Źródła urzędoweisap.sejm.gov.pl · EUR-Lex
Europaius
Polski
ČeštinaDeutschFrançaisEspañolItalianoNederlandsÖsterreichBelgiquePortuguêsSvenskaDanskSuomiSlovenčinaIrelandMagyarEestiLietuviųLatviešuSlovenščinaHrvatskiΚύπροςMaltiRomânăΕλληνικάLuxembourgБългарски
Polski

Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dniestru

W skrócie

Niniejszy dokument to Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dniestru, zatwierdzony przez Radę Ministrów w dniu 22 lutego 2011 r. Określa on zasady zarządzania wodami w tym dorzeczu, zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną.

Co reguluje

  • Planowanie w gospodarowaniu wodami.
  • Opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza, w tym wód powierzchniowych i podziemnych.
  • Podsumowanie znaczących oddziaływań działalności człowieka na stan wód.
  • Określenie celów środowiskowych dla wód oraz odstępstwa od ich osiągnięcia.

Kogo dotyczy

  • Prezes Rady Ministrów.
  • Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Kluczowe punkty

  • Plan został zatwierdzony na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 22 lutego 2011 r.
  • Sfinansowano go ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
  • Dokument zawiera spis treści obejmujący m.in. skróty i pojęcia, opis obszaru dorzecza, analizę oddziaływań na wody, wpływ zmian klimatu, monitoring wód, cele środowiskowe oraz analizę ekonomiczną.
  • Zawiera również wykaz programów i planów krajowych oraz regionalnych, a także informacje o konsultacjach społecznych.
Tekst ustawy
Tekst ustawy

— 1766 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Monitor Polski Nr 38 Elektronicznie podpisany przez Jaroslaw Deminet Data: 2011.05.25 12:17:30 +02'00' Zatwierdzono na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 22 lutego 2011 r. PREZES RADY MINISTRÓW Donald TUSK ww Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dniestru Warszawa, 2011 Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na zamówienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Monitor Polski Nr 38 — 1767 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Spis treści: ww

  1. Stosowane skróty i pojęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  2. Planowanie w gospodarowaniu wodami zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną . . . . . . . . .
  3. Ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody powierzchniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie położenia granic części wód powierzchniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie typów części wód powierzchniowych w dorzeczu . . . . . . . . . . . . . . . . Wyznaczenie silnie zmienionych i sztucznych części wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Określenie warunków referencyjnych dla typów części wód powierzchniowych . . . . . . . . Wody podziemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  4. Podsumowanie znaczących oddziaływań i wpływów działalności człowieka na stan wód powierzchniowych i podziemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Punktowe źródła zanieczyszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zanieczyszczenia obszarowe wraz z krótką charakterystyką użytkowania gruntów . . . . . . . . Oddziaływania wywierane na ilościowy stan wód — pobory wód powierzchniowych . . . . . .
  5. Zmiany klimatu a gospodarowanie wodami w pierwszym cyklu planistycznym . . . . . . . . . . Obserwowane i prognozowane skutki globalnego ocieplenia w Polsce . . . . . . . . . . . . . .
  6. Określenie i odwzorowanie obszarów chronionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  7. Monitoring wód oraz ocena stanu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody powierzchniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wody podziemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obszary chronione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  8. Cele środowiskowe oraz odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych . . . . . . . . . . . Cele środowiskowe dla wód powierzchniowych oraz obszarów chronionych, ustalonych na mocy Art. 4 RDW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Cele środowiskowe dla wód podziemnych ustalonych na mocy Art. 4 RDW . . . . . . . . . . . . Odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych (derogacje) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  9. Podsumowanie analizy ekonomicznej korzystania z wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakterystyka ekonomiczna obszaru dorzecza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze komunalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze przemysłu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w rolnictwie i leśnictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwrot kosztów usług wodnych w pozostałych formach korzystania z wód . . . . . . . . . . . . . Oszacowanie kosztów zasobowych i środowiskowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  10. Podsumowanie programów działań zapisanych w Programie wodno-środowiskowym kraju . .
  11. Wykaz pozostałych programów i planów wraz z krótką charakterystyką . . . . . . . . . . . . . . Krajowe dokumenty o charakterze planistycznym i rozwojowym . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia Rozwoju Kraju 2007—2015 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Narodowy Plan Rozwoju 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Koncepcja Polityki Przestrzennego Zagospodarowania Kraju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Polityka ekologiczna Państwa w latach 2009—2012 z perspektywą do roku 2016 . . . . . . . . Krajowy Program Zwiększenia Lesistości (aktualizacja 2003 r.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia Rozwoju Energetyki Odnawialnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Krajowa Strategia Ochrony i Zrównoważonego Użytkowania Różnorodności Biologicznej . . Strategia Ochrony Obszarów Wodno-Błotnych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sektorowe programy operacyjne na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1770 1772 1775 1777 1777 1777 1778 1778 1780 1780 1781 1781 1782 1783 1785 1786 1788 1791 1791 1796 1800 1801 1801 1805 1810 1812 1812 1813 1818 1818 1819 1820 1824 1838 1839 1839 1840 1841 1842 1843 1850 1852 1852 1854 1856 1856 1858 1860 Monitor Polski Nr 38 — 1768 — 1861 1863 1866 1868 1872 1874 1876 1878 1878 1879 1880 1881 1882 1883 1886 1887 w. rcl .go v.p l Program rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007—2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego Polski Wschodniej do roku 2020 . . . . . . . . . Strategia Gospodarki Wodnej 2005 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Projekt Polityki wodnej państwa do roku 2030 (z uwzględnieniem etapu 2016) . . . . . . . . . Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2003 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2005 r. . . . . . . . Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych z 2009 r. . . . . . . . Regionalne dokumenty o charakterze planistycznym i rozwojowym . . . . . . . . . . . . . . . . Strategie rozwoju dla województw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wojewódzki program ochrony środowiska i plan gospodarki odpadami . . . . . . . . . . . . . Plany gospodarowania odpadami województw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wojewódzkie programy udrażniania rzek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programy małej retencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony parków krajobrazowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony rezerwatów przyrody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Plany ochrony dla obszarów Natura 2000 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  12. Krótka charakterystyka działań zastosowanych w celu informowania społeczeństwa, opis wyników i dokonanych na tej podstawie zmian w planie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III tura konsultacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podsumowanie wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  13. Wykaz właściwych władz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  14. Punkty kontaktowe i procedury pozyskiwania źródłowej dokumentacji i informacji wykorzystanej do sporządzenia PGW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  15. Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dniestru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  16. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  17. Spis tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  18. Spis rysunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Poz. 425 1889 1889 1890 1892 1893 1896 1908 1911 1917 1920 1921 Załączniki: Załącznik nr 1 — mapy: ~<P_P  6aP]XRP^QbiPadS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1922 ~<P_P!  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW€^QbiPadS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . 1923 ~<P_P"  BRP[^]TRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW€^QbiPadS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . . 1924 ~<P_P#  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW€^QbiPadS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . . . . 1925 ~<P_P$  Ch_h YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^fXTaiRW]X^fhRW aiTRi]hRW € ^QbiPad S^aiTRiP Dniestru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1926 1927 1928 ~<P_P'  >RT]P bcP]d X[^îRX^fTV^ YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^SiXT\]hRW ^QbiPad dorzecza Dniestru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1929 ww ~<P_P%  4Z^aTVX^]h€^QbiPadS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P&  >RT]P bcP]d YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^fXTaiRW]X^fhRW aiTRi]hRW € ^QbiPad dorzecza Dniestru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P(  >RT]P bcP]d RWT\XRi]TV^ YTS]^[XchRW RiĐîRX fÙS _^SiXT\]hRW ^QbiPad dorzecza Dniestru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1930 ~<P_P BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW€^QbiPaS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . 1931 ~<P_P 1932 BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^SiXT\]hRW€^QbiPadS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . . . ~<P_P ! >QbiPah_aiTi]PRi^]TS^^RWa^]hbXTS[XbZ[dQVPcd]ZÙfS[PZcÙahRWdcaih\P]XT lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie — obszar dorzecza Dniestru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1933 ~<P_P " ?d]Zc^fTðaÙS PiP]XTRihbiRiTĔ€^QbiPaS^aiTRiP3]XTbcad . . . . . . . . . . . . 1934 Załącznik nr 2 — Charakterystyka jednolitych części wód . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1935 Monitor Polski Nr 38 — 1769 — 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945 ww w. rcl .go v.p l Załącznik nr 3 — Mapy do celów planistycznych: ~<P_P]a  6aP]XRT^QbiPaÙfS^aiTRihXaTVX^]Ùff^S]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a!  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a"  BRP[^]TRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a#  9TS]^[XcTRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a$  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW . . . . . . . . . . . ~<P_P]a%  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW . . . . . . . . . . . ~<P_P]a&  Ch_hYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW_aihQaiTú]hRWX_aiTYîRX^fhRW ~<P_P]a'  4Z^aTVX^]h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a(  >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWaiTRi]hRW . . . . . . . ~<P_P]a >RT]PbcP]dYTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^fXTaiRW]X^fhRWYTiX^a]hRW_aiTYîRX^ wych i przybrzeżnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a >RT]PbcP]dX[^îRX^fTV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . ~<P_P]a ! >RT]PbcP]dRWT\XRi]TV^YTS]^[XchRWRiĐîRXfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . ~<P_P]a " BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^fXTaiRW]X^fhRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a # BXTĎ\^]Xc^aX]VdfÙS_^SiXT\]hRW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a $ FhZPifÙS_aiTi]PRi^]hRWS^RT[ÙfaTZaTPRhY]hRWfch\Zö_XT[XbZ^fhRW . ~<P_P]a % FhZPifÙS_^fXTaiRW]X^fhRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_P trzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a & FhZPifÙS_^SiXT\]hRW_aiTi]PRi^]hRWS^_^Q^adf^ShfRT[diP^_PcaiT nia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a ' >QbiPahbiRiTVÙ[]XT]PaPú^]T]PiP]XTRihbiRiT]XPifXöiZP\XPi^cdiTðaÙST rolniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~<P_P]a ( >QbiPah_aiTi]PRi^]TS^^RWa^]hbXTS[XbZ[dQVPcd]ZÙfS[PZcÙahRWdcaih\P nie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie . . . . . . ~<P_P]a! ?d]Zc^fTX^QbiPa^fTðaÙS PiP]XTRihbiRiTĔ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Poz. 425 1946 1947 1948 1949 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 Monitor Polski Nr 38 — 1770 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l
  19. Stosowane skróty i pojęcia GIOŚ Główny Inspektor Ochrony Środowiska GUS Główny Urząd Statystyczny GZWP Główny Zbiornik Wód Podziemnych IPPC zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń JCWP jednolita część wód powierzchniowych JCWPd jednolita część wód podziemnych KE Komisja Europejska KPOŚK Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych KZGW Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej MŚ Ministerstwo Środowiska NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej OSN obszar szczególnie narażony na zanieczyszczenia związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych OSO obszar specjalnej ochrony ptaków (Natura 2000) PGW plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza PSH Państwowa Służba Hydrogeologiczna PWŚK Program wodno-środowiskowy kraju RDW dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowa Dyrektywa Wodna regionalny zarząd gospodarki wodnej SCW sztuczna część wód SCWP scalona część wód powierzchniowych ww RZGW SOO specjalny obszar ochrony siedlisk (Natura 2000) SZCW silnie zmieniona część wód UE Unia Europejska WFOŚiGW wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej WIOŚ wojewódzki inspektor ochrony środowiska WZMiUW wojewódzki zarząd melioracji i urządzeń wodnych Monitor Polski Nr 38 — 1771 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Dorzecze – obszar, z którego całkowity odpływ wód powierzchniowych następuje ciekami naturalnymi przez jedno ujście do morza. Obszar dorzecza – obszar lądu i morza, składający się z jednego lub wielu sąsiadujących ze sobą dorzeczy wraz ze związanymi z nimi wodami podziemnymi oraz morskimi wodami wewnętrznymi i wodami przybrzeżnymi, będący główną jednostką przestrzenną w gospodarowaniu wodami Jednolita część wód podziemnych – oznacza określoną objętość wód podziemnych występującą w obrębie warstwy wodonośnej lub zespołu warstw wodonośnych. Jednolita część wód powierzchniowych – oznacza oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych (jezioro lub inny naturalny zbiornik wodny, sztuczny zbiornik wody, rzeka, struga, strumień, potok, kanał lub ich część, morskie wody wewnętrzne, wody przejściowe lub wody przybrzeżne). Scalona część wód powierzchniowych – jednolite części wód, które zostały zgrupowane na potrzeby opracowywania planów gospodarowania wodami i ich aktualizacji. Silnie zmieniona część wód – jednolita część wód powierzchniowych, których charakter został w znacznym stopniu zmieniony w wyniku działalności człowieka (np. poprzez regulacje, przesunięcia, zabudowę techniczną, itp.). Sztuczna część wód –jednolita część wód powstała w wyniku działalności człowieka ww (np. kanał wybudowany do celów żeglugowych). Monitor Polski Nr 38 — 1772 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l
  20. Planowanie w gospodarowaniu wodami zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną Od czasu akcesji Polski do Unii Europejskiej nastąpiło szereg zmian w polityce kraju. Polska jako państwo członkowskie prężnie rozwijała wiele sektorów gospodarki, głównie były to szeroko rozumiane działania inwestycyjne. Przyswajanie nowych warunków prawno- ekonomicznych następowało i nadal następuje w różnym tempie w zależności od sektora. Wiele wysiłku włożono w dostosowanie polskiego prawodawstwa do przepisów UE. Zmienione zostały m.in. przepisy ustawy - Prawo wodne w celu transpozycji przepisów wspólnotowych w zakresie polityki wodnej UE. Politykę tą wyznaczają trzy podstawowe dyrektywy: dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1 Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 5, str. 275, z późn. zm.), tzw. Ramowa Dyrektywa Wodna (RDW), dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz. Urz. UE L 372 z 27.12.2006, str. 19), dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim (Dz. Urz. UE L 288 z 6.11.2007, str. 27). Zmiany wprowadzone przepisami ww. dyrektyw mają przede wszystkim usprawnić działanie obecnie funkcjonujących systemów planowania i zarządzania w gospodarce wodnej państw członkowskich. RDW weszła w życie dnia 22 grudnia 2000 r. Najważniejszym przesłaniem RDW jest ochrona zasobów wodnych dla przyszłych pokoleń. Wprowadza ona zintegrowaną politykę wodną mającą na celu zapewnienie ludziom dostępu do czystej wody pitnej po rozsądnej cenie, która umożliwi rozwój gospodarczy i społeczny przy równoczesnym poszanowaniu ww potrzeb środowiska naturalnego. Głównym celem RDW jest osiągnięcie dobrego stanu wszystkich części wód, poprzez określenie i wdrożenie koniecznych działań w ramach zintegrowanych programów działań w państwach członkowskich do 2015 roku. Zgodnie z przepisami RDW planowanie gospodarowaniem wodami odbywa się w podziale na obszary dorzeczy. Zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.) na obszarze Polski w chwili obecnej wyznaczonych jest 10 obszarów dorzeczy: Wisły, Odry, Dniestru, Dunaju, Jarftu, Łaby, Niemna, Pregoły, Świeżej i Ücker. Dla każdego obszaru dorzecza opracowuje się plan Monitor Polski Nr 38 — 1773 — Poz. 425 gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Niniejszy dokument jest zatem jednym w. rcl .go v.p l z dziesięciu PGW na obszarze Polski. Według RDW plany gospodarowania wodami są narzędziem planistycznym, które ma usprawnić proces osiągania celów środowiskowych. Stanowić one będą fundament podejmowania decyzji mających wpływ na stan zasobów wodnych oraz zasady gospodarowania wodami w przyszłości. PGW będą miały wpływ nie tylko na kształtowanie gospodarki wodnej, ale także na inne sektory gospodarki, w tym: przemysł, rolnictwo, leśnictwo, gospodarkę komunalną, transport, rybołówstwo czy turystykę. PGW powinny zostać uwzględnione w dokumentach planistycznych na poziomie krajowym i regionalnym, np. w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województw czy w wojewódzkich planach zagospodarowania przestrzennego. PGW jako dokumenty, które obejmują działania zmierzające do spełnienia celów RDW w zakresie osiągnięcia i utrzymania dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów wodnych i od wód zależnych - nie stoją w sprzeczności z realizacją działań mogących wpłynąć na pogorszenie stanu wód, o ile działania te służą nadrzędnemu celowi społecznemu lub wynikają z przyjętych polityk, planów lub programów, a ich realizacja jest uzasadniona pod względem ekonomicznym, społecznym lub gospodarczym. PGW jest syntezą wszelkich prac przeprowadzonych na obszarze dorzecza w pierwszym cyklu planistycznym i zawiera takie elementy jak: ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza, podsumowanie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych i oceny ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych, wykaz obszarów chronionych, mapę sieci monitoringu, wraz z prezentacją programów monitoringowych, ustalenie celów środowiskowych dla jednolitych części wód i obszarów chronionych, podsumowanie wyników analizy ekonomicznej związanej z korzystaniem z wód, podsumowanie działań zawartych w programie wodno – środowiskowym kraju, z uwzględnieniem sposobów osiągania ustanawianych celów środowiskowych, ww wykaz innych szczegółowych programów i planów gospodarowania dotyczących zlewni, sektorów gospodarki, problemów lub typów wód, wraz z omówieniem zawartości tych programów i planów, podsumowanie działań zastosowanych w celu informowania społeczeństwa i konsultacji społecznych, opis wyników i dokonanych na tej podstawie zmian w planie, wykaz organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, Monitor Polski Nr 38 — 1774 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l informacje o sposobach i procedurach pozyskiwania informacji i dokumentacji źródłowej wykorzystanej do sporządzenia planu oraz informacji o spodziewanych wynikach realizacji planu. W PGW szczególną rolę zajmuje podsumowanie działań zawartych w PWŚK. Działania te winny zostać zrealizowane na obszarze dorzecza w celu zapewnienia utrzymania lub poprawy jakości wszystkich wód do 2015 r., a w uzasadnionych przypadkach w terminie późniejszym. Dotyczą one zarówno konkretnych przedsięwzięć inwestycyjnych jak i środków o charakterze administracyjnym, ww czy edukacyjnym. ekonomicznym, badawczym, informacyjnym Monitor Polski Nr 38 — 1775 — Poz. 425 ww w. rcl .go v.p l
  21. Ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza Rysunek
  22. Pokrycie terenu obszaru dorzecza Dniestru Monitor Polski Nr 38 — 1776 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Główną rzeką tego obszaru dorzecza jest Dniestr o długości całkowitej 1352 km, który przepływa przez Ukrainę i Republikę Mołdawii. Dniestr należy do zlewiska Morza Czarnego, natomiast jego źródła zlokalizowane są w Karpatach Wschodnich, niedaleko Przełęczy Użockiej. Rzeka uchodzi do Morza Czarnego. W Polsce obszar dorzecza Dniestru reprezentowany jest przez zlewnię Strwiąża. Strwiąż jest prawobrzeżnym dopływem Dniestru i rzeką transgraniczną, przepływającą przez terytorium Polski i Ukrainy. Długość rzeki wynosi 100,3 km, natomiast w granicach Polski znajduje się górny bieg Strwiąża o długości 17,3 km. Polska część zlewni położona jest na obszarze Gór Sanocko – Turczańskich. Dorzecze położone jest w południowo – zachodniej części kraju. Wg podziału administracyjnego, obszar dorzecza Dniestru leży w południowo – wschodniej części województwa podkarpackiego. Graficzne odwzorowanie granic obszaru dorzecza Dniestru przedstawione zostało na mapie nr 1 (załącznik nr 1). Na obszarze dorzecza Dniestru, leżącego w granicach Polski, całkowita długość jednolitych części wód powierzchniowych rzek wynosi 128,84 km, z czego długość naturalnych to 34,96 km (ok. 27%), natomiast silnie zmienionych – 93,88 km (ok. 73%). Powierzchnia obszaru dorzecza Dniestru w granicach Polski wynosi 233 km 2, co stanowi poniżej 1% powierzchni kraju (rysunek nr 1). Na terenie Polski, w obrębie obszaru dorzecza Dniestru, dominują lasy i ekosystemy seminaturalne, które zajmują blisko 60% (powierzchnia ok. 137,7 km2) całego obszaru dorzecza. Tereny rolne stanowią ok. 90 km2 tj. ok. 39 % ogólnej powierzchni dorzecza. Powierzchnia terenów zantropogenizowanych wynosi 4,8 km2 – co jednocześnie stanowi obszar miasta Ustrzyki Dolne. Działalność produkcyjna w tym rejonie związana jest z pozyskaniem i przetwórstwem drewna. Obszar zlewni jest wykorzystywany turystycznie. Na obszarze dorzecza Dniestru występują 2 poziomy wodonośne – czwartorzędowy i kredowo – paleogeński. Poziom czwartorzędowy ma znaczenie lokalne. Znaczenie użytkowe ma poziom kredowo – paleogeński związany z fliszem karpackim (jednostka śląska). Wody podziemne charakteryzują się mineralizacją w przedziale 200 – 500 mg/dm
  23. Są to wody wodorowęglanowo – wapniowe. Wodonośność jest związana ze stopniem spękania skał (Małecka D., Chowaniec J., Małecki J., 2007). JCWPd nr 159 nie jest przeznaczona do poboru ww wód podziemnych do spożycia. Wielkość zasobów wód podziemnych na obszarze dorzecza Dniestru (w obrębie granic Polski), która jest dostępna do zagospodarowania wynosi 10 877,97 tys. m3/rok. Zasoby te są wykorzystane w 20,7 %. Na obszarze dorzecza Dniestru znajduje się niewielki fragment nieudokumentowanego GZWP Zbiornik warstw Krosno (Bieszczady) nr 431, o szacunkowych zasobach dyspozycyjnych 25,0 tys. m3/d. Monitor Polski Nr 38 — 1777 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Wody powierzchniowe Odwzorowanie położenia granic części wód powierzchniowych Na obszarze dorzecza Dniestru wyznaczone zostały 3 jednolite części wód rzek. Powyższą informację przedstawiono na mapie nr 2 (załącznik nr 1). Tabelaryczne zestawienie wszystkich JCWP, zostało zamieszczone w załączniku nr
  24. Odwzorowanie typów części wód powierzchniowych w dorzeczu Wydzielenie różnych typów wód jest kolejnym etapem na drodze do ustalenia zgodnej z RDW oceny i klasyfikacji stanu ekologicznego wód. Opracowanie typologii wód powierzchniowych było niezbędne z powodu ogromnej różnorodności warunków środowiskowych, które wpływają na charakter występowania organizmów wodnych. Warunki środowiskowe wynikają z takich czynników, jak m. in.: położenie geograficzne, wysokość bezwzględna, geologia terenu, morfologia terenu. Typy wód, w warunkach nie naruszonych przez człowieka, różnią się pod względem cech biologicznych. Z tego względu stanowić będą wzorzec do określenia stopnia odchylenia przy ocenie stanu ekologicznego wód. Dlatego dobry stan charakteryzowany jest z zależności od poszczególnych typów wód. W zakresie prac związanych z wyznaczaniem typów części wód posłużono się typologią abiotyczną zgodnie z wymaganiami RDW. Typologie ustalono przy zastosowaniu „systemu A” lub „systemu B” (Załącznik II RDW). Przy czym stosowanie „systemu A” części wód zróżnicowano wg właściwych ekoregionów. Obszar dorzecza Dniestru leży w obrębie ekoregionu Karpat. Odwzorowanie położenia granic ekoregionów przedstawia mapa nr 6 (załącznik nr 1). W zakresie ustalenia typologii rzek przeanalizowano następujące parametry: wielkość powierzchni zlewni cieków, wysokość n.p.m. oraz typ podłoża. ww Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych zostały ustalone przy zastosowaniu systemu A wg RDW (Załącznik II). Na obszarze dorzecza Dniestru, na obszarach wyżynnych (200-800 m n.p.m.), wyznaczono jeden typ jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych: typ 12 – Potok fliszowy – cieki o podłożu budowanym przez skały piaskowcowe, powierzchnia zlewni od 10 km2 do 100 km2 (3 JCWP). Monitor Polski Nr 38 — 1778 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Typy wód na obszarze dorzecza Dniestru zostały przedstawione na mapie nr 5 (załącznik nr 1). Wyznaczenie silnie zmienionych i sztucznych części wód Zakwalifikowanie wód do silnie zmienionych lub sztucznych części wód, zgodnie z RDW, jest możliwe, jeżeli: wdrożenie działań, które zmierzają do przywrócenia dobrego stanu ekologicznego tych wód w zakresie hydromorfologii, miałoby zdecydowanie niekorzystny wpływ przede wszystkim na środowisko w szerszym znaczeniu, jak również na dotychczasowe formy użytkowania, aktualnie nie istnieją znacząco lepsze rozwiązania alternatywne (wykonalne technicznie oraz akceptowalne ekonomicznie), które zapewniłyby osiągnięcie analogicznych „korzyści” z użytkowania wód. Prace związane z wyznaczeniem silnie zmienionych i sztucznych części wód były prowadzone dwuetapowo. Pierwszy etap, tzw. wstępnego wyznaczania SZCW i SCW polegał na zastosowaniu szeregu wskaźników zmian hydromorfologicznych części wód dla oceny rzeczywistych zmian w morfologii i hydrologii cieków, mogących mieć wpływ na możliwości osiągnięcia przez te części wód dobrego stanu. Drugi etap wyznaczania miał za zadanie uzasadnienie, na podstawie szeregu analiz alternatywnych rozwiązań konieczności i zasadności wyznaczenia części wód jako silnie zmienione bądź sztuczne. Analizy te wykonywane były również pod kątem uzasadnienia ekonomicznej opłacalności pozostawienia lub zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania danej części wód. Na obszarze dorzecza Dniestru nie wyznaczono silnie zmienionych i sztucznych części wód powierzchniowych. Określenie warunków referencyjnych dla typów części wód powierzchniowych Warunki referencyjne stanowią ustalone dla poszczególnych typów wód wartości wzorcowe w zakresie elementów jakości hydromorfologicznej i fizykochemicznej a przede wszystkim jakości biologicznej, odpowiadającej bardzo dobremu stanowi ekologicznemu tych ww wód. W roku 2004 zostały przeprowadzone w Polsce pierwsze prace w zakresie ustalenia warunków referencyjnych odpowiednich dla poszczególnych typów wód powierzchniowych, zgodnie z wymaganiami RDW (Załącznik II RDW). Prace te miały na celu ustalenie wstępnych warunków referencyjnych dla wybranych typów wód, na podstawie ówcześnie istniejących informacji w tym zakresie tj. wyników monitoringu wód oraz danych literaturowych. Przeprowadzone prace polegały przede wszystkim na rozpoznaniu metod stosowanych do wyznaczania warunków referencyjnych, inwentaryzacji istniejących danych, wskazaniu typów wód rzecznych, jeziornych, przejściowych i przybrzeżnych, dla których miały być Monitor Polski Nr 38 — 1779 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l wyznaczone wstępne warunki referencyjne. Na tym etapie wykonano również wstępną charakterystykę warunków referencyjnych dla wybranych typów wód w poszczególnych kategoriach wraz z określeniem braków w danych, w zakresie elementów hydromorfologicznych, fizykochemicznych i biologicznych. Ustalenie jedynie wstępnych warunków referencyjnych dla niektórych z wybranych typów wód spowodowane było licznymi brakami w informacjach, zwłaszcza w zakresie danych biologicznych. Elementem prac przeprowadzonych w roku 2004 w zakresie ustalania warunków referencyjnych, było również ustalenie kształtu sieci monitoringowej w celu pozyskania informacji o uwarunkowaniach biologicznych panujących w poszczególnych typach wód. W wyniku przeprowadzonych prac ustalono warunki referencyjne dla typów wód w poszczególnych kategoriach wód: Wody płynące (rzeki i potoki) Wstępne warunki referencyjne określono dla wszystkich typów wód w tej kategorii, przy czym: Szczegółowo opisano warunki dla ośmiu typów wód płynących:
  25. Potok tatrzański krzemianowy
  26. Potok tatrzański węglanowy
  27. Potok sudecki
  28. Potok wyżynny krzemianowy z substratem gruboziarnistym – zachodni
  29. Potok wyżynny krzemianowy z substratem drobnoziarnistym – zachodni
  30. Potok wyżynny węglanowy z substratem gruboziarnistym
  31. Potok nizinny żwirowy
  32. Rzeka nizinna żwirowa Ogólnie opisano warunki dla trzech typów:
  33. Rzeki przyujściowe pod wpływem wód słonych
  34. Rzeki w dolinach zatorfionych
  35. Rzeki łączące jeziora Dla pozostałych 15 typów wód płynących dokonano opisu warunków abiotycznych oraz niekompletnego opisu warunków biologicznych (z uwagi na brak danych w tym zakresie). ww Na podstawie wskazanych warunków referencyjnych dla poszczególnych typów wód, dokonano oceny stanu ekologicznego tych wód i tym samym wskazano wody/obszary mogące pełnić funkcje referencyjne, dla wypełnienia zobowiązań wynikających z Załącznika II RDW, w zakresie utworzenia sieci referencyjnej dla poszczególnych typów części wód powierzchniowych. Jednak z uwagi na brak warunków dla wszystkich typów wód powierzchniowych, zadanie to będzie również wymagać uzupełnienia w dalszych pracach planistycznych. Monitor Polski Nr 38 — 1780 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Procedurę ustalenia warunków referencyjnych przeprowadzono zgodnie z wymogami załącznika II do RDW oraz zgodnie z zawartymi w podręcznikach wytycznymi metodycznymi do ustalenia warunków referencyjnych i granic klas stanu ekologicznego dla śródlądowych wód powierzchniowych, przejściowych i przybrzeżnych. Jednak opracowane wówczas wstępne warunki referencyjne wymagają weryfikacji na podstawie uzyskanych wyników z przeprowadzonych badań. W ramach realizowanych od 2005 r. badań monitoringowych wód powierzchniowych, pozyskiwane są informacje do uszczegółowienia prac nad ustaleniem warunków referencyjnych, jak również prace w tym zakresie. Uzyskane wyniki będą podstawą do ustalenia właściwych wartości granicznych stosowanych przy ocenie stanu wód, jednak obecnie obowiązujące są wstępne warunki referencyjne ustalone w 2004 r. Wody podziemne Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych Podział obszaru Polski na JCWPd nastąpił w 2004 roku. Wyznaczono 160 JCWPd. Obecny obowiązujący podział opiera się na 161 JCWPd. Przy wydzielaniu JCWPd brano pod uwagę szereg materiałów i podziałów obowiązujących w hydrogeologii. Są to m.in. Atlas hydrogeologiczny Polski, Mapa hydrogeologiczna Polski w skali 1:50 000, mapa Głównych Zbiorników Wód Podziemnych, obszary bilansowe wydzielone w obszarach wodnych, Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, różnego typu ekosystemy. Głównymi kryteriami przy wyznaczaniu JCWPd były: związek hydrauliczny wód podziemnych z wodami powierzchniowymi, typ ośrodka geologicznego i rozciągłości poziomów wodonośnych, granice hydrauliczne i hydrostrukturalne, warunki zasilania wód podziemnych, związek wód podziemnych z ekosystemami bagiennymi (obszary sieci Natura 2000), rozmieszczenie punktów monitoringu wód podziemnych, strefy poboru wód podziemnych kształtujące regionalny układ krążenia ww (aglomeracji miejsko-przemysłowych i górnictwa), charakter i zasięg antropogenicznego oddziaływania oraz stopnia przekształcenia chemizmu wód podziemnych, grupowania jednorodnych jednolitych części wód podziemnych o zbliżonym stanie chemicznym i ilościowym (agregacja według wybranego kryterium jednorodności). Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych przedstawia mapa nr 4 (załącznik nr 1). Obszar dorzecza Dniestru obejmuje JCWPd nr
  36. Tabelaryczne zestawienie wszystkich JCWPd, zostało zamieszczone w załączniku nr
  37. Monitor Polski Nr 38 — 1781 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l
  38. Podsumowanie znaczących oddziaływań i wpływów działalności człowieka na stan wód powierzchniowych i podziemnych W ramach charakterystyki obszaru dorzecza, zgodnie z RDW (art. 5), w Polsce dokonano analizy mającej na celu identyfikację znaczących oddziaływań antropogenicznych (presji) na wody oraz oceny wpływu działalności człowieka na środowisko wodne. Prace te miały na celu dostarczenie informacji niezbędnych do wykonania oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych przez jednolite części wód na obszarze dorzecza. Do identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych wykorzystano m.in. dane gromadzone w jednostkach administracji w zakresie użytkowania wód, w tym pobory wody, zrzuty ścieków komunalnych i przemysłowych, wielkość nawożenia, hodowlę zwierząt. Uwzględniono również dostępne dane z monitoringu wód w zakresie poszczególnych wskaźników fizykochemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych. Na obszarze dorzecza Dniestru zidentyfikowano następujące rodzaje presji: Punktowe źródła zanieczyszczeń Składowiska odpadów Większość odpadów komunalnych wytworzonych na terenie Polski jest składowana na składowiskach odpadów. Jest to najbardziej rozpowszechniona metoda ich zagospodarowania. Obiekty, jakimi są składowiska odpadów, powinny zatem spełniać odpowiednie wymagania, aby nie nastąpiła ewentualna infiltracja zanieczyszczeń do gruntu i wód powierzchniowych. Nieodpowiednie składowanie odpadów może mieć negatywny wpływ na środowisko wodne. Zagrożeniem dla wód są wody odciekowe pochodzące z nieizolowanych składowisk. Źródłem odcieków ze składowisk jest przesiąkanie wody opadowej przez bryłę wysypiska, a także na nieizolowanych składowiskach dopływ wód powierzchniowych oraz podziemnych powodujących wypłukiwanie i rozpuszczanie powstających produktów rozkładu. Źródłem odcieków jest także woda dostarczana wraz ww z odpadami oraz pochodząca z rozkładu substancji organicznych. Ilość i skład odcieków zależą głównie od: rodzaju i stopnia rozdrobnienia odpadów, ilości wody infiltrującej, wieku składowiska, techniki składowania. Odcieki z wysypisk wykazują bardzo wysoką mineralizację i charakteryzują się znacznie podwyższonymi parametrami biologicznego i chemicznego zapotrzebowania na tlen (BZT5 i ChZT), wysokimi stężeniami substancji rozpuszczonych, chlorków, siarczanów i związków azotu amonowego. Wszystkie składowiska odpadów winny być zabezpieczone i uszczelnione co zapobiega przedostawaniu się zanieczyszczeń do wód gruntowych. Szczegółowe Monitor Polski Nr 38 — 1782 — Poz. 425 wymagania dotyczące eksploatacji składowisk oraz stosowanych metod zabezpieczenia w. rcl .go v.p l przed infiltracją zanieczyszczeń określają stosowne rozporządzenia. Wobec istniejących składowisk niespełniających wymogów ekologicznych prowadzone są prace uszczelniające lub zgodnie z prawem składowiska takie są zamykanie i poddawane rekultywacji. Zanieczyszczenia obszarowe wraz z krótką charakterystyką użytkowania gruntów Działalność rolnicza W strukturze użytkowania gruntów na terenie dorzecza największy obszar zajmują lasy i grunty leśne 59% powierzchni. Grunty orne stanowią 2245,1 ha tj. 9,6 % ogólnej powierzchni dorzecza. 18% zajmują łąki rozciągające się na powierzchni 4182,8 ha. Ładunek azotu ogólnego na powierzchni pola (wg opracowania RZGW w Krakowie „Wyznaczanie wód i obszarów wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych”) wynosi: Nog - 6,1 [ kg/ha użytków rolnych/rok] Ładunek zanieczyszczeń dopływających do wód z obszarów rolniczych (hodowla, nawożenie, depozycja atmosferyczna) wynosi średnio: (wg opracowania RZGW w Krakowie „Wyznaczanie wód i obszarów wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych)wynosi średnio: Nog 84,7 [kg/ha/rok] Pog 16,0 [kg/ha/rok] Kog 81,0 [kg/ha/rok] Zrzuty ścieków komunalnych z terenów nieobjętych kanalizacją Liczba ludności na obszarze części dorzecza Dniestru wynosi 15 680 mieszkańców, liczba ludności korzystających z oczyszczalni ścieków wynosi 8700 mieszkańców, liczba ww mieszkańców nie objęta kanalizacją wynosi
  39. Wielkość ładunku zanieczyszczeń dopływających do wód z obszarów nieobjętych kanalizacją (BZT5, ChZTCr, Nog, Pog, zawiesina ogólna) [kg / km2 dorzecza/rok] przedstawia poniższa tabela. Wielkości ładunku została oszacowana na podstawie danych zawartych w pracy pt. „Opracowanie programów działań w obszarze RZGW w Krakowie w zakresie KPOŚK w odniesieniu do części wód” Monitor Polski Nr 38 — 1783 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Tabela
  40. Oszacowany łączny ładunek zanieczyszczeń w ściekach nieoczyszczonych, pochodzący od mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji Powierzc hnia SCWP powierzc obszaró hnia w zurbaniz liczba ładunki zanieczyszczeń w ściekach osób nieoczyszczanych nie korzyst liczba mieszka ńców ających z oczyszc owanych BZT5 ChZTCr zawiesina kg/rok kg/rok kg/rok 169 352 871 809 zalni azot fosfor ogólny ogólny ściekó w GW0901 ha ha osoby osoby 23300,00 400,00 15 680 6980 Oddziaływania wywierane na ilościowy stan 182 938 wód - kg/ro k 30 838 pobory kg/rok 5 096 wód powierzchniowych Na obszarze dorzecza Dniestru nie pobiera się wody powierzchniowej do celów komunalnych i przemysłowych. Ujęcie wody powierzchniowej, zaopatrujące większość mieszkańców obszaru znajduje się na Zbiorniku Solina (zlewnia rz. San; dorzecze Wisły). Pobór wody ze studni na potrzeby gospodarstw rolnych nie stanowi poważnych wielkości, skutkujących uszczupleniem zasobów wód podziemnych, ze względu na niewielki pobór wody oraz niewielką ilość gospodarstw zaopatrujących się z przydomowych studni kopanych. Obszary zurbanizowane Powierzchnia obszarów zurbanizowanych wynosi 400 ha (wg Corine Land Cover) – co jednocześnie stanowi obszar miasta Ustrzyki Dolne. W tym przypadku niewskazane jest oszacowanie ładunku na powierzchnię [ha] jednostki ww osadniczej. Obszar charakteryzuje się rozproszoną zabudową. Przyjęcie definicji [ha jednostki osadniczej] jako powierzchnia obszar zurbanizowanego – 400 [ha] (wg Corine Land Cover) spowoduje znaczne zwiększenie ładunku jednostkowego z powierzchni (wyniesie on 424,68 kg/rok/ha]. Przyjęcie wielkości ładunku na powierzchnię obszaru całej części wód daje wartość 7,29 [kg/rok/ha], co również nie jest wielkością wiarogodną. Należy ponownie podkreślić potrzebę uzyskania przez RZGW informacji przestrzennej dotyczącej wielkości powierzchni poszczególnych miejscowości, aby zurbanizowanego (zabudowanego). można było określić powierzchnię obszaru Monitor Polski Nr 38 — 1784 — Poz. 425 Analiza wpływów antropogenicznych uzupełniona została o prognozę rozwoju w. rcl .go v.p l do 2015 roku zmierzającą do oceny możliwych zmian w środowisku wodnym w wyniku przyszłej działalności człowieka. Do wykonania prognozy wykorzystano dane z oficjalnych dokumentów strategicznych rozwoju kraju, m.in.: Strategię Rozwoju Kraju na lata 2007-2015, II Politykę Ekologiczną Kraju, Strategię Gospodarki Wodnej, Program Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zebrane informacje odnośnie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych, oceny stanu wód oraz prognoza rozwoju posłużyły do oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych tzn. wskazania tych części wód, dla których istnieje ryzyko, iż do roku 2015 nie osiągną one dobrego stanu wód. W wyniku przeprowadzonej analizy na obszarze dorzecza Dniestru nie wydzielono jednolitych części wód zagrożonych nieosiągnięciem celów środowiskowych. Niedobory wód podziemnych Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych został opracowany przez zespół pod kierownictwem T. Hordejuka

(2008). Został on wyrażony w procentach jako stosunek poboru całkowitego do zasobów wód podziemnych. Na obszarze dorzecza Dniestru wynosi on 20,7 %. Na obszarze dorzecza Dniestru nie stwierdzono wystąpienia lejów depresji o znaczeniu regionalnym ani obszarów na których miało miejsce trwałe obniżenie zwierciadła wód podziemnych wywołane czynnikiem antropogenicznym. Graficzne odwzorowanie punktowych i obszarowych źródeł zanieczyszczeń przedstawione ww zostało na mapie nr 13 (załącznik nr 1). Monitor Polski Nr 38 — 1785 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l
  1. Zmiany klimatu a gospodarowanie wodami w pierwszym cyklu planistycznym W poniższym rozdziale omówiono zmiany klimatu na przestrzeni wielolecia 1971 –
  2. Obszar dorzecza Dniestru na terytorium Polski leży w obrębie gminy Ustrzyki Dolne oraz Czarna. Jego klimat wiąże się z podziałem fizjograficznym oraz ukształtowaniem powierzchni. Określany jest jako umiarkowany przejściowy z dużym wpływem kontynentalizmu. Zimy są tu surowe i mroźne, wiosny cechują się dużym zróżnicowaniem temperatur. Latem natomiast występują temperatury wysokie, a jesień jest ciepła i długa. Średnia roczna temperatura waha się w przedziale 5 – 7 °C. Roczna suma opadów atmosferycznych kształtuje się na poziomie 800 – 1000 mm, a w niektórych partiach Bieszczadów sięga nawet 1200 mm. Ze względu na wysokość opadów notowaną w poszczególnych latach na obszarze dorzecza Dniestru nie obserwuje się wyraźnego trendu. Zmienność tą przedstawia poniższy rysunek. Rysunek
  3. Trendy rocznych sum opadów atmosferycznych na obszarze Polski w okresie 1891-2000 ww Źródło: Zawora T., Ziernicka A.
  4. Precipitation variability in time in Poland in the light of multi-annual mean values (1891-2000). Studia Geograficzne 75 Acta Universitatis Wratislaviensis No 2542, Wrocław 2003, 123-
  5. Pokrywa śnieżna zalega średnio 90 – 120 dni w ciągu roku. Dominującymi wiatrami są suche wiatry południowe i południowo – zachodnie. Cechą charakterystyczną dla tego obszaru są długie cisze, które w Brzegach Dolnych wynoszą 41%. Monitor Polski Nr 38 — 1786 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Obserwowane i prognozowane skutki globalnego ocieplenia w Polsce Badania dotyczące zmian granic zasięgów regionów rolniczo-klimatycznych na obszarze Polski wykazały, że powierzchnia regionu umiarkowanie ciepłego i ciepłego o sumie temperatury ≥10,0°C wynoszącej odpowiednio 2400 – 2800 i 2800 – 3200°C w okresie 1971-2000 wynosiła odpowiednio 62 i 0%. Dla scenariusza podniesienia się temperatury powietrza o 1°C wartości te będą wynosiły 75 i 22%. Przy niezmienionej sumie opadów atmosferycznych i podwyższonej temperaturze powietrza na skutek zwiększonego parowania wzrośnie powierzchnia regionów o niedostatecznym uwilgotnieniu atmosfery i zmniejszy się powierzchnia regionów wilgotnych i optymalnego uwilgotnienia. Dla scenariusza wzrostu temperatury powietrza o 1°C powierzchnia regionów wilgotnego, optymalnego uwilgotnienia i umiarkowanie suchego na obszarze Polski zmieni się z 10, 70 i 20% do 9, 48 i 43% (rysunek nr 3, 4 ) (Ziernicka-Wojtaszek 2009). Zasięgi regionów wilgotnościowych określone były przez wartości współczynnika hydrotermicznego Sielianinowa K=10P/t w okresie od czerwca do sierpnia gdzie P oznacza sumę opadów, a t sumę średnią dobową temperatury. Z ekstrapolacji trendu temperatury powietrza można przyjąć, że wspomniane wyżej zmiany zaistnieją na początku trzeciej dekady XXI. Ustka Ustka Lębork Lębork Koszalin Koszalin Elbląg Suwałki Kętrzyn Elbląg Resko Resko Olsztyn Szczecinek Chojnice Olsztyn Szczecinek Chojnice Szczecin Szczecin Piła Piła Toruń Białystok Ostrołęka Mława Białystok Ostrołęka Mława Toruń Gorzów Wlkp. Gorzów Wlkp. Płock Słubice Płock Słubice Poznań Poznań Warszawa Koło Warszawa Koło Zielona Góra Siedlce Terespol Zielona Góra Leszno Terespol Łódź Włodawa Łódź Włodawa Puławy Sulejów Legnica Siedlce Leszno Kalisz Kalisz Zgorzelec Suwałki Kętrzyn Świnoujście Świnoujście Wieluń Legnica Lublin Wieluń Wrocław Jelenia Góra Wrocław Jelenia Góra Puławy Sulejów Zgorzelec Lublin Kielce Częstochowa Kielce Częstochowa Zamość Sandomierz Opole Zamość Sandomierz Opole Kłodzko Kłodzko Katowice Racibórz Katowice Racibórz Kraków Tarnów Kraków Tarnów Przemyśl Bielsko-Biała Nowy Sącz Rzeszów Rzeszów Przemyśl Bielsko-Biała Nowy Sącz Lesko Lesko Regiony termiczne Regiony wilgotnościowe Suma temperatury Wartości współczynnika ≥10°C hydrotermicznego Umiarkowanie suchy Optymalnego uwilgotnienia Wilgotny Polski w latach 1971-2000 Polski latach 1971-2000 scenariusz +1°C Źródło: Ziernicka-Wojtaszek A.
  6. Weryfikacja rolniczo- Źródło: Ziernicka-Wojtaszek A. 2009.Weryfikacja rolniczo- klimatycznych regionalizacji Polski w świetle współczesnych klimatycznych regionalizacji Polski w świetle współczesnych zmian klimatu. Acta Agrophysica. 13
(3), 803-812 zmian klimatu. Acta Agrophysica. 13
(3), 803-812 ww Chłodny 1600° – 2000° Umiarkowanie chłodny 2000° – 2400° Umiarkowanie ciepły 2400° – 2800° Ciepły 2800° – 3200° Bardzo ciepły 3200° – 3600° Rysunek
  1. Regiony pluwiotermiczne na obszarze 1,0 – 1,3 1,3 – 1,6 > 1,6 Rysunek
  2. Regiony pluwiotermiczne na obszarze Monitor Polski Nr 38 — 1787 — Poz. 425 W celu sprawdzenia powiększania się zjawiska suszy w ostatnim 10-leciu XX w. w. rcl .go v.p l porównano wartości temperatury, opadów i stopnia uwilgotnienia wierzchniej warstwy gleby w okresie 1971-2000 i 1991-
  3. Stwierdzono, że wzrost temperatury powietrza wyniósł 0,5 °C, suma opadów atmosferycznych wzrosła o 11 mm, natomiast stopień uwilgotnienia gleby zmniejszył się o 0,5 w przyjętej skali. Umowna skala wilgotności wierzchniej warstwy gleby przedstawia się następująco: 0 – wilgotność klęskowo niedostateczna, 10 – wilgotność niedostateczna, 20 – wilgotność dostateczna, 30 – wilgotność nadmierna, 40 – wilgotność klęskowo nadmierna. Można zauważyć, że przy wzroście temperatury powietrza i nieznacznym wzroście sumy opadów atmosferycznych nastąpiło powiększenie się zjawiska suszy na skutek zwiększonej ewapotranspiracji. Potwierdzają to badania Pressa
(1963), z których wynika iż przy wzroście temperatury powietrza o 1,0 °C wartość optymalna opadów atmosferycznych w skali miesiąca powinny być wyższa o 5 mm. Ziernicka
(2004)wykazała, że przy wzroście temperatury powietrza o 1,0 °C, niedobór opadów okresie wegetacyjnym IV-X wyniesie 6,3 mm, a przy wzroście temperatury o 2,0 °C – 14,5 mm na obszarze Polski bez uwzględnienia zróżnicowania regionalnego. W związku z rosnącą wartością współczynnika zmienności opadów i wzrostem częstości występowania zachmurzenia typu konwekcyjnego należy spodziewać się zwiększenia częstości zarówno powodzi, opadów o dużej intensywności jak i okresów suszy. Fakt ten należy uwzględnić w analizie dynamiki zmian zanieczyszczeń wody zależnych w dużej mierze od stanów wody i wartości przepływów. Obserwowany i prognozowany wzrost temperatury powietrza spowodowany współczesnymi zmianami klimatu może wpłynąć na procesy fizyczne, chemiczne i biologiczne w ciekach i zbiornikach wodnych, a niekiedy prowadzić do pogorszenia jakości wody. Dla potrzeb przyszłych planów niezbędne jest uwzględnienie badań nad zmianami klimatu w celu ww podjęcia właściwych działań zapobiegających pogorszeniu stanu wód. Na podstawie pozyskanych danych dla obszaru Polski oraz założonego horyzontu czasowego dla pierwszego cyklu planowania wg RDW można stwierdzić, iż przewidywane zmiany klimatu Polski, a więc także na obszarze dorzecza Dniestru nie będą znaczące wobec jakichkolwiek działań zidentyfikowanych w PGW. Monitor Polski Nr 38 — 1788 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l
  1. Określenie i odwzorowanie obszarów chronionych RDW wymaga od państw członkowskich dokonywania przeglądu oraz uaktualniania rejestru obszarów chronionych (art. 6). W Polsce przegląd ten miał miejsce w roku 2007, czyli cztery lata po sporządzeniu pierwszego rejestru tych obszarów w roku 2003, którego zawartość była przedmiotem Raportu do KE w roku
  2. Prace przeprowadzone w 2007 roku miały na celu aktualizację wykazów: wód powierzchniowych i podziemnych, które są lub mogą być wykorzystywane dla zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia - wyznaczonych na mocy dyrektywy RDW, transponowanej ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, części wód przeznaczonych do celów rekreacyjnych, w tym obszary wyznaczone jako kąpieliska – wyznaczone na mocy dyrektywy Rady 76/160/EWG z dnia 8 grudnia 1975 r. dotyczącej jakości wody w kąpieliskach (Dz. Urz. WE L 31 z 05.02.1976, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 1, str. 26) (uchylonej dyrektywą 2006/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. dotyczącą zarządzania jakością wody w kąpieliskach i uchylającą dyrektywę 76/160/EWG (Dz. Urz. UE L 64 z 04.03.2006, str. 37)), transponowanej przez ustawę z dnia 18 lipca – Prawo wodne, a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda w kąpieliskach (Dz. U. Nr 183, poz.1530), wód powierzchniowych i podziemnych uznanych za wrażliwe oraz obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych, z których należy ograniczyć odpływ azotu do tych wód - wyznaczonych na mocy dyrektywy 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r., dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniem powodowanym przez azotany pochodzenia rolniczego transponowanej do polskiego prawodawstwa poprzez: o ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019, z późn. zm.), ww o ustawę z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.), o ustawę z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033), oraz rozporządzenia wykonawcze do ww. ustaw: o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. Nr 241, poz. 2093), Monitor Polski Nr 38 — 1789 — Poz. 425 o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie w. rcl .go v.p l szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. z 2003 r., Nr 4, poz. 44), o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania (Dz. U. Nr 80, poz. 479), obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie – w tym obszarów wyznaczonych na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (wersja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7), transponowanej przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz.1220, późn. zm.), a w szczególności przez: o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133), oraz na mocy dyrektywy 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 2, str. 102), transponowanej również przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. Nr 77, poz. 510). W odniesieniu do wykazu obszarów przeznaczonych do ochrony gatunków wodnych o znaczeniu ekonomicznym, podtrzymano decyzję o braku potrzeb wyznaczania tego typu obszarów, z uwagi na brak ekonomicznego znaczenia gatunków występujących w wodach poza urządzeniami specjalnie do tego wyznaczonymi. W przypadku wykazu obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia ww komunalnego, stanowiącego element wdrażania dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz. Urz. WE L 135 z 30.05.1991, str. 40; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 2, str. 26), przyjęto kontynuację zasięgu występowania obszaru na terenie całego kraju. Dla obszaru dorzecza Dniestru zostały sporządzone następujące wykazy: Wykaz obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie; Monitor Polski Nr 38 — 1790 — Poz. 425 graficzne odwzorowanie wykazu przedstawione zostało na mapie nr 12 w. rcl .go v.p l (załącznik nr 1); na mapie przedstawiono obszary Natura 2000 zgodnie ze stanem na styczeń 2009 r., Wykaz obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia komunalnego; ze względu na zasięg występowania obszaru na terenie całego kraju, mapa ww nie została załączona. Monitor Polski Nr 38 — 1791 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l
  3. Monitoring wód oraz ocena stanu Program monitoringu środowiska, został opracowany w celu dokonania spójnej i jednolitej oceny stanu części wód we wszystkich obszarach dorzeczy oraz w sposób zgodny z działaniami w tym zakresie podejmowanymi na terenie całego obszaru UE. Cele ustanowienia programów monitoringu, zgodnie z wymogami unijnymi, to: weryfikacja podstaw oceny oraz dotrzymania celów środowiskowych, umożliwienie jednolitej klasyfikacji wód w ramach UE, obserwowanie długoterminowych zmian oraz identyfikowanie trendów, pomoc przy planowaniu oraz kontroli skuteczności działań, ustalanie natężenia zanieczyszczeń oraz wywieranych przez nie oddziaływań, monitorowanie obszarów chronionych. Wskazane kryteria stanowią podstawę wyboru lokalizacji punktów monitoringowych w JCWP, w zależności od rodzaju monitoringu oraz kategorii wód powierzchniowych. Zasady organizacji i funkcjonowania monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych zostały opracowane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zgodnie z wymaganiami RDW. Wody powierzchniowe Monitoring wód powierzchniowych na obszarach dorzeczy w Polsce prowadzony jest zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 81, poz. 685). Sieć monitoringu wód powierzchniowych zaprojektowana została w sposób umożliwiający pozyskanie spójnego i całościowego obrazu stanu ekologicznego i chemicznego na obszarze dorzecza dla każdej jednolitej części wód. Na obszarze dorzecza Dniestru monitoring wód powierzchniowych zgodnie z Państwowym Monitoringiem Środowiska (PMŚ), prowadzony jest w 1 punkcie. Jego ww lokalizację przedstawiono na mapie nr 10 (załącznik nr 1). Do prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych wyróżnia się następujące sieci: monitoring diagnostyczny jednolitych część wód powierzchniowych, monitoring operacyjny jednolitych część wód powierzchniowych, monitoring badawczy jednolitych część wód powierzchniowych. W ramach poszczególnych rodzajów monitoringu prowadzone są badania wskaźników biologicznych, fizykochemicznych i chemicznych wykonywane przez wojewódzkie Monitor Polski Nr 38 — 1792 — Poz. 425 inspektoraty ochrony środowiska oraz hydromorfologicznych wykonywane przez służbę w. rcl .go v.p l hydrologiczno-meteorologiczną. Monitoring diagnostyczny Celem monitoringu diagnostycznego jednolitych części wód powierzchniowych jest: ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, określenie rodzajów oraz oszacowania wielkości znacznych oddziaływań wynikających z działalności człowieka, na które narażone są jednolite części wód powierzchniowych w danym obszarze dorzecza, zaprojektowanie przyszłych programów monitoringu, dokonania oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach naturalnych, dokonanie oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach szeroko rozumianych oddziaływań wynikających z działalności człowieka. Zakres i częstotliwość prowadzonych badań dla poszczególnych elementów klasyfikacji stanu ekologicznego i chemicznego są zmienne i szczegółowo określone w rozporządzeniu w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu diagnostycznego: występowanie w ciekach znacznych zmienności przepływu wód, powierzchnia zlewni (powierzchnia jest większa niż 2500 m2), powierzchnia jednolitej części wód powierzchniowych, takiej jak jezioro lub inny zbiornik naturalny, w tym jezioro i inny naturalny zbiornik wodny uznane za silnie zmienioną jednolitą część wód powierzchniowych, przekracza 50 ha, przekraczanie przez daną jednolitą część wód powierzchniowych granicy państwa bądź zlokalizowanie tej jednolitej części wód powierzchniowych przy granicy ww państwa, uznanie jednolitej części wód powierzchniowych za referencyjną, zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do badania w ramach międzynarodowej sieci interkalibracyjnej. Monitor Polski Nr 38 — 1793 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Monitoring operacyjny Celem monitoringu operacyjnego wód powierzchniowych jest: ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które zostały określone jako zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, ustalenie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, dla których określono specyficzny cel użytkowania, ustalenie stanu wód powierzchniowych w obszarach, które zostały zawarte w wykazach, o których mowa w art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, dokonanie oceny zmian stanu wód powierzchniowych wynikających z programów, które zostały przyjęte dla poprawy jakości jednolitych części wód powierzchniowych, uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych. Zakres i częstotliwość pomiarów i badań poszczególnych wskaźników ustalane są dla każdego operacyjnego punktu pomiarowo-kontrolnego osobno, z uwzględnieniem wskaźników i częstotliwości określonych w odpowiednich przepisach prawnych, tj. w rozporządzeniu w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu operacyjnego: zaklasyfikowanie jednolitej części wód powierzchniowych jako zagrożonej niespełnieniem określonych dla niej celów środowiskowych, odprowadzanie do danej jednolitej części wód powierzchniowych substancji z listy substancji priorytetowych, występowanie w jednolitej części wód powierzchniowych źródeł zanieczyszczeń, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniającym dyrektywę Rady ww 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 w sprawie odpadów niebezpiecznych i dyrektywę Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L 33 z 04.02.2006, str. 1), występowanie jednolitej części wód powierzchniowych w obszarze zanieczyszczonym lub zagrożonym zanieczyszczeniami powodowanymi przez związki azotu ze źródeł rolniczych, Monitor Polski Nr 38 — 1794 — Poz. 425 występowanie jednolitej części wód powierzchniowych w obszarze wrażliwym wywołaną zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł w. rcl .go v.p l na eutrofizację komunalnych, zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do wód stanowiących miejsce bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków lub powiązanie jednolitej części wód z obszarami chronionymi, o których mowa w art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, zaliczenie jednolitej części wód powierzchniowych do jednolitych części wód powierzchniowych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia, jeżeli dana jednolita część wód powierzchniowych dostarcza średnio powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia, przeznaczenie jednolitej części wód powierzchniowych do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych, zalecenia wynikające z planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy i programu wodno-środowiskowego kraju. Monitoring badawczy Monitoring badawczy jednolitych części wód powierzchniowych prowadzi się w celu: wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego, wyjaśnienia przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód powierzchniowych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód powierzchniowych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego dla tej jednolitej części wód powierzchniowych, określenia wielkości i wpływów przypadkowego zanieczyszczenia, ustalenia przyczyn wyraźnych rozbieżności między wynikami oceny stanu ww ekologicznego na podstawie biologicznych i fizykochemicznych elementów jakości. Zakres i częstotliwość pomiarów i badań w monitoringu badawczym wód powierzchniowych uwzględnia uwarunkowania wynikające z przyczyn podjęcia decyzji o przeprowadzeniu monitoringu badawczego, a także jest dostosowany do lokalnych warunków tak, aby ich wyniki dostarczyły informacji o koniecznym programie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych lub o szczególnych środkach zaradczych przeciw skutkom przypadkowego zanieczyszczenia. Monitor Polski Nr 38 — 1795 — Poz. 425 Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych w. rcl .go v.p l do monitorowania w ramach monitoringu badawczego: wyniki badań monitoringu diagnostycznego do wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych są niewystarczające, konieczność ustalenia przyczyn, które mogą uniemożliwić osiągnięcie celów środowiskowych w sytuacji, gdy nie został ustanowiony monitoring operacyjny jednolitych części wód powierzchniowych, konieczność określenia wielkości i wpływu na środowisko przypadkowego zanieczyszczenia wód powierzchniowych na skutek poważnej awarii, która jest objęta obowiązkiem zgłoszenia do GIOŚ, konieczność ustalenia przyczyn rozbieżności między wynikami oceny stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych na podstawie elementów biologicznych i fizykochemicznych, konieczność zebrania dodatkowych informacji o stanie wód w związku z uwarunkowaniami lokalnymi. Aktualnie ocena stanu wód jest wykonywana w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 lipca 2009 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U., Nr 122, poz. 1018). W PGW ocena stanu jednolitych części wód powierzchniowych została przyjęta w oparciu o „Ocenę stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych w latach 2008 – 2010”. Podstawą wykonania tej oceny było rozporządzenie z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U., Nr 162, poz. 1008). Na podstawie tego rozporządzenia GIOŚ opracował ocenę stanu części wód, dla których w ramach PMŚ prowadzony był monitoring. Przedstawiona w ramach planów ocena stanu została zweryfikowana w oparciu ww o istniejące dokumenty opracowane na potrzeby prac planistycznych tj. „Opracowanie analizy presji i wpływów zanieczyszczeń antropogenicznych w szczegółowym ujęciu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych dla potrzeb opracowania programów działań i planów gospodarowania wodami” z maja 2007 roku. Z uwagi na zmianę rozporządzenia w sprawie klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych w trakcie prac planistycznych ocena przedstawiona w ramach planów została uszczegółowiona o dodatkowe materiały przekazane przez GIOŚ oraz w oparciu o dane pochodzące z regionalnych zarządów gospodarki wodnej poparte konsultacjami z terenowo odpowiedzialnymi jednostkami WIOŚ. Monitor Polski Nr 38 — 1796 — Poz. 425 Ocenę stanu części wód powierzchniowych przedstawiono w postaci mapy nr 7 w. rcl .go v.p l (załącznik nr 1). Wody podziemne Monitoring wód podziemnych na obszarach dorzeczy w Polsce prowadzony jest zgodnie z rozporządzeniem w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Monitoring jednolitych części wód podziemnych prowadzi się w sposób umożliwiający ocenę stanu jednolitych części wód podziemnych oraz ustalenie czasowej i przestrzennej zmienności elementów fizykochemicznych i ilościowych. Na obszarze dorzecza Dniestru, monitoring wód podziemnych zgodnie z PMŚ, prowadzony jest w 1 punkcie. Jego lokalizację przedstawiono na mapie nr 11 (załącznik nr 1). Określa się następujące formy monitoringu jednolitych części wód podziemnych: monitoring stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych. Zakres monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych jest określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Obejmuje takie parametry jak: ogólne: odczyn, temperatura, przewodność elektrolityczna, tlen rozpuszczony, ogólny węgiel organiczny, nieorganiczne: amoniak, antymon, arsen, azotany, azotyny, bor, chlorki, chrom, cyjanki, fluorki, fosforany, glin, kadm, magnez, mangan, miedź, nikiel, ołów, potas, rtęć, selen, siarczany, sód, srebro, wapń, wodorowęglany, żelazo. Monitoring stanu chemicznego Określa się następujące rodzaje monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód ww podziemnych: monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych. Monitor Polski Nr 38 — 1797 — Poz. 425 Monitoring diagnostyczny w. rcl .go v.p l Celem monitoringu diagnostycznego jednolitych części wód podziemnych jest: uzupełnienie i sprawdzenie procedury oceny wpływu oddziaływań wynikających z działalności człowieka, dokonanie oceny długoterminowych zmian wynikających zarówno z warunków naturalnych, jak również z oddziaływań wynikających z działalności człowieka. Zakres monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego może ulec poszerzeniu o inne elementy fizykochemiczne charakteryzujące rodzaj działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne. Monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się raz w roku z następującą częstotliwością: co najmniej co 3 lata – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, co najmniej co 6 lat – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Monitoring diagnostyczny stanu chemicznego nie jest prowadzony na obszarze dorzecza Dniestru. Monitoring operacyjny Celem monitoringu operacyjnego jednolitych części wód podziemnych jest: ustalenie stanu chemicznego wszystkich jednolitych części wód podziemnych uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, ustalenie obecności długoterminowych tendencji wzrostowych stężenia wszelkich zanieczyszczeń spowodowanych oddziaływaniami wynikającymi z działalności człowieka. Zakres monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych obejmuje określenie wartości elementów fizykochemicznych, spośród wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, charakteryzujących rodzaj zidentyfikowanej działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne ww oraz elementów fizykochemicznych, których wartości stwierdzone na podstawie monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych są wyższe od wartości granicznych elementów fizykochemicznych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Monitor Polski Nr 38 — 1798 — Poz. 425 Monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych w. rcl .go v.p l prowadzi się z następującą częstotliwością: co najmniej 2 razy w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, co najmniej raz w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Na obszarze dorzecza Dniestru nie prowadzi się monitoringu operacyjnego wód podziemnych. Monitoring badawczy Monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych może być ustanowiony w odniesieniu do danej jednolitej części wód podziemnych lub jej fragmentu w celu: wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięci celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód podziemnych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, wyjaśnienie przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód podziemnych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód podziemnych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych dla danej jednolitej części wód podziemnych, zidentyfikowania zasięgu i stężeń zanieczyszczeń, jeżeli nastąpiło przypadkowe zanieczyszczenie jednolitej części wód podziemnych. Zakres i częstotliwość monitoringu badawczego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych wynikają z uwarunkowań związanych z przyczyną podjęcia decyzji ww o przeprowadzeniu monitoringu badawczego i powinny być stosowane do lokalnych warunków tak, aby jego wyniki dostarczyły informacji o konkretnym programie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych lub o szczególnych środkach zaradczych przeciwdziałającym skutkom przypadkowego zanieczyszczenia w odniesieniu do tych jednolitych części wód podziemnych, dla których podjęto decyzję o przeprowadzeniu monitoringu badawczego. Monitor Polski Nr 38 — 1799 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Monitoring stanu ilościowego Celem monitoringu stanu ilościowego wód podziemnych jest określenie stopnia wpływu poboru wód na wielkość zasobów JCWPd m.in. położenie zwierciadła wód podziemnych, kształtowanie się składu chemicznego - ascenzja lub ingresja wód słonych na skutek sczerpywania zasobów wód podziemnych, stan ekosystemów wód powierzchniowych i lądowych bezpośrednio zależnych od wód podziemnych. Zakres monitoringu stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych obejmuje pomiary zwierciadła wód podziemnych oraz określenie dostępnych zasobów wód podziemnych i rzeczywistego poboru wód podziemnych w odniesieniu do każdej jednolitej części wód podziemnych. Monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się z częstotliwością: raz w tygodniu – dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym, raz w miesiącu – dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym. Ustalenia wielkości dostępnych zasobów i rzeczywistego poboru wód podziemnych dokonuje się raz w roku. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód podziemnych do monitorowania: monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia, monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia. Ocena stanu (chemicznego i ilościowego) JCWPd wykonana została w 2008 roku ww w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) i opublikowana w „Raporcie o stanie chemicznym i ilościowym jednolitych części wód podziemnych dla obszarów dorzeczy zgodnie z wymaganiami RDW” z listopada 2008 r. Ocena stanu JCWPd przyjęta w PGW w części oceny stanu chemicznego pochodzi z „Raportu o stanie chemicznym i ilościowym jednolitych części wód podziemnych dla obszarów dorzeczy zgodnie z wymaganiami RDW” z listopada 2008 r., natomiast w części oceny stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych z „Opracowania analizy presji Monitor Polski Nr 38 — 1800 — Poz. 425 i wpływów zanieczyszczeń antropogenicznych w szczegółowym ujęciu jednolitych części wód w. rcl .go v.p l powierzchniowych i podziemnych dla potrzeb opracowania programów działań i planów gospodarowania wodami” z maja 2007 r. Ostateczny stan jednolitych części wód podziemnych określa gorszy ze stanu ilościowego lub chemicznego określonej jednolitej części wód podziemnych. Ocenę stanu części wód podziemnych przedstawiono w postaci map nr 8, 9 (załącznik nr 1) Obszary chronione Programy monitoringu wymienione powyżej prowadzi się również obrębie obszarów chronionych, czyli: obszary Natura 2000, ustanowione na podstawie dyrektywy Habitatowej (92/43/EWG) lub dyrektywy Ptasiej (79/409/EWG). Specjalne zasady monitorowania obszarów Natura 2000 realizowane są wtedy, gdy znajdują się tam ekosystemy lądowe bezpośrednio zależne od wód podziemnych (podmokłe i torfowiska). Z uwagi na brak izolacji od powierzchni, zanieczyszczenia w tych obszarach przenikają do wód podziemnych bardzo szybko. W obszarach tych została zwiększona liczba punktów monitoringu, szczególnie stanu ilościowego, w tym poziomu zwierciadła wody, a w pozostałych elementach monitoringu utrzymany jest ten sam jego zakres jak dla innych ww terenów. Monitor Polski Nr 38 — 1801 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l
  4. Cele środowiskowe oraz odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych Cele środowiskowe dla wód powierzchniowych oraz obszarów chronionych, ustalonych na mocy Art. 4 RDW W pierwszym cyklu planowania gospodarowania wodami w Polsce, cele środowiskowe dla części wód zostały oparte głównie na wartościach granicznych poszczególnych wskaźników fizyko-chemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych określających stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz wskaźników chemicznych świadczących o stanie chemicznym wody, odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu, z uwzględnieniem kategorii wód, wg rozporządzeniu w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych. Zastosowane podejście, polegające na przyjęciu za cele środowiskowe wartości granicznych odpowiadających dobremu stanowi wód, związane było z niekompletnym zrealizowaniem prac w zakresie opracowania warunków referencyjnych dla poszczególnych typów wód, a tym samym brakiem możliwości ustalenia wartości celów środowiskowych wg charakterystycznych wymagań względem poszczególnych typów we wszystkich kategoriach wód. Dodatkowo, z uwagi na trwające prace w zakresie opracowywania metodyk oceny stanu hydromorfologicznego oraz fakt, że monitoring w zakresie badań stanu chemicznego jest jeszcze w fazie kształtowania i rozbudowy ustalenie celów środowiskowych zostało oparte o dostępne wartości graniczne wskaźników podanych w rozporządzeniu w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód. Przy ustalaniu celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych brano pod uwagę aktualny stan JCWP w związku z wymaganym zgodnie z RDW warunkiem niepogarszania ich stanu. Dla jednolitych części wód, będących obecnie w bardzo dobrym stanie/potencjale ekologicznym, celem środowiskowym będzie utrzymanie tego stanu/potencjału. Ponadto, ustalając cele uwzględniano także różnicę pomiędzy naturalnymi, a silnie zmienionymi oraz sztucznymi częściami wód. Dla naturalnych części wód celem będzie osiągnięcie co najmniej dobrego stanu ekologicznego, dla silnie ww zmienionych i sztucznych części wód – co najmniej dobrego potencjału ekologicznego. Ponadto, w obydwu przypadkach, w celu osiągnięcia dobrego stanu/potencjału konieczne będzie dodatkowo utrzymanie co najmniej dobrego stanu chemicznego. Dla obszarów chronionych funkcjonujących na obszarach dorzeczy, nie zostały obecnie podwyższone cele środowiskowe, z uwagi na częstokroć wyższe wymagania w stosunku do wartości granicznych wskaźników jakości wody przyjętych jako wartości graniczne dla dobrego stanu ekologicznego bądź dla dobrego lub powyżej dobrego Monitor Polski Nr 38 — 1802 — Poz. 425 potencjału ekologicznego wód, niż w poszczególnych aktach prawa, regulujących sposób w. rcl .go v.p l postępowania i wymagania co do stanu wód w obrębie obszarów chronionych. Wyjątkiem w tym zakresie będą prawdopodobnie wymagania zgodne z wymogami wynikającymi z planów ochrony dla obszarów NATURA 2000 wyznaczonych na podstawie dyrektywy 79/409/EWG oraz dyrektywy 92/43/EWG. Jednak w obecnym cyklu planistycznym z uwagi na brak planów ochrony ww. obszarów, nie zostaną zaostrzone cele środowiskowe dla części wód, na których takie obszary zostały wyznaczone. Celem środowiskowym dla tych obszarów będzie zatem osiągnięcie lub utrzymanie co najmniej dobrego stanu. Weryfikacja celów środowiskowych uwzględniająca ten zakres tematyczny będzie miała miejsce w kolejnych cyklach planistycznych. Poniżej zestawiono w ujęciu tabelarycznym informacje o wartościach granicznych dla dobrego stanu i dobrego potencjału ekologicznego wód, jak również wymagań dla bardzo dobrego stanu ekologicznego wód, w zakresie podstawowych wskaźników biologicznych i fizyko-chemicznych wody. Wskaźniki stanu hydrologicznego i morfologicznego wód obecnie zostały wyznaczone w sposób ogólny (bez wartości liczbowych) jedynie dla I klasy jakości wód wg rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód, zatem nie są one uwzględniane dla wskazania wartości odpowiadających pojęciu celu środowiskowego. Wskaźniki stanu chemicznego zostały określone w ramach rozporządzenia w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód, które w załączniku nr 8 wprowadza wartości graniczne chemicznych wskaźników jakości wody, wypełniając tym samym przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/105/EWG z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy Rady 82/176/EWG, 83/513/EWG, 84/156/EWG, 84/491/EWG i 86/280/EWG oraz zmieniająca dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. WE L 348 z 24.12.2008, str. 84) art. 13, który stanowi, że państwa członkowskie wprowadzają przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne tej dyrektywy nie później niż do 13 lipca 2010 r. W tabelach tych podano również informację o ilościach części wód, w poszczególnych kategoriach wód na obszarze dorzecza, dla których wymagane jest osiągnięcie odpowiednich wartości wskaźników, odpowiadających celom środowiskowym. Wskazano również ilości ww części wód w poszczególnych kategoriach, dla których konieczne jest przedłużenie terminu osiągnięcia określonych celów środowiskowych, z uwagi na występujące specyficzne uwarunkowania, uniemożliwiające osiągnięcie tych celów do roku
  5. Monitor Polski Nr 38 — 1803 — Poz. 425 Tabela
  6. Wartości graniczne wybranych wskaźników wód odnoszących się do dobrego i wyższego niż w. rcl .go v.p l dobry stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych Nazwa wskaźnika Wartości graniczne wskaźników jakości wód według kategorii jednolitych części wód powierzchniowych morskie wody jeziora, jeziora silnie struga, strumień, wewnętrzne, wody zmienione oraz inne potok, rzeka (w tym przejściowe i naturalne i sztuczne wody silnie przybrzeżne zbiorniki wodne zmienione), kanał Arsen (mg As/l) 0,05 0,05 Bar (mg Ba/l) 0,5 0,5 Bor (mg B/l) 2 2 0,02 0,02 0,05 0,05 Cynk (mg Zn/l) 1 1 Miedź (mg Cu/l) 0,05 0,05 0,01 0,01 0,2 0,2 Glin (mg Al/l) 0,4 0,4 Cyjanki wolne (mg CN/l) 0,05 0,05 Cyjanki związane (mg Me (CN)x/l) 0,05 0,05 Molibden (mg Mo/l) 0,04 0,04 Selen (mg Se/l) 0,02 0,02 Srebro (mg Ag/l) 0,005 0,005 Tal (mg Tl/l) 0,002 0,002 Tytan (mg Ti/l) 0,05 0,05 Wanad (mg V/l) 0,05 0,05 Antymon (mg Sb/l) 0,002 0,002 Fluorki (mg F/l) 1,5 1,5 Beryl (mg Be/l) 0,0008 0,0008 Kobalt (mg Co/l) 0,05 0,05 Cyna1 (mg Sn/l) - - Chrom sześciowartościowy (mg Cr+6/l) Chrom ogólny (suma +Cr3 i +Cr8) (mg Cr/l) ww Fenole lotne (indeks fenolowy) (mg/l) Węglowodory ropopochodne – indeks olejowy (mg/l) 1 Wskaźnik nieuwzględniany w klasyfikacji wód (warunki referencyjne w trakcie ustalania). 351 / 602 ≤ 22 ≤ 25 ≤3 ≤6 ≤5 ≤ 0,2 ≤ 150 ≤ 200 Zawiesina ogólna (mg/l) BZT5 (mg O2/l) ChZT- Mn (mg O2/l) Azot ogólny (mg N/l) Fosfor ogólny (mg P/l) Siarczany (mg SO4/l) Chlorki (mg Cl/l) 300 250 0,4 10 12 6 50 24 >0,753/ >0,704, 0,553/ 0,504, 0,505, >0,705, >0,656 0,456 7 8 ≥44,5 / ≥47,1 , 357/ 36,88, 352 ≥37,92 ELEMENTY FIZYKO- CHEMICZNE < 201 / < 252 300 250 0,4 10 12 6 50 24 357/ 36,88, 352 0,553/ 0,504, 0,505, 0,456 351 / 602 Wartość dla potencjału ekologicznego dobrego lub powyżej dobrego 3 Liczba wszystkich JCWP brak Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry stan ekologiczny 3 Liczba JCWP naturalnych brak Liczba JCWP wykazujących obecnie bardzo dobry lub dobry potencjał ekologiczny brak Liczba JCWP silnie zmienionych bądź sztucznych Dla rzek nizinnych piaszczysto - gliniastych, rzek nizinnych żwirowych o pow. zlewni ≥ 5000 km2, małych i średnich rzek na obszarze będącym pod wpływem procesów torfotwórczych, a także cieków łączących jeziora; 2 Dla wielkich rzek nizinnych; 3 Dla potoków tatrzańskich krzemianowych i węglanowych oraz potoków sudeckich; 4 Dla potoków wyżynnych krzemianowych z substratem gruboziarnistym, potoków wyżynnych krzemianowych z substratem drobnoziarnistym, potoków wyżynnych węglanowych z substratem drobnoziarnistym, potoków wyżynnych węglanowych z substratem gruboziarnistym, małych rzek wyżynnych krzemianowych, małych rzek wyżynnych węglanowych, średnich rzek wyżynnych- zachodnich, potoków fliszowych, małych rzek fliszowych, średnich rzek wyżynnych- wschodnich; 5 Dla potoków nizinnych lessowych lub gliniastych, potoków nizinnych piaszczystych, potoków nizinnych żwirowych, potoków organicznych; 6 Dla rzek nizinnych piaszczysto- gliniastych, rzek nizinnych żwirowych, małej i średniej rzeki na obszarze będącym pod wpływem procesów torfotwórczych oraz cieków łączących jeziora; obszar zlewni powinien być mniejszy niż 5000 km 2;7 Dla potoków nizinnych lessowych lub gliniastych, potoków nizinnych piaszczystych, rzek nizinnych piaszczysto- gliniastych, rzek przyujściowych będących pod wpływem wód słonych, potoków organicznych, rzek w dolinie zatorfionej, cieków łączących jeziora; 8 Dla potoków nizinnych żwirowych oraz rzek nizinnych żwirowych. 1 Wartość dla dobrego stanu ekologicznego ELEMENTY BIOLOGICZNE Temperatura wody (◦C) Wskaźnik okrzemkowy IO Makrofitowy Indeks Rzeczny Chlorofil „a” (μg/l) Nazwa wskaźnika Wartość dla bardzo dobrego stanu ekologicznego wód powierzchniowych płynących na obszarze dorzecza, uznanych za naturalne oraz silnie zmienione, bądź sztuczne. Tabela
  7. Wartości graniczne wybranych wskaźników jakości biologicznej i fizyko - chemicznej wód ustalonych jako cele środowiskowe dla jednolitych części w. rcl .go v.p l ww Monitor Polski Nr 38 — 1804 — Poz. 425 Monitor Polski Nr 38 — 1805 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Cele środowiskowe dla wód podziemnych ustalonych na mocy Art. 4 RDW Zgodnie z definicją umieszczoną w RDW dobry stan wód podziemnych oznacza stan osiągnięty przez część wód podziemnych, jeżeli zarówno jej stan ilościowy, jak i chemiczny jest określony jako co najmniej „dobry”. RDW w art. 4 przewiduje dla wód podziemnych następujące główne cele środowiskowe: zapobieganie dopływowi lub ograniczenia dopływu zanieczyszczeń do wód podziemnych, zapobieganie pogarszaniu się stanu wszystkich części wód podziemnych (z zastrzeżeniami wymienionymi w RDW), zapewnienie równowagi pomiędzy poborem a zasilaniem wód podziemnych, wdrożenie działań niezbędnych dla odwrócenia znaczącego i utrzymującego się rosnącego trendu stężenia każdego zanieczyszczenia powstałego w skutek działalności człowieka. Dla spełnienia wymogu niepogarszania stanu części wód, dla części wód będących w co najmniej dobrym stanie chemicznym i ilościowym, celem środowiskowym będzie utrzymanie tego stanu. Stan chemiczny wód podziemnych Ocena stanu chemicznego wód podziemnych prowadzona jest głównie na podstawie wartości progowych elementów fizykochemicznych określających stan chemiczny wód podziemnych odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu wg rozporządzenia w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych. Zgodnie z powyższym cele środowiskowe są reprezentowane przez wartości progowe, określone dla klasy III jakości wód podziemnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu przepisów mówiących, że stan chemiczny uznaje się za dobry w przypadku, gdy przekroczenia wartości progowych dla dobrego stanu chemicznego występują, ale są one związane z naturalnie podwyższonym tłem niektórych jonów lub ich wskaźników. ww Dodatkowymi parametrami, które uwzględniane są w wyznaczaniu celów środowiskowych są: brak efektów zasolenia występującego na skutek oddziaływania antropogenicznego (nadmierna eksploatacja wód podziemnych, ascenzja wód zasolonych), zmiany przewodności elektrolitycznej właściwej (PEW), świadczącej o ogólnej mineralizacji, na takim poziomie, że nie wykazują efektów zasolenia wód podziemnych, Monitor Polski Nr 38 — 1806 — Poz. 425 wskaźniki fizykochemiczne wód podziemnych są na takim poziomie, że nie w. rcl .go v.p l zagrażają osiągnięciu celów środowiskowych przez wody powierzchniowe. Stan ilościowy wód podziemnych Głównym wyznacznikiem dobrego stanu ilościowego dla jednolitych części wód podziemnych jest zapewnienie zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania przy długoterminowej średniorocznej wartości poboru z ujęć wód podziemnych. Opisane jest to wzorem: ΔQ = ZD – PU* Gdzie: ZD – dostępne do zagospodarowania zasoby JCWPd PU – całkowity pobór wód podziemnych (w tym odwodnienia) * - wg Herbich
(2006)Dodatkowymi parametrami które uwzględniane są w wyznaczaniu celów środowiskowych są: poziom wód podziemnych nie podlega takim wahaniom, które mogłyby doprowadzić do: o niespełnienia celów środowiskowych przez wody powierzchniowe, o wystąpienia znacznych obniżeń zwierciadła wód podziemnych, o wystąpienia szkód w ekosystemach lądowych zależnych od wód podziemnych, kierunki zmian krążenia wód podziemnych nie powodują intruzji wód słonych. Poniżej zestawiono w ujęciu tabelarycznym informacje o wartościach granicznych wybranych wskaźników jakości fizykochemicznej wód ustalonych jako cele środowiskowe dla jednolitych części wód podziemnych (tab. nr 4). W tabeli nr 5 podano parametry dla ustalenia celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych na obszarze dorzecza oraz informację o ilościach części wód wykazująca obecnie dobry stan chemiczny ww i ilościowy. Monitor Polski Nr 38 — 1807 — Poz. 425 Tabela 4. Wartości graniczne wybranych wskaźników jakości fizykochemicznej wód, ustalonych jako w. rcl .go v.p l cele środowiskowe dla jednolitych części wód podziemnych Nazwa wskaźnika Tło hydrogeochemiczne1) (zakres wartości stężeń charakterystycznych) Wartość dla bardzo dobrego stanu chemicznego Wartość dla dobrego stanu chemicznego Wartość dla umiarkowanego stanu chemicznego klasa I klasa II klasa III ELEMENTY OGÓLNE Odczyn (pH) 6,5 – 8,5 Ogólny węgiel organiczny (mgC/
  1. l)1 - 10 5 10*) 10*) Przewodność elektrolityczna w 20 ° (μS/
  2. cm)200 - 700 700 2500*) 2500*) 4 - 20 <10 12 16 0-5 >1 0,5 - 1 < 0,51 Temperatura (°C) Tlen rozpuszczony (mg/
  3. l)6,5 – 9,5 ELEMENTY NIEORGANICZNE Amonowy jon (mgNH4/
  4. l)0-1 0,5 1,0 1,5 AntymonH (mgSb/
  5. l)0 – 0,001 0,005*) 0,005*) 0,005*) ArsenH (mgAs/
  6. l)0,00005 – 0,02 0,01*) 0,01*) 0,02 H Azotany (mgNO3/
  7. l)0-5 10 25 50 AzotynyH (mg NO2/
  8. l)0 – 0,3 0,03 0,15 0,5 Bar (mgBa/
  9. l)0,01 – 0,3 0,3 0,5 0,7 Beryl (mgBe/
  10. l)0 – 0,0005 0,0005 0,05 0,1 BorH (mgB/
  11. l)0,01 – 0,50 0,5 1*) 1*) Chlorki (mgCl/
  12. l)2 - 60 60 150 250 0,0001 – 0,01 0,01 0,05*) 0,05*) H Chrom (mgCr/
  13. l)- 0,1 0,05*) 0,05*) 0 – 0,02 0,02 0,1 0,2 Cynk (mgZn/
  14. l)0,005 – 0,05 0,05 0,5 1 FluorkiH (mgF/
  15. l)0,05 – 0,5 0,5 1 1,5 Fosforany (mgPO4/
  16. l)0,01 - 1 0,5*) 0,5*) 1 0,05 – 0,1 0,1 0,2 0,2 0,0001 – 0,0005 0,001 0,003 0,005 ww Cyjanki wolneH (mgCN/
  17. l)Cyna (mgSn/
  18. l)H Glin (mgAl/
  19. l)H Kadm (mgCd/
  20. l)Monitor Polski Nr 38 0 – 0,001 Poz. 425 0,02 0,05 0,2 w. rcl .go v.p l Kobalt (mgCo/
  21. l)— 1808 — Magnez (mgMg/
  22. l)0,5 - 30 30 50 100 Mangan (mgMn/
  23. l)0,01 – 0,4 0,05 0,4 1*) Miedź (mgCu/
  24. l)0,001 – 0,02 0,01 0,05 0,2 Molibden (mgMo/
  25. l)0 – 0,003 0,003 0,02*) 0,02*) 0,001 – 0,005 0,005 0,01 0,02 Ołów (mgPb/
  26. l)0,001 – 0,01 0,01 0,025 0,1*) Potas (mgK/
  27. l)0,5 - 10 10*) 10*) 15 Rtęć (mgHg/
  28. l)0,00005 – 0,001 0,001*) 0,001*) 0,001*) SelenH (mgSe/
  29. l)0,00001 – 0,005 0,005 0,01*) 0,01*) Siarczany (mgSO4/
  30. l)5 – 60 60 250*) 250*) Sód (mgNa/
  31. l)1 – 60 60 200*) 200*) SrebroH (mgAg/
  32. l)0 – 0,001 0,001 0,05 0,1*) Tal (mgTl/
  33. l)0 - 0,01 0,001 0,01 0,02 Tytan (mgTi/
  34. l)0 – 0,01 0,01 0,05 0,1 Uran (mgU/
  35. l)0,000003 – 0,0003 0,009 0,009 0,03 Wanad (mgV/
  36. l)0,000006 – 0,004 0,004 0,02 0,05 Wapń (mgCa/
  37. l)2 - 200 50 100 200 60 - 360 200 350 500 0,02 - 5 0,2 1 5 NikielH (mgNi/
  38. l)H H Wodorowęglany (mgHCO3/
  39. l)Żelazo (mgFe/
  40. l)ELEMENTY ORGANICZNE H AOX – adsorbowe związki chloroorganiczne (mgCl/
  41. l)Benzo(a)pirenH (mg/
  42. l)H Benzen 0 – 0,0001 0,01 0,02 0,06 0,000001 – 0,00001 0,00001 0,00002 0,00005 0 0,001 0,005 0,01 H 0 0,005 0,03 0,1*) 0 – 0,001 0,001 0,005 0,01 0 0,01 0,1 0,3 0 0,0001*) 0,0001*) 0,0001*) Suma pestycydów3)H (mg/
  43. l)0 0,0001*) 0,0001*) 0,0001*) ww BTX - lotne węglowodory aromatyczne Fenole (indeks fenolowy) Substancje ropopochodne Pestycydy2) H (mg/
  44. l)Monitor Polski Nr 38 — 1809 — Substancje powierzchniowo czynne anionowe (mg/
  45. l)Substancje powierzchniowo czynne anionowe i nieanionowe (mg/
  46. l)Tetrachloroeten H (mg /
  47. l)Poz. 425 0,0005*) 0,0005*) 0,0005*) 0 0,1 0,2 0,5 0 - 0005 0,001 0,01 0,05 0 – 0,003 0,001 0,01 0,05 0,000001 – 0,0001 0,0001 0,0002 0,0003 w. rcl .go v.p l 0 Trichloroeten H (mg /
  48. l)H WWA – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (mg/
  49. l)W przypadku metali podane wartości graniczne odnoszą się do ich formy rozpuszczonej. 1) Tło hydrogeochemiczne wg Katalogu wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania - S. Witczak, A. F. Adamczyk, 1995 (zmodyfikowane). 2) Termin „pestycydy" obejmuje organiczne: insektycydy, herbicydy, fungicydy, nematocydy, akarycydy, algicydy, rodentycydy, slimicydy, a także produkty pochodne oraz ich pochodne metabolity, a także produkty ich rozkładu i reakcji; oznacza się jedynie te pestycydy, których występowania w wodzie można oczekiwać; określone dla pestycydów wartości graniczne stosuje się do każdego poszczególnego pestycydu. 3) Suma pestycydów oznacza sumaryczna zawartość poszczególnych pestycydów wykrytych i oznaczonych ilościowo w ramach badań monitoringowych H - element fizykochemiczny, dla którego nie dopuszcza się przekroczenia wartości granicznej przy określaniu klasy jakości wód podziemnych w punkcie pomiarowym ) * Brak dostatecznych podstaw do zróżnicowania wartości granicznych w niektórych klasach jakości; przy klasyfikacji do oceny przyjmuje się klasę o najwyższej jakości spośród klas posiadających tę samą wartość graniczną Tabela 5. Parametry dla ustalenia celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych na obszarze dorzecza ww Parametry dla ustalenia celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych na obszarze dorzecza Liczba JCWPd wykazująca Liczba Wartość progowa dla obecnie dobry wszystkich Nazwa parametru parametru stan chemiczny JCWPd i ilościowy PARAMETRY CHEMICZNE Określona dla klasy III wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca Wskaźniki fizyko2008 r. w sprawie chemiczne 1 1 kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) Występowanie Nie występuje efektów zasolenia Monitor Polski Nr 38 — 1810 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Zmiany PEW świadczące o Nie występuje zasoleniu Zagrożenie dla osiągnięcia celów Nie występuje środowiskowych przez wody powierzchniowe PARAMETRY ILOŚCIOWE Nieprzekraczanie Pobór wód dostępnych zasobów do podziemnych zagospodarowania Znaczne zmiany położenia Nie występują zwierciadła wody Zmiana kierunków Nie występuje krążenia wody Odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych (derogacje) Zgodnie z art. 4 RDW cele środowiskowe powinny zostać osiągnięte do 2015 roku. Dyrektywa przewiduje odstępstwa od założonych celów środowiskowych, jeżeli ich osiągnięcie dla danej części wód w ustalonym terminie nie będzie możliwe z określonych przyczyn. W myśl art. 4 RDW, odstępstwa zdefiniowane są następująco: odstępstwa czasowe – dobry stan wód może zostać osiągnięty do roku 2021 lub najpóźniej do 2027 (art. 4.4 RDW), ustalenie celów mniej rygorystycznych (art. 4.5 RDW), czasowe pogorszenie stanu wód (art. 4.6 RDW), nieosiągnięcie celów ze względu na realizację nowych inwestycji (art. 4.7 RDW). Odstępstwa czasowe, czyli przedłużenie terminu realizacji zadań RDW do 2021 lub 2027 roku, można wyznaczyć dla części wód ze względu na: brak możliwości technicznych wdrażania działań, ww dysproporcjonalne koszty wdrożenia działań, warunki naturalne niepozwalające na poprawę stanu części wód. Dążenie do osiągnięcia celów mniej rygorystycznych jest możliwe dla tych części wód, które zostały zmienione w wyniku działalności człowieka w taki sposób, że doprowadzenie ich do stanu (potencjału) dobrego jest niemożliwe ze względu na: brak możliwości technicznych wdrożenia działań, dysproporcjonalne koszty wdrożenia działań. Monitor Polski Nr 38 — 1811 — Poz. 425 RDW dopuszcza wyznaczenie derogacji dla jednolitych części wód również w sytuacji, w. rcl .go v.p l gdy osiągnięcie celów jest niemożliwe w wyniku: nowych zmian w charakterystykach fizycznych jednolitych części, nowych form zrównoważonej działalności gospodarczej człowieka. Stosowanie powyższych odstępstw w osiągnięciu celów środowiskowych możliwe jest w określonych warunkach, wymienionych w art. 4 RDW. Na obszarze dorzecza wszystkie części wód osiągną do 2015 r. cele środowiskowe ww zgodnie z RDW, dlatego nie wskazano derogacji. Monitor Polski Nr 38 — 1812 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l 9. Podsumowanie analizy ekonomicznej korzystania z wód Podstawowym celem analizy ekonomicznej korzystania z wód jest analiza zwrotu kosztów za usługi wodne, zarówno na poziomie finansowym, jak i ekonomicznym dla poszczególnych sektorów gospodarki i form korzystania z wód. Pozwoli to odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu wdrożona została zasada „zanieczyszczający płaci” oraz „użytkownik płaci”. Użytkownicy wód w Polsce zobowiązani są do ponoszenia kosztów korzystania z zasobów wodnych, poprzez uiszczanie opłat za pobór wód i zrzut ładunków zanieczyszczeń, na podstawie ustalanych corocznie przez Radę Ministrów stawek opłat, przyczyniając się w ten sposób do realizacji przepisów art. 9 RDW. W polskim systemie prawnym funkcjonuje również system zwolnień z opłat, wynikający z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (zwolnienie wody do przerzutów, celów energetycznych, nawodnień rolniczych i napełniania stawów rybnych). Charakterystyka ekonomiczna obszaru dorzecza. Powierzchnia obszaru dorzecza Dniestru, leżącego w granicach Polski, wynosi 233 km2. Według danych GUS obszar dorzecza na koniec 2007 r. zamieszkiwało 15 680 mieszkańców, co stanowiło 0,04% populacji całej Polski. Stopa bezrobocia wynosiła 21,5 %. Średnie wynagrodzenie brutto w 2007 r. wynosiło 2 305,75 zł. W odniesieniu do całkowitej ilości przedsiębiorstw Polski, wartość procentowa podmiotów gospodarczych na obszarze dorzecza Dniestru wynosiła 0,06 %. Poniższa tabela przedstawia podmioty gospodarcze pogrupowane według sektorów przemysłu oraz ich procentowy udział na obszarze dorzecza. Tabela 6. Struktura przedsiębiorstw na obszarze dorzecza Dniestru. Sektory przemysłu % przedsiębiorstw na obszarze dorzecza 17.46 Rybactwo. 0.05 ww Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo. Górnictwo i przetwórstwo przemysłowe Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę. 9.34 0.24 Budownictwo 8.08 Handel hurtowy i detaliczny 31.54 Usługi 24.82 Administracja publiczna i obrona narodowa 2.08 Edukacja 2.81 Monitor Polski Nr 38 — 1813 — Poz. 425 3.58 SUMA 100.00 w. rcl .go v.p l Ochrona zdrowia i pomoc społeczna Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze komunalnym Źródłem danych do obliczeń były dane pochodzące z badań ankietowych przeprowadzonych przez poszczególne RZGW wśród operatorów, po ich eksperckiej weryfikacji. Jako rok bazowy dla obliczeń przyjęto 2006. Usługi wodno-kanalizacyjne w sektorze komunalnym świadczone są przez podmioty zajmujące się dostarczaniem wody, odbiorem i oczyszczaniem ścieków lub świadczeniem obu wymienionych usług. Z tego powodu opis statystyczny próby stanowiącej przedmiot badań prowadzony jest oddzielnie dla obu usług. Jest to zgodne z wiodącymi zaleceniami w zakresie zwrotu kosztów w sektorze: należy dążyć do rozdzielenia rachunku kosztów obu usług. Rynek usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków obsługiwany jest przez operatorów, których można podzielić wg ich statusu prawnego na: zakłady budżetowe wraz z pozostałymi jednostkami działającymi na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.), podmioty prawa handlowego - spółki, pozostałe formy prawne. Zakres analiz Podstawowym celem analizy było określenie stopnia zwrotu kosztów usług dostarczania wody oraz odbioru i oczyszczania ścieków. Dodatkowo został przeprowadzony szereg analiz, charakteryzujących strukturę świadczonych usług: wpływ dotacji na stopę zwrotu kosztów, badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody w zależności ww od wielkości produkcji, związek jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością strat, związek między wysokością opłat za korzystanie ze środowiska a jednostkowym kosztem dostarczania wody, związek między podatkiem VAT i ceną usług, zależność pomiędzy formą prawną operatora a kosztami świadczonych usług, finansowanie skrośne, Monitor Polski Nr 38 — 1814 — Poz. 425 wpływ odpisów amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę i podatku od nieruchomości w. rcl .go v.p l na koszty. Zwrot kosztów w sektorze komunalnym – zaopatrzenie w wodę Wartość rynku zaopatrzenia w wodę w Polsce w roku bazowym 2006 oscylowała w granicach 4,3 mld zł. Finansowy zwrot kosztów Finansową stopę zwrotu kosztów obliczono porównując całkowite koszty dostarczania wody z całkowitymi przychodami z tej działalności. Należy jednak wziąć pod uwagę potencjalne przekłamanie wynikające z faktu, iż część podmiotów prowadzi również inną działalność (np. utrzymanie dróg, gospodarka odpadami), ponadto świadczą one usługi (np. laboratoryjne, projektowe). Finansowa stopa zwrotu kosztów dla całej Polski w roku 2006 wyniosła 104,7%, natomiast po uwzględnieniu wpływu dotacji – 103,8%. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody w zależności od wielkości produkcji Statystyczna analiza badanej zbiorowości nie wykazała jakiegokolwiek związku pomiędzy roczną wielkością sprzedaży, a jednostkowym kosztem. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością strat Zbadano związek strat z kosztem dostarczenia wody zarówno biorąc pod uwagę same straty, jak i sumę strat i zużycia na cele technologiczne. W obu przypadkach nie uzyskano związku tych wielkości z kosztem jednostkowym zaopatrzenia w wodę. Stopień dopasowania równań regresji w obu przypadkach nie przekraczał 0,02 przy wartościach wymaganych od 0,9 wzwyż. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością opłat za korzystanie ze środowiska - pobór wody Nie stwierdzono istotnego statystycznie związku pomiędzy jednostkowymi płatnościami za pobór, a jednostkowym kosztem produkcji. ww Ma to pewne wsparcie natury praktycznej – najwyższe opłaty związane są z poborem wysokiej klasy wód podziemnych, niewymagających uzdatniania – wykluczona jest więc składowa kosztów związana z uzdatnianiem. W całym kraju udział opłat za pobór wód w całkowitych kosztach zaopatrzenia w wodę wyniósł 2,81%. Podatek VAT w procesie zaopatrzenia w wodę Informacje o podatku VAT przekazane w ankietach przez operatorów okazały się niemiarodajne (bardzo często podawano wartość podatku „VAT należny” dla całego Monitor Polski Nr 38 — 1815 — Poz. 425 przedsiębiorstwa, a nie dla działalności zaopatrzenia w wodę). W efekcie przeprowadzenie w. rcl .go v.p l jakiejkolwiek analizy nie było możliwe. Formy własności operatorów, a koszty świadczonych przez nich usług Obliczenia wskazują, że koszty w zakładach budżetowych są nieco niższe niż przeciętne, a w spółkach wyższe od przeciętnej dla całego kraju. Jest to jednak obraz statyczny dotyczący pojedynczego roku, a koszty operatora zależą od strategii jego działalności w dłuższym okresie czasu. Tak więc wyniki nie pozwalają na rzetelne wnioskowanie czy konkretny rodzaj formy prawnej umożliwia obniżenie rzeczywistych kosztów. Zróżnicowanie cen wg poszczególnych grup taryfowych – subwencje krzyżowe (skrośne) Zróżnicowanie cen dla poszczególnych grup taryfowych powinno być uzasadnione wyłącznie zróżnicowanymi kosztami produkcji. Jedyną składową, która różnicuje koszty produkcji jest opłata za pobór wód, a dokładnie celowe zróżnicowanie stawki tej opłaty (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 106, poz. 723). Możliwe jest jednak przedstawienie jedynie statystycznego opisu zgromadzonej bazy danych, ze względu na brak możliwości precyzyjnego określenia wysokości subsydiów krzyżowych. Przeprowadzone w badaniach obliczenia pozwalają zaryzykować przypuszczenie, że przynajmniej 21% wody jest sprzedawana w sytuacji subwencji krzyżowych. Nie wykazano natomiast wpływu różnicowania kosztów na decyzję o zróżnicowaniu taryf. Obliczenia wykazały również brak wpływu różnicowania cen na finansową stopę zwrotu. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością odpisów amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę infrastruktury oraz podatku od nieruchomości Wszystkie 3 analizowane kategorie stanowią istotną składową w strukturze kosztów operatorów. Odnosząc sumę kosztów z tytułu: amortyzacji, opłat za użyczenie/dzierżawę i podatku od nieruchomości - do kosztów ogółem, otrzymano wskaźnik 24,1%. Zwrot kosztów w sektorze komunalnym – odbiór i oczyszczanie ścieków. ww Wartość rynku odbioru i oczyszczania ścieków zbliżyła się w Polsce w roku 2006 (rok bazowy obliczeń) do poziomu 3,4 mld zł. Finansowy zwrot kosztów Finansową stopę zwrotu kosztów obliczono porównując całkowite koszty odbioru i odprowadzania ścieków z całkowitymi przychodami z tej działalności. Należy jednak, podobnie jak w przypadku zaopatrzenia w wodę, wziąć pod uwagę potencjalne przekłamanie wynikające Monitor Polski Nr 38 — 1816 — Poz. 425 z faktu, iż część podmiotów prowadzi również inną działalność (np. utrzymanie dróg, w. rcl .go v.p l gospodarka odpadami), ponadto świadczą one usługi (np. laboratoryjne, projektowe). Finansowa stopa zwrotu w całej Polsce w roku 2006 wyniosła 101,3%, natomiast po uwzględnieniu wpływu dotacji gminnych zmalałą do 99,6%. Wpływ dotacji na stopę zwrotu kosztów Łączna kwota dotacji jest niewielka (54,5 mln zł w 2006 r. co stanowi ok. 1,6% przychodów) – nie wpływają zatem istotnie na stopę zwrotu. Po korekcie o wielkość dotacji od gmin finansowa stopa zwrotu dla usługi odbioru ścieków zmalała do poziomu 99,6% (dla całego kraju) - czyli o 1,7%. Badanie związku jednostkowego kosztu odbioru i oczyszczania ścieków w zależności od wielkości operatora Statystyczna analiza badanej zbiorowości nie wykazała jakiegokolwiek związku pomiędzy roczną wielkością świadczonych usług, a jednostkowym kosztem odbioru i oczyszczania ścieków. Badanie związku jednostkowego kosztu dostarczania wody z wysokością opłat za korzystanie ze środowiska – odbiór i oczyszczanie ścieków. Nie stwierdzono istotnego statystycznie związku pomiędzy jednostkowymi płatnościami za zrzut, a jednostkowymi kosztami odbioru i oczyszczania. Opłata za zrzut ładunków nie odgrywa znaczącej roli w kosztach ani też w cenie usługi. Jednak w przypadku niskiego stopnia oczyszczania lub nieuregulowanego statusu formalno-prawnego (brak/częściowy brak pozwolenia) – może okazać się znacząca. Wysokie jednostkowe opłaty za zrzut ładunków do wód nie determinują wysokich kosztów świadczenia usług. Udział opłat za zrzut w kosztach ogółem wyniósł przeciętnie 2,87%. Odchylenia pomiędzy obszarami działania RZGW i obszarami dorzeczy były jednak znacznie większe niż dla opłat za pobór wód (tam było to 0,5%) – dla ładunków zanieczyszczeń udział wahał się od 1,7% do 10,2%. Średnia opłata za zrzut przypadająca na 1 m3 ścieków podlegających opłacie (odebranych) wyniosła 7,8 gr/m3. Podatek VAT w procesie odbioru i oczyszczania ścieków. ww Informacje o podatku VAT przekazane w ankietach przez operatorów okazały się niemiarodajne (bardzo często podawano wartość podatku „VAT należny” dla całego przedsiębiorstwa a nie dla działalności odbiór i oczyszczanie ścieków). W efekcie przeprowadzenie jakiejkolwiek analizy nie było możliwe. Formy własności operatorów, a koszty świadczonych przez nich usług Różnice dla kosztów jednostkowych pomiędzy dwoma podstawowymi grupami operatorów: (
  50. a)działającymi na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o finansach publicznych i (
  51. b)spółkami wynosi ok. 1%. Odwrotnie niż w przypadku zaopatrzenia w wodę Monitor Polski Nr 38 — 1817 — Poz. 425 nieco wyższe koszty mają zakłady budżetowe. Różnice są jednak marginalne i nie mogą w. rcl .go v.p l stanowić podstawy do jakiegokolwiek wnioskowania statystycznego. Jednak podobnie jak w przypadku zaopatrzenia w wodę, prezentowany obraz – jest obrazem statycznym, dotyczącym pojedynczego roku, a koszty operatora zależą od strategii jego działalności w dłuższym okresie czasu. Zróżnicowanie cen wg poszczególnych grup taryfowych – subwencje krzyżowe (skrośne) Zróżnicowanie cen dla poszczególnych grup taryfowych powinno być uzasadnione wyłącznie zróżnicowanymi kosztami produkcji. Jedyną składową, która różnicuje koszty świadczonych usług jest opłata za zrzut ładunków zanieczyszczeń, a dokładnie zróżnicowanie stawek jednostkowych tych opłat wg rodzaju ścieków (komunalne, bytowe) (§ 3 rozporządzenia w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska). Proces weryfikacji informacji podanych przez operatorów - czy zróżnicowanie cen wynika ze zróżnicowania cząstkowych kosztów świadczenia usługi jest jednak w praktyce niemożliwy. Finansowa stopa zwrotu liczona osobno dla zbiorowości stosującej ceny jednolite była wyższa (103%) od średniej ze zbiorowości stosującej ceny niejednolite (101,3%). Badanie związku jednostkowego kosztu odbioru i odprowadzania ścieków z wysokością odpisów amortyzacyjnych, opłat za dzierżawę infrastruktury oraz podatku od nieruchomości Wszystkie trzy analizowane kategorie stanowią istotną składową w strukturze kosztów operatorów. Odnoszą sumę kosztów z tytułu: amortyzacji, opłat za użyczenie/dzierżawę i podatku od nieruchomości - do kosztów ogółem, otrzymano wskaźnik 37,8% . Ekonomiczna stopa zwrotu kosztów w sektorze komunalnym Obliczenia przeprowadzono łącznie dla całej działalności sektora wod – kan (zaopatrzenie w wodę i odbiór ścieków). W porównaniu do obliczeń stopy finansowej modyfikacji podlega pojęcie kosztów. Jest ono rozszerzone z kosztów ponoszonych przez operatorów (znowu suma: woda i ścieki) na sumę kosztów operatorów oraz kosztów środowiskowych i zasobowych. Te ostatnie mają umowną wartość 01. ww Ekonomiczna stopa zwrotu w sektorze komunalnym wynosi dla całego kraju 60%. O takiej wartości zadecydowała duża kwota kosztów środowiskowych przypisanych do tego sektora. 1 Założenia do przyjęcia zerowej wartości kosztów zasobowych znajdują się w podrozdziale Oszacowanie kosztów środowiskowych i zasobowych Monitor Polski Nr 38 — 1818 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Zwrot kosztów usług wodnych w sektorze przemysłu Zgodnie z RDW użytkownicy przemysłowi są to użytkownicy korzystający z własnych ujęć oraz indywidualnych urządzeń do zrzutu zanieczyszczeń. Nie jest to do końca zgodne z rzeczywistością, gdyż istnieją w praktyce zakłady przemysłowe pobierające wodę i odprowadzające ścieki do sieci komunalnej. Stosując podejście zgodnie z RDW, zostały one uwzględnione w obliczeniach dla sektora komunalnego. W obecnej chwili można przyjąć, że zwrot kosztów finansowych usług wodnych w tym sektorze wynosi 100%. Założenie takie jest w pełni uzasadnione z uwagi na fakt, iż w Polsce nie są stosowane dopłaty do działalności operacyjnej związanej z poborem wody oraz odbiorem ścieków w przemyśle, natomiast opłaty za korzystanie ze środowiska ponoszone są przez wszystkie podmioty w tym sektorze. Jednak, biorąc pod uwagę poziom ekonomiczny, stopa zwrotu jest inna. Aby oszacować ekonomiczną stopę zwrotu kosztów ponoszonych na bieżącą ochronę wód, należało oszacować zewnętrzne koszty środowiskowe. Ekonomiczna stopa zwrotu w przemyśle niosła dla obszaru Polski 84%. Zwrot kosztów usług wodnych w rolnictwie i leśnictwie W przypadku sektora rolniczego w Polsce, wskazywana w RDW zasada „zanieczyszczający płaci” oraz „użytkownik płaci” nie jest egzekwowana w pełni. Pobory wody powierzchniowej do nawodnień rolniczych i leśnych oraz do napełniania stawów hodowlanych, zwolnione są z opłat. Przytoczone zwolnienie dotyczy również tylko częściowego ponoszenia kosztów utrzymania niezbędnej infrastruktury. Usługi wodne w sektorze rolnictwa i leśnictwa obejmują przede wszystkim kształtowanie stosunków wodnych poprzez nawadnianie oraz odwadnianie, a także pobór wody na potrzeby hodowli ryb. Brakuje jednak szczegółowych danych dotyczących tych kosztów. Identyfikacja poszczególnych rodzajów kosztów Zidentyfikowano dwa podstawowe źródła kosztów związanych z gospodarką wodną w sektorze rolnictwa. Dominujące są koszty środowiskowe, zaś drugim co do wielkości ww źródłem kosztów są koszty związane z działalnością melioracyjną. Pozostałe koszty to opłaty wniesione z tytułu poboru wód oraz zrzutu ładunków zanieczyszczeń, (odpowiednio: 4,6 + 0,25 mln zł) oraz opłaty nie naliczone za pobór w wysokości ok. 21-35 mln zł. Analiza zwrotu kosztów w tym sektorze została przeprowadzona na podstawie formularza statystycznego RRW-10 (Sprawozdanie ze stanu ilościowego oraz utrzymania wód i urządzeń melioracji wodnych) zawierającego dane za rok 2006. Ponieważ formularz ten odnosi się do obszarów województw, konieczne było przeliczenie zawartych w nim informacji na układ zlewniowy. Monitor Polski Nr 38 — 1819 — Poz. 425 Na podstawie danych z formularza obliczona została finansowa stopa zwrotu kosztów, zaś w. rcl .go v.p l następnie uwzględniając obliczoną w opracowaniu Oszacowanie kosztów zasobowych i środowiskowych wysokość kosztów środowiskowych określono ekonomiczną stopę zwrotu kosztów. Finansowa stopa zwrotu kosztów za usługi wodne w rolnictwie w Polsce wyniosła 49,4%, natomiast ekonomiczna stopa zwrotu – 7,5%. Zwrot kosztów w sektorze rolnictwa i leśnictwa jest stosunkowo niewielki. Wynika to z faktu, iż usługi wodne w tym sektorze zwolnione są z opłat za korzystanie ze środowiska, a ponadto użytkownicy nie ponoszą kosztów utrzymania infrastruktury. Wyjątkiem jest pobór wód podziemnych na potrzeby nawodnień, jednak w Polsce występuje on niezmiernie rzadko. Zwrot kosztów usług wodnych w pozostałych formach korzystania z wód Dla przeprowadzenia analizy zwrotu kosztów w pozostałych formach korzystania z wód, czyli w tzw. usługach bezpośredniego oddziaływania na wodę, obok wymaganych prawem UE sektorów: komunalnego, rolnictwa i przemysłu, biorąc jednocześnie pod uwagę brak wytycznych dla wskazania konkretnych form korzystania, umocowanych prawem unijnym, bądź krajowym, przyjęto jako trzy kolejne formy korzystania mogące znacząco oddziaływać na wody: hydroenergetykę, żeglugę, zarządzanie ryzykiem powodziowym. Zakłada się ponadto istnienie innych form korzystania z wód, takich jak rekreacyjny połów ryb, wszelkiego rodzaju sporty wodne itd. Z pewnym uproszczeniem przyjmuje się, że formy te nie oddziaływają znacząco na wody. Hydroenergetyka Wykorzystanie wody do produkcji energii elektrycznej jest w zasadzie wolne od opłat. Formułując takie stwierdzenie pomijane są pewne koszty, tj. koszt uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód oraz przypadki obciążania użytkowników (dzierżawców) ww opłatą za użytkowanie gruntów pokrytych wodą, w granicach zasięgu jazu. Nie są to jednak klasyczne opłaty za piętrzenie czy wykorzystanie wody do celów hydroenergetycznych. W polskim systemie prawnym brak jest opłat rekompensujących negatywne zjawiska związane z wykorzystaniem wody do celów hydroenergetycznych (takich jak: utrudniona migracja ryb, obniżenie zawartości tlenu). W zakresie hydroenergetyki, stopa zwrotu może być liczona, ale osobno dla poszczególnych obiektów służących tym celom. Prawidłowa kalkulacja wymaga uwzględnienia odpisów amortyzacyjnych. Monitor Polski Nr 38 — 1820 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Zarządzenie ryzykiem powodziowym W zakresie działań związanych z zarządzaniem ryzykiem powodziowym, w Polsce nie istnieją żadne opłaty nakładane na potencjalnych beneficjentów (osoby, które doświadczają zmniejszenia ryzyka). Zabezpieczenia przed powodzią dostarczane są przez władze publiczne na zasadzie dóbr publicznych tzn. dostęp do nich jest nieograniczony, a użytkowanie wolne jest od opłat. Nieodpłatne dostarczanie usług polegających na zmniejszeniu ryzyka powodziowego nie oznacza automatycznie braku opłat za korzystanie ze środowiska, jednak faktycznie czynności związane z ograniczaniem ryzyka powodziowego nie podlegają opłatom za korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. W związku z powyższym w zakresie zarządzania ryzykiem powodziowym dopóty dopóki świadczenie to dostarczane będzie na zasadzie dóbr publicznych, liczenie stopy zwrotu nie ma merytorycznego sensu. Żegluga Opłaty związane z żeglugą nakładane są w Polsce za: tkm ładunku (lub iloczyn miejsc pasażerskich i
  52. km)oraz odrębnie za śluzowania. Zróżnicowanie stawek dotyczy poszczególnych dróg wodnych, rodzaju ładunku, sposobu transportu. W przypadku śluzowania zróżnicowanie dotyczy pory dnia. Przychody jednak są tak nikłe, iż nie można mówić o jakimkolwiek zwrocie kosztów, nawet ograniczonym do kosztów operacyjnych. Analiza opinii użytkowników dróg wodnych wskazuje, że podstawowym problemem jest jakość szlaków, a nie obciążenie kosztami opłat. W sytuacji niskiego natężenia przewozów, przychody z opłat są nikłe i nie wystarczają do utrzymania istniejących dróg, kłopotliwe jest też wykazanie celowości wsparcia takich inwestycji ze środków publicznych. Dla żeglugi obliczenia stóp zwrotu nie są możliwe nawet w przypadku zawężenia do stopy finansowej. Przeszkodą formalną jest brak odpisów amortyzacyjnych (nie są naliczane), kolejnym źródłem niedokładności jest brak metodyki alokacji korzyści na poszczególnych beneficjentów w obiektach służących między innymi żegludze. Przyjmowanie arbitralnych założeń może zmienić obliczenia o kilkaset procent. Takie szacunki nie mogą być przesłanką ww do rewizji opłat wnoszonych przez beneficjentów Oszacowanie kosztów zasobowych i środowiskowych RDW wymaga, oprócz obliczenia kosztów finansowych usług wodnych, oszacowania kosztów środowiskowych i zasobowych. Obliczenia zostały przeprowadzone dla obszaru całego kraju, dla poszczególnych obszarów dorzeczy oraz obszarów działania RZGW, uwzględniając podział na regiony wodne. Monitor Polski Nr 38 — 1821 — Poz. 425 w. rcl .go v.p l Koszty zasobowe Koszt zasobowy = koszt alternatywny = koszt utraconych korzyści. Koszty zasobowe czyli koszty utraconych korzyści występują wtedy, gdy istnieje alternatywny sposób (sposoby) wykorzystania danego dobra, wykluczający się z innymi. Koszt utraconych korzyści równy jest korzyściom z najlepszego alternatywnego wykorzystania danego dobra (zasobu). Obliczanie kosztów zasobowych odbywało się w 2 krokach: określenie ilościowego deficytu zasobów wodnych w danej jednostce obliczeniowej (jednostką tą może być: cały kraj, dorzecze, obszar RZGW), przypisanie konkretnej wartości jednostkowej do korzyści utraconych w wyniku zidentyfikowanego deficytu wody (w zł/m3 deficytu wody rocznie). Przypisanie wartości zerowej do kosztów zasobowych w Polsce jest rezultatem przeprowadzonych analiz, ale jednocześnie wynika z pewnych założeń przyjętych z konieczności wywołanej brakiem odpowiedniego mechanizmu gromadzenia informacji. W przypadku pojawienia się możliwości pozyskania nowych, niedostępnych dotychczas informacji w tym zakresie będzie możliwe kolejne oszacowanie tych kosztów. Na chwilę obecną: brak jest w Polsce mechanizmu rejestrującego niezaspokojony popyt na wodę w sektorze przemysłowym, brak jest informacji o faktycznych deficytach zasobów wodnych, rozumianych jako odmowa/ ograniczenie pozwolenia wodno prawnego na pobór wód, wszystkie potrzeby związane z wykorzystaniem wód jako surowca są zaspokajane kosztem jakości wód powierzchniowych (poprzez obniżenie przepływu poniżej przepływu nienaruszalnego) lub kosztem przyszłych pokoleń (trwałe zmniejszenie zasobów wód podziemnych), niekorzyści związane z obniżeniem przepływów poniżej poziomu nienaruszalnego zostały wycenione w kosztach środowiskowych, istnieją poważne problemy metodologiczne z wyceną niekorzyści przyszłych pokoleń (obecnie

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.