Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 1950 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu kodeksu postępowania cywilnego.

~zienniK Ustaw Nr 43\... . POZ". 394 394 OBWIESZCZENIE SPRA WIEnLIWOŚCI MINISTRA z dnia 25 sierpnia 1950 r. o ogłoszen.i.u jednolitego tekstu kodeksu postępowania cywilnego. Na podstawie art. 17 ustawy z dnia 20 lipca 1950 T. () zmianie przeplsow postępo'wania w sprawach c)'\v-ilnych (Dz. U. R. P. Nr 38, poz. 349) ogłas zam w załącze\ n iu do obwieszczenia n iniejszego jednolity tekst kodekf;U postępowania cywiJuego (Dz. U. R. P. z 1932 r. Nr 112, poz. 934; z 1933 r . Nr 82 , poz. 603; z 1936 r. Nr 8, poz. 88; z 1938 r. Nr 24, poz. 213 i Nr 89, poz. 609; z 1945 r. Nr 25, poz. 149 i Nr 48, póz. 271; z 1946 r. . Nr 6, poz. 53, Nr 57, poz. 321, Nr 60, poz. 329 i Nr 63, poz. 346; z 1947 r. Nr 65, poz. 391; z 1949 r. Nr 32, poz. 240) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów cgłosz onych przed dluem wydania jednolitego tekstu ~ z zachowaniem nowej ciągłej numeracji tytułó\y, ·dzia_ łów, rozdziałów, oddzia łów, artykułów i paragrafów. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst kodeksu postępowania cywilnego nie obejmuje przepisów art. 16, 17, 18 i 19 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. R. P. Nr 38, ipOz. 349), które stanowią: "Art. 16. '- § 1. W sprawach toczących się w pierw"'! mej instancji, a jeszcze nie zakończonych, stosuje si~ dotychczasowe przepisy do dnia wejścia w życie rozp~ rządzeń przewidzianych wart. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie prawa o ustroju sądów powszechnych. § 2. Sprawy zakończone w pierwszej instancji w dniu wejś'cia w życie rozporządzeń oraz sp!l'awy, to-. c:zące się w tym dniu w drugiej i trzeciej instancji, podlegają rozpoznaniu według przepisów dotychczaiowych ze zmianami poniższyffii: . al orzeczenia sądów drugiej instancji zapadłe po tym dniu są prawomocne,

1. b)Sprawy, w których orzeczenia zostaną uchylone przez Sąd Najwyższy po tym dniu, podlegają przekazaniu do dalszego rozpoznania właściwym nue]Scowo . sądom wojewódTkim, chociażby przedtem orzekał;(iJ. w . nich sądy powiatowe, przy czym wydane następnie orzeczenia sądów wojewódzkich nie podlegają dalszemu' zaskarżeniu,
2. c)sprawy toczące się w sądach drugiej irultancji nie zakończone do tego dnia oraz sprawy, w których postępowanie w tych sądach ;rostało zawieszone, w przypadku podjęcia postępowania po tymże dniu, podlegają przekazaniu do dalszego rozpoznania właściwym miejscowo sądom wojewódz- kim, -I
3. d)odtworzenie akt w sprawach, które ostatnio to.czyły się w sądach apelacyjnych i ok ręgow ych jako drugiej instancji, przeprowadza po tym dniu właściwy miejscowo s ąd wojewódzki. Przepisy pkt
4. a)i
5. b)nie mają zastosowania do spraw. które według art. 13 kodeksu postępowani a cywilnego należą w pierwszej instancji do właŚciwości s ądów wo--. jewódzkich. Art. 17. S ądy istniejące w chwili wejścia VI żye:(!' niniejszej ustawy rozpo·~ndią sprawy cy wilne ,v-edług dotychcza~;o'.~ych przepisów aż do czasu wej .ścia w życie rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości, przewidzianycli wart. 2 usta'\vy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie prawa o ustroju .sądów powsz€(:hnych i do czas u zorganizow·a ... nia sądów lla podstawie nowych przepisów. : Art. 18. Do dnia 31 grudnia 1951 r. strona moźe w drugiej instancji powoływać nowe dowody, chyba że mogła je przytoczyć już w pierwszej instancjL J.eźelil sąd rewizyjny uzna te dowody za mające istotne znacz€-'! nie dla rozstrzygnięcia sprawy, uchyli zaskarżone orze.. czeme i odeśle sprawę do ponownego rozpoznania sądo­ wi pierwszej instancji. Art. 19. W czasie do dnia 31 grudnia 1951 r. zawie~ 8za się moc obowiązującą art. 350 kodeksu postępowania cywilnegq. Do tego czasu obowiązuje przepis następu~ jący: "Art. 350. § 1. Wyrok z uzasadnieniem powinien dwóch tygodni spo:rządwny na piśmie, jeżeli IJtrona tego zażądała w ciągu tygodnia od ogłoszenia senteDcjL ' § 2...Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyro-ku nie zależy od dopusz{!Zalności zaskarżenia wyroku. § 3. Sporządzenie uzaSadnienia należy do sędziego 8pr.awozdawcy, a gdy nie był wyznaczony - do st!dziego, któremu przewodniczący rozprawy to powierzy". Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity obowiązuje od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie p:rze.p'.sów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. R. P. Nr 33, pru:. 349) i nie obejmuje art. 864 kodeksu pootępowania cywilnego w pierwotnym brzmieniu, który stanowi: "Art. 864. Rozporządzenie niniejsze wchodzi w ży­ cie z dniem 1 stycznia 1933 r.". być w ciągu Minister Sprawiedliwości: w z. T. Rek Załącznik do wości z dnia K O D E K S CZĘSC POSTĘPOWANIA PIERWSZA sporne. tymi sądami w sprawach cywilnych, chyba Kodeks postępowania cywilnego że ustawy' inaczej. Art. 2. Sądy powszechne roe.st:rzygają 8prawy ~ ;wilne, chyba że sprawy te z mocy ustaw szczególnych są przekazane innym sądom lub władzom. WSTĘPNY. Przepisy ogólnt>. Art. l. CYWILNEGO I5zczegó i ,H:' stanowią Postępowanie TYTUŁ obwieszczenia Ministra Sprawiedli25 sierpnia 1950 r. (poz. 394). normuj~ ~vłaściwość sądów powszechnych i postEUJOwanie przed Art. 3:"' Każdy może poszukiwa ć ochrony sądowej nie tylko wówczas, ~dy jego prawo zestalo n aruszona, .... (:Poz. 394 ale i wtedy gdy, zapobiegając naruszeniu swe·g o prawa, ma interes prawny w ustaleniu st-osunku pl7awnego :kib W usroleniu prawa. Art. 4. Każdy przebywający w Polsce mMe by~ pozwany przed. s ąd. Spośród osób, przebywających w innym państwie, obywatele polscy mogą być pozwani !przed sąd o prawa stanu, o ros 2!czenia zaś majątkowe -"! zarówno obywatele jak cudzoziemcy, jeżeli w Polsce znajduje się ich majątek lub prz·edmiot sporu, a także gdy chodzi o spadek otwarty w Polsce lub o zobowiąza~ uia, które na jej obszarze powstały lub mają być wyko ... Jlane. ~~! :A.rt. lO'. Do wWciwości sądów powiatowych na- leiią wszysikie sprawy z wy;j;ątk-i'em spraw, zastrzeżo~ pych dla sądów wojewódzkich. f: Art. 11. Do właśeiwości sądów woJewód~kich na- le~ą sprawy: 1~ o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi poszukiwana , 7J"" r ·o szczenia mają.tkowe z wyjątkLem spraw lenie ojcostwa; o usta-- 2) ze stosunków dotyczących ochrony prawa autorskie.., go, patentów, Wzorów i znaków towarowych; 3) majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu . b. przewyższa 250,000 zł, a jedną ze stron jest Skacrb
6. l)uwierzytelnieni w Polsce przedstawidele dyploma~ .. Państwa lub inny podmiot, pocUegający państwo.; . tyczni państw obcych; " " ...iY 2 wemu arbitrażowi gospodarczemu. t 2) personel dyplomatyczny przedstawicielstwa;' . I ", : J) członkowie rodzin osób, wymienionych pod liczba.;' .. Oddział 2. :\ mi 1) i 2); ~&t~ L.;' • 4) personel kancel,aryjny: przedstawicielstwa; Warto:~ć przedmiotu sporu . . " 5) służba przedstawicieli, posiadająca obywatelstwo tego samego, co oni, państwa; Art. 12. § l. W sprawach o rozszczenie pienięz~ I : 6) inn,e osoby, korzystaiące z prawa zakrajowości na ne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, po. mocy ustaw, umów lub ustalonych zwyczajów mię ... dana kwota pieniężqa stanowi wartość przedmiotu >p " dzynarodowych. !Sporu. . § 2. Jednak . osoby wyżej wymienione podlegają Art. 5. § 1. Pod warunkiem wzajemności ni~ mo" gą być pozywani przed sąd: \al. f;ądowi: ':
7. l)jeżeli poddadzą mu się dobrowolni,e; f 2) w sprawach dotyczących ich przedsiębiorstw, znajI dujących się w Polsce; ~ 8) w sprawach o !prawa, dotyczące nieruchomości znaj' ., dujących się w Polsce, z wyjątkiem sprawo czynsz .tj' za pomieszczenia o przeznaczeniu urzędowym lub / nawet prywatnym. , . . Art. 6. Powództwo o roszczenie, wynikające z prze.. fitępstwa, moż· e być wytoc.z one przed sąd cywilny albo, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego, pr2led sąd karny. . Art. 7. § l. Ustalenia zapa'd Iego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do speł .. nieni.a przestępstwa obowiązują sąd cyWilny. ; § 2. Ustalenia te jednak mogą być przed sąden1 lCyWilnym obalane, gdy sprawa dotyczy odpowiedzialn~ ści cywilnej osoby, przeciwko której oskarżenie nie było skierowane, bądź osoby, która nie broniła się w postę"'! powa.niu karnym. Art. 8. Sprawy cywilne mogą byc rozstrzygane przez sądy polubowne na zasadach, określonycn :w ni.niejszym kodeksie. także KSIĘGA PIERWSZA 1 Sąd. DZIAŁ T ..." I.'" Właściwość sądu. Rozdział Właściwość L "\ rzeczowa. , Oddział 1. W innych sprawa.c h majątkowych powód obojest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną war.. tość przedmiotu sporu z uwzględnieniem przepisów, za", wartych w artykułach poniższych. § 2. wiązany Art. 13. Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok ro·s zczma głównego. się Art. 14. Jeżeli pozew obejmuje kilk~ roszczeń, należy zliczyć razem ich :wartość. Art. 15. W sprawach o prawo do świadc2Jeń pow- tarzający~h się wartość przedmiotu sporu stanowi: ' przy świadczeniach, nie ograniczonych co do czasu lub dosuma świadczeń za lat dziesięć, a przy świadczeniach ograniczonych 00 do czasu o.- suma świadczeń za cały czas ich trwania, lecz nie więcej niż za lat dziesięć; przy świadczeruarh wszakż·enależnych z tytułu obowiązków ' rodzinnych - suma świadczeń za jeden rok. zywotnich - :". Art. 16. W, sprawach o istnienie, unieważnienie nlbo rozwiązanie umowy najmu lub dzierżawy, o wydanie lub odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy -wartość przedmiotu sporu stanowi: przy umowach zawartych na czas oznaczony _ suma czynszu za czas Sporny, lecz nie wi,~cej niZ za rok; przy umowach zawartych na czas nie oznaczony ,...- suma czynszu za czas potrzebny do wypowiedzenia. ~ I Art. 17. W spra~ach O zabezpieczenie lub o pra" wo zastawu albo h i.potekę wartość przedmiotu sporu stanowi wysokość wierzytelności. Jeżeli przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza. Podstawy właściwości. Sąd W razie wątpliwości może przedmiotu sporu, oznaC21oną !przez powoda, i w tym ~elu, mo:cel1 jest z~;r::z.<ldzić doc:ho:dzen ie. !li' , Art. 9. Sprav..'Y cywilne rozpoznają w pier:wsoej instancji: sądy powiatow~ i sądy :wojewódzkię, /' Art. 18. § 1'. sprawdzić wartość .,.. Dziennik Ustaw Nr 43 552 ..::li Poz. 394 , " - - -- - - - Po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić jedynie na zarzut pozwanego, zgłO\Szony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. § 3. Do kosztów sprawdzenia stosuje si ę przepisy o kosztach procesu. Art. 28. Powództwo o wszelkie roszczenia alimentacyjne oraz powództwo o ustalenie ojcostwa i o zwią­ zane z nim roszczenia wytoczyć można Według miejsca zamieszkania powoda. Art. 19. § 1. Jeżeli sąd, w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, uzna się niewłaściwym, na wniosek powoda przekaże sprawę sądowi przezeń wskazanemu, chyba że sąd ten jest oczywiście niewłaściwy. § 2. Sąd, do którego skierowano pozew, nie bada ponownie wartości prz'e dmiotu sporu. § 1. Powództwo o roszczenie majątkowe przed sąd , w którego okręgu znajdt;:j.e się organ pozwanego, powołany do sprawowania jego interesów, jeżeli roszczerlie pozostaje w związku z czynnościami sprawowania interesów przez tenże organ. § 2. Powództwo o roszczenie majątkowe, dotyczą­ ce przedsiębiorstwa przemysłowego lub handlowego, gospodarstwa rolnego lub leśnego albo kcpdni, wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu znajduje si ę przedsi ębiorst\vo, gospodarstwo lub kopalnia. § 3. Przepisy tego artykułu nie odnoszą si ę do sp,raw p.r zeciwko Skarbowi Pańs tw a i przeciwko prz€dsiębiorstwom i instytucjom pal1stwowym, które zastę­ puje Prokuratoria Gener~na. § 2. może R oz d zi a ł II. Właściwość miejscowa. Oddział Właściwość 1. ogólna. Art. 20. Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma zamieszkanje. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której pozwany przebywa z zamiarem stałego pobytu. ' Art. 21. Gdy pozwany nie ma ' miejscazami·e szkania, powództwo wytacza się według miejsca jego pobytu w Polsce; gdy to miejsce nie jest znane, powództwo wytacza się według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce. Art. 22. Powództwo przeciwko funkcjonariuszowi cywilnemu albo przeciwko wojskowemu, mającym siedzibę za granicą, wytacza się we'dług miejsca ostatniego zamieszkania w Polsce, a w braku takiego miejsca - przed sąd w Warszawie. państwowemu Art. 23. Powództwo przeciwko dzieciom, aż do uzyskania przez nie zdolności procesowej, wytacza się przed sąd właściwy dla ojca, matki lub opiekuna w zależności od tego, pod I;zyją władzą dziecko pozostaje. Art. 24. Powództwo z tytułu roszczeń przeciwko ()sobie zmarłej wytacza się, dopóki dziedzice spadku prawnie nie objęli, przed sąd, który był dla niej właści­ ,wy w ChVlili §~ i er(';. Art. 25. § 1. ~~ ~wó dztwo przecivvko Skarbowi Pal1stwa wytacza się według siedziby urzędu Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, powołanego do zastępstwa Skarbu przed sądem. § 2. Według tej siedZ'iby vvytacza się też powództwo przeciwko przedsiębiorstwom i instytucjom pań­ stwowym, które zastępuje Prokuratoria Generalna . Art. 26. Powództwo pneci"\vko <JOObie prawnej lub innemu podmi.otowi, nie będącemu osobą fi2yczną, wytacza si e według miejsca ich siedzi'by. Siedzibą w braku innych danych jest miejscowość , w której znajduje się zarząd. Art. 29. wytoczyć można A.rt. 30. § 1. P owództw o o ust alenie istnienia umowy, o wykonanie, rozwiązanie l,~ b u nieważn:2ni e Ul"!10wy jako też o odszkodowanie z p owodu jej n ie\vykon,ania lub nienależytego v"ykonan:a wytoczyć rt:ożna prz€d sąd miejsca wykonania umo\vy. § 2. Miejsce wykonania umowy m.1eży s tw:e nlzić dokumentem, dołączonym do pozwu. Art. 31. Pov,,"0dztv,TO o roszczenie z czynu n :edozwolonego wytoezy~ można p :::-zed sąd, w burego okrę­ gu czyn został spdniony. Art. 32. Powództwo o zClpiatę na h~;~n Gś ci za prowadzenie sprawy pełn omocn: k procE'sowy wytoczyć . może przed sąd m iejsca, gdzie spra'fę prowa dził . Art. 33. PowódLhvo o roszczenie m a jątlwwe przeciwko osobie, która w Polsce nie ma zamieszkania albo siedziby, wytoC"'.qć można przed sąd, w którego okr ęg u znajduje się przedmiot sporu lub majątek tej osoby. Jeżeli majątkiem jest wierzytelność, właściwy jest sąd, w którego okręgu ma zamieszkanie dłużnik pozwanego, a gdy wierzytelność jest zabezpieczona na rzeczy, sąd miejsca, gdzie rzecz się znajduje. Art. 34. Powództwo ze stosunku najmu lub dzjersąd miejsca żawy nieruchomości wytoczyć można przed położenia nieruchomości. Oddział Własciw()ść wyłączna. Art. 35. § 1. Powództwo o prawo rZ€ CZOVle na ' o zwolnienie od tego prawa i o ochronę zakłóconego lub przywrócenie utraconego posiada>1ia nieruchomości, nieruchomości wy t ocz yć Od dział 2. 3. n ależy wyłą cznie paed s ąd miejsca p-o ło że nia n ier uchomości . Gdy chodzi o służeb­ ność lub cięża r real ny, właściwość oznacza si ę według położenia nieru c h omoś ci obciążonej . Wł~śdwość przemienna. Art. 27. Powództwo w sprawach, objętych przepiscami oddziału niniejszego, wytaczać można bądź w:~dług przepisów o właściwości ogólnej , bądź pr:t.led s~u. QI2lDA~ony VI przepisach nast~ujących. '. § 2. Właściw o{; ć według poło żenia nieruchomości pozostaje, choci ażby z roszczeniem prz;eciwko p ozwane> mu o prawo rzeczowe lub o zwolr:.ienie cd tego prawa połączone było roszczenie osobiste o świadczenie lub o zwo:u:u.:nJie od długu, ZWiązaLegO . z prawem l-z,eczo~ym. Dziennik Ustaw Nr 43 Art. 36. § 1. Powództwo o prawo do spadku Jako też o roszczenia z rozporządz.eó. na przypadek śmieroL należy wytoczyć , dopóki dzi,e dzioe prawnie nie objęli spadku, wyłącznie według miejsca otwarcia s :)adku. § 2. Przepisy te obowiązują również, Ji?zeli po-' wództwo dotyczy n i erL:óomoś:::i spadkowej. Art. 37. Powództwo ze stOSUJ1.kU spółki bądź inne. go związku wytoczyć n21eży wyłącznie według miejs~ siedziby spółki bądż związku. Art. 38. § 1. Powód:~two ze stosunku małżeó.stwa, jeżeli przynajmniej jedna ze stron ma obywatelstwo polskie, wytoczyć należy według ffileJsca os ta tnieg() wspólnego zamieszkania w Polsce, gdy choć jedno z mał­ 'żonków w tym miejscu stale przebywa: w braku zaś tych po.d staw do zapozwania p owództwo wytoczyć należy według miejsca pobytu strony pozwanej, a gdy nie ma i tej podstawy - wed~ug miejsca zamieszkania powoda. § :t Sądem właściwym do wytocz.enia p~ez prokuratora lub osoby trzecie powództwa o unieważruenie małżeństwa jest w przypadk u, gdy małżonkowie nie mają w Polsce ostatniego wspólnego zamieszkania, bę­ dącego miejscem stałego pobytu choćby jednego z nich sąd, w którego okr~gu pozwany ma zamieszkanie lub pobyt, a w braku tej podstawy - sąd w Warszawie. Art. 39. Powództwo 2le stosunku między rodzicami a dziećmi wytoczyć należy wyłąCZI1li'e według miejsca zamieszkania powoda, jeżeli choćby jedna ze stron ma obywatelstwo lp olskie i jeżeli brak podstaw do zapozwania według przepisów o właściwości ogólnej. Oddział 4. woW 1'lI:i:e.Prcowej, wówczas na wniosek strony Sąd Na:lwyższy na posiedzeniu ndeja\vuym który należ~ wytoczye powództwo. Rozdział Przępisy łączne oznaczy sąd, przed III. o właściwości rzeczowej i miejscowej. Art. 46. Sąd właściwy w chwili wytocZlenia powództwa pozostaje właściwym aż do ukończ,enia pootę­ powania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy. Art. 47. § 1. Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest mi'ejscowo właściwy, sporu już wynikłe­ go lub sporów w przyszłości wyniknąć mogących z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeże1i strony nie postanowiły inaczej. Dokument, stwierdzający umowę o właściwość, należy dołączyć do pozwu. § 2. Stronom nie wolno jednak zmienić właści'W'O­ śoi. ·wyłącznej. § 1. Spory o wlaściwość między sądami rozstrzyga ostatecznie sąd w toku instancyj bezpośrednio przełożony ' nad sądem, który pierwszy wydal orzeczenie co do właściwości. § 2. Orzeczenie sądu wyższego w prZJedmiocie wła­ ściwości wiąie sąd niższy, nawet należący do innego Art. 48. równorzędnymi okręgu. § 3. Sąd wyższy orzeka na posiedzeniu niejaW= nym, jednak może zażądać od stron lub od władz wyjaś­ nień oraz przeprowadzić patrz,e bne dochodzenie. Przepisy szczególne. Art. 40. § 1. Jeżeli powództwo wytacz'a się łącz­ nie przeciwko kilku osobom, dla których w myśl przepisów o '!Vłaściwośc:i. ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda. § 2. Gdy jednak mi~dzy współpozwanymi są dłużnicy główIli i uboczni, powództwo wytacza si~ przed sąd właściwy dla któregokolwiek z dłużników głównych. Art. 41. § 1. Powództwo przeciwko zobowiązanemu z wekslu lub czeku wytoczyć można bądź prZled sąd właśoiwy według przepLsó'W' o właściwości ogólnej, bądź przed sąd miejsca płatności. § 2. Kilku zobowiązanych z wekslu lub cZJeku moż. na łącznie zapozwać bądź przed sąd miejsca pł atnośct, b ądź według przepisów o w:):aściwości agoln,ej dla akceptanta albo wystawcy wekslu własnego lub cZJeku. Art, 42. Jeżeli w miejscu, według kJ;óreg-o oznaCZ3 się wIaśC'iwość sądu, jest kilka sądów powiato"vych, Ci na podstawie przepisów o właściwości miejscowej nie da się ustalić właściwości jednego z nich, natenczas wybór między tymi sądami należy do powoda. Art. 43. Jeżeli właściw ość sądu oznacza się wemiejsca, gdzie znajclk1je si ę nieruchomość lub inna rzecz, a rzeczy te znajduj,;cl s:ę w okręgu kiL1<u sądów, wyb ór międz.y tymi sądami należy do powoda. . dług DZIAŁ II. Wyłączenie sędziego. Art. 49. Sędzia jest wyłączony z mocy samej usta- Wy: 1) w sprawach, w których jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na j ego prawa lub oba- wiązki; 2) W sprawach swego ma łżonka, krewnych lub owi·· '1' nowa tych w prostej linii, krewnych bocznych aż do czwartego stopnia, powinowatych bocznych do stopnia dr ugiego; 3) w spravvach osób, zVviązanych z nim z tytułu ł!rzy­ sposobienia, opieki lub kurateli,' '1) w sprawach, w k tórych był lub jest jeszcze pełn omocnibem j ednej ze stron; 5) w sprawach, w którycn w iIlst.ancji ni.iszej brał udział w \V'.fdaniu zaskarżonego orzeczeni.a, jako też w spravlach o "vażność aktu prawnego, z jego udziałem zawartego lub przezeó. rozpoznanego. ,n. Art. 50 § 1. Niezależnie od przyczyn, wymienionych w artykule poprzedzającym, sąd wyłącza sędziego na wniosek strony, jeżeli pomiędzy sędzią a jedną za stron. jej ustawowym przedstawicielem lub pełnomocni. kiem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógł­ by wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronno- Art. 44. Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu p rzeszkody wykonać swego obo,,,iązku, wówczas sąd bezpośrednio nad nim przełożony vTy7Jlaczy na posieścis~dziego. dzeniu niejawnym inny sąd, przed który należy wyto§ 2. Jeżeli pomimo to strona przystąpiła do rozczyć p-:>wództwo. ;prawy, może żądać wyłączenia tylko wtedy, gdy uprawAd. 45. Jeżeli w myśl przepLSow kodeksu nie dopodobni. że przyczyna wyłączenia dopiero późni.ej 1Il~~~ , ~~ l?Q9§@W.~ę Qkoliczl1o,ścl s.P:r:ąwY.w>J~!i.ć -,~~~~:".~ p'ąwstala lub stała ~ię jej ZJlana. J'Poz. 394 § 1. Wniosek o wyłączenie strona zgła~ <~ _ r :Art. 62.§ 1. Strona, podejmując nie cierpiącą któ· ~vłoki czynność proce-sową przeciwko stronie, która nie ;rym sprawa się toczy, uprawdopodobniając przyczyny' ma zdolności procesowej i nie ma zastępstwa ustawowe~ !Wyłączenia. go lub asystencji, może ż.ądać od sądu, w którym spra.., § 2. Aż do rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie wa się toczy, ustanowienia dla tej strony kw'atora. !iędzia może spełniać t ylko czynności nie cierpiące § 2. Koszty, połączone z ustanowieniem i z czyn- . :zwłoki. nościami kuratora, ponosi pO"..zątkowo strona, na której Art. 52. Sędz ia, który ma podstawę do wyłączenia wniooek kurator został ustanowiony. f;i~, zawiadamia o tym sąd i wstrzymuje się od udziału ~v sprawie. 'I DZIAŁ II. Art. 53. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten n ie mógł , Spółuczestnictwo w sporze. :~. r wydać postanowienia dla braku dostatecznej liczby sę..,) dziów -sąd w toku instancj i przełożony. i;' Art. 54. Sąd może przeprowadzić dochodzenie ce "" r Art. 63. Kilka osób może w jednej sprawie wystęl em wyświetlenia okoliczności przytoczonych we wnio.., pować w charakterze powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot sporu stanowią : f;k u o wyłączenie. Art. 55. Zgłaszaj ącego w złej wierze wniosek 1) prawa lub obowiązki im wspólne albo oparte na tej o wyłączenie sędziego sąd, oddala j ąc wniosek, skaże na samej podstawie faktycznej i prawnej; grzywnę do wysokości dwudziestu pięciu tysięcy złotych. . 2) roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte Art. 56. Przepisy niniejszego działu stosuje się odna jednakowej podstawie faktyczne j i prawn ej , jeżeli nadto właściwość sądu uzasadniona jest dla powiednio do wyłączenia prokuratora oraz innych organów s ądowych. Wniosek o wyłączenie sąd przekazuje każdego z pozwanych z osobna, jako też ze wzglę~ du na ogólną wartość dochodzonych ros z czeń. ich władzy przełożon e j. Art. 64. § 1. Każdy ze spółuczestników sporu działa w imieniu własnym; jego czynności procesowe nie mogą przynieść korzyści ani szkodzić innym spół~ KSIĘGA DRUGA :uczestnikom. Proces. § 2. W przypadkach jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wyrok dotyTYTUŁ l. czyć ma niepodzielnie wszystkich spółuczestników (spółuczestnictwo jednolite), czynności procesowe spół­ Strony. uczestników działających skuteczne są wobec nie działających. Do zawarcia ugody, zrzeczenia się i uznania DZIAŁ I. potrzeba zgody wszystkich spółuczestników. Zdolność procesowa. § 3. Jeżeli w przypadku spółuczestnictwa jednolitego oświadczenia faktyczne spółuczesL'1.fków pozostaj ą Art. 57. § 1. Zdolnuść procesową bądź zupełną, z sobą w sprzeczności, sąd oceni moc i znaczenie tych bądź ograniczoną posiada każdy stosownie do swej zdolQświadczeń dla ustalenia faktów. ności zobowiązywania się przez umowę. . § 2. Kto względem przedmiotu sporu może zob(}-O Art. 65. Każdy ze spółuczestników sporu ma pral. ;wiązywać się przez umowę nie inaczej jak w asystencji wo samodzielnie popierać sprawę. Na posiedzenia są­ osoby, dodanej mu w myśl przepisów prawa cywilnego, rlowe wzywa się wszystkich tych spół-ucrestników, co .ten może działać w procesie tylko w asystencji takiej ~ do których sprawa nie jest zakończona. psob". i . Art. 58. . Ustawowy przedstawiciel strony, nie maDZIAŁ III. j ą cej zdolności procesowej, ;p owinien przy pierwszej Interwencja główna i uboczna. czYImości procesowej wykazać swe uprawnienie; dotyc zy to również osoby asystującej w mytil artykułu po.., Art. 66. Kto występuje z roszczeniem o rzecz lub przedzaj ącego. Art. ·59. Sąd w każdym stanie sprawy bierze prawo, o które sprawa toczy się między innymi osobami, może aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej in2 urz~dtl pod rozwagę, czy nie zachodzi brak zdolności 'p~oc esowej; brak ustawowego zastępstwa lub asystencji stancji wytoczyć powództwo o to roszczenie przeciwko albo brak upoważnien i.a do prowadzenia sprawy lub do obu stronom przed sąd, w którym tot'zy się sprawa (interv,rencja głó·wna). podjecia poszczególnej czynności procesowej. Art. 67. Kto ma ' interes prawny w tym, aby spraArt. 60. § 1. Jeżeli braki powyższe dadzą s<ię uzuwa tocząca się iniędzy innymi osobami została rozpełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. strzygnięta na korzyść jednej z n ich, może w każdym § 2. Dla zabezpieczenia wszakże praw osoby, nie mającej zdolności procesowej, sąd może dopuścić do ~tanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej czynn oś ci procesowej stronę , przedstawiciela ustawo.., instancji przystąpić do tej strony (interwencj a uboczna). :wego lub osobę asystującą nawet przed upływem wyzArt. 68. § 1. Wstąpienie swe do sprawy inter:naczonego terminu. Ważność dokonanej czynności za.., wenient uboczny powinien zgłosić w piśmie, w którym leżna będzie jednak od uzupe łnienia braków w terminie. poda, jaki ma interes prawny w tym wst ąpieni.u i do Art. 61. Jeżeli braki powyższe nie dadzą się uzu- której ze stron przystępuje. Pismo to należy doręczyć pełni ć lub w terminie wyznaczonym nie zostały uzup e ł­ ubu stronom. nione, sąd zniesie postępowanie w tym zakresie, w ja.., § 2. Inter:wenient m oże z wstąpieniem do spraw y kim brak zachodzi, \ połączyć dokonanie innej czymlOśc.i. proc ;o-sowe~ . Art. 51. ~a na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w '""'- 555 · - Dziennik Ustaw Nr 43 -------------------------------------------------------------------- Art. 69. § 1. Każda strona może zgłosi ć opozycję przec:wk ':> ws t ąpi€ni u interwenienta uboczne] o, j 2dnak ł'i'~ " .&"':-,"112 ; j:l!;: przy r ozp oczęciu n a jbliższej rOZlprawy. .§ 2. ·S':d odd 2.li opozycję po prz€prowadzeni1:1 C1t elO n icj rozpraw:;, . j e:': eli interwenient uprawdopodobni, :że m 2 interes pra.wny vve wst ąp ieniu do sprawy. § 3. Opozycja nie wstrzymuj e biegu sprawy, a intervreni 8rtt może nadal działać, d opóki opozycja nie będzi.e u wz.glP.d;~ i 0na. I:: terwenient uboczny uprawniony jest do 'W~<:ystk ich czynno:~~ procesowych, dopuszczalny ch w 2ził u g stanu sprawy; nie mogą one jednak pozostawa ć w EprL-ecznotci z czynnościa mi i oświadczenicUTu strony, cio której interwenient prz ystąpił. Art. 71. Interwenientowi ubocznemu należy od chwili jego wstąpienia do sprawy dor ęczać , tak jak st ronie, zawia domienia o terminach i posiedzeni ach sądowych jako też orzeczenia sądu. Art. 72. Jeżeli z istoty spornego stosunku bib z przep~su ustawy wyrok VI sprawie m'1 odnieść b ezpo·· średni skutek prawny VI stosunku między interwenientem a przeciwnikiem s trony, do której interwenient przyst ąpił, wówczas do jego stanowiska w procesie mają odpowiednie zastosowanie przepiSy o spółuczestnidwie jednolitym. _ ,~ Art. 73. Za zgodą obu st~on lntenwnie.!;l.t uboczny łIlGże wejść na miejsce strony, do której przystąpił. Art . 70. • DZIAŁ IV. Przypozwanie~ . Art. 74. § 1. Dla zachowania skutków prawnych w stosunku do osoby trzeciej strona moile ją zawiadomić o toczącym się pro·c esie i wezwać do wzięcia w nim udziału. § 2. W tym celu stron a wnosi. do sądu pismo procesowe, ob ej ml;ljące przyczynę wezwania i stan sprawy. Pismo to ,dor~cza si ę n iezwłocznie osobie trzeciej , która może zgłosić swe przystąpienie do strony jako interwenient uboczny. DZIAŁ VI z,i\su:pstwo stron przez pełnomocników. Art.. 78. ml)gą dziahć Strony i ien pnsdQ.\CIV\Ticiele ustawowi przed sądem albo osobiście, albo przez pełnornocników. Art. 79. Pełnomocnikami mogą być adwokaci, a spo śród nie adwokat ów t ylko sp ółuczestnicy sporu oraz osoby, sprawujące zarząd majątku lub interesów stron, wreszcie i ch rodzice, małżonek, rodzeństwo lub dzieci. Art. 80. P ełnomo cnictwo może być albo procesowe - czy to ogólne, czy do prowadzenia poszcZiególn ych spraw . - albo do niektórych tylko czynności proc esowych. Art. 81. § 1. Pełnomocnik obowiązany jest przy p lerwszej swej c'zynności. procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy alb o wierzytelny OdDis tegoż pełnomocnictwa. Adwokat m oże sam uwierzytelni ć odpis udzielonego mu p€lnomocn ictwa. Sąd może w razie wątpliwości za żądać s ąc;')­ w ego lub notarialneg o uwierzytelnienia podpisu strony. § 2. W toku sprawy pełnomocnictwo mo ż e b :r: udzielone ustnie na posiedzeniu sądu prz·ez oświadc :,~; · nie, wciągnięte do protokołu . Art. 82. Za stronę, która nie umie lub Ule mOże si·ę podpisać"...podpisze pełnomocnictwo osoba, przez n '..~ upoważniona, z wymienieniem przyczyny, d la której strona sama się nie podpisała . Art. 83. Pełnomocnichvo procesowe upoważnia z samej ustawy : 1) do wszystkich ze sprawą łączących się czynnosCl procesowych; obejmuje . ono też powództwo wzarjemne, skargę o wznowienie postępowania i postępow anie, wywołane ich wniesieniem j ako też wniesieniem pozwu interwencyjnego przeciwko mocodawcy; 2) do wszelkich cżynności dotyczących zab ezpieczenia i egzek u 2j i; 3) do u dzieleni.a d alszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi ; 4) do zB.warcia ugody, zrzeczenia si.ę albo uznania, o ile czynności te nie zostały wyłączone w samym pełnomocnictwie; 5) do odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej. DZIAŁ V. Wskazanie poprzednika. Art. 75. Jeżeli w myśl przepisów prawa cywilnego pozwany chce wskazać swego poprzednika, w którego imieniu posiada rzecz lub p rawo, będące przedmiotem sporu, powinien to uczynić w piśmie procesovJym wniesionym przed rozpr awą. Art. 76. § 1. Pismo zawi e r2.jące wsk!lZarue .poprzednika dorę cza się temuż z jednoczesnym wezwaniem go na rozprawę . § 2. J eżeli wsk?z:my poprzednik nie przyb ędzi e .na rozprawę lub na rozpn\.wie nie złoży oświadczeni a o swym stosunku do przedmiotu sporu albo zaprzeczy ckol icznościom, przytoczonym przez pozwanego, poz. wany mocen j est uczynić zadość żądarliom zawartym w pozwie. Treść tego przepisu należy podać wskaz3.nemu poprzCdnikowi w wezwaniu na r ozprawE:. Art. 77. Jeżeli .poprzednik uzna oświadczenie pozwanego za u zasadnione, może za zgodą powoda wstą­ pić do sprawy na miejsce pozwanego, który wówczas będzie od udziału w sprawie zwolniony_ Art. 84. Strona ma prawo sama - bez udziału peł­ nomocnika - zawrzeć ugodę, zrzec się swego roszczenia albo uzn ać żądanie przeciwnika, chociażby nie wyłą­ czył.a tych czynności z zakresu pełnomocnictwa. procesowego. Art. 85. Co do pełnomocnictwa, obejmującego szerszy zakres niż przewidziany dla pełnomocnictwa procesowego, jak również co do pełnomocnictwa do poszczególnych czynności procesowych zakres ich, czas trwania i skutki oceniać należy według treści. pełno­ mocnictw a oraz przepisów prawa .c ywilnego. Art. 86. Czynności procesowe pełnomocnil:a obowiązują mo codawcę w toczącej się sp rawie, chyba że chodzi o przyznanie lub inne oświ adczenie faktyczne pełnomocn i ka, k t óre mocodawca ' je dnocześnie stawający niezwłoczn ie sprostował lub odwołał. Art. 87. § 1. Odwołan i e lub wypowiedzenie peł ­ nomocnictwa procesowego odnos.i. skutek prawny w stosunku do przeciwnika z chwilą zawiadomienia go za pośredn ictwem sądu o wygaśnięciu pełnomocnichva. § 2. W ra:oie wypowiedzenia pełnomocnictwa ad'wokat jest obowiązany zastępować stronę. j eszcze prz-ez dwa tygodnie. Każdy inny pełnomocnik powinien. mimo wypowiedzenia, przez ten sam czas działać za m0codawcę, jeżl'!1i to jest konieczne do uchronienia go od ni.ekor;;-:ystnych skutków prawnych: Art. 88. W razie śmierci strony lub utraty przez nią zd{)lności procesowej pełnomocnik procesowy działa do czasu zawieszenia postępowania. Art. 89. § 1. Po wniesieniu pozwu sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naghlcej czynności procesowej osobę, nie mogącą na razie przedstawić pełno­ mocnictwa. Zarządzenie to sąd może uzależnić od zabezpieczenia kosztów. § 2. Sąd v/yznaczy równocześn ie termin, w ciągu którego osoba, dział ająca bez pełnomocnictwa, pow'..:nna ~e złożyć albo przedstawić zatvvierdzenie s·wych czynności przez strone:. J eż eli termin upłynął bezskutecznie, 5ąd pominie czynności procesowe tej osoby. W przypadku tym przeciwnik może żądać od działającego bez umocowania zwrotu kosztów, spowodowanych tymcza60wym dopuszczeniem. DZIAŁ Udział VII. prokuratora w procesie cywilnym. \: . Art. 90. Prdmrator może wytaczać wszelkie powództwa oraz brać udział w każdym stap.ie sprawy, tot:zącej się z czyjegokolwiek powództwa, jeżeli według jego oceny wymaga tego interes Pallstwa LudoW€go. Art. 91. Prokurator ni~ jest związany z Żoadną ze 8tron oraz może składać oświadczenia i zgłaszać wniooki, jakie uznaje za celowe, a także przytaczać fakty l dowody na ich potwierdzenie. .<\rt. 92. W przypadku, gdy sąd uzna udział prokuratora w s prawie za potrzebny, zawiadamia go o tym. Art. ~3. § 1. . Prokurator może zaskaIŻYć każde crrzec-zenie f~. dmve, od którego służy środek od'WQław­ f;!Zy. § 2. Tern' j ny do zaskarżenia orzeczeń sądowych, ustan oWlone dla stron, wiążą również p;rdulrarora. Art. 94. Z przyczyn przewi~ych W art.. 4M i 403 prokurator może źlldać wznowienia postępowania w sprawach prawomocnie zakończonych, jeteli brał w nich udział. Art. 95. Generalny Prokurator Rzeczypospolitej może w przypadkach przewidzianych w art. 396 zaskarżać prawomocne orzeczenia w drodze nadzwyczajnej il"ewizji. Art. 96. Osoba, w której interesie prokurator wytoczył powództwo, może wstąpić do sprawy w każdym jej stanie w charakterze strony powodowej. ' TYTUŁ II. Koszty procesu. , DZIAŁ L Przepisy ogólne. Art. 97. We wszystkich przypadkach, w których W myśl przepisów k odeksu stronie na l eż y się od prze~wnika zwrot kos ztów procesu, sąd przyzna jej koszty, ,uezbędne do celowego dochodzenia' praw lub celowej 'iObrony . .-irt. 98. § 1. Do niezbędnych koszt:'i\v proces'-1 &alicza ~ę paleinoś~ i wydatki je<inego adwokata. . ~ .!t Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej PolBkle] l prokurator zrównani są co do kosztów z adwokatami. . Art. 99. Strona może tylko wówczas żądać zwrotu kosztów podróży i wynagrodzenia za utratę zarobku, spowodowaną osobistym stawiennictwem, gdy sąd za..., wezwał ją do takiego stawiennictwa. Art. 100. Strona, przegrywająca sprawę, obowią..., zana jest na żądanie przeciwnika zwrócić mu koszty; procesu. Art. 101. W razie częściowego tylko uwzględnie­ nia żądał} koszty będą wzajemnie znjesione lub stosunkowo rozdzielone. I w tym jednak przypadku sąd może włożyć na jedną ze stron obo'.viązek zwrot u wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko Co do nieznacznej części swego .żądania albo gdy za~ ądzenie należnej mu smny zależalo od wzajemnego obrachunku lub od oceny sąd u. Art. 102. Zwrot kosztów należy się pozwanemu, jeżeli nie dał on powodu do wytoczenia SpT::'Wy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. , Art. 103. § 1. Niezależn ie od wyniku sprawy sąd, na żądanie przeciwnika, włoży na stronę obowiązek zw rotu tych kosztów, które strona ta wywołała swym n iesurniennym lub oczywiście niewłaściwym post~po­ waniem. § 2. Dotyczy to zwłaszcza kosztów powstałycb: '\'liBkutek złożenia n iezgodnych z prawdą wyjaśnień, za· tajenia pewnych okoliczności, uchylenia się od ·wyjaś", nień, spóźnionego przytoczeni a istotnych okoliczności faktycznych lub spóźnion eg o powołania dowodów. Art. 104. Świadek, biegły lub zastępca strony mogą być skazani przez sąd na zwrot kosztów, wywołanych rażącą ich winą. Postanowienie sądu zapada na wniosek strony bądź w toku samej sprawy, b ą d;; oddzielnie po wysłuchaniu osoby, której zarzucono winę, . Art. 105. Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli co do nich n ie zapadło już wcześn:iej praWOmOcrl€ orzeczenie albo jeż(;1i strony nie postanowiły inaczej. Art. 106. § 1. Spółuczestnicy sporu zwracaj~ koszty procesu według ilości głów. Jednak w razi.e macznej różnicy w ich 5pÓłuczestnictwie sąd oznaczy; zwrot kasztów odpowiednio do sp6łuczestn ictwa. § 2. Na spółuczestn i ków s poru, odpowiadających .olidarnie co do istoty spraV-ly, sąd włoży soLdarny obowiązek zwrotu kosztów. Za koszty, wynikłe z czynności pr~sowych poszczególnych spółucz estników, inni spół­ uczestnicy nie odpowiad ają . Art. 107. Strony nie mogą żąd a ć zwrotu ko.c;ztów procesu spowodowanych w ystąpieni e m prokuratora. Art. 108. Interwenient uboczny, d{) którego nie mają zastosDwan ia przepisy o spółuczestnictwie jednolitym, nie zwraca kosztów prze ciwnikowi strony, do której przystąpił; jednak sąd może przyznać kószty int erwencji od przeciwnika, obowi ą za neg o do Z\VTotu kos ztów. j Art. l O!}. § 1. W k aidym orzeczen ;u, k 01"CZąCym sprawę w instancji, sąd rozstrzY91ie ró wni eż o kosztach. § 2. \V innych or zecz?ni",ch sąd r ozstrzygnąć może o z\vrocie koszt ów t ylko ,v Jwczas, g c.y o:) o\'1iąz~ k t e:l n~e zależy cd wyniku S~Jr2. wy . § 3. Przyznaj ąc zwrot k osztóvv sąd oznaczy ich wys o ;·~oś ć , wł ą c z aj~c opbty s',dowe . P-"r!. 110. ~tron a, Żą r;r: ;ąc:.l z'.v;:ot u k 0SZ·tÓW, powi.nna - pod rygorem. u.tr~ty t ego rOSZCZEnia przed • J)ił~' U~faw Ni' 4:f- ..., b ~ -- Poz. 394 -----= '--~-----------'-----_:::._-------------------~--- zamknięciem rozprawy, bezp<lśredn1o JX>I>rzedzające,! wydanie orzeczenia, złcżyć sądowi spis kosztów albo zgłosić wniosek o przyznanie jej k~w według norm. przepisanych. ~ " DZIAŁ IL Zwolnienie od kosztów sądowych. Art. 111. § 1. Zwolnienia od kosztów sądO'\vyeh aomagać się może osoba fizyczna, która wykaże na podstawie zaś,viadcz2nia admhl.istracji . państwowej lub :władzy opiekwlczej, że nie jest w stanie bez 1iszczerbku utrzymania, koniC'cznego dla siE'bie i rodziny, ponieść kosztów procesu. Zaświadczenie powinno obejmować dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach; od sądu zależy uznanie tego zl:',świadczenia za dostateczne do zwolnienia strony od kosztów sądowych. § 2. Osobie prawnej może być przyznane zwoł­ nienie od kosztów sądowych, jeżeli wykaże na podstawie zaś\viadczenia, wymienionego w paragrafie poprzedzającym, że nie posiada dostatecznych środków na ~oszty procesu. Art. 112. § 1. Wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych zgłosić należy w sądzi,e, w którym sprawa ma być wytoczona albo już się toczy. § 2. Strona, która nie ma zamieszkand.a w siedzi-:bie tego sądu, może złożyć wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jako też wniosek o ustanowienie dla niej adwokata w sądzie powiatowym mi,e jsca swego zamieszkania. Sąd powiatowy prześle bei zwłoki te wnioski właściwemu sądowi. § 3. Rozpoznanie wniosku o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu przed są­ dem 'rewizyjnym, gdy strona z tego prawa jeszcz~ nie korzystała, należy do sądu piervlSzej instancji. Art. 113. § 1. Sąd może zarządzić stosowne dochodzenie, jeżeli z okoliczności sprawy lub oświadczeń strony przeciwnej poweźmie wątpliwość CO do istotnego stanu majątkowe-go strony, dvmagającej się zwolnie-nia od kosztów sądowych lub z niego korzystającej. § 2. Sąd odmówi zwolnienia od kosztów sądowych f;tro nie w razie oczywistej bezzasadności jej powództwa lub obrony. .-\IŁ. 114. Cudzoziemcom przyznaje się zwolni.i!'"' nie od kosztów sądowych tylko pod warunkiem wzajemn ości. Art. n5~ § 1. Strona, która została zw'olniona od k osztów sądowych:
8. l)nie wnosi na rzecz Skarbu opłat sądowych ani nie ponosi wydatków, które za nią wykłada Skarb Pań s twa; " 2) ma prawo zgł osiĆ wni osek o ustanowie:tie dla niej adwokata; s ąd uwzglt;dni powy ż szy \"n i osek, jeżeli Art. 117. Zwolnkmie od kosztów sądowych wygaze śmiercią strony, która je uzyskała. Jednakże na zasadzie tego zwolnienia adwokat strony podejmie czynności procesowe nie cierp,iące zwłoki. Art. 118. § 1. Sąd cofnie zwolr:ienie od kosztów sądowych, skoro się okaż e, że okoliezn o ści, na których podstawie je przyznano, bądź nie istniały v,'cale, bądź przestały już istnieć, Wabu przypadkach strona obowiązana jest uiścić wszystkie opłaty przepisane; jednak w drugim przypadku sąd może włożyć na stronę obowi ąz'ek częściowej tylko zapłaty stosownie aozmiany, zaszłej w jej stosunkach rr:ajątkowych. § 2. Stronę, która zwolnienie od kosztów sądo­ wych uzyskała na podstawie podania świadomie nieprawdziwych okoliczności/sąd skaże na grzywnę do dwudziestu pięciu tysięcy złotych niezależru·e od JeJ obowiązku uiszczenia wszystkich przepisanych opłat. Art. 119. § 1. Przymanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych nie zwalnia j ej od obowiązku zwróe<mia kosztów przeciwnikowi. § 2. W razie wloż·enia kosztów procesu na przeciwnika w całości lub częściowo, należy od ni·e go \V tym samYm stosunku ściągnąć z urzędu opłaty i wydatki, od których strona, która uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych, była zwolniona. § 3. Opł'aty i wydatki przez stronę nie uis.zezone, kt6rych zaRłata nie została włożona na pr~eciwnika, należy ściągnąć z urzędu od strony, która uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych, z zasądzonego jej roszczenia; celem zabezpieczenia tych należności Skarbowi. Państwa służy ustawowe prawo zastawu na zasądzo­ nym roszczeniu. Art. 120. § 1. Adwokat strony, która uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych, ma prawo z wyłącze­ niem strony ściągnąć sumą, należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków, z kosztów, zasądzo­ nych na jej rzecz od przeciwnika. Przeciwnik żadnych innych potrąceń czynić nie może oprócz kasztów nawzajem mu przyznanych od strony zwolnionej od kosztów sądowych. § 2. Na kosztach, przypadających od przeciwnika strony zwolnionej od kosztów ' sądowych, należności adwokata służy pierwszerlStwo przed roszcz-eniami osób trzecich. Art. 121. Orzeczenie o przyznaniu i cofnięciu zwolnienia od kosztów sądowych, tudzież Ol włożeniu na stronę obowiązku częściowej zapłaty sąd może wyda~ bez rozprawy. Art. 122. WniesIenie środka odwoławczego od odmowy zwolnienia od kosztów sądowych nie wstrzymuje postępowan ia w s'Pl"awie, chyba że chodzi o zwolnienie powoda od kosztów prowadzenia sprawy w pierwszej instancji na skutek wniosku zgł:oszonego 'W pozwie lub przed wytoczeniem powództwa, na zamieszkanie str ony [)1j za siedzibą DZIAŁ lli. lub ze względu na charakter sprawy albo ~ inne ważne okoliczności u zna p.stanowienie w spraZalJczpicczcnie kosztów procesu. , '\vie adwokata za p otrzeb ne; o wyznaczerJe adwo-< kata sąd zwróci się do właś ciwej rady adwokacki€j. Art. 123. Powód - cudzoziemiec jest obowiązany § 2. Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów. sądowych częściowo. Rozporz ądzenie Ministra Spra- na 'żądanie pozwanego złożyć kaucję na zabezpieczenie wiedliwości określi zasady częściowego przyznania kosztów procesu. zwolnienia od tych kośzt6w. Art. ' 124. Obowiązku takiego nie ma powód - cuArt. 116. U.s'k'mowienie adwokata dla strony, kt6- azoziemiec w następujących przypadkach: ra uzyskała zwolnienie od kosztów .sądowych, ma zna.. . 1) jeż eli w państwie, do którego powód należy, obywa-"-..... , - " te~ P91SCY: nie maj'l t<J,kiegQ QbQwl.'lzkui., , -, . ~eni~ pe,łnomQ~.Q,i~tw~ pro;::esQwego. \ z~ względu BIll sądu ~nru1{ Usfaw Nr 43- - es """'" *:------.----...::...---------------:--~...:..-....,~5it'!il!~ _ . lI!!'S;IS,~"'y.=--------- ..... '" / , Poz. 394 ~.) jeżeli powód ma w Polsce miejsce zamieszkania lub majątek, wystarczający na zabezpieczenie kosztów; , Postępowanie. łI) jeżeli uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych; ~) w sprawach małżeńskich niemajątkowych, w spra- DZIAŁ I. wach wszczętych w następstwie sądowego wezwa• nia publicznego, w postępowaniu z powództwa wza• jemnego i w postępowaniu nakazowym. Przepisy ogólne. Rozdział Art. 125. § 1. Pozwany może zgłosić żądanie zabezpieczenia kosztów tylko przy pierwszej czynności procesowej. § 2. Późniejsze zgłoszenie żądania dopuszczalne jest jedynie w następujących przypadkach: 1) gdy dopiero w toku sprawy pozwany dowiedział się, że powód jest cudzm:iemcem; 2) gdy powód w toku sprawy utracił obywatelstwo polskie; 3) gdy na miejsce powoda Oobywatela polskiego wstąpił bez zgody pozwanego cudzoziemiec; 4) gdy w toku sprawy ustała podstawa prawna do uwolnienia powoda od obowiązku złożenia kaucji. § 3. W przypadkach tych pozwany nie ma jednak prawa domagać się złożenia kaucji, gdy uznana przezeń część żądania powoda wystarcza na zabezpieczenie kosztów. Art. 126. § 1. Sąd orznaczy wysokość kaucji, mana względzie prawdopodobną sumę kosztów pozwanego, jednak bez włączenia wydatków· z powództwa wzajemnego. jąc § 2. Jeżeli w toku sprawy okaże się, iż kaucja nie wystarcza, pozwany może żądać dodatkowego zabezpieczenia. Art. 127. Kaucja powinna być złożona w gotowiź­ nie lub w papierach wartościowych, Uznanych przez sąd za odpowiednie. . Art. 128. § 1. Zgłaszając w przepisanym czasie wniosek Q zabezpieczenie kosztów pozwany nie ma obowiązku wdawać się w spór przed rozstrzygnięciem tego wniosku. § 2. kaucji. Sąd wyznaczy powodowi ternun do złożenia § 3. Po bezskutecznym upływie terminu sąd na wniosek pozwanego odrzuci pO'zew lub środek odwoławczy, orzekając o kosztach jalc w przypadku cofnięcia pozwu. Art. 129. Jeżeli w toku sprawy wstanie przyczyna zabezpieczenia, sąd na wniosek powoda, po wysłucha­ niu pozwanego, zwolni powoda od obowiązku zabezpieczenia kosztów lub zarządzi zwrot złożonej kaucjL Art. 130. § 1. Sąd na wniosek pozwanego zarzą­ dzi z;u;pokojeme z kaucji przyznanych kosztów. Wniosek ten powinien być zgłoszony w ciągu od uprawomocnienia BiE! orzeczenia; jeżeli wniosku nie zgłoszono, sąd po upływie tego teTminu :zarządzi wydanie kaucji powodO'wi na jegOo żądanie. § 2. .miesiąca § 3. Sąd zarządzi równlez wydanie powodowi kaucji natychmiast po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli pozw~nemu kosztów nie przyznał. Art. 131. Na k<lucji, złożonej przez powoda cudZOoziemca, służy pozwanemu pierwszeństwo przed :wszystkimi innymi wierzycielami powoda I. Pisma procesowe. Art. 132. Pi\SJlla procesowe obejmują wnioski l oświadczenia strO'n, składane poza rozprawą. Art. 133. § l. Każde pismo powinno zawierać:
9. l)oznaczenie sądu, dO' którego ' jest s.l{ierowane, imię i nazwisko, zawód i miejsce zamieszkania stron i pełnomocników; 2) orznaczenie rodzaju pisma i przedmiotu sprawy; 3) osnowę wniosku lub oświ.?dczenia O'raz dowodu na poparcie przytoczO'nych okoliczności; 4) podpis strony lub jej przedstawiciela; 5) wymienienie załączników. § 2. Do pisma powinno być dołączone pełnO'moc­ nictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przed'" tern nie złożył pełnomocnictwa. § 3. Za stronę, która nie umie lub nie może się podpisać, podpisze pismo osoba pnez nią upoważniOona z wymienieniem prLyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. ~rt. 134. W pismach, mających na celu przygOotowanie rozprawy (pisma przygotowawcze), należy podać zwięźle stan sprawy, wypowiedzieć się co do twierdzefl strony przeciwnej i dowodów przez nią powołanych, 'wreszcie należy wskazać dowody, które mają być przedstawione na rozprawie, lub je załączyć. Wywody prawne, wyłuszczone w piśmie, winny być treściwe. Art. 135. Do p~sma dołączyć należy odpisy pisma i załączników dla uczestniczących w sprawie osób, a nadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w Ooryginale, po jednym Oodpisie każdego załącznika dO' akt sądowych. Art. 136. Strona, powołująca się w piśmie na dokument, obowiązana jest na żądanie przeciwnika zł0żyć Ooryginał tego dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą· § l. Jeżeli pismo nie może otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, wymaganych przez kodeks niniejszy, lub nie jest należycie opłacone, przewodniczący wzywa stronę pod rygorem zwrócenia pisma do stosownego poprawienia lub uzupełnienia w terminie tygodniowym. § 2. Po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwróci pismOo stronie. § 3. Data wniesienia pisma pozostaje w mocy, je~eli w tenninie braki należycie zostały poprawione lub uzupełnione . § 4. Jeżeli pismo, podlegające opłacie w w)'l'Q-o kości stałej, wniesione przez adwokata nie jest należy­ cie Oopłacone, przewodniczący zwróci pismO' bez wzywa~ nia dOo uiszczenia należnej opłaty. Art. 137. prawidłowego Za ubliżenie w piśmie powadze sądu lub winnego na grzywnę do wysokości dwudziestu pięciu . tysięcy złotych niezależnie ()d ()dpO'wiedzialności przewidzianej Art. 138. użycie wyrażeń O'braźliwych sąd może skazać inną ustawą. • ~ennik Ustaw r-1r 4:1\ , ""- Rozdział IL Doręczeaia. ;illf't . Art. 139. § 1. Sąd dokonywa doręczeń przez W<l&.. nych, komorników lub pocztę; w miejsoowościatJh. zaś, w których nie jest wprowadzone stałe dostarcz,anie 110respondencji pocztowej, także przez organy gmirmy4h rad na.rodowych. § 2. Minister Sprawiedliwości mofe wydać w po-. rozumieniu z właściwymi ministrami rozporząd28nie, którego mocą także inne organy pańlstVłOwe obowiąiane b.,:ią dokonywać doręczeń sądowych. • Art. 140. § L Pisma procesowe dovęca ~ w 0<1pjBie, orzeczenia zaś - w wypisie. ! § 2. Doręczenia aokonywa się stronie lUD jej ustawowemu przedstawicielowi, a gdy ci ustanowili pełn~ rnocnika procesowego lub osobę upoważnioną do ocibio-ru pism sądowych, doręczenia dokonywa się tym <lSObom. § 3. Podmiotom prawnym, które zastępuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, doręcze­ nia dokonywa się we właściwym urzędzie Prokuratorii Art. 141. § 1. Strona zamieszkała za gran.icą, je~ nie ustanawia pełnomocnika do lPfI"owadzenia sprawy zamieszkałego w Polsce, obowiązana jest wska:za~ :w Polsce pełnomocnika dla doręczeń. § 2. W razie niewskazania pełnomocniika dla do... ręczeń przeznaczone dla strony pisma sądowe pozo,;t.awia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. O powyższym obowiązku strona winna być pouczona przez sąd przy pierwszym doręczeniu. § 3. Przepisy paragrafów poprzedzających nie na:ruszają postanowień umów międzynarodiYWych. Art. 142. § 1. Pełnomocnikowi procerowemu kaiku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i załączni­ ków. § 2. Upoważnionemu przez kilku spółucZJeStników sporu do odbioru pism sądowych doręcza się po jednym egzemplarzu dla ka-hdego spółuczestnika. Art. 143. § 1. Strony: i ich przedstawiciele maj, obowiązek zawiadomić sąd o każdej zmianie swego za., mieszkania. § 2. W razie zaniedbania tego obowiązku pozostawia się pismo sądowe w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Art. 144. Doręczenia dokonywa się w mieszkaniu, w biurze, w lokalu przemysłowym lub handlowym, a w ich braku - tam, gdrie się adresata zastanie. Art. 145. Doręczenia szeregowym w czynnej słuz­ straży granicz.. nej dokonywa się przez władzę bezpośrednio przeło­ bie wojskowej, milicji obywatelskiej i Iloną· Art. 146. § 1. W dni niedzielne i ustawowo uznane za święta powszechne, jako też w porze nocnej, doręczać można tylko w wyjątkowych przypadkach, za uprzednim zarządzeniem kierownika sądu. § 2. Za porę nocną uważa się czas od godziny dziewiątej wiecz·o rem do godziny siódmej rano. Art. 147. § 1. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w domu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli ...QiOby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. § 2. Dla adresata, którego doręczający nie zastanie w lokalu biurowym, przemysłowym lub handlowym, doręczyć można piSlllQ 2$Qbl~ t~~~ ~~4:Yd1liQgej. ' • ..... :.. ' ' '-'- , .~.- -~' " ' ' '-- '- , - - -'.~ Art. 148. Doręc.zania korporacjo.:m., stowarzyszeniom, spółkom i zakładom dokonywa się w lcWu biurowym do rąk którejkolwiek z osób uprawnionych do przyjmowania pi'illl, w razie zaś mezastania takiej 080-"' by komukolwiek ~ personelu biurowego. Art. 149. § 1. W ;razie niemOŻllośd doręczenia w sposób, przewidziany artykuŁami poprzedzającymI, należy Z'lożyć pismo w urzędzie pocztoWym lub \V lokalu prezydium gminnej (miejskiej) rady narodowej, a zawiadomienie o tym przybić na drzwiach mieszkania, biura, lokalu przemyslowego lub handlowego adresata. § 2. W razie odmO\vy przyjęcia pisma przez adre-' sata lub jego domownika, pozostaVl/"ia się je w miejscu doręczenia, a gdyby to było niemożliwe, składa się je----, uprzedzająco tym w llrLęd:tie pocztowym lub w lo-. kalu :prezydium gminnej (miejsldej) rady narodow~. rąk Art. 150. Doręczenia urzędom dokonywa się · de ustanowionego do odbioru pism funkcjonari1.lSU lub przełożonego urzędu. Art. 15L Odbierający pismo stwierdza odbiór l jego datę podpisem własnoręcznym. Jeżeli tego uczynić nie może lub nie chce, doręczający sam oznacza da.. tę doręczenia oraz przyczynę braku podpisu. Art. 152. Adresat mO'Że odebrać pismo bezpośred­ nio w sekretariacie sądu. Art. 153. § 1. Jeżeli stronie nieznanej li: miejsca pobytu ma być doręczony pozew lub inne pismo wyma: gające dokonania czynności procesowej, doręczenie może nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego do zastępowania nieobecnego;. obowiązuje to aJ: do chwili zgłoozenia się strony lub osoby uprawniQD.~ do j.ej zastępowania. § 2. Przewodniczący ustanowi kuratora na WJ:lio... Eek stl'ony oraz ogłosi. o tym prze2 obwieszczenie pu,. hliczne w budynku sądowym i w lokalu p1"ezydium gminnej (miejskiej) rady narod9wej, w sprawach zaś wi~ wagi nadto w piśmie urzęcloWjl11 przemaczonym do ogłoszeń, a według uznania także w gaz.e~ca I Z chwil, doręczenia kuratorowi dorączenie uważa się za dokonane. Sąd może jednalI: skuteczność do~ ~('zenia uzależnić od upływu oznaczonego terminu od daty wywieśzenia ob~eszczenia w budynku sądo­ wym. § 3. § 4. Koszty połączone z ogloszeniem oraz z \.!stanowieniem i czynnościami kuratora ponosi na razie 5trona, która tego zażądała. § 5. W sprawach o ws~elki-e roszczenia alimentacyjne, jak również w sprawach o ustalenie ojcostwa i o zw-iązane z nim roszczenda, przewodniczący pi"Zed ustanowieniem kuratora przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca zamieBZkan.ia . lub pobytu pozwanego. § 6. Przepis artykułu ni.niej-szego stosuje się również do korporacyj, stowarzyszeń, spółek i zakładów, które nie mają przedstawicieli alb,O których przedstawiciele nieznani są z miejsca pobytu. Art. 154. § 1. W przypadkach, w których ustanowienie kura.tora w myśl arty-kulu pop'rzedzaj~cego nie jest wymagane, pismo doręcza się skonie niezn.anej z miejsca pobytu pr7leZ wywiesxenie w: budynku sądO­ wym (obwieszczenie publiczne). § 2. Z upływem miesiącą Qd :wywieszenia uważa mę d9.ręcz~w.,~ :l:!! dQk@..~ 560 Art. 155. Strona, żądająca doręczenia pisma p·r zez ;wywieszenie w budynku sądowym lub do rąk kuratora, .t Jbowiazana jes t upi"2.wdopodobnić, że miejsce pobytu ~rzeci\~nika jest nieznane. Art. 156. Gdy si ę oka ż.~ , że ż ą danie us.tanowi€nia kuratora lub wywieszenia pisma było nicuza.sadnione, ł'''ld zarządzi dor<~czenie pisma w sposób właś.::iwy, a VI miarę potrzeby zniesie na 'wniosek stl'ony interesowaIle j post~powanie, przeprowadzone z ucLz:ialem kura' wra. Art. 157. Vi toku sprawy adwokaci mogą doręczać sobie nawzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem d a ty. Art. 158. Sposób doręczenia pism sądowych osobom, zamieszkałym za granicą, oraz osobom, pO'"~osta­ ~ącym w służbie dyplomatycznej państw obcych, tu'łlzież osorJOm u nich mieszkającym określi rozporządze­ nie Ministrów Sprawiedliwości i Spraw Zagrani<!ZinYch. ~ Poz. 394 § 2. Przewodnicz ący rflOŻe odebrać glos stronom, go n adl!ż ywaj c1 , j 2k równi eż u chy lić pytania, zad a w3mł stroYlom, ś',vi a dkom h~b hiegłym, j~żeli je uważa za niewł aśdwe lub zbyteczne. jeżeli Art. 167. Sąd naWEt mimo zgodnego wniosku s tron może odroczyć posiedze nie tyl ko z , 'ważnęj przyczyny. Art. 168. § 1. N a k~. żdym posi edzeniu sądowym protokolant pod kiE'r unkiem - przewoQ.Y} icząe2'go s})isuje protokół. Przy wydawaniu wyroków zaocznych zamiast wystarczy zaznaczenie w aktach, że pozwany nie stawił się na posiedzenie, nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecnDŚci ani też nie złożył § 2. protokołu żadnych wyjaśnień. Art. 169. § 1. Protokół powinien zawierać: . 1) oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia, naz- wiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron 1 obecnych na . posiedzeniu przedstawicieli oraz R o ~ d z i a ł nI. oznaczenie sprav.'Y tudzież wzmiankę co do jawności l'00piLa wy; Posledzeniasądowe. 2) przebieg posiedzenia, a w. szczególności faktyczne twierdzenia i wnioski stron, wyniki pootępowania Art. 159. § 1. Posiedzenie sądowe wyznacza prze- .. dowodowego oraz wymienienie zarządzeń !I. orze~dniczący na wniosek strony interesowanej lub z urzę­ czeń, ogłoszonych na rozprawie; zamiast podania du, a o dacie posiedzenia zawiadamia strony przez weztwierdzeń i wniO&.1{ów protokół może powołać się wanie lub ogłoszenie podczas rozprawy. na pisma , przygotowawcze; § 2. Stronie, na posiedzeniu nieobecnej, należy J) okoliczności, Wpływające na umorzenie lub roz'W' każdym razie doręczyć wezwanie na posiedzenie nastrzygnięcie sprawy (ugoda, zrzeczenie siE: lub stępne. Wezwanie powinno być doręczone przynajmniej uznanie, cofnięcie, zmiana, rozszerzenie lub ograna tydzień przed posiedzeniem; w przypadkach pilnych niczenie . żądania po-zvvu). termin ten może . być skrócony. Art. 160. W wezwaniu na posiedzenie ozn.aeza się~ § 2, Protokół podpisują przewodniczący i proto1) imię, nazwisko i zamieszkanie wezwanego; 2) sąd, kolant. miejsce i czas pos!edzenia; 3) strony i przedmiot sprawy; Art. 170. § 1. Protokół może być spisany pismem I) cel posiedzenia; 5) skutki niestawiennictwa. ~ograficznym. W tym przypadku protokolant, nieArt. 161. Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym, a w pos.zczególnych przypadkach i po- zwłocznie po zakończeniu rozprawy, przełoży stenogram !la zwykłe pismo czyniąc adnotację, jakim posługiwał ~a tym budynkiem, jeżeli to ułatwia przeprowOOzenie e;prawy lub przyczynia się znacznie do zaoszczęd:z.ania 5ię systemem stenograficznym. § 2. Na wniosek strony sąd może na jej koszt pokosztów. wołać Jako protokolanta przysięgłego stenografa bądź Art. 162. § 1. Posiedzenia wyznaczone Da rozteż wiarygodną ~ę, biegłą w piśmie stenograficznym, prawy są jawne. § 2. Wstęp na &\lę sądową mają osoby dorosłe po odebraniu od niej przyrze<:7....enia, że sumiennie wy... l nieuzbrojone, chyba że noszenie broni wynika z obo- kona powierzone jej czynności. Przepis paragrafu poprzedzającego ma tu odpowiednie zastosowanie. W roWiązku służbowego. Art. 163. § 1. Sąd z urzędu uchyli jawność wago Ue potrzeby można powołać kilku stenografów. § 3. Protokół spisany pismem stenograficznym posiedzenia lub jego części i odbędzie je przy drzwiach podpisuje stenograf, a przekład protokołu na zwykłe zamkniętych, jeżeli jav\'Ilość zagraża począdkowi pupi~mo podpisuje przewodniczący i stenograf. blicznemu lub dobrym obycżaj o:n. § 2. Sąd może uchylić jawność również na wnioArt. 171. Strony mogą żądać w terminie tygod~ sek strony, jeżeli podane przez nią przyczyny uzna za niowym od posiedzenia sprostowania lub uzupełnienia ;uzasadnione lub też jeżeli roztrząsane być mają szczegó- protokołu, przy czym od zarządzenia przewodniczącego ły życia rodzinnego. można odwołać się do sądu. Art. 154. Rozprawa dotycząca wniosku o uchyleArt. 172. VI toku posiedzenia stronom wolno nie jawności odbywa się przy drzwiach zamkniętych. oświadczenia, wnioski, uzupełnienia i spros~owania zaFostanowienie swe sąd ogłasza publicznie. mieścić w załączniku do protokołu. Gdy stronE: zastę­ Art. 165. § 1. Podcz.:ls rozprawy, odbywającej się puje adwokat, przewodniczący może zażądać takiego przy drzwiach zamkniętych, mogą być obecne na sali załącznika. 6trony, ich pełnomocnicy oraz osoby zaufania, po dwie E każdej strO:ly . Art. 173. Strony mogą w toku posiedzenia wyt;<; 2. Ogłoszenie 'w yroku odbywa się publicznie. knąć obrazę przepisów post ęp owania żądając wpisania iht. 166. § 1. Przewodniczący otvviera, prowadzi odpowiedniego zastrzeżenia do p1'otokołu. Stronie, która ł zamyka posiedzenie, udziela głosu, zadaje stronom, zastrzeżeńia nie zgłosiła, n ie służy prawo czynienia hiadkom i biegłym pytania, upoważnia do zadawania w tym względzie zarzutów, chyba że pogwałcone zosta'Pytań i ogłasza orzecr.enia sądu. ły istotne przepisy p06t~owapja. • Dziennik Ustaw Nr 43" ' R o z d z i a ł IV. Terminy. R '~~ t erminu, wyznaczoneg,o ;::;.-zez &1 d lub przewodniczącE:;;O (tenninu SWlowego), ro,:p0czyna się od ogł oszenia posi;ano'.vieni:t ; w przypadku z'i:Ś, gdy Art. 174. , 2) w razie zaprzestania czynności przez sąd \ovs:m'c",:( wojny lub innych przeszkód. § 2. Za,vieszenie ma m oc prawną od chwili powYższy~h zdarzeń. Art. 184. Z darzenia, w s>:nnne w pkt 1 artykułu . poprzedzaj ącego, nie wstrzymuj,! wydania: orzecz'cn:ia, jeżeli zaszły po zamkn ięciu rozpr2,wy, kodeJr..s pncwiduje d J r <:cz'2p.ie postanowienia s t"oi'lie Art. 185. § 1. W razie śm ie rc i st rony - strona z urzędu - od cl:lty cloi'ęc z 2D1 C! . przeciwna lub sp6łucz est nik sporu żą dać mogą wezwan ' a Art. !"i5. O cIdanie p :sma w polskim urzęd:;;.ie pocz~ wsl{azanych przez siebie osób jako s~)adkobi erc 6 w zIT't aY 't<)wym jest rówrwzr,aczrlt.> z w !ll'es:eniem go do sądtL ł4?go. Po wezwan iu t ych osób na rO Zl'l.rawę s ą d postaStosuje si ę to również do pozwu. nowi podjęcie dalszego post ępowania, jeżeli' ich Ip rzymiot spa dkobierców b ędżie udowodniony. Art. 176. Przewodni czący m o:':? z ważnej przy§ 2. Jeże li j ednak ten ich przymiot n ie będzie CFJyny przedłużyć lub skrócić termin sądowy na wnioudowodniony lub j '~że1i spadkobiercy zmarłe g o nie są sek, zgłoszony przed upływem tenninu, nawet bez wyznani, s ą d postanowi podjęcj,e dalszego ipOstępovmnia P
10. i):lłuehania strony przedwnej. w ezwaniu kuratora spadku lub wyk onawcy t estamen·:u, u prawnionego do prowadzenia sporu. W braku taki'C,,h osób strona przeciwna lub spółuczesLrlik s poru mo;( ą R o z d z "i a ł V. żądać we wła ściwej drodze ust,mowienia kuratora spa(.Uchybienie i p:rzywrócen.i.e t ermi.nu. ku i wezwania go do wstąpienia do s prawy, po czym na posiedzeniu niej awnym sąd wydaje p ostanuwien:e Art. 177. § 1. Czynność procesowa, podjęta przez o podjęciu dalszego postępow ani a. stronę po upływie terminu, n:'e ma mocy prawne j. Art. 186. W r azie utraty zdolności procesowej § 2. Skutek uchybienia terminu następuje s<lm prz.ez stronę lub przedstaw iciela ustawowego tudzież przez się, ehyba że w poszczególnych przypadkach zaw razie jego śmierci lub utraty przeZeń tego przymiotu leży od wniosku strony. W tych przypadkach mO'.lna dostrona przeciwna lub sp ółuczestnik sporu mogą żąd ać We pehrić czynności, która miała być w terminie dokonana, właściwej drodze ustanowienia przedstawiciela ustawodopóki strona przeciwna nie zgłosiła odpowiedniego wego dla strony i wezwania go do wstąpienia do sprawniosku, a w razie zgłoszenia go, dopóki sąd nie zamk;.. wy, po czym na posiedzeniu niejawnym są~ wydaje ponął co do tego wniosku rozprawy. stanowienie o podjęciu dalszego postępowania. Art. 178. § 1. Jeżeli strona nie dokonała w termiArt. 187. W ' raz ie śmierci pełnomocnika ptOć:eso~ nie czynności proc!i3owej .bez swej winy, sąd na jej wego p<lstępowanie może się toczyć dalej dopiel'o po wniosek postanowi przywrócenie terminu. wezwaniu strony niestawając ej. Wezwanie doręcza się § 2. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, jeżeli stronie w miejscu jej rzeczywistego zamieszkania. uchybienie terminu nie pociąga za sobą ujemnyc.lt dla Art. 188. S ą d zawiesi postępowanie, gdy stronie strony skutków procesovvych. • ogłoszono upadłość, a spór d otyczy przed..rniotu należą­ Art. 179. § 1. Pismo z wnioskiem o przywróce- cego do masy. Postępov/anie może być podj ęte do-piero nie terminu powinno być wnies ione do sądu, w którym po wezwaniu z arządcy masy upadłości. czynność miała być dokonana w ciągu tygodnia od Art. 189. Sąd zawiesi postępowanie na wniosek czasu ustania przyczyny u chybienia terminu. spadkobiercy, j eżeli przeciwko niem'] toczy si ę spór § 2. W piśmie tym nal eży uprawdopodobni ć oko. o przedmiot nal eżący do spadku, a nie upłynął j eszcze termin do złoż enia o.świad cz€!T!ia o przyjęciu lub odrzuli =ości, uzasadnia j ą('e wniosek. § 3. R6~vnocze§ni e z w!lioskiem strona powhma ceniu spadku. Post~pow:mi e może być na wnios ek którejkolwh,k strony podjęt.e dopiero po złO Żeni u ośw iad­ dopeŁ'lić cZyl1nosCl procesowej . Art. 180. Spóźniony lub z ustawy niedopuszczalny czenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadk u aJbo po upły­ wniosek o przywrócenie t erminu sąd odrzuci b ez rozwJ.e terminu do złożenia takiego o ś wbaczenia. Art. 190. Sqd zawiesi r6vmi e ż post.ęp owanie, j e żeli prawy. Wniosek nie od:rzucorcy s ą d r ozstrzygrde p o prze!prowadzeni u rozprawy. Vi raz ~ e U\vzględnienia w-;' liosku strona lub jej przec1~/cilwi cie l u ~ ~_a w0 w y p2lni slużb ę wojskow ą w czasie wojny l ub te ż znajduje s ię w miejs ąd może n atych m Last przy stąpić clo r ozpoznania sp rawy. Art. 181. Zgłoszenie wniosk u o przyvVfócenie n ie ,scovJoki, pozbawionej w skutek Indzwycza jn ych vl yda"VI-'"Strzymuje postępo\vE!nia w s -,mej sprawie ani wykol'z<eń komunikacji z :-:iedzi bą są du . Art. 191. S ąd m oż,e r ów n 1 2ż z ~n'1ies ić pC):: t ępowa.­ n ?Jlia orLeczenia, chyba że S1d s t c~:;') wni e do okoliczności wstrzyma post ępow a:-l ie Llb wykonanie orzen ie w n as t ępujących p l'zyp"d::ach: 1) jeżeli r ozstrzygnic;cie sprawy zale ży od wyniku inc zenia. Art. 182. Strona Żąd :1 j ąca przywrócenia ponosi n ego procesu; kOf,'Zty postępowania w p'r:i:~dnllocie przywrócenia. 2) jeż eli osoba trzecia z ap ozwała ()bi~ st.rony o ten sam prze dmiot sporu (int2'l'wen cja głó wna) ; 2.) jeż eli rozstrzygnięcie sp ravły zalE:Zy od uprzedniego . Rozdział VI. orzeczenia wła dzy admirtistracyj nej ; 4) jężeli uj::rwni się czyn, k tóreg o us talenie Y'f drodze Zawieszenie post ępowania. kanlej lub dyscyplinarnej m e'globy wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cyvvilnej. Art. 183. § 1. Sąd zawiesza postępowanie: Art. 192. § 1. W przYiJ2dkach artykułu p oprz€ w razi'.ł śmierci strony lub przedstawiciela ustawo- dzającego zawieszenie postę powania trw a aż do czasu , wego, w razie utraty przez nich zdolności proce.so. uprawomocnienia się orzeczenia s ądowego l ub admin ~ ­ \ wej, jak również w razie u traty pr~ przedstawi.. stracyjnego. Sąd może jednak i przedtem , stosowni.e do , ~li J1StąWQW~gQ ~~8.Q przy'n;U.Qt~i. . Qk2li~~ wdj<lĆ d~ę postępowanie. lJ fJ)ziennik Ustaw Nr~ 43 / Poz. 394 • § 2, . Jeżeli postępowanie- karne, dyscyplinarne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte, a jego rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd zakreśli jej termin do wszczęcia postępowania, a w innych przypadkach może zwrócić się o to do właściwej władzy. Art. 193. Sąd postanowi podjęcie dalszego :postę­ powania, gdy ustanie przyczyna zawieszenia. Art. 194. We wszystkich wyżej przewidzianych przypadkach zawieszenia terminy nie biegną i zaczynają biec od początku dopiero z podjęciem postępow~nia. Terminy sądowe w miarę potrzeby będą wyznaczone na nowo. Art. 195. § L Sąd może zawiesić również postę­ powanie na zgodny wniosek obu stron. W tym przypadku dalsze postępow,mie mOże być na wniosek którejkolwiek ze stron podjęte dopiero po upływie czasu przez :nie oznaczonego, nie wcześniej jednak jak z upływem trzech miesięcy od chwili zgłoszenia wniosku o zawieszenie. § 2. Zawieszenie z takim samym skutkiem nastę­ puje w razie niestawiennictwa obu stron na rozprawie, o ile kodeks w przypadkach szczególnych inaczej nie stanowi, jak również w przypadku niestawiennictwa powoda, który nie żądał rozpoznania sprawy w swej nieobecności, pozwany zaś nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy. Art. 196. Zawieszenie, przewidziane w artykule poprzedzającym, wstrzymuje bieg terminów sądowych, y t 6re Lopiero z podjęciem postępowania biegną dalej. Bieq' termmów ustawowych nie ulega wstrzymaniu. Art. 197. Sąd, zawieszając postępowanie, moźe również na wniosek powoda zarządzić zabezpieczenie powóc';:twa. Art. ISS. § 1. Sąd umorzy postępowanie, zawiel>Zone na zgodny wniosek stron lub wskutek ich niestawiennictwa, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu lat trzech od daty postanowienia (l zawleszej1iu. r, 2. Umorzen'e postępowania w pierwszej instancji n ie pozbawia powoda prawa wytoczenia ponownego powództwa, jednak poprzedni pozew nie przerywa przedawnienia. Umorzenie postępowania w drugiej instancji poworluje um'awomocnienie się wyroku pierwszej inIlta r ' ji. . Z umorzenic:m postępowania umarzają się także kosztv obu stron w danej instancji. Art. 199. Postanowienie o zawieszeniu, - podjęciu i umorzeniu postępowania może zapaść bez rozprawy. DZIAŁ Postępo:w:mie przed II. sądami Rozdzi a ł p!erwszej instancji. l. Pozew. Art. 200. § 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o rOS2czenia majątkowe - także oznaczenie wartości przedmiotu sporu; 2) przytoczenie okoliczności fc:ktycznych uzasadniają­ cyc h żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu. § 2. Ponadto pozew może zawierać wnioski o za.. bezpieczenie powództwa, o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, o przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda, o wydanie wyroku zaocznego. Art. 201. W pozwie można również zgłosić wnioski: 1) o zawezwc\l1lie na rozprawę wskazanych przez !powoda świadków i biegłych; 2) o polecenie pozwam~mu dostarczenia na rozprawę będącego w jego posiadaniu a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu dokumentu lub przedmiotu oględzin; 3) o zażądanie na rozpra\vę dowodów, znajdujących się u władz, w urzędach i u osób trzecich. Art. 202. Powód może dochodzić jednym pozwem kilku roszczeń przeciwko temu samemu pozwanemu, jeżeli nada.i.ą się do tego samego trybu postępowania oraz jeżeli sąd jest właściwy ze względu na ogólną wartość roszczeń, a nadto, gdy roszczenia są różnego rodzaju, o tyle tylko, o ile sąd nie jest niewłaściwy dla któregokolwiek z tych roszczeń VI myśl przepisów o właściwo­ ści bez względu na wartość przedmiotu sporu. Art. 203. Pozew o wydanie lub odebranie przed'" miotu najmu lub dzierżawy w terminie, w którym na" jem lub, d:z;ierźawa wygasa, można wnieść do sądu jeszcze przed tym terminem. Art. 204. § 1. Strona działająca bez adwokata w przypadkach, gdy zwolniona jest od opłat sądowych lub korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych, może ustnie zgłosić powództwo w sądzie właściwym lub w sądzie powiatowym swego miejsca zamieszkania, chociażby sąd ten nie był właściwy do rozpoznania sprawy. § 2. Sąd stos.ownie do okoliczności zwróci powodowi uwagę bądź na niedopuszczalność powództwa z przyczyn formalnych, bądź pa oczywistą jego bezzasadność. § 3. W razie zgłoszenia powództwa w . sądzie niewłaściwym do rozpoznania sprawy, sąd ten przesyła niezwłocznie akta sądowi właściwemu. Art. 205. Z chwilą doręczenia pozwu !powstają następujące skutki procesowe: 1) powód nie może wytoczyć w toku sprawy powództwa przeciwko pozwanemu o to samo roszczenie w tym samym lub innym sądzie; 2) pozwany może wytoczyć powództwo wzajemne prze. ciwko powodowi w odpowiedzi na pozew, a jeżeli odpowiedzi nie wniósł - nie później jak na pierwszej rozprawie albo w sprzeciwie od wyroku zaocznego; 3) zbycie w toku sprawy rzeczy lub roszczenia, obję­ tych sporem, nie ma wpływu na _dalszy bieg sprawy; jednak nabywca nie może wejść na miejsce zbywcy bez zezwolenia strony przeciwnej. Art. 206. § 1. Zmiana powództwa jest dopuszczalna, . jeżeli nie wpływa na właściwość sądu. § 2. Gdy powód występuje w toku sprawy z nowym roszczeniem, skutki, przewidziane artykułem poprzedzającym, rozpoczynają się z chwilą, w której roszczenie to powód zgłosił podczas rozprawy w obecności pozwanego. Art. 207. § 1. Sąd odrzuci pozew w razie niedopuszczalności drogi procesu cywilnego, w razie niewłaś­ ciwości sądu tudzież gdy z treści pozwu wynika, że sprawa już się toczy między tymi samymi stronami o to samo roszczenie lub że została osądzona; w braku zaś zdolności procesowej powoda, braku ustawowego jego przedstaWJicielstwa lub upowaznlenia przedstawiciela do prowadzenia sprawy - wówczas, gdy brak nie bę­ dzie uzupełniony zgodnie z przepisami niniejszego kodeksu. § 2. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzen,iu niejawnym. Art. 208. 'V razie odrzucenia pozwu z powodu niewłaściwości sądu powód może wnieść pozew odrzucony do sądu właściwego w ciągu tygodnia od uprawomocnienia się postanowienia odrzucającego. Wówczas skutki poprzedniego wniesienia pozostaj ą w mocy. Art. 209. § 1. Pozew może być cofnięty bez zez,,,-,olenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozpra'vvy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. § 2. Pozew cofnięty uważa się za niebyły; jednak powód zwróci pozwanemu na jego żądanie koszty, o ih sąd już przedtem nie orzekł .prawomocnie o obowiązku uiszczenia ich przez pozwanego. W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą prze\vodniczący odwoła wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadomi pozwanego, który może w terminie ' dwutygodniowym złożyć sądowi spis kosztów. § 3. Gdy przedmiotem powództwa są prawa niemajątkowe, roszczenia alimentacyjne, roszczenia ze stosunku pracy lub roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, skuteczność cofnię­ cia pozwu, zrzeczenia się lub ograniczenia roszczenia zależna jest od zgody sądu. Sąd udzieli powyższej zgody w przypadku, gdy cofnięcie pozwu lub zrzeczenie się albo ograniczenie roszczenia nie są sprzeczne zinteresem Państwa Ludowego, ani z interesem osób uprawnionych. Art. 210. § 1. Powództwo wzajemne jest dopuszczalne, jeżeli roszczenie wzajemne pozwanego jest w związku z roszczeniem powoda lub nadaje się do potrącenia. § 2. Pozew wzajemny wnosi się do sądu pozwu gJÓwnego. Jeżeli pozew wzajemny przekracza właści­ wość rzeczową tego sądu, przekazuje on całą sprawę sądowi właściwemu do rozpoznania powództwa wzajemnego. Oba powództwa podlegają łącznemu rozpoznaniu. § 3. Przepisy dotyczące pozwu stosuje się i do pozwu wzajemnego. Art. 211. Sąd powiatowy może na wniosek pozwanego złożony aż do zamknięcia rozprawy przekazać sprawę sądowi wojewódzkiemu, jeżeli pozwany wytoczył przeciwko powodowi prżed tym sądem powództwo wpływające na roszczenie powoda bądź dlatego, że ma z nim ścisły związek, bądź dlatego, że roszczenia stron nadają się do potrącenia. Rozdział II. Rozprawa. Art. 212. § 1. Przewodniczący wyznaczy termin rozprawy równocześnie z zarządzeniem doręczenia pozwu i stosownie do potrzeby wyznaczy sędziego sprawozdawcę· § 2. Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby pomiędzy doręczeniem _wezwania a dniem rozprawy upłynęło w sądzie wojewódzkim przynajmniej siedem dni, a w sCjdzie powiatowym - przynajmniej trzy dni. Art. 213. § 1. Pozwany może przed pierwszą rozwmesc odpowiedź na pozew. § 2. W sprawach zawiłych i w sprawachrpzrachunkowyeh przewodniczący może przed rozprawą zarządzić wniesienie odpowiedzi na pozew lub także wymicmę przez strony dalszych pism przygotowawczych, przy czym oznaczy porządek składania pism, termin, w którym pisma złożyć należy, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. W toku rozprawy wymianę pism prawą może zarządzić sąd. Art. 214. § 1. Przewodn.iczący może, stosownie do okoliczności, przed rozprawą wydać n.a podstawie pozwu i pism przygotowawczych następujące zarzą­ dzenia:
11. l)wezwać strony do stawienia się na rozprawę oso-' biście lub przez pełnomocnika, polecić przedstawienie dokumentów, przedmiotów oględzin, ksiąg, planów itd.; 2) zażądać na rozprawę od władz, urzędów i osób ząu­ fania publicznego znajdujących się u nich dowodów, jeżeli strona sama dowodów tych otrzymać nie może; 3) wezwać na rozprawę wskazanych przez strony i zażądać od nich dostarczenia dok).lmentów, potrzebnych do wyjaśnienia zeznań; 4) wezwać na rozprawę osoby, powołane zgodnie przez strony na. biegłych. świadków § 2. Przewodniczący może ponadto, w razie koniecznej potrzeby, zarządzić oględziny jeszcze przed rozprawą· Art. 215. Każda ze stron może w piśmie procesowym żądać przeprowadrenia rozprawy w jej nieobecności. Art. 216. § 1. Rozpmwa odbywa się w ten sposób, po wywołaniu sprawy strony najpierw powód, a potem pozwany zgłaszają ustnie swe żądania i wnioski oraz . przedstawiają dowody na ich poparcie. Strony mogą nadto przytaczać zasady prawne. Na żądanie prokuratora :sąd udziela mu głosu w każdym stanie rozprawy. § 2. Strony obowiązane są dawać wyjaśnienia co do okoliczności faktycznych sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek. Każda ze stron obowią­ zana jest do oświadczenia się co do twierdzeń strony przeciwnej dotyczących okoliczności faktycznych. § 3. Ponadto rozprawa obeilJluje stosownie do okoliczności postępowanie dowoaowe i roztrząsanie jego wyników. Art. 217. Gdy zachodzi potrzeba przedstawienia stanu sprawy na podstawie akt, uczyni to przewodniczący lub wyznaczony sędzia sprawozdawca. Art. 218. § 1. Przewodniczący, nie dopuszczając do rozwlekłości i zbaczania od przedmiotu, powinien dążyć do tego, ażeby rozprawa wszechstronnie wyświe­ tliła punkty sporne i aby w miarę możności mogła być ukończona bez odroczenia. § 2. Sąd nie jest związany uznaniem pozwu. Może jednak poprzestać na uznaniu, jeżeli znajduje ono uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Art. 219. Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu stronie wezwania tudzież jeżeli n\eobecność strony jest . wywołana wydarzeniem żywiołowym lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Art. 220. § 1. Rozprawa ulega odroczenłU również w przypadku, gdy ujaWni się, że nie występują że \Dziennik" tJstaw_N_r-,-'4_3_"_, _ _ _ _ _ _ _ _~=-r_ ,.'SM , .~ Pm:. 394 t6.. formalnych. sąd. przystąpi. do rozpoznania istoty przeciwko którym sprawa powinna si~ toczyć łącznie. ,. c;pra-wy i rozstrzygnięcie co do nich zamieści w wyroku. /) 2. Jeżeli nie zostały z<lpo7.w ane wszystkie osoby, Art. 230. Jeżeli sąd uzna SW 0ją niew łaściwoś ć. przeciwko którym t ylko łącznie spraw~ może się to- przekaże spTawę na wnios~k powoda sądowi przezen czyć, sąd wezwie osoby n ie zapozwane do \vzięcia w skazanemu. chyba ±e sąd t en jest oczywiście n ieu dz iab w spr?v,i.e i doręczy im odpisy pism p rocesowłaściwy. w ych i zał ączników. Wezwani ~ do wzięcia udziału Art. 231. § 1. Przewodniczący powinien we właśw sDr:nvie Z?~tępuje pozy,anie. ciwej chwili, j eżeli to uważ a za m-cżliwe, skłaniać stro·rut. 221 . Jeż-eli powód w nieobecności p ozwanego n y do pojedl1ani~. Osno·.-ła u gody, zawari€j p rzed są" r OZfJZ2rz·a lub zm ienia żądanie pozwu albo zam hst p ier dem, powinna być wciągni ęta do p rotokoh.l r ozpTawy w oLne.;o pl'ZeCh~1iGtu sp or u żą da j ego wartoś ci l ub in- i , s twierdzona podpism"d s tron, a w r azie niem':)i..11.ości: n ego przed:miotu, ,vinien uczY'i.i ć to na piśmie, a w ówpodpisania - przez sQd. c zas r ozpraYva oulegnie odroczeniu i pismo b t;dz:i,e dorę§ 2. W przypadkach, w których do skuteczności CZione pozwan emu. cofn ięcia poz'wu or az zrzeczenia s i ę lub ogral"J.czeni a Art. 222. Sąd może celem dokł a dni ejszeg o wy jaś - roszczenia potrzebna jest zgoda sądu, zgoda ta vryma ... Ilienia przed9tawioneg o stan u sprawy zarządzić stawiegana jest również do zawarcia ugody sądOWej. lrl ie się stron lub jednej z nich osobiście albO przez pełArt. 232. § 1. Przewodniczący zamyka rozprawę, Ilom.ocnika. gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. A r t. 223. § 1. Strona może aż do zamknięcia roz§ 2. Można zamknąć rozprawę równie:i: .. przyprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na padku., gdy ma być przeprowadzony jeszcze dowócJ uzasadnien ie swych wniosków lub dla odparcia twier- przez sędziego wyznaczonego lub przez inny sąd alb,> ;dzeń i wniosków strony przeciwnej z zastrzeżeniem nie- ttŻ gdy ma być przeprowc,dzony dowód z aktów luh k orzystnych skutków, j akie według przepisów kodeksu wyjaśnień władz , a ro z prawę co do tych d'. )wodów sąd mogą dla n iej wyniknąć z powodu działania na zwłokę uzna Z!l zbyte czną . łub niezas bsowa ni:l się do zarządzen przewodnicząrego Art. 233. S ąd może zamkniętą rozpraw ę o tworzyć :i. postanowi eń sądu, na nowo, jeżeli potrzebn e są j eszcze dodatkowe wy§ 2. Sąd odrzuci środki dowodowe, jeżeli okolicz- jaśnienia stron lub do{htkowe dowody. noś ci s porne zostały już dostate<:znie wyjaśnione lub Art. 234. Od zar,:ądzcń przewodniczącego w toku jeże1i strona powołuje dowody jedynie dla zwłoki. rozprawy strony mogą odwolać się do !'lądu. Art. 224. § 1. Sąd może zarządzić odd zielną rozprawę co do pozwu głównego i wzajemnego jako też co do jednego lub k ilku roszczeń, połączonych w jednym DZIAŁ III. pozwie, czy to głównym, czy wza jemnym. . Dowody. § 2. Sąd moż e również zarządzić oddzi elną rozprawę co do r oszczenia, jakie pozwany przeciwstawia do Rozdział 1. potrą cenia, j eżeli nie ma ono związku z roszczeniem pozwu głównego, o dowodzie w ogólności Art. 225. Sąd może zarz ądz ić łączną rozpr aw ę i wydać ł ączne orzeczenie w toczących , się przed nirn. Art. 235. P rzedmiotem dowodu stl fakty sporne. s prawach, j E'żeli są one z sobą w związku lub m og~ y maj ące. dla sprawy istotne znacŻenie. być ob jęte jednym pozwem . Art. 236. § 1. Sąd m oże dopuścić dow M nawet Art. 22G. Sąd może og rani cz yć rozprawę przede 111e powalany przez strony. \V razie potrzeby sąd może wszystkim do zarzutów f ormalny ch l ub py t?ń wst ęp- zarządzić odpowiednie dochodzenie. n ycl1 § 2. W sprc,w::.ch o r oszcz2nia alim0nt acyjne sąd Art. 227. Z arzut niE'właściwości sądu i zarzut, że może z urzędu prze pr owadzać stosowne dochodzenia dla ro ~tr7'ygnięci e s pr2.wy n ć!l eży do sądu polubownego, ustal enia stanu m3jątk owe'go i zarobków stron. pozwany powinien zgIosi6 i n al eżycie u zas..-::lcbić prz2d Art . 237. § 1. Fakty p o\vszechnie znan e n le vry",,/ daniem się w spór co do istoty sprawy, p od utr atą pramagają d owodu . S ąd bierze j e pod uwag ę nawet b ez "va l~orzystani a z t y ch zarzut ów w ~blszym p ostępo­ powołania się stron. ;\van i " , § 2. To S<1mo d 0tyczy f aktó"N, z!lanych sądo·,lti. hrt. 228. W k ażdym s t<lnie sp r awy sąd b ierze urzęc1owrue, wszal~że sąd powJn!en przy r ozprawie :z urzęd u pod rozwag ę: niedopuszczalność drogi p roce3u zwró cić n a n ie uwagę stron. c ywilnego; niewłaśc; iw ość s ądu, opieraj ą cą s ię 11.;\ ty m, Art. 238. § 1. Nie wymaga ją l'ów nie* d owodu i ż s ąd n ie mógłb y b y ć w ~aśclwy nawet na p odstawie fakty, p rzyznane w przewodzie s ądow ym p.rzez stron ę :um,ow.v s tron ; brak zd olnoś ci procesowej i n a l eży teg o przeciwn ą na p iśmie lub ustnie, j eżeli przy~lani e nIe !Z 2stępstwa lub tlpowa:i:nienia d\) p rowadzenia sprawy; jest sprzeczne z dO'Ncdami znajduj~ymi się w a ktach' listnienie s poru s ą doweg o o to samo roszczenie mi ędzy spra\'ry oraz nie budzi uz~sad nionych w ątpliwości Co do ;tymi samyrni s tronami; lpowagę rzeczy osądzclllej. jego zg odności z istotnym stanem rzeczy. A rt. 229. Pozwany n ie może odmówić wdania się § , 2. Gdy strona nie wypowie si ę CO do fa któw. .w spór co do istoty s prawy, cho ciaż wniósł zarzuty for- przyt oczonych prZe'L str on!! przeciwną. sąd uwzględ.. m alne. Odrzu cając zru:zuty niedopuszczalności drogi mając:: wyniki całej rozprawy może UZIl,ge fakty te ~ :procesu cywilneg o, n iewłaściwości s ądu albo zarzut, że przyznane. :rozstrzygnięci e s p r a wy należy do s ądu polubownego.. Art. 23!ł. Jeżeli przyzncmi~ połączone jest z za-t s ąd wyda oddzielne postanowienie i może wstrzymać dal.. strzeżeni ami lub z tw.ierozeniaID1. dodatkowymi albo za-. :;ze rozpoznanie s prawy aż do prawomocnego rozstrzyg.. 6tało odwołane, sąd ocenia jego znaczenią Z :uw~qIi.. nięcia ,tych zarzutów. W razie odrzucenia innych zarzu,~ );U~em, pkoliczn:qś~ daneg() przypadku. " • w spraWie w charak terze pozwany..ch wszystkie osoby. • _y_·___ - ·"'_-_'-:::.. ._______________--'--'--_P_oz. :"V DzienniK Ustaw ~-=-N~r~4-.:.3_·'--':\c,...._ _ _ _ _ _ _ _ _.....k~::.."' ., _ . • Art. 240. Sąd ocenia znaczenie przyznania pozasą­ dowego w związku z całością shmu faktycznego sprawy. Art. 241. Ustalenia faktyczne mogą być oparte także na okoliczności ach bezspornych lub udowodnionvch gdy okoliczności te, wzięt e pojedynczo lub ł ącz­ n ie, ~sprawiedliwiają wn ios::k o prawdziwości pewnego, istotnego dla sprawy fa ktu (d omniemanie fak tyczne) . Art. 242. § 1. Sąd według' własnego przekonania na podstawie wsz.echstron nego rozwa zenia zebraneg o m a teriału ocenia wiarogodność i moc dowodów. § 2. Sąd oceni na t ej samej podstawie, jakie nadać znaczenie odmowie przedstawienia dowodu lub przeszkodom, stawianym w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sąd u. Art. 243. Przepis artykułu poprzedzającego nie ma 2astosowania do domni em.a ń usta nowionych przEZ prawo (domniem a ń prawnych), jednak zachowu .· ~ moc przy ocenie dowodu przeciwneg o, ilekroć praw o dowodu taltiego n ie w yłącza. R o Z d z i a ł f'o stępmvau ie II. dowcuvwe. Od dzi ał 1. Art. M!ł. Sąd onekająey może zarz ą dzić powtórzenie lub uzupełnienie postępowania dowcdowego. Art. 250. § 1. Sąd nie jest związan y swym postanowieniem dowodowym. Może je stcsownie do okoliczności u chyli ć, uzupełnić l u b zmlen i6. § 2. S ą d może bez rozprawy zmieni ć lub uzupeł­ nić swe p<)Stanowienie: o ile ch od~i o nDwe fakty za zgodą stron, o ile zaś chodzi o p rzeducha:1ie nowych św iadkó w na wniosek choćby jednej stro:q. § 3. Sędz ia wyzn3cwny i s ąd wezwany mog ą uzupełn ić na wniosek strony p ostanQw ienie s<:<:l.1 orze kają­ cego przez przesłuchanie nowych świadI.ów na fakty, wskazane w t ym p ostanowieniu. Art. 251. § 1. Jeżeli przeprowadzenie dowodu nap otyka na przeszkody, mogące trw ać czas n]eok reślon y, a lbo j e ż eli dowód ma być przeprowadzcilY za grcmi cą, sąd może na wniosek jednej ze ' s tron oznR cz yĆ termin do przeprowadzenia dowodu. Jeżeli w l.erm!nie d s'.vodu nie przeprowadzono, sprawa t oczyć si ę b~cl zi e d 3Jej bez tego dowodu. § 2. Po upływi e zakr8§lonego terminu dowód ten może być jeszcze przeprowadzony tylko wó-.vczas, jeż-e-li postępowanie przez to . się n ie przeciągnie . Art. 252. Zachowanie sz czegółov,rych przeplsow o postępowaniu d owo<:lo\\'Yffi n ie jest koni e-czn.e, i lek.roć ustawy przewidują uprawdopodobnienIe z;,miast doWGdu. Przepisy ogólne. Art. 24,1. § 1. P ostępowcmi e dowodowe odbywa si ę przed s ąde m orzekającym. Gdyby to nie b y ło możliwe z powodu natury dOvvodu bądź gdyby t o b yło p ołączone z pow a żn ymi n i e dogodnościami lub t eż ;spowodow ało zn:l'::zne koszty VI stosunku do przedmiot u sporu - sąd or zekający zleci p rzep rowad zenie d owodu jednemu ZG sv.rych s ~dzió w ( sęd :da wyznaczony) lub s p.dovvi grodzkiemu (s ąd wezwany) . § 2. P rzeprowadzenie rlćiwodu za granicą, możli­ vrie z zachowaniem przep:s6w niniejszego kodeksu, sąd orzekający zarz ą dzi w drodze właści w e j. A r t. 24.5. IV post.anowieniu o p rzeprowadzeniu dowodu sąd oznaczy fakty podl ega j ąc e s twierdzeniu, śro­ d ek dowodowy i - stosownie do okoliczności sę­ dziego lub s ąd, przez który dowód ma być przep rowadzony, a n adto, o ile to jest możliwe, czas i m iejsce pn:e-prowadzenia dowodu. Wyznaczając sędziego sąd może mu pozostawić oznaczenie terminu. Art. %46. § 1. Jeżeli czas i m~ ejs ceprzeprowadze­ nia dowodu n ie są wskaz eme w postanowieniu, · strony będą o ruch osobno zawiadomione. § 2. Nieprzybycie stron na .t ermin, wyznaczony do przeprowadzenia dowodu, n ie wstrzymuje czynnoscI są­ dowej, chyba że obecność stron lub jednej z n ich okaże 8ię, stos01vnie do okoliczności, konieczną . Art. 247. § 1. Protokół, za wierający przebieg postępowania dO\vodowego przeprow adzonego przed sę­ dzią wyznaczonym lub sądem wezwanym, podpisują oprócz sędziego i protokolanta także osoby przesłucha­ ne i strony obecne. § 2. O dmowę lub niemożność p odpisania stwierdza się w p rotokole. Art. 248. § 1. 8~zia w y znaczony i sąd we2wany mają w z,: lkresie postępowania d owodowego prawa przewodnicz ącego i p'ra wa sądu orzekającego. . § 2. Nieprawidłowości w ich czynnościach strony mogą wytknąć nie później jak na najbl iższej rozprawie pl'zed sądem orzekającym. VI Oddz i ał z asadzi ~ 2. Dokum.enty. Art. 253. Dokum enty, sporz~dzen e prz'e z władze, i osoby zaufania publicznego w ż ć1 kresie ich d ziała nia, st anowią dowód t ego, co uczestniczą ce w czynn ości osoby ośw iadczyły lub co ZClsta. ło urz~dow­ n ie zaświadczone. Art. 254. Dokume!lty publi czne, sporządzon e przez władze lub urz ~dy państw obcych, powin ny b yć w r a zie sporu co do ich a utentyczn o ś ci u wierzytelnione p rzez wła ściwego posła lub kcnsula :polskiego z.a gran i cą a lbo przez Ministerstwo Spra w Zagr anicznych, o ile trC'oktat y nie stanowią inaczej. Art. 255. Dokument prywatny stanowi dowód tego, że zawarte w nim oświad(.'Z~ni e pochodzi od osoby, która go podpiSała. Art. 256. Dowód przeciwny· co do oświadczeń, zło ­ żony ch w dokumencie publicznym l ub prywatnym, n ie jest wyłączony, jednak p'Jmi ędzy u czestnikami czynności stwierdzonej dokument em dowód ze ś wiadków n ie będzie dopuszczony przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu. Art. 257. Dokument, p:rzedstawion y p rzez ~ ed ną ze stron, może służyć jako dow ód na korzyść przed.wnika, ch oćby strona, która dokument przedstaw 1 ła, zrzekła się go n astępnie. Art. 258. § 1. Str ona, pow ołująca S ię lH dokum ent, p owinna go złożyć s ądowi w oryginale, chyba że 5~ ron a przeciwna poprzestanie na odpisie , a s ą d n ie zaż ąda oryginalu. § 2. Je żeli t ylko częś ć dokumentu ma zw iąze k ze sprawą, sąd po przejrzeniu go może ok azać s trcTlie p rzeciwnej t ylko odpowiednie ustępy z dokumentu. Art. 259. § 1. Kc.ż da strona na ż ądanie drugiej lub sądu obowiązana jest p rzedstawić z na jdu jący się w i ei posiadaniu rlokument, stanowiący dowód Akoliczności spornej międzY stronami. u rzęd y .])Hennik UstaW' Nr U~ __________________ ~!SM -n.,,- ____________________ ____ ____________ ____________ \. ~. ~ -=~ ,,~ § 2. Stronie wolno odm6wie przedstawienia dookumentu, jeżeli ujawnienie jego treści może narazić ją f;amą lttb jej bliskich, wskazanych w przepisie o prawie liiwiadka do odmowy zeznań, na odpowiedzialność karną 'lub hańbę albo pociągnąć za sobą wykroczenie przeciw~ ko tajemnicy urzęd owej lub istotnej ta3emnicy zawodowej. ~szelako i w tych przypadkach stronie nie wolno odmówić prze dstawienia dokumentu, jeżeli obowiązana jest do teg o z mocy prawa prywatnego lub gdy dokument wystawiony jest we wspólnym interesie obu stron. Art. 260. Sąd może -- s-t osownie do okoli cz'llOści­ uznać twierdzenie strony co do treśoi dokumentu za prawdziwe, jeżeli strona przeciwna bezpodstawnie odmawia przedstawienia dokumentu, który znajduje się w jej posiadaniu lub który w myśl przepisów pTawa posiadać powinna albo gdy dokument został przez ni" ukryty lub zniszczony. Art. 261. § 1. J e2seli dokument znajduje się w aktach wladzy, urzędu lub .osoby zaufania publ-icznego, Wystarczy przedstawienie uwierzytelnionego prz~ nie odpisu lub wyciągu z dokumentu. § 2. Gdy_sąd uzna za konieczne przejrzenie ory-: ginału dokumentu, może 2:arząd:cić dostarczenie tegoż na rozprawę albo przejrzenie go na miejscu przez sędziego lub przez cały skład sądu. Art. 262. Osoba trzecia, na wniosek strony, ma <Jbowiązek przedstawić w oznac'lonym przez sąd tenninie znajdujący się w jej posiadaniu dokument na do" wód okoliczności spornej między stronami, Jeżeli dokument ten należy do stron lub należy do jednej z nich osoby trzeciej albo stanowi korespondencję, będącą w związku z działalnością tej osoby w charakterze peł­ nomocnika, komisanta, agenta lubJXl'Średnika w stoflunku do któręjkolwiek ze stron. Art. 263. Sąd stosownie do okoliczności, po wysłu­ chaniu osoby trzeciej, . postanowi albo oddalić wniosek strony, albo nakazać osobie trzeciej przedstawienie dokumentu, albo wy:maozyć stronie te1.1min do wytoczenia przeciwko osobie trzeciej powództwa o wydani.e aokumentu, gdy orzeCzenie o obowiązku wydania zależy od uprzedniego ustalenia spornych okoliczności. NI ostatnim przypadku sąd może zawiesić postępowanie. Art. 264. Strona, żądająca od przeciwnika lub od <>soby trzeciej przedstawienia dokumentu, powinna flzczegółowo oznaczyć ten dokument i w razie potrzeby uprawdopodobnić, że dokument znajduje się w ich posiadaniu. Art.. 265. § 1. W sprawach, dotyczących przedsię­ biorstwa handlowego lub przemysłowego, w razie powo~ łania się jednej ze stron na księgi i dokumenty przed~ siębiorstwa, księgi te i dokumenty powinny być przedstawione sądowi, jeżeli sąd uzna wyciąg z nich za nie :wystarczający. § 2. Gdy zachodzi istotna trudność w dostarczeniu ksiąg do sądu, sąd może przejrzeć je na miejscu lub zlecić sędziemu ich przejrzenie i poczynienie niezbędnych :wyciągów. Art. 286. Jeżeli strona zaprzecza prawdziwości dokumentu, przedstawionego przez stronę drugą, albo zarzuca niezgodność z prawdą urzędowych zaświadczeń zawartych w dokumencie publicznym, obowiązana jest fałsz udowodnić. Jeżeli jednak spór dotyczy prawdziwości dokumentu prywatnego, pochodzącego od innej osoby, a nie od strony zaprzeczającej, prawdziwość dokumentu udowodnic powinna strona, która choe z niego ~orzystać. . " ~ ~ ________ ~ 391 _____ ____ _ ~,~4L~ ~ _ 7-- Art. 267. Fałszu dowodzi~ można · ~lk:imi środ.. kami ' dowodowymi. W · · szczeg(>lnoścl badanie prawdzi.. wości dokumentu odbywa się przez porównanie z uc1rla-łem lub bez udziału biegłych charakt~ru pisma M rz:akwestionowanym dokUmencie z charakterem pisma. tej samej osoby na innych ddkumentach, niewątpliwie prawdziwych; w razie potrzeby, sąd może też wziąć pod uwagę charakter pisma strony, ustalony w obec:Ilościi sądu przez podyktowanie jej szeregu wyrazów. Art. 268. Strona, która fałsz lekkomyślnie 2:arzu'" cHa, ulegnie karze grzyv.'l1y do pięćdziesięciu tysięcy zł~ tych. Grzywna może być zwięks:zona do wysokości l/a części wartości rzeczy lub sumy poszukiwanej z dokumentu, jeżeli wartość lub Sll..11la przewyższa pięćdziesiąt tysięcy złotych, a sąd uzna, że zarzut był uczyniony; w złej. wierze. Wymierzaiąc grzywnę sąd orzeknie rów'" nocz~śnie, na przypadek niemożności jej ściągnięcia,­ karę zastępczego aresztu według swego ' uznania, jednak nie ponad dwa miesiące. Art. 269. Sąd może zażądać, a,by dokument w ję" zyku obcym był przełożony przez tłumacza przysięg~ łe~o. . Art. 270. Sąd ooeni na pods-tawie <Jkolicznośd poozcze-gólnego przypadku, czy i o ile dokument zacho..o wuja moc dowodową pomimo pr:zekreśleń, poclskroban lub innych uszkodzeń. Oddział 3. "I .~" Zeznania świadków. Art. 271. Dowód ze świadków może być dopuszez~ ny tylko wówczas, jeżeli strona dokładnie oznaczyła fakty, które mają być zeznaniami stwierdzone, i Wska~ zała świadków tak, aby wezwanie ich do sądu było moi;.. li~. . ' Art. 272. § 1. Dowód ze świadków przeciw oświad.. czeniom złożonym w dokumencie publicznym lub IPI'Ywatnym może być dopuszczony tylko wówczas, jeżeli istnieje początek dowodu na piśmie. _ § 2. Przez początek dowodu na p~śmie rozumie sią każdy akt pisemny; pochodzący od oooby, przeoiwk() której jest stawiany, lub od jej przedstawiciela, a czy., nlący przytoczoną okoliczność prawdopodobną. Art. 273. Dowód ze świadków jest dopuszczalny przypadkach, gdy prawo lub umowa stron. wymaga do ważności czynności, która ma być stwierdzona, dokumentu urzędowego lub pisma, jeżeli doku" ment został zagubiony,zniszczony lub zabrany przez osobę trzecią. . . Art. 274. Swiadkami nie mogą być:
12. l)osoby niezdolne do spostrzegania lub do komunikowania swych spostrzeżeń; 2) duchowni co do faktów, powierzonych im na spo-wiedzi lub pod tajemnicą duchowną; 3) wojskowi i urzędnicy publiczni, nie zwolnieni od zachowania tajemnicy urzędowej,o ile by zeznanie ich miało być połączone z jej naruszeniem. również - w Art. 275. § 1. Nikt nie ma prawa odmówić zezw charakterze świadka z wyjątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i rodŻeństwa, powino~ watych w tym samym stopniu oraz osób, pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia, chyba że chodzi _o udowodnienie praw stanu. Prawo odmowy zeznań ze strony małżonków i powinowatych trwa i -po ustaniu nań ;małżeń.stwa. Dziennik Ustaw Ni 43,\ . , ' Poz. 394 § 2. Świadek może odmówić odp<YWiedzi na zadane mu pytania, gdyby zeznanie mogło narazić go lub jego bliskich, Wymienionych w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i be~po­ średnią szkodę majątkową albo gdyby zeznanie miało być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Art. 276. Sąd, wzywając świadka, wymieni w wezwaniu imię, nazwis ko i zamieszkanie wezwanego, miejsce i czas przesłuchania, nazwiska stron i przedmiot spr awy oraz zwięzłą osnow~ przepisów o karach za pogwałceni e obowiązków · świadka i o wynagrodzeniu za stawiennictwo w są.d zie. Art. 277. W razie potrzeby prz esłuchania Prezydenta Rzeczypospolitej sąd zwraca się do niego pisemnie o wyznac-.lenie miejsca i czasu przesłuchania. Art. 278. Przesłuchanie osób, dotkniętych chorobą lub kalectwem, odbywa się w ich mieszkaniu, jeżeli opuścić go n ie mogą. Art. 279. Kolejność . przesłuchania świadków oznacza przewodniczący. Świadkowie, którzy nie złożyli jeszcze zeznań, nie mogą być obec..'1i przy przesłuchaniu innych świadków. Art. 280. § 1. Do przesłuchania świadka, nie wła­ dostatecznie językiem polskim, sąd może przy- dającego brać tłumacza. § 2. Do tłumaczów mają odpowiednie zastosowanie przepisy obiegłych. Aplikant lub ur7;ędnik sądowy może pełnić obowiązki tłumacza bez składania osobnego przyrzeczenia, lecz z powołaniem się na ślubowa­ nie służbowe. Art. 281. Przed przesłuchaniem zadaje się świad­ kowi pytania, dotyczące jego osoby (imię, nazwisko, wiek, zawód) oraz stosunku do stron, tudzież uprzedza się go o prawie odmowy zeznań i o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie. Jeżeli świadek Ima składać zeznanie, przewodniczący lub jeden z sędziów odbierze od niego przyrzeczenie. Art. 282. Świadek składa przyrzeczenie według następującej roty: "Świadomy wagi mych słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome". Art. 283. Nie składają przyrzeczenia świadkowie małoletni do lat czternastu oraz osoby skazane wyrokiem prawomocnym za fałszywe zeznanie. Inni świad­ kowie mogą być za zgodą stron zwolnieni przez sąd od złożenia przyrzeczenia. Art. 284. § 1. Świadek składa przyrzeczenie, powtarzając jego rotę za sędzią lub odczytując ją na głos, przy czym wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją. § 2. Niemi piśmienni składają przyrzeczenie przez podpisanie jego roty. Niemi niepiśmienni i głusi niepiś­ mienni .składają przyrzeczenie przy pomocy biegłego. § 3. Przed . odebraniem przyrzeczenia sąd uprzedza świadka o znaczeniu tego aktu i o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie. Art. 285. W razie powtórnego przesłuchania świad­ ka przypomina mu się poprzednio złożone przyrzeezenie. Art. 286. § 1. Świadek składa zeznanie ustnie zaczynając od odpowiedzi na pytanie przewodniczącego, co i z jakiego źródła jest mu wiadome o przedmiocie przesłuchania, po czym sędziowie i strony mogą w tymże przedmiocie zadawać pytanią. - - -- ~~-- ----- -- ------ ~-- - ----- _.- - § 2. Głusi oraz niemi składają zeznania przy, ~ 60waruu sposobu, przewidzianego do składania przez nich przyrzeczenia. Art. 287. Świa dkowie, których zeznania przeczą ,obie nawzajem, mogą być konfrontowani. Art. 288. § 1. Zeznanie świadka, po zapisaniu do protokołu , będzie mu odczytane i, stosownie do okoliczności, na podstawie jego uwag uzupełnione lub sprostowane. § 2. Świadek może oddalić się z sądu nie wcześ­ niej, jak po uzyskaniu na to zezwolenia prz ewodniczą­ cego. Art. 289. § 1. Na wniosek strony sąd może nakazać świa:dkowi przedstawienie dokumentu, znajdują­ cego się w jego posiadaniu i mającego zw ią zek z jego zeznaniem. § 2. Świadek może . odmówić przedstawienia dokumentu z tych samych powodów, z jakich świadkowi wolno odmówić zeznania, a nadto z tego powodu, iż posiada dokument w imieniu osoby trzeciej. Art. 290. § 1. Za nieusprawiedliwioneniestawiennictwo sąd skaże świadka na grzywnę do dziesięciu tysięcy złotych, po czym wezwie go powtórnie, a w razie ponownego niestawiennictwa skaże go na grzywnę do dwudziestu pięciu tysięcy złotych i może zarządzić przymusowe sprowadzenie. § 2. Świadek w ciągu tygodnia od daty doręczenia mu postanowienia, skazuj ącego go na grzywnę, może usprawiedliwić swe niestawiennictwo; za okoliczność, usprawiedliwiającą niestawiennictwo, poczytuje się" w każdym razie zamieszkiwanie świadka poza okręgiem sądu wzywającego, o ile odległość od siedziby tegoż są­ du przenosi pięćdziesiąt kilometrów. W przypadku usprawiedliwienia niestawiennictwa sąd zwolni świad­ ka od grzywny i od przymusowego sprowadzenia. Art. 291. § 1. Za nieuzasadnioną odmowę zeznań, przyrzeczenia lub przedstawienia dokumentu sąd, po wysłuchaniu obecnych stron co do zasadności odmowy, skaże świadka na grzywnę do dwudziestu pięciu tysięcy złotych. § 2. Niezależnie od powyższej grzywny sąd może w razie odmowy zeznań lub przyx'zeczenia nak aza ć aresztowanie świadka na czas nie przekraczający tygodnia. Sąd uchyli areszt, jeżeli świadek złoży zeznanie lub przyrzeczenie · albo jeżeli sprawę ukończono w instancji, w której dowód z tego świadka został dopuszczony. Art. 292. Świadek ma prawo żądać zwrotu wydatków koniecznych, związanych ze stawiennictwem do sądu, a nadto wynagrodzenia za stratę zarobku. Pod rygorem utraty należności powinien zgłosić żądanie to niezwłocznie po wykonaniu .swego obowiązku. Przewodniczący może przyznać świadkowi zaliczkę na koszty podróży i na utrzymanie w miejscu !przesłuchania. Oddział 4. Opinia biegłych. Art. 293. § 1. W przypadkach, wymagających wiadomości specjalnych, sąd, po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru, może wezwać jednego lub kilku biegłych celem zasięgnięcia ich opinii. § 2. Sąd orzekający może sędziemu wyznaczone- mu lub sądowi wezwanemu pozostawić prawo wyboru biegły ch. § 3. Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawio- na )J,St.p.ię. f.!ZY na piśmię.. ~.' , • <$ 'Dt!Nnaik Ustaw Nr 43 .,...... > !MJI ~ _ ------------~----------~-----~--~-------------------------------- .<"u-t. 204. § 1. Osoba, wyznaczona na biegłego, nie przyjąć włożonego na nią obowiązku z !przy· czyn, jakie upr-awniają świadka do odmowy zeznań, a nadt o z powodu przeszkody, która jej uniemożliwia wYdanie oplniL § 2. Stronie wolno zażądać wyłączenia biegłego z payczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego. § 3. Po rozpoczęciu c zynności biegłego strona mo~e aż do ich ukończenia żądać wyłączenia biegł ego tyl'ko wtedy, j eżeli uprawdopodobni, że przyczyna wyłą­ czenia n ie była jej przedtem znana lub dopiero później możc !powstąła. Art. 295. § 1. B iegły składa przed rozpoczęciem czynno ści przyrzBczenie w następującym brzmieniu : ,:,Świadomy wagi mych, słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki biegłego wykonam z całą sumiennością i bezstr onnością." § 2. Poza tym do składania przyrzeczenia przez biegłych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składania przyrzeczenia przez świadków. Art. 296. § 1. Biegły nie składa przyrzeczenia, gdy obie strony wyrażą na to swą zgodę. § 2. Biegły sądowy staly składa przyrzeczenie tylko przy objęciu stanowiska. W poszczególnych sprawach przypomina mu się złQżone przez niego przyrze-czenie. Art. 297. Sąd może okazać biegłemu akta sprawy i przedmiot oględzin oraz zarządzić, ażeby brał udział w przesłuchaniu świadków. Art. 298. § 1. Opinia biegłych powinna być opatrzona uzasadnieniem, chyba że istota rzeczy tego nie wymaga. § 2. Biegli mogą złożyć opinię łączną. §3. Jeżeli biegły nie może na razie udzielić wyczerpującej opiniJ, sąd wyznacza termin dodatkowy do przed5tawienia opinii. Art. 299. § 1. Gdy sąd uzna opinię wydaną na piśmie za nie wystarczającą, może zażądać od biegłych wyjaśnień ustnych. § 2. W razie potrzeby sąd może zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub od innych bi egł ych. Art. 300. Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo, za odmowę złożenia przyrzeczenia albo odmo "vę złożenia opinii bądź opóźnienie w jej złożeniu s ą d Skilże biegłego na grzywnę do d wudziestu pięciu t ysięcy Art. 304. Przepisy o obowiązku. pnedstawienia dokumentu. znajdującego się u przeciwnika, mają od~ powiednie zastosowanie do przedstawienia przed.miotu oględzin. Art. 305. § 1. Jeżeli przedmiot oględ~ znajduje w posiadaniu osoby trzeciej, a oględziny mają by6 dokonane w miejscu, gdzie s i ę przedmiot znajduje, OS~ ba ta powinna być wezwana na termin oględzin i 0bowiązana jest ułat-,':ić dcst~p do przedmiotu. § 2. Gdy osoba ta wezwana jest nadto w charak· terze świadka, sąd mOże ją zobovviązać do przyniesienia przedmiotu, je żeli natura przedmiotu n.a to pozwala i nie jest to połączone ze znacznymi koszta.1Ui. Art. 306. § 1. Osoba trzecia w ciągu dni trzech od doręczenia j ej wezwania może z ważnych przyczyn żądać od sądu wzywającego zaniechania oględzin. § 2. Przed rozpoznaniem żądania osoby trzeciej sąd nie przystąpi do oględ zin. Art. 307. _Osoba trzecia wezwana na termin oglę­ dzin ma prawo żądać wynagrodzenia na równi ze świad· kiem, a nadto zwrotu wydatkó.w połączonych z dostarczeniem przedmiotu oględzin. Art. 308. Za wykroczen~e przeciwko nakazom, skierowanym do osoby trzeciej, sąd może ją skazać na grzywnę do dwudziestu pięciu tysięcy złotych, a ogl~ dziny mogą być dokonane przymusowo. Art. 309. Oględziny osoby odbyć się mogą tylko za jej zgodą. Art. 310.• Do protokołu oględzin mogą być dołączo-­ ne plany, rysunki lub fotografie. się Oddział 6. Przesłuchanie stron. Art. 311. § 1. Jeżeli po wyczerpaniu środków dQ· wodowych lub w ich braku pozostały niewYJasmone fakty sporne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd może dla wyświetlenia tych f aktów zarządzić dowód z przesłuchania stron z wyjątkiem przypadków, w których dowód ze świadków nie jest dopuszczalny_ § 2. Strona może być przesł uchana, chociażby strona druga nie stawiła się na posiedzenie, wyznaczon~ do przesłuchani:t, l ub odmówiła zeZJ.'1:lń. § 3. Przed przystąpieni e m do przesłuchania sqd uprzedzi strony, że powinny zez n a wać prawdę i że, s to.złotv c h. Art. 301. § 1. B iegIy ma prawo żądać wynagro- sownie do okoliczn cśc i, m o że b y ć n akazane stwierdzenie azen:a za stawiennictwo do sądu i wykonaną pracę. Pod ich zezna6. przyrzeczeniem. Art. 312. W spr awach osób, znajdujący ch si.ę pod r ygorem utraty nal eż ności pow in ien żądanie to zg los i ć opieką. kuratelą lub Indzorem sądowym, jako też w przed zam 1.·,nięciem r ozprawy, be z pośrec1.nio pop rze dzas prawach dłuŻfiik ó 'N upa dlych od uznania s ąd u zale~: y j ącej ro zs~rzygnięcie sprawy. p rzes łu ch a nie b ąd ź s amej stron:; , bą dź jej przedsta\\-i§ 2. P r ZeWOd j1 i c z ący może przyznać bieg łemu 23cie1a ustawowego, kuratora, na dzorcy są d owego lub za· licz > ·~ na p okryc:e wydatków. rz ą dcy upad foś2 i bądż oboj'5a. W s p rawach spółek .:"rt. 302. Do w czwal1.ia i przesłuchania bie g łych z osobis t ą odpow i edzialno:;cią ws~ólników można prze· mają zastosowanie odpowiednie przepisy o świadkach, słuch a ć j ednego bb k ilku w spóln ików, osobiścLe odpojeżeli przepisy nin iejsz e;o oc1działu nie 'stanowią ina• . czej, ws.zakże przepLs o przymusowym sprowadzeniu nie w iedzialnvch. Art. 313. Je' ż eli z przy c?yn natury f aktycznej lub będ zie w7. p."ledem bi 0~~ eso stosowany. prawnej na o;~oliczności sporne prZesł uchać można j ed... ną t yE{o stron ~, sąd OCen i, czy m imo to n ależ y przesłu .. C Ctc: z i ał 5. ch ać tę st ronę, czy d owód ten pominąć w zupełności. Art. 314. § 1. J eżeli przesłuchanie stron nie wy· świ etliło d ostate cznie s pornego faktu, sąd może przesIu'" Art. 303. Sąd mo-że zarząaZl C oględziny bez u dzi a łu chać według swego wyboru j ecb.ą ze stron, która była lub z uclzia~em b ie g łych, a stosownie do okoliczności poprzednio prz2Sfuch ,nn bez przyrzeczenia, po uprzed-" i W połączeniu z przesłuchaniem świadków. nim odebraniu od niej p~·zyrzGczenia. • DzicnnTh: Udaw Nr 43 • § 2. Prz esłuchanie jednej ze stron co do pewnego f óktu z odebraniem od niej przyrzeczenia nie wyłącza ta kiegoż przesłuchania drugiej strony co do innego sporn ego faktu. Art. 315. Odpowiednio- do faktu, podlegająceg o w~Tświetleniu, s qd może prz esł uchanie strony z odebran .cm od niej przyrzeczenia ograniczyć do części jej zezna ń , złożonych poprzednio b ez przyrzeczen ia. Art. 31G. Zeznania stron, chociaż by złożone po . odebraniu od nich przyrzeczenia, sąd oceni według swe go przekonania na podstawie wszechstronnego rozważe­ nia zebranego materiału. Art. 317. Do przesłuchania i przyrzeczenia strony oraz uprzedzenia jej o odpowiedzialności karnej za fał­ s zywe zeznanie, ziożone po odeb~'aniu od niej przyrzecZE'nia, stosuje się odpowiednio przep lsy, dotyczące św i adk6w z w:rjątkiem przep:sów o środkach przymu~owych. Rozdział III. Zabezpieczenie dowodów. Wolno prz esłuc]nć swiadków i dokonać lub z ud ziałem bie~łych nawet p r zed wyt<Jczeniem powództwa w celu zabezpieczenia d owodu w następujących przypadk ac]1: 1) gdy zachodzi ob~wa , że prz'~pl·ow<!dz.enie dowodów stanie się niewykonalne lub ,zbyt u trudnione; 2) gdy zachodzi potrzeba . ust31enia wad albo w ogóle właściwości rzeczy lub robót. Art. 319. Podanie o zab0zpieczenie dowodu wnosi Elę do sądu powiatowego, w które.g o okręgu znajduje ~ę przedmiot oględzin lub mieszk ają świadkowie. Art. 320. Jeżeli potrzeba zabezpieczenia dow<><lu zachodzi w toku sprawy, podanie o zabezpieczenie powinno być skierowane do sądu, w którym sprawa się toczy; atoli w przypadkach nie cierpiących zwłoki może być skierowane do właściwego sądu powiatowego. Art. 321. Podanie powinno zawierać: 1) oznaczenie przeciwnika, jeżeli jest znany; 2) wskazanie faktów, na które dowód ma być przeprowadzony, v.rymienienie świadków oraz przedmiotu oględzin, a w razie potrzeby i . biegłych; ,3) przyczyny, usprawiedliwiające żądanie zabezpieczenia dowodu. Art. 322. Zabezpieczenie dowodu może być bez wezwania przeciwnika dopuszczone tylko w przypadkach szczególnie nie cierpiących · zwłoki, tudzież gdy I'rzeciwnik nie może być wskazany lub jest nieznany :r; miejsca pobytu. Art. 323. § 1. Sąd wzywa interesowanych na termin, wyznaczony do przeprowadzenia dowodu; jednakte w przypadkach szczególnie nie cierpiących zwłoki ~rzeprowadzenie dowodu może być rozpoczęte nawet przed doręczeniem wezwania przeciwnikowi. . § 2. Poza tym do postępowania w przedmiocie przeprowadzenia dowodu mają zastosowanie przepisy o przesłuchaniu świad..1{ów, oględzinach i opinii biegłych. Art. 324. § 1. Strony mają prawo wskazywać w toku sprawy przed sądem orzekającym uchybienia, popełnione przy zabezpieczeniu dowodu. § 2. Sąd orzekający może i z urzędu nakazać uzupełnienie lub powtórzenie poprzedniego postępowania. Art. 325. Żądający zabezpieczenia ponosi ~t"1 kowo koszty posttalowania. :w: pr:.;~ ~~~. Art. 318. oględzin ' bez udziału nia dowodu, co nie przes<: (~za późniejszego r~ cia o kOllztach przez sąd oTZ ekają,:y. DZIAŁ IV. Orzeczenia sądowe. R o z d z ia ł I. Wyroki. Art. 326. Gdy po zamknięciu rozprawy sąd uzna, jest dostatecznie wyja śni ona do stanowczego rozstrzygnięcia stosunku spornego, wydaje wyrok. Zasądzeniu roszczenia n ie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy. . Art. 327. § 1. Na wniOSEk powoda sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli dostatecznie vJyj::tśniona ~ est do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub niektóre z żąda11 pozwu; to samo dotyczy powództwa wzajemnego. § 2. Na tej samej podstawie sąd może wydać wyrok częściowy rozstrzygając co do całości żądania pozwu głównego lub wzajemnego. Art. 328. § 1. Sąd , uznając r cszczen ie za usprawiedliwione w zas adzie, może wydać wyrJ k wstępny tyll{o co do samej zasady, co do spornej zaś w ysok ości żądan ia zarządzić bądź dalszą rozprawę, bąd ź jej odroczenie. § 2. W razie zarządzenia, dalszej rozprawy, wyrok co do wysokości żądania j ak równi eż rozstrzygnięcie co do kosztów moż e zapaść d:>p~ero po uprawomocnieniu fiię wyroku wstępnego. Al-t. 329. § 1. S ą d nie ma prawa wyrokowc:.ć co do rzeczy, która nie była przedmiotem żądania, a ni zasą­ dzać ponad żądanie. § 2. Przepisu p aragrdu poprzedzają cego nie stoS'.lje się: 1) gdy powodem jest Skarb Państwa lub inny podmiot podlegający państvlOwemu arbitra .żowl gospodarczemu, a wysokość roszczeń nie została określona umową lub przepisami szczególnymi, oraz 2) gdy przedmiotem powództwa są roszczen ia alimentacyjne, ze stosunku pracy lub o n aprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Art. 330. Jeżeli w sprawie o szkody i straty lub o dochody sąd uzna, że ścisłe udowodl'lienie wysokości żądania jest niemo:Uiwe lub n ader utrudnione, wówczas może w wyroku zasądzić odpovliednią sumę według 5wej oceny, opartej na rozważeni u wszystkich okoliczności sprawy. Art. 331. § 1. Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania prawa obcego; sąd zasięgnie opinii Ministra Sprawiedliwości, o ile prawo to nie jest s ąd owi ZIl-:me albo nie zo5tało stwierdzone w toku postępow a n ia. § 2. To samo dotyczy stwierdzenia wza j emności w stosunku do obcego państwa . Art. 332. Wyrok może być wydany jedynie przez sędzió w, przed którymi odbyła si ę rozprawa, poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku. Art. 333. § 1. Wyrok wydany będzie po meJawnej naradzie L'!ędziów. Narada obejmuje dyskusję oraz gkloowanie nad mającym zapaść orzeczeniem sądu. § 2. Przewodniczący %biera głosy sędziów według Ich $rs:zeń5twa .ru.wo\W'go poczynając od najmłoo.­ ~"o, iam zaś glosuJe ~tatni. Sprawozdawca, jeżeli jut że sprawa -------~------- ~ __ d_ en _ -~ _._ · · ~~Hw~~_r_4_3_·~~ . ~______________ ~~.~ _ 570 __ ~~~________________________~~~.~~_ .~_oz. 391 ;wyznaczony, głosuje ~eTWSZU. Wyrok zapada wlększo­ Itcią głosów; w braku większości, przeważa zdanie prze;wodniczącego. Sędzia, który przy głosowaniu nie zgodził się z większością, może złożyć swoje zdanie odr ębne z u zasadnieniem. § 3. Sentencję wyroku podpisują wszyscy sędzio- :wk Art. 334. Sentencja wyroku powinna zawierać wymienienie sądu, nazwisk a s c;dziów, protokolanta i prokuratora, jeżeli brał ud zi nł w sprawie, datę i miejSce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, wymienienie stron i oznaczenie przeclmiotu sprawy, wreszcie rozI>trzygnięcie sądu o żądaniach stron. Art. 335. § 1. Przewodniczący ogłasza sentencję wyroku publicznie przez jej odczytanie. Ogloszenia nie :wstrzymuje nieobecność stron. § 2. W sprawie zawiłej sąd może odroczyć og ło­ szenie sentencji na ('zas do dwóch tygodni. Datę ogło­ s zenia sentencji należy obwieścić ni.ezwłocznie po zamknięciu rozprawy. Sentencję ogłasza przewodniczący. § 3. Stronie d ziałającej bez adwokata przevvodnicz ący udzieli wskazówek co d() czynności procesowych, a w szcz ególności co do t erminu złożenia środka odwoławczego. . Art. 336. Sąd pierwszej instancji uzasadnia na piśmie wszystkie wyroki. . Art. 337. Vvyrok z uzasadnieniem ponad to, co obejmuje sentencja, zawiera powody rozstrzyg;l~cia, a mianowicie ustalenie jego podstawy fakt ycznej przeó wskazanie faktów, które sąd uznał za udowodnione, 1 dowodów, na jakich się oparł, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. .'Art. 338. Wyrok podpisują sędziowie, którzy brali udział w jego wydaniu. Gdyby którykolwiek z sę­ dziów nie mógł podpisać wyroku, przewodniczący lub najstarszy służbą sędzia zaznacza na wyroku przyczynę braku podpisu. Art. 339. Wyrok obowiązuj e sąd od chwili ogło­ szenia sentencji, a gdy ogłoszenia nie było, od chwili podpisania wyroku z u zasadnieniem. Art. 340. § 1. Wypis wyroku z uzasadnieniem powinien być z urzędu doręczony stronom we wszystkich sprawach, w których występuje Skarb Państwa lub inny podmiot podlegający p allstwowemu arbitrażowi gospodarczemu albo prokurator. Poza tym dorę cza się go tylko stronie, która w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia sentencji wyroku zażądała jego doręczeni:!. § 2. Sekretarz sądu podpisuje wypisy wyroków jak również odpisy caiego wyroku lub tylko j ego sentencji, które mogą być wydawane na żądanie i na koszt .. trony. R o zd zi a ł II. Natychmiastowa wykonalność wyroków. . Art. 341. § 1. Sąd nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeż eli za~ądza alimenty lub należność za pracę. I § 2. Na wniosek powoda sąd nada wyrokowi przy I ~ego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności: ~l ) jeżeli zasądza należność z wekslu, czeku lub dokuinentu publicznego; ;2) jeżeli zasądza roszczenie uznane przez pozwanego' 13) jeżeli wyrok uwzględniający pozew jest zaoczny. ' Poza tym sąd może nadać wyrokowi rygor na· wykonalnQści w przypadku, gdy opVż· nienie uniemożliwiłoby lub znacznie utru dniło vlykonawe wyroku lub naraziło powoda na szko<lę. Art. ·342. § 1. Sąd może uzależnić natychmiastGwą wykonalność wyroku od złożenia p rzez powcda stoflownego zabezpieczenia. § 2. Zabezpieczenie może polegać rÓ'.vnież na wstrzym;miu wydania powodowi sum pienięż n:/ c h p() dch · vvyegzekwowaniu lub na wstrzymaniu sprzed3Ży zajętego maj ątku ruchomego. § 3. Sprzedaż nieruchomości wstrzym.uj~ si~ z urzędu do czasu uprawomocnienia się wyrol;;u. Art. 34a. § 1. Natychmiastowa wykonalność nia b ędzie jednak wyrzeczona nawet za zabezpieczeniem jeżeli wskutek wykonania wyroku może wyr{iknąć dl~ pozwanego njeDowetowana szkoda. Przepis ten nie ma zastosowania do wyroków zasądzających alimenty lub wynagrodzenie za pracę. § 2. Natychmiastowa wykonalność nie będzie rów· n h~ż wyrzeczona nawet za zabezpieczeniem w spr aw<1cll przeciwko Skarbowi Pallstwa oraz innemu podmiotowi § 3. tychmttl~owej podlegającemu państwowemu arbitrażowi gospodarcz~­ mu, chyba że zasądza się należność za pracę. Art. 344: Rygor natychmiastowej wykonalności ma moc obowiązującą od chwili ogłoszenia wyroku lub od chwili wydania wyroku, jeżeli' nie był ogłoswny. Rozdział III. W'yroki zaoczne. Art. 345. § 1. Jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo sta· wienia się nie bierze udział-u w rozprawie, sąd wycia. wyrok zaoczny. § 2. W tym przypadku przyjmuje się za prawdziwe okoliczności faktyczne przytoczone w pozwie, o ile nie są sprzeczne z dowodami, znajduj ącymi sią w aktach sprawy, oraz nie budzą uzasadnionych wątpli­ wości co do ich zgodności z istotnym stanem rzeczy. Art. 346. § 1. Wyrok, wydany w nieobecności pozwanego, nie będzie zaoczny, jeżeli pozwany żądał' przeprowadzenia rozprawy . w swej nieobecności albo składał już w sprawie wyjaśnienia ustnie lub na piśmie. § 2. Sąd obowiązany j est rozważyć oświadczenia faktyczne i wnioski strony niestawającej, znajdujące sic: w aktach sprawy. Art. 347. W razie nienadejścia dowodu (loręczenia na dzień rozprawy sąd mOŻe w ciągu następnych dwóch tygodni wydać wyrok zHoczny, jeżeli w tym czasie otrzyma dowód doręczenia . Art. 348. Jeżeli w przypadku spółuczestnictwa jednolitego j edni spółuczestnicy sporu· działają w sprawie, a inni nie d ziałają, wyrok zaoczny zapaść nie może. Art. 349. § 1. Pozwó'.ny, przeciwko któremu za· padł wyrok zaoczny, może założyć sprzeciw w · ciągu siedmiu dni od doręczenia mu wyroku. § 2. W piśmie, z awierającym sprzeciw, pozwany powinien przytoczyć zarzuty przeciwko żądaniu pozwu oraz fakty i dowody na ich uzasadnienie. § 3. Sprzeciw, nie odpowiadający temu wymaga... niu albo wniesiony po terminie, będzie p rzez sąd bez rozprawy odrzucony. f Art. 350. Po przyjęciu sprzeciwu przewodniczący WYlVlflcza termin rozprawy oraz zarządza doręczenie sprzeciwupowodowL - 571 • Art. 351. § 1. Przy samym założeniu sprzeciyvu, 'jak rówmez l później do czasu wydania przez sąd nowego wyroku, sąd na wniosek pozwanego zawiesi nadany wyrokowi zaocznemu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wyrok zaoczny wydany został z naruszeniem przepisu c;,rt. 345 lub 346 albo jeżeli pozwany uprawdopodobni niezawmlOne niestawiennictwo, a przedstawione w sprzeciwie okoliczności wywołują wątpliwość co do zasadności wyroku zaoc;:nego. " '\ § 2. Wniosek ten sąd rozstrzygnie bez zwłoki. ,) § 3. Od sądu zależy zarządzić wraz z zawieszenie?'.1 wykonalności środki zabezpieczenia stosownie do przepi.sów poprzedzającego rozdziału. A.rt. 352. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok, którym albo utrzymuje w mocy wyrok zaoczny, albo uchyla go i orzeka o żądaniu pozwu. Art. 353. Koszty rozprawy zaoczn~j i sprzeciwu ponosi pozwany, choćby następnie wyr