Dziennik Ustaw Nr 139 — 8909 — Poz. 1168 i 1169 OSOBY POPIERAJÑCE LIST¢ KANDYDATÓW Lp.
Imi´ i nazwisko Adres zamieszkania Numer PESEL Podpis ———————— *) Niepotrzebne skreÊliç.
1169 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w podziemnych zak∏adach górniczych.
Na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r.
Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 117, poz. 1007) zarzàdza si´, co nast´puje:
Dzia∏ I Przepisy ogólne
§ 1Rozporzàdzenie okreÊla szczegó∏owe zasady
bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego zwiàzanego z ruchem w poszczególnych rodzajach podziemnych zak∏adów górniczych, a tak˝e szczegó∏owe zasady oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego oraz stosowania niezb´dnych Êrodków profilaktycznych zmniejszajàcych to ryzyko w formie dokumentu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych w ruchu tych zak∏adów.
§ 21. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do
1)przedsi´biorców,
2)pracowników zatrudnionych w ruchu podziemnych zak∏adów górniczych, zwanych dalej „zak∏adami górniczymi”.
2.Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio do:
1)podmiotów wykonujàcych w zakresie swej dzia∏alnoÊci zawodowej powierzone im czynnoÊci w ruchu zak∏adu górniczego, zwanych dalej „podmiotami”,
3)osób niewymienionych w ust. 1 pkt 2, je˝eli wykonujà prace lub przebywajà w zak∏adzie górniczym.
3.Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ tak˝e odpowiednio do:
1)likwidacji zak∏adu górniczego,
2)wykonywania robót geologicznych w podziemnych wyrobiskach górniczych, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8910 —
3)prowadzenia robót podziemnych z zastosowaniem techniki górniczej, okreÊlonych w odr´bnych przepisach,
4)sk∏adowania odpadów w podziemnych wyrobiskach górniczych.
Poz. 1169
2)wykonywania nadzoru nad pracami, o których mowa w pkt 1,
3)u˝ywania maszyn i urzàdzeƒ w zak∏adzie górniczym.
§ 3Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o rzeczoznawcy, nale˝y przez to rozumieç rzeczoznawc´ do
spraw ruchu zak∏adu górniczego.
3.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wykonuje swoje obowiàzki przy pomocy podleg∏ych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego, zwanych dalej „osobami kierownictwa i dozoru ruchu”.
§ 41. W zak∏adzie górniczym sporzàdza si´, uzupe∏nia i aktualizuje niezb´dnà dokumentacj´ prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego
§ 81. W zak∏adzie górniczym powinna byç zorganizowana i wyposa˝ona w odpowiednie Êrodki techniczne s∏u˝ba dyspozytorska ruchu
2.Rodzaje dokumentacji oraz ich zakres i wzory okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.
2.Zadaniem s∏u˝by dyspozytorskiej ruchu jest bie˝àca kontrola ruchu i stanu bezpieczeƒstwa wykonywania pracy.
3.Rodzaje dokumentacji prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego w zwiàzku z nabywaniem, przechowywaniem i u˝ywaniem Êrodków strza∏owych oraz jej zakres i wzory okreÊlajà odr´bne przepisy.
§ 5Przedsi´biorca zapewnia bie˝àce przeprowadzanie analiz i badaƒ niezb´dnych dla bezpiecznego
prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego, w tym dla oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego.
§ 61. Przedsi´biorca opracowuje, przed rozpocz´ciem prac, dla ka˝dego zak∏adu górniczego dokument
bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych w zak∏adzie górniczym, zwany dalej „dokumentem bezpieczeƒstwa”.
2.Dokument bezpieczeƒstwa powinien byç:
1)dost´pny w zak∏adzie górniczym,
2)aktualizowany ka˝dorazowo w przypadku zmiany, rozbudowy i przebudowy miejsca lub stanowiska pracy, powodujàcych zmian´ warunków pracy.
3.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powinien zapoznaç pracowników zak∏adu górniczego z obowiàzujàcym dokumentem bezpieczeƒstwa lub odpowiednià jego cz´Êcià.
4.Pracownik powinien potwierdziç na piÊmie fakt zapoznania go z treÊcià dokumentu bezpieczeƒstwa lub odpowiednià jego cz´Êcià oraz przestrzegaç jego postanowieƒ.
3.W sk∏ad s∏u˝by dyspozytorskiej ruchu wchodzà w szczególnoÊci dyspozytorzy ruchu posiadajàcy stwierdzone kwalifikacje osoby wy˝szego dozoru ruchu w specjalnoÊci górniczej.
4.Szczegó∏owy zakres dzia∏ania s∏u˝by dyspozytorskiej ruchu oraz jej organizacj´ ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
5.Wymóg posiadania kwalifikacji dyspozytorów ruchu, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy dyspozytorów w zak∏adach prowadzàcych roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej.
6.W dni wolne od pracy, w zak∏adach górniczych ca∏kowicie likwidowanych, dozwolone jest ∏àczenie funkcji osoby kierownictwa lub wy˝szego dozoru ruchu z funkcjà dyspozytora ruchu.
§ 91. Osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna
przestrzegaç ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego zakresu czynnoÊci, okreÊlajàcego jej obowiàzki, uprawnienia i zakres odpowiedzialnoÊci.
2.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za dor´czenie osobie kierownictwa i dozoru ruchu zakresu czynnoÊci, za pokwitowaniem odbioru.
§ 10Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne
osoby kierujàce zespo∏ami pracowników powinny:
5.ZawartoÊç dokumentu bezpieczeƒstwa okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.
1)organizowaç i prowadziç prac´, w sposób zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracowników, zak∏adu górniczego i Êrodowiska,
§ 71. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za
2)informowaç podleg∏ych im pracowników o przepisach i zasadach bezpiecznego wykonywania pracy.
1)prawid∏owà organizacj´ i prowadzenie ruchu zak∏adu górniczego,
§ 111. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza osoby kierownictwa i dozoru ruchu odpowiedzialne za
2)ustalenie zakresów dzia∏ania poszczególnych dzia∏ów ruchu oraz s∏u˝b specjalistycznych zak∏adu górniczego.
2.W zakresach dzia∏ania, o których mowa w ust. 1 pkt 2, okreÊla si´ w szczególnoÊci sposób:
1)koordynacji prac wykonywanych przez poszczególne dzia∏y ruchu i s∏u˝by specjalistyczne oraz prac wykonywanych przez pracowników podmiotów,
1)ustalanie sk∏adów zespo∏ów pracowniczych pod wzgl´dem ich liczebnoÊci i kwalifikacji pracowników,
2)wyznaczanie przodowych zespo∏ów, o których mowa w pkt 1.
2.Przodowym zespo∏u pracowniczego, zatrudnionego w wyrobiskach lub miejscach znacznie oddalo- Dziennik Ustaw Nr 139 — 8911 — Poz. 1169 nych od innych miejsc pracy, mo˝e byç wy∏àcznie wyspecjalizowany pracownik. wiednio dla stanowiska lub miejsca pracy ka˝demu pracownikowi, za pokwitowaniem odbioru.
3.Do wykonywania pracy w wyrobiskach lub miejscach, o których mowa w ust. 2, mo˝e byç wyznaczona osoba, która posiada doÊwiadczenie w wykonywaniu powierzonych czynnoÊci. Wyznaczona osoba powinna utrzymywaç ∏àcznoÊç ze s∏u˝bà dyspozytorskà ruchu, zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
5.Pracownicy powinni zapoznaç si´ z treÊcià instrukcji, o których mowa w ust. 1, oraz wykonywaç prac´ zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie si´ z treÊcià instrukcji pracownicy potwierdzajà na piÊmie.
§ 121. Rozk∏ad pracy oraz dy˝urów osób kierownictwa i dozoru ruchu ustala si´ w taki sposób, aby
ruch zak∏adu górniczego prowadzony by∏ pod nadzorem niezb´dnej liczby osób kierownictwa i dozoru ruchu o odpowiednich specjalnoÊciach technicznych.
2.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza na piÊmie dla ka˝dej zmiany, tak˝e w dni wolne od pracy, osob´ kierownictwa lub wy˝szego dozoru ruchu w specjalnoÊci górniczej, która powinna byç obecna w zak∏adzie górniczym niezale˝nie od dyspozytora ruchu, w celu sprawowania nadzoru nad prowadzeniem ruchu zak∏adu górniczego na danej zmianie.
3.Niezale˝nie od postanowieƒ ust. 1, dla ka˝dej zmiany, tak˝e w dni wolne od pracy, ustala si´ dy˝ury kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub jego zast´pców, którzy nawet gdy przebywajà poza zak∏adem górniczym, b´dà mogli stawiç si´ niezw∏ocznie w zak∏adzie górniczym.
4.Dyspozytor ruchu powinien byç powiadomiony o miejscu pobytu osób, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz powinien mieç mo˝liwoÊç ich powiadomienia.
5.W dni wolne od pracy stan wyrobisk oraz obiektów i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego kontroluje si´ w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
§ 131. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest
odpowiedzialny za opracowanie instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy dla stanowisk lub miejsc pracy w ruchu zak∏adu górniczego zwiàzanych ze szczególnym ryzykiem; po konsultacji z pracownikami lub ich reprezentantami kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza te instrukcje.
2.Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà, i okreÊlaç w szczególnoÊci:
1)sposoby bezpiecznego wykonywania pracy,
2)zasady post´powania w sytuacjach awaryjnych, z uwzgl´dnieniem zagro˝eƒ wyst´pujàcych przy wykonywaniu poszczególnych prac,
3)zasady ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt 2.
3.Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny zawieraç informacje o stosowaniu sprz´tu ratowniczego i dzia∏aniach, które powinny byç podj´te w przypadku zagro˝enia.
4.Kierownicy dzia∏ów ruchu zak∏adu górniczego przekazujà instrukcje, o których mowa w ust. 1, odpo-
§ 141. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, przed
przystàpieniem podmiotów do wykonywania pracy w ruchu zak∏adu górniczego, okreÊla na piÊmie szczegó∏owy podzia∏ obowiàzków mi´dzy osobami kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego a podmiotem, w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji prac.
2.OkreÊlajàc obowiàzki, o których mowa w ust. 1, uwzgl´dnia si´ w szczególnoÊci:
1)zasady wspó∏pracy mi´dzy osobami kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego a podmiotem w zakresie organizacji pracy, bezpieczeƒstwa, ochrony zdrowia i zapobiegania ryzyku zawodowemu oraz wzajemnego informowania si´ o istniejàcym ryzyku,
2)organizacj´ przeszkolenia pracowników wykonujàcych prace w zakresie obowiàzujàcych w zak∏adzie górniczym przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego, wyst´pujàcych zagro˝eƒ, porzàdku i dyscypliny pracy, zasad ∏àcznoÊci i alarmowania, znajomoÊci rejonu prac, a tak˝e zg∏aszania wypadków i zagro˝eƒ,
3)zasady i warunki dostarczania materia∏ów, urzàdzeƒ, sprz´tu i dokumentów kartograficznych.
3.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego o podj´ciu prac w ruchu zak∏adu górniczego przez podmiot najpóêniej w dniu ich rozpocz´cia.
§ 15Pracownicy lub ich reprezentanci powinni byç
informowani o wszystkich podejmowanych dzia∏aniach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia w miejscach i na stanowiskach pracy. Informacje powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà.
§ 16Pracownik mo˝e byç dopuszczony do pracy
w ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli:
1)posiada wymagane kwalifikacje lub potrzebne umiej´tnoÊci do wykonywania pracy,
2)odby∏ aktualne przeszkolenia w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy,
3)posiada dostatecznà znajomoÊç przepisów oraz zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy,
4)w wyniku badaƒ lekarskich oraz innych wymaganych badaƒ zosta∏ uznany za zdolnego do wykonywania okreÊlonej pracy.
§ 171. Dopuszczenie do pracy osób zatrudnionych
w kierownictwie i dozorze ruchu zak∏adu górniczego, których zakres czynnoÊci obejmuje sprawy:
1)techniki strza∏owej, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8912 —
2)przewietrzania i zwalczania zagro˝eƒ: py∏owego, po˝arowego, metanowego, wyrzutami gazów i ska∏,
3)zagro˝enia tàpaniami,
4)podsadzania wyrobisk górniczych,
5)ruchu wyciàgów szybowych — mo˝e nastàpiç tylko po ukoƒczeniu przez te osoby specjalistycznego przeszkolenia.
2.Odbycie specjalistycznego przeszkolenia, o którym mowa w ust. 1, jest wymagane równie˝ od pracowników przed dopuszczeniem ich do pracy w ruchu zak∏adu górniczego na stanowiskach:
1)górnika,
2)górnika rabunkarza,
3)cieÊli szybowego.
§ 18
Przed rozpocz´ciem pracy pracownik powinien sprawdziç w zakresie swoich kompetencji warunki w miejscu pracy, a w szczególnoÊci techniczne Êrodki bezpieczeƒstwa oraz narz´dzia. Wyniki sprawdzenia przekazuje osobie dozoru ruchu.
§ 191. Pracownik mo˝e byç zatrudniony na nowym stanowisku pracy po odbyciu przeszkolenia w zakresie
1)zagro˝eƒ wyst´pujàcych na tym stanowisku,
2)sposobów ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt 1,
3)metod bezpiecznego wykonywania prac.
2.Instrukta˝ stanowiskowy powinny prowadziç osoby kierujàce pracownikami, przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instrukta˝u.
3.Pracownicy, którzy byli nieobecni w pracy d∏u˝ej ni˝ 6 miesi´cy, po powrocie do pracy powinni byç ponownie przeszkoleni w zakresie bezpiecznego wykonywania okreÊlonych prac.
§ 20W zak∏adzie górniczym prowadzi si´ ewidencj´ osób zatrudnionych na powierzchni i przebywajàcych w wyrobiskach oddzia∏ów, stosujàc odpowiedni
sposób ewidencjonowania, pozwalajàcy w szczególnoÊci na ustalenie liczby osób znajdujàcych si´ w tych wyrobiskach oraz umo˝liwiajàcy ich identyfikacj´.
§ 211. Przebywajàcy w wyrobisku powinien posiadaç przy sobie znaczek kontrolny lub inny identyfikator
i okazywaç go na ˝àdanie osób kierownictwa i dozoru ruchu lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli.
2.Na lampie górniczej i sprz´cie oczyszczajàcym (poch∏aniaczu ochronnym) osoby przebywajàcej w wyrobisku umieszcza si´ widoczny numer, zgodny z numerem znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora.
§ 22Osoby dozoru ruchu oddzia∏u powinny, po zakoƒczeniu zmiany, wpisaç do ksià˝ki, w której ewidencjonowane sà osoby, o których mowa w § 20, informacje dotyczàce
Poz. 1169
1)liczby pracowników, którzy wyjechali na powierzchni´,
2)pracowników, którzy pozostali w wyrobiskach, podajàc ich nazwiska, numery identyfikacyjne, miejsce zatrudnienia i przewidziany czas wyjazdu,
3)osób dozoru ruchu, które przej´∏y nadzór nad pracownikami, o których mowa w pkt 2.
§ 231. Osoby niezatrudnione w ruchu zak∏adu górniczego mogà przebywaç w wyrobiskach tylko za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego i w obecnoÊci
wyznaczonego pracownika zak∏adu górniczego.
2.Obowiàzek uzyskania zgody, o której mowa w ust. 1, nie dotyczy osób upowa˝nianych do przeprowadzania kontroli.
§ 24Pracownicy zak∏adu górniczego niezatrudnieni w danym oddziale ruchu oraz osoby nieb´dàce pracownikami zak∏adu górniczego wykonujàcy prace
w tym oddziale powinni zg∏osiç swoje przyjÊcie i wyjÊcie osobie dozoru ruchu oddzia∏u.
§ 25
1.W miejscach, w których powsta∏o zagro˝enie bezpieczeƒstwa ruchu zak∏adu górniczego lub pracowników, mogà byç wykonywane tylko prace zwiàzane z usuwaniem zagro˝enia. Prace takie mogà byç wykonywane tylko przez wyspecjalizowanych pracowników 2. Podj´cie dalszej pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, mo˝e nastàpiç dopiero po stwierdzeniu przez osob´ dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie zosta∏o usuni´te.
3.Wykonywanie prac zwiàzanych z usuwaniem zagro˝eƒ lub w innych niebezpiecznych warunkach mo˝e odbywaç si´ tylko pod sta∏ym i bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu.
§ 26
Zb´dne wyrobiska, w tym otwory wiertnicze, zabezpiecza si´ lub likwiduje w taki sposób, aby nie stanowi∏y zagro˝enia. Zabezpieczenia wymaga tak˝e dost´p do wyrobisk, których stan zagra˝a bezpieczeƒstwu.
§ 27
Niedopuszczalne jest usuwanie urzàdzeƒ i instalacji ochronnych, u˝ywanie ich niezgodnie z przeznaczeniem, a tak˝e samowolne wy∏àczanie. W przypadku uszkodzenia tych urzàdzeƒ i instalacji niezw∏ocznie doprowadza si´ je do w∏aÊciwego stanu, stosujàc w tym czasie inne odpowiednie zabezpieczenia.
§ 281. Zak∏ad górniczy wyposa˝a si´ w
1)ogólnozak∏adowà ∏àcznoÊç telefonicznà umo˝liwiajàcà porozumiewanie si´ w wyrobiskach i z powierzchnià,
2)ogólnozak∏adowy system dyspozytorski obejmujàcy w szczególnoÊci :
a)system alarmowania pracowników zatrudnionych w wyrobiskach na wypadek zagro˝enia wymagajàcego wycofania ludzi z poszczególnych miejsc pracy,
b)system kontroli stanu zagro˝eƒ.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8913 — Poz. 1169 2. Pracownicy zatrudnieni w wyrobiskach powinni byç zaznajomieni ze znaczeniem sygna∏ów alarmowych i sposobem ich nadawania.
10)budynki stacji elektroenergetycznych oraz g∏ówne urzàdzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i Êredniego napi´cia,
§ 29
W zak∏adzie górniczym stosuje si´ maszyny, urzàdzenia i materia∏y, które spe∏niajà wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu oraz w odr´bnych przepisach.
11)urzàdzenia i instalacje g∏ównego odwadniania,
§ 301. Oddanie do ruchu podstawowych obiektów, maszyn i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego wymaga
uzyskania zezwolenia wydanego przez w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego.
14)mosty i estakady technologiczne, 2. Do podstawowych obiektów, maszyn i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego zalicza si´:
§ 31
1.Zezwolenie, o którym mowa w § 30 ust. 1, wydaje si´ na wniosek kierownika ruchu zak∏adu górniczego na podstawie przed∏o˝onej dokumentacji technicznej i protoko∏u odbioru technicznego dokonanego przez komisj´ powo∏ywanà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
1)szyby,
2)górnicze wyciàgi szybowe w szybach i szybikach,
3)stacje wentylatorów g∏ównych,
4)stacje odmetanowania wraz z siecià rurociàgów,
5)wewn´trzne instalacje i sieci elektroenergetyczne wysokiego i Êredniego napi´cia, zasilajàce podstawowe obiekty i urzàdzenia na powierzchni,
6)centrale i dyspozytornie wraz z systemami ∏àcznoÊci, bezpieczeƒstwa i alarmowania oraz magistralne sieci telekomunikacyjne,
7)urzàdzenia i uk∏ady przewozu ludzi w wyrobiskach poziomych oraz pochy∏ych o nachyleniu do 45°,
8)g∏ówne stacje spr´˝arek powietrza wraz z siecià rurociàgów w szybach,
9)urzàdzenia i uk∏ady g∏ównego odwadniania wraz z rozdzielniami zasilajàcymi,
10)g∏ówne sk∏ady paliw, olejów i Êrodków smarnych oraz sta∏e komory nape∏niania paliwem Êrodków transportowych,
11)g∏ówne urzàdzenia do wytwarzania i transportu podsadzki i mieszanin doszczelniajàcych.
3.Przepisu ust. 1 nie stosuje si´, gdy wymieniony w ust. 2 obiekt, maszyna i urzàdzenie stanowi wyposa˝enie lub cz´Êç sk∏adowà obiektu budowlanego zak∏adu górniczego, dla którego zezwolenia na u˝ytkowanie wydawane sà na podstawie odr´bnych przepisów.
4.Do obiektów budowlanych zak∏adu górniczego w podziemnych zak∏adach górniczych zalicza si´ w szczególnoÊci:
1)budynki maszyn wyciàgowych,
2)budynki nadszybia,
3)budynki lampiarni,
4)obiekty i urzàdzenia przeróbcze,
5)budynki stacji odmetanowania wraz z g∏ównà siecià rurociàgów,
6)obiekty stacji wentylatorów g∏ównych,
12)wolno stojàce budynki centrali telefonicznych i dyspozytorni,
13)przeciwpo˝arowe zbiorniki,
15)obiekty podsadzkowe,
16)obiekty placów sk∏adowych urobku.
2.Protokó∏ odbioru technicznego w szczególnoÊci zawiera informacj´, ˝e planowany do oddania do ruchu obiekt, maszyna lub urzàdzenie wykonane zosta∏y zgodnie z dokumentacjà technicznà, a wyniki wykonanych pomiarów i prób zgodne sà z wymaganiami okreÊlonymi w odr´bnych przepisach i w Polskich Normach.
3.Zezwolenie, o którym mowa w § 30 ust. 1, wydaje si´ po uzyskaniu zezwoleƒ i decyzji wymaganych na podstawie odr´bnych przepisów oraz potwierdzeniu, ˝e dany obiekt, maszyna i urzàdzenie spe∏nia wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego.
§ 321. Wymagania okreÊlone w § 30—31 powinny
byç spe∏nione w przypadku wprowadzenia istotnych zmian konstrukcyjnych lub zmian warunków eksploatacji podstawowych obiektów i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego.
2.Za istotnà zmian´ konstrukcyjnà lub zmian´ warunków eksploatacji uwa˝a si´ odpowiednio — zmian´ parametrów konstrukcyjnych lub warunków prowadzenia ruchu, które zawarte zosta∏y w dokumentacjach technicznych i w zezwoleniu na oddanie do ruchu zak∏adu górniczego podstawowych obiektów, urzàdzeƒ i maszyn zak∏adu górniczego.
§ 33W∏aÊciwy organ nadzoru górniczego mo˝e
przed wydaniem zezwolenia, o którym mowa w § 30 ust. 1, zarzàdziç przeprowadzenie próbnego ruchu obiektów, maszyn i urzàdzeƒ, okreÊliç jego zakres i sposób kontroli oraz uzale˝niç wydanie zezwolenia od uzyskanych wyników.
§ 34Szczególne wymagania, jakie powinny byç
spe∏nione w odniesieniu do obiektów i urzàdzeƒ wymienionych w § 30 ust. 2 pkt 2, okreÊlajà przepisy
§ 453—456
Dzia∏ II
7)szybowe wie˝e wyciàgowe,
8)budynki g∏ównych stacji spr´˝arek powietrza wraz z rurociàgami,
9)budynki centralnych stacji klimatyzacyjnych, Prace miernicze i geologiczne
§ 351. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego powinna
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8914 —
1)wykonywaç prace miernicze i geologiczne w celu rozpoznawania i dokumentowania warunków geologiczno-górniczych i hydrogeologicznych oraz parametrów z∏o˝a,
2)przedstawiaç sytuacj´ wyrobisk górniczych w okresie budowy, ruchu (eksploatacji) i likwidacji zak∏adu górniczego.
2.W zakresie wykonywania prac mierniczych w szczególnoÊci:
1)wykonuje si´ geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokoÊciowe wyrobisk,
2)sporzàdza si´ i uzupe∏nia mapy podstawowe, przeglàdowe oraz specjalne,
3)wykonuje si´ pomiary realizacyjne przy budowie obiektów budowlanych zak∏adu górniczego i prowadzeniu wyrobisk,
4)wykonuje si´ pomiary inwentaryzacyjne i kontrolne wyrobisk górniczych oraz urzàdzeƒ i obiektów zak∏adu górniczego podczas ruchu i likwidacji,
5)wyznacza si´ granice filarów ochronnych, bezpieczeƒstwa i oporowych,
6)wykonuje si´ pomiary orientacyjne zak∏adu górniczego,
7)uzupe∏nia si´ mapy aktualnej sytuacji górniczo-geologicznej sàsiednich zak∏adów górniczych,
8)aktualizuje si´ mapy sytuacyjno-wysokoÊciowe powierzchni w zwiàzku z dzia∏alnoÊcià górniczà,
9)obserwuje si´ deformacj´ terenu i obiektów budowlanych obj´tych wp∏ywami eksploatacji górniczej.
3.W zakresie wykonywania prac geologicznych w szczególnoÊci:
1)prowadzi si´ profilowanie wyrobisk,
2)wykonuje si´ w wyrobiskach pomiary zaburzeƒ geologicznych oraz parametrów z∏o˝a,
3)okreÊla si´ parametry geomechaniczne z∏o˝a i ska∏ otaczajàcych, Poz. 1169 chowywaniu dokumentacji mierniczo-geologicznej poza zak∏adem górniczym, pod warunkiem zapewnienia w∏aÊciwego zabezpieczenia przed uszkodzeniem i dost´pem osób niepowo∏anych.
6.W zak∏adach prowadzàcych roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej wykonuje si´ prace mierniczo-geologiczne w zakresie dostosowanym do wykonywanych robót.
§ 361. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna przygotowuje i sporzàdza mapy wyrobisk na potrzeby
1)kierownika ruchu zak∏adu górniczego, w skali 1 : 2000 lub 1 : 5000, wraz z g∏ównymi przekrojami geologicznymi; przy eksploatacji wielowarstwowej mo˝na sporzàdzaç mapy w skali 1 : 1000,
2)osób kierownictwa ruchu zak∏adu górniczego, wskazanych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, w skali 1 : 2000 lub, w razie prowadzenia eksploatacji wielowarstwowej, sporzàdza si´ mapy w skali 1 : 1000,
3)kierownika dzia∏u wentylacji i kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego — mapy wentylacyjne w skali 1 : 2000; w uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na sporzàdzanie map wentylacyjnych w innej skali,
4)osób Êredniego dozoru górniczego, w skali 1 : 1000 lub 1 : 2000 (mapy oddzia∏owe) oraz w skali 1 : 5000 przy du˝ych odleg∏oÊciach mi´dzy robotami górniczymi prowadzonymi przez oddzia∏.
2.Na mapach okreÊlonych w ust. 1 s∏u˝ba mierniczo-geologiczna przedstawia:
1)aktualne usytuowanie wyrobisk,
2)aktualny stan rozpoznania geologicznego, w szczególnoÊci w zakresie struktury i parametrów zalegania pok∏adów, zaburzeƒ tektonicznych i sedymentacyjnych oraz parametrów geomechanicznych,
4)prowadzi si´ badania hydrogeologiczne wyprzedzajàce roboty górnicze,
3)oznaczenie êróde∏ zagro˝eƒ naturalnych, w tym kraw´dzi eksploatacyjnych w ni˝ej i wy˝ej zalegajàcych pok∏adach,
5)wykonuje si´ opróbowania z∏o˝a i wód kopalnianych,
4)oznaczenie granic wyst´powania poszczególnych rodzajów zagro˝eƒ naturalnych oraz ich stopni,
6)prowadzi si´ ewidencj´ zasobów i strat w zasobach z∏ó˝ kopalin,
5)oznaczenie granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeƒstwa i granicznych.
7)prowadzi si´ okresowe analizy gospodarki z∏o˝em w procesie wydobywania, 3. Terminy sporzàdzania i uzupe∏niania map specjalnych wyrobisk ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
8)okreÊla si´ warunki geologiczne i hydrogeologiczne dla projektowanych i prowadzonych robót górniczych oraz likwidowanych wyrobisk górniczych,
9)prowadzi si´ bilans wód kopalnianych.
4.Zak∏ad górniczy posiada odpowiednià sk∏adnic´ do przechowywania dokumentacji mierniczo-geologicznej, wyposa˝onà i prowadzonà zgodnie z odr´bnymi przepisami.
5.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e podjàç decyzj´, w uzgodnieniu z przedsi´biorcà, o prze-
§ 371. Osoby dozoru ruchu, wyznaczone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, sporzàdzajà
w okresach miesi´cznych szkice sztygarskie, na podstawie których s∏u˝ba mierniczo-geologiczna wykonuje pomiary uzupe∏niajàce i aktualizuje mapy wyrobisk.
2.W razie nag∏ego odci´cia dost´pu do wyrobisk i niemo˝liwoÊci wykonania pomiarów uzupe∏niajàcych, mapy wyrobisk uzupe∏nia si´ na podstawie szkiców sztygarskich.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8915 — Poz. 1169 3. Szkice sztygarskie przechowuje si´ w sk∏adnicy, o której mowa w § 35 ust. 4.
2.Projekt techniczny eksploatacji zawiera w szczególnoÊci:
§ 381. Kierownik s∏u˝by mierniczo-geologicznej
niezw∏ocznie informuje kierownika ruchu zak∏adu górniczego o:
1)charakterystyk´ z∏o˝a (pok∏adu), wraz z niezb´dnymi mapami i przekrojami,
1)prowadzeniu robót górniczych niezgodnie z planem ruchu zak∏adu górniczego lub innà zatwierdzonà dokumentacjà,
3)sposoby udost´pniania i przygotowania z∏o˝a (pok∏adu) do wybierania,
2)zbli˝aniu si´ prowadzonych robót górniczych do granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeƒstwa i granicznych, kraw´dzi eksploatacyjnych, zrobów, wodonoÊnych uskoków, zawodnionych warstw nadk∏adu lub do miejsc wyst´powania innych zagro˝eƒ,
3)stwierdzonych istotnych zmianach warunków geologicznych, hydrogeologicznych i geotechnicznych,
4)nieprawid∏owoÊciach w gospodarowaniu zasobami z∏o˝a podczas ich wydobywania.
2.S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego przekazuje kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego informacje wymienione w ust. 1, zamieszczone w ksià˝ce uwag s∏u˝by mierniczo-geologicznej.
§ 391. Roboty górnicze prowadzone w sàsiedztwie
granic filara bezpieczeƒstwa, a je˝eli nie ustanowiono filara bezpieczeƒstwa w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 100 m od granic zbiorników wodnych, uskoków wodonoÊnych, miejsc wyst´powania wody z luênym materia∏em lub pól po˝arowych, mogà byç prowadzone tylko pod nadzorem s∏u˝by mierniczo-geologicznej, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
2.Przepis ust. 1 stosuje si´ odpowiednio do prowadzenia robót górniczych na zbicie.
2)uwarunkowania powierzchniowe,
4)systemy wybierania z∏o˝a,
5)sposób przewietrzania,
6)sposób zabezpieczenia przed wyst´pujàcymi zagro˝eniami, dostosowany do rodzajów i stopnia nasilenia wyst´pujàcych zagro˝eƒ,
7)schematy odstawy urobku i transportu materia∏ów,
8)sposób odwadniania,
9)schemat zasilania w energi´ oraz uk∏ad rurociàgów wodnych, przeciwpo˝arowych, spr´˝onego powietrza, podsadzkowych i innych,
10)okreÊlenie sposobu doprowadzania energii, w szczególnoÊci elektrycznej, wraz z rozplanowaniem sieci,
11)systemy ∏àcznoÊci oraz sygnalizacji alarmowych.
§ 421. Dla wszystkich robót, przed rozpocz´ciem
1)drà˝enia,
2)eksploatacji,
3)zbrojenia,
4)likwidacji,
5)robót wiertniczych — otworów o d∏ugoÊci powy˝ej 10 m — opracowuje si´ projekty techniczne wraz z technologià wykonywania robót.
3.Kierownik s∏u˝by mierniczo-geologicznej informuje kierownika dzia∏u robót górniczych o ka˝dym przypadku prowadzenia robót górniczych, o których mowa w ust. 1 i 2.
2.Na wniosek kierownika ruchu zak∏adu górniczego dla przebudów wyrobisk i innych robót górniczych sporzàdza si´ projekt techniczny albo technologi´ wykonywania.
Dzia∏ III 3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza projekty, o których mowa w ust. 1 i 2.
Roboty górnicze 4. Projekt techniczny zawiera w szczególnoÊci:
Rozdzia∏ 1
1)map´ wyrobisk górniczych z naniesieniem przewidywanych robót górniczych i planowanych strat w zasobach, Postanowienia ogólne
§ 401. Roboty górnicze prowadzi si´ na podstawie
dokumentacji okreÊlajàcej w sposób szczegó∏owy sytuacj´ geologicznà i górniczà.
2.Z∏o˝e kopaliny przygotowuje si´ i wybiera planowo, w sposób uwzgl´dniajàcy wp∏yw prowadzonych robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchni´.
§ 411. Dla ka˝dego jeszcze nieeksploatowanego
z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci, przed rozpocz´ciem robót górniczych, opracowuje si´ projekt techniczny eksploatacji, który zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
2)niezb´dne przekroje i dane mierniczo-geologiczne,
3)charakterystyk´ zagro˝eƒ naturalnych, spodziewanych zaburzeƒ geologicznych, wynikajàcà z dotychczas prowadzonych robót górniczych, z uwzgl´dnieniem robót prowadzonych w sàsiednich zak∏adach górniczych,
4)sposoby zabezpieczenia przed zagro˝eniami,
5)rodzaj i typ obudowy,
6)sposób przewietrzania,
7)rodzaj i charakterystyk´ technicznà maszyn, urzàdzeƒ i instalacji stosowanych w wyrobisku, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8916 —
8)wp∏yw likwidowanych wyrobisk na sàsiednie partie pok∏adów i sàsiednie zak∏ady górnicze,
9)zasady organizacji pracy i nadzoru robót.
5.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyra˝a zgod´ na rozpocz´cie robót, o których mowa w ust. 1, na podstawie protoko∏u odbioru technicznego dokonanego przez komisj´ powo∏anà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego oraz na podstawie projektu technicznego.
§ 43W przypadku zbli˝ania si´ wyrobiska do metanowej partii z∏o˝a (pok∏adu) lub do miejsca, w którym
jest spodziewane nagromadzenie gazów wybuchowych lub szkodliwych dla zdrowia, jak równie˝ do nieczynnych wyrobisk, post´p przodka wyprzedza si´ odpowiednimi przedwiertami oraz stosuje inne odpowiednie Êrodki dla zapewnienia bezpieczeƒstwa.
§ 441. Ka˝de wyrobisko kontroluje odpowiedni
oddzia∏ ruchu zak∏adu górniczego oraz utrzymuje si´ w bezpiecznym i funkcjonalnym stanie.
Poz. 1169 3. Przepis ust. 2 nie dotyczy wyrobisk wykonanych w obudowie kotwowej w zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi oraz cynku i o∏owiu, w których przez zawa∏ rozumie si´ niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie si´ do wyrobiska mas skalnych na skutek opadu ska∏ stropowych na wysokoÊç równà lub wi´kszà od d∏ugoÊci kotwi obudowy podstawowej, powodujàce ca∏kowità lub cz´Êciowà utrat´ funkcjonalnoÊci lub bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobiska.
Rozdzia∏ 2 Roboty wiertnicze
§ 471. Podczas wykonywania otworu wiertniczego
dokumentuje si´ wynik wiercenia oraz na bie˝àco rejestruje objawy wyp∏ywów gazu lub wody.
2.Wykonywanie otworów wiertniczych odbywa si´ pod nadzorem geologa górniczego oraz osób dozoru ruchu wyznaczonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
2.Sposób okresowego odbioru robót górniczych przez s∏u˝b´ mierniczo-geologicznà okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
3.Podczas wiercenia wiertacz powinien prowadziç obserwacje:
§ 45Osoby Êredniego dozoru ruchu prowadzàce
roboty górnicze na danej zmianie powinny:
2)zwiercin wynoszonych przez p∏uczk´,
1)posiadaç podczas pracy map´ wyrobisk, o której mowa w § 36 ust. 1, oraz dokonywaç uzupe∏nieƒ danymi o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z oznaczeniem napotkanych zagro˝eƒ,
2)zg∏aszaç niezw∏ocznie s∏u˝bie mierniczo-geologicznej zmiany warunków geologicznych, wodnych i gazowych, napotkane podczas prowadzenia robót górniczych,
3)informowaç s∏u˝b´ mierniczo-geologicznà o zamierzonej likwidacji wyrobiska lub o powsta∏ym braku dost´pu do wyrobiska.
§ 461. Osoba wykonujàca roboty górnicze — górnik przodowy lub strza∏owy, operator maszyn górniczych powinna
1)przed rozpocz´ciem pracy na danej zmianie, po ka˝dej d∏u˝szej przerwie w pracy, po ka˝dym wstrzàsie, po wydrà˝eniu odcinka wyrobiska wymagajàcego zabudowy oraz po wykonaniu robót strza∏owych zbadaç strop i ociosy wyrobiska, oberwaç z miejsca bezpiecznego bry∏y górotworu stwarzajàce zagro˝enie lub zabezpieczyç obudowà te bry∏y górotworu, które nie mogà byç oberwane,
2)obserwowaç zachowanie stropu, spàgu i ociosów wyrobiska,
3)podjàç dzia∏ania majàce na celu usuni´cie skutków zawa∏u w wyrobisku lub wy∏àczyç wyrobisko z ruchu zak∏adu górniczego.
2.Przez zawa∏ w wyrobisku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, rozumie si´ niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie si´ do wyrobiska mas skalnych lub kopaliny ze stropu, albo ociosu w stopniu powodujàcym niemo˝noÊç przywrócenia pierwotnej funkcji wyrobiska w czasie krótszym ni˝ 8 godzin.
1)przep∏ywu p∏uczki przez otwór,
3)wyp∏ywu gazu lub wody z otworu.
§ 481. Dla otworów wiertniczych, które stanowià
lub mogà stanowiç zagro˝enie i nie ma mo˝liwoÊci ich likwidacji, wyznacza si´ filary bezpieczeƒstwa o promieniu co najmniej 20 m.
2.Filar bezpieczeƒstwa zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
3.Podczas wykonywania otworów wiertniczych z wyrobisk górniczych, w razie spodziewanego wyp∏ywu gazu lub wody pod ciÊnieniem, stosuje si´ niezb´dne zabezpieczenia przed ich wyp∏ywem do wyrobisk.
4.W razie stwierdzenia silnego wyp∏ywu gazów, wody, wyrzucenia p∏uczki lub zaniku p∏uczki wstrzymuje si´ wiercenie, otwór zamyka oraz zawiadamia si´ osob´ dozoru ruchu.
5.Instalacja elektryczna dla nap´du urzàdzeƒ wiertniczych oraz dla oÊwietlenia wyrobiska podczas wiercenia otworów badawczych, metanowych, d∏ugich strza∏owych oraz podczas wiercenia otworów dla rozpoznania warunków wodnych z wyrobisk powinna mieç budow´ przeciwwybuchowà.
6.Przepisy ust. 5 nie dotyczà otworów strza∏owych wierconych z u˝yciem wiertnic samojezdnych w zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopaliny niepalne w warunkach braku zagro˝enia metanowego.
7.Otwory wiertnicze likwiduje si´ zgodnie z projektem technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1.
§ 491. W celu rozeznania warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych i gazowych na potrzeby
g∏´bienia szybu odwierca si´ otwór badawczy na ca∏à projektowanà g∏´bokoÊç szybu. W przypadku trudnych Dziennik Ustaw Nr 139 — 8917 — warunków geologicznych odwierca si´ wi´kszà liczb´ otworów badawczych dla dok∏adniejszego rozeznania górotworu.
2.Szyb mo˝e byç g∏´biony bez otworu badawczego, je˝eli warunki hydrogeologiczne, geotechniczne i gazowe sà rozpoznane na podstawie otworów wiertniczych lub wyrobisk istniejàcych w bezpoÊrednim sàsiedztwie projektowanego szybu.
3.Przy wierceniu otworu badawczego okreÊla si´:
1)g∏´bokoÊç zalegania z∏o˝a (strop i spàg) oraz rodzaj przewiercanych warstw skalnych górotworu,
2)wykszta∏cenie litologiczne przewiercanych warstw,
3)w∏aÊciwoÊci geotechniczne ska∏, Poz. 1169 sowuje si´ do rodzaju przewiercanych ska∏ w taki sposób, aby nie powsta∏y pustki.
§ 531. Podczas wiercenia otworów mro˝eniowych
sprawdza si´ kierunek otworu i wielkoÊç odchylenia.
2.Pomiary pionowoÊci wykonuje si´ w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 10 m, a wyniki nanosi na tarcze mro˝eniowe w przedzia∏ach g∏´bokoÊciowych co 50 m.
3.Kr´gi otworów mro˝eniowych powinny zamykaç si´ na ka˝dej tarczy wyznaczonych przedzia∏ów g∏´bokoÊciowych; w przypadku niezamykania si´ kr´gu otworów mro˝eniowych odwierca si´ otwory dodatkowe.
4)liczb´ i g∏´bokoÊç wyst´pujàcych horyzontów wodnych oraz ciÊnienie hydrostatyczne i wielkoÊç dop∏ywu wody,
§ 54Proces zamra˝ania górotworu kontroluje si´
przynajmniej jednym otworem kontrolnym zewn´trznym.
5)wyst´powanie horyzontów gazowych oraz ciÊnienie i wielkoÊç dop∏ywu gazu.
§ 55W razie zamra˝ania górotworu w wyrobisku
poziomym, otwory mro˝eniowe wierci si´ poprzez rury prowadnicze, zawory lub tamy.
4.Podczas wiercenia oprócz normalnych prób wiertniczych pobiera si´ próby ska∏ o strukturze nienaruszonej, celem okreÊlenia kàta tarcia wewn´trznego, kohezji, ci´˝aru obj´toÊciowego, porowatoÊci, wilgotnoÊci naturalnej i granicy p∏ynnoÊci oraz plastycznoÊci.
§ 501. Ka˝dy nawiercony horyzont wodny bada si´
dla okreÊlenia:
1)g∏´bokoÊci wyst´powania,
2)gruboÊci warstwy wodonoÊnej,
3)poziomu hydrostatycznego,
4)wielkoÊci dop∏ywu i ciÊnienia wody,
5)temperatury wody,
6)stabilnoÊci Êcian otworu,
§ 561. Otwór wiertniczy o Êrednicy wi´kszej ni˝
500 mm (wielkoÊrednicowy) powinien mieç obudow´ dostosowanà do warunków geologiczno-górniczych i jego przeznaczenia.
2.Obudowa otworu wiertniczego powinna wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa nie mniejszy ni˝ 2, w stosunku do przewidywanego ciÊnienia zgniatajàcego.
3.Przestrzeƒ mi´dzy obudowà otworu wiertniczego a górotworem wype∏nia si´ oraz uszczelnia w przypadkach koniecznych.
7)sk∏adu chemicznego i aktywnoÊci wody w stosunku do cementu.
4.W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na pozostawienie otworu wiertniczego bez obudowy.
2.Ka˝dy nawiercony horyzont gazowy bada si´ dla okreÊlenia:
§ 57Wlot i wylot otworu wielkoÊrednicowego odpowiednio si´ zabezpiecza
1)g∏´bokoÊci,
2)strefy wyst´powania,
3)ciÊnienia, dop∏ywu i sk∏adu chemicznego gazów.
3.Po zakoƒczeniu badaƒ horyzontu wodnego lub gazowego szczelnie odizolowuje si´ go od otworu rurami wiertniczymi, i∏owaniem, cementacjà, chemicznie lub w inny sposób.
§ 511. Otwór badawczy likwiduje si´, je˝eli nie jest
wykorzystany dla celów zamro˝enia górotworu lub innych celów.
2.Likwidacj´ otworów badawczych przeprowadza si´ w sposób zabezpieczajàcy przed:
1)naruszeniem naturalnych stosunków wodnych,
2)powstaniem zagro˝eƒ gazowych,
3)wdarciem si´ wody.
§ 52Rodzaj i w∏asnoÊci fizyczne p∏uczki oraz inne
parametry wiercenia otworów mro˝eniowych dosto-
§ 581. Otwory wiertnicze badawcze, s∏u˝àce do
rozpoznawania warunków wodnych, wykonuje si´ w przypadku:
1)prowadzenia robót górniczych w cz´Êciach z∏o˝a zaliczonych do II i III stopnia zagro˝enia wodnego albo niezbadanych,
2)drà˝enia wyrobiska w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 100 m od powierzchniowego lub podziemnego zbiornika wodnego,
3)drà˝enia wyrobiska w z∏o˝u w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 50 m od nadk∏adu lub wychodni z∏o˝a,
4)uzasadnionym lokalnymi warunkami geologiczno-górniczymi i stanem zagro˝enia wodnego.
2.Otwory wiertnicze, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, wykonuje si´ w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 50 m, przy czym d∏ugoÊç otworów powinna byç równa co najmniej 8-krotnej wysokoÊci wyrobiska, lecz nie mniejsza ni˝ 25 m.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8918 — 3. Z wykonywanego otworu wiertniczego badawczego sporzàdza si´ profil geologiczny.
§ 591. Otwory wiertnicze badawcze, o których mowa w § 58 ust. 1, wykonuje si´ przy u˝yciu rury obsadowej, wyposa˝onej w urzàdzenie zamykajàce i króciec
z manometrem.
2.SzczelnoÊç rury obsadowej oraz jej obsadzenia wraz z urzàdzeniem zamykajàcym bada si´ pod ciÊnieniem o 50% wy˝szym od ciÊnienia hydrostatycznego przewidzianego dla danego otworu.
3.Pozostawione w wyrobiskach otwory wiertnicze badawcze zabezpiecza si´ przed wdarciem si´ wody lub gazów do wyrobisk.
§ 601. Dla uj´cia i odprowadzenia metanu z górotworu powinny byç wykonywane otwory metanowe
2.Otworem metanowym jest równie˝ otwór wykonany w innym celu ni˝ okreÊlony w ust. 1, z którego metan odprowadzany jest do rurociàgu metanowego.
§ 611. Otwór metanowy wiercony w nierozpoznanym górotworze, d∏u˝szy ni˝ 10 m, wykonuje si´ przez
rur´ obsadowà, wyposa˝onà w urzàdzenie zamykajàce.
2.SzczelnoÊç rury obsadowej, urzàdzenia zamykajàcego oraz ich obsadzenie bada si´ w partiach górotworu:
1)nierozpoznanych otworami badawczymi lub wyprzedzajàcymi — ciÊnieniem nie mniejszym ni˝ ciÊnienie s∏upa wody o wysokoÊci liczonej od g∏´bokoÊci wyrobiska, z którego wiercony jest otwór, do stropu karbonu,
2)rozpoznanych — ciÊnieniem nie mniejszym ni˝ najwi´ksze ciÊnienie gazu lub wody, stwierdzone w tej partii górotworu.
3.Prób´ szczelnoÊci prowadzi si´ z u˝yciem wody, przy wytworzeniu ciÊnienia odpowiednio do wartoÊci okreÊlonych w ust. 2 pkt 1 i 2, przez okres godziny.
4.D∏ugoÊç i Êrednic´ rury obsadowej oraz sposób jej uszczelnienia w górotworze okreÊla kierownik s∏u˝by odmetanowania.
§ 62W przypadku gdy w trakcie wiercenia otworu
metanowego wyp∏ywa metan, dalsze wiercenie mo˝e byç prowadzone po uprzednim uj´ciu metanu.
§ 631. Zb´dny otwór metanowy likwiduje si´ cementowaniem lub i∏owaniem oraz zaÊlepia si´
2.Otwór metanowy znajdujàcy si´ w strefie zawa∏owej lub odpr´˝onej mo˝na zaÊlepiç bez cementowania lub i∏owania.
Rozdzia∏ 3 Szyby i szybiki
§ 64Czynne wyrobiska majàce bezpoÊrednie po∏àczenia z g∏´bionym lub pog∏´bianym szybem (szybikiem) odgradza si´ od szybu (szybiku) oraz odpowiednio oznakowuje
Poz. 1169
§ 651. Pracowników zatrudnionych w szybie (szybiku) zabezpiecza si´ przed spadajàcymi przedmiotami
2.Wylot g∏´bionego szybu zakrywa si´ szczelnym pomostem z klapami, otwieranymi wy∏àcznie podczas przejazdu naczynia wydobywczego.
§ 66Roboty w szybie (szybiku) wykonuje si´ z pomostów roboczych lub naczyƒ wydobywczych, z zastrze˝eniem § 527 ust. 1
§ 67
Rozbieranie lub przek∏adanie pomostów sta∏ych, przemieszczanie pomostów wiszàcych oraz transport urzàdzeƒ w szybie (szybiku) wykonuje si´ po spe∏nieniu wymagaƒ okreÊlonych w § 535
§ 681. Do odwadniania g∏´bionego szybu (szybiku) instaluje si´ co najmniej dwie pompy, które mogà
byç pod∏àczone do jednego rurociàgu t∏ocznego.
2.Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do g∏´bienia szybu metodà mro˝eniowà.
§ 69Przy g∏´bieniu szybu (szybiku) metodà mro˝eniowà
1)instalacj´ mro˝eniowà wyposa˝a si´ w urzàdzenia sygnalizujàce i blokujàce nag∏y wyp∏yw roztworu zamra˝ajàcego,
2)w Êrodku przekroju szybu, w rdzeniu zamra˝anego górotworu, wykonuje si´ otwór odpr´˝ajàcy odwadniajàcy.
§ 701. Przy ka˝dej komorze pomp zabudowuje si´
pomost umo˝liwiajàcy obs∏udze pompy wsiadanie do kub∏a i wysiadanie z niego oraz ∏adowanie i wy∏adowanie urzàdzeƒ.
2.Wlot komory pomp do szybu (szybiku) zabezpiecza si´ barierà oraz progiem.
§ 71Przy wykonaniu szybu (szybiku) metodà obudowy opuszczanej stop´ obudowy posadawia si´
w ska∏ach plastycznych, wodonieprzepuszczalnych na g∏´bokoÊç co najmniej 1 m.
§ 72Podczas g∏´bienia lub pog∏´biania szybu (szybiku) z zastosowaniem otworu wielkoÊrednicowego
1)stosuje si´ zabezpieczenia przed wpadni´ciem ludzi do otworu,
2)zabezpiecza si´ wyrobisko pod otworem wielkoÊrednicowym w celu ochrony za∏ogi przed zagro˝eniami.
§ 731. W szybie (szybiku), w którym za obudowà
wyst´pujà ska∏y luêne i zawodnione, elementy zbrojenia umocowuje si´ do obudowy wy∏àcznie metodà kotwienia. D∏ugoÊç kotew umocowanych do obudowy nie mo˝e przekraczaç 2/3 gruboÊci obudowy.
2.Przepisy ust. 1 nie dotyczà odcinków szybu w obudowie tubingowej i stalowej.
§ 741. Szyb (szybik) wykonywany metodà nadsi´w∏omu o wysokoÊci powy˝ej 20 m wyposa˝a si´
w szczelne pomosty:
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8919 —
1)roboczy — w przodku nadsi´w∏omu,
2)bezpieczeƒstwa — w odleg∏oÊci 2—3 m pod pomostem roboczym,
3)ochronny — zabudowany nie wy˝ej ni˝ 6 m nad poziomem podszybia.
Poz. 1169 wiednio do warunków geologicznych, przy uwzgl´dnieniu:
1)hydrogeologicznych i gazowych warunków wyst´pujàcych w obr´bie szybu,
2)zagro˝enia metanowego i po˝arowego, 2. Otwory, w pomoÊcie ochronnym i bezpieczeƒstwa, przeznaczone dla ruchu wyciàgu i przejÊcia ludzi, zabezpiecza si´ klapami otwieranymi tylko na czas przejazdu lub przejÊcia.
3)sposobu zabezpieczenia poszczególnych poziomów na podszybiach,
§ 751. Szyb (szybik) wykonywany metodà nadsi´w∏omu wyposa˝a si´ przy wysokoÊci nadsi´w∏omu
5)rodzaju i sposobu zamkni´cia (zabezpieczenia) wylotu szybu,
1)od 8 m do 20 m — w przedzia∏ zsypny i drabinowy,
6)sposobu przewietrzania szybu przed rozpocz´ciem jego likwidacji i w czasie likwidacji szybu,
2)powy˝ej 20 m — w przedzia∏ zsypny, drabinowy i wyciàgowy.
2.Przedzia∏ zsypny powinien byç stale wype∏niony urobkiem do wysokoÊci pomostu bezpieczeƒstwa.
4)sposobu likwidacji zbrojenia szybu i urzàdzeƒ szybowych,
7)wp∏ywu innych zagro˝eƒ wyst´pujàcych po likwidacji szybu w odniesieniu do powierzchni i sàsiednich zak∏adów górniczych.
§ 76Droga dojÊcia za∏ogi do przodka przedzia∏em
drabinowym w szybach (szybikach) wykonywanych metodà nadsi´w∏omu nie mo˝e przekraczaç 50 m.
2.Podczas likwidacji szybu wyznacza si´ wokó∏ niego stref´ ochronnà, wynikajàcà z zagro˝eƒ naturalnych i technicznych.
§ 771. Metodà nadsi´w∏omu, bez poszerzania, wykonuje si´ szyb (szybik) o przekroju poprzecznym nie
wi´kszym ni˝ 12 m2.
3.Przebywanie ludzi i prowadzenie robót w strefie ochronnej, o której mowa w ust. 2, odbywa si´ pod szczególnym nadzorem odpowiednich s∏u˝b.
2.Poszerzenie nadsi´w∏omu prowadzi si´ w kierunku z góry na dó∏.
4.W uzasadnionych przypadkach szybik mo˝e byç likwidowany przez zamkni´cie na zr´bie podwójnymi sta∏ymi pomostami, a w wyrobiskach ∏àczàcych si´ z szybikiem odpowiednio wytrzyma∏ymi tamami wykonanymi z materia∏ów niepalnych.
3.Przepisy ust. 1 nie dotyczà nadsi´w∏omów wykonywanych w z∏o˝ach soli oraz rud metali.
§ 78W razie przebijania nadsi´w∏omu do istniejàcego wyrobiska, na ostatnich 6 m wykonuje si´ otwór
badawczy do tego wyrobiska.
5.Wykonanie tam, o których mowa w ust. 4, obowiàzuje tak˝e przy likwidacji szybu.
§ 79Pracownicy zatrudnieni w przodku nadsi´w∏omu powinni byç ka˝dorazowo powiadamiani o przechodzeniu ludzi przedzia∏em drabinowym
6.Zlikwidowany szyb (szybik) oznacza si´ na mapach górniczych oraz w terenie, a tak˝e powiadamia w∏aÊciwy organ gminy o sposobie likwidacji szybu i jego zabezpieczeniu.
§ 801. W ska∏ach sypkich lub zaburzonych tektonicznie niedopuszczalne jest wykonywanie szybu (szybiku) metodà nadsi´w∏omu
Rozdzia∏ 4 2. Wykonywanie szybu (szybiku) metodà nadsi´w∏omu w polu metanowym poprzedza si´ odwierceniem otworu wentylacyjnego.
§ 811. Przebudow´ szybu (szybiku), napraw´ obudowy, remont wyposa˝enia wykonuje si´ w kierunku
z góry w dó∏.
Wyrobiska korytarzowe
§ 831. Miejsce rozpocz´cia, kierunek drà˝onego
wyrobiska oraz nachylenie wyznacza s∏u˝ba mierniczo-geologiczna.
2.Kierunek drà˝onego wyrobiska, w tym jego nachylenie, powinny byç kontrolowane przez:
2.Likwidacj´ wyciàgu szybowego wraz z przedzia∏em drabinowym wykonuje si´ zgodnie z projektem technicznym.
1)przodowego lub operatora wiertnicy podczas wykonywania poszczególnych odrzwi obudowy albo przed kolejnym zabiorem, 3. Podczas wykonywania robót, o których mowa w ust. 1 i 2, wyciàgi szybowe wykorzystuje si´ wy∏àcznie do celów zwiàzanych z wykonywaniem tych robót.
2)osoby dozoru ruchu, z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych.
4.Wykonywanie robót wymienionych w ust. 1 oraz likwidacja szybu (szybiku) odbywa si´ zgodnie z projektem technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1.
§ 821. Szyb (szybik) likwiduje si´ przez ca∏kowite
zasypanie (wype∏nienie) materia∏em dobranym odpo-
§ 84WysokoÊç wyrobiska korytarzowego powinna
wynosiç co najmniej 1,8 m, z wyjàtkiem przecinki Êcianowej w pok∏adzie o mniejszej gruboÊci.
§ 85
1.Wyrobisko o nachyleniu wi´kszym ni˝ 12°, w którym odbywa si´ ruch pieszy, wyposa˝a si´ w schody i por´cze dla przejÊcia ludzi.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8920 — Poz. 1169 2. W zak∏adach górniczych rud miedzi przepisy ust. 1 stosuje si´ dla wyrobisk stanowiàcych dojÊcie do oddzia∏u wydobywczego.
§ 91Ka˝da Êciana powinna mieç co najmniej dwa
wyjÊcia do wyrobisk przyÊcianowych, przeznaczone do przejÊcia ludzi do czynnych wyrobisk.
3.W wyrobisku o nachyleniu wi´kszym ni˝ 45° wykonuje si´ osobny przedzia∏ drabinowy z pomostami spoczynkowymi dla przejÊcia ludzi.
§ 92W razie zatrzymania post´pu Êciany przez ponad dwie doby, a w przypadku pogorszenia si´ warunków bezpieczeƒstwa — w okresie krótszym, kierownik
dzia∏u robót górniczych powinien ustaliç sposób zabezpieczenia Êciany na ten okres oraz warunki ponownego jej uruchomienia.
§ 86Wykonywane wyrobisko o nachyleniu wi´kszym ni˝ 25° wyposa˝a si´ w
1)przedzia∏ odstawczy,
2)przedzia∏ dla przejÊcia ludzi, zabezpieczony przed wpadni´ciem do niego urobku lub innych materia∏ów,
§ 931. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 18° stosuje si´ zabezpieczenia chroniàce ludzi przed
staczajàcym si´ urobkiem lub innymi przedmiotami i materia∏ami.
3)urzàdzenie ∏àcznoÊci lokalnej mi´dzy wejÊciem do tego wyrobiska i przodkiem, w wyrobisku o d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 20 m.
2.W Êcianie, o której mowa w ust. 1, dla zabezpieczenia ludzi dolne wn´ki powinny wyprzedzaç front Êciany.
§ 87Podczas przechodzenia ludzi wyrobiskiem
drà˝onym po wzniosie wi´kszym ni˝ 25° prac´ w przodku tego wyrobiska przerywa si´.
§ 941. Urabianie ca∏ym frontem w Êcianie prowadzonej po wzniosie mo˝na wykonywaç tylko w przypadku, gdy nachylenie poprzeczne nie przekracza 20°
Rozdzia∏ 5 2. Âcian´ o nachyleniu poprzecznym powy˝ej 10° mo˝na prowadziç na upad tylko na warunkach zatwierdzonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
Systemy wybierania
§ 881. Parti´ z∏o˝a lub pok∏ad wy˝ej le˝àcy wybiera si´ przed pok∏adem le˝àcym ni˝ej
2.OkreÊlona w ust. 1 kolejnoÊç wybierania mo˝e byç zmieniona, gdy:
1)zachodzi koniecznoÊç odpr´˝enia lub odgazowania pok∏adu,
2)odleg∏oÊç i w∏asnoÊci ska∏ mi´dzy pok∏adami zabezpieczajà pok∏ad wy˝ej le˝àcy przed skutkami eksploatacji pok∏adu le˝àcego ni˝ej,
3)wybieranie pok∏adu ni˝ej le˝àcego odbywa si´ z zastosowaniem podsadzki.
§ 891. Przy jednoczesnej eksploatacji sàsiednich
partii z∏ó˝ lub pok∏adów fronty wybierania powinny byç usytuowane wzgl´dem siebie w taki sposób, aby wyklucza∏y wzajemne oddzia∏ywanie na siebie w stopniu stwarzajàcym zagro˝enie.
2.Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne odleg∏oÊci mi´dzy nimi okreÊla si´ odpowiednio w projektach technicznych, o których mowa w § 41 ust. 1 i w § 42 ust. 1.
§ 901. Podczas wybierania sàsiednich pok∏adów
pozioma odleg∏oÊç mi´dzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych pok∏adach powinna wynosiç co najmniej dwukrotnà odleg∏oÊç mi´dzy nimi, lecz nie mniejszà ni˝ 30 m.
2.Podczas wybierania pok∏adu warstwami pozioma odleg∏oÊç mi´dzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych warstwach powinna wynosiç co najmniej 30 m.
3.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na zmniejszenie odleg∏oÊci, o której mowa w ust. 2.
§ 95Âcian´ z zawa∏em stropu i obudowà indywidualnà prowadzi si´ w taki sposób, aby odleg∏oÊç mi´dzy ociosem w´glowym a linià pe∏nego zawa∏u nie
przekracza∏a 6 m, a we wn´kach Êcianowych odleg∏oÊç ta nie by∏a wi´ksza ni˝ 9 m.
§ 961. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 15° rabowanie obudowy indywidualnej prowadzi
si´ z do∏u do góry.
2.Niedopuszczalne jest rabowanie obudowy indywidualnej w miejscach, w których brak jest obudowy ostatecznej, oraz w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 30 m od pracujàcego kombajnu.
3.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na zmniejszenie odleg∏oÊci, o której mowa w ust. 2.
§ 971. W Êcianie z pasami podsadzki i obudowà indywidualnà odleg∏oÊç frontu Êciany od pasów podsadzkowych nie mo˝e przekraczaç 6 m, a we wn´kach
Êcianowych odleg∏oÊç ta nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 9 m.
2.Rabowanie chodników mi´dzy pasami podsadzkowymi oraz urabianie kamienia do podsadzki wykonuje si´ z opóênieniem o szerokoÊci jednego pola roboczego Êciany w stosunku do uk∏adania pasów podsadzkowych.
3.W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 15°, pasy podsadzkowe zabezpiecza si´ przed ich obsuni´ciem.
§ 98
1.W Êcianie z podsadzkà hydraulicznà odleg∏oÊç frontu Êciany od linii szczelnej podsadzki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 10 m przy stosowaniu obudowy indywidualnej lub 12 m przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej Dziennik Ustaw Nr 139 — 8921 — Poz. 1169 2. W Êcianie z podsadzkà suchà odleg∏oÊç frontu Êciany od linii pe∏nej podsadzki nie mo˝e przekraczaç:
2.Wymiary zabierki okreÊla si´ w projekcie technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1.
1)8 m — w Êcianach o wysokoÊci do 1,5 m,
§ 102Zabierka w partii z∏o˝a lub w pok∏adzie o nachyleniu wi´kszym ni˝ 20° nie mo˝e byç prowadzona
po wzniosie.
2)7 m — w pozosta∏ych Êcianach.
3.Wn´ki Êcianowe nie mogà wyprzedzaç frontu Êciany wi´cej ni˝ o 3 m.
4.Przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej odleg∏oÊci, o których mowa w ust. 2, mogà byç zwi´kszone na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli jest to uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy.
§ 991. Âciany z ugi´ciem stropu mogà byç prowadzone w pok∏adach o gruboÊci nie wi´kszej ni˝ 1,2 m
2.Âcian´ z obudowà indywidualnà odpowiednio zabezpiecza si´ obudowà wzmacniajàcà od strony uginajàcego si´ stropu.
3.Odleg∏oÊç ociosu Êciany od linii obudowy wzmacniajàcej nie mo˝e przekraczaç 6 m, a wn´ki Êcianowe nie mogà wyprzedzaç frontu Êciany wi´cej ni˝ o 3 m.
4.Z przestrzeni wybranej, spod uginajàcego si´ stropu, niedopuszczalne jest usuwanie obudowy drewnianej, z wyjàtkiem obudowy wzmacniajàcej.
§ 100Oddanie do ruchu Êciany prowadzonej w warunkach specjalnych
1)wyposa˝onej w obudow´ indywidualnà, majàcej nachylenie wi´ksze ni˝ 35° lub wysokoÊç wi´kszà ni˝ 3 m,
2)z ugi´ciem stropu,
3)w warunkach zagro˝enia:
a)tàpaniami trzeciego stopnia,
b)metanowego czwartej kategorii,
c)wodnego trzeciego stopnia,
d)wyrzutami gazów i ska∏,
4)zaprojektowanej z zastosowaniem systemu wybierania dotychczas niestosowanego w danym zak∏adzie górniczym,
5)w strefie oddzia∏ywania eksploatacji prowadzonej w sàsiednim zak∏adzie górniczym,
6)w sàsiedztwie pola po˝arowego,
7)po wystàpieniu w Êcianie zawa∏u, tàpni´cia, po˝aru, wybuchu py∏u w´glowego, wybuchu metanu, wyrzutu gazów i ska∏ oraz wdarcia wody — wymaga zezwolenia w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego.
§ 1011. Przy wybieraniu pok∏adów w´gla
1)wysokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 m,
2)szerokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 6 m,
3)szerokoÊç nogi pozostawionej mi´dzy zabierkami nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 m,
4)przed rozpocz´ciem wybierania w nowej zabierce likwiduje si´ sàsiednià zabierk´.
§ 103
W zabierce prowadzonej po rozciàg∏oÊci, w partii z∏o˝a lub w pok∏adzie o nachyleniu powy˝ej 8° , górny ocios odpowiednio zabezpiecza si´ przed obrywaniem si´ ska∏.
§ 104Przy wybieraniu pok∏adów w´gla systemem
filarowo-zabierkowym, szerokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 6 m, odleg∏oÊç ociosu zabierki od linii podsadzki przekraczaç 10 m, a wdzierki filarowe oraz drà˝one pochylnie zbiornikowe nie mogà mieç szerokoÊci wi´kszej ni˝ 4 m.
§ 105Oddanie do ruchu oddzia∏u eksploatujàcego
parti´ z∏o˝a rud miedzi w warunkach specjalnych, w szczególnoÊci:
1)o nachyleniu ponad 15°,
2)w filarze, gdy jego szerokoÊç jest mniejsza ni˝ 350 m,
3)w warunkach zagro˝enia:
a)tàpaniami trzeciego stopnia,
b)wodnego trzeciego stopnia,
4)po wystàpieniu w partii z∏o˝a tàpni´cia, zawa∏u lub wdarcia wody,
5)zaprojektowanego z zastosowaniem systemu wybierania lub jego odmiany dotychczas niestosowanego — wymaga zezwolenia w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego.
§ 1061. Eksploatacja z∏ó˝ rud miedzi, cynku i o∏owiu typu pok∏adowego oraz gniazdowego mo˝e odbywaç si´ systemami komorowo-filarowymi lub zabierkowymi
2.Eksploatacja z∏ó˝ systemem komorowo-filarowym mo˝e byç prowadzona jednowarstwowo lub wielowarstwowo.
3.W z∏o˝ach pok∏adowych i gniazdowych zbli˝onych do typu pok∏adowego zalegajàcych w filarach ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronnymi, gdy zachodzi koniecznoÊç szczególnego ograniczenia deformacji powierzchni, stosuje si´ systemy wybierania z podsadzkà.
4.Wprowadzenie nowych systemów eksploatacji z∏ó˝ rud miedzi, cynku i o∏owiu lub odmian tych systemów poprzedza si´ badaniami rozwiàzaƒ technicznych, przeprowadzanymi przez rzeczoznawc´.
§ 107Przy eksploatacji z∏ó˝ pok∏adowych lub
gniazdowych, zbli˝onych do typu pok∏adowego cynku lub o∏owiu, o gruboÊci powy˝ej 6 m, a przy eksploatacji z∏ó˝ rud miedzi powy˝ej 7 m, stosuje sie systemy wybierania z podsadzkà.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8922 —
§ 1081. Technologi´ likwidacji pustek poeksploatacyjnych przy wybieraniu z∏ó˝ rud miedzi oraz cynku
i o∏owiu okreÊla si´ w projekcie technicznym, o którym mowa w § 41 ust. 1.
2.Wybieranie z∏ó˝ rud cynku i o∏owiu systemami komorowym i chodnikowo-podpó∏kowym jest dopuszczalne tylko w przypadkach, gdy nie ma mo˝liwoÊci zastosowania innych systemów, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
§ 109SzerokoÊç komór i filarów mi´dzykomorowych, przy eksploatacji z∏ó˝ soli metodà suchà, dobiera si´ w taki sposób, aby filary nie ulega∏y zniszczeniu
i zapewnia∏y utrzymanie stropu nad komorami na okres przewidywanego ich dzia∏ania.
§ 1101. Osie filarów mi´dzy komorami przy eksploatacji, o której mowa w § 109, poziomu ni˝szego powinny si´ pokrywaç z osiami filarów poziomów wy˝szych
Poz. 1169 puszczalne dla rozsadzania luênych bry∏ i zestrzeliwania odspojeƒ tylko za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego; kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala warunki bezpiecznego wykonywania robót strza∏owych.
§ 1151. Ârednic´ otworu strza∏owego dobiera si´
w sposób umo˝liwiajàcy umieszczenie w nim Êrodków strza∏owych bez stosowania nacisku.
2.Ârodki strza∏owe wprowadza si´ do otworu strza∏owego po uprzednim wyczyszczeniu go ze zwiercin.
3.Do wprowadzania Êrodków strza∏owych do otworu strza∏owego i wype∏niania go przybitkà stosuje si´ sprz´t strza∏owy niepowodujàcy powstawania ∏adunków elektrostatycznych.
§ 1161. Otwory strza∏owe rozmieszcza si´ zgodnie
z metrykà strza∏owà.
2.Przepis ust. 1 nie dotyczy z∏o˝a bry∏owego.
2.Odleg∏oÊç mi´dzy otworami strza∏owymi nie powinna byç mniejsza ni˝ 40 cm.
§ 111Przy wybieraniu komór przy eksploatacji z∏ó˝
soli metodà suchà w uk∏adzie wielopi´trowym, w wysadowych z∏o˝ach soli, zachowuje si´ kolejnoÊç wybierania komór od góry w dó∏.
3.Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ do robót strza∏owych, przy których wykonywaniu dopuszczalne jest u˝ycie materia∏ów wybuchowych skalnych.
§ 1121. Uzyskiwanie urobku przy eksploatacji z∏ó˝
soli w komorach z zastosowaniem metody mokrej odbywa si´ za pomocà ∏ugowania.
§ 117Roboty strza∏owe wykonuje si´ w obecnoÊci
osoby dozoru górniczego:
3)otwartych ∏ugowanych natryskowo,
1)gdy zawartoÊç metanu przekracza 0,5%:
a)w górnych wn´kach Êcianowych,
b)w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powy˝ej 10°,
c)przy wywo∏ywaniu zawa∏u stropu za pomocà materia∏ów wybuchowych metanowych i metanowych specjalnych,
4)wykonywanych otworami wiertniczymi z wyrobisk podziemnych.
2)gdy zawartoÊç metanu przekroczy 1% w wyrobiskach, 2. Sposób wybierania, o którym mowa w ust. 1, mo˝e byç stosowany w komorach ∏ugowniczych:
1)otwartych z ∏ugowaniem w zastoju,
2)otwartych z ∏ugowaniem dynamicznym bocznym, 3. Przy wybieraniu metodà mokrà, za pomocà ∏ugowania, na najni˝szym poziomie wykonuje si´ zespó∏ komór awaryjnych wraz z systemem zapór, uniemo˝liwiajàcych zalanie wyrobisk solankà z prze∏ugowanych komór na poziomach wy˝szych.
4.WysokoÊç szybików wybierkowych dla komór ∏ugowniczych nie mo˝e przekraczaç 10 m.
Rozdzia∏ 6 Wykonywanie robót strza∏owych
§ 113Kierownik s∏u˝by strza∏owej wyznaczony
przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego sprawuje nadzór nad stosowaniem Êrodków strza∏owych, sprz´tu strza∏owego oraz wykonywaniem robót strza∏owych.
§ 1141. Ârodki strza∏owe odpala si´ w uprzednio
wykonanych otworach strza∏owych, je˝eli w dopuszczeniu do ich stosowania nie postanowiono inaczej.
2.Wykonywanie robót strza∏owych wolno przy∏o˝onymi ∏adunkami materia∏ów wybuchowych jest do-
3)przy wywo∏ywaniu zawa∏u stropu materia∏ami wybuchowymi w´glowymi i skalnymi,
4)w strefach zaburzeƒ geologicznych w wyrobiskach eksploatacyjnych,
5)przy rozsadzaniu luênych bry∏ materia∏em wybuchowym odpalanym w otworach strza∏owych,
6)przy u˝yciu ∏adunków wolno przy∏o˝onych,
7)przy u˝yciu lontów detonujàcych, z wyjàtkiem lontów u˝ywanych poza otworami strza∏owymi w systemie nieelektrycznego odpalania,
8)przy usuwaniu niewypa∏ów,
9)przed maszynami urabiajàcymi,
10)w ska∏ach o temperaturze wy˝szej ni˝ 50°C lub ni˝szej ni˝ 0°C.
§ 1181. W miejscu wykonywania robót strza∏owych powinna znajdowaç si´ odpowiednia iloÊç materia∏u u˝ywanego do przybitki
2.Do wykonywania przybitki otworów strza∏owych mogà byç u˝ywane tylko materia∏y niepalne i nietoksyczne.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8923 — Poz. 1169
§ 119Przy wykonywaniu przybitki powinny byç
spe∏nione nast´pujàce warunki: wy nie zosta∏ zmyty wodà lub zabezpieczony przez wilgoç naturalnà,
1)przybitka powinna wype∏niaç szczelnie odcinek otworu strza∏owego od materia∏u wybuchowego do wylotu otworu,
3)kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem py∏u w´glowego w wyrobisku oraz w chodnikach przyleg∏ych do tego wyrobiska, przeprowadzonej przez osob´ dozoru s∏u˝by py∏owej przed rozpocz´ciem robót strza∏owych oraz co najmniej co trzy dni w przypadku bie˝àcego wykonywania robót strza∏owych.
2)d∏ugoÊç przybitki nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 30 cm,
3)w otworach strza∏owych o g∏´bokoÊci do 1,5 m d∏ugoÊç przybitki wynosi:
a)nie mniej ni˝ po∏ow´ d∏ugoÊci otworu strza∏owego, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych metanowych i w´glowych,
b)nie mniej ni˝ 1/3 d∏ugoÊci otworu strza∏owego, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych metanowych specjalnych,
4)w otworach o g∏´bokoÊci powy˝ej 1,5 m d∏ugoÊç przybitki wynosi:
a)nie mniej ni˝ 1/3 d∏ugoÊci otworu strza∏owego, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych w´glowych, metanowych i metanowych specjalnych,
b)nie mniej ni˝ 30 cm, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych skalnych.
§ 1201. Wprowadzajàc pneumatycznie przybitk´
piaskowà do otworów strza∏owych, ∏adunki materia∏u wybuchowego inicjuje si´ w tych otworach zapalnikami nieelektrycznymi lub zapalnikami elektrycznymi klasy co najmniej 0,45 A.
2.Woda jako materia∏ przybitkowy mo˝e byç wprowadzana do otworów strza∏owych przez wype∏nienie otworu wodà lub w pojemnikach.
3.Przybitk´ przez wype∏nienie otworów wodà mo˝na stosowaç w otworach skierowanych w dó∏ za∏adowanych wodoodpornymi Êrodkami strza∏owymi.
4.W g∏´bionych szybach przybitk´ wodnà mo˝na stosowaç przez ich zalanie wodà na wysokoÊç co najmniej 10 cm od dna szybu, lecz nie wi´cej ni˝ 40 cm poni˝ej dolnego pierÊcienia anten strza∏owych.
§ 123Przy g∏´bieniu szybów (szybików), w przypadku przechodzenia przez warstwy w´gla o gruboÊci
powy˝ej 10 cm, stosowanie Êrodków strza∏owych skalnych jest niedopuszczalne.
§ 124W szybach (szybikach) g∏´bionych metodà
mro˝eniowà na odcinkach mro˝onych mo˝e byç u˝ywany wy∏àcznie materia∏ wybuchowy trudno zamarzalny.
§ 125Przy g∏´bieniu szybu (szybiku) odpalanie ∏adunków materia∏u wybuchowego mo˝e odbywaç si´
tylko z powierzchni lub z poziomu poÊredniego majàcego po∏àczenia z innym szybem.
§ 126Naboje udarowe przy g∏´bieniu szybu (szybika) sporzàdza si´ w miejscu wyznaczonym przez kierownika s∏u˝by strza∏owej
§ 127Przy wykonywaniu robót strza∏owych w szybie (szybiku) stosuje si´
1)inicjowanie od dna otworu, przy stosowaniu materia∏ów wybuchowych skalnych,
2)zapalniki zw∏oczne milisekundowe o kolejnych stopniach zw∏oki w poszczególnych kr´gach otworów, przy czym w ka˝dym z kr´gów mogà byç stosowane tylko zapalniki o tym samym stopniu zw∏oki,
3)niskooporowy uk∏ad po∏àczeƒ zapalników elektrycznych, 5. Przy stosowaniu przybitki wodnej w pojemnikach przywylotowy odcinek otworu strza∏owego na d∏ugoÊci 30 cm wype∏nia si´ glinà.
4)odr´bne przewody (kable) strza∏owe szybowe do odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego, które nie mogà byç u˝ywane do innych celów.
6.Przybitki wodnej nie stosuje si´ przy strzelaniu zruszajàcym, wstrzàsowym i zruszajàco-odpr´˝ajàcym w caliênie pok∏adów tàpiàcych oraz przy strzelaniu wymuszajàcym zawa∏ ska∏ stropowych w wyrobiskach eksploatacyjnych.
§ 1281. Przed rozpocz´ciem robót strza∏owych wykonuje si´ pomiary pràdów b∏àdzàcych, je˝eli stosowane sà zapalniki elektryczne w g∏´bionym szybie (szybiku)
§ 121Materia∏em wybuchowym skalnym mo˝na
za∏adowaç tylko otwory strza∏owe wykonane w ska∏ach p∏onnych lub w z∏o˝u niepalnym.
2.Przed przystàpieniem do przy∏àczenia zapalników elektrycznych do linii strza∏owej wszystkie kable i przewody elektroenergetyczne znajdujàce si´ w szybie (szybiku) wy∏àcza si´ spod napi´cia.
§ 122W zak∏adach górniczych wydobywajàcych
w´giel kamienny strzelanie dla wywo∏ania zawa∏u ska∏ stropowych przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych w´glowych lub skalnych wymaga spe∏nienia nast´pujàcych warunków:
§ 129Przy wykonywaniu nadsi´w∏omów ∏adunki
materia∏u wybuchowego mo˝na odpaliç tylko wtedy, gdy na pomoÊcie roboczym znajduje si´ urobek.
1)usuni´cia w promieniu 5 m od otworów strza∏owych py∏u w´glowego,
2)stosowania opylania py∏em kamiennym w promieniu 5 m od otworów strza∏owych, je˝eli py∏ w´glo-
§ 130W zak∏adach górniczych wydobywajàcych
rudy miedzi, cynku i o∏owiu przepisy § 131—134 stosuje si´ do otworów o d∏ugoÊci ponad 10 m, a w pozosta∏ych zak∏adach górniczych do otworów o d∏ugoÊci ponad 6 m.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8924 — Poz. 1169
§ 1311. Inicjowanie ∏adunków materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych odbywa si´
przy u˝yciu lontu detonujàcego. jàcych je ska∏ach, a tak˝e przy strzelaniu zruszajàco-odgazowujàcym w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏, 2. Konstrukcj´ ∏adunku materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych okreÊla dokumentacja strza∏owa.
5)wymuszajàcym zawa∏ stropu wyrobisk eksploatacyjnych, niezale˝nie od rodzaju stosowanego materia∏u wybuchowego, gdy d∏ugoÊç kolumny ∏adunku jest wi´ksza ni˝ 1,5 m, bez wzgl´du na d∏ugoÊç otworu.
§ 1321. ¸adunki wielokolumnowe materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych inicjuje
si´ podwójnà linià lontu detonujàcego albo pojedynczà linià lontu detonujàcego, o masie rdzenia co najmniej 20 gramów pentrytu w jednym metrze lontu.
2.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny mo˝na inicjowaç pojedynczà linià lontu detonujàcego jednokolumnowe ∏adunki materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych o Êrednicy do 45 mm.
3.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne mo˝na inicjowaç ∏adunki materia∏u wybuchowego ciàg∏e i rozcz∏onkowane w d∏ugich otworach strza∏owych pojedynczà linià lontu detonujàcego, o masie rdzenia co najmniej 20 gramów pentrytu w jednym metrze lontu.
§ 1331. Do inicjowania lontu detonujàcego w d∏ugich otworach strza∏owych u˝ywa si´ co najmniej
dwóch zapalników natychmiastowych lub milisekundowych jednego stopnia opóênienia, przy czym zapalniki te ∏àczy si´ szeregowo lub równolegle w obwód strza∏owy.
2.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi, cynku i o∏owiu lont detonujàcy w d∏ugich otworach strza∏owych mo˝e byç inicjowany przy u˝yciu co najmniej dwóch zapalników natychmiastowych lub zw∏ocznych o tym samym stopniu opóênienia.
§ 1341. Do odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych, w przypadku zastosowania zapalników elektrycznych stosuje si´
wy∏àcznie takie zapalniki, których opornoÊç mieÊci si´ w granicach dopuszczalnych dla zapalników danej klasy oraz tego samego rodzaju i d∏ugoÊci przewodów zapalnikowych.
2.W przypadku gdy do inicjowania w d∏ugich otworach strza∏owych zastosowano zapalniki elektryczne, przed odpaleniem ∏adunków materia∏u wybuchowego mierzy si´ opornoÊç obwodu strza∏owego przyrzàdem kontrolno-pomiarowym.
§ 135Lont detonujàcy stosuje si´ przy strzelaniu
1)∏adunkami rozdzielonymi, niezale˝nie od d∏ugoÊci kolumny i otworów strza∏owych,
2)urabiajàcym wzd∏u˝nym (bocznym), otworami przelotowymi i Êlepymi, gdy ich g∏´bokoÊç przekracza 3 m,
3)zruszajàcym calizn´ przed maszynami urabiajàcymi, gdy d∏ugoÊç kolumny ∏adunku przekracza 1,5 m,
4)wstrzàsowym w caliênie w´glowej pok∏adów zagro˝onych tàpaniami lub torpedujàcym w otacza-
§ 1361. Odpalanie lontu detonujàcego na zewnàtrz otworów strza∏owych jest niedozwolone
2.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w polach niemetanowych, dopuszcza si´ odpalanie lontu detonujàcego na zewnàtrz otworów strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
3.Lont detonujàcy mo˝e byç stosowany wy∏àcznie w miejscach wyznaczonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
4.Osoby wykonujàce roboty strza∏owe oraz osoby dozoru ruchu nadzorujàce roboty strza∏owe wykonywane przy u˝yciu lontu detonujàcego powinny byç przeszkolone w zakresie warunków u˝ywania lontu detonujàcego przy wykonywaniu tych robót.
§ 137W sk∏adzie materia∏ów wybuchowych znajdujà si´ wykazy
1)osób uprawnionych do wykonywania robót strza∏owych z zastosowaniem lontów detonujàcych,
2)miejsc, w których dopuszczalne jest wykonywanie robót strza∏owych z zastosowaniem lontów detonujàcych.
§ 138Wykonywanie robót strza∏owych zruszajàcych calizn´ przed maszynami urabiajàcymi wymaga
spe∏nienia nast´pujàcych warunków:
1)przy odpalaniu ∏adunków materia∏u wybuchowego przy u˝yciu zapalników elektrycznych:
a)zapalniki elektryczne odpalane w jednej serii powinny mieç jednakowe dopuszczalne wartoÊci opornoÊci,
b)opornoÊç obwodu strza∏owego powinna byç sprawdzona dopuszczonym do tego celu przyrzàdem kontrolno-pomiarowym,
2)po odpaleniu ka˝dej serii otworów strza∏owych osoba wykonujàca roboty strza∏owe i osoba dozoru ruchu powinny sprawdziç, czy nastàpi∏o ca∏kowite odpalenie wszystkich ∏adunków.
§ 139Wykonywanie robót strza∏owych w polach
metanowych:
1)zaliczonych do III i IV kategorii zagro˝enia metanowego,
2)w wyrobiskach korytarzowych prowadzonych po wzniosie wi´kszym ni˝ 10°,
3)we wszystkich przypadkach u˝ycia materia∏ów wybuchowych skalnych i w´glowych — dozwolone jest wy∏àcznie za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, który ustala warunki bezpiecznego ich wykonywania.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8925 —
§ 140Otwory strza∏owe, przy wykonywaniu robót
strza∏owych w polach metanowych, rozmieszcza si´ w sposób uniemo˝liwiajàcy powstanie wyrw w stropie.
§ 141
1.W polach metanowych we wszystkich wyrobiskach, w których prowadzone sà roboty strza∏owe, wykonuje si´ pomiary zawartoÊci metanu.
Poz. 1169
§ 146Przy stosowaniu do robót strza∏owych wykonywanych w polach metanowych zapalników elektrycznych metanowych milisekundowych stosuje si´
w sàsiednich otworach strza∏owych zw∏ok´ mi´dzystrza∏owà, wynoszàcà nie wi´cej ni˝:
1)60 ms — w skale jednorodnej,
2)90 ms — w skale niejednorodnej.
2.Pomiary zawartoÊci metanu wykonywane sà przez strza∏owych, metaniarzy i osoby dozoru ruchu, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 281—284.
§ 147Osoba wykonujàca roboty strza∏owe, w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, powinna
§ 142W razie stwierdzenia w wyrobisku zawartoÊci metanu
1)zmywaç wodà py∏ w´glowy albo
1)do 1% — roboty strza∏owe wykonuje si´ przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych metanowych,
2)do 1,5% — roboty strza∏owe wykonuje si´ przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych metanowych specjalnych.
§ 143Wykonywanie robót strza∏owych przy u˝yciu
materia∏ów wybuchowych w´glowych i skalnych w polach metanowych jest dopuszczalne przy zawartoÊci metanu do 0,5% oraz przy zawartoÊci metanu do 1,0% z zastosowaniem zapalarek z blokadà metanometrycznà.
2)zraszaç wodà przed odpaleniem ∏adunku materia∏u wybuchowego, albo
3)opylaç py∏em kamiennym — przodek i stref´ przyprzodkowà.
§ 1481. Zmywanie wodà py∏u w´glowego, w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, wykonuje si´
w przodku i w strefie przyprzodkowej o d∏ugoÊci co najmniej 10 m:
1)przed rozpocz´ciem pracy na zmianie,
2)w czasie pracy, gdy wystàpi osad py∏u w´glowego,
§ 1441. Roboty strza∏owe wstrzymuje si´ w razie
stwierdzenia:
3)przed rozpocz´ciem wykonywania robót strza∏owych.
1)zawartoÊci metanu w przekroju wyrobiska w promieniu 10 m od otworów strza∏owych lub w promieniu 5 m od stanowiska odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego przekraczajàcej wartoÊç dopuszczalnà, 2. W wyrobiskach korytarzowych zamiast zmywania py∏u w´glowego wodà mo˝na stosowaç zraszanie wodà.
2)przystropowych nagromadzeƒ metanu w strefie przyprzodkowej do 50 m.
2.Wstrzymanie robót strza∏owych, o których mowa w ust. 1, zg∏asza si´:
1)osobie dozoru ruchu,
2)dyspozytorowi ruchu,
3)dyspozytorowi metanometrii w razie stosowania metanometrii automatycznej.
3.Wznowienie robót strza∏owych mo˝e nastàpiç po stwierdzeniu przez osob´ dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie zosta∏o usuni´te.
§ 145W polach metanowych przy wykonywaniu
robót strza∏owych:
1)w górnych wn´kach Êcianowych,
2)wymuszajàcych zawa∏ w stropach Êcian,
3)w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powy˝ej 10°,
4)przy zaburzeniach geologicznych w Êcianach i ubierkach — gdy zawartoÊç metanu przekracza 0,5%, stosuje si´ zapalarki wy∏àcznie do tego celu dopuszczone i lini´ strza∏owà w jednym odcinku majàcà dwa przewody we wspólnej izolacji, z wyjàtkiem przewodów przodkowych o d∏ugoÊci nie wi´kszej ni˝ 10 m.
3.Zraszanie wodà stosuje si´ w strefie od 10 m do 60 m od przodka w celu pozbawienia py∏u lotnoÊci.
§ 149W polach niemetanowych i w polach I lub II
kategorii zagro˝enia metanowego, przy robotach wykonywanych w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, zamiast zmywania lub zraszania wodà py∏u w´glowego w drà˝onych wyrobiskach korytarzowych mo˝na stosowaç, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, opylanie py∏em kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej o d∏ugoÊci co najmniej 4 m.
IloÊç py∏u zu˝ytego do opylania na ka˝dy otwór strza∏owy wynosi:
1)2 kg — w polach niemetanowych,
2)3 kg — w polach metanowych,
3)10 kg — przy pojedynczo odpalanych ∏adunkach materia∏u wybuchowego.
§ 150W wyrobiskach wybierkowych, w warunkach
zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, stosuje si´ zmywanie wodà py∏u w´glowego lub opylanie py∏em kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej przed wykonywaniem robót strza∏owych:
1)dla wymuszania zawa∏u stropu w Êcianach materia∏ami wybuchowymi w´glowymi lub skalnymi,
2)w chodnikach podsadzkowych,
3)∏adunkami wolno przy∏o˝onymi,
4)przy rozsadzaniu luênych bry∏.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8926 —
§ 151Przed wykonywaniem robót strza∏owych
w luênych bry∏ach ∏adunkami wolno przy∏o˝onymi, w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego usuwa si´ py∏ w´glowy w promieniu 10 m od miejsca odpalania ∏adunków oraz zabezpiecza t´ stref´ przez zraszanie lub zmywanie wodà. Stref´ t´ zamiast wodà mo˝na zabezpieczyç przez opylenie py∏em kamiennym, przy czym na ka˝dy ∏adunek materia∏u wybuchowego u˝ywa si´ co najmniej 10 kg py∏u kamiennego.
§ 152
Wykonujàc roboty strza∏owe w luênych bry∏ach w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego ∏adunkami materia∏u wybuchowego umieszczonego w otworach strza∏owych, jak równie˝ w przybierkach stropu i spàgu oraz w Êciekach, zabezpiecza si´ py∏ w´glowy przed mo˝liwoÊcià wybuchu.
§ 153W pok∏adach (z∏o˝ach) zaliczonych do II lub
III stopnia zagro˝enia tàpaniami, wielkoÊç zabioru i d∏ugoÊç otworów strza∏owych przy strzelaniu urabiajàcym ustala kierownik s∏u˝by strza∏owej, w porozumieniu z kierownikiem s∏u˝by do spraw tàpaƒ, na podstawie opinii kopalnianego zespo∏u do spraw tàpaƒ.
§ 1541. Po ka˝dym strzelaniu urabiajàcym, wykonywanym w strefie szczególnego zagro˝enia tàpaniami, wejÊcie pracowników do tej strefy oraz do przodka
nast´puje nie wczeÊniej ni˝ po up∏ywie co najmniej 30 minut.
2.Po ka˝dym strzelaniu wstrzàsowym (odpr´˝ajàcym) wejÊcie pracowników do przodka mo˝e nastàpiç za zgodà osoby dozoru ruchu, nie wczeÊniej ni˝ po up∏ywie co najmniej 40 minut.
§ 155
Dokumentacj´ strzelania wstrzàsowego sporzàdza kierownik s∏u˝by strza∏owej, wraz z kierownikiem s∏u˝by do spraw tàpaƒ, na podstawie opinii kopalnianego zespo∏u do spraw tàpaƒ Poz. 1169 2. W zak∏adach górniczych, o których mowa w ust. 1, w wyrobiskach w pok∏adach zaliczonych do I kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, dopuszcza si´ lokalne wykonywanie robót strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego:
1)przy przebudowie wyrobisk korytarzowych, robotach przybierkowych i wykonywaniu Êcieków,
2)w Êcianach przy urabianiu, je˝eli prognoza bie˝àca na podstawie pomiarów w otworach o d∏ugoÊci 6 m nie wykazuje strefy bezpoÊredniego zagro˝enia,
3)w Êcianach przy strzelaniu w stropie dla wymuszania zawa∏u,
4)przy rozsadzaniu luênych bry∏.
3.Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, o których mowa w § 159.
§ 1591. W zak∏adach górniczych, w razie stwierdzenia zagro˝enia wyrzutem metanu i ska∏, na okres
wykonywania robót strza∏owych wyznacza si´ stref´ zagro˝enia, która powinna obejmowaç:
1)wyrobisko korytarzowe przewietrzane z zastosowaniem wentylacji odr´bnej,
2)wyrobisko Êcianowe od stanowiska odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego do chodnika wentylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do najbli˝szego skrzy˝owania z innym niezale˝nym pràdem powietrza.
2.Ze stref zagro˝enia, przed odpalaniem ∏adunków materia∏u wybuchowego:
1)wycofuje si´ ludzi do miejsc ustalonych w metryce (dokumentacji) strza∏owej,
2)wy∏àcza si´ urzàdzenia elektryczne spod napi´cia, z wyjàtkiem urzàdzeƒ iskrobezpiecznych.
§ 1561. Przed ka˝dym strzelaniem wstrzàsowym
oraz przed ka˝dym strzelaniem w strefie szczególnego zagro˝enia tàpaniami, odbywajàcym si´ w miejscach zagro˝onych wybuchem metanu lub py∏u w´glowego, wy∏àcza si´ sieç elektrycznà spod napi´cia, z wyjàtkiem sieci zasilajàcej urzàdzenia wentylacyjne.
§ 1601. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych
sól w z∏o˝u (w wyrobiskach) zaliczonym do III kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, odpalanie ∏adunków materia∏ów wybuchowych odbywa si´ ze stacji centralnego strzelania, zlokalizowanej na powierzchni, przy czym za∏oga przebywa w wyznaczonych strefach na podszybiu.
2.Ponowne za∏àczenie sieci elektrycznej nast´puje po zakoƒczeniu okresu wyczekiwania po strzelaniu i uprzednim skontrolowaniu miejsca wykonywania robót strza∏owych.
2.CzynnoÊci zwiàzane z centralnym strzelaniem odbywajà si´ pod nadzorem osoby wy˝szego dozoru ruchu.
§ 157Lokalizacj´ miejsc odpalania strzelania urabiajàcego i wstrzàsowego w pok∏adach (z∏o˝ach) zagro˝onych tàpaniami ustala kierownik dzia∏u (s∏u˝by)
do spraw tàpaƒ wspólnie z kierownikiem s∏u˝by strza∏owej.
§ 1581. W zak∏adach górniczych, w wyrobiskach
zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏, po wycofaniu ludzi ze strefy zagro˝enia skutkami wyrzutu, roboty strza∏owe wykonuje si´ metodà centralnego strzelania, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
3.Dopuszcza si´ lokalne wykonywanie robót strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, przy:
1)likwidacji zatorów w urzàdzeniach zsypowych,
2)rozstrzeliwaniu rdzeni wiertniczych,
3)rozstrzeliwaniu luênych bry∏.
§ 161Wykonywanie robót strza∏owych jest niedopuszczalne w miejscach, w których temperatura ska∏
1)jest wy˝sza ni˝ 100°C,
2)lub otoczenia jest ni˝sza ni˝ –35°C.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8927 — Poz. 1169
1)ska∏ach, w których temperatura jest wy˝sza ni˝ 50°C, stosuje si´ Êrodki strza∏owe termoodporne, 3. Strop niezw∏ocznie po ods∏oni´ciu zabezpiecza si´ obudowà, z uwzgl´dnieniem stosowanej technologii prowadzenia robót.
2)miejscach, w których temperatura ska∏ lub otoczenia jest ni˝sza ni˝ 0°C, stosuje si´ Êrodki strza∏owe mrozoodporne.
4.Wyrobiska utrzymywane bez obudowy kontroluje si´ z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych.
§ 1631. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza instrukcj´ likwidowania niewypa∏ów
§ 1691. O ile przepisy rozporzàdzenia nie stanowià
inaczej:
§ 162Wykonujàc roboty strza∏owe w
2.Niewypa∏ likwiduje si´ przez wydobycie nabojów materia∏u wybuchowego z otworu strza∏owego, z wyjàtkiem materia∏ów wybuchowych nitroglicerynowych.
3.Niedopuszczalne jest pos∏ugiwanie si´ metalowymi narz´dziami podczas wydobywania nabojów materia∏u wybuchowego.
§ 1641. Niewypa∏, którego nie mo˝na zlikwidowaç
przez wydobycie z otworu strza∏owego naboi, usuwa si´, przestrzegajàc nast´pujàcych warunków:
1)przewody zapalnika elektrycznego zwiera si´ i izoluje,
2)stwierdzenie kierunku otworu strza∏owego nast´puje przez usuni´cie przybitki na d∏ugoÊci najwy˝ej 20 cm od wylotu otworu,
3)równoleg∏y otwór strza∏owy (lub dwa otwory) o d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ d∏ugoÊç otworu z niewypa∏em wierci si´ w odleg∏oÊci 50 cm od otworu z niewypa∏em.
2.Po odpaleniu ∏adunków kontroluje si´ odstrzelony urobek w celu znalezienia Êrodków strza∏owych pochodzàcych z niewypa∏u.
§ 165Niewypa∏ znajdujàcy si´ w otworze strza∏owym, gdy do zainicjowania materia∏u wybuchowego
stosowano zapalnik i lont detonujàcy, likwiduje si´ przez wymian´ zapalnika przymocowanego do lontu detonujàcego i ponowne odpalenie ∏adunku.
§ 166W dzienniku strza∏owym wpisuje si´ informacj´ o sposobie likwidowania niewypa∏u, a znalezione Êrodki strza∏owe oddaje si´ do sk∏adu materia∏ów
wybuchowych.
§ 167Wiercenie otworów strza∏owych w pozosta∏ych w caliênie resztkach odpalonych otworów (fajkach) jest niedopuszczalne. Otwory takie oznakowuje
si´.
Rozdzia∏ 7 Obudowa wyrobisk
§ 1681. Ka˝de wyrobisko powinno mieç obudow´
dostosowanà do warunków geologiczno-górniczych.
2.W wyrobiskach drà˝onych w ska∏ach dostatecznie mocnych, niegro˝àcych zawa∏em, po dok∏adnym rozeznaniu warunków górniczo-geologicznych oraz przeprowadzeniu badaƒ górotworu, kierownik ruchu zak∏adu górniczego zezwala na niestosowanie obudowy.
1)kierownik dzia∏u robót górniczych dokonuje doboru obudowy w poszczególnych wyrobiskach, na podstawie rozeznania warunków górniczo-geologicznych,
2)rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania okreÊla si´ w projekcie technicznym, o którym mowa w § 41 ust. 1.
2.Osoby dozoru ruchu powinny zapoznaç pracowników z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania.
§ 1701. Stan obudowy wyrobisk kontroluje si´
z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych, o ile przepisy rozporzàdzenia nie stanowià inaczej.
2.Obudow´ g∏ównych wyrobisk, w szczególnoÊci szybów, szybików, g∏ównych dróg przewozowych oraz wentylacyjnych, kontroluje raz na kwarta∏ osoba wy˝szego dozoru ruchu górniczego, wyznaczona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
3.W przypadku wykorzystywania szybów oraz szybików do odwodnienia, za pomocà pomp g∏´binowych, sposób i cz´stotliwoÊç kontroli ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
§ 1711. Obudow´ wyrobisk mo˝na wykorzystaç do
zawieszenia, podnoszenia lub przesuwania maszyn, urzàdzeƒ i materia∏ów, których ci´˝ar nie spowoduje obcià˝eƒ dynamicznych, w szczególnoÊci kabli elektrycznych z osprz´tem, lutniociàgów z wentylatorami i rurociàgów.
2.Do podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn, urzàdzeƒ i materia∏ów, które mogà spowodowaç obcià˝enia dynamiczne, dopuszcza si´ wykorzystanie obudowy wyrobisk:
1)doraênego wykorzystania jej do tego celu, przy zastosowaniu dodatkowej obudowy wzmacniajàcej po uzyskaniu zezwolenia osoby dozoru górniczego,
2)sta∏ego wykorzystywania jej do tego celu, zgodnie z opracowanà dokumentacjà technicznà po uzyskaniu zezwolenia kierownika dzia∏u robót górniczych.
3.Dopuszcza si´ u˝ycie zestawów obudowy zmechanizowanej do podnoszenia ci´˝kich elementów wyposa˝enia Êciany zgodnie z wymaganiami ustalonymi przez producenta obudowy w dokumentacji techniczno-ruchowej.
4.Podwieszanie do pojedynczej kotwi obudowy ostatecznej elementów wyposa˝enia o ci´˝arze prze- Dziennik Ustaw Nr 139 — 8928 — Poz. 1169 kraczajàcym 1 Mg lub wywo∏ujàcych obcià˝enia dynamiczne jest niedopuszczalne.
4.Przodowy nie bierze bezpoÊredniego udzia∏u w rabowaniu obudowy w Êcianie.
§ 172W miejscach niezabezpieczonych obudowà
mogà przebywaç wy∏àcznie osoby wykonujàce obudow´ tymczasowà lub kotwowà.
§ 176Przed przystàpieniem do rabowania obudowy ka˝dorazowo sprawdza si´ stan obudowy, przy
czym w Êcianach sprawdza si´ przede wszystkim stan obudowy we wn´kach i na skrzy˝owaniach; w przypadku stwierdzenia nieprawid∏owoÊci w obudowie rabowanie rozpoczyna si´ po odpowiednim jej wzmocnieniu.
§ 1731. Obudow´ podporowà wyrobisk wykonuje
si´ w taki sposób, aby:
1)strop by∏ niezw∏ocznie po ods∏oni´ciu zabezpieczony obudowà,
2)zapewniona by∏a jej odpowiednia stabilnoÊç i podpornoÊç,
3)przestrzeƒ mi´dzy obudowà a wy∏omem by∏a wype∏niona,
4)stojaki obudowy indywidualnej o wysokoÊci przekraczajàcej 3 m by∏y dodatkowo zabezpieczone przed przewróceniem.
2.W razie pogorszenia si´ w∏asnoÊci ska∏ lub zwi´kszenia ciÊnienia górotworu obudow´ niezw∏ocznie wzmacnia si´.
§ 1741. Stosowanie obudowy kotwowej wymaga
1)rozeznania warunków górniczo-geologicznych,
2)przeprowadzenia badaƒ górotworu,
3)opracowania projektu obudowy kotwowej w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny.
2.Z zastrze˝eniem ust. 1, obudow´ kotwowà mo˝na stosowaç:
1)w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny, do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o powierzchni przekroju poprzecznego nieprzekraczajàcej 30 m2 i szerokoÊci wyrobiska nie wi´kszej od 7 m,
2)w zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi, cynku i o∏owiu, do zabezpieczenia wyrobisk poszukiwawczych, udost´pniajàcych i eksploatacyjnych oraz w komorach specjalnego przeznaczenia,
3)w innych podziemnych zak∏adach górniczych, za zgodà i na zasadach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
3.Projektowanie, wykonywanie i kontrola obudowy kotwowej w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym w´giel kamienny oraz w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym rudy miedzi, cynku i o∏owiu okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.
§ 1751. Rabowanie obudowy wykonuje si´ zgodnie z instrukcjà zatwierdzonà przez kierownika dzia∏u
robót górniczych.
2.Rabowanie obudowy wykonujà wy∏àcznie górnicy rabunkarze.
3.Górnicy niezatrudnieni bezpoÊrednio przy rabowaniu obudowy znajdujà si´ w bezpiecznej odleg∏oÊci od miejsca rabowania obudowy, ustalonej przez przodowego zespo∏u rabunkarzy.
§ 177Podczas rabowania obudowy roboty górnicze w przyleg∏ych wyrobiskach sà prowadzone na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu
górniczego.
§ 178W wyrobiskach korytarzowych, o nachyleniu
powy˝ej 15°, rabowanie obudowy w kierunku z góry na dó∏ jest niedopuszczalne.
Rozdzia∏ 8 Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie zrobów
§ 1791. Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie
zrobów wykonuje si´ w sposób niepowodujàcy zagro˝enia dla osób wykonujàcych czynnoÊci podsadzania oraz dla za∏ogi zatrudnionej w sàsiednich wyrobiskach, w szczególnoÊci usytuowanych poni˝ej podsadzanego wyrobiska lub doszczelnianych zrobów.
2.Niedopuszczalne jest stosowanie do podsadzania lub doszczelniania, materia∏ów, które mogà mieç szkodliwy wp∏yw na bezpieczeƒstwo i zdrowie osób wykonujàcych czynnoÊci podsadzania oraz za∏ogi, o której mowa w ust. 1.
§ 180Zbiorniki zmywcze wyposa˝a si´ w urzàdzenia zabezpieczajàce przed przedostawaniem si´ do rurociàgów nadziarna lub przedmiotów mogàcych spowodowaç ich zatkanie
§ 181Po zainstalowaniu nowego rurociàgu, po
ka˝dej wymianie rur oraz po usuni´ciu korka w rurociàgu, przed podsadzaniem lub doszczelnianiem, kontroluje si´ dro˝noÊç i szczelnoÊç rurociàgu.
§ 1821. Rurociàgi uk∏ada si´ albo zawiesza w sposób uniemo˝liwiajàcy ich przypadkowe przemieszczenie
2.Wzd∏u˝ trasy rurociàgów zapewnia si´ ∏àcznoÊç telefonicznà.
3.Pracownicy zatrudnieni przy podsadzaniu lub doszczelnieniu powinni mieç mo˝liwoÊç porozumienia si´ z obs∏ugà urzàdzeƒ do transportu materia∏u podsadzkowego.
§ 183Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej
i doszczelnianiu zrobów:
1)oczyszcza si´ wod´ odprowadzanà do systemu g∏ównego odwadniania,
2)prowadzi bilans wody,
3)bie˝àco kontroluje rurociàgi, przebieg podsadzania i doszczelniania oraz odp∏yw wody.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8929 —
§ 184Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczególnych wyrobisk oraz sposób ich wykonywania ustala
kierownik dzia∏u robót górniczych.
§ 185Przy stosowaniu podsadzki suchej samostaczajàcej si´
1)w razie usytuowania frontu Êciany, przy którym górna jej cz´Êç wyprzedza dolnà, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopad∏ej do rozciàg∏oÊci w kierunku ociosu nie mo˝e przekroczyç 15°,
2)w razie usytuowania frontu Êciany, przy którym górna jej cz´Êç jest opóêniona w stosunku do dolnej, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopad∏ej do rozciàg∏oÊci w kierunku zrobów nie mo˝e byç mniejsze od 15°,
3)ustala si´ w projekcie technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1, osoby kontrolujàce stan tamy podsadzkowej przed rozpocz´ciem podsadzania oraz dzia∏ania podejmowane dla zabezpieczenia tamy przed jej uszkodzeniem podczas podsadzania.
§ 1861. Przy równoczesnym podsadzaniu i prowadzeniu innych robót w Êcianie ustala si´ dzia∏ania orga
Poz. 1169 nizacyjno-techniczne, zapewniajàce bezpieczne warunki pracy.
2.Niedopuszczalne jest przebywanie ludzi w Êcianie podczas podsadzania podsadzkà suchà samostaczajàcà si´ przy takim usytuowaniu frontu, przy którym górna cz´Êç Êciany wyprzedza dolnà.
Dzia∏ IV Przewietrzanie i klimatyzacja Rozdzia∏ 1 Postanowienia ogólne
§ 1871. IloÊç powietrza doprowadzana do wyrobisk powinna zapewniaç utrzymanie w tych wyrobiskach wymaganego sk∏adu powietrza i temperatury
2.Wszystkie dost´pne wyrobiska i pomieszczenia przewietrza si´ w taki sposób, aby zawartoÊç tlenu w powietrzu nie by∏a mniejsza ni˝ 19% (obj´toÊciowo), a najwy˝sze dopuszczalne st´˝enia gazów w powietrzu nie przekracza∏y wartoÊci okreÊlonych w tabeli:
Rodzaj gazu NDS/mg/m3 (obj´toÊciowo i %) NDSCh/mg/m3 (obj´toÊciowo i %) Dwutlenek w´gla — (1,0) 30 (0,0026) 5 (0,00026) 2 (0,000075) 10 (0,0007) — (1,0) 180 (0,015) 10 (0,00052) 5 (0,00019) 20 (0,0014) Tlenek w´gla Tlenek azotu Dwutlenek siarki Siarkowodór 3. Skróty wymienione w ust. 2 oznaczajà:
1)NDS — najwy˝sze dopuszczalne st´˝enie Êrednio wa˝one,
2)NDSCh — najwy˝sze dopuszczalne st´˝enie chwilowe — zdefiniowane w odr´bnych przepisach.
4.W zak∏adach górniczych stosujàcych maszyny z nap´dem spalinowym zawartoÊç tlenków azotu okreÊla si´ na podstawie st´˝enia dwutlenku azotu.
5.Prawid∏owoÊç wskazaƒ i dzia∏aƒ przyrzàdów automatycznych oraz indywidualnych stosowanych do pomiarów st´˝eƒ gazów, o których mowa w ust. 2, kontroluje si´ za pomocà mieszanek wzorcowych.
§ 188W przypadku stwierdzenia, ˝e sk∏ad powietrza nie odpowiada wymaganiom okreÊlonym w § 187
ust. 2, niezw∏ocznie wycofuje si´ ludzi, a wejÊcie do zagro˝onego wyrobiska zabezpiecza si´. W miejscach tych wykonuje si´ wy∏àcznie prace z zakresu ratownictwa górniczego i przeciwpo˝arowego.
§ 189Nieprzewietrzane wyrobiska niezw∏ocznie
otamowuje si´ lub likwiduje, a do czasu ich otamowania lub zlikwidowania zamyka si´ do nich dost´p.
§ 1901. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobiskach
w polach metanowych, z wyjàtkiem komór, nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 0,3 m/s, a w wyrobiskach z trakcjà elektrycznà przewodowà w tych polach — nie mniejsza ni˝ 1 m/s.
2.Przy stosowaniu Êluz wentylacyjnych w wyrobiskach w polach metanowych dopuszcza si´ mniejsze pr´dkoÊci pràdu powietrza od okreÊlonych w ust. 1, pod warunkiem zapewnienia wymaganego sk∏adu powietrza.
3.Pr´dkoÊç pràdu powietrza nie mo˝e przekraczaç:
1)5 m/s — w wyrobiskach wybierkowych,
2)8 m/s — w wyrobiskach korytarzowych,
3)12 m/s — w szybach i szybikach podczas jazdy ludzi.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8930 — 4. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobiskach korytarzowych, w których nie odbywa si´ regularny ruch ludzi, mo˝na zwi´kszyç do 10 m/s.
5.Pomiary pr´dkoÊci pràdu powietrza wykonuje si´ w wolnych przekrojach wyrobiska.
§ 1911. W zak∏adach górniczych organizuje si´
s∏u˝b´ wentylacyjnà wyposa˝onà w przyrzàdy kontrolno-pomiarowe.
2.Stan urzàdzeƒ wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz skutecznoÊç przewietrzania i klimatyzacji systematycznie kontroluje si´ i odpowiednio dokumentuje.
§ 192Przewietrzanie Êcian w pok∏adach zaliczonych do II, III lub IV kategorii zagro˝enia metanowego
kontroluje si´ przez automatyczny pomiar pr´dkoÊci lub iloÊci powietrza.
§ 1931. Na nadszybiu szybu zjazdowego instaluje
si´ urzàdzenie sygnalizujàce czerwonym Êwiat∏em zni˝k´ ciÊnienia barometrycznego.
Poz. 1169
§ 1971. Wentylator g∏ówny powinien zapewniç
w przekroju szybu wydechowego poni˝ej kana∏u wentylacyjnego podciÊnienie statyczne powietrza co najmniej 785 Pa.
2.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego w likwidowanych zak∏adach górniczych mo˝e zmieniç wartoÊç podciÊnienia statycznego, o którym mowa w ust.1.
3.Przepis ust. 1 nie dotyczy zak∏adów, o których mowa w § 195 ust. 3.
4.Wentylator g∏ówny dobiera si´ do sieci wentylacyjnej w sposób umo˝liwiajàcy stabilnà prac´.
§ 1981. Spi´trzenie i wydajnoÊç wentylatorów
g∏ównych w ich punktach pracy nie mogà ró˝niç si´ mi´dzy sobà wi´cej ni˝ o 10%.
2.Charakterystyk´ wentylatorów g∏ównych aktualizuje si´ raz na 5 lat oraz po ka˝dej zmianie konstrukcji wentylatorów.
3.Stacje wentylatorów g∏ównych wyposa˝a si´ w urzàdzenia do regulacji wydajnoÊci i spi´trzenia.
2.W pomieszczeniach dyspozytora ruchu zak∏adu górniczego, kierownika dzia∏u wentylacji oraz kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego znajduje si´ barograf.
4.W zak∏adach górniczych majàcych jeden szyb wydechowy stacj´ wentylatorów g∏ównych wyposa˝a si´ w urzàdzenie do zmiany kierunku przep∏ywu powietrza.
§ 194Osoby dozoru ruchu niezw∏ocznie zawiadamiajà s∏u˝b´ wentylacyjnà o wszelkich niezamierzonych zmianach w wentylacji wyrobisk
5.W sieci wentylacyjnej, gdy jest wi´cej szybów wydechowych, powinno byç mo˝liwe wykonanie rewersji (zmiany kierunku przep∏ywu) powietrza w poszczególnych podsieciach. Urzàdzenia powodujàce rewersj´ powietrza utrzymuje si´ w stanie umo˝liwiajàcym jej wykonanie w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 20 minut.
Zakres i cz´stotliwoÊç kontroli urzàdzeƒ powodujàcych rewersj´ powietrza okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
Rozdzia∏ 2 Przewietrzanie za pomocà wentylatorów g∏ównych
§ 1951. Wyrobiska przewietrza si´ pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylatory g∏ówne, zabudowane na powierzchni
2.W zak∏adzie górniczym eksploatujàcym kopaliny palne stosuje si´ przewietrzanie ssàce.
3.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne oraz prowadzàcych roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej, w których nie wyst´puje zagro˝enie metanowe, mo˝na stosowaç wentylatory podziemne g∏ównego przewietrzania, na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
§ 1961. Przy ka˝dym szybie wydechowym, oprócz
czynnego wentylatora g∏ównego lub zespo∏u wentylatorów g∏ównych, instaluje si´ g∏ówny wentylator rezerwowy, którego uruchomienie mo˝liwe b´dzie w ciàgu 10 minut.
2.W zak∏adach górniczych eksploatujàcych z∏o˝a lub pok∏ady niemetanowe lub zaliczone do I kategorii zagro˝enia metanowego oraz w których pok∏ady w´gla zaliczone sà do I i II grupy samozapalnoÊci, zamiast wentylatora rezerwowego utrzymuje si´ silnik zapasowy do wentylatora wraz z cz´Êciami zapasowymi.
§ 199.1Stacje wentylatorów g∏ównych wyposa˝a
si´ w przyrzàdy dokonujàce ciàg∏ych pomiarów:
1)podciÊnienia statycznego powietrza w kanale wentylacyjnym przed zasuwà (klapà) i za zasuwà (klapà),
2)pr´dkoÊci powietrza w kanale wentylacyjnym,
3)podciÊnienia statycznego powietrza w przekroju szybu wydechowego poni˝ej kana∏u wentylacyjnego.
2.Pomiary podciÊnienia statycznego przed zasuwà i pr´dkoÊci powietrza w kanale wentylacyjnym automatycznie rejestruje si´, a wyniki pozosta∏ych pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokumentuje.
3.Miejsce zabudowy przyrzàdów do wykonywania pomiarów, o których mowa w ust. 1, w zak∏adach, o których mowa w § 195 ust. 3, wyznacza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
§ 2001. Zmiana warunków pracy wentylatora
g∏ównego lub jego unieruchomienie, podczas wykonywania robót w szybie wydechowym, mo˝e nastàpiç wy∏àcznie za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8931 — Poz. 1169 2. W likwidowanych zak∏adach górniczych lub w ich cz´Êciach zapewnia si´ bie˝àcà kontrol´ i odpowiednie modyfikowanie sieci wentylacyjnej, z uwzgl´dnieniem dostosowania parametrów pracy wentylatorów g∏ównych do poszczególnych etapów likwidacji. tanowe, kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e podjàç decyzj´ o niestosowaniu przepisu ust. 2.
§ 2011. W przypadku awaryjnej przerwy w ruchu
wentylatora g∏ównego, trwajàcej co najmniej 20 minut:
2.W ka˝dej sieci wentylacyjnej wydziela si´ rejony wentylacyjne przewietrzane niezale˝nymi pràdami powietrza.
1)wstrzymuje si´ wykonywanie robót,
§ 207Projektujàc i wykonujàc wyrobiska korytarzowe, uwzgl´dnia si´ koniecznoÊç najszybszego uzyskania w nich pràdu powietrza wytwarzanego przez
wentylator g∏ówny.
2)wy∏àcza urzàdzenia spod napi´cia w polach metanowych II—IV kategorii zagro˝enia metanowego,
3)wyprowadza za∏og´ w kierunku szybów wdechowych lub na powierzchni´.
2.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sposób post´powania, o którym mowa w ust. 1, w planie ratownictwa.
§ 202Przerwy w pracy wentylatora g∏ównego automatycznie sygnalizuje si´ w dyspozytorni zak∏adu
górniczego, dokumentujàc jednoczeÊnie czas trwania przerw oraz przyczyny ich wystàpienia.
§ 2031. Budynek stacji wentylatorów g∏ównych
wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych i wyposa˝a w ∏àcznoÊç telefonicznà z centralà telefonicznà zak∏adu górniczego oraz wyposa˝a si´ w sta∏e i rezerwowe oÊwietlenie.
2.W ramach oÊwietlenia rezerwowego mo˝na stosowaç przenoÊne lampy akumulatorowe.
§ 204
1.Stan techniczny wentylatorów g∏ównych, w tym zdolnoÊç do ruchu wentylatora rezerwowego i urzàdzeƒ do zmiany kierunku przep∏ywu powietrza, oraz stan aparatury kontrolno-pomiarowej kontrolujà osoby dozoru ruchu dzia∏u energomechanicznego i wentylacji.
2.Wyniki kontroli, o której mowa w ust. 1, dokumentuje si´.
3.Zakres i cz´stotliwoÊç kontroli oraz sposób dokumentowania wyników kontroli okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
§ 205
1.Doprowadzenie pod ziemi´ powietrza i odprowadzenie powietrza tym samym wyrobiskiem dopuszczalne jest tylko w okresie prowadzenia robót, majàcych na celu uzyskanie po∏àczenia dwoma wyjÊciami na powierzchni´.
2.Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby jest niedopuszczalne, z wyjàtkiem ich likwidacji.
3.Po∏àczenie wentylacyjne sàsiednich zak∏adów górniczych mo˝e nastàpiç tylko za zgodà i na warunkach ustalonych przez kierowników ruchu tych zak∏adów. O zamiarze po∏àczenia powiadamia si´ w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego na 14 dni przed zamierzonym po∏àczeniem.
4.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w których nie wyst´puje zagro˝enie me-
§ 2061. Projektujàc wyrobiska, tworzy si´ jak najmniej z∏o˝onà sieç wentylacyjnà
§ 2081. Projektujàc udost´pnienie, rozci´cie oraz
prowadzenie eksploatacji z∏o˝a lub jego cz´Êci, powinno si´ uwzgl´dniaç koniecznoÊç ograniczenia odprowadzenia powietrza z wyrobisk korytarzowych z wentylacjà odr´bnà do pràdów powietrza przewietrzajàcych wyrobiska wybierkowe.
2.Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ w zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopaliny niepalne.
§ 2091. Jednym pràdem powietrza mo˝e byç przewietrzana grupa przodków, pod warunkiem ˝e zawartoÊç metanu w powietrzu doprowadzonym do ka˝dego
przodka nie przekracza 0,5%, a przy stosowaniu metanometrii automatycznej — 1%, z zastrze˝eniem ust. 2.
2.Grupy przodków drà˝onych kombajnami z zastosowaniem wentylacji lutniowej kombinowanej z ssàcym lutniociàgiem wyposa˝onym w urzàdzenie odpylajàce mogà byç przewietrzane, pod warunkiem ˝e zawartoÊç metanu doprowadzonego do ka˝dego z przodków nie przekroczy 0,5%.
§ 210
1.Âciany przewietrza si´ niezale˝nymi pràdami powietrza, z tym ˝e d∏ugoÊç Êciany lub ∏àczna d∏ugoÊç Êcian przewietrzanych jednym niezale˝nym pràdem powietrza nie powinna byç wi´ksza ni˝ 400 m 2. W pok∏adach niemetanowych lub zaliczonych do I kategorii zagro˝enia metanowego kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na okresowe przewietrzanie jednym niezale˝nym pràdem powietrza Êcian o ∏àcznej d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 400 m, pod warunkiem utrzymywania mi´dzy tymi Êcianami dróg wyjÊcia w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 250 m.
3.Ze Êciany o wysokoÊci mniejszej ni˝ 2 m lub nachyleniu wi´kszym ni˝ 12° utrzymuje si´ drogi wyjÊcia w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 250 m.
4.Przepis ust. 3 stosuje si´ do Êcian okreÊlonych w ust. 1.
5.Najwi´kszà dopuszczalnà d∏ugoÊç dróg z niezale˝nym pràdem powietrza ustala si´ z uwzgl´dnieniem czasu dzia∏ania stosowanych Êrodków ochrony dróg oddechowych.
§ 2111. Sk∏ady materia∏ów wybuchowych, komory pomp g∏ównego odwadniania, a w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny palne tak˝e komory
kruszarni, przewietrza si´ niezale˝nymi pràdami powietrza.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8932 — 2. W polach metanowych wszystkie komory, z wyjàtkiem komór stanowiàcych oddzia∏owe sk∏ady narz´dzi, sprz´tu przeciwpo˝arowego i sanitarnego, przewietrza si´ pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylator g∏ówny.
3.Powietrze z komór, o których mowa w ust. 2, przewietrzanych pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylator g∏ówny odprowadza si´ z najwy˝szego punktu komory i prowadzi poziomo lub po wzniosie.
4.W komorach, o których mowa w ust. 2, nie mo˝na umieszczaç w odleg∏oÊci bli˝szej ni˝ 20 cm od najwy˝szego punktu w Êwietle obudowy ˝adnych urzàdzeƒ i elementów, które mog∏yby utrudniaç przep∏yw powietrza pod stropem komór.
§ 212
1.Powietrze doprowadza si´ mo˝liwie najkrótszà drogà do ka˝dego poziomu wydobywczego, skàd pràdami wznoszàcymi odprowadza si´ w kierunku szybu wydechowego.
2.Sprowadzanie powietrza wyrobiskiem na upad dopuszcza si´ wy∏àcznie w przypadkach, gdy:
1)Êredni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej nie przekracza 5°,
2)Êredni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej wynosi od 5° do 10°, a pr´dkoÊç przep∏ywu powietrza jest wi´ksza ni˝ 0,5 m/s,
3)powietrze jest odprowadzane z pól zagro˝onych wyrzutami dwutlenku w´gla lub siarkowodoru.
3.W przypadkach uzasadnionych warunkami górniczo-geologicznymi kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e odstàpiç od wymagaƒ okreÊlonych w ust. 2, ustalajàc warunki zapewniajàce bezpieczeƒstwo ruchu.
§ 2131. Regulacj´ przewietrzania prowadzi si´ tamami regulacyjnymi, umieszczonymi na poczàtku pràdów rejonowych
2.Do regulacji przewietrzania mo˝na stosowaç wentylatory umieszczone w wolnym przekroju wyrobiska.
3.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e, po ustaleniu warunków, dopuÊciç regulacj´ przewietrzania przy zastosowaniu wentylatorów pomocniczych lub tam regulacyjnych zabudowanych w grupowych pràdach powietrza lub rejonowych pràdach powietrza odprowadzanego do szybu wydechowego.
Poz. 1169 4. Tamy Êluz wentylacyjnych uruchamiane mechanicznie oraz tamy wewnàtrz rejonów wentylacyjnych wyposa˝a si´ w drzwi otwierane w jednà stron´.
5.Odst´p mi´dzy tamami wentylacyjnymi w Êluzie lub mi´dzy sàsiednimi Êluzami powinien umo˝liwiç, podczas ruchu ludzi lub urzàdzeƒ transportowych, zamkni´cie drzwi jednej z tam lub drzwi w sàsiedniej Êluzie.
6.Ka˝da tama przy moÊcie wentylacyjnym powinna posiadaç dwoje drzwi otwieranych w przeciwne strony albo zabezpieczonych przed samoczynnym otwarciem.
7.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w których nie wyst´puje zagro˝enie metanowe, kierownik ruchu zak∏adu górniczego decyduje o potrzebie wybudowania Êluz wentylacyjnych.
§ 2151. Drzwi w tamach wentylacyjnych powinny
zamykaç si´ samoczynnie albo mechanicznie.
2.Niedopuszczalne jest pozostawianie otwartych drzwi oraz sk∏adowanie materia∏ów i sprz´tu w bezpoÊrednim sàsiedztwie tam wentylacyjnych.
§ 2161. Tamy wentylacyjne wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych
2.Przepis ust. 1 nie dotyczy tam wentylacyjnych:
1)zlokalizowanych wewnàtrz rejonu wentylacyjnego,
2)tymczasowych, niezb´dnych na czas budowy tam wentylacyjnych wykonanych z materia∏ów niepalnych.
§ 217
W wyrobisku korytarzowym ∏àczàcym wyrobiska z taÊmociàgiem z innym wyrobiskiem, stanowiàcym drog´ ucieczkowà, co najmniej jedna z tam wentylacyjnych, ∏àcznie z drzwiami, powinna byç wykonana z materia∏ów niepalnych
§ 2181. Drzwi w tamach wentylacyjnych zabudowanych na drogach przewozu lokomotywowego lub
przewozu z nap´dem w∏asnym oraz g∏ównego transportu maszynami samojezdnymi powinny byç otwierane i zamykane mechanicznie lub automatycznie.
2.W przypadku gdy ró˝nica ciÊnieƒ powietrza uniemo˝liwia r´czne otwarcie drzwi tamy wentylacyjnej, tam´ wyposa˝a si´ w urzàdzenie zapewniajàce otwarcie drzwi i bezpieczne przejÊcie przez tam´.
§ 214
1.W wyrobiskach korytarzowych, stanowiàcych po∏àczenie mi´dzy pràdem powietrza prowadzonym od szybu wdechowego a odprowadzanym do szybu wydechowego, zabudowuje si´ Êluzy wentylacyjne
§ 2191. W wyrobiskach, w których konieczne jest
zabudowanie tam wentylacyjnych, nie mo˝na budowaç urzàdzeƒ transportu linowego.
2.Drzwi tam w Êluzie wentylacyjnej wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych i zabezpiecza przed samoczynnym otwarciem.
2.Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, gdy zapewnione jest mechaniczne lub samoczynne zamkni´cie i otwarcie tam bez potrzeby wejÊcia za∏ogi na tras´ transportu.
3.Tamy, o których mowa w ust. 1, wyposa˝a si´ w czujniki sygnalizujàce ich otwarcie do dyspozytorni lub w Êrodki zapewniajàce ich zamkni´cie, ustalone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
§ 220W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ palnà, tamy wentylacyjne buduje si´ blisko
skrzy˝owaƒ wyrobisk.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8933 — Poz. 1169
§ 2211. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych
kopalin´ palnà wyrobiska przewietrzane grupowymi pràdami powietrza wyposa˝a si´ w urzàdzenia transportowe.
2.W polach metanowych przewietrzanie przez dyfuzj´ wn´k odmetanowania, wn´k wiertniczych oraz dojÊç do tam izolacyjnych i po˝arowych jest niedopuszczalne.
2.W szczególnie uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na odstàpienie od stosowania przepisu ust. 1.
3.W polach metanowych przelewowe komory pomp oraz wloty do podszybi d∏ugoÊci do 10 m, w których strop na ca∏ej d∏ugoÊci ma wznios wynoszàcy co najmniej 15° w kierunku szybu, przewietrza si´ przez dyfuzj´ lub pomocniczymi urzàdzeniami wentylacyjnymi, je˝eli zapewniony jest prawid∏owy sk∏ad powietrza.
§ 222Kierownik dzia∏u wentylacji, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, wprowadza zmiany
w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które nanosi si´ na mapy i schematy wentylacyjne w ciàgu doby.
Rozdzia∏ 3 Przewietrzanie za pomocà lutniociàgów, pomocniczych urzàdzeƒ wentylacyjnych lub przez dyfuzj´
§ 2231. Wyrobiska, które nie sà przewietrzane pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylator g∏ówny, przewietrza si´ za pomocà lutniociàgów
2.Lutniociàgi powinny byç wykonywane z lutni metalowych lub trudno palnych antyelektrostatycznych lutni z tworzyw sztucznych.
3.Wyrobiska mo˝na przewietrzaç pomocniczymi urzàdzeniami wentylacyjnymi, je˝eli d∏ugoÊç tych wyrobisk nie jest wi´ksza ni˝:
1)w polach niemetanowych i polach zaliczonych do I kategorii zagro˝enia metanowego:
a)15 m — przy nachyleniach do 10° (we wzniosie i upadzie),
b)10 m — przy nachyleniach powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie),
2)w polach II, III i IV kategorii zagro˝enia metanowego:
a)6 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie i upadzie),
b)4 m — przy nachyleniu powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie).
4.W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ niepalnà, przy braku zagro˝enia metanowego, kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç, po spe∏nieniu wymagaƒ okreÊlonych w § 187 ust. 2, na przewietrzanie wyrobisk o d∏ugoÊci nieprzekraczajàcej 60 m, stosujàc wentylatory wolnostrumieniowe, wytwarzajàce strug´ strumienia na odleg∏oÊç co najmniej 45 m, umieszczone w wolnych przekrojach wyrobisk z op∏ywowym pràdem powietrza.
§ 2241. Wyrobiska mo˝na przewietrzaç przez dyfuzj´, je˝eli d∏ugoÊç tych wyrobisk nie jest wi´ksza ni˝
1)w polach niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego:
a)10 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie i upadzie),
b)6 m — przy nachyleniu powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie),
2)2 m — w polach metanowych II, III lub IV kategorii zagro˝enia metanowego.
4.W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ niepalnà kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na przewietrzanie przez dyfuzj´ wyrobisk o d∏ugoÊciach wi´kszych od ustalonych w ust. 1, pod warunkiem spe∏nienia wymagaƒ okreÊlonych w § 187 ust. 2.
§ 2251. Przewietrzanie lutniociàgiem mo˝e byç
ssàce, t∏oczàce lub kombinowane.
2.Odleg∏oÊç lutniociàgu od czo∏a przodka nie mo˝e byç wi´ksza ni˝:
1)w polach niemetanowych i niezagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ — 10 m,
2)w polach metanowych lub zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏:
a)przy wentylacji ssàcej — 6 m,
b)przy wentylacji t∏oczàcej lub kombinowanej — 8 m.
3.W uzasadnionych przypadkach, stosujàc wentylacj´ t∏oczàcà, odleg∏oÊç okreÊlona w ust. 2 pkt 1 mo˝e byç zwi´kszona do 15 m, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
4.W wyrobiskach drà˝onych kombajnami:
1)odleg∏oÊç lutniociàgu ssàcego od czo∏a przodka przy wentylacji ssàcej nie powinna byç wi´ksza ni˝ 3 m,
2)odleg∏oÊç lutniociàgu t∏oczàcego od czo∏a przodka przy wentylacji t∏oczàcej nie powinna byç wi´ksza ni˝:
a)w polach niemetanowych — 10 m,
b)w polach metanowych — 8 m,
3)przy wentylacji kombinowanej odleg∏oÊç lutniociàgu ssàcego od czo∏a przodka nie powinna byç wi´ksza ni˝ 6 m, a odleg∏oÊç lutniociàgu t∏oczàcego — wi´ksza ni˝ 12 m.
§ 2261. Odleg∏oÊç lutniociàgu od czo∏a przodka
w szybach (szybikach) nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 √s przy wentylacji t∏oczàcej i kombinowanej oraz 2 √s przy wentylacji ssàcej, gdzie s oznacza powierzchni´ przekroju wyrobiska pionowego w wy∏omie, wyra˝onà w m2.
2.W szybach (szybikach), w których pomost znajduje si´ w odleg∏oÊci mniejszej od czo∏a przodka ni˝ okreÊlona w ust. 1, koniec lutniociàgu powinien znajdowaç si´ mi´dzy przodkiem a pomostem.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8934 —
§ 2271. Lutniociàg wyprowadza si´ do przep∏ywajàcego pràdu powietrza na odleg∏oÊç co najmniej
8 m w takim kierunku, aby nie wyst´powa∏a recyrkulacja powietrza.
2.Przepis ust. 1 nie dotyczy lutniociàgów pomocniczych stosowanych:
1)przy wentylacji kombinowanej,
2)dla usuwania nagromadzeƒ metanu,
3)dla poprawy warunków klimatycznych.
3.W wyrobisku, z którego pobierane jest powietrze do przewietrzania wyrobiska z u˝yciem lutniociàgu, powinna p∏ynàç iloÊç powietrza uniemo˝liwiajàca wyst´powanie jego recyrkulacji, natomiast na odcinku lutniociàgu w pràdzie przep∏ywajàcym powinna byç utrzymana wymagana pr´dkoÊç powietrza.
4.Przy wentylacji kombinowanej iloÊç powietrza doprowadzana lutniociàgiem zasadniczym powinna byç wi´ksza od iloÊci pobieranej przez lutniociàg pomocniczy.
5.W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi, cynku i o∏owiu, stosujàc system komorowo-filarowy, dopuszcza si´ wyprowadzenie lutniociàgu do przep∏ywajàcego pràdu powietrza na odleg∏oÊç uniemo˝liwiajàcà wyst´powanie recyrkulacji powietrza.
§ 2281. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobisku
przewietrzanym z u˝yciem lutniociàgu powinna wynosiç co najmniej w polach:
1)niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego — 0,15 m/s,
2)II, III, IV kategorii zagro˝enia metanowego — 0,30 m/s.
2.W drà˝onym wyrobisku o przekroju poprzecznym w wy∏omie ponad 20 m2 przewietrzanym z u˝yciem lutniociàgu pr´dkoÊç powietrza mo˝e byç mniejsza ni˝ okreÊlona w ust. 1, je˝eli zapewnione jest utrzymanie dopuszczalnych zawartoÊci gazów oraz w∏aÊciwych warunków klimatycznych.
§ 229W cz´Êci szybu (szybiku) przewietrzanej
z u˝yciem lutniociàgu pr´dkoÊç powietrza powinna wynosiç co najmniej w polach:
1)niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego — 0,15 m/s,
2)II, III i IV kategorii zagro˝enia metanowego — 0,30 m/s.
§ 230
W szybach g∏´bionych z powierzchni w z∏o˝ach metanowych lutniociàg wyprowadza si´ na wysokoÊç co najmniej 3 m ponad poziom terenu, a w przypadku gdy wentylator znajduje si´ w budynku — co najmniej 0,5 m ponad jego dach.
§ 231
Przy ka˝dym szybie (szybiku) lub nadsi´w∏omie drà˝onym w warunkach zagro˝enia metanowego, oprócz wentylatora czynnego, powinien byç wentylator rezerwowy.
§ 232Pomosty w drà˝onych szybach (szybikach) lub
nadsi´w∏omach wykonuje si´ tak, aby zapewnia∏y stale Poz. 1169 swobodny przep∏yw powietrza uniemo˝liwiajàcy nagromadzenie si´ metanu pod lub nad tymi pomostami.
§ 2331. Wyrobiska drà˝one metodà nadsi´w∏omu
w polach metanowych przewietrza si´ pràdem powietrza wytwarzanym przez wentylator g∏ówny.
2.Dukla wiertnicza w polu metanowym drà˝ona metodà nadsi´w∏omu mo˝e byç przewietrzana za pomocà lutniociàgu tylko do wysokoÊci 15 m.
§ 234Wentylatory lutniowe w polach metanowych
powinny pracowaç bez przerwy; w przypadku przerwy awaryjnej w pracy wentylatora roboty wstrzymuje si´, wycofuje ludzi, a wejÊcie do wyrobiska zagradza.
§ 235
1.W szybach g∏´bionych z powierzchni, w warunkach zagro˝enia metanowego, elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na poczàtku lutniociàgu przewietrza si´ bezpoÊrednio z atmosfery.
2.W polach metanowych II—IV kategorii zagro˝enia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na poczàtku lutniociàgu przewietrza si´ powietrzem pobieranym bezpoÊrednio z pràdu op∏ywowego, doprowadzanym w celu przewietrzania wyrobiska.
§ 236Wentylatory lutniowe powinny znajdowaç
si´ na poczàtku lutniociàgu w pràdzie powietrza wytworzonym przez wentylator g∏ówny.
§ 237Szczegó∏owe zasady przewietrzania wyrobisk za pomocà lutniociàgów okreÊla za∏àcznik nr 4 do
rozporzàdzenia.
Rozdzia∏ 4 Klimatyzacja
§ 2381. Wykonujàc roboty górnicze, prowadzi si´
rozpoznanie pierwotnej temperatury ska∏.
2.Sposób pomiaru temperatury pierwotnej ska∏ okreÊla Polska Norma.
3.Przy pierwotnej temperaturze ska∏ wy˝szej ni˝ 30°C opracowuje si´ prognoz´ warunków klimatycznych oraz ustala dzia∏ania zapewniajàce utrzymanie w∏aÊciwych warunków klimatycznych.
§ 2391. Temperatura powietrza w miejscu pracy
nie powinna przekraczaç 28°C przy wykonywaniu pomiaru termometrem suchym, a intensywnoÊç ch∏odzenia nie powinna byç mniejsza od 11 katastopni wilgotnych (Kw).
2.W przypadku gdy temperatura powietrza mierzona termometrem suchym w miejscu pracy jest wi´ksza od 28°C, a nie przekracza 33°C, lub intensywnoÊç ch∏odzenia jest mniejsza od 11 katastopni wilgotnych, stosuje si´ odpowiednie rozwiàzania techniczne dla obni˝enia temperatury powietrza lub ogranicza czas pracy do 6 godzin, liczony ∏àcznie ze zjazdem i wyjazdem, dla pracowników przebywajàcych ca∏à zmian´ roboczà w miejscu pracy, gdzie parametry klimatyczne sà przekroczone.
Dziennik Ustaw Nr 139 — 8935 — 3. W przypadku gdy temperatura powietrza mierzona termometrem suchym przekracza 33°C, mo˝na zatrudniç ludzi tylko w akcji ratowniczej.
4.W zak∏adach górniczych stosujàcych maszyny samojezdne dopuszcza si´ okreÊlenie warunków klimatycznych pracy, wyznaczajàc temperatur´ zast´pczà klimatu w sposób okreÊlony w Polskiej Normie.
Dzia∏ V Zagro˝enia górnicze Rozdzia∏ 1 Postanowienia ogólne
§ 2401. Wyst´pujàce w zak∏adzie górniczym zagro˝enia rozpoznaje si´ i zwalcza
2.Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powo∏uje zespo∏y opiniodawcze w sprawach rozpoznawania i zwalczania zagro˝eƒ wyst´pujàcych w zak∏adzie górniczym.
3.Przy rozpoznawaniu i zwalczaniu zagro˝eƒ w zak∏adach górniczych uwzgl´dnia si´ opini´ zespo∏ów, o których mowa w ust. 2.
§ 241Pracownicy zatrudnieni w ruchu zak∏adu górniczego powinni byç zapoznani z
1)aktualnym stanem zagro˝eƒ wyst´pujàcych w miejscach ich pracy, Poz. 1169 czeniu na czystà substancj´ w´glowà, kierownik ruchu zak∏adu górniczego niezw∏ocznie:
1)stosuje niezb´dne rygory bezpiecznego prowadzenia robót w warunkach powsta∏ego zagro˝enia metanowego,
2)powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego,
3)zleca rzeczoznawcy badanie stanu zagro˝enia metanowego.
§ 2451. Przepis § 244 stosuje si´ tak˝e w przypadku stwierdzenia w pok∏adach metanowych wi´kszej
metanonoÊnoÊci ni˝ maksymalne wartoÊci odpowiadajàce kategorii, do której z∏o˝e lub pok∏ad zosta∏y zaliczone na podstawie odr´bnych przepisów.
2.W wyrobiskach (pomieszczeniach) zaliczonych do odpowiednich stopni niebezpieczeƒstwa wybuchu, stan zagro˝enia metanowego analizuje si´ i kontroluje w szczególnoÊci w przypadku zmian w przewietrzaniu lub zaobserwowaniu zmian wywo∏anych wp∏ywem robót górniczych.
3.Zakres kontroli i analizy, o której mowa w ust. 2, okreÊla kierownik dzia∏u wentylacji.
4.W przypadku wzrostu stanu zagro˝enia metanowego kierownik ruchu zak∏adu górniczego stosuje niezb´dne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadzenia robót i ewentualnie dokonuje zmiany dotychczasowego zaliczenia do stopnia niebezpieczeƒstwa wybuchu.
2)zasadami rozpoznawania objawów zagro˝eƒ,
§ 246DojÊcia do pól metanowych oznacza si´ tablicami z odpowiednimi napisami ostrzegawczymi
3)sposobami post´powania w przypadku powstania okreÊlonych zagro˝eƒ.
§ 2471. W przypadku gdy w wyrobisku zawartoÊç
metanu wynosi powy˝ej 2%, niezw∏ocznie:
§ 2421. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego powinny si´ zapoznaç z planem ratownictwa sporzàdzonym na podstawie odr´bnych przepisów
1)wycofuje si´ ludzi z zagro˝onych wyrobisk, 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sposób zapoznawania osób kierownictwa i dozoru ruchu z planem ratownictwa oraz wprowadzonymi w nim zmianami.
§ 243Opracowujàc projekty techniczne eksploatacji, o których mowa w § 41 ust. 2, w pok∏adach zaliczonych do II — IV kategorii zagro˝enia metanowego, przy
równoczesnym wyst´powaniu zagro˝enia tàpaniami lub po˝arami endogenicznymi w zrobach, okreÊla si´ Êrodki zapobiegania zagro˝eniom, uwzgl´dniajàc ich wzajemne oddzia∏ywanie.
Rozdzia∏ 2 Zagro˝enia metanowe
§ 244W polach niemetanowych w przypadku
stwierdzenia, w próbach powietrza pobranych do analizy laboratoryjnej, zawartoÊci 0,1% metanu lub powy˝ej oraz w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny, w przypadku stwierdzenia w pok∏adzie w´gla metanonoÊnoÊci powy˝ej 0,1 m3/Mg w przeli-
2)wy∏àcza sieç elektrycznà,
3)unieruchamia maszyny i urzàdzenia,
4)zagradza wejÊcia do tych wyrobisk,
5)zawiadamia najbli˝szà osob´ dozoru ruchu.
2.Obowiàzek wy∏àczenia nie dotyczy urzàdzeƒ elektrycznych, które mogà byç eksploatowane przy dowolnej zawartoÊci metanu w powietrzu.
§ 2481. ZawartoÊç metanu w powietrzu nie powinna przekraczaç
1)1% — na wylocie z rejonowych pràdów powietrza,
2)0,75% — w szybie wydechowym, mierzona zgodnie z § 271 ust. 3.
2.W razie stosowania metanometrii automatycznej, zawartoÊç metanu na wylocie z rejonowych pràdów powietrza mo˝e wynosiç 1,5%.
§ 2491. W pok∏adach w´gla prowadzi si´ badania
metanonoÊnoÊci:
1)w otworach badawczych wierconych dla rozpoznania pok∏adów w´gla lub ich cz´Êci, nie rzadziej ni˝ co 100 m d∏ugoÊci otworu, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8936 —
2)w drà˝onych szybach (szybikach) oraz w wyrobiskach korytarzowych w udost´pnionych pok∏adach w´gla o gruboÊci powy˝ej 0,4 m,
3)w wyrobiskach korytarzowych w pok∏adach w´gla, w odst´pach nieprzekraczajàcych 200 m w p∏aszczyênie pok∏adu oraz dodatkowo w odleg∏oÊci nieprzekraczajàcej 25 m od stwierdzonych uskoków powodujàcych przerwanie ciàg∏oÊci pok∏adu lub innych zaburzeƒ geologicznych, mogàcych mieç wp∏yw na wzrost metanonoÊnoÊci pok∏adu w miejscach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
2.Badania dla okreÊlenia metanonoÊnoÊci pok∏adów w´gla wykonuje rzeczoznawca zgodnie z opracowanà metodykà.
3.Rozpoznanie zagro˝enia metanowego badaniami kontrolnymi prowadzi si´ zgodnie z metodami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia.
§ 2501. W polach metanowych wykonuje si´, co
najmniej raz w miesiàcu, pomiary i obliczenia, w celu okreÊlenia metanowoÊci bezwzgl´dnej — ca∏kowitej iloÊci wydzielonego metanu w jednostce czasu w rejonach wentylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych.
2.W pok∏adach metanowych wykonuje si´ w drà˝onych wyrobiskach, co najmniej raz w miesiàcu, pomiary i obliczenia dla okreÊlenia metanowoÊci bezwzgl´dnej.
§ 251MetanowoÊç bezwzgl´dnà, ustalonà dla wyeksploatowanej w okresie kwartalnym cz´Êci pok∏adu
w´gla, oznacza si´ na podstawowych i wentylacyjnych mapach wyrobisk.
§ 252
1.Projektujàc eksploatacj´ pok∏adów w´gla, których metanonoÊnoÊç jest wi´ksza ni˝ 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, oraz pok∏adów, nad którymi w odleg∏oÊci do 120 m lub pod którymi w odleg∏oÊci do 60 m zalegajà niewyeksploatowane pok∏ady w´gla o metanonoÊnoÊci wi´kszej ni˝ 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, opracowuje si´ prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wybierkowych.
2.Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wybierkowych opracowuje si´ dla:
1)pok∏adu w´gla lub jego cz´Êci jeszcze nieeksploatowanej, wraz z projektem technicznym eksploatacji,
2)wyrobiska wybierkowego w pok∏adzie w´gla wraz z projektem technicznym tego wyrobiska.
§ 253
Projektujàc wyrobiska korytarzowe o d∏ugoÊci powy˝ej 200 m w pok∏adach w´gla o metanonoÊnoÊci wi´kszej ni˝ 4,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, opracowuje si´ prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk
§ 254Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wykorzystywane sà dla obliczenia potrzebnej iloÊci powietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym
wprowadzeniu odmetanowania i dla ustalenia innych niezb´dnych Êrodków profilaktyki metanowej.
Poz. 1169