Źródła urzędoweisap.sejm.gov.pl · EUR-Lex
Europaius
Polski
ČeštinaDeutschFrançaisEspañolItalianoNederlandsÖsterreichBelgiquePortuguêsSvenskaDanskSuomiSlovenčinaIrelandMagyarEestiLietuviųLatviešuSlovenščinaHrvatskiΚύπροςMaltiRomânăΕλληνικάLuxembourgБългарски
Polski

Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dunaju

W skrócie

Niniejszy dokument to Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dunaju, zatwierdzony przez Radę Ministrów 22 lutego 2011 r. Określa on zasady zarządzania wodami w tym dorzeczu, zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną.

Co reguluje

  • Planowanie w gospodarowaniu wodami.
  • Charakterystykę obszaru dorzecza, w tym wód powierzchniowych i podziemnych.
  • Wpływ działalności człowieka na stan wód.
  • Cele środowiskowe dla wód oraz obszarów chronionych.

Kogo dotyczy

  • Instytucje odpowiedzialne za gospodarkę wodną i ochronę środowiska.
  • Podmioty korzystające z wód w sektorach komunalnym, przemysłowym, rolniczym i leśnym.

Kluczowe punkty

  • Plan zawiera szczegółowy opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza Dunaju, w tym położenia i typów wód.
  • Analizuje znaczące oddziaływania i wpływy działalności człowieka na stan wód, takie jak punktowe i obszarowe źródła zanieczyszczeń oraz pobory wód.
  • Uwzględnia zmiany klimatu i ich prognozowane skutki dla gospodarki wodnej.
  • Określa cele środowiskowe dla wód powierzchniowych i podziemnych oraz obszarów chronionych, a także ewentualne odstępstwa od ich osiągnięcia.
Tekst ustawy
Tekst ustawy

— 3734 — Zatwierdzono na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 22 lutego 2011 r. PREZES RADY MINISTRÓW Donald TUSK Poz. 560 v.p l Monitor Polski Nr 51 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.06.22 14:19:04 +02'00' ww w. rcl .go Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dunaju Warszawa, 2011 Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na zamówienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Monitor Polski Nr 51 — 3735 — Poz. 560 v.p l Spis treści: ww w. rcl .go

  1. Stosowane skróty i pojęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  2. Planowanie w gospodarowaniu wodami zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną . . . . . . . . .
  3. Ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody powierzchniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie położenia granic części wód powierzchniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie typów części wód powierzchniowych w dorzeczu . . . . . . . . . . . . . . . . Wyznaczenie silnie zmienionych i sztucznych części wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Określenie warunków referencyjnych dla typów części wód powierzchniowych . . . . . . . . Wody podziemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  4. Podsumowanie znaczących oddziaływań i wpływów działalności człowieka na stan wód powierzchniowych i podziemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Punktowe źródła zanieczyszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zanieczyszczenia obszarowe wraz z krótką charakterystyką użytkowania gruntów . . . . . . . . Oddziaływania wywierane na ilościowy stan wód — pobory wód powierzchniowych . . . . . .
  5. Zmiany klimatu a gospodarowanie wodami w pierwszym cyklu planistycznym . . . . . . . . . . Obserwowane i prognozowane skutki globalnego ocieplenia w Polsce . . . . . . . . . . . . . . .
  6. Określenie i odwzorowanie obszarów chronionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  7. Monitoring wód oraz ocena stanu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody powierzchniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody podziemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obszary chronione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  8. Cele środowiskowe oraz odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych . . . . . . . . . . . Cele środowiskowe dla wód powierzchniowych oraz obszarów chronionych, ustalonych na mocy Art. 4 RDW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Cele środowiskowe dla wód podziemnych ustalonych na mocy Art. 4 RDW . . . . . . . . . . . . Odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych (derogacje) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  9. Podsumowanie analizy ekonomicznej korzystania z wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakterystyka ekonomiczna obszaru dorzecza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze komunalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze przemysłu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w rolnictwie i leśnictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w pozostałych formach korzystania z wód . . . . . . . . . . . . . Oszacowanie kosztów zasobowych i środowiskowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  10. Podsumowanie programów działań zapisanych w Programie wodno-środowiskowym kraju . .
  11. Wykaz pozostałych programów i planów wraz z krótką charakterystyką . . . . . . . . . . . . . . Krajowe dokumenty o charakterze planistycznym i rozwojowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia Rozwoju Kraju 2007—2015 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Narodowy Plan Rozwoju 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Koncepcja Polityki Przestrzennego Zagospodarowania Kraju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Polityka ekologiczna Państwa w latach 2009—2012 z perspektywą do roku 2016 . . . . . . . . Krajowy Program Zwiększenia Lesistości (aktualizacja 2003 r.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia Rozwoju Energetyki Odnawialnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Krajowa Strategia Ochrony i Zrównoważonego Użytkowania Różnorodności Biologicznej . . Strategia Ochrony Obszarów Wodno-Błotnych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sektorowe programy operacyjne na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3738 3740 3743 3745 3745 3745 3746 3747 3748 3748 3750 3750 3750 3751 3753 3754 3756 3759 3759 3764 3768 3769 3769 3774 3779 3781 3781 3782 3786 3787 3788 3789 3793 3807 3808 3808 3809 3810 3811 3812 3820 3821 3822 3823 3825 3825 3827 3829 Monitor Polski Nr 51 — 3736 — Poz. 560 3831 3832 3835 3837 3841 3843 3845 3847 3847 3848 3850 3853 3856 3858
  12. Krótka charakterystyka działań zastosowanych w celu informowania społeczeństwa, opis wyników i dokonanych na tej podstawie zmian w planie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3860 3860 II tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3861 III tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3863 Podsumowanie wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3864
  13. Wykaz właściwych władz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3867
  14. Punkty kontaktowe i procedury pozyskiwania źródłowej dokumentacji i informacji wykorzystanej do sporządzenia PGW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3881
  15. Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dunaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3884
  16. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3890
  17. Spis tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3893
  18. Spis rysunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3894 w. rcl .go v.p l Program rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego Polski Wschodniej do roku 2020 . . . . . . . . . Strategia Gospodarki Wodnej 2005 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Projekt Polityki wodnej państwa do roku 2030 (z uwzględnieniem etapu 2016) . . . . . . . . . Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2003 r. . . . . . . . . . . . . . . . . Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2005 r. . . . . . . . Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2009 r. . . . . . . . Regionalne dokumenty o charakterze planistycznym i rozwojowym . . . . . . . . . . . . . . . . Strategie rozwoju dla województw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wojewódzkie programy ochrony środowiska i plany gospodarki odpadami . . . . . . . . . . Wojewódzkie programy udrażniania rzek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programy małej retencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plan ochrony parku narodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony dla obszarów Natura 2000 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załączniki: ww Załącznik nr 1 — mapy: ~<P_P  6aP]XRP^QbiPadS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P!  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW€^QbiPaS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . ~<P_P"  BRP[^]TRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW€^QbiPaS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . . ~<P_P#  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW€^QbiPaS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . . . . . ~<P_P$  Ch_h YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^fXTaiRW]X^fhRW aiTRi]hRW € ^QbiPa S^aiTRiP Dunaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P%  4Z^aTVX^]h€^QbiPaS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P&  >RT]P bcP]d YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^fXTaiRW]X^fhRW aiTRi]hRW € ^QbiPa dorzecza Dunaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P'  >RT]P bcP]d X[^îRX^fTV^ YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^SiXT\]hRW € ^QbiPa dorzecza Dunaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P(  >RT]P bcP]d RWT\XRi]TV^ YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^SiXT\]hRW € ^QbiPa dorzecza Dunaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW€^QbiPaS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . ~<P_P BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^SiXT\]hRW€^QbiPaS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . . . . ~<P_P ! FhZPifÙS_^SiXT\]hRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_PcaiT]XP ludności w wodę przeznaczoną do spożycia — obszar dorzecza Dunaju . . . . . . ~<P_P " >QbiPah_aiTi]PRi^]TS^^RWa^]hbXTS[XbZ[dQVPcd]ZÙfS[PZcÙahRWdcaih\P]XT lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie — obszar dorzecza Dunaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P # ?d]Zc^fTðaÙS PiP]XTRihbiRiTĔ€^QbiPaS^aiTRiP3d]PYd . . . . . . . . . . . . 3895 3896 3897 3898 3899 3900 3901 3902 3903 3904 3905 3906 3907 3908 Monitor Polski Nr 51 — 3737 — Poz. 560 Załącznik nr 2 – Charakterystyka jednolitych części wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ww w. rcl .go v.p l Załącznik nr 3 – Mapy do celów planistycznych: ~<P_P]a  6aP]XRT^QbiPaÙfS^aiTRihXaTVX^]Ùff^S]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a!  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a"  BRP[^]TRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a#  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a$  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW . . . . . . . . . . . ~<P_P]a%  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW . . . . . . . . . . . ~<P_P]a&  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW_aihQaiTú]hRWX_aiTYîRX^fhRW ~<P_P]a'  4Z^aTVX^]h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a(  >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW . . . . . . . ~<P_P]a >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW_aiTYîRX^ wych i przybrzeżnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a >RT]PbcP]dX[^îRX^fTV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . ~<P_P]a ! >RT]PbcP]dRWT\XRi]TV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . ~<P_P]a " BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a # BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a $ FhZPifÙS_aiTi]PRi^]hRWS^RT[ÙfaTZaTPRhY]hRWfch\Zö_XT[XbZ^fhRW . ~<P_P]a % FhZPifÙS_^fXTaiRW]X^fhRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_P trzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a & FhZPifÙS_^SiXT\]hRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_PcaiT nia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a ' >QbiPahbiRiTVÙ[]XT]PaPú^]T]PiP]XTRihbiRiT]XPifXöiZP\XPi^cdiTðaÙST rolniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a ( >QbiPah_aiTi]PRi^]TS^^RWa^]hbXTS[XbZ[dQVPcd]ZÙfS[PZcÙahRWdcaih\P nie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie . . . . . . ~<P_P]a! ?d]Zc^fTX^QbiPa^fTðaÙS PiP]XTRihbiRiTĔ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3909 3911 3912 3913 3914 3915 3916 3917 3918 3919 3920 3921 3922 3923 3924 3925 3926 3927 3928 3929 3930 Monitor Polski Nr 51 — 3738 — Poz. 560 v.p l
  19. Stosowane skróty i pojęcia Główny Inspektor Ochrony Środowiska GUS Główny Urząd Statystyczny GZWP Główny Zbiornik Wód Podziemnych IPPC zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń JCWP jednolita część wód powierzchniowych JCWPd jednolita część wód podziemnych KE Komisja Europejska KPOŚK Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych KZGW Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej MŚ Ministerstwo Środowiska NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej OSN obszar szczególnie narażony na zanieczyszczenia związkami azotu .go GIOŚ pochodzącymi ze źródeł rolniczych obszar specjalnej ochrony ptaków (Natura 2000) PGW plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza PSH Państwowa Służba Hydrogeologiczna PWŚK Program wodno-środowiskowy kraju RDW dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia w. rcl OSO 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowa Dyrektywa Wodna regionalny zarząd gospodarki wodnej SCW sztuczna część wód SCWP scalona część wód powierzchniowych SOO specjalny obszar ochrony siedlisk (Natura 2000) SZCW silnie zmieniona część wód UE Unia Europejska WFOŚiGW wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej WIOŚ wojewódzki inspektor ochrony środowiska WZMiUW wojewódzki zarząd melioracji i urządzeń wodnych ww RZGW Monitor Polski Nr 51 — 3739 — Poz. 560 naturalnymi przez jedno ujście do morza. v.p l Dorzecze – obszar, z którego całkowity odpływ wód powierzchniowych następuje ciekami Obszar dorzecza – obszar lądu i morza, składający się z jednego lub wielu sąsiadujących ze sobą dorzeczy wraz ze związanymi z nimi wodami podziemnymi oraz morskimi wodami wewnętrznymi i wodami w gospodarowaniu wodami przybrzeżnymi, będący główną jednostką przestrzenną Jednolita część wód podziemnych – oznacza określoną objętość wód podziemnych .go występującą w obrębie warstwy wodonośnej lub zespołu warstw wodonośnych. Jednolita część wód powierzchniowych – oznacza oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych (jezioro lub inny naturalny zbiornik wodny, sztuczny zbiornik wody, rzeka, struga, strumień, potok, kanał, lub ich część, morskie wody wewnętrzne, wody przejściowe lub wody przybrzeżne). Scalona część wód powierzchniowych – jednolite części wód, które zostały zgrupowane na w. rcl potrzeby opracowywania planów gospodarowania wodami i ich aktualizacji. Silnie zmieniona część wód – jednolita część wód powierzchniowych, których charakter został w znacznym stopniu zmieniony w wyniku działalności człowieka. ww Sztuczna część wód –powstała w wyniku działalności człowieka. Monitor Polski Nr 51 — 3740 — Poz. 560 z Ramową Dyrektywą Wodną v.p l
  20. Planowanie w gospodarowaniu wodami zgodnie Od czasu akcesji Polski do Unii Europejskiej nastąpił szereg zmian w polityce kraju. Wiele wysiłku włożono w dostosowanie polskiego prawodawstwa do przepisów UE. Zmienione zostały m.in. przepisy ustawy - Prawo wodne w celu transpozycji przepisów wspólnotowych w zakresie polityki wodnej UE. Politykę tą wyznaczają trzy podstawowe dyrektywy: dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października .go 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 5, str. 275, z późn. zm.), tzw. Ramowa Dyrektywa Wodna (RDW), dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz. Urz. UE L 372 z 27.12.2006, str. 19), dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim w. rcl (Dz. Urz. UE L 288 z 6.11.2007, str. 27). Zmiany wprowadzone przepisami ww. dyrektyw mają przede wszystkim usprawnić działanie obecnie funkcjonujących systemów planowania i zarządzania w gospodarce wodnej państw członkowskich. RDW weszła w życie dnia 22 grudnia 2000 r. Najważniejszym przesłaniem RDW jest ochrona zasobów wodnych dla przyszłych pokoleń. Wprowadza ona zintegrowaną politykę wodną mająca na celu zapewnienie ludziom dostęp do czystej wody pitnej po rozsądnej cenie, która umożliwi rozwój gospodarczy i społeczny przy równoczesnym poszanowaniu potrzeb środowiska naturalnego. Głównym celem RDW jest osiągnięcie dobrego stanu wszystkich części wód, poprzez określenie i wdrożenie koniecznych działań w ramach zintegrowanych programów działań w państwach członkowskich do 2015 roku. ww Zgodnie z zapisami RDW planowanie gospodarowaniem wodami odbywa się w podziale na obszary dorzeczy. Zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.) w chwili obecnej na obszarze Polski wyznaczonych jest 10 obszarów dorzeczy: Wisły, Odry, Dniestru, Dunaju, Jarftu, Łaby, Niemna, Pregoły, Świeżej i Ücker. Dla każdego obszaru dorzecza opracowuje się plan gospodarowania wodami. Niniejszy dokument jest zatem jednym z dziesięciu PGW na obszarze Polski. Według RDW plany gospodarowania wodami są narzędziem planistycznym, które ma usprawnić proces osiągania celów środowiskowych. Stanowić one będą fundament Monitor Polski Nr 51 — 3741 — Poz. 560 podejmowania decyzji mających wpływ na stan zasobów wodnych oraz zasady v.p l gospodarowania wodami w przyszłości. PGW będą miały wpływ nie tylko na kształtowanie gospodarki wodnej, ale także na inne sektory gospodarki, w tym: przemysł, rolnictwo, leśnictwo, gospodarkę komunalną, transport, rybołówstwo czy turystykę. PGW powinny zostać uwzględnione w dokumentach planistycznych na poziomie krajowym i regionalnym, np. w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województw czy w wojewódzkich planach zagospodarowania przestrzennego. PGW jako dokumenty, które obejmują działania zmierzające do spełnienia celów RDW w zakresie osiągnięcia i utrzymania dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów wodnych i od wód zależnych - nie stoją w sprzeczności z realizacją działań mogących wpłynąć .go na pogorszenie stanu wód, o ile działania te służą nadrzędnemu celowi społecznemu lub wynikają z przyjętych polityk, planów lub programów, a ich realizacja jest uzasadniona pod względem ekonomicznym, społecznym lub gospodarczym. PGW jest syntezą wszelkich prac przeprowadzonych na obszarze dorzecza w pierwszym cyklu planistycznym i zawiera takie elementy jak: ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza, podsumowanie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych i oceny ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych, w. rcl wykaz obszarów chronionych, mapę sieci monitoringu, wraz z prezentacją programów monitoringowych, ustalenie celów środowiskowych dla jednolitych części wód i obszarów chronionych, podsumowanie wyników analizy ekonomicznej związanej z korzystaniem z wód, podsumowanie działań zawartych w programie wodno – środowiskowym kraju, z uwzględnieniem sposobów osiągania ustanawianych celów środowiskowych, wykaz innych szczegółowych programów i planów gospodarowania na obszarze dorzecza dotyczących zlewni, sektorów gospodarki, problemów lub typów wód, wraz z omówieniem zawartości tych programów i planów, podsumowanie działań zastosowanych w celu informowania społeczeństwa ww i konsultacji społecznych, opis wyników i dokonanych na tej podstawie zmian w planie, wykaz organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, informacje o sposobach i procedurach pozyskiwania informacji i dokumentacji źródłowej wykorzystanej do sporządzenia planu oraz informacji o spodziewanych wynikach realizacji planu. Monitor Polski Nr 51 — 3742 — Poz. 560 W PGW szczególną rolę zajmuje podsumowanie działań zawartych w PWŚK. Działania v.p l te winny zostać zrealizowane na obszarze dorzecza w celu zapewnienia utrzymania lub poprawy jakości wszystkich wód do 2015 r., a w uzasadnionych przypadkach w terminie późniejszym. Dotyczą one zarówno konkretnych przedsięwzięć inwestycyjnych jak i środków o charakterze administracyjnym, badawczym, informacyjnym ww w. rcl .go edukacyjnym. ekonomicznym, czy Monitor Polski Nr 51 — 3743 — Poz. 560 ww w. rcl .go v.p l
  21. Ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza Rysunek
  22. Pokrycie terenu obszaru dorzecza Dunaju Monitor Polski Nr 51 — 3744 — Poz. 560 Główną rzeką tego obszaru dorzecza jest Dunaj. Przepływa on przez wiele państw, v.p l m.in.: Republikę Federalną Niemiec, Republikę Austrii, Republikę Słowacji, Republikę Węgierską, Republikę Chorwacji, Republikę Serbii, Republikę Bułgarii, Republikę Mołdawii, Ukrainę oraz Rumunię. W dolnym brzegu rzeka stanowi granicę Rumunii pomiędzy Republiką Bułgarii i Ukrainą. Źródła Dunaju zlokalizowane są w południowo – zachodnich Niemczech w Schwarzwaldzie. Graficzne odwzorowanie granic obszaru dorzecza Dunaju przedstawione zostało na mapie nr 1 (załącznik nr 1). Obszar dorzecza Dunaju położony jest w południowej części Polski – swym zasięgiem obejmuje niewielki fragment stoków Śnieżnika w Sudetach oraz fragment Beskidu Żywieckiego i Kotliny Orawsko – Nowotarskiej. Są to obszary bardzo atrakcyjne pod .go względem turystycznym. Wg podziału administracyjnego, leży w południowo – zachodniej części województwa małopolskiego. W granicach Polski obszar dorzecza Dunaju reprezentowany jest przez trzy regiony wodne: region wodny Czarnej Orawy, region wodny Czadeczki, region wodny Morawy. W granicach Polski na obszarze dorzecza Dunaju całkowita długość jednolitych części w. rcl wód powierzchniowych rzek wynosi 210,45 km, z czego długość naturalnych to 140,11 km (ok. 66,5%), natomiast silnie zmienionych – 70,34 km (ok. 33,5%). Powierzchnia obszaru dorzecza Dunaju, w granicach Polski, wynosi 385 km2, co stanowi poniżej 1% powierzchni kraju. W obrębie obszaru dorzecza przeważającą formą użytkowania terenu są tereny rolne, które zajmują 56% (powierzchnia ok. 215,2 km2), natomiast drugą co do wielkości formą użytkowania terenu są lasy i ekosystemy seminaturalne, o łącznej powierzchni 150 km2, co stanowi 39% powierzchni. Mniej licznie występują strefy podmokłe oraz tereny zantropogenizowane o łącznej powierzchni 19 km 2, co stanowi 2% powierzchni (rysunek nr 1). Wody podziemne związane są z ośrodkiem porowym (czwartorzędowym) oraz szczelinowym (flisz karpacki). Czwartorzędowy poziom wodonośny związany jest z piaskami o korzystnych ww i żwirami parametrach hydrogeologicznych, wypełniających kotliny śródgórskie. Mają miąższość 5 – 15 m i tworzą zasobne zbiorniki wód podziemnych. Wodonoścem piętra fliszowego są piaskowce, zlepieńce, wapienie okruchowe, iłowce, margle i margle, które występują w różnych proporcjach. O ich wodonośności decyduje stopień spękania. Wody piętra fliszowego charakteryzują się średnią mineralizacją 200 – 500 mg/dm
  23. Mają przewagę jonów wodorowęglanowych i wapniowych. Są to wody pochodzenia infiltracyjnego. Wraz z głębokością występowania wód wzrasta mineralizacja (Małecka D., Chowaniec J., Małecki J. J., 2007). Monitor Polski Nr 51 — 3745 — Poz. 560 JCWPd o numerach 145 i 161, które należą do obszaru dorzecza Dunaju nie są v.p l przeznaczone do poboru wód podziemnych do zaopatrzenia ludności w wodę. Na tym obszarze ludność zaopatrywana jest w wodę powierzchniową. Zasoby wód podziemnych dostępne do zagospodarowania szacowane są na 20 875,56 tys. m3/rok. Wykorzystane są w 6,8 % dla JCWPd nr 145 i w 18,5 % dla JCWPd nr
  24. Na obszarze dorzecza Dunaju znajdują się fragmenty nieudokumentowanych GZWP. Dolina kopalna Nowy Targ (GZWP nr 440) jest zbiornikiem wykształconym w czwartorzędzie, pozostałe Zbiornik warstw Magura (Gorce) – GZWP nr 439 i Zbiornik warstw Magura (Babia Wody powierzchniowe .go Góra) – GZWP nr 445 obejmują flisz karpacki (paleogen). Odwzorowanie położenia granic części wód powierzchniowych Na obszarze dorzecza Dunaj wyznaczonych jest obecnie 11 jednolitych części wód rzek. Powyższe informacje przedstawiono na mapie nr 2 (załącznik nr 1). Tabelaryczne zestawienie wszystkich JCWP, zostało zamieszczone w załącznik nr
  25. Odwzorowanie typów części wód powierzchniowych w dorzeczu w. rcl Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych Wydzielenie różnych typów wód jest kolejnym etapem na drodze do ustalenia zgodnej z RDW oceny i klasyfikacji stanu ekologicznego wód. Opracowanie typologii wód powierzchniowych było niezbędne z powodu ogromnej różnorodności warunków środowiskowych, które wpływają na charakter występowania organizmów wodnych. Warunki środowiskowe wynikają z takich czynników, jak m. in.: położenie geograficzne, wysokość bezwzględna, geologia terenu, morfologia terenu. Typy wód, w warunkach nienaruszonych przez człowieka, różnią się pod względem ww cech biologicznych. Z tego względu stanowić będą wzorzec do określenia stopnia odchylenia przy ocenie stanu ekologicznego wód. W zakresie prac związanych z wyznaczaniem typów części wód posłużono się typologią abiotyczną zgodnie z wymaganiami RDW. Typologie ustalono przy zastosowaniu „systemu A” lub „systemu B” (Załącznik II RDW). Przy czym stosowanie „systemu A” części wód zróżnicowano wg właściwych ekoregionów. Obszar dorzecza Dunaju leży w obrębie dwóch ekoregionów: Karpat i Wyżyn Centralnych. Odwzorowanie położenia granic ekoregionów przedstawia mapa nr 6 (załącznik nr 1). Monitor Polski Nr 51 — 3746 — Poz. 560 W zakresie ustalenia typologii rzek przeanalizowano następujące parametry: wielkość v.p l powierzchni zlewni cieków, wysokość n.p.m. oraz typ podłoża. Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych zostały ustalone przy zastosowaniu systemu A wg RDW (Załącznik II). Na obszarze dorzecza Dunaju, na obszarach wyżynnych (200-800 m n.p.m.), wyznaczono dwa typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych: typ 12 – Potok fliszowy – cieki o podłożu budowanym przez skały piaskowcowe, .go o powierzchni zlewni 10-100 km2 (10 JCWP), typ 14 – Mała rzeka fliszowa – małe rzeki o podłożu zbudowanym ze struktur fliszowych, o powierzchni zlewni 100-1000 km2 (1 JCWP). Typy wód na obszarze dorzecza zostały przedstawione na mapie nr 5 (załącznik nr 1). Wyznaczenie silnie zmienionych i sztucznych części wód Zakwalifikowanie wód do silnie zmienionych lub sztucznych części wód, zgodnie z RDW, jest możliwe, jeżeli: w. rcl wdrożenie działań, które zmierzają do przywrócenia dobrego stanu ekologicznego tych wód w zakresie hydromorfologii, miałoby zdecydowanie niekorzystny wpływ przede wszystkim na środowisko w szerszym znaczeniu, jak również na dotychczasowe formy użytkowania, aktualnie nie istnieją znacząco lepsze rozwiązania alternatywne (wykonalne technicznie oraz akceptowalne ekonomicznie), które zapewniłyby osiągnięcie analogicznych „korzyści” z użytkowania wód. Prace związane z wyznaczeniem silnie zmienionych i sztucznych części wód były prowadzone dwuetapowo. Pierwszy etap, tzw. wstępnego wyznaczania SZCW i SCW polegał na zastosowaniu szeregu wskaźników zmian hydromorfologicznych części wód dla oceny rzeczywistych zmian w morfologii i hydrologii cieków, mogących mieć wpływ na możliwości osiągnięcia przez te części wód dobrego stanu. Drugi etap wyznaczania miał za zadanie ww uzasadnienie, na podstawie szeregu analiz alternatywnych rozwiązań konieczności i zasadności wyznaczenia części wód jako silnie zmienione bądź sztuczne. Analizy te wykonywane były również pod kątem uzasadnienia ekonomicznej opłacalności pozostawienia lub zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania danej części wód. Zgodnie z RDW (art. 4.3) na obszarze dorzecza Dunaju jako silnie zmienione części wód wyznaczonych jest obecnie: 3 jednolite części wód rzek. Monitor Polski Nr 51 — 3747 — Poz. 560 v.p l Określenie warunków referencyjnych dla typów części wód powierzchniowych Warunki referencyjne stanowią ustalone dla poszczególnych typów wód wartości wzorcowe w zakresie elementów jakości hydromorfologicznej i fizykochemicznej, a przede wszystkim jakości biologicznej, odpowiadającej bardzo dobremu stanowi ekologicznemu tych wód. W roku 2004 zostały przeprowadzone w Polsce pierwsze prace w zakresie ustalenia warunków referencyjnych odpowiednich dla poszczególnych typów wód powierzchniowych, zgodnie z wymaganiami załącznika II RDW. Prace te miały na celu ustalenie wstępnych warunków referencyjnych dla wybranych typów wód, na podstawie ówcześnie istniejących .go informacji w tym zakresie tj. wyników monitoringu wód oraz danych literaturowych. Przeprowadzone prace polegały przede wszystkim na rozpoznaniu metod stosowanych do wyznaczania warunków referencyjnych, inwentaryzacji istniejących danych, wskazaniu typów wód rzecznych, jeziornych, przejściowych i przybrzeżnych, dla których miały być wyznaczone wstępne warunki referencyjne. Na tym etapie wykonano również wstępną charakterystykę warunków referencyjnych dla wybranych typów wód w poszczególnych kategoriach wraz z określeniem braków w danych, w zakresie elementów hydromorfologicznych, fizykochemicznych i biologicznych. Ustalenie jedynie wstępnych w. rcl warunków referencyjnych dla niektórych z wybranych typów wód spowodowane było licznymi brakami w informacjach, zwłaszcza w zakresie danych biologicznych. Elementem prac przeprowadzonych w roku 2004 w zakresie ustalania warunków referencyjnych, było również ustalenie kształtu sieci monitoringowej w celu pozyskania informacji o uwarunkowaniach biologicznych panujących w poszczególnych typach wód. W wyniku przeprowadzonych prac ustalono warunki referencyjne dla typów wód w poszczególnych kategoriach wód: Wody płynące (rzeki i potoki) Wstępne warunki referencyjne określono dla wszystkich typów wód w tej kategorii, przy czym: Szczegółowo opisano warunki dla ośmiu typów wód płynących:
  26. Potok tatrzański krzemianowy, ww
  27. Potok tatrzański węglanowy,
  28. Potok sudecki,
  29. Potok wyżynny krzemianowy z substratem gruboziarnistym – zachodni,
  30. Potok wyżynny krzemianowy z substratem drobnoziarnistym – zachodni,
  31. Potok wyżynny węglanowy z substratem gruboziarnistym,
  32. Potok nizinny żwirowy,
  33. Rzeka nizinna żwirowa. Ogólnie opisano warunki dla trzech typów: Monitor Polski Nr 51 — 3748 — Poz. 560
  34. Rzeki w dolinach zatorfionych,
  35. Rzeki łączące jeziora. v.p l
  36. Rzeki przyujściowe pod wpływem wód słonych, Dla pozostałych 15 typów wód płynących dokonano opisu warunków abiotycznych oraz niekompletnego opisu warunków biologicznych (z uwagi na brak danych w tym zakresie). Na podstawie wskazanych warunków referencyjnych dla poszczególnych typów wód, dokonano oceny stanu ekologicznego tych wód i tym samym wskazano wody/obszary mogące pełnić funkcje referencyjne, dla wypełnienia zobowiązań wynikających z załącznika II RDW, w zakresie utworzenia sieci referencyjnej dla poszczególnych typów części wód powierzchniowych. Jednak z uwagi na brak warunków dla wszystkich typów wód planistycznych. .go powierzchniowych, zadanie to będzie również wymagało uzupełnienia w dalszych pracach Procedurę ustalenia warunków referencyjnych przeprowadzono zgodnie z wymogami załącznika II do RDW oraz zgodnie z wytycznymi metodycznymi do ustalenia warunków referencyjnych i granic klas stanu ekologicznego dla śródlądowych wód powierzchniowych, przejściowych i przybrzeżnych. Opracowane wówczas wstępne warunki referencyjne wymagają weryfikacji na podstawie uzyskanych wyników z przeprowadzonych badań. W ramach realizowanych od 2005 r. badań monitoringowych wód powierzchniowych, w. rcl pozyskiwane są informacje do uszczegółowienia prac nad ustaleniem warunków referencyjnych. Uzyskane wyniki będą podstawą do ustalenia właściwych wartości granicznych stosowanych przy ocenie stanu wód. Obecnie obowiązujące są wstępne warunki referencyjne ustalone w 2004 r. Wody podziemne Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych W wyniku podziału obszaru Polski na JCWPD w 2004 roku wyznaczono 160 JCWPd. Obecny obowiązujący podział opiera się na 161 JCWPd. Przy wydzielaniu JCWPd brano pod uwagę szereg materiałów i podziałów obowiązujących w hydrogeologii. Są to m.in. Atlas hydrogeologiczny Polski, Mapa hydrogeologiczna Polski w skali 1:50 000, mapa Głównych ww Zbiorników Wód Podziemnych, obszary bilansowe wydzielone w obszarach wodnych, Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, różnego typu ekosystemy. Głównymi kryteriami przy wyznaczaniu JCWPd były: związek hydrauliczny wód podziemnych z wodami powierzchniowymi, typ ośrodka geologicznego i rozciągłości poziomów wodonośnych, granice hydrauliczne i hydrostrukturalne, warunki zasilania wód podziemnych, związek wód podziemnych z ekosystemami bagiennymi (obszary sieci Natura 2000), Monitor Polski Nr 51 — 3749 — Poz. 560 rozmieszczenie punktów monitoringu wód podziemnych, v.p l strefy poboru wód podziemnych kształtujące regionalny układ krążenia (aglomeracji miejsko-przemysłowych i górnictwa), charakter i zasięg antropogenicznego oddziaływania oraz stopnia przekształcenia chemizmu wód podziemnych, grupowania jednorodnych jednolitych części wód podziemnych o zbliżonym stanie chemicznym i ilościowym (agregacja według wybranego kryterium jednorodności). Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych przedstawia mapa nr 4 .go (załącznik nr 1). Na obszarze dorzecza Dunaju występują JCWPd o kodach 1210_145, 2200_161 oraz fragment 6220_
  37. ww w. rcl Tabelaryczne zestawienie wszystkich JCWPd, zostało zamieszczone w załączniku nr
  38. Monitor Polski Nr 51 — 3750 — Poz. 560 v.p l
  39. Podsumowanie znaczących oddziaływań i wpływów działalności człowieka na stan wód powierzchniowych i podziemnych W ramach charakterystyki obszaru dorzecza, zgodnie z RDW (art. 5), w Polsce dokonano analizy mającej na celu identyfikację znaczących oddziaływań antropogenicznych (presji) na wody oraz oceny wpływu działalności człowieka na środowisko wodne. Prace te miały na celu dostarczenie informacji niezbędnych do wykonania oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych przez jednolite części wód na obszarze dorzecza. Do identyfikacji .go znaczących oddziaływań antropogenicznych wykorzystano m.in. dane gromadzone w jednostkach administracji w zakresie użytkowania wód, w tym pobory wody, zrzuty ścieków komunalnych i przemysłowych, wielkość nawożenia, hodowlę zwierząt. Uwzględniono również dostępne dane z monitoringu wód w zakresie poszczególnych wskaźników fizykochemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych. Na obszarze dorzecza Dunaju zidentyfikowano następujące rodzaje presji: w. rcl Punktowe źródła zanieczyszczeń Zrzuty ścieków komunalnych i przemysłowych Do wód powierzchniowych w dorzeczu odprowadzanych jest rocznie ok. 150 tys. m3 ścieków oczyszczonych za pośrednictwem trzech oczyszczalni ścieków komunalnych zlokalizowanych w części zlewni Czarnej Orawy. Do oczyszczalni podłączonych jest ok. 12,5 tys. mieszkańców. Zanieczyszczenia obszarowe wraz z krótką charakterystyką użytkowania gruntów Działalność rolnicza ww W strukturze użytkowania gruntów na terenie obszaru dorzecza Dunaju największy obszar zajmują grunty rolne (56% powierzchni). Wielkość hodowli zwierząt gospodarskich w obszarze wynosi 6900 DJP. Zrzuty ścieków komunalnych z terenów nieobjętych kanalizacją Niekorzystny wpływ na jakość wód na obszarze dorzecza wywierają niekontrolowane zrzuty ścieków bytowo-gospodarczych z nieskanalizowanych miejscowości oraz dopływające obszarowo zanieczyszczenia z użytków rolnych. O niedostatecznym stopniu oczyszczania Monitor Polski Nr 51 — 3751 — Poz. 560 ścieków świadczyć mogą dane statystyczne wykazujące, że na 31,7 tys. mieszkańców obszaru v.p l dorzecza Dunaju, 60% nie jest podłączonych do kanalizacji i nie korzysta z oczyszczalni ścieków. Taki stan częściowo wynika ze znacznie rozproszonej zabudowy charakterystycznej dla tego obszaru. Powoduje to utrudnienia lub brak możliwości podłączenia gospodarstw do kanalizacji. Dodatkowo wzrost atrakcyjności turystycznej obszaru powoduje zwiększenie, w pewnych okresach, liczby ludności. Przy słabym skanalizowaniu obszaru, jest to dodatkowy czynnik wpływający na stan zasobów wodnych na obszarze dorzecza. Liczba mieszkańców nie objęta kanalizacją wynosi ok. 19,5 tys. mieszkańców. Wielkość ładunku zanieczyszczeń dopływających do wód z obszarów nieobjętych kanalizacją (BZT5, ChZTCr, Nog, Pog, zawiesina ogólna) [kg/rok] przedstawiono poniżej [oszacowano na .go podstawie danych z GUS, 2007]. Tabela
  40. Oszacowany łączny ładunek zanieczyszczeń w ściekach nieoczyszczonych, pochodzący od mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji BZT5 438 718,4 kg/rok 911 184,4 kg/rok zawiesina 472 466,0 kg/rok azot ogólny 79 644,3 kg/rok fosfor ogólny 13 161,5 kg/rok w. rcl ChZTCr Na obszarze dorzecza średni ładunek zanieczyszczeń pochodzący od mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji w przeliczeniu na km2 powierzchni wynosi odpowiednio dla [oszacowano na podstawie danych z GUS, 2007]: Tabela
  41. Średni ładunek zanieczyszczeń pochodzący od mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji ww w przeliczeniu na km2 powierzchni dorzecza Oddziaływania BZT5 1 145,3 kg/rok/km2 ChZTCr 2 378,6 kg/rok/km2 zawiesina 1 233,4 kg/rok/km2 azot ogólny 207,9 kg/rok/km2 fosfor ogólny 34,3 kg/rok/km2 wywierane na ilościowy stan wód - pobory wód powierzchniowych Źródłem zaopatrzenia mieszkańców w wodę do spożycia jest powierzchniowe ujęcie wody. Zaopatruje ono ok. 10 tys. mieszkańców gminy Jabłonka. Dodatkowo mieszkańcy Monitor Polski Nr 51 — 3752 — Poz. 560 obszaru dorzecza zaopatrywani są przez indywidualne lub grupowe wodociągi lokalne v.p l ujmujące wodę podziemną lub powierzchniową (ujmowaną w rejonie źródeł). Każdy z nich zaopatruje w wodę do spożycia kilka – kilkanaście gospodarstw. W obszarze brak jest zakładów przemysłowych, które mogłyby w sposób znaczący oddziaływać na środowisko naturalne. Analiza wpływów antropogenicznych uzupełniona została prognozą rozwoju do 2015 roku zmierzającą do oceny możliwych zmian w środowisku wodnym w wyniku przyszłej działalności człowieka. Do wykonania prognozy wykorzystano dane z oficjalnych dokumentów strategicznych rozwoju kraju, m.in.: Strategię Rozwoju Kraju na lata 2007-2015, Wiejskich. Zebrane informacje .go Strategię Gospodarki Wodnej, II Politykę Ekologiczna Kraju, Program Rozwoju Obszarów odnośnie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych, oceny stanu wód oraz prognoza rozwoju posłużyły do przeprowadzenia oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych tzn. wskazania tych części wód, dla których istnieje ryzyko, iż do roku 2015 nie osiągną one dobrego stanu wód W wyniku przeprowadzonej analizy na obszarze dorzecza Dunaju nie wydzielono JCW zagrożonych nieosiągnięciem celów środowiskowych. w. rcl Niedobory wód podziemnych Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych został opracowany przez zespół pod kierownictwem T. Hordejuka

(2008). Został on wyrażony w procentach jako stosunek poboru całkowitego do zasobów wód podziemnych. Na tej podstawie można określić szacunkowy stopień wielkości rezerw wód podziemnych, który został wyrażony w 5 stopniowej skali (bardzo wysoki, wysoki, umiarkowany, niski, brak rezerw) Dla obszaru dorzecza Dunaju określony jest on jako umiarkowany (JCWPd 1210_145) i bardzo wysoki (JCWPd 2200_161). Na obszarze dorzecza Dunaju nie stwierdzono wystąpienia lejów depresji o znaczeniu regionalnym ani obszarów na których miało miejsce trwałe obniżenie zwierciadła wód ww podziemnych wywołane czynnikiem antropogenicznym. Graficzne odwzorowanie punktowych i obszarowych źródeł zanieczyszczeń przedstawione zostało na mapie nr 14 (załącznik nr 1). Monitor Polski Nr 51 — 3753 — Poz. 560 cyklu planistycznym v.p l
  1. Zmiany klimatu a gospodarowanie wodami w pierwszym W poniższym rozdziale omówiono zmiany klimatu na przestrzeni wielolecia 1971 –
  2. Klimat tego obszaru dorzecza Dunaju kształtowany jest przez czynniki cyrkulacyjne, ukształtowanie terenu, naturalną szatę roślinną oraz jego położenie w łuku Karpat. Cechą charakterystyczną jest surowy górski klimat. Przeważa tu napływ wilgotnych mas powietrza polarno – morskiego z zachodu i północnego – zachodu, co skutkuje niskimi temperaturami .go powietrza oraz częstymi i obfitymi opadami śniegu. W okresie zimowym występują silne mrozy oraz mgły. Średnia roczna temperatura kształtuje się na poziomie 4 – 6 °C. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń, a najcieplejszym lipiec. Pokrywa śnieżna zalega średnio przez około 100 dni w ciągu roku, co powoduje iż okres wegetacyjny roślin jest bardzo krótki. Wielkość opadów kształtuje się na poziomie 750 mm i wraz z wysokością wzrasta nawet do 1800 mm na najwyższych szczytach Tatr. Miesiącem o największych opadach jest lipiec, ze średnią około 105 mm, natomiast najniższymi cechuje się styczeń ze średnią 35 mm. w. rcl Ze względu na wysokość opadów notowaną w poszczególnych latach na obszarze dorzecza Dunaju nie obserwuje się wyraźnego trendu. Zmienność tą przedstawia poniższy ww rysunek. Rysunek
  3. Trendy rocznych sum opadów atmosferycznych na obszarze Polski w okresie 1891-2000 Źródło: Zawora T., Ziernicka A.
  4. Precipitation variability in time in Poland in the light of multi-annual mean values (1891-2000). Studia Geograficzne 75 Acta Universitatis Wratislaviensis No 2542, Wrocław 2003, 123-
  5. Monitor Polski Nr 51 — 3754 — Poz. 560 v.p l Obserwowane i prognozowane skutki globalnego ocieplenia w Polsce Badania dotyczące zmian granic zasięgów regionów rolniczo-klimatycznych na obszarze Polski wykazały, że powierzchnia regionu umiarkowanie ciepłego i ciepłego o sumie temperatury ≥10,0°C wynoszącej odpowiednio 2400 – 2800 i 2800 – 3200°C w okresie 19712000 wynosiła odpowiednio 62 i 0%. Dla scenariusza podniesienia się temperatury powietrza o 1°C wartości te będą wynosiły 75 i 22%. Przy niezmienionej sumie opadów atmosferycznych i podwyższonej temperaturze powietrza na skutek zwiększonego parowania wzrośnie powierzchnia regionów o niedostatecznym uwilgotnieniu atmosfery i zmniejszy się powierzchnia regionów wilgotnych i optymalnego uwilgotnienia. Dla .go scenariusza wzrostu temperatury powietrza o 1°C powierzchnia regionów wilgotnego, optymalnego uwilgotnienia i umiarkowanie suchego na obszarze Polski zmieni się z 10, 70 i 20% do 9, 48 i 43% (rysunek nr 3, 4 ) (Ziernicka-Wojtaszek 2009). Zasięgi regionów wilgotnościowych określone były przez wartości współczynnika hydrotermicznego Sielianinowa K=10P/t w okresie od czerwca do sierpnia gdzie P oznacza sumę opadów, a t sumę średnią dobową temperatury. Z ekstrapolacji trendu temperatury powietrza można przyjąć, że wspomniane wyżej zmiany zaistnieją na początku trzeciej dekady XXI. Ustka Ustka Lębork Lębork Koszalin Koszalin Elbląg Suwałki Kętrzyn Elbląg Resko Świnoujście Resko Olsztyn Szczecinek Chojnice Olsztyn w. rcl Szczecinek Chojnice Szczecin Szczecin Piła Piła Białystok Ostrołęka Mława Toruń Słubice Płock Płock Poznań Poznań Warszawa Koło Warszawa Koło Zielona Góra Siedlce Terespol Zielona Góra Terespol Łódź Kalisz Włodawa Łódź Kalisz Włodawa Puławy Sulejów Zgorzelec Siedlce Leszno Leszno Legnica Białystok Ostrołęka Mława Toruń Gorzów Wlkp. Gorzów Wlkp. Słubice Suwałki Kętrzyn Świnoujście Zgorzelec Lublin Wieluń Legnica Jelenia Góra Wrocław Jelenia Góra Kielce Częstochowa Kraków Tarnów Kraków Nowy Sącz Tarnów Rzeszów Rzeszów Przemyśl Bielsko-Biała Przemyśl Bielsko-Biała Zamość Sandomierz Katowice Racibórz Katowice Nowy Sącz Lesko Lesko Regiony termiczne Regiony wilgotnościowe Suma temperatury Wartości współczynnika ≥10°C hydrotermicznego ww Chłodny Umiarkowanie chłodny Umiarkowanie ciepły Ciepły Bardzo ciepły Kielce Częstochowa Kłodzko Kłodzko Racibórz Lublin Opole Zamość Sandomierz Opole Puławy Sulejów Wieluń Wrocław 1600° – 2000° 2000° – 2400° 2400° – 2800° 2800° – 3200° 3200° – 3600° Umiarkowanie suchy Optymalnego uwilgotnienia Wilgotny 1,0 – 1,3 1,3 – 1,6 > 1,6 Rysunek
  6. Regiony pluwiotermiczne na obszarze Polski Rysunek
  7. Regiony pluwiotermiczne na obszarze Polski w w latach 1971-2000 latach 1971-2000 scenariusz +1°C Źródło: Ziernicka-Wojtaszek A.
  8. Weryfikacja Źródło: Ziernicka-Wojtaszek A.
  9. Weryfikacja rolniczo- rolniczo-klimatycznych regionalizacji Polski w świetle klimatycznych regionalizacji Polski w świetle współczesnych współczesnych zmian klimatu. Acta Agrophysica. 13
(3), zmian klimatu. Acta Agrophysica. 13
(3), 803-812 803-812 Monitor Polski Nr 51 — 3755 — Poz. 560 W celu sprawdzenia powiększania się zjawiska suszy w ostatnim 10-leciu XX w. v.p l porównano wartości temperatury, opadów i stopnia uwilgotnienia wierzchniej warstwy gleby w okresie 1971-2000 i 1991-2000. Stwierdzono, że wzrost temperatury powietrza wyniósł 0,5 °C, suma opadów atmosferycznych wzrosła o 11 mm, natomiast stopień uwilgotnienia gleby zmniejszył się o 0,5 w przyjętej skali. Umowna skala wilgotności wierzchniej warstwy gleby przedstawia się następująco: 0 – wilgotność klęskowo niedostateczna, 10 – wilgotność niedostateczna, 30 – wilgotność nadmierna, .go 20 – wilgotność dostateczna, 40 – wilgotność klęskowo nadmierna. Można zauważyć, że przy wzroście temperatury powietrza i nieznacznym wzroście sumy opadów atmosferycznych nastąpiło powiększenie się zjawiska suszy na skutek zwiększonej ewapotranspiracji. Potwierdzają to badania Pressa
(1963), z których wynika iż przy wzroście temperatury powietrza o 1,0 °C wartość optymalna opadów atmosferycznych w skali miesiąca powinny być wyższa o 5 mm. Ziernicka
(2004)wykazała, że przy wzroście w. rcl temperatury powietrza o 1,0 °C, niedobór opadów okresie wegetacyjnym IV-X wyniesie 6,3 mm, a przy wzroście temperatury o 2,0 °C – 14,5 mm na obszarze Polski bez uwzględnienia zróżnicowania regionalnego. W związku z rosnącą wartością współczynnika zmienności opadów i wzrostem częstości występowania zachmurzenia typu konwekcyjnego należy spodziewać się zwiększenia częstości zarówno powodzi, opadów o dużej intensywności jak i okresów suszy. Fakt ten należy uwzględnić w analizie dynamiki zmian zanieczyszczeń wody zależnych w dużej mierze od stanów wody i wartości przepływów. Obserwowany i prognozowany wzrost temperatury powietrza spowodowany współczesnymi zmianami klimatu może wpłynąć na procesy fizyczne, chemiczne i biologiczne w ciekach i zbiornikach wodnych, a niekiedy prowadzić do pogorszenia jakości wody. Dla potrzeb przyszłych planów niezbędne jest uwzględnienie badań nad zmianami klimatu w celu ww podjęcia właściwych działań zapobiegających pogorszeniu stanu wód. Na podstawie pozyskanych danych dla obszaru Polski oraz założonego horyzontu czasowego dla pierwszego cyklu planowania wg RDW można stwierdzić, iż przewidywane zmiany klimatu Polski, a więc także na obszarze dorzecza Dunaju będą bardzo mało znaczące wobec jakichkolwiek działań zidentyfikowanych w PGW. Monitor Polski Nr 51 — 3756 — Poz. 560 v.p l
  1. Określenie i odwzorowanie obszarów chronionych RDW wymaga od państw członkowskich dokonywania przeglądu oraz uaktualniania rejestru obszarów chronionych (art. 6). W Polsce przegląd ten miał miejsce w roku 2007, czyli cztery lata po sporządzeniu pierwszego rejestru tych obszarów w roku 2003, którego zawartość była przedmiotem Raportu do KE w roku
  2. Prace przeprowadzone w 2007 r. miały na celu aktualizację wykazów: wód powierzchniowych i podziemnych, które są lub mogą być wykorzystywane .go dla zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia - wyznaczonych na mocy RDW transponowanej ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, części wód przeznaczonych do celów rekreacyjnych, w tym obszary wyznaczone jako kąpieliska – wyznaczone na mocy dyrektywy Rady 76/160/EWG z dnia 8 grudnia 1975 r. dotyczącej jakości wody w kąpieliskach (Dz. Urz. WE L 31 z 5.02.1976, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 1, str. 26) (uchylonej dyrektywą 2006/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. dotyczącą zarządzania jakością wody w kąpieliskach i uchylającą w. rcl dyrektywę 76/160/EWG (Dz. Urz. UE L 64 z 04.03.2006, str. 37)), transponowanej przez ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda w kąpieliskach (Dz. U. Nr 183, poz. 1530), wód powierzchniowych i podziemnych uznanych za wrażliwe oraz obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych, z których należy ograniczyć odpływ azotu do tych wód - wyznaczonych na mocy dyrektywy 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r., dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego transponowanej do polskiego prawodawstwa poprzez: o ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, ww o ustawę z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.), o ustawę z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033), oraz rozporządzenia wykonawcze do ww. ustaw: o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. Nr 241, poz. 2093), Monitor Polski Nr 51 — 3757 — Poz. 560 o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie v.p l szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 4, poz. 44), o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania (Dz. U. Nr 80, poz. 479), obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie – w tym obszarów wyznaczonych na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego .go i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (wersja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7), transponowanej przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.), a w szczególności przez: o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133), oraz na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 w. rcl z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 2, str. 102), transponowanej również przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. Nr 77, poz. 510). W odniesieniu do wykazu obszarów przeznaczonych do ochrony gatunków wodnych o znaczeniu ekonomicznym, podtrzymano decyzję o braku potrzeb wyznaczania tego typu obszarów, z uwagi na brak ekonomicznego znaczenia gatunków występujących w wodach poza urządzeniami specjalnie do tego wyznaczonymi. W przypadku wykazu obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia ww komunalnego, stanowiącego element wdrażania dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz. Urz. WE L 135 z 30.05.1991, str. 40; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 2, str. 26), przyjęto kontynuację zasięgu występowania obszaru na terenie całego kraju. Monitor Polski Nr 51 — 3758 — Poz. 560 Dla obszaru dorzecza Dunaju zostały sporządzone następujące wykazy: v.p l Wykaz jednolitych części wód podziemnych wykorzystywanych do poboru wody dla zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia; graficzne odwzorowanie wykazu przedstawione zostało na mapie nr 12 (załącznik nr 1), Wykaz obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie; graficzne odwzorowanie wykazu przedstawione zostało na mapie nr 13 (załącznik nr 1); na mapie przedstawiono obszary Natura 2000 zgodnie ze stanem na styczeń 2009 r., Wykaz obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia komunalnego; .go ze względu na zasięg występowania obszaru na terenie całego kraju, mapa ww w. rcl nie została załączona. Monitor Polski Nr 51 — 3759 — Poz. 560 v.p l
  3. Monitoring wód oraz ocena stanu Program monitoringu środowiska, został opracowany w celu dokonania spójnej i jednolitej oceny stanu części wód we wszystkich obszarach dorzeczy oraz w sposób zgodny z działaniami w tym zakresie podejmowanymi na terenie całego obszaru UE. Cele ustanowienia programów monitoringu, zgodnie z wymogami unijnymi, to: weryfikacja podstaw oceny oraz dotrzymania celów środowiskowych, umożliwienie jednolitej klasyfikacji wód w ramach UE, obserwowanie długoterminowych zmian oraz identyfikowanie trendów, .go pomoc przy planowaniu oraz kontroli skuteczności działań, ustalanie natężenia zanieczyszczeń oraz wywieranych przez nie oddziaływań. Wskazane kryteria stanowią podstawę wyboru lokalizacji punktów monitoringowych w JCWP, w zależności od rodzaju monitoringu oraz kategorii wód powierzchniowych. Zasady organizacji i funkcjonowania monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych zostały opracowane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zgodnie z wymaganiami RDW. w. rcl Wody powierzchniowe Monitoring wód powierzchniowych Monitoring wód powierzchniowych na obszarach dorzeczy w Polsce prowadzony jest zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 81, poz. 685). Sieć monitoringu wód powierzchniowych zaprojektowana została w sposób umożliwiający pozyskanie spójnego i całościowego obrazu stanu ekologicznego i chemicznego na obszarze dorzecza dla każdej jednolitej części wód. Na obszarze dorzecza Dunaju, sieć monitoringu wód powierzchniowych zgodnie z PMŚ, składa się z 6 punktów, których większość pełni równocześnie wiele funkcji ww i przynależy do kilku rodzajów monitoringu. Ich rozmieszczenie przedstawiono na mapie nr 10 (załącznik nr 1). Do prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych wyróżnia się następujące sieci: monitoring diagnostyczny jednolitych część wód powierzchniowych, monitoring operacyjny jednolitych część wód powierzchniowych, monitoring badawczy jednolitych część wód powierzchniowych. Monitor Polski Nr 51 — 3760 — Poz. 560 W ramach poszczególnych rodzajów monitoringu prowadzone są badania biologicznych, fizykochemicznych i chemicznych wykonywane przez v.p l wskaźników wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska oraz hydromorfologicznych wykonywane przez służbę hydrologiczno-meteorologiczną. Monitoring diagnostyczny Celem monitoringu diagnostycznego JCWP jest: ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, określenie rodzajów oraz oszacowania wielkości znacznych oddziaływań .go wynikających z działalności człowieka, na które narażone są jednolite części wód powierzchniowych w danym obszarze dorzecza, zaprojektowanie przyszłych programów monitoringu, dokonania oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach naturalnych, dokonanie oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach szeroko rozumianych oddziaływań wynikających z działalności człowieka. w. rcl Zakres i częstotliwość prowadzonych badań dla poszczególnych elementów klasyfikacji stanu ekologicznego i chemicznego są zmienne i szczegółowo określone w rozporządzeniu w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Określa się następujące kryteria wyboru JCWP do monitorowania w ramach monitoringu diagnostycznego: występowanie w ciekach znacznych zmienności przepływu wód, powierzchnia zlewni (powierzchnia jest większa niż 2500 m2), powierzchnia jednolitej części wód powierzchniowych, takiej jak jezioro lub inny zbiornik naturalny, w tym jezioro i inny naturalny zbiornik wodny uznane za silnie zmienioną jednolitą część wód powierzchniowych, przekracza 50 ha, ww przekraczanie przez daną jednolitą część wód powierzchniowych granicy państwa bądź zlokalizowanie tej jednolitej części wód powierzchniowych przy granicy państwa, uznanie jednolitej części wód powierzchniowych za referencyjną, zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do badania w ramach międzynarodowej sieci interkalibracyjnej. Monitor Polski Nr 51 — 3761 — Poz. 560 v.p l Monitoring operacyjny Celem monitoringu operacyjnego wód powierzchniowych jest: ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które zostały określone jako zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, dla których określono specyficzny cel użytkowania, ustalenie stanu wód powierzchniowych w obszarach, które zostały zawarte w wykazach, o których mowa w art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, które zostały .go dokonanie oceny zmian stanu wód powierzchniowych wynikających z programów, przyjęte dla poprawy jakości jednolitych części wód powierzchniowych, uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych. Zakres i częstotliwość pomiarów i badań poszczególnych wskaźników ustalane są dla każdego operacyjnego punktu pomiarowo-kontrolnego osobno, z uwzględnieniem wskaźników i częstotliwości określonych w odpowiednich przepisach prawnych, tj. w rozporządzeniu w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części w. rcl wód powierzchniowych i podziemnych. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu operacyjnego: zaklasyfikowanie jednolitej części wód powierzchniowych jako zagrożonej niespełnieniem określonych dla niej celów środowiskowych, odprowadzanie do danej jednolitej części wód powierzchniowych substancji z listy substancji priorytetowych, występowanie w jednolitej części wód powierzchniowych źródeł zanieczyszczeń, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniającym dyrektywę Rady ww 91/689/EWG i 96/61/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L 33 z 04.02.2006, str. 1), występowanie jednolitej części wód powierzchniowych w obszarze zanieczyszczonym lub zagrożonym zanieczyszczeniami powodowanymi przez związki azotu ze źródeł rolniczych, występowanie jednolitej części wód powierzchniowych w obszarze wrażliwym na eutrofizację wywołaną zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł komunalnych, Monitor Polski Nr 51 — 3762 — Poz. 560 zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do wód stanowiących miejsce v.p l bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków lub powiązanie jednolitej części wód z obszarami chronionymi, o których mowa w art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do jednolitych części wód powierzchniowych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia, jeżeli dana jednolita część wód powierzchniowych dostarcza średnio powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia, przeznaczenie jednolitej części wód powierzchniowych do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych, .go zalecenia wynikające z planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy i programu wodno-środowiskowego kraju. Monitoring badawczy Monitoring badawczy JCWP prowadzi się w celu: wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest w. rcl niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego, wyjaśnienia przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód powierzchniowych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód powierzchniowych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego dla tej jednolitej części wód powierzchniowych, określenia wielkości i wpływów przypadkowego zanieczyszczenia, ustalenia przyczyn wyraźnych rozbieżności między wynikami oceny stanu ekologicznego na podstawie biologicznych i fizykochemicznych elementów jakości. Zakres i częstotliwość pomiarów i badań w monitoringu badawczym wód ww powierzchniowych uwzględnia uwarunkowania wynikające z przyczyn podjęcia decyzji o przeprowadzeniu monitoringu badawczego, a także jest dostosowany do lokalnych warunków tak, aby ich wyniki dostarczyły informacji o koniecznym programie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych lub o szczególnych środkach zaradczych przeciw skutkom przypadkowego zanieczyszczenia. Monitor Polski Nr 51 — 3763 — Poz. 560 monitorowania w ramach monitoringu badawczego: wyniki badań monitoringu v.p l Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do diagnostycznego do wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych są niewystarczające, konieczność ustalenia przyczyn, które mogą uniemożliwić osiągnięcie celów środowiskowych w sytuacji, gdy nie został ustanowiony monitoring operacyjny jednolitych części wód powierzchniowych, konieczność określenia wielkości i wpływu na środowisko przypadkowego zanieczyszczenia wód powierzchniowych na skutek poważnej awarii, która jest .go objęta obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, konieczność ustalenia przyczyn rozbieżności między wynikami oceny stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych na podstawie elementów biologicznych i fizykochemicznych, konieczność zebrania dodatkowych informacji o stanie wód w związku z uwarunkowaniami lokalnymi. Aktualnie ocena stanu wód jest wykonywana w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia w. rcl Ministra Środowiska z dnia 22 lipca 2009 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 122, poz. 1018). W PGW ocena stanu jednolitych części wód powierzchniowych została przyjęta w oparciu o rozporządzenie z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 162 poz.1008). Na podstawie tego rozporządzenia GIOŚ opracował ocenę stanu części wód, dla których w ramach PMŚ prowadzony był monitoring. Przedstawiona w ramach planów ocena stanu została zweryfikowana w oparciu o istniejące dokumenty opracowane na potrzeby prac planistycznych tj. „Opracowanie analizy presji i wpływów zanieczyszczeń antropogenicznych ww w szczegółowym ujęciu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych dla potrzeb opracowania programów działań i planów gospodarowania wodami” z maja 2007 roku. Z uwagi na zmianę rozporządzenia w sprawie klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych w trakcie prac planistycznych ocena przedstawiona w ramach planów została uszczegółowiona o dodatkowe materiały przekazane przez GIOŚ (m.in. „Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych w latach 2008 – 2010”) oraz w oparciu o dane pochodzące z regionalnych zarządów gospodarki wodnej poparte konsultacjami z terenowo odpowiedzialnymi jednostkami WIOŚ. Monitor Polski Nr 51 — 3764 — Poz. 560 (załącznik nr 1) Wody podziemne v.p l Ocenę stanu części wód powierzchniowych przedstawiono w postaci map nr 9, 10 Monitoring wód podziemnych na obszarach dorzeczy w Polsce prowadzony jest zgodnie z rozporządzeniem w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Monitoring JCWP prowadzi się w sposób umożliwiający ocenę stanu jednolitych części wód podziemnych oraz ustalenie czasowej i przestrzennej zmienności elementów fizykochemicznych i ilościowych. .go Na obszarze dorzecza Dunaju, monitoring wód podziemnych zgodnie z PMŚ, obejmuje 1 punkt. Jego lokalizację przedstawiono na mapie nr 11 (załącznik nr 1). Określa się następujące formy monitoringu jednolitych części wód podziemnych: monitoring stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych. Zakres monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych jest określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie form i sposobu prowadzenia w. rcl monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Obejmuje takie parametry jak: ogólne: odczyn, temperatura, przewodność elektrolityczna, tlen rozpuszczony, ogólny węgiel organiczny, nieorganiczne: amoniak, antymon, arsen, azotany, azotyny, bor, chlorki, chrom, cyjanki, fluorki, fosforany, glin, kadm, magnez, mangan, miedź, nikiel, ołów, potas, rtęć, selen, siarczany, sód, srebro, wapń, wodorowęglany, żelazo. Monitoring stanu chemicznego Określa się następujące rodzaje monitoringu stanu chemicznego JCWPd: 9 monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, ww 9 monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych 9 monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych Monitoring diagnostyczny Celem monitoringu diagnostycznego jednolitych części wód podziemnych jest: uzupełnienie i sprawdzenie procedury oceny wpływu oddziaływań wynikających z działalności człowieka, dokonanie oceny długoterminowych zmian wynikających zarówno z warunków naturalnych, jak również z oddziaływań wynikających z działalności człowieka. Monitor Polski Nr 51 — 3765 — Poz. 560 Zakres monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego może ulec poszerzeniu v.p l o inne elementy fizykochemiczne charakteryzujące rodzaj działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne. Monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się raz w roku z następującą częstotliwością: najmniej co 3 lata – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, najmniej co 6 lat – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Monitoring operacyjny Celem monitoringu operacyjnego jednolitych części wód podziemnych jest: uznanych za środowiskowych, .go ustalenie stanu chemicznego wszystkich jednolitych części wód podziemnych zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów ustalenie obecności długoterminowych tendencji wzrostowych stężenia wszelkich zanieczyszczeń spowodowanych oddziaływaniami wynikającymi z działalności człowieka. Zakres monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych obejmuje określenie wartości elementów fizykochemicznych, spośród w. rcl wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, charakteryzujących rodzaj zidentyfikowanej działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne oraz elementów fizykochemicznych, których wartości stwierdzone na podstawie monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych są wyższe od wartości granicznych elementów fizykochemicznych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się z następującą częstotliwością: co najmniej 2 razy w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód ww podziemnych – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, co najmniej raz w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Na obszarze dorzecza Dunaju nie prowadzi się monitoringu operacyjnego wód podziemnych. Monitor Polski Nr 51 — 3766 — Poz. 560 Monitoring badawczy v.p l Monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych może być ustanowiony w odniesieniu do danej jednolitej części wód podziemnych lub jej fragmentu w celu: wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięci celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód podziemnych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, wyjaśnienie przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą .go część wód podziemnych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód podziemnych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych dla danej jednolitej części wód podziemnych, zidentyfikowania zasięgu i stężeń zanieczyszczeń, jeżeli nastąpiło przypadkowe zanieczyszczenie jednolitej części wód podziemnych. Zakres i częstotliwość monitoringu badawczego stanu chemicznego jednolitych części w. rcl wód podziemnych wynikają z uwarunkowań związanych z przyczyną podjęcia decyzji o przeprowadzeniu monitoringu badawczego i powinny być stosowane do lokalnych warunków tak, aby jego wyniki dostarczyły informacji o konkretnym programie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych lub o szczególnych środkach zaradczych przeciwdziałającym skutkom przypadkowego zanieczyszczenia w odniesieniu do tych jednolitych części wód podziemnych, dla których podjęto decyzję o przeprowadzeniu monitoringu badawczego. Monitoring stanu ilościowego Celem monitoringu stanu ilościowego wód podziemnych jest określenie stopnia wpływu poboru wód na wielkość zasobów JCWPd m.in. położenie zwierciadła wód ww podziemnych, kształtowanie się składu chemicznego - ascenzja lub ingresja wód słonych na skutek sczerpywania zasobów wód podziemnych, stan ekosystemów wód powierzchniowych i lądowych bezpośrednio zależnych od wód podziemnych. Zakres monitoringu stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych obejmuje pomiary zwierciadła wód podziemnych oraz określenie dostępnych zasobów wód podziemnych i rzeczywistego poboru wód podziemnych w odniesieniu do każdej jednolitej części wód podziemnych. Monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się z częstotliwością: Monitor Polski Nr 51 — 3767 — Poz. 560 raz w tygodniu – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, v.p l raz w miesiącu – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Ustalenia wielkości dostępnych zasobów i rzeczywistego poboru wód podziemnych dokonuje się raz w roku. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód podziemnych do monitorowania: monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do .go spożycia, monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia. w. rcl Ocena stanu (chemicznego i ilościowego) jednolitych części wód podziemnych wykonana została w 2008 r. w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) i opublikowana w „Raporcie o stanie chemicznym i ilościowym jednolitych części wód podziemnych dla obszarów dorzeczy zgodnie z wymaganiami RDW” z listopada 2008 r. Ocena stanu jednolitych części wód podziemnych przyjęta w Planach gospodarowania wodami w części oceny stanu chemicznego pochodzi z „Raportu o stanie chemicznym i ilościowym jednolitych części wód podziemnych dla obszarów dorzeczy zgodnie z wymaganiami RDW” z listopada 2008 r., natomiast w części oceny stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych z „Opracowania analizy presji i wpływów zanieczyszczeń antropogenicznych w szczegółowym ujęciu jednolitych części wód ww powierzchniowych i podziemnych dla potrzeb opracowania programów działań i planów gospodarowania wodami” z maja 2007 r. Ostateczny stan jednolitych części wód podziemnych określa gorszy ze stanu ilościowego lub chemicznego określonej jednolitej części wód podziemnych. Ocenę stanu części wód podziemnych przedstawiono w postaci map nr 8, 9 (załącznik nr 1). Monitor Polski Nr 51 — 3768 — Poz. 560 v.p l Obszary chronione Programy monitoringu wymienione powyżej prowadzi się również obrębie obszarów chronionych, czyli: obszary Natura 2000, ustanowione na podstawie dyrektywy Habitatowej (92/43/EWG) lub dyrektywy Ptasiej (79/409/EWG), obszary ochrony ujęć wód do picia, które mogą być ustanowione na mocy art. 7 RDW. Specjalne zasady monitorowania obszarów Natura 2000 realizowane są wtedy, gdy .go znajdują się tam ekosystemy lądowe bezpośrednio zależne od wód podziemnych (podmokłe i torfowiska). Z uwagi na brak izolacji od powierzchni, zanieczyszczenia w tych obszarach przenikają do wód podziemnych bardzo szybko. W obszarach tych została zwiększona liczba punktów monitoringu, szczególnie stanu ilościowego, w tym poziomu zwierciadła wody, a w pozostałych elementach monitoringu utrzymany jest ten sam jego zakres jak dla innych terenów. W przypadku powierzchniowych wód wykorzystywanych do zaopatrzenia w wodę pitną, monitoring jest realizowany z uwzględnieniem wymogów rozporządzenia Ministra w. rcl Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. W przypadku podziemnych wód wykorzystywanych do zaopatrzenia w wodę pitną, w sieci monitoringu jednolitych części wód podziemnych znajduje się punkt pomiarowo- ww kontrolny, w którym monitorowane są wody z obszarów ujęć. Monitor Polski Nr 51 — 3769 — Poz. 560 v.p l
  4. Cele środowiskowe oraz odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych Cele środowiskowe dla wód powierzchniowych oraz obszarów chronionych, ustalonych na mocy Art. 4 RDW W pierwszym cyklu planowania gospodarowania wodami w Polsce, cele środowiskowe dla części wód zostały oparte głównie na wartościach granicznych .go poszczególnych wskaźników fizyko-chemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych określających stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz wskaźników chemicznych świadczących o stanie chemicznym wody, odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu, z uwzględnieniem kategorii wód, wg rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych. Zastosowane podejście, polegające na przyjęciu za cele środowiskowe wartości granicznych odpowiadających dobremu stanowi wód, związane było z niekompletnym zrealizowaniem prac w zakresie opracowania warunków referencyjnych dla poszczególnych w. rcl typów wód, a tym samym brakiem możliwości ustalenia wartości celów środowiskowych wg charakterystycznych wymagań względem poszczególnych typów we wszystkich kategoriach wód. Dodatkowo, z uwagi na trwające prace w zakresie opracowywania metodyk oceny stanu hydromorfologicznego oraz fakt, że monitoring w zakresie badań stanu chemicznego jest jeszcze w fazie kształtowania i rozbudowy ustalenie celów środowiskowych zostało oparte o dostępne wartości graniczne wskaźników podanych w rozporządzeniu w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych. Przy ustalaniu celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych brano pod uwagę aktualny stan JCWP w związku z wymaganym zgodnie z RDW warunkiem niepogarszania ich stanu. Dla jednolitych części wód, będących obecnie w bardzo dobrym stanie/potencjale ekologicznym, celem środowiskowym będzie utrzymanie tego stanu/potencjału. Ponadto, ustalając cele uwzględniano także różnicę pomiędzy ww naturalnymi, a silnie zmienionymi oraz sztucznymi częściami wód. Dla naturalnych części wód celem będzie osiągnięcie co najmniej dobrego stanu ekologicznego, dla silnie zmienionych i sztucznych części wód – co najmniej dobrego potencjału ekologicznego. Ponadto, w obydwu przypadkach, w celu osiągnięcia dobrego stanu/potencjału konieczne będzie dodatkowo utrzymanie co najmniej dobrego stanu chemicznego. Dla obszarów chronionych funkcjonujących na obszarach dorzeczy, nie zostały obecnie podwyższone cele środowiskowe, z uwagi na częstokroć wyższe wymagania Monitor Polski Nr 51 — 3770 — Poz. 560 w stosunku do wartości granicznych wskaźników jakości wody przyjętych jako wartości v.p l graniczne dla dobrego stanu ekologicznego bądź dla dobrego lub powyżej dobrego potencjału ekologicznego wód, niż w poszczególnych aktach prawa, regulujących sposób postępowania i wymagania co do stanu wód w obrębie obszarów chronionych. Wyjątkiem w tym zakresie będą prawdopodobnie wymagania zgodne z wymogami wynikającymi z planów ochrony dla obszarów NATURA 2000 wyznaczonych na podstawie dyrektywy 79/409/EWG oraz dyrektywy 92/43/EWG, jednak w obecnym cyklu planistycznym z uwagi na brak planów ochrony ww. obszarów, nie zostaną zaostrzone cele środowiskowe dla części wód, na których takie obszary zostały wyznaczone. Celem środowiskowym dla tych obszarów będzie zatem osiągnięcie lub utrzymanie co najmniej dobrego stanu. Weryfikacja celów cyklach planistycznych. .go środowiskowych uwzględniająca ten zakres tematyczny będzie miała miejsce w kolejnych Poniżej zestawiono w ujęciu tabelarycznym informacje o wartościach granicznych dla dobrego stanu i dobrego potencjału ekologicznego wód, jak również wymagań dla bardzo dobrego stanu ekologicznego wód, w zakresie podstawowych wskaźników biologicznych i fizyko-chemicznych wody. Wskaźniki stanu hydrologicznego i morfologicznego wód obecnie zostały wyznaczone w sposób ogólny (bez wartości liczbowych) jedynie dla I klasy jakości wód wg rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód w. rcl powierzchniowych, zatem nie są one uwzględniane dla wskazania wartości odpowiadających pojęciu celu środowiskowego. Wskaźniki stanu chemicznego zostały określone w ramach rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które w załączniku nr 8 wprowadza wartości graniczne chemicznych wskaźników jakości wody, wypełniając tym samym przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/105/EWG z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy Rady 82/176/EWG, 83/513/EWG, 84/156/EWG, 84/491/EWG i 86/280/EWG oraz zmieniającej dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 348 z 24.12.2008, str. 84) art. 13, który stanowi, że państwa członkowskie wprowadzają przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne tej dyrektywy nie później niż do 13 lipca 2010 r. W tabelach tych podano również informację o ilościach części wód, w poszczególnych ww kategoriach wód na obszarze dorzecza, dla których wymagane jest osiągnięcie odpowiednich wartości wskaźników, odpowiadających celom środowiskowym. Wskazano również ilości części wód w poszczególnych kategoriach, dla których konieczne jest przedłużenie terminu osiągnięcia określonych celów środowiskowych, z uwagi na występujące specyficzne uwarunkowania, uniemożliwiające osiągnięcie tych celów do roku
  5. Monitor Polski Nr 51 — 3771 — Poz. 560 Tabela
  6. Wartości graniczne wybranych wskaźników wód odnoszących się do dobrego i wyższego niż Nazwa wskaźnika Wartości graniczne wskaźników jakości wód według kategorii jednolitych części wód powierzchniowych struga, strumień, jeziora, jeziora silnie morskie wody wewnętrzne, wody potok, rzeka (w tym zmienione oraz inne wody silnie naturalne i sztuczne przejściowe i zmienione), kanał zbiorniki wodne przybrzeżne 0,05 Bar (mg Ba/l) 0,5 Bor (mg B/l) 2 Cynk (mg Zn/l) Miedź (mg Cu/l) 0,05 0,5 2 0,02 0,02 0,05 0,05 1 1 0,05 0,05 0,01 0,01 w. rcl Fenole lotne (indeks fenolowy) (mg/l) Węglowodory ropopochodne – indeks olejowy (mg/l) .go Arsen (mg As/l) Chrom sześciowartościowy (mg Cr+6/l) Chrom ogólny (suma +Cr3 i +Cr8) (mg Cr/l) v.p l dobry stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych 0,2 Glin (mg Al/l) 0,4 0,4 Cyjanki wolne (mg CN/l) 0,05 0,05 Cyjanki związane (mg Me (CN)x/l) 0,05 0,05 Molibden (mg Mo/l) 0,04 0,04 Selen (mg Se/l) 0,02 0,02 Srebro (mg Ag/l) 0,005 0,005 Tal (mg Tl/l) 0,002 0,002 Tytan (mg Ti/l) 0,05 0,05 Wanad (mg V/l) 0,05 0,05 Antymon (mg Sb/l) 0,002 0,002 Fluorki (mg F/l) 1,5 1,5 Beryl (mg Be/l) 0,0008 0,0008 Kobalt (mg Co/l) 0,05 0,05 Cyna1 (mg Sn/l) - - ww 0,2 1 Wskaźnik nieuwzględniany w klasyfikacji wód (warunki referencyjne w trakcie ustalania). ww w. rcl 4 3 Wskaźnik okrzemkowy IO Makrofitowy Indeks Rzeczny 4 50 10 0,4 250 ≤ 25 ≤3 ≤6 ≤5 ≤ 0,2 ≤ 150 ≤ 200 BZT5 (mg O2/l) ChZT- Mn (mg O2/l) Azot ogólny (mg N/l) Fosfor ogólny (mg P/l) Siarczany (mg SO4/l) Chlorki (mg Cl/l) 300 12 6 24 ≤ 22 Temperatura wody (◦C) Zawiesina ogólna (mg/l) >0,75 / >0,70 , 0,55 / 0,50 , 5 6 5 6 >0,70 , >0,65 0,50 , 0,45 7 8 ≥44,5 / ≥47,1 , 7 8 2 35 / 36,8 , 35 2 ≥37,9 ELEMENTY FIZYKO- CHEMICZNE 3 1 35 / 60 4 7 8 300 250 0,4 10 12 6 50 24 2 35 / 36,8 , 35 3 2 0,55 / 0,50 , 5 6 0,50 , 0,45 1 35 / 60 2 3 8 Liczba JCWP naturalnych 3 3 Liczba JCWP silnie zmienionych bądź sztucznych v.p l .go 11 Liczba wszystkich JCWP Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry stan ekologiczny Dla rzek nizinnych piaszczysto - gliniastych, rzek nizinnych żwirowych o pow. zlewni ≥ 5000 km , małych i średnich rzek na obszarze będącym pod wpływem procesów torfotwórczych, a także cieków łączących jeziora; 2 Dla wielkich rzek nizinnych; 3 Dla potoków tatrzańskich krzemianowych i węglanowych oraz potoków sudeckich; 4 Dla potoków wyżynnych krzemianowych z substratem gruboziarnistym, potoków wyżynnych krzemianowych z substratem drobnoziarnistym, potoków wyżynnych węglanowych z substratem drobnoziarnistym, potoków wyżynnych węglanowych z substratem gruboziarnistym, małych rzek wyżynnych 1 2 1 < 20 / < 25 2 Wartość dla dobrego stanu ekologicznego ELEMENTY BIOLOGICZNE Chlorofil „a” (μg/l) Nazwa wskaźnika Wartość dla bardzo dobrego stanu ekologicznego Wartość dla potencjału ekologicznego dobrego lub powyżej dobrego wód powierzchniowych płynących na obszarze dorzecza, uznanych za naturalne oraz silnie zmienione, bądź sztuczne. Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry potencjał ekologiczny Tabela
  7. Wartości graniczne wybranych wskaźników jakości biologicznej i fizyko - chemicznej wód ustalonych jako cele środowiskowe dla jednolitych części Monitor Polski Nr 51 — 3772 — Poz. 560 ww v.p l .go w. rcl krzemianowych, małych rzek wyżynnych węglanowych, średnich rzek wyżynnych- zachodnich, potoków fliszowych, małych rzek fliszowych, średnich rzek wyżynnych- wschodnich; 5 Dla potoków nizinnych lessowych lub gliniastych, potoków nizinnych piaszczystych, potoków nizinnych żwirowych, potoków organicznych; 6 Dla rzek nizinnych piaszczysto- gliniastych, rzek nizinnych żwirowych, małej i średniej rzeki na obszarze będącym pod wpływem procesów torfotwórczych oraz cieków łączących jeziora; obszar zlewni powinien być mniejszy niż 5000 km 2; 7 Dla potoków nizinnych lessowych lub gliniastych, potoków nizinnych piaszczystych, rzek nizinnych piaszczysto- gliniastych, rzek przyujściowych będących pod wpływem wód słonych, potoków organicznych, rzek w dolinie zatorfionej, cieków łączących jeziora; 8 Dla potoków nizinnych żwirowych oraz rzek nizinnych żwirowych. Monitor Polski Nr 51 — 3773 — Poz. 560 Monitor Polski Nr 51 — 3774 — Poz. 560 v.p l Cele środowiskowe dla wód podziemnych ustalonych na mocy Art. 4 RDW Zgodnie z definicją umieszczoną w RDW dobry stan wód podziemnych oznacza stan osiągnięty przez część wód podziemnych, jeżeli zarówno jej stan ilościowy, jak i chemiczny jest określony jako co najmniej „dobry”. RDW w art. 4 przewiduje dla wód podziemnych następujące główne cele środowiskowe: zapobieganie dopływowi lub ograniczenia dopływu zanieczyszczeń do wód podziemnych, zapobieganie pogarszaniu się stanu wszystkich części wód podziemnych .go (z zastrzeżeniami wymienionymi w RDW), zapewnienie równowagi pomiędzy poborem a zasilaniem wód podziemnych, wdrożenie działań niezbędnych dla odwrócenia znaczącego i utrzymującego się rosnącego trendu stężenia każdego zanieczyszczenia powstałego w skutek działalności człowieka. Dla spełnienia wymogu niepogarszania stanu części wód, dla części wód będących w co najmniej dobrym stanie chemicznym i ilościowym, celem środowiskowym będzie w. rcl utrzymanie tego stanu. Stan chemiczny wód podziemnych Ocena stanu chemicznego wód podziemnych prowadzona jest głównie na podstawie wartości progowych elementów fizykochemicznych określających stan chemiczny wód podziemnych odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu wg rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych. Zgodnie z powyższym cele środowiskowe są reprezentowane przez wartości progowe, określone dla klasy III jakości wód podziemnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu zapisów mówiących, że stan chemiczny uznaje się za dobry w przypadku gdy przekroczenia wartości progowych dla dobrego stanu chemicznego występują, ale są one związane ww z naturalnie podwyższonym tłem niektórych jonów lub ich wskaźników. Dodatkowymi parametrami, które uwzględniane są w wyznaczaniu celów środowiskowych są: brak efektów zasolenia występującego na skutek oddziaływania antropogenicznego (nadmierna eksploatacja wód podziemnych, ascenzja wód zasolonych), Monitor Polski Nr 51 — 3775 — Poz. 560 zmiany przewodności elektrolitycznej właściwej (PEW), świadczącej o ogólnej podziemnych, v.p l mineralizacji, na takim poziomie, że nie wykazują efektów zasolenia wód wskaźniki fizykochemiczne wód podziemnych są na takim poziomie, że nie zagrażają osiągnięciu celów środowiskowych przez wody powierzchniowe. Stan ilościowy wód podziemnych Głównym wyznacznikiem dobrego stanu ilościowego dla jednolitych części wód podziemnych jest zapewnienie zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania przy długoterminowej średniorocznej wartości poboru z ujęć wód .go podziemnych. Opisane jest to wzorem: ΔQ = ZD – PU* Gdzie: ZD – dostępne do zagospodarowania zasoby JCWPd PU – całkowity pobór wód podziemnych (w tym odwodnienia) * - wg Herbich
(2006)parametrami które uwzględniane w. rcl Dodatkowymi są w wyznaczaniu celów środowiskowych są: poziom wód podziemnych nie podlega takim wahaniom, które mogłyby doprowadzić do: o - niespełnienia celów środowiskowych przez wody powierzchniowe, o - wystąpienia znacznych obniżeń zwierciadła wód podziemnych, o - wystąpienia szkód w ekosystemach lądowych zależnych od wód podziemnych, kierunki zmian krążenia wód podziemnych nie powodują intruzji wód słonych. Poniżej zestawiono w ujęciu tabelarycznym informacje o wartościach granicznych ww wybranych wskaźników jakości fizykochemicznej wód ustalonych jako cele środowiskowe dla jednolitych części wód podziemnych (tab. nr 5). W tabeli nr 6 tych podano również parametry dla ustalenia celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych na obszarze dorzecza oraz informację o ilościach części wód wykazująca obecnie dobry stan chemiczny i ilościowy. Monitor Polski Nr 51 — 3776 — Poz. 560 Tabela 5. Wartości graniczne wybranych wskaźników jakości fizykochemicznej wód, ustalonych jako 1) Nazwa wskaźnika Tło hydrogeochemiczne (zakres wartości stężeń charakterystycznych) v.p l cele środowiskowe dla jednolitych części wód podziemnych Wartość dla bardzo dobrego stanu chemicznego Wartość dla dobrego stanu chemicznego Wartość dla umiarkowanego stanu chemicznego klasa I klasa II klasa III ELEMENTY OGÓLNE Odczyn (pH) 6,5 – 8,5 Ogólny węgiel organiczny (mgC/
  1. l)1 - 10 Przewodność elektrolityczna w 20 ° (μS/
  2. cm)200 - 700 700 4 - 20 <10 0-5 >1 Tlen rozpuszczony (mg/
  3. l)5 10*) 10*) .go Temperatura (°C) 6,5 – 9,5 2500*) 2500*) 12 16 0,5 - 1 < 0,51 ELEMENTY NIEORGANICZNE Amonowy jon (mgNH4/
  4. l)0,5 1,0 1,5 AntymonH (mgSb/
  5. l)0 – 0,001 0,005*) 0,005*) 0,005*) ArsenH (mgAs/
  6. l)0,00005 – 0,02 0,01*) 0,01*) 0,02 AzotanyH (mgNO3/
  7. l)0-5 10 25 50 AzotynyH (mg NO2/
  8. l)0 – 0,3 0,03 0,15 0,5 Bar (mgBa/
  9. l)0,01 – 0,3 0,3 0,5 0,7 Beryl (mgBe/
  10. l)0 – 0,0005 0,0005 0,05 0,1 ) 1*) w. rcl 0-1 H Bor (mgB/
  11. l)0,01 – 0,50 0,5 1* Chlorki (mgCl/
  12. l)2 - 60 60 150 H Chrom (mgCr/
  13. l)250 0,0001 – 0,01 0,01 0,05* 0,05*) - 0,1 0,05*) 0,05*) 0 – 0,02 0,02 0,1 0,2 0,005 – 0,05 0,05 0,5 1 Fluorki (mgF/
  14. l)0,05 – 0,5 0,5 1 1,5 Fosforany (mgPO4/
  15. l)0,01 - 1 0,5*) 0,5*) 1 0,05 – 0,1 0,1 0,2 0,2 0,0001 – 0,0005 0,001 0,003 0,005 ww Cyjanki wolneH (mgCN/
  16. l)Cyna (mgSn/
  17. l)Cynk (mgZn/
  18. l)H H Glin (mgAl/
  19. l)H Kadm (mgCd/
  20. l)) Monitor Polski Nr 51 — 3777 — Poz. 560 Kobalt (mgCo/
  21. l)0 – 0,001 0,02 Magnez (mgMg/
  22. l)0,5 - 30 30 50 100 Mangan (mgMn/
  23. l)0,01 – 0,4 0,05 0,4 1*) Miedź (mgCu/
  24. l)0,001 – 0,02 0,01 0,05 0,2 Molibden (mgMo/
  25. l)0 – 0,003 0,003 0,02*) 0,02*) 0,001 – 0,005 0,005 0,01 0,02 Ołów (mgPb/
  26. l)0,001 – 0,01 0,01 0,025 0,1*) Potas (mgK/
  27. l)0,5 - 10 10*) 10*) 15 Rtęć (mgHg/
  28. l)0,00005 – 0,001 0,001*) 0,001*) 0,001*) SelenH (mgSe/
  29. l)0,00001 – 0,005 0,005 0,01*) 0,01*) Siarczany (mgSO4/
  30. l)5 – 60 60 250*) 250*) Sód (mgNa/
  31. l)1 – 60 60 200*) 200*) SrebroH (mgAg/
  32. l)0 – 0,001 0,001 0,05 0,1*) Tal (mgTl/
  33. l)0 - 0,01 0,001 0,01 0,02 Tytan (mgTi/
  34. l)0 – 0,01 0,01 0,05 0,1 Uran (mgU/
  35. l)0,000003 – 0,0003 0,009 0,009 0,03 Wanad (mgV/
  36. l)0,000006 – 0,004 0,004 0,02 0,05 H w. rcl .go H Wapń (mgCa/
  37. l)Wodorowęglany (mgHCO3/
  38. l)Żelazo (mgFe/
  39. l)0,2 v.p l NikielH (mgNi/
  40. l)0,05 2 - 200 50 100 200 60 - 360 200 350 500 0,02 - 5 0,2 1 5 ELEMENTY ORGANICZNE H AOX – adsorbowe związki chloroorganiczne (mgCl/
  41. l)Benzo(a)pirenH (mg/
  42. l)Benzen 0 – 0,0001 0,01 0,02 0,06 0,000001 – 0,00001 0,00001 0,00002 0,00005 0 0,001 0,005 0,01 H H 0 0,005 0,03 0,1*) 0 – 0,001 0,001 0,005 0,01 0 0,01 0,1 0,3 0 0,0001*) 0,0001*) 0,0001*) Suma pestycydów3)H (mg/
  43. l)0 0,0001*) 0,0001*) 0,0001*) ww BTX - lotne węglowodory aromatyczne Fenole (indeks fenolowy) Substancje ropopochodne Pestycydy2) H (mg/
  44. l)Monitor Polski Nr 51 — 3778 — Substancje powierzchniowo czynne anionowe (mg/
  45. l)Substancje powierzchniowo czynne anionowe i nieanionowe (mg/
  46. l)Tetrachloroeten H (mg /
  47. l)0,0005*) 0,0005*) 0,0005*) 0 0,1 0,2 0,5 0 - 0005 0,001 0,01 0,05 0 – 0,003 0,001 0,01 0,05 0,000001 – 0,0001 0,0001 0,0002 0,0003 .go H v.p l 0 Trichloroeten H (mg /
  48. l)WWA – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (mg/
  49. l)Poz. 560 W przypadku metali podane wartości graniczne odnoszą się do ich formy rozpuszczonej. 1) Tło hydrogeochemiczne wg Katalogu wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania - S. Witczak, A. F. Adamczyk, 1995 (zmodyfikowane). 2) Termin „pestycydy" obejmuje organiczne: insektycydy, herbicydy, fungicydy, nematocydy, akarycydy, algicydy, rodentycydy, slimicydy, a także produkty pochodne oraz ich pochodne metabolity, a także produkty ich rozkładu i reakcji; oznacza się jedynie te pestycydy, których występowania w wodzie można oczekiwać; określone dla pestycydów wartości graniczne stosuje się do każdego poszczególnego pestycydu. Suma pestycydów oznacza sumaryczna zawartość poszczególnych pestycydów wykrytych i oznaczonych w. rcl 3) ilościowo w ramach badań monitoringowych H - element fizykochemiczny, dla którego nie dopuszcza się przekroczenia wartości granicznej przy określaniu klasy jakości wód podziemnych w punkcie pomiarowym ) * Brak dostatecznych podstaw do zróżnicowania wartości granicznych w niektórych klasach jakości; przy klasyfikacji do oceny przyjmuje się klasę o najwyższej jakości spośród klas posiadających tę samą wartość graniczną Tabela 6. Parametry dla ustalenia celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych na obszarze dorzecza Nazwa parametru Wartość progowa dla parametru ww PARAMETRY CHEMICZNE Określona dla klasy III wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca Wskaźniki fizyko2008 r. w sprawie kryteriów chemiczne i sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) Występowanie Nie występuje efektów Liczba wszystkich JCWPd Liczba JCWPd wykazująca obecnie dobry stan chemiczny i ilościowy 3 3 — 3779 — .go zasolenia Zmiany PEW świadczące o Nie występuje zasoleniu Zagrożenie dla osiągnięcia celów środowiskowych Nie występuje przez wody powierzchniowe PARAMETRY ILOŚCIOWE Nieprzekraczanie Pobór wód dostępnych zasobów do podziemnych zagospodarowania Znaczne zmiany położenia Nie występują zwierciadła wody Zmiana kierunków Nie występuje krążenia wody Poz. 560 v.p l Monitor Polski Nr 51 Odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych (derogacje) w. rcl Zgodnie z art. 4 RDW cele środowiskowe powinny zostać osiągnięte do 2015 roku. Dyrektywa przewiduje odstępstwa od założonych celów środowiskowych, jeżeli ich osiągnięcie dla danej części wód w ustalonym terminie nie będzie możliwe z określonych przyczyn. W myśl art. 4 RDW, odstępstwa zdefiniowane są następująco: odstępstwa czasowe – dobry stan wód może zostać osiągnięty do roku 2021 lub najpóźniej do 2027 (art. 4.4 RDW), ustalenie celów mniej rygorystycznych (art. 4.5 RDW), czasowe pogorszenie stanu wód (art. 4.6 RDW), nieosiągnięcie celów ze względu na realizację nowych inwestycji (art. 4.7 RDW). Odstępstwa czasowe, czyli przedłużenie terminu realizacji zadań RDW do 2021 lub ww 2027 roku, można wyznaczyć dla części wód ze względu na: brak możliwości technicznych wdrażania działań, dysproporcjonalne koszty wdrożenia działań, warunki naturalne niepozwalające na poprawę stanu części wód. Dążenie do osiągnięcia celów mniej rygorystycznych jest możliwe dla tych części wód, które zostały zmienione w wyniku działalności człowieka w taki sposób, że doprowadzenie ich do stanu (potencjału) dobrego jest niemożliwe ze względu na: Monitor Polski Nr 51 — 3780 — Poz. 560 brak możliwości technicznych wdrożenia działań, v.p l dysproporcjonalne koszty wdrożenia działań. RDW dopuszcza wyznaczenie derogacji dla jednolitych części wód również w sytuacji, gdy osiągnięcie celów jest niemożliwe w wyniku: nowych zmian w charakterystykach fizycznych jednolitych części wód, nowych form zrównoważonej działalności gospodarczej człowieka. Stosowanie powyższych odstępstw w osiągnięciu celów środowiskowych możliwe jest w określonych warunkach, wymienionych w art. 4 RDW. .go Na obszarze dorzecza wszystkie części wód osiągną do 2015 r. cele środowiskowe ww w. rcl zgodnie z RDW, dlatego też nie wskazano derogacji. Monitor Polski Nr 51 — 3781 — Poz. 560 v.p l 9. Podsumowanie analizy ekonomicznej korzystania z wód Podstawowym celem analizy ekonomicznej korzystania z wód jest analiza zwrotu kosztów za usługi wodne, zarówno na poziomie finansowym, jak i ekonomicznym dla poszczególnych sektorów gospodarki i form korzystania z wód oraz stopnia wdrożenia zasady „zanieczyszczający płaci” oraz „użytkownik płaci”. Użytkownicy wód w Polsce zobowiązani są do ponoszenia kosztów korzystania z zasobów wodnych, poprzez uiszczanie opłat za pobór wód i zrzut ładunków zanieczyszczeń, na podstawie ustalanych corocznie przez Radę Ministrów stawek opłat, przyczyniając się .go w ten sposób do realizacji przepisów art. 9 RDW. W polskim systemie prawnym funkcjonuje również system zwolnień z opłat, wynikający z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (zwolnienie wody do przerzutów, celów energetycznych, nawodnień rolniczych i napełniania stawów rybnych). Charakterystyka ekonomiczna obszaru dorzecza Powierzchnia obszaru dorzecza Dunaju, leżącego w granicach Polski, wynosi 385 km2. Na podstawie danych GUS, obliczono iż obszar dorzecza na koniec 2007 r. zamieszkiwało w. rcl 31,7 tys. mieszkańców, co w skali kraju daje 0,08 % ludności Polski. Stopa bezrobocia była równa 2,4 %, natomiast średnie wynagrodzenie brutto w 2007 r. wynosiło 2 083 zł. W odniesieniu do całkowitej ilości przedsiębiorstw Polski, wartość procentowa podmiotów gospodarczych na obszarze dorzecza Dunaju wynosiła 0,09 %. Poniższa tabela przedstawia podmioty gospodarcze pogrupowane według sektorów przemysłu oraz ich procentowy udział na obszarze dorzecza. Tabela 7. Struktura przedsiębiorstw na obszarze dorzecza Dunaju Sektory przemysłu % przedsiębiorstw na obszarze dorzecza 5.03 Rybactwo 0.03 Górnictwo i przetwórstwo przemysłowe 14.14 ww Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę 0.37 Budownictwo 10.97 Handel hurtowy i detaliczny 36.88 Usługi 23.59 Administracja publiczna i obrona narodowa 1.13 Edukacja 2.71 Ochrona zdrowia i pomoc społeczna 5.15 SUMA 100.00 Monitor Polski Nr 51 — 3782 — Poz. 560 v.p l Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze komunalnym Źródłem danych do obliczeń były dane pochodzące z badań ankietowych przeprowadzonych przez poszczególne RZGW wśród operatorów, po ich eksperckiej weryfikacji. Jako rok bazowy dla obliczeń przyjęto 2006. Obliczenia wykonano dla poszczególnych obszarów dorzeczy, jednak w sytuacji, gdy zakres danych nie dawał miarodajnych wyników, przedstawiono rezultaty obliczeń dla obszaru Polski. Usługi wodno-kanalizacyjne w sektorze komunalnym świadczone są przez podmioty zajmujące się dostarczaniem wody, odbiorem i oczyszczaniem ścieków lub świadczeniem .go obu wymienionych usług. Z tego powodu opis statystyczny próby stanowiącej przedmiot badań prowadzony jest oddzielnie dla obu usług. Jest to zgodne z wiodącymi zaleceniami w zakresie zwrotu kosztów w sektorze: należy dążyć do rozdzielenia rachunku kosztów obu usług. Rynek usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków obsługiwany jest przez operatorów, których można podzielić wg ich statusu prawnego na: zakłady budżetowe wraz z pozostałymi jednostkami działającymi na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, w. rcl poz. 1240, z późn. zm.), podmioty prawa handlowego- spółki, pozostałe formy prawne. Zakres analiz Podstawowym celem analizy było określenie stopnia zwrotu kosztów usług dostarczania wody oraz odbioru i oczyszczania ścieków. Dodatkowo został przeprowadzony szereg analiz, charakteryzujących strukturę świadczonych usług: wpływ dotacji na stopę zwrotu kosztów, badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody w zależności od wielkości produkcji, związek jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością strat, ww związek między wysokością opłat za korzystanie ze środowiska a jednostkowym kosztem dostarczania wody, związek między podatkiem VAT i ceną usług, zależność pomiędzy formą prawną operatora a kosztami świadczonych usług, finansowanie skrośne, wpływ odpisów amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę i podatku od nieruchomości na koszty. Monitor Polski Nr 51 — 3783 — Poz. 560 v.p l Zwrot kosztów w sektorze komunalnym – zaopatrzenie w wodę Wartość rynku zaopatrzenia w wodę w Polsce w roku bazowym 2006 oscylowała w granicach 4,3 mld zł. Finansowy zwrot kosztów Finansową stopę zwrotu kosztów obliczono porównując całkowite koszty dostarczania wody z całkowitymi przychodami z tej działalności. Należy jednak wziąć pod uwagę potencjalne przekłamanie wynikające z faktu, iż część podmiotów prowadzi również inną działalność (np. utrzymanie dróg, gospodarka odpadami), ponadto świadczą one usługi (np. laboratoryjne, projektowe). .go Finansowa stopa zwrotu kosztów dla całej Polski w roku 2006 wyniosła 104,7%, natomiast po uwzględnieniu wpływu dotacji – 103,8%. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody w zależności od wielkości produkcji Statystyczna analiza badanej zbiorowości nie wykazała jakiegokolwiek związku pomiędzy roczną wielkością sprzedaży, a jednostkowym kosztem. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością strat w. rcl Zbadano związek strat z kosztem dostarczenia wody zarówno biorąc pod uwagę same straty, jak i sumę strat i zużycia na cele technologiczne. W obu przypadkach nie uzyskano związku tych wielkości z kosztem jednostkowym zaopatrzenia w wodę. Stopień dopasowania równań regresji w obu przypadkach nie przekraczał 0,02 przy wartościach wymaganych od 0,9 wzwyż. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością opłat za korzystanie ze środowiska - pobór wody Nie stwierdzono istotnego statystycznie związku pomiędzy jednostkowymi płatnościami za pobór, a jednostkowym kosztem produkcji. Ma to pewne wsparcie natury praktycznej – najwyższe opłaty związane są z poborem wysokiej klasy wód podziemnych, niewymagających uzdatniania – odpada więc składowa kosztów związana z uzdatnianiem. ww W całym kraju udział opłat za pobór wód w całkowitych kosztach zaopatrzenia w wodę wyniósł 2,81%. Podatek VAT w procesie zaopatrzenia w wodę Informacje o podatku VAT często okazywały się niemiarodajne (bardzo często podawano wartość podatku „VAT należny” dla całego przedsiębiorstwa, a nie dla działalności zaopatrzenia w wodę). W efekcie przeprowadzenie jakiejkolwiek analizy nie było możliwe. Monitor Polski Nr 51 — 3784 — Poz. 560 Formy własności operatorów, a koszty świadczonych przez nich usług v.p l Obliczenia wskazują, że koszty w zakładach budżetowych są nieco niższe niż przeciętne, a w spółkach wyższe od przeciętnej dla całego kraju. Jest to jednak obraz statyczny dotyczący pojedynczego roku, a koszty operatora zależą od strategii jego działalności w dłuższym okresie czasu. Tak więc wyniki nie pozwalają na rzetelne wnioskowanie czy konkretny rodzaj formy prawnej umożliwia obniżenie rzeczywistych kosztów. Zróżnicowanie cen wg poszczególnych grup taryfowych – subwencje krzyżowe (skrośne) Przeprowadzone w badaniach obliczenia pozwalają zaryzykować przypuszczenie, że .go przynajmniej 21% wody jest sprzedawana w sytuacji subwencji krzyżowych. Nie wykazano natomiast wpływu różnicowania kosztów na decyzję o zróżnicowaniu taryf. Obliczenia wykazały również brak wpływu różnicowania cen na finansową stopę zwrotu. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością odpisów amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę infrastruktury oraz podatku od nieruchomości Wszystkie trzy analizowane kategorie stanowią istotną składową w strukturze kosztów operatorów. Odnosząc sumę kosztów z tytułu: amortyzacji, opłat za użyczenie/dzierżawę i podatku od nieruchomości - do kosztów ogółem, otrzymano wskaźnik w. rcl 24,1%. Zwrot kosztów w sektorze komunalnym – odbiór i oczyszczanie ścieków Wartość rynku odbioru i oczyszczania ścieków zbliżyła się w Polsce w roku 2006 (rok bazowy obliczeń) do poziomu 3,4 mld zł. Finansowy zwrot kosztów Finansową stopę zwrotu kosztów obliczono porównując całkowite koszty odbioru i odprowadzania ścieków z całkowitymi przychodami z tej działalności. Należy jednak, podobnie jak w przypadku zaopatrzenia w wodę, wziąć pod uwagę potencjalne przekłamanie wynikające z faktu, iż część podmiotów prowadzi również inną działalność (np. utrzymanie dróg, gospodarka odpadami), ponadto świadczą one usługi (np. laboratoryjne, projektowe). ww Finansowa stopa zwrotu w całej Polsce w roku 2006 wyniosła 101,3%. Wpływ dotacji na stopę zwrotu kosztów Łączna kwota dotacji jest niewielka (54,5 mln zł w 2006 r. co stanowi ok. 1,6% przychodów) – nie wpływają zatem istotnie na stopę zwrotu. Po korekcie o wielkość dotacji od gmin finansowa stopa zwrotu dla usługi odbioru ścieków zmalała do poziomu 99,6% (dla całego kraju)- czyli o 1,7%. Monitor Polski Nr 51 — 3785 — Poz. 560 wielkości operatora v.p l Badanie związku jednostkowego kosztu odbioru i oczyszczania ścieków w zależności od Statystyczna analiza badanej zbiorowości nie wykazała jakiegokolwiek związku pomiędzy roczną wielkością świadczonych usług, a jednostkowym kosztem odbioru i oczyszczania ścieków. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością opłat za korzystanie ze środowiska – odbiór i oczyszczanie ścieków. Nie stwierdzono istotnego statystycznie związku pomiędzy jednostkowymi płatnościami za zrzut, a jednostkowymi kosztami odbioru i oczyszczania. .go Opłata za zrzut ładunków nie odgrywa znaczącej roli w kosztach ani też w cenie usługi. Jednak w przypadku niskiego stopnia oczyszczania lub nieuregulowanego statusu formalno-prawnego (brak/częściowy brak pozwolenia) – może okazać się znacząca. Wysokie jednostkowe opłaty za zrzut ładunków do wód nie determinują wysokich kosztów świadczenia usług. Udział opłat za zrzut w kosztach ogółem wyniósł przeciętnie 2,87%. Odchylenia pomiędzy obszarami działania RZGW i obszarami dorzeczy były jednak znacznie większe niż dla opłat za pobór wód (tam było to 0,5%) – dla ładunków zanieczyszczeń udział wahał się od 1,7% do 10,2%. Średnia opłata za zrzut przypadająca na 1m3 ścieków w. rcl podlegających opłacie (odebranych) wyniosła 7,8 gr/m3. Podatek VAT w procesie odbioru i oczyszczania ścieków Informacje o podatku VAT przekazane w ankietach przez operatorów okazały się niemiarodajne (bardzo często podawano wartość podatku „VAT należny” dla całego przedsiębiorstwa a nie dla działalności odbiór i oczyszczanie ścieków). W efekcie przeprowadzenie jakiejkolwiek analizy nie było możliwe. Formy własności operatorów, a koszty świadczonych przez nich usług Różnice dla kosztów jednostkowych pomiędzy dwoma podstawowymi grupami operatorów: (
  50. a)działającymi na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i (
  51. b)spółkami wynosi ok. 1%. Odwrotnie niż w przypadku zaopatrzenia w wodę nieco wyższe koszty mają zakłady budżetowe. Różnice są jednak marginalne i nie mogą stanowić podstawy do jakiegokolwiek wnioskowania statystycznego. ww Jednak podobnie jak w przypadku zaopatrzenia w wodę, prezentowany obraz – jest obrazem statycznym, dotyczącym pojedynczego roku, a koszty operatora zależą od strategii jego działalności w dłuższym okresie czasu. Zróżnicowanie cen wg poszczególnych grup taryfowych – subwencje krzyżowe (skrośne) Sprawdzenie, czy zróżnicowanie cen wynika ze zróżnicowania cząstkowych kosztów świadczenia usługi jest w praktyce niemożliwe. Inaczej niż w przypadku zaopatrzenia w wodę, trudno jest wyznaczyć maksymalne dopuszczalne zróżnicowanie kosztu jednostkowego przypadającego na 1m3 odebranych ścieków (opłaty podlegają różnym Monitor Polski Nr 51 — 3786 — Poz. 560 kombinacjom zanieczyszczeń i stawek za ich zrzut mnożonym przez różne współczynniki). krzyżowych. v.p l W konsekwencji nadzwyczaj trudno jest oszacować zakres stosowanych subwencji Badanie związku jednostkowego kosztu odbioru i odprowadzania ścieków z wysokością odpisów amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę infrastruktury oraz podatku od nieruchomości Wszystkie trzy analizowane kategorie stanowią istotną składową w strukturze kosztów operatorów. Odnoszą sumę kosztów z tytułu: amortyzacji, opłat za użyczenie/dzierżawę i podatku od nieruchomości - do kosztów ogółem, otrzymano wskaźnik .go 37,8% . Ekonomiczna stopa zwrotu kosztów w sektorze komunalnym Obliczenia przeprowadzono łącznie dla całej działalności sektora wod-kan (zaopatrzenie w wodę i odbiór ścieków). W porównaniu do obliczeń stopy finansowej modyfikacji podlega pojęcie kosztów. Jest ono rozszerzone z kosztów ponoszonych przez operatorów (znowu suma: woda i ścieki) na sumę kosztów operatorów oraz kosztów środowiskowych i zasobowych. Te ostatnie mają umowną wartość 01. Ekonomiczna stopa zwrotu w sektorze komunalnym wynosi dla całego kraju 60%. w. rcl O takiej wartości zadecydowała duża kwota kosztów środowiskowych przypisanych do tego sektora. Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze przemysłu Zgodnie z RDW użytkownicy przemysłowi są to użytkownicy korzystający z własnych ujęć oraz indywidualnych urządzeń do zrzutu zanieczyszczeń. Nie jest to do końca zgodne z rzeczywistością, gdyż istnieją w praktyce zakłady przemysłowe pobierające wodę i odprowadzające ścieki do sieci komunalnej. Stosując podejście zgodnie z RDW, zostały one uwzględnione w obliczeniach dla sektora komunalnego. W obecnej chwili można przyjąć, że zwrot kosztów finansowych usług wodnych w tym sektorze wynosi 100%. Założenie takie jest w pełni uzasadnione z uwagi na fakt, iż w Polsce nie są stosowane dopłaty do działalności operacyjnej związanej z poborem wody oraz odbiorem ww ścieków w przemyśle, natomiast opłaty za korzystanie ze środowiska ponoszone są przez wszystkie podmioty w tym sektorze. Jednak, biorąc pod uwagę poziom ekonomiczny, stopa zwrotu jest inna. Aby oszacować ekonomiczną stopę zwrotu kosztów ponoszonych na bieżącą ochronę wód, należało oszacować zewnętrzne koszty środowiskowe. 1 Założenia do przyjęcia zerowej wartości kosztów zasobowych znajdują się w podrozdziale Oszacowanie kosztów środowiskowych i zasobowych Monitor Polski Nr 51 — 3787 — Poz. 560 Tabela 8. Koszty netto ochrony wód w przemyśle v.p l Wyniki przedstawiono w tabelach poniżej. POLSKA Koszty (netto) ochrony wód mln zł/rok Tabela 9. Koszty środowiskowe i zasobowe w przemyśle 2 083,88 POLSKA 384,49 .go Koszty środowiskowe w mln zł/rok Koszty zasobowe przyjęto umowną wartość 0 Ekonomiczna stopa zwrotu w przemyśle niosła dla obszaru Polski 84%. Zwrot kosztów usług wodnych w rolnictwie i leśnictwie W przypadku sektora rolniczego w Polsce, wskazywana w RDW zasada w. rcl „zanieczyszczający płaci” oraz „użytkownik płaci” nie jest egzekwowana w pełni. Pobory wody powierzchniowej do nawodnień rolniczych i leśnych oraz do napełniania stawów hodowlanych, zwolnione są z opłat. Przytoczone zwolnienie dotyczy również tylko częściowego ponoszenia kosztów utrzymania niezbędnej infrastruktury. Usługi wodne w sektorze rolnictwa i leśnictwa obejmują przede wszystkim kształtowanie stosunków wodnych poprzez nawadnianie oraz odwadnianie, a także pobór wody na potrzeby hodowli ryb. Brakuje jednak szczegółowych danych dotyczących tych kosztów. Identyfikacja poszczególnych rodzajów kosztów Zidentyfikowano dwa podstawowe źródła kosztów związanych z gospodarką wodną w sektorze rolnictwa. Dominujące są koszty środowiskowe, zaś drugim co do wielkości źródłem kosztów są koszty związane z działalnością melioracyjną. Pozostałe koszty to opłaty ww wniesione z tytułu poboru wód oraz zrzutu ładunków zanieczyszczeń, (odpowiednio: 4,6 + 0,25 mln zł) oraz opłaty nie naliczone za pobór w wysokości ok. 21-35 mln zł. Analiza zwrotu kosztów w tym sektorze została przeprowadzona na podstawie formularza statystycznego RRW-10 (Sprawozdanie ze stanu ilościowego oraz utrzymania wód i urządzeń melioracji wodnych) zawierającego dane za rok 2006. Ponieważ formularz ten odnosi się do obszarów województw, konieczne było przeliczenie zawartych w nim informacji na układ zlewniowy. Monitor Polski Nr 51 — 3788 — Poz. 560 Na podstawie danych z formularza obliczona została finansowa stopa zwrotu kosztów, zaś uwzględniając obliczoną wysokość ekonomiczną stopę zwrotu kosztów. kosztów środowiskowych określono v.p l następnie Finansowa stopa zwrotu kosztów za usługi wodne w rolnictwie w Polsce wyniosła 49,4%, natomiast ekonomiczna stopa zwrotu – 7,5%. Zwrot kosztów w sektorze rolnictwa i leśnictwa jest stosunkowo niewielki. Wynika to z faktu, iż usługi wodne w tym sektorze zwolnione są z opłat za korzystanie ze środowiska, a ponadto użytkownicy nie ponoszą kosztów utrzymania infrastruktury. Wyjątkiem jest pobór wód podziemnych na potrzeby nawodnień, jednak w Polsce występuje on niezmiernie rzadko. .go Zwrot kosztów usług wodnych w pozostałych formach korzystania z wód Dla przeprowadzenia analizy zwrotu kosztów w pozostałych formach korzystania z wód, czyli w tzw. usługach bezpośredniego oddziaływania na wodę, obok wymaganych prawem UE sektorów: komunalnego, rolnictwa i przemysłu, biorąc jednocześnie pod uwagę brak wytycznych dla wskazania konkretnych form korzystania, umocowanych prawem unijnym, bądź krajowym, przyjęto jako trzy kolejne formy korzystania mogące znacząco oddziaływać na wody: hydroenergetykę, w. rcl żeglugę, zarządzanie ryzykiem powodziowym. Zakłada się ponadto istnienie innych form korzystania z wód, takich jak rekreacyjny połów ryb, wszelkiego rodzaju sporty wodne itd. Z pewnym uproszczeniem przyjmuje się, że formy te nie oddziaływają znacząco na wody. Hydroenergetyka Wykorzystanie wody do produkcji energii elektrycznej jest w zasadzie wolne od opłat. Formułując takie stwierdzenie pomijane są pewne koszty, tj. koszt uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód oraz przypadki obciążania użytkowników (dzierżawców) opłatą za użytkowanie gruntów pokrytych wodą, w granicach zasięgu jazu. Nie są to jednak ww klasyczne opłaty za piętrzenie czy wykorzystanie wody do celów hydroenergetycznych. W polskim systemie prawnym brak jest opłat rekompensujących negatywne zjawiska związane z wykorzystaniem wody do celów hydroenergetycznych (takich jak: utrudniona migracja ryb, obniżenie zawartości tlenu). W zakresie hydroenergetyki, stopa zwrotu może być liczona, ale osobno dla poszczególnych obiektów służących tym celom. Prawidłowa kalkulacja wymaga uwzględnienia odpisów amortyzacyjnych. Monitor Polski Nr 51 — 3789 — Poz. 560 v.p l Zarządzenie ryzykiem powodziowym W zakresie działań związanych z zarządzaniem ryzykiem powodziowym, w Polsce nie istnieją żadne opłaty nakładane na potencjalnych beneficjentów (osoby, które doświadczają zmniejszenia ryzyka). Zabezpieczenia przed powodzią dostarczane są przez władze publiczne na zasadzie dóbr publicznych tzn. dostęp do nich jest nieograniczony, a użytkowanie wolne jest od opłat. Nieodpłatne dostarczanie usług polegających na zmniejszeniu ryzyka powodziowego nie oznacza automatycznie braku opłat za korzystanie ze środowiska, jednak faktycznie czynności związane z ograniczaniem ryzyka powodziowego nie podlegają opłatom za korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. .go W związku z powyższym w zakresie zarządzania ryzykiem powodziowym dopóty dopóki świadczenie to dostarczane będzie na zasadzie dóbr publicznych, liczenie stopy zwrotu nie ma merytorycznego sensu. Żegluga Opłaty związane z żeglugą nakładane są w Polsce za: tkm ładunku (lub iloczyn miejsc pasażerskich i
  52. km)oraz odrębnie za śluzowania. Zróżnicowanie stawek dotyczy poszczególnych dróg wodnych, rodzaju ładunku, sposobu transportu. W przypadku w. rcl śluzowania zróżnicowanie dotyczy pory dnia. Przychody jednak są tak nikłe, iż nie można mówić o jakimkolwiek zwrocie kosztów, nawet ograniczonym do kosztów operacyjnych. Analiza opinii użytkowników dróg wodnych wskazuje, że podstawowym problemem jest jakość szlaków, a nie obciążenie kosztami opłat. W sytuacji niskiego natężenia przewozów, przychody z opłat są nikłe i nie wystarczają do utrzymania istniejących dróg, kłopotliwe jest też wykazanie celowości wsparcia takich inwestycji ze środków publicznych. Dla żeglugi obliczenia stóp zwrotu nie są możliwe nawet w przypadku zawężenia do stopy finansowej. Przeszkodą formalną jest brak odpisów amortyzacyjnych (nie są naliczane), kolejnym źródłem niedokładności jest brak metodyki alokacji korzyści na poszczególnych beneficjentów w obiektach służących między innymi żegludze. Przyjmowanie arbitralnych założeń może zmienić obliczenia o kilkaset procent. Takie szacunki nie mogą być przesłanką ww do rewizji opłat wnoszonych przez beneficjentów. Oszacowanie kosztów zasobowych i środowiskowych RDW wymaga, oprócz obliczenia kosztów finansowych usług wodnych, oszacowania kosztów środowiskowych i zasobowych. Obliczenia zostały przeprowadzone dla obszaru całego kraju, dla poszczególnych obszarów dorzeczy oraz obszarów działania RZGW, uwzględniając podział na regiony wodne. Monitor Polski Nr 51 — 3790 — Poz. 560 v.p l Koszty zasobowe Koszt zasobowy = koszt alternatywny = koszt utraconych korzyści. Koszty zasobowe czyli koszty utraconych korzyści występują wtedy, gdy istnieje alternatywny sposób (sposoby) wykorzystania danego dobra, wykluczający się z innymi. Koszt utraconych korzyści równy jest korzyściom z najlepszego alternatywnego wykorzystania danego dobra (zasobu). Obliczanie kosztów zasobowych odbywało się w 2 krokach: określenie ilościowego deficytu zasobów wodnych w danej jednostce obliczeniowej (jednostką tą może być: cały kraj, dorzecze, obszar RZGW), przypisanie konkretnej wartości jednostkowej do korzyści utraconych w wyniku .go zidentyfikowanego deficytu wody (w zł/m3 deficytu wody rocznie). Przypisanie wartości zerowej do kosztów zasobowych w Polsce jest rezultatem przeprowadzonych analiz, ale jednocześnie wynika z pewnych założeń przyjętych z konieczności wywołanej brakiem odpowiedniego mechanizmu gromadzenia informacji. W przypadku pojawienia się możliwości pozyskania nowych, niedostępnych dotychczas informacji w tym zakresie będzie możliwe kolejne oszacowanie tych kosztów. Na chwilę obecną: w. rcl brak jest w Polsce mechanizmu rejestrującego niezaspokojony popyt na wodę w sektorze przemysłowym, brak jest informacji o faktycznych deficytach zasobów wodnych, rozumianych jako odmowa/ ograniczenie pozwolenia wodno prawnego na pobór wód, wszystkie potrzeby związane z wykorzystaniem wód jako surowca są zaspokajane kosztem jakości wód powierzchniowych (poprzez obniżenie przepływu poniżej przepływu nienaruszalnego) lub kosztem przyszłych pokoleń (trwałe zmniejszenie zasobów wód podziemnych), niekorzyści związane z obniżeniem przepływów poniżej poziomu nienaruszalnego zostały wycenione w kosztach środowiskowych, istnieją poważne problemy metodologiczne z wyceną niekorzyści przyszłych pokoleń (obecnie przyjęto wartość równą 0), ww przyjęcie założenia zaspokajania wszystkich bieżących potrzeb prowadzi do braku alternatywnych kosztów wykorzystania wód traktowanych jako surowiec, alternatywne wykorzystanie wód w innych celach (np. do rekreacji) ujęte zostało w szacunku kosztów środowiskowych. Monitor Polski Nr 51 — 3791 — Poz. 560 v.p l Koszty środowiskowe Koszt środowiskowy - pieniężna wartość niekorzyści spowodowanych w środowisku (wodnym) przez użytkowników. Niekorzyści te związane są ze spadkiem wszystkich rodzajów użyteczności środowiska wodnego na skutek obniżenia jego jakości. Z uwagi na wiele użyteczności środowiska wodnego (np.: surowiec, miejsce rekreacji, środek transportu, podtrzymanie ekosystemów) niekorzyści mogą mieć charakter rynkowy (posiadać ceny) lub nierynkowy. Obliczenia przeprowadzono na podstawie badań A. Markowskiej z roku 2003. Prowadzone były one metodą wyceny warunkowej, czyli określają przeciętną skłonność jakości wód jest .go zapłacenia za poprawę jakości wód. Zadeklarowana gotowość do płacenia na rzecz poprawy utożsamiana z wartością utraconych korzyści wynikających z nieprawidłowego stanu zasobów wodnych. W roku 2007 opracowano metodę aktualizacji wyników w oparciu o zmianę podstawowych parametrów socjoekonomicznych oraz postępu prac w zakresie poprawy jakości wód. W tabeli zostały przedstawione wyniki obliczeń kosztów środowiskowych dla roku 2006. w. rcl Tabela 10. Wyniki oszacowania kosztów środowiskowych dla roku 2006 OBSZAR OGÓŁEM POLSKA Ogółem, bez Bałtyku Ogółem z Bałtykiem ml

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.