacalnych pod względem ekonomicznym w długim horyzoncie czasowym źródeł wytwarzania energii elektrycznej; • ograniczenie emisji szkodliwych dla środowiska i/lub zdrowia ludzi substancji: NOx, SO2, CO (tlenek węgla, zwany również czadem), pyłów, metali ciężkich (rtęć, kadm, arsen, ołów), substancji smołowych i węglowodorów aromatycznych (benzoalfapiren) oraz gazów cieplarnianych (CO2, NH4); • dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej; • rozwój odpowiednich kierunków kształcenia na wyższych uczelniach – stworzenie silnego zaplecza kadrowego dla funkcjonowania energetyki jądrowej; • wzrost atrakcyjności inwestycyjnej Polski dzięki zapewnieniu stabilnych dostaw i cen energii elektrycznej. ww • Zagrożenia: • niezapewnienie wystarczających środków finansowych do realizacji Programu PEJ;

14  Monitor Polski

Cel ten realizowany będzie za pomocą szeregu działań opisanych poniżej. w. rcl Realizacji celu głównego będą służyć następujące cele szczegółowe: ww 1. Opracowanie i aktualizowanie ram prawnych dla rozwoju i funkcjonowania energetyki jądrowej.

Cel 1: zostanie osiągnięty przez przygotowywanie, uchwalanie i aktualizację stosownych regulacji prawnych, a następnie ciągłą kontrolę efektywności ich funkcjonowania.

15  Monitor Polski

Cel 3: zostanie osiągnięty przez wdrożenie systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym (ze szczególnym uwzględnieniem finansowania) oraz systematyczną ocenę efektywności i sprawności jego funkcjonowania, a także poprzez ustalenie lokalizacji dla nowego składowiska odpadów nisko- i średnioaktywnych i jego budowę przy aprobacie społecznej.

Cel 4: zostanie osiągnięty przez stworzenie, względnie wzmocnienie, instytucji odpowiedzialnych za realizację i koordynację działań związanych z Programem PEJ oraz jego kolejne aktualizacje. .go Cel 5: zostanie osiągnięty przez systematyczne prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie energetyki jądrowej oraz, w konsekwencji, zapewnienie wysokiego poziomu akceptacji ze strony społeczeństwa dla realizacji Programu PEJ.

Cel 6: zostanie osiągnięty przez przeprowadzenie wszechstronnych analiz stanu obecnego (szczebel krajowy i wojewódzki), a następnie opracowanie i wdrożenie niezbędnych rozwiązań proceduralnych i funkcjonalnych oraz odpowiednie doposażenie służb i organów.

Cel 7: zostanie osiągnięty poprzez stworzenie systemu kształcenia i szkolenia w zakresie energetyki jądrowej (Planu rozwoju zasobów ludzkich na potrzeby energetyki jądrowej), uwzględniającego potrzeby zaangażowanych instytucji i możliwości ich zaspokojenia w kraju i za granicą. w. rcl Cel 8: zostanie osiągnięty przez stworzenie, rozwój i efektywne funkcjonowanie skonsolidowanego zaplecza naukowo-badawczego energetyki jądrowej.

Cel 9: zostanie osiągnięty przez zapewnianie warunków dla udziału polskich przedsiębiorstw w procesie rozwoju energetyki jądrowej.

Cel 10: zostanie osiągnięty przez zawarcie umów/porozumień międzynarodowych, które stworzą warunki dla zapewnienia stabilnych, długoletnich dostaw paliwa jądrowego, oraz przez systematyczną ocenę możliwości i stabilności dostaw paliwa zarówno ze źródeł wewnętrznych, jak i zewnętrznych.

Cel 11: zostanie osiągnięty przez uwzględnianie w planach rozwoju Krajowego Systemu Przesyłowego rozwoju i funkcjonowania energetyki jądrowej, a następnie ich konsekwentną realizację, to jest budowę infrastruktury sieciowej niezbędnej dla uruchomienia i pracy elektrowni jądrowych. ww Cel 12: zostanie osiągnięty przez prowadzenie wszechstronnych analiz ekonomiczno-finansowych w celu stworzenia przewidywalnych warunków realizacji inwestycji i podejmowanie stosownych decyzji w tym zakresie.

2.6. POWIĄZANIA Z DOKUMENTAMI STRATEGICZNYMI Działania przygotowawcze związane z wprowadzeniem energetyki jądrowej w Polsce są realizowane zgodnie z ustawodawstwem wewnętrznym oraz z pełnym poszanowaniem przepisów prawa międzynarodowego i europejskiego, a także zgodnie z zaleceniami MAEA.

Program PEJ jest zgodny ze średniookresową strategią rozwoju kraju, stanowiącą, że wdrożenie energetyki jądrowej jest właściwym wyborem strategicznym. Program PEJ realizuje cel II.6. Strategii 16  Monitor Polski

Zgodność Programu ze średniookresową strategią rozwoju kraju potwierdza opinia Ministra Infrastruktury i Rozwoju20.

Ponadto Program uwzględnia cele przygotowywanej strategii Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko (BEiŚ), której projekt został przyjęty przez MG i skierowany do przyjęcia przez Radę Ministrów. Cele Programu PEJ służą realizacji celu operacyjnego nr 2 Zapewnienie gospodarce krajowej bezpiecznego i konkurencyjnego zaopatrzenia i celu operacyjnego nr 3 Poprawa stanu środowiska. .go Program PEJ jest także zgodny z Długookresową Strategia Rozwoju Kraju 21 , zgodnie z którą „wdrażany program energetyki jądrowej jest jednym z najlepszych rozwiązań łączących zapewnienie długofalowego bezpieczeństwa i stabilności dostaw energii elektrycznej oraz realizację celów klimatycznych i środowiskowych. (…) jest to źródło energii oferujące dodatkowe możliwości technologiczne przyczyniające się do obniżenia kosztów wytwarzania energii. Pomimo, że proces inwestycyjny jest długotrwały i kosztowny to późniejsza wieloletnia eksploatacja przy stosunkowo niewielkich kosztach operacyjnych czyni energetykę jądrową najtańszym obecnie osiągalnym źródłem”. w. rcl Cele określone w Programie PEJ są zgodne również z Polityką energetyczną Polski do 2030 roku, realizując cel nr 4 Polityki: Dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej.

Program PEJ jest także elementem instrumentarium potrzebnego do zapewnienia perspektyw rozwoju gospodarczego poprzez wzrost potencjału polskiej energetyki, który został opisany w raporcie Polska 2030 wyzwania rozwojowe.

Program uwzględnia cele przyjętej przez Radę Europejską w dniu 17 czerwca 2010 r. Strategii Europa 2020 na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu.

KE zidentyfikowała w ww. dokumencie, w odniesieniu do Polski, pięć kluczowych wyzwań, z których trzy zostaną zaadresowane dzięki realizacji Programu PEJ: poprawa zdolności innowacyjnych przedsiębiorstw związanych z realizacją innowacyjnych inwestycji, dywersyfikacji gospodarki i reorientacji w kierunku wiedzochłonnej produkcji i usług, poprzez wzmocnienie powiązań między szkolnictwem wyższym, sektorem badań i przemysłu; ww • • zaradzenie niedostatecznemu ogólnemu poziomowi wydatków inwestycyjnych, w tym na infrastrukturę transportową i energetyczną; • dalsza poprawa funkcjonowania rynku pracy, zwłaszcza ukierunkowana na poprawę wskaźnika zatrudnienia.

20 Opinia Ministra Infrastruktury i Rozwoju o zgodności projektu programu rozwoju ze Strategią rozwoju kraju 2020 – Aktywne społeczeństwo, konkurencyjna gospodarka, sprawne państwo, wydana 19 grudnia 2013 r.

21 Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 5 lutego 2013 r.

17  Monitor Polski

Planowane w Programie PEJ działania są ponadto komplementarne do działań uwzględnionych w projekcie Krajowego Programu Reform na rzecz realizacji Strategii Europa 202023. .go Program PEJ wpisuje się także w zapisy Strategicznego Planu Rządzenia24 (obszary: Budowa Dobrobytu oraz Dynamiczny Rozwój) oraz wypełnia zalecenia zrewidowanej i zaktualizowanej Odnowionej Strategii Lizbońskiej, której główną oś stanowią zatrudnienie i wzrost gospodarczy, z poszanowaniem zasad strategii trwałego i zrównoważonego rozwoju i większej mobilizacji wszystkich odnośnych zasobów krajowych i wspólnotowych.

Lizboński Program Działań na Rzecz Wzrostu Gospodarczego i Zatrudnienia obejmuje działania w trzech głównych obszarach:

22 Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 30 lipca 2007 r.

Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 26 kwietnia 2011 r., aktualizowany 25 kwietnia 2012 r.

24 Dokument przedstawiający zamierzenia Rządu w perspektywie wieloletniej, ogłoszony w dniu 24 lutego 2008 r.

23 18  Monitor Polski

Zgodnie z art. 108c ust. 2 ustawy – Prawo atomowe, Program PEJ opracowywany jest co cztery lata, a jego kolejne wersje uwzględniać mają wyniki wykonanych w tym okresie prac.

2.7.2. ZESTAW WSKAŹNIKÓW ww w. rcl W celu skwantyfikowania celów Programu PEJ oraz umożliwienia monitorowania stopnia jego wdrożenia, opracowany został zestaw wskaźników realizacji w odniesieniu do możliwych do skwantyfikowania celów26.

25 26 Co dwa lata w terminie do 30 czerwca danego roku zgodnie z art. 108e ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.

Dla celów Programu PPEJ nr 1, 2, 4, 8, 10, 11, 12 miernikiem będzie ciągła realizacja celu.

19  Monitor Polski

Cel 3: Wdrożenie efektywnego systemu gospodarowania odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym z energetyki jądrowej.

Cel 5: Uzyskanie i utrzymanie poparcia społecznego dla energetyki jądrowej na poziomie ogólnokrajowym.

Cel 6: Wzmocnienie krajowego systemu reagowania na zdarzenia radiacyjne, w tym wzmocnienie krajowego systemu monitoringu radiacyjnego.

Cel 7: Przygotowanie Planu rozwoju zasobów ludzkich na potrzeby energetyki jądrowej.

Cel 9: Udział polskich przedsiębiorstw w procesie budowy elektrowni jądrowej w Polsce (% wartości inwestycji).

Wartość 2030 .go Moc zainstalowana w elektrowniach jądrowych (MWe) Wartość 2024 v.p l Tabela. 2.1. Zestaw wskaźników realizacji celów Programu PEJ.

Wartość Wartość Nazwa wskaźnika bazowa 2020 2010 80% 100% (docelowo) 100% (docelowo) 0 1 (docelowo) 1 (docelowo) 1 (docelowo) 0% 10% 30% 60% (docelowo) ww 0 20  Monitor Polski

Pierwsze badanie ewaluacyjne zostało zrealizowane po przygotowaniu projektu Programu PEJ, a następne zostaną przeprowadzone przy jego kolejnych opracowaniach. w. rcl Zgodnie z wymogami ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w 2011 r. wykonany został raport ewaluacyjny projektu Programu PEJ pt. Analiza i ocena skuteczności oraz efektywności Programu polskiej energetyki jądrowej27.

2.9. WPŁYW PROGRAMU PEJ NA ROZWÓJ REGIONALNY ww Realizacja Programu PEJ będzie miała pozytywny wpływ na rozwój regionalny. Dotyczy to szczególnie regionu, w którym będzie budowana EJ. Powstaną tam nowe miejsca pracy zarówno w samej EJ, jak i w jej otoczeniu. Z dostępnych analiz zagranicznych ośrodków badawczych oraz informacji pozyskanych od operatorów EJ wynika, że jedno miejsce pracy w eksploatowanej elektrowni tworzy co najmniej dwa dodatkowe miejsca pracy w regionie. Jednak lokalne miejsca pracy powstają już na etapie budowy EJ – zarówno poprzez bezpośrednią rekrutację okolicznych mieszkańców do pracy na budowie, jak i na potrzeby obsługi pracowników budowlanych. Ilość takich miejsc pracy jest zależna od wielu czynników, w tym uzgodnień samorządów lokalnych z inwestorem. W przypadku obecnie realizowanych na świecie projektów liczba takich miejsc pracy waha się od kilkuset do kilku tysięcy (bezpośrednie miejsca pracy). Do bezpośrednich miejsc pracy należy doliczyć również miejsca pośrednie, które powstaną w otoczeniu każdego obiektu jądrowego i zakładu cyklu paliwowego.

Znacznej poprawie ulegnie stan lokalnej infrastruktury oraz wzrosną wpływy z podatków. Taka sytuacja doprowadzi do rozwoju regionów, na terenie których będą zlokalizowane EJ. Równie pozytywny wpływ realizacja Programu PEJ będzie miała na region, w którym będzie budowane składowisko odpadów promieniotwórczych.

27 Wnioski z raportu ewaluacyjnego projektu Programu PEJ stanowią załącznik nr 4.

21  Monitor Polski

Zakończenie budowy pierwszej elektrowni jądrowej (zakończenie budowy drugiej elektrowni jądrowej planowane jest na 2035 r.) ww • 22 ww Celem tego działania jest przygotowanie i wprowadzenie racjonalnej pod względem technicznym i ekonomicznym oraz społecznie akceptowalnej gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, co jest jednym z kluczowych elementów związanych z funkcjonowaniem energetyki jądrowej.

Działanie 4 Krajowy Plan Postępowania z Odpadami Promieniotwórczymi i Wypalonym Paliwem Jądrowym (KPPzOPiWPJ) Do 31.12.2024 r.

Minister właściwy ds. gospodarki Działanie ma charakter ciągły i będzie realizowane w okresie realizacji Programu PEJ. v.p l Minister właściwy ds. gospodarki, Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych (ZUOP) Monitor Polski

Działanie 3 Analizy i badania dotyczące lokalizacji składowiska niskoi średnioaktywnych odpadów promieniotwórczych, przygotowanie projektu składowiska oraz jego budowa Minister właściwy ds. gospodarki Działanie ma charakter ciągły i będzie realizowane do czasu uruchomienia EJ oraz w okresie jej eksploatacji.

Minister właściwy ds. gospodarki, Prezes PAA (w zakresie ram prawnych związanych z zagadnieniami BJiOR, ochrony fizycznej oraz zabezpieczenia materiałów jądrowych), minister właściwy ds. Skarbu Państwa Działanie ma charakter ciągły i będzie realizowane przez cały czas realizacji Programu PEJ.

Okres realizacji Odpowiedzialni .go Celem tego działania jest wykonanie analiz i ekspertyz niezbędnych do realizacji i aktualizacji Programu PEJ. w. rcl Cel działania Celem tego działania jest przygotowanie, uchwalenie i wdrożenie aktów prawnych, których wprowadzenie lub nowelizacja jest niezbędne dla umożliwienia budowy i funkcjonowania energetyki jądrowej oraz związanej z tym infrastruktury. Funkcjonowanie ww. regulacji będzie też systematycznie monitorowane i oceniane. Niezbędne zmiany będą wprowadzane na bieżąco.

Działanie 2 Analizy i ekspertyzy niezbędne do realizacji i aktualizacji Programu PEJ Działanie 1 Ramy prawne dla budowy i funkcjonowania energetyki jądrowej w Polsce Tabela 2.2. Lista działań.

Numer działania i nazwa  Poz. 502 Działanie 9 Zapewnienie dostaw paliwa jądrowego ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych Działanie 8 Udział polskiego przemysłu w Programie PEJ w. rcl Działanie ma charakter ciągły i będzie prowadzone w okresie realizacji Programu PEJ.

Minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. środowiska Minister właściwy ds. gospodarki, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Działanie ma charakter ciągły i będzie prowadzone w okresie realizacji Programu PEJ.

Działanie ma charakter ciągły i będzie prowadzone w okresie realizacji Programu PEJ. v.p l Minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. nauki Działanie ma charakter ciągły i będzie prowadzone przez cały czas realizacji Programu PEJ.

Działanie ma charakter ciągły i będzie prowadzone w okresie realizacji Programu PEJ.

Celem tego działania jest zapewnienie jak największego udziału polskiego przemysłu w dostawach urządzeń i realizacji usług dla energetyki jądrowej.

Celem tego działania jest uzyskanie danych o znajdujących się na terytorium RP zasobach uranu oraz możliwościach ich wykorzystania, a także uzyskiwanie informacji dotyczących najkorzystniejszych możliwości zaopatrzenia polskiej energetyki jądrowej w uran i usługi cyklu paliwowego. .go Celem tego działania jest przedstawienie społeczeństwu wiarygodnej i rzetelnej informacji na temat energetyki jądrowej oraz – przez działania edukacyjne – podniesienie w społeczeństwie wiedzy w tym zakresie.

Celem tego działania jest przygotowanie kadr dla polskiej energetyki jądrowej, zarówno na potrzeby przygotowania i rozwoju infrastruktury, jak również eksploatacji EJ.

Monitor Polski Działanie 7 Zaplecze naukowo-badawcze Działanie 6 Działania informacyjno-edukacyjne Działanie 5 Kształcenie i szkolenie kadr dla instytucji i przedsiębiorstw związanych z energetyką jądrową ww Minister właściwy ds. nauki i szkolnictwa wyższego, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. pracy, Prezes PAA (w odniesieniu do kadr PAA), ZUOP, inwestor, inne instytucje, w zakresie których leży budowa zaplecza kadrowego na potrzeby energetyki jądrowej Minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, inwestor, Prezes PAA (jedynie w odniesieniu do zagadnień związanych z BJiOR), ZUOP, instytuty badawcze  Poz. 502 Działanie 10 Dozór jądrowy ww

Monitor Polski .go w. rcl Celem tego działania jest zapewnienie funkcjonowania niezależnego, nowoczesnego i profesjonalnego dozoru jądrowego, który jako instytucja zaufania publicznego będzie mógł sprostać wyzwaniom, jakie niesie ze sobą rozwój energetyki jądrowej w Polsce.  Poz. 502  Monitor Polski

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, Prezes PAA, Urząd Dozoru Technicznego (UDT), minister właściwy ds. zdrowia (w zakresie badań zdrowotnych kadr dla elektrowni jądrowych).

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, ZUOP.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Przygotowanie urzędów do wydania właściwych decyzji i opinii.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. nauki i szkolnictwa wyższego, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. pracy, Prezes PAA (w odniesieniu do kadr PAA), ZUOP, UDT i inne instytucje inspekcyjno-kontrolne w Polsce, instytucje związane z ochroną środowiska i rozwojem przemysłu, instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo, ochronę fizyczną i planowanie awaryjne, system reagowania na zdarzenia radiacyjne i system monitoringu radiacyjnego.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, Prezes PAA (jedynie w odniesieniu do zagadnień związanych z BJiOR), ZUOP, instytuty badawcze.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. nauki, instytuty badawcze.

26  Monitor Polski

Przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ).

Wybór najlepszej lokalizacji.

Nabycie praw do gruntu, uzyskanie od właściwego wojewody decyzji o ustaleniu lokalizacji.

Badania terenu na potrzeby projektowania, przygotowanie zaplecza (rozpoczęcie działań).

Wybór technologii jądrowej.

Uzyskanie ogólnej opinii Prezesa PAA zgodnie z art. 39b ustawy – Prawo atomowe.

Opracowanie wstępnego raportu bezpieczeństwa.

Rozpoczęcie postępowania administracyjnego dla uzyskania pozwolenia na budowę, w tym zezwolenia dozoru jądrowego.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

Działania prowadzone przy współpracy z inwestorem.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. środowiska.

27  Monitor Polski

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, Prezes PAA, UDT.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, ZUOP 4. KPPzOPiWPJ – kontrola realizacji i ewentualna aktualizacja.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. nauki i szkolnictwa wyższego, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. pracy, Prezes PAA (w odniesieniu do kadr PAA), ZUOP, UDT i inne instytucje inspekcyjno-kontrolne w Polsce, instytucje związane z ochroną środowiska i rozwojem przemysłu, instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo, ochronę fizyczną i planowanie awaryjne, system reagowania na zdarzenia radiacyjne i system monitoringu radiacyjnego.

Kontynuacja działań informacyjnych, edukacyjnych i konsultacyjnych w zakresie lokalizacji składowiska odpadów promieniotwórczych.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, Prezes PAA (jedynie w odniesieniu do zagadnień związanych z BJiOR), ZUOP, instytuty badawcze.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. nauki, instytuty badawcze.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

28  Monitor Polski

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. środowiska.

DZIAŁANIA INWESTORA ww w. rcl .go 1. Badania terenu na potrzeby projektowania, przygotowanie zaplecza.

29  Monitor Polski

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, Prezes PAA, UDT.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, ZUOP.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. nauki i szkolnictwa wyższego, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. pracy, Prezes PAA (w odniesieniu do kadr PAA), ZUOP, UDT i inne instytucje inspekcyjno-kontrolne w Polsce, instytucje związane z ochroną środowiska i rozwojem przemysłu, instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo, ochronę fizyczną i planowanie awaryjne, system reagowania na zdarzenia radiacyjne i system monitoringu radiacyjnego.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, Prezes PAA (jedynie w odniesieniu do zagadnień związanych z bezpieczeństwem jądrowym i ochroną radiologiczną), ZUOP, instytuty badawcze.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. nauki, instytuty badawcze.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. środowiska.

DZIAŁANIA INWESTORA .go Zamknięcie finansowania.

Budowa EJ.

Uzyskanie zezwolenia na rozruch.

Rozruch.

Zezwolenie na eksploatację.

Rozpoczęcie budowy kolejnych bloków.

Kontynuacja rozwoju kompetencji oraz zasobów kadrowych niezbędnych dla inwestora i przyszłego operatora EJ.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

31  Monitor Polski

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, Prezes PAA, UDT.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. nauki i szkolnictwa wyższego, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. pracy, Prezes PAA (w odniesieniu do kadr PAA), ZUOP, UDT i inne instytucje inspekcyjno-kontrolne w Polsce, instytucje związane z ochroną środowiska i rozwojem przemysłu, instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo, ochronę fizyczną i planowanie awaryjne, system reagowania na zdarzenia radiacyjne i system monitoringu radiacyjnego.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, Prezes PAA (jedyni w odniesieniu do zagadnień związanych z bezpieczeństwem jądrowym i ochroną radiologiczną), ZUOP, instytuty badawcze.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. nauki, instytuty badawcze.

Odpowiedzialny: minister właściwy ds. gospodarki.

Odpowiedzialni: minister właściwy ds. gospodarki, minister właściwy ds. środowiska.

32  Monitor Polski

Budowa kolejnych bloków/elektrowni jądrowych28.

Kontynuacja rozwoju kompetencji oraz zasobów kadrowych niezbędnych dla inwestora i operatora EJ.

Prowadzenie działań informacyjnych, edukacyjnych i konsultacyjnych (głównie w miejscach potencjalnych lokalizacji elektrowni jądrowej). v.p l 1.

2.

28 W załączniku nr 1 zamieszczono proponowany przez inwestora harmonogram budowy pierwszej EJ.

33  Monitor Polski

ROZDZIAŁ 3. ENERGETYKA JĄDROWA W KONTEKŚCIE

DŁUGOTERMINOWEJ POLITYKI ENERGETYCZNEJ 3.1. ROLA ENERGETYKI JĄDROWEJ W EUROPEJSKIEJ POLITYCE ENERGETYCZNEJ Stosownie do art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej29 państwa członkowskie UE mają swobodę wyboru źródeł zaopatrzenia w energię. Ponadto zgodnie z art. 1 i art. 2 lit. c Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Traktat EURATOM)30 celem Wspólnoty EURATOM jest rozwój przemysłu jądrowego i energetyki jądrowej we Wspólnocie31. .go Europejska polityka energetyczna32 za podstawowe wyzwania stojące przed UE uznaje: zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii oraz konkurencyjności gospodarek UE z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju. Obszary priorytetowe polityki obejmują: zmniejszanie negatywnego wpływu sektora energetycznego na środowisko, ograniczanie podatności UE na wpływ czynników zewnętrznych, wynikającej z zależności od importu paliw węglowodorowych, wspieranie przyrostu nowych miejsc pracy i wzrostu gospodarczego oraz zapewnienie odbiorcom stabilnych dostaw energii po przystępnych cenach. w. rcl W rozdziale 3.8. Europejskiej polityki energetycznej podkreślono rolę i walory energetyki jądrowej, jako jednego ze sposobów uzyskania bezpieczeństwa energetycznego i ograniczenia emisji CO2 w UE.

Znalazło to wyraz także w rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie konwencjonalnych źródeł energii i technologii wytwarzania energii33. W uchwale podkreślono znaczenie energetyki jądrowej dla stabilizacji cen energii elektrycznej z uwagi na niewielki udział kosztów paliwa w całkowitych kosztach produkcji energii elektrycznej oraz rolę energetyki jądrowej w wypełnianiu zobowiązań dotyczących ochrony środowiska, jako źródła o zerowej emisji CO2 i innych substancji do atmosfery.

Dokument strategiczny Energy Road Map 2050 (ERM 2050)34 wskazuje na energetykę jądrową jako istotny element miksu energetycznego w UE: w większości zaproponowanych w ERM 2050 scenariuszy energetyka jądrowa odgrywa istotną rolę w przyczynianiu się do realizacji zakładanych celów unijnych, • we wszystkich scenariuszach energetyka jądrowa jest obecna (na poziomie 2,5–19,23% udziału w produkcji energii elektrycznej), przy czym procentowo najniższy jej udział zakładają scenariusze „silnego rozwoju OZE” oraz „niskiego udziału energetyki jądrowej”, • w ERM 2050 podkreślono prawo państw członkowskich do samodecydowania w kwestii wykorzystania technologii jądrowych, • ERM 2050 podkreśla, że w krajach wykorzystujących energetykę jądrową, ta technologia będzie głównym czynnikiem prowadzącym do ograniczenia emisji CO2. Duży udział energetyki jądrowej w miksie energetycznym gwarantuje najniższe koszty całkowite energii elektrycznej. ww • 29 Sporządzony w Rzymie 25 marca 1957 r. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864, z późn. zm.).

30 Sporządzony w Rzymie 25 marca 1957 r. Wersja skonsolidowana – Dz. Urz. UE C 84 z 30.03.2010, s. 1.

31 Korespondujące z tym zapisy znajdują się także w motywie 3 Preambuły do Traktatu Euratom.

32 Komunikat KE z dnia 10 stycznia 2007 r. – Europejska Polityka Energetyczna COM(2007) 001.

33 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 października 2007 r. w sprawie konwencjonalnych źródeł energii i technologii wytwarzania energii (2007/2091(INI)).

34 Komunikat KE z dnia 15 grudnia 2011 r. – Plan działań w zakresie energii do 2050 r. COM(2011) 885.

34  Monitor Polski

Raport przewiduje, że w Polsce zostaną uruchomione elektrownie jądrowe o łącznej mocy zainstalowanej 9600 MW i będą one znaczącym źródłem energii obok nadal dominujących elektrowni węglowych i OZE. Mimo przyjęcia bardzo konserwatywnych założeń techniczno-ekonomicznych dla EJ, w tym kosztów inwestycyjnych, Raport przewiduje budowę nowych elektrowni jądrowych lub co najmniej wydłużenie eksploatacji obecnie pracujących, prawie we wszystkich państwach, które dziś posiadają takie obiekty (poza Niemcami, Belgią i Słowenią). .go Potencjał wykorzystania źródeł jądrowych w elektroenergetyce znalazł odzwierciedlenie w dokumencie Polityka energetyczna Polski do 2025 r. (PEP 2025)36. Niestety przewidziane do realizacji zadania w tym zakresie, określone w załączniku do PEP 2025 – Harmonogram zadań wykonawczych do roku 2008, nie zostały zrealizowane.

Podejmowaniu tak istotnych wyzwań inwestycyjnych nie sprzyjała wtedy struktura podmiotów, w szczególności rozdrobnienie organizacyjne sektora wytwórczego energii elektrycznej. Istotna z punktu widzenia potencjału inwestycyjnego okazała się konsolidacja sektora elektroenergetycznego ukończona w 2007 r. zgodnie z Programem dla Elektroenergetyki37. w. rcl Od kilku już lat polski sektor energetyczny stoi przed poważnymi wyzwaniami. Rozwój gospodarczy kraju powiązany z koniecznością pokrycia rosnącego zapotrzebowania na energię, starzejący się majątek wytwórczy polskiej elektroenergetyki, nieadekwatny poziom rozwoju infrastruktury wytwórczej i przesyłowej oraz transportowej paliw i energii, znaczne uzależnienie od zewnętrznych dostaw gazu ziemnego i niemal pełna zależność od zewnętrznych dostaw ropy naftowej, a także zobowiązania w zakresie ochrony środowiska, powodują konieczność podjęcia zdecydowanych działań zapobiegających pogorszeniu się sytuacji odbiorców paliw i energii. Rosnące koszty wydobycia węgla kamiennego i trudności w pozyskiwaniu nowych złóż węgla brunatnego z perspektywą postępującego ograniczenia dostępności tego paliwa dla elektroenergetyki, stanowią istotną przesłankę do poszukiwania możliwości dywersyfikacji bazy paliwowej dla produkcji energii elektrycznej i wprowadzenia nowych nośników energii, gwarantujących długotrwałe i stabilne, także pod względem cenowym, dostawy energii elektrycznej. Warunki te niewątpliwie spełnia energetyka jądrowa. ww Jednocześnie w ostatnich latach w gospodarce światowej wystąpiły niekorzystne zjawiska. Istotne wahania cen surowców energetycznych, rosnące zapotrzebowanie na energię ze strony krajów rozwijających się, poważne awarie systemów energetycznych oraz wzrastające zanieczyszczenie środowiska wymagają nowego podejścia do polityki energetycznej. W ramach zobowiązań ekologicznych UE wyznaczyła na rok 2020 cele ilościowe, tzw. 3x20%38. W grudniu 2008 r. został przyjęty przez UE pakiet klimatyczno-energetyczny, w którym zawarte są konkretne narzędzia 35 EU Energy, Transport and GHG Emissions: Trends to 2050. Reference Scenario 2013, Komisja Europejska, 2013.

Obwieszczenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2005 r. w sprawie polityki energetycznej państwa do 2025 r. (M.P. Nr 42, poz. 562).

37 Dokument Program dla elektroenergetyki przyjęty przez Radę Ministrów 28 marca 2006 r.

38 Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% w stosunku do 1990 r., zmniejszenie zużycia energii o 20% w porównaniu z prognozami dla UE na 2020 r., zwiększenie udziału OZE do 20% całkowitego zużycia energii w UE (cel dla Polski 15% w finalnym zużyciu), w tym w transporcie do 10%.

36 35  Monitor Polski

36  Monitor Polski

Uchwała została podjęta w oparciu o następujące przesłanki:

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Rządu do spraw Polskiej Energetyki Jądrowej (Dz. U. Nr 72, poz. 622).

41 Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.).

40 37  Monitor Polski

Podobne efekty przynosi rozwój wykorzystania OZE, w tym zastosowanie biopaliw, wykorzystanie czystych technologii węglowych oraz rozwój energetyki jądrowej.

Decyzja o wprowadzeniu w Polsce energetyki jądrowej wynika z konieczności zapewnienia dostaw odpowiedniej ilości energii elektrycznej po rozsądnych cenach przy równoczesnym zachowaniu wymagań ochrony środowiska. Ochrona klimatu wraz z przyjętym przez UE pakietem klimatyczno-energetycznym powoduje konieczność przestawienia produkcji energii na technologie o niskiej lub zerowej emisji CO2. w. rcl W istniejącej sytuacji szczególnego znaczenia nabrało wykorzystywanie wszelkich dostępnych technologii z równoległym podnoszeniem poziomu bezpieczeństwa energetycznego i obniżaniem emisji zanieczyszczeń przy zachowaniu efektywności ekonomicznej.

Na dotychczasowe decyzje w zakresie rozwoju energetyki jądrowej w Polsce wpływ miały również wyraźne sygnały ożywienia inwestycyjnego w sektorze jądrowym, nie tylko w Azji i Ameryce, ale również i w Europie. Ambitne cele pogodzenia rozwoju gospodarczego i poprawy jakości życia, z uwzględnieniem uwarunkowań ekologicznych zmuszają kraje UE do poszukiwania rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej, również przez zdywersyfikowanie bazy paliwowej systemu elektroenergetycznego. ww Zgodnie z Programem działań wykonawczych na lata 2009–2012 43 głównym celem polityki w obszarze energetyki jądrowej było przygotowanie odpowiedniej infrastruktury prawnej i organizacyjnej, zapewniającej potencjalnym inwestorom warunki do wybudowania i uruchomienia elektrowni jądrowych opartych na bezpiecznych technologiach, z zapewnieniem wysokiej kultury bezpieczeństwa jądrowego oraz poparcia społecznego na wszystkich etapach: lokalizacji, projektowania, budowy, rozruchu, eksploatacji i likwidacji EJ. Realizacja opisanych powyżej celów będzie możliwa tylko wtedy, gdy inwestor będzie miał zapewnione stabilne warunki prowadzenia inwestycji, w szczególności pod względem możliwości wzmacniania swojej pozycji rynkowej, gwarantującej stabilność finansowania inwestycji oraz możliwość konkurowania z innymi przedsiębiorstwami energetycznymi w perspektywie dalszej integracji regionalnego rynku energii elektrycznej.

Celami szczegółowymi w tym obszarze było:

42 43 Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 11 sierpnia 2009 r.

Załącznik do PEP 2030.

38  Monitor Polski

39  Monitor Polski

ROZDZIAŁ 4. ANALIZA KOSZTÓW I EKONOMICZNEGO UZASADNIENIA

ROZWOJU ENERGETYKI JĄDROWEJ 4.1. PROGNOZA WZROSTU ZAPOTRZEBOWANIA NA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ Zmieniająca się sytuacja gospodarcza w szerszym kontekście międzynarodowym, a zwłaszcza tendencje na rynku energii spowodowały konieczność dokonania weryfikacji poprzednich prognoz (z lat 2009–2011) w odniesieniu do paliw i energii, wykorzystywanych m.in. w założeniach do dokumentu PEP 2030. .go Przy opracowywaniu najnowszej, zaktualizowanej prognozy zapotrzebowania na paliwa i energię w perspektywie do roku 203044 zrealizowanej przez Agencję Rynku Energii S.A. (ARE) na zlecenie MG wykorzystano najnowsze dostępne projekcje wskaźników makroekonomicznych, demograficznych, założeń technicznych i innych czynników, jak np. ceny uprawnień do emisji CO2, wpływających na poziom zapotrzebowania na energię elektryczną i ciepło sieciowe oraz przyszłą strukturę wytwarzania. w. rcl W analizowanym okresie nastąpi wzrost zapotrzebowania na finalną energię elektryczną o ok. 36%, tj. z 119,1 TWh w 2010 r. do 161,4 TWh w 2030 r., co oznacza średnioroczne tempo wzrostu na poziomie 1,5%. Zwiększenie zapotrzebowania dotyczy wszystkich sektorów, przy czym w największym stopniu sektora handlu i usług (wzrost o 46%) oraz w dalszej kolejności – gospodarstw domowych (o 33%) i przemysłu (o 28%). Wskaźniki zawarte w zaktualizowanej prognozie wskazują na nieznaczne obniżenie prognozowanych wartości w stosunku do Prognozy_201145 (rys. 4.1.).

Rys. 4.1. Porównanie wyników prognoz finalnego zapotrzebowania na energię elektryczną Prognoza_2013 vs Prognoza_ 2011 180.0 160.0 140.0 [TWh] 120.0 100.0 80.0 60.0 40.0 20.0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 ww 0.0 Prognoza'2013 Prognoza'2011 źródło: Uaktualnienie prognozy zapotrzebowania na paliwa i energię do 2030 r., ARE S.A., czerwiec 2013 44 45 Aktualizacja Prognozy zapotrzebowania na paliwa i energię do 2030 roku, ARE, czerwiec 2013.

Aktualizacja Prognozy zapotrzebowania na paliwa i energię do 2030 roku, ARE, wrzesień 2011.

40  Monitor Polski

Z powyższych danych wynika także, że w związku ze wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną oraz przewidywanymi wyłączeniami jednostek wytwórczych Operator Sieci Przesyłowej (OSP) będzie miał trudności ze zbilansowaniem systemu, nawet przy uwzględnieniu oczekiwanego