Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 1950 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu kodeksu postępowania cywilnego.

~zienniK Ustaw Nr 43\... . POZ". 394 394 OBWIESZCZENIE SPRA WIEnLIWOŚCI MINISTRA z dnia 25 sierpnia 1950 r. o ogłoszen.i.u jednolitego tekstu kodeksu postępowania cywilnego. Na podstawie art. 17 ustawy z dnia 20 lipca 1950 T. () zmianie przeplsow postępo'wania w sprawach c)'\v-ilnych (Dz. U. R. P. Nr 38, poz. 349) ogłas zam w załącze\ n iu do obwieszczenia n iniejszego jednolity tekst kodekf;U postępowania cywiJuego (Dz. U. R. P. z 1932 r. Nr 112, poz. 934; z 1933 r . Nr 82 , poz. 603; z 1936 r. Nr 8, poz. 88; z 1938 r. Nr 24, poz. 213 i Nr 89, poz. 609; z 1945 r. Nr 25, poz. 149 i Nr 48, póz. 271; z 1946 r. . Nr 6, poz. 53, Nr 57, poz. 321, Nr 60, poz. 329 i Nr 63, poz. 346; z 1947 r. Nr 65, poz. 391; z 1949 r. Nr 32, poz. 240) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów cgłosz onych przed dluem wydania jednolitego tekstu ~ z zachowaniem nowej ciągłej numeracji tytułó\y, ·dzia_ łów, rozdziałów, oddzia łów, artykułów i paragrafów. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst kodeksu postępowania cywilnego nie obejmuje przepisów art. 16, 17, 18 i 19 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. R. P. Nr 38, ipOz. 349), które stanowią: "Art. 16. '- § 1. W sprawach toczących się w pierw"'! mej instancji, a jeszcze nie zakończonych, stosuje si~ dotychczasowe przepisy do dnia wejścia w życie rozp~ rządzeń przewidzianych wart. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie prawa o ustroju sądów powszechnych. § 2. Sprawy zakończone w pierwszej instancji w dniu wejś'cia w życie rozporządzeń oraz sp!l'awy, to-. c:zące się w tym dniu w drugiej i trzeciej instancji, podlegają rozpoznaniu według przepisów dotychczaiowych ze zmianami poniższyffii: . al orzeczenia sądów drugiej instancji zapadłe po tym dniu są prawomocne, b) Sprawy, w których orzeczenia zostaną uchylone przez Sąd Najwyższy po tym dniu, podlegają przekazaniu do dalszego rozpoznania właściwym nue]Scowo . sądom wojewódTkim, chociażby przedtem orzekał;(iJ. w . nich sądy powiatowe, przy czym wydane następnie orzeczenia sądów wojewódzkich nie podlegają dalszemu' zaskarżeniu, c) sprawy toczące się w sądach drugiej irultancji nie zakończone do tego dnia oraz sprawy, w których postępowanie w tych sądach ;rostało zawieszone, w przypadku podjęcia postępowania po tymże dniu, podlegają przekazaniu do dalszego rozpoznania właściwym miejscowo sądom wojewódz- kim, -I d) odtworzenie akt w sprawach, które ostatnio to.czyły się w sądach apelacyjnych i ok ręgow ych jako drugiej instancji, przeprowadza po tym dniu właściwy miejscowo s ąd wojewódzki. Przepisy pkt a) i b) nie mają zastosowania do spraw. które według art. 13 kodeksu postępowani a cywilnego należą w pierwszej instancji do właŚciwości s ądów wo--. jewódzkich. Art. 17. S ądy istniejące w chwili wejścia VI żye:(!' niniejszej ustawy rozpo·~ndią sprawy cy wilne ,v-edług dotychcza~;o'.~ych przepisów aż do czasu wej .ścia w życie rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości, przewidzianycli wart. 2 usta'\vy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie prawa o ustroju .sądów powsz€(:hnych i do czas u zorganizow·a ... nia sądów lla podstawie nowych przepisów. : Art. 18. Do dnia 31 grudnia 1951 r. strona moźe w drugiej instancji powoływać nowe dowody, chyba że mogła je przytoczyć już w pierwszej instancjL J.eźelil sąd rewizyjny uzna te dowody za mające istotne znacz€-'! nie dla rozstrzygnięcia sprawy, uchyli zaskarżone orze.. czeme i odeśle sprawę do ponownego rozpoznania sądo­ wi pierwszej instancji. Art. 19. W czasie do dnia 31 grudnia 1951 r. zawie~ 8za się moc obowiązującą art. 350 kodeksu postępowania cywilnegq. Do tego czasu obowiązuje przepis następu~ jący: "Art. 350. § 1. Wyrok z uzasadnieniem powinien dwóch tygodni spo:rządwny na piśmie, jeżeli IJtrona tego zażądała w ciągu tygodnia od ogłoszenia senteDcjL ' § 2...Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyro-ku nie zależy od dopusz{!Zalności zaskarżenia wyroku. § 3. Sporządzenie uzaSadnienia należy do sędziego 8pr.awozdawcy, a gdy nie był wyznaczony - do st!dziego, któremu przewodniczący rozprawy to powierzy". Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity obowiązuje od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie p:rze.p'.sów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. R. P. Nr 33, pru:. 349) i nie obejmuje art. 864 kodeksu pootępowania cywilnego w pierwotnym brzmieniu, który stanowi: "Art. 864. Rozporządzenie niniejsze wchodzi w ży­ cie z dniem 1 stycznia 1933 r.". być w ciągu Minister Sprawiedliwości: w z. T. Rek Załącznik do wości z dnia K O D E K S CZĘSC POSTĘPOWANIA PIERWSZA sporne. tymi sądami w sprawach cywilnych, chyba Kodeks postępowania cywilnego że ustawy' inaczej. Art. 2. Sądy powszechne roe.st:rzygają 8prawy ~ ;wilne, chyba że sprawy te z mocy ustaw szczególnych są przekazane innym sądom lub władzom. WSTĘPNY. Przepisy ogólnt>. Art. l. CYWILNEGO I5zczegó i ,H:' stanowią Postępowanie TYTUŁ obwieszczenia Ministra Sprawiedli25 sierpnia 1950 r. (poz. 394). normuj~ ~vłaściwość sądów powszechnych i postEUJOwanie przed Art. 3:"' Każdy może poszukiwa ć ochrony sądowej nie tylko wówczas, ~dy jego prawo zestalo n aruszona, .... (:Poz. 394 ale i wtedy gdy, zapobiegając naruszeniu swe·g o prawa, ma interes prawny w ustaleniu st-osunku pl7awnego :kib W usroleniu prawa. Art. 4. Każdy przebywający w Polsce mMe by~ pozwany przed. s ąd. Spośród osób, przebywających w innym państwie, obywatele polscy mogą być pozwani !przed sąd o prawa stanu, o ros 2!czenia zaś majątkowe -"! zarówno obywatele jak cudzoziemcy, jeżeli w Polsce znajduje się ich majątek lub prz·edmiot sporu, a także gdy chodzi o spadek otwarty w Polsce lub o zobowiąza~ uia, które na jej obszarze powstały lub mają być wyko ... Jlane. ~~! :A.rt. lO'. Do wWciwości sądów powiatowych na- leiią wszysikie sprawy z wy;j;ątk-i'em spraw, zastrzeżo~ pych dla sądów wojewódzkich. f: Art. 11. Do właśeiwości sądów woJewód~kich na- le~ą sprawy: 1~ o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi poszukiwana , 7J"" r ·o szczenia mają.tkowe z wyjątkLem spraw lenie ojcostwa; o usta-- 2) ze stosunków dotyczących ochrony prawa autorskie.., go, patentów, Wzorów i znaków towarowych; 3) majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu . b. przewyższa 250,000 zł, a jedną ze stron jest Skacrb l) uwierzytelnieni w Polsce przedstawidele dyploma~ .. Państwa lub inny podmiot, pocUegający państwo.; . tyczni państw obcych; " " ...iY 2 wemu arbitrażowi gospodarczemu. t 2) personel dyplomatyczny przedstawicielstwa;' . I ", : J) członkowie rodzin osób, wymienionych pod liczba.;' .. Oddział 2. :\ mi 1) i 2); ~&t~ L.;' • 4) personel kancel,aryjny: przedstawicielstwa; Warto:~ć przedmiotu sporu . . " 5) służba przedstawicieli, posiadająca obywatelstwo tego samego, co oni, państwa; Art. 12. § l. W sprawach o rozszczenie pienięz~ I : 6) inn,e osoby, korzystaiące z prawa zakrajowości na ne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, po. mocy ustaw, umów lub ustalonych zwyczajów mię ... dana kwota pieniężqa stanowi wartość przedmiotu >p " dzynarodowych. !Sporu. . § 2. Jednak . osoby wyżej wymienione podlegają Art. 5. § 1. Pod warunkiem wzajemności ni~ mo" gą być pozywani przed sąd: \al. f;ądowi: ': l) jeżeli poddadzą mu się dobrowolni,e; f 2) w sprawach dotyczących ich przedsiębiorstw, znajI dujących się w Polsce; ~ 8) w sprawach o !prawa, dotyczące nieruchomości znaj' ., dujących się w Polsce, z wyjątkiem sprawo czynsz .tj' za pomieszczenia o przeznaczeniu urzędowym lub / nawet prywatnym. , . . Art. 6. Powództwo o roszczenie, wynikające z prze.. fitępstwa, moż· e być wytoc.z one przed sąd cywilny albo, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego, pr2led sąd karny. . Art. 7. § l. Ustalenia zapa'd Iego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do speł .. nieni.a przestępstwa obowiązują sąd cyWilny. ; § 2. Ustalenia te jednak mogą być przed sąden1 lCyWilnym obalane, gdy sprawa dotyczy odpowiedzialn~ ści cywilnej osoby, przeciwko której oskarżenie nie było skierowane, bądź osoby, która nie broniła się w postę"'! powa.niu karnym. Art. 8. Sprawy cywilne mogą byc rozstrzygane przez sądy polubowne na zasadach, określonycn :w ni.niejszym kodeksie. także KSIĘGA PIERWSZA 1 Sąd. DZIAŁ T ..." I.'" Właściwość sądu. Rozdział Właściwość L "\ rzeczowa. , Oddział 1. W innych sprawa.c h majątkowych powód obojest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną war.. tość przedmiotu sporu z uwzględnieniem przepisów, za", wartych w artykułach poniższych. § 2. wiązany Art. 13. Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok ro·s zczma głównego. się Art. 14. Jeżeli pozew obejmuje kilk~ roszczeń, należy zliczyć razem ich :wartość. Art. 15. W sprawach o prawo do świadc2Jeń pow- tarzający~h się wartość przedmiotu sporu stanowi: ' przy świadczeniach, nie ograniczonych co do czasu lub dosuma świadczeń za lat dziesięć, a przy świadczeniach ograniczonych 00 do czasu o.- suma świadczeń za cały czas ich trwania, lecz nie więcej niż za lat dziesięć; przy świadczeruarh wszakż·enależnych z tytułu obowiązków ' rodzinnych - suma świadczeń za jeden rok. zywotnich - :". Art. 16. W, sprawach o istnienie, unieważnienie nlbo rozwiązanie umowy najmu lub dzierżawy, o wydanie lub odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy -wartość przedmiotu sporu stanowi: przy umowach zawartych na czas oznaczony _ suma czynszu za czas Sporny, lecz nie wi,~cej niZ za rok; przy umowach zawartych na czas nie oznaczony ,...- suma czynszu za czas potrzebny do wypowiedzenia. ~ I Art. 17. W spra~ach O zabezpieczenie lub o pra" wo zastawu albo h i.potekę wartość przedmiotu sporu stanowi wysokość wierzytelności. Jeżeli przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza. Podstawy właściwości. Sąd W razie wątpliwości może przedmiotu sporu, oznaC21oną !przez powoda, i w tym ~elu, mo:cel1 jest z~;r::z.<ldzić doc:ho:dzen ie. !li' , Art. 9. Sprav..'Y cywilne rozpoznają w pier:wsoej instancji: sądy powiatow~ i sądy :wojewódzkię, /' Art. 18. § 1'. sprawdzić wartość .,.. Dziennik Ustaw Nr 43 552 ..::li Poz. 394 , " - - -- - - - Po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić jedynie na zarzut pozwanego, zgłO\Szony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. § 3. Do kosztów sprawdzenia stosuje si ę przepisy o kosztach procesu. Art. 28. Powództwo o wszelkie roszczenia alimentacyjne oraz powództwo o ustalenie ojcostwa i o zwią­ zane z nim roszczenia wytoczyć można Według miejsca zamieszkania powoda. Art. 19. § 1. Jeżeli sąd, w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, uzna się niewłaściwym, na wniosek powoda przekaże sprawę sądowi przezeń wskazanemu, chyba że sąd ten jest oczywiście niewłaściwy. § 2. Sąd, do którego skierowano pozew, nie bada ponownie wartości prz'e dmiotu sporu. § 1. Powództwo o roszczenie majątkowe przed sąd , w którego okręgu znajdt;:j.e się organ pozwanego, powołany do sprawowania jego interesów, jeżeli roszczerlie pozostaje w związku z czynnościami sprawowania interesów przez tenże organ. § 2. Powództwo o roszczenie majątkowe, dotyczą­ ce przedsiębiorstwa przemysłowego lub handlowego, gospodarstwa rolnego lub leśnego albo kcpdni, wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu znajduje si ę przedsi ębiorst\vo, gospodarstwo lub kopalnia. § 3. Przepisy tego artykułu nie odnoszą si ę do sp,raw p.r zeciwko Skarbowi Pańs tw a i przeciwko prz€dsiębiorstwom i instytucjom pal1stwowym, które zastę­ puje Prokuratoria Gener~na. § 2. może R oz d zi a ł II. Właściwość miejscowa. Oddział Właściwość 1. ogólna. Art. 20. Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma zamieszkanje. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której pozwany przebywa z zamiarem stałego pobytu. ' Art. 21. Gdy pozwany nie ma ' miejscazami·e szkania, powództwo wytacza się według miejsca jego pobytu w Polsce; gdy to miejsce nie jest znane, powództwo wytacza się według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce. Art. 22. Powództwo przeciwko funkcjonariuszowi cywilnemu albo przeciwko wojskowemu, mającym siedzibę za granicą, wytacza się we'dług miejsca ostatniego zamieszkania w Polsce, a w braku takiego miejsca - przed sąd w Warszawie. państwowemu Art. 23. Powództwo przeciwko dzieciom, aż do uzyskania przez nie zdolności procesowej, wytacza się przed sąd właściwy dla ojca, matki lub opiekuna w zależności od tego, pod I;zyją władzą dziecko pozostaje. Art. 24. Powództwo z tytułu roszczeń przeciwko ()sobie zmarłej wytacza się, dopóki dziedzice spadku prawnie nie objęli, przed sąd, który był dla niej właści­ ,wy w ChVlili §~ i er(';. Art. 25. § 1. ~~ ~wó dztwo przecivvko Skarbowi Pal1stwa wytacza się według siedziby urzędu Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, powołanego do zastępstwa Skarbu przed sądem. § 2. Według tej siedZ'iby vvytacza się też powództwo przeciwko przedsiębiorstwom i instytucjom pań­ stwowym, które zastępuje Prokuratoria Generalna . Art. 26. Powództwo pneci"\vko <JOObie prawnej lub innemu podmi.otowi, nie będącemu osobą fi2yczną, wytacza si e według miejsca ich siedzi'by. Siedzibą w braku innych danych jest miejscowość , w której znajduje się zarząd. Art. 29. wytoczyć można A.rt. 30. § 1. P owództw o o ust alenie istnienia umowy, o wykonanie, rozwiązanie l,~ b u nieważn:2ni e Ul"!10wy jako też o odszkodowanie z p owodu jej n ie\vykon,ania lub nienależytego v"ykonan:a wytoczyć rt:ożna prz€d sąd miejsca wykonania umo\vy. § 2. Miejsce wykonania umowy m.1eży s tw:e nlzić dokumentem, dołączonym do pozwu. Art. 31. Pov,,"0dztv,TO o roszczenie z czynu n :edozwolonego wytoezy~ można p :::-zed sąd, w burego okrę­ gu czyn został spdniony. Art. 32. Powództwo o zClpiatę na h~;~n Gś ci za prowadzenie sprawy pełn omocn: k procE'sowy wytoczyć . może przed sąd m iejsca, gdzie spra'fę prowa dził . Art. 33. PowódLhvo o roszczenie m a jątlwwe przeciwko osobie, która w Polsce nie ma zamieszkania albo siedziby, wytoC"'.qć można przed sąd, w którego okr ęg u znajduje się przedmiot sporu lub majątek tej osoby. Jeżeli majątkiem jest wierzytelność, właściwy jest sąd, w którego okręgu ma zamieszkanie dłużnik pozwanego, a gdy wierzytelność jest zabezpieczona na rzeczy, sąd miejsca, gdzie rzecz się znajduje. Art. 34. Powództwo ze stosunku najmu lub dzjersąd miejsca żawy nieruchomości wytoczyć można przed położenia nieruchomości. Oddział Własciw()ść wyłączna. Art. 35. § 1. Powództwo o prawo rZ€ CZOVle na ' o zwolnienie od tego prawa i o ochronę zakłóconego lub przywrócenie utraconego posiada>1ia nieruchomości, nieruchomości wy t ocz yć Od dział 2. 3. n ależy wyłą cznie paed s ąd miejsca p-o ło że nia n ier uchomości . Gdy chodzi o służeb­ ność lub cięża r real ny, właściwość oznacza si ę według położenia nieru c h omoś ci obciążonej . Wł~śdwość przemienna. Art. 27. Powództwo w sprawach, objętych przepiscami oddziału niniejszego, wytaczać można bądź w:~dług przepisów o właściwości ogólnej , bądź pr:t.led s~u. QI2lDA~ony VI przepisach nast~ujących. '. § 2. Właściw o{; ć według poło żenia nieruchomości pozostaje, choci ażby z roszczeniem prz;eciwko p ozwane> mu o prawo rzeczowe lub o zwolr:.ienie cd tego prawa połączone było roszczenie osobiste o świadczenie lub o zwo:u:u.:nJie od długu, ZWiązaLegO . z prawem l-z,eczo~ym. Dziennik Ustaw Nr 43 Art. 36. § 1. Powództwo o prawo do spadku Jako też o roszczenia z rozporządz.eó. na przypadek śmieroL należy wytoczyć , dopóki dzi,e dzioe prawnie nie objęli spadku, wyłącznie według miejsca otwarcia s :)adku. § 2. Przepisy te obowiązują również, Ji?zeli po-' wództwo dotyczy n i erL:óomoś:::i spadkowej. Art. 37. Powództwo ze stOSUJ1.kU spółki bądź inne. go związku wytoczyć n21eży wyłącznie według miejs~ siedziby spółki bądż związku. Art. 38. § 1. Powód:~two ze stosunku małżeó.stwa, jeżeli przynajmniej jedna ze stron ma obywatelstwo polskie, wytoczyć należy według ffileJsca os ta tnieg() wspólnego zamieszkania w Polsce, gdy choć jedno z mał­ 'żonków w tym miejscu stale przebywa: w braku zaś tych po.d staw do zapozwania p owództwo wytoczyć należy według miejsca pobytu strony pozwanej, a gdy nie ma i tej podstawy - wed~ug miejsca zamieszkania powoda. § :t Sądem właściwym do wytocz.enia p~ez prokuratora lub osoby trzecie powództwa o unieważruenie małżeństwa jest w przypadk u, gdy małżonkowie nie mają w Polsce ostatniego wspólnego zamieszkania, bę­ dącego miejscem stałego pobytu choćby jednego z nich sąd, w którego okr~gu pozwany ma zamieszkanie lub pobyt, a w braku tej podstawy - sąd w Warszawie. Art. 39. Powództwo 2le stosunku między rodzicami a dziećmi wytoczyć należy wyłąCZI1li'e według miejsca zamieszkania powoda, jeżeli choćby jedna ze stron ma obywatelstwo lp olskie i jeżeli brak podstaw do zapozwania według przepisów o właściwości ogólnej. Oddział 4. woW 1'lI:i:e.Prcowej, wówczas na wniosek strony Sąd Na:lwyższy na posiedzeniu ndeja\vuym który należ~ wytoczye powództwo. Rozdział Przępisy łączne oznaczy sąd, przed III. o właściwości rzeczowej i miejscowej. Art. 46. Sąd właściwy w chwili wytocZlenia powództwa pozostaje właściwym aż do ukończ,enia pootę­ powania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy. Art. 47. § 1. Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest mi'ejscowo właściwy, sporu już wynikłe­ go lub sporów w przyszłości wyniknąć mogących z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeże1i strony nie postanowiły inaczej. Dokument, stwierdzający umowę o właściwość, należy dołączyć do pozwu. § 2. Stronom nie wolno jednak zmienić właści'W'O­ śoi. ·wyłącznej. § 1. Spory o wlaściwość między sądami rozstrzyga ostatecznie sąd w toku instancyj bezpośrednio przełożony ' nad sądem, który pierwszy wydal orzeczenie co do właściwości. § 2. Orzeczenie sądu wyższego w prZJedmiocie wła­ ściwości wiąie sąd niższy, nawet należący do innego Art. 48. równorzędnymi okręgu. § 3. Sąd wyższy orzeka na posiedzeniu niejaW= nym, jednak może zażądać od stron lub od władz wyjaś­ nień oraz przeprowadzić patrz,e bne dochodzenie. Przepisy szczególne. Art. 40. § 1. Jeżeli powództwo wytacz'a się łącz­ nie przeciwko kilku osobom, dla których w myśl przepisów o '!Vłaściwośc:i. ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda. § 2. Gdy jednak mi~dzy współpozwanymi są dłużnicy główIli i uboczni, powództwo wytacza si~ przed sąd właściwy dla któregokolwiek z dłużników głównych. Art. 41. § 1. Powództwo przeciwko zobowiązanemu z wekslu lub czeku wytoczyć można bądź prZled sąd właśoiwy według przepLsó'W' o właściwości ogólnej, bądź przed sąd miejsca płatności. § 2. Kilku zobowiązanych z wekslu lub cZJeku moż. na łącznie zapozwać bądź przed sąd miejsca pł atnośct, b ądź według przepisów o w:):aściwości agoln,ej dla akceptanta albo wystawcy wekslu własnego lub cZJeku. Art, 42. Jeżeli w miejscu, według kJ;óreg-o oznaCZ3 się wIaśC'iwość sądu, jest kilka sądów powiato"vych, Ci na podstawie przepisów o właściwości miejscowej nie da się ustalić właściwości jednego z nich, natenczas wybór między tymi sądami należy do powoda. Art. 43. Jeżeli właściw ość sądu oznacza się wemiejsca, gdzie znajclk1je si ę nieruchomość lub inna rzecz, a rzeczy te znajduj,;cl s:ę w okręgu kiL1<u sądów, wyb ór międz.y tymi sądami należy do powoda. . dług DZIAŁ II. Wyłączenie sędziego. Art. 49. Sędzia jest wyłączony z mocy samej usta- Wy: 1) w sprawach, w których jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na j ego prawa lub oba- wiązki; 2) W sprawach swego ma łżonka, krewnych lub owi·· '1' nowa tych w prostej linii, krewnych bocznych aż do czwartego stopnia, powinowatych bocznych do stopnia dr ugiego; 3) w spravvach osób, zVviązanych z nim z tytułu ł!rzy­ sposobienia, opieki lub kurateli,' '1) w sprawach, w k tórych był lub jest jeszcze pełn omocnibem j ednej ze stron; 5) w sprawach, w którycn w iIlst.ancji ni.iszej brał udział w \V'.fdaniu zaskarżonego orzeczeni.a, jako też w spravlach o "vażność aktu prawnego, z jego udziałem zawartego lub przezeó. rozpoznanego. ,n. Art. 50 § 1. Niezależnie od przyczyn, wymienionych w artykule poprzedzającym, sąd wyłącza sędziego na wniosek strony, jeżeli pomiędzy sędzią a jedną za stron. jej ustawowym przedstawicielem lub pełnomocni. kiem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógł­ by wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronno- Art. 44. Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu p rzeszkody wykonać swego obo,,,iązku, wówczas sąd bezpośrednio nad nim przełożony vTy7Jlaczy na posieścis~dziego. dzeniu niejawnym inny sąd, przed który należy wyto§ 2. Jeżeli pomimo to strona przystąpiła do rozczyć p-:>wództwo. ;prawy, może żądać wyłączenia tylko wtedy, gdy uprawAd. 45. Jeżeli w myśl przepLSow kodeksu nie dopodobni. że przyczyna wyłączenia dopiero późni.ej 1Il~~~ , ~~ l?Q9§@W.~ę Qkoliczl1o,ścl s.P:r:ąwY.w>J~!i.ć -,~~~~:".~ p'ąwstala lub stała ~ię jej ZJlana. J'Poz. 394 § 1. Wniosek o wyłączenie strona zgła~ <~ _ r :Art. 62.§ 1. Strona, podejmując nie cierpiącą któ· ~vłoki czynność proce-sową przeciwko stronie, która nie ;rym sprawa się toczy, uprawdopodobniając przyczyny' ma zdolności procesowej i nie ma zastępstwa ustawowe~ !Wyłączenia. go lub asystencji, może ż.ądać od sądu, w którym spra.., § 2. Aż do rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie wa się toczy, ustanowienia dla tej strony kw'atora. !iędzia może spełniać t ylko czynności nie cierpiące § 2. Koszty, połączone z ustanowieniem i z czyn- . :zwłoki. nościami kuratora, ponosi pO"..zątkowo strona, na której Art. 52. Sędz ia, który ma podstawę do wyłączenia wniooek kurator został ustanowiony. f;i~, zawiadamia o tym sąd i wstrzymuje się od udziału ~v sprawie. 'I DZIAŁ II. Art. 53. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten n ie mógł , Spółuczestnictwo w sporze. :~. r wydać postanowienia dla braku dostatecznej liczby sę..,) dziów -sąd w toku instancj i przełożony. i;' Art. 54. Sąd może przeprowadzić dochodzenie ce "" r Art. 63. Kilka osób może w jednej sprawie wystęl em wyświetlenia okoliczności przytoczonych we wnio.., pować w charakterze powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot sporu stanowią : f;k u o wyłączenie. Art. 55. Zgłaszaj ącego w złej wierze wniosek 1) prawa lub obowiązki im wspólne albo oparte na tej o wyłączenie sędziego sąd, oddala j ąc wniosek, skaże na samej podstawie faktycznej i prawnej; grzywnę do wysokości dwudziestu pięciu tysięcy złotych. . 2) roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte Art. 56. Przepisy niniejszego działu stosuje się odna jednakowej podstawie faktyczne j i prawn ej , jeżeli nadto właściwość sądu uzasadniona jest dla powiednio do wyłączenia prokuratora oraz innych organów s ądowych. Wniosek o wyłączenie sąd przekazuje każdego z pozwanych z osobna, jako też ze wzglę~ du na ogólną wartość dochodzonych ros z czeń. ich władzy przełożon e j. Art. 64. § 1. Każdy ze spółuczestników sporu działa w imieniu własnym; jego czynności procesowe nie mogą przynieść korzyści ani szkodzić innym spół~ KSIĘGA DRUGA :uczestnikom. Proces. § 2. W przypadkach jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wyrok dotyTYTUŁ l. czyć ma niepodzielnie wszystkich spółuczestników (spółuczestnictwo jednolite), czynności procesowe spół­ Strony. uczestników działających skuteczne są wobec nie działających. Do zawarcia ugody, zrzeczenia się i uznania DZIAŁ I. potrzeba zgody wszystkich spółuczestników. Zdolność procesowa. § 3. Jeżeli w przypadku spółuczestnictwa jednolitego oświadczenia faktyczne spółuczesL'1.fków pozostaj ą Art. 57. § 1. Zdolnuść procesową bądź zupełną, z sobą w sprzeczności, sąd oceni moc i znaczenie tych bądź ograniczoną posiada każdy stosownie do swej zdolQświadczeń dla ustalenia faktów. ności zobowiązywania się przez umowę. . § 2. Kto względem przedmiotu sporu może zob(}-O Art. 65. Każdy ze spółuczestników sporu ma pral. ;wiązywać się przez umowę nie inaczej jak w asystencji wo samodzielnie popierać sprawę. Na posiedzenia są­ osoby, dodanej mu w myśl przepisów prawa cywilnego, rlowe wzywa się wszystkich tych spół-ucrestników, co .ten może działać w procesie tylko w asystencji takiej ~ do których sprawa nie jest zakończona. psob". i . Art. 58. . Ustawowy przedstawiciel strony, nie maDZIAŁ III. j ą cej zdolności procesowej, ;p owinien przy pierwszej Interwencja główna i uboczna. czYImości procesowej wykazać swe uprawnienie; dotyc zy to również osoby asystującej w mytil artykułu po.., Art. 66. Kto występuje z roszczeniem o rzecz lub przedzaj ącego. Art. ·59. Sąd w każdym stanie sprawy bierze prawo, o które sprawa toczy się między innymi osobami, może aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej in2 urz~dtl pod rozwagę, czy nie zachodzi brak zdolności 'p~oc esowej; brak ustawowego zastępstwa lub asystencji stancji wytoczyć powództwo o to roszczenie przeciwko albo brak upoważnien i.a do prowadzenia sprawy lub do obu stronom przed sąd, w którym tot'zy się sprawa (interv,rencja głó·wna). podjecia poszczególnej czynności procesowej. Art. 67. Kto ma ' interes prawny w tym, aby spraArt. 60. § 1. Jeżeli braki powyższe dadzą s<ię uzuwa tocząca się iniędzy innymi osobami została rozpełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. strzygnięta na korzyść jednej z n ich, może w każdym § 2. Dla zabezpieczenia wszakże praw osoby, nie mającej zdolności procesowej, sąd może dopuścić do ~tanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej czynn oś ci procesowej stronę , przedstawiciela ustawo.., instancji przystąpić do tej strony (interwencj a uboczna). :wego lub osobę asystującą nawet przed upływem wyzArt. 68. § 1. Wstąpienie swe do sprawy inter:naczonego terminu. Ważność dokonanej czynności za.., wenient uboczny powinien zgłosić w piśmie, w którym leżna będzie jednak od uzupe łnienia braków w terminie. poda, jaki ma interes prawny w tym wst ąpieni.u i do Art. 61. Jeżeli braki powyższe nie dadzą się uzu- której ze stron przystępuje. Pismo to należy doręczyć pełni ć lub w terminie wyznaczonym nie zostały uzup e ł­ ubu stronom. nione, sąd zniesie postępowanie w tym zakresie, w ja.., § 2. Inter:wenient m oże z wstąpieniem do spraw y kim brak zachodzi, \ połączyć dokonanie innej czymlOśc.i. proc ;o-sowe~ . Art. 51. ~a na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w '""'- 555 · - Dziennik Ustaw Nr 43 -------------------------------------------------------------------- Art. 69. § 1. Każda strona może zgłosi ć opozycję przec:wk ':> ws t ąpi€ni u interwenienta uboczne] o, j 2dnak ł'i'~ " .&"':-,"112 ; j:l!;: przy r ozp oczęciu n a jbliższej rOZlprawy. .§ 2. ·S':d odd 2.li opozycję po prz€prowadzeni1:1 C1t elO n icj rozpraw:;, . j e:': eli interwenient uprawdopodobni, :że m 2 interes pra.wny vve wst ąp ieniu do sprawy. § 3. Opozycja nie wstrzymuj e biegu sprawy, a intervreni 8rtt może nadal działać, d opóki opozycja nie będzi.e u wz.glP.d;~ i 0na. I:: terwenient uboczny uprawniony jest do 'W~<:ystk ich czynno:~~ procesowych, dopuszczalny ch w 2ził u g stanu sprawy; nie mogą one jednak pozostawa ć w EprL-ecznotci z czynnościa mi i oświadczenicUTu strony, cio której interwenient prz ystąpił. Art. 71. Interwenientowi ubocznemu należy od chwili jego wstąpienia do sprawy dor ęczać , tak jak st ronie, zawia domienia o terminach i posiedzeni ach sądowych jako też orzeczenia sądu. Art. 72. Jeżeli z istoty spornego stosunku bib z przep~su ustawy wyrok VI sprawie m'1 odnieść b ezpo·· średni skutek prawny VI stosunku między interwenientem a przeciwnikiem s trony, do której interwenient przyst ąpił, wówczas do jego stanowiska w procesie mają odpowiednie zastosowanie przepiSy o spółuczestnidwie jednolitym. _ ,~ Art. 73. Za zgodą obu st~on lntenwnie.!;l.t uboczny łIlGże wejść na miejsce strony, do której przystąpił. Art . 70. • DZIAŁ IV. Przypozwanie~ . Art. 74. § 1. Dla zachowania skutków prawnych w stosunku do osoby trzeciej strona moile ją zawiadomić o toczącym się pro·c esie i wezwać do wzięcia w nim udziału. § 2. W tym celu stron a wnosi. do sądu pismo procesowe, ob ej ml;ljące przyczynę wezwania i stan sprawy. Pismo to ,dor~cza si ę n iezwłocznie osobie trzeciej , która może zgłosić swe przystąpienie do strony jako interwenient uboczny. DZIAŁ VI z,i\su:pstwo stron przez pełnomocników. Art.. 78. ml)gą dziahć Strony i ien pnsdQ.\CIV\Ticiele ustawowi przed sądem albo osobiście, albo przez pełnornocników. Art. 79. Pełnomocnikami mogą być adwokaci, a spo śród nie adwokat ów t ylko sp ółuczestnicy sporu oraz osoby, sprawujące zarząd majątku lub interesów stron, wreszcie i ch rodzice, małżonek, rodzeństwo lub dzieci. Art. 80. P ełnomo cnictwo może być albo procesowe - czy to ogólne, czy do prowadzenia poszcZiególn ych spraw . - albo do niektórych tylko czynności proc esowych. Art. 81. § 1. Pełnomocnik obowiązany jest przy p lerwszej swej c'zynności. procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy alb o wierzytelny OdDis tegoż pełnomocnictwa. Adwokat m oże sam uwierzytelni ć odpis udzielonego mu p€lnomocn ictwa. Sąd może w razie wątpliwości za żądać s ąc;')­ w ego lub notarialneg o uwierzytelnienia podpisu strony. § 2. W toku sprawy pełnomocnictwo mo ż e b :r: udzielone ustnie na posiedzeniu sądu prz·ez oświadc :,~; · nie, wciągnięte do protokołu . Art. 82. Za stronę, która nie umie lub Ule mOże si·ę podpisać"...podpisze pełnomocnictwo osoba, przez n '..~ upoważniona, z wymienieniem przyczyny, d la której strona sama się nie podpisała . Art. 83. Pełnomocnichvo procesowe upoważnia z samej ustawy : 1) do wszystkich ze sprawą łączących się czynnosCl procesowych; obejmuje . ono też powództwo wzarjemne, skargę o wznowienie postępowania i postępow anie, wywołane ich wniesieniem j ako też wniesieniem pozwu interwencyjnego przeciwko mocodawcy; 2) do wszelkich cżynności dotyczących zab ezpieczenia i egzek u 2j i; 3) do u dzieleni.a d alszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi ; 4) do zB.warcia ugody, zrzeczenia si.ę albo uznania, o ile czynności te nie zostały wyłączone w samym pełnomocnictwie; 5) do odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej. DZIAŁ V. Wskazanie poprzednika. Art. 75. Jeżeli w myśl przepisów prawa cywilnego pozwany chce wskazać swego poprzednika, w którego imieniu posiada rzecz lub p rawo, będące przedmiotem sporu, powinien to uczynić w piśmie procesovJym wniesionym przed rozpr awą. Art. 76. § 1. Pismo zawi e r2.jące wsk!lZarue .poprzednika dorę cza się temuż z jednoczesnym wezwaniem go na rozprawę . § 2. J eżeli wsk?z:my poprzednik nie przyb ędzi e .na rozprawę lub na rozpn\.wie nie złoży oświadczeni a o swym stosunku do przedmiotu sporu albo zaprzeczy ckol icznościom, przytoczonym przez pozwanego, poz. wany mocen j est uczynić zadość żądarliom zawartym w pozwie. Treść tego przepisu należy podać wskaz3.nemu poprzCdnikowi w wezwaniu na r ozprawE:. Art. 77. Jeżeli .poprzednik uzna oświadczenie pozwanego za u zasadnione, może za zgodą powoda wstą­ pić do sprawy na miejsce pozwanego, który wówczas będzie od udziału w sprawie zwolniony_ Art. 84. Strona ma prawo sama - bez udziału peł­ nomocnika - zawrzeć ugodę, zrzec się swego roszczenia albo uzn ać żądanie przeciwnika, chociażby nie wyłą­ czył.a tych czynności z zakresu pełnomocnictwa. procesowego. Art. 85. Co do pełnomocnictwa, obejmującego szerszy zakres niż przewidziany dla pełnomocnictwa procesowego, jak również co do pełnomocnictwa do poszczególnych czynności procesowych zakres ich, czas trwania i skutki oceniać należy według treści. pełno­ mocnictw a oraz przepisów prawa .c ywilnego. Art. 86. Czynności procesowe pełnomocnil:a obowiązują mo codawcę w toczącej się sp rawie, chyba że chodzi o przyznanie lub inne oświ adczenie faktyczne pełnomocn i ka, k t óre mocodawca ' je dnocześnie stawający niezwłoczn ie sprostował lub odwołał. Art. 87. § 1. Odwołan i e lub wypowiedzenie peł ­ nomocnictwa procesowego odnos.i. skutek prawny w stosunku do przeciwnika z chwilą zawiadomienia go za pośredn ictwem sądu o wygaśnięciu pełnomocnichva. § 2. W ra:oie wypowiedzenia pełnomocnictwa ad'wokat jest obowiązany zastępować stronę. j eszcze prz-ez dwa tygodnie. Każdy inny pełnomocnik powinien. mimo wypowiedzenia, przez ten sam czas działać za m0codawcę, jeżl'!1i to jest konieczne do uchronienia go od ni.ekor;;-:ystnych skutków prawnych: Art. 88. W razie śmierci strony lub utraty przez nią zd{)lności procesowej pełnomocnik procesowy działa do czasu zawieszenia postępowania. Art. 89. § 1. Po wniesieniu pozwu sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naghlcej czynności procesowej osobę, nie mogącą na razie przedstawić pełno­ mocnictwa. Zarządzenie to sąd może uzależnić od zabezpieczenia kosztów. § 2. Sąd v/yznaczy równocześn ie termin, w ciągu którego osoba, dział ająca bez pełnomocnictwa, pow'..:nna ~e złożyć albo przedstawić zatvvierdzenie s·wych czynności przez strone:. J eż eli termin upłynął bezskutecznie, 5ąd pominie czynności procesowe tej osoby. W przypadku tym przeciwnik może żądać od działającego bez umocowania zwrotu kosztów, spowodowanych tymcza60wym dopuszczeniem. DZIAŁ Udział VII. prokuratora w procesie cywilnym. \: . Art. 90. Prdmrator może wytaczać wszelkie powództwa oraz brać udział w każdym stap.ie sprawy, tot:zącej się z czyjegokolwiek powództwa, jeżeli według jego oceny wymaga tego interes Pallstwa LudoW€go. Art. 91. Prokurator ni~ jest związany z Żoadną ze 8tron oraz może składać oświadczenia i zgłaszać wniooki, jakie uznaje za celowe, a także przytaczać fakty l dowody na ich potwierdzenie. .<\rt. 92. W przypadku, gdy sąd uzna udział prokuratora w s prawie za potrzebny, zawiadamia go o tym. Art. ~3. § 1. . Prokurator może zaskaIŻYć każde crrzec-zenie f~. dmve, od którego służy środek od'WQław­ f;!Zy. § 2. Tern' j ny do zaskarżenia orzeczeń sądowych, ustan oWlone dla stron, wiążą również p;rdulrarora. Art. 94. Z przyczyn przewi~ych W art.. 4M i 403 prokurator może źlldać wznowienia postępowania w sprawach prawomocnie zakończonych, jeteli brał w nich udział. Art. 95. Generalny Prokurator Rzeczypospolitej może w przypadkach przewidzianych w art. 396 zaskarżać prawomocne orzeczenia w drodze nadzwyczajnej il"ewizji. Art. 96. Osoba, w której interesie prokurator wytoczył powództwo, może wstąpić do sprawy w każdym jej stanie w charakterze strony powodowej. ' TYTUŁ II. Koszty procesu. , DZIAŁ L Przepisy ogólne. Art. 97. We wszystkich przypadkach, w których W myśl przepisów k odeksu stronie na l eż y się od prze~wnika zwrot kos ztów procesu, sąd przyzna jej koszty, ,uezbędne do celowego dochodzenia' praw lub celowej 'iObrony . .-irt. 98. § 1. Do niezbędnych koszt:'i\v proces'-1 &alicza ~ę paleinoś~ i wydatki je<inego adwokata. . ~ .!t Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej PolBkle] l prokurator zrównani są co do kosztów z adwokatami. . Art. 99. Strona może tylko wówczas żądać zwrotu kosztów podróży i wynagrodzenia za utratę zarobku, spowodowaną osobistym stawiennictwem, gdy sąd za..., wezwał ją do takiego stawiennictwa. Art. 100. Strona, przegrywająca sprawę, obowią..., zana jest na żądanie przeciwnika zwrócić mu koszty; procesu. Art. 101. W razie częściowego tylko uwzględnie­ nia żądał} koszty będą wzajemnie znjesione lub stosunkowo rozdzielone. I w tym jednak przypadku sąd może włożyć na jedną ze stron obo'.viązek zwrot u wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko Co do nieznacznej części swego .żądania albo gdy za~ ądzenie należnej mu smny zależalo od wzajemnego obrachunku lub od oceny sąd u. Art. 102. Zwrot kosztów należy się pozwanemu, jeżeli nie dał on powodu do wytoczenia SpT::'Wy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. , Art. 103. § 1. Niezależn ie od wyniku sprawy sąd, na żądanie przeciwnika, włoży na stronę obowiązek zw rotu tych kosztów, które strona ta wywołała swym n iesurniennym lub oczywiście niewłaściwym post~po­ waniem. § 2. Dotyczy to zwłaszcza kosztów powstałycb: '\'liBkutek złożenia n iezgodnych z prawdą wyjaśnień, za· tajenia pewnych okoliczności, uchylenia się od ·wyjaś", nień, spóźnionego przytoczeni a istotnych okoliczności faktycznych lub spóźnion eg o powołania dowodów. Art. 104. Świadek, biegły lub zastępca strony mogą być skazani przez sąd na zwrot kosztów, wywołanych rażącą ich winą. Postanowienie sądu zapada na wniosek strony bądź w toku samej sprawy, b ą d;; oddzielnie po wysłuchaniu osoby, której zarzucono winę, . Art. 105. Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli co do nich n ie zapadło już wcześn:iej praWOmOcrl€ orzeczenie albo jeż(;1i strony nie postanowiły inaczej. Art. 106. § 1. Spółuczestnicy sporu zwracaj~ koszty procesu według ilości głów. Jednak w razi.e macznej różnicy w ich 5pÓłuczestnictwie sąd oznaczy; zwrot kasztów odpowiednio do sp6łuczestn ictwa. § 2. Na spółuczestn i ków s poru, odpowiadających .olidarnie co do istoty spraV-ly, sąd włoży soLdarny obowiązek zwrotu kosztów. Za koszty, wynikłe z czynności pr~sowych poszczególnych spółucz estników, inni spół­ uczestnicy nie odpowiad ają . Art. 107. Strony nie mogą żąd a ć zwrotu ko.c;ztów procesu spowodowanych w ystąpieni e m prokuratora. Art. 108. Interwenient uboczny, d{) którego nie mają zastosDwan ia przepisy o spółuczestnictwie jednolitym, nie zwraca kosztów prze ciwnikowi strony, do której przystąpił; jednak sąd może przyznać kószty int erwencji od przeciwnika, obowi ą za neg o do Z\VTotu kos ztów. j Art. l O!}. § 1. W k aidym orzeczen ;u, k 01"CZąCym sprawę w instancji, sąd rozstrzY91ie ró wni eż o kosztach. § 2. \V innych or zecz?ni",ch sąd r ozstrzygnąć może o z\vrocie koszt ów t ylko ,v Jwczas, g c.y o:) o\'1iąz~ k t e:l n~e zależy cd wyniku S~Jr2. wy . § 3. Przyznaj ąc zwrot k osztóvv sąd oznaczy ich wys o ;·~oś ć , wł ą c z aj~c opbty s',dowe . P-"r!. 110. ~tron a, Żą r;r: ;ąc:.l z'.v;:ot u k 0SZ·tÓW, powi.nna - pod rygorem. u.tr~ty t ego rOSZCZEnia przed • J)ił~' U~faw Ni' 4:f- ..., b ~ -- Poz. 394 -----= '--~-----------'-----_:::._-------------------~--- zamknięciem rozprawy, bezp<lśredn1o JX>I>rzedzające,! wydanie orzeczenia, złcżyć sądowi spis kosztów albo zgłosić wniosek o przyznanie jej k~w według norm. przepisanych. ~ " DZIAŁ IL Zwolnienie od kosztów sądowych. Art. 111. § 1. Zwolnienia od kosztów sądO'\vyeh aomagać się może osoba fizyczna, która wykaże na podstawie zaś,viadcz2nia admhl.istracji . państwowej lub :władzy opiekwlczej, że nie jest w stanie bez 1iszczerbku utrzymania, koniC'cznego dla siE'bie i rodziny, ponieść kosztów procesu. Zaświadczenie powinno obejmować dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach; od sądu zależy uznanie tego zl:',świadczenia za dostateczne do zwolnienia strony od kosztów sądowych. § 2. Osobie prawnej może być przyznane zwoł­ nienie od kosztów sądowych, jeżeli wykaże na podstawie zaś\viadczenia, wymienionego w paragrafie poprzedzającym, że nie posiada dostatecznych środków na ~oszty procesu. Art. 112. § 1. Wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych zgłosić należy w sądzi,e, w którym sprawa ma być wytoczona albo już się toczy. § 2. Strona, która nie ma zamieszkand.a w siedzi-:bie tego sądu, może złożyć wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jako też wniosek o ustanowienie dla niej adwokata w sądzie powiatowym mi,e jsca swego zamieszkania. Sąd powiatowy prześle bei zwłoki te wnioski właściwemu sądowi. § 3. Rozpoznanie wniosku o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu przed są­ dem 'rewizyjnym, gdy strona z tego prawa jeszcz~ nie korzystała, należy do sądu piervlSzej instancji. Art. 113. § 1. Sąd może zarządzić stosowne dochodzenie, jeżeli z okoliczności sprawy lub oświadczeń strony przeciwnej poweźmie wątpliwość CO do istotnego stanu majątkowe-go strony, dvmagającej się zwolnie-nia od kosztów sądowych lub z niego korzystającej. § 2. Sąd odmówi zwolnienia od kosztów sądowych f;tro nie w razie oczywistej bezzasadności jej powództwa lub obrony. .-\IŁ. 114. Cudzoziemcom przyznaje się zwolni.i!'"' nie od kosztów sądowych tylko pod warunkiem wzajemn ości. Art. n5~ § 1. Strona, która została zw'olniona od k osztów sądowych: l) nie wnosi na rzecz Skarbu opłat sądowych ani nie ponosi wydatków, które za nią wykłada Skarb Pań s twa; " 2) ma prawo zgł osiĆ wni osek o ustanowie:tie dla niej adwokata; s ąd uwzglt;dni powy ż szy \"n i osek, jeżeli Art. 117. Zwolnkmie od kosztów sądowych wygaze śmiercią strony, która je uzyskała. Jednakże na zasadzie tego zwolnienia adwokat strony podejmie czynności procesowe nie cierp,iące zwłoki. Art. 118. § 1. Sąd cofnie zwolr:ienie od kosztów sądowych, skoro się okaż e, że okoliezn o ści, na których podstawie je przyznano, bądź nie istniały v,'cale, bądź przestały już istnieć, Wabu przypadkach strona obowiązana jest uiścić wszystkie opłaty przepisane; jednak w drugim przypadku sąd może włożyć na stronę obowi ąz'ek częściowej tylko zapłaty stosownie aozmiany, zaszłej w jej stosunkach rr:ajątkowych. § 2. Stronę, która zwolnienie od kosztów sądo­ wych uzyskała na podstawie podania świadomie nieprawdziwych okoliczności/sąd skaże na grzywnę do dwudziestu pięciu tysięcy złotych niezależru·e od JeJ obowiązku uiszczenia wszystkich przepisanych opłat. Art. 119. § 1. Przymanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych nie zwalnia j ej od obowiązku zwróe<mia kosztów przeciwnikowi. § 2. W razie wloż·enia kosztów procesu na przeciwnika w całości lub częściowo, należy od ni·e go \V tym samYm stosunku ściągnąć z urzędu opłaty i wydatki, od których strona, która uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych, była zwolniona. § 3. Opł'aty i wydatki przez stronę nie uis.zezone, kt6rych zaRłata nie została włożona na pr~eciwnika, należy ściągnąć z urzędu od strony, która uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych, z zasądzonego jej roszczenia; celem zabezpieczenia tych należności Skarbowi. Państwa służy ustawowe prawo zastawu na zasądzo­ nym roszczeniu. Art. 120. § 1. Adwokat strony, która uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych, ma prawo z wyłącze­ niem strony ściągnąć sumą, należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków, z kosztów, zasądzo­ nych na jej rzecz od przeciwnika. Przeciwnik żadnych innych potrąceń czynić nie może oprócz kasztów nawzajem mu przyznanych od strony zwolnionej od kosztów sądowych. § 2. Na kosztach, przypadających od przeciwnika strony zwolnionej od kosztów ' sądowych, należności adwokata służy pierwszerlStwo przed roszcz-eniami osób trzecich. Art. 121. Orzeczenie o przyznaniu i cofnięciu zwolnienia od kosztów sądowych, tudzież Ol włożeniu na stronę obowiązku częściowej zapłaty sąd może wyda~ bez rozprawy. Art. 122. WniesIenie środka odwoławczego od odmowy zwolnienia od kosztów sądowych nie wstrzymuje postępowan ia w s'Pl"awie, chyba że chodzi o zwolnienie powoda od kosztów prowadzenia sprawy w pierwszej instancji na skutek wniosku zgł:oszonego 'W pozwie lub przed wytoczeniem powództwa, na zamieszkanie str ony [)1j za siedzibą DZIAŁ lli. lub ze względu na charakter sprawy albo ~ inne ważne okoliczności u zna p.stanowienie w spraZalJczpicczcnie kosztów procesu. , '\vie adwokata za p otrzeb ne; o wyznaczerJe adwo-< kata sąd zwróci się do właś ciwej rady adwokacki€j. Art. 123. Powód - cudzoziemiec jest obowiązany § 2. Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów. sądowych częściowo. Rozporz ądzenie Ministra Spra- na 'żądanie pozwanego złożyć kaucję na zabezpieczenie wiedliwości określi zasady częściowego przyznania kosztów procesu. zwolnienia od tych kośzt6w. Art. ' 124. Obowiązku takiego nie ma powód - cuArt. 116. U.s'k'mowienie adwokata dla strony, kt6- azoziemiec w następujących przypadkach: ra uzyskała zwolnienie od kosztów .sądowych, ma zna.. . 1) jeż eli w państwie, do którego powód należy, obywa-"-..... , - " te~ P91SCY: nie maj'l t<J,kiegQ QbQwl.'lzkui., , -, . ~eni~ pe,łnomQ~.Q,i~tw~ pro;::esQwego. \ z~ względu BIll sądu ~nru1{ Usfaw Nr 43- - es """'" *:------.----...::...---------------:--~...:..-....,~5it'!il!~ _ . lI!!'S;IS,~"'y.=--------- ..... '" / , Poz. 394 ~.) jeżeli powód ma w Polsce miejsce zamieszkania lub majątek, wystarczający na zabezpieczenie kosztów; , Postępowanie. łI) jeżeli uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych; ~) w sprawach małżeńskich niemajątkowych, w spra- DZIAŁ I. wach wszczętych w następstwie sądowego wezwa• nia publicznego, w postępowaniu z powództwa wza• jemnego i w postępowaniu nakazowym. Przepisy ogólne. Rozdział Art. 125. § 1. Pozwany może zgłosić żądanie zabezpieczenia kosztów tylko przy pierwszej czynności procesowej. § 2. Późniejsze zgłoszenie żądania dopuszczalne jest jedynie w następujących przypadkach: 1) gdy dopiero w toku sprawy pozwany dowiedział się, że powód jest cudzm:iemcem; 2) gdy powód w toku sprawy utracił obywatelstwo polskie; 3) gdy na miejsce powoda Oobywatela polskiego wstąpił bez zgody pozwanego cudzoziemiec; 4) gdy w toku sprawy ustała podstawa prawna do uwolnienia powoda od obowiązku złożenia kaucji. § 3. W przypadkach tych pozwany nie ma jednak prawa domagać się złożenia kaucji, gdy uznana przezeń część żądania powoda wystarcza na zabezpieczenie kosztów. Art. 126. § 1. Sąd orznaczy wysokość kaucji, mana względzie prawdopodobną sumę kosztów pozwanego, jednak bez włączenia wydatków· z powództwa wzajemnego. jąc § 2. Jeżeli w toku sprawy okaże się, iż kaucja nie wystarcza, pozwany może żądać dodatkowego zabezpieczenia. Art. 127. Kaucja powinna być złożona w gotowiź­ nie lub w papierach wartościowych, Uznanych przez sąd za odpowiednie. . Art. 128. § 1. Zgłaszając w przepisanym czasie wniosek Q zabezpieczenie kosztów pozwany nie ma obowiązku wdawać się w spór przed rozstrzygnięciem tego wniosku. § 2. kaucji. Sąd wyznaczy powodowi ternun do złożenia § 3. Po bezskutecznym upływie terminu sąd na wniosek pozwanego odrzuci pO'zew lub środek odwoławczy, orzekając o kosztach jalc w przypadku cofnięcia pozwu. Art. 129. Jeżeli w toku sprawy wstanie przyczyna zabezpieczenia, sąd na wniosek powoda, po wysłucha­ niu pozwanego, zwolni powoda od obowiązku zabezpieczenia kosztów lub zarządzi zwrot złożonej kaucjL Art. 130. § 1. Sąd na wniosek pozwanego zarzą­ dzi z;u;pokojeme z kaucji przyznanych kosztów. Wniosek ten powinien być zgłoszony w ciągu od uprawomocnienia BiE! orzeczenia; jeżeli wniosku nie zgłoszono, sąd po upływie tego teTminu :zarządzi wydanie kaucji powodO'wi na jegOo żądanie. § 2. .miesiąca § 3. Sąd zarządzi równlez wydanie powodowi kaucji natychmiast po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli pozw~nemu kosztów nie przyznał. Art. 131. Na k<lucji, złożonej przez powoda cudZOoziemca, służy pozwanemu pierwszeństwo przed :wszystkimi innymi wierzycielami powoda I. Pisma procesowe. Art. 132. Pi\SJlla procesowe obejmują wnioski l oświadczenia strO'n, składane poza rozprawą. Art. 133. § l. Każde pismo powinno zawierać: l) oznaczenie sądu, dO' którego ' jest s.l{ierowane, imię i nazwisko, zawód i miejsce zamieszkania stron i pełnomocników; 2) orznaczenie rodzaju pisma i przedmiotu sprawy; 3) osnowę wniosku lub oświ.?dczenia O'raz dowodu na poparcie przytoczO'nych okoliczności; 4) podpis strony lub jej przedstawiciela; 5) wymienienie załączników. § 2. Do pisma powinno być dołączone pełnO'moc­ nictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przed'" tern nie złożył pełnomocnictwa. § 3. Za stronę, która nie umie lub nie może się podpisać, podpisze pismo osoba pnez nią upoważniOona z wymienieniem prLyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. ~rt. 134. W pismach, mających na celu przygOotowanie rozprawy (pisma przygotowawcze), należy podać zwięźle stan sprawy, wypowiedzieć się co do twierdzefl strony przeciwnej i dowodów przez nią powołanych, 'wreszcie należy wskazać dowody, które mają być przedstawione na rozprawie, lub je załączyć. Wywody prawne, wyłuszczone w piśmie, winny być treściwe. Art. 135. Do p~sma dołączyć należy odpisy pisma i załączników dla uczestniczących w sprawie osób, a nadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w Ooryginale, po jednym Oodpisie każdego załącznika dO' akt sądowych. Art. 136. Strona, powołująca się w piśmie na dokument, obowiązana jest na żądanie przeciwnika zł0żyć Ooryginał tego dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą· § l. Jeżeli pismo nie może otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, wymaganych przez kodeks niniejszy, lub nie jest należycie opłacone, przewodniczący wzywa stronę pod rygorem zwrócenia pisma do stosownego poprawienia lub uzupełnienia w terminie tygodniowym. § 2. Po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwróci pismOo stronie. § 3. Data wniesienia pisma pozostaje w mocy, je~eli w tenninie braki należycie zostały poprawione lub uzupełnione . § 4. Jeżeli pismo, podlegające opłacie w w)'l'Q-o kości stałej, wniesione przez adwokata nie jest należy­ cie Oopłacone, przewodniczący zwróci pismO' bez wzywa~ nia dOo uiszczenia należnej opłaty. Art. 137. prawidłowego Za ubliżenie w piśmie powadze sądu lub winnego na grzywnę do wysokości dwudziestu pięciu . tysięcy złotych niezależnie ()d ()dpO'wiedzialności przewidzianej Art. 138. użycie wyrażeń O'braźliwych sąd może skazać inną ustawą. • ~ennik Ustaw r-1r 4:1\ , ""- Rozdział IL Doręczeaia. ;illf't . Art. 139. § 1. Sąd dokonywa doręczeń przez W<l&.. nych, komorników lub pocztę; w miejsoowościatJh. zaś, w których nie jest wprowadzone stałe dostarcz,anie 110respondencji pocztowej, także przez organy gmirmy4h rad na.rodowych. § 2. Minister Sprawiedliwości mofe wydać w po-. rozumieniu z właściwymi ministrami rozporząd28nie, którego mocą także inne organy pańlstVłOwe obowiąiane b.,:ią dokonywać doręczeń sądowych. • Art. 140. § L Pisma procesowe dovęca ~ w 0<1pjBie, orzeczenia zaś - w wypisie. ! § 2. Doręczenia aokonywa się stronie lUD jej ustawowemu przedstawicielowi, a gdy ci ustanowili pełn~ rnocnika procesowego lub osobę upoważnioną do ocibio-ru pism sądowych, doręczenia dokonywa się tym <lSObom. § 3. Podmiotom prawnym, które zastępuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, doręcze­ nia dokonywa się we właściwym urzędzie Prokuratorii Art. 141. § 1. Strona zamieszkała za gran.icą, je~ nie ustanawia pełnomocnika do lPfI"owadzenia sprawy zamieszkałego w Polsce, obowiązana jest wska:za~ :w Polsce pełnomocnika dla doręczeń. § 2. W razie niewskazania pełnomocniika dla do... ręczeń przeznaczone dla strony pisma sądowe pozo,;t.awia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. O powyższym obowiązku strona winna być pouczona przez sąd przy pierwszym doręczeniu. § 3. Przepisy paragrafów poprzedzających nie na:ruszają postanowień umów międzynarodiYWych. Art. 142. § 1. Pełnomocnikowi procerowemu kaiku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i załączni­ ków. § 2. Upoważnionemu przez kilku spółucZJeStników sporu do odbioru pism sądowych doręcza się po jednym egzemplarzu dla ka-hdego spółuczestnika. Art. 143. § 1. Strony: i ich przedstawiciele maj, obowiązek zawiadomić sąd o każdej zmianie swego za., mieszkania. § 2. W razie zaniedbania tego obowiązku pozostawia się pismo sądowe w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Art. 144. Doręczenia dokonywa się w mieszkaniu, w biurze, w lokalu przemysłowym lub handlowym, a w ich braku - tam, gdrie się adresata zastanie. Art. 145. Doręczenia szeregowym w czynnej słuz­ straży granicz.. nej dokonywa się przez władzę bezpośrednio przeło­ bie wojskowej, milicji obywatelskiej i Iloną· Art. 146. § 1. W dni niedzielne i ustawowo uznane za święta powszechne, jako też w porze nocnej, doręczać można tylko w wyjątkowych przypadkach, za uprzednim zarządzeniem kierownika sądu. § 2. Za porę nocną uważa się czas od godziny dziewiątej wiecz·o rem do godziny siódmej rano. Art. 147. § 1. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w domu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli ...QiOby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. § 2. Dla adresata, którego doręczający nie zastanie w lokalu biurowym, przemysłowym lub handlowym, doręczyć można piSlllQ 2$Qbl~ t~~~ ~~4:Yd1liQgej. ' • ..... :.. ' ' '-'- , .~.- -~' " ' ' '-- '- , - - -'.~ Art. 148. Doręc.zania korporacjo.:m., stowarzyszeniom, spółkom i zakładom dokonywa się w lcWu biurowym do rąk którejkolwiek z osób uprawnionych do przyjmowania pi'illl, w razie zaś mezastania takiej 080-"' by komukolwiek ~ personelu biurowego. Art. 149. § 1. W ;razie niemOŻllośd doręczenia w sposób, przewidziany artykuŁami poprzedzającymI, należy Z'lożyć pismo w urzędzie pocztoWym lub \V lokalu prezydium gminnej (miejskiej) rady narodowej, a zawiadomienie o tym przybić na drzwiach mieszkania, biura, lokalu przemyslowego lub handlowego adresata. § 2. W razie odmO\vy przyjęcia pisma przez adre-' sata lub jego domownika, pozostaVl/"ia się je w miejscu doręczenia, a gdyby to było niemożliwe, składa się je----, uprzedzająco tym w llrLęd:tie pocztowym lub w lo-. kalu :prezydium gminnej (miejsldej) rady narodow~. rąk Art. 150. Doręczenia urzędom dokonywa się · de ustanowionego do odbioru pism funkcjonari1.lSU lub przełożonego urzędu. Art. 15L Odbierający pismo stwierdza odbiór l jego datę podpisem własnoręcznym. Jeżeli tego uczynić nie może lub nie chce, doręczający sam oznacza da.. tę doręczenia oraz przyczynę braku podpisu. Art. 152. Adresat mO'Że odebrać pismo bezpośred­ nio w sekretariacie sądu. Art. 153. § 1. Jeżeli stronie nieznanej li: miejsca pobytu ma być doręczony pozew lub inne pismo wyma: gające dokonania czynności procesowej, doręczenie może nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego do zastępowania nieobecnego;. obowiązuje to aJ: do chwili zgłoozenia się strony lub osoby uprawniQD.~ do j.ej zastępowania. § 2. Przewodniczący ustanowi kuratora na WJ:lio... Eek stl'ony oraz ogłosi. o tym prze2 obwieszczenie pu,. hliczne w budynku sądowym i w lokalu p1"ezydium gminnej (miejskiej) rady narod9wej, w sprawach zaś wi~ wagi nadto w piśmie urzęcloWjl11 przemaczonym do ogłoszeń, a według uznania także w gaz.e~ca I Z chwil, doręczenia kuratorowi dorączenie uważa się za dokonane. Sąd może jednalI: skuteczność do~ ~('zenia uzależnić od upływu oznaczonego terminu od daty wywieśzenia ob~eszczenia w budynku sądo­ wym. § 3. § 4. Koszty połączone z ogloszeniem oraz z \.!stanowieniem i czynnościami kuratora ponosi na razie 5trona, która tego zażądała. § 5. W sprawach o ws~elki-e roszczenia alimentacyjne, jak również w sprawach o ustalenie ojcostwa i o zw-iązane z nim roszczenda, przewodniczący pi"Zed ustanowieniem kuratora przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca zamieBZkan.ia . lub pobytu pozwanego. § 6. Przepis artykułu ni.niej-szego stosuje się również do korporacyj, stowarzyszeń, spółek i zakładów, które nie mają przedstawicieli alb,O których przedstawiciele nieznani są z miejsca pobytu. Art. 154. § 1. W przypadkach, w których ustanowienie kura.tora w myśl arty-kulu pop'rzedzaj~cego nie jest wymagane, pismo doręcza się skonie niezn.anej z miejsca pobytu pr7leZ wywiesxenie w: budynku sądO­ wym (obwieszczenie publiczne). § 2. Z upływem miesiącą Qd :wywieszenia uważa mę d9.ręcz~w.,~ :l:!! dQk@..~ 560 Art. 155. Strona, żądająca doręczenia pisma p·r zez ;wywieszenie w budynku sądowym lub do rąk kuratora, .t Jbowiazana jes t upi"2.wdopodobnić, że miejsce pobytu ~rzeci\~nika jest nieznane. Art. 156. Gdy si ę oka ż.~ , że ż ą danie us.tanowi€nia kuratora lub wywieszenia pisma było nicuza.sadnione, ł'''ld zarządzi dor<~czenie pisma w sposób właś.::iwy, a VI miarę potrzeby zniesie na 'wniosek stl'ony interesowaIle j post~powanie, przeprowadzone z ucLz:ialem kura' wra. Art. 157. Vi toku sprawy adwokaci mogą doręczać sobie nawzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem d a ty. Art. 158. Sposób doręczenia pism sądowych osobom, zamieszkałym za granicą, oraz osobom, pO'"~osta­ ~ącym w służbie dyplomatycznej państw obcych, tu'łlzież osorJOm u nich mieszkającym określi rozporządze­ nie Ministrów Sprawiedliwości i Spraw Zagrani<!ZinYch. ~ Poz. 394 § 2. Przewodnicz ący rflOŻe odebrać glos stronom, go n adl!ż ywaj c1 , j 2k równi eż u chy lić pytania, zad a w3mł stroYlom, ś',vi a dkom h~b hiegłym, j~żeli je uważa za niewł aśdwe lub zbyteczne. jeżeli Art. 167. Sąd naWEt mimo zgodnego wniosku s tron może odroczyć posiedze nie tyl ko z , 'ważnęj przyczyny. Art. 168. § 1. N a k~. żdym posi edzeniu sądowym protokolant pod kiE'r unkiem - przewoQ.Y} icząe2'go s})isuje protokół. Przy wydawaniu wyroków zaocznych zamiast wystarczy zaznaczenie w aktach, że pozwany nie stawił się na posiedzenie, nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecnDŚci ani też nie złożył § 2. protokołu żadnych wyjaśnień. Art. 169. § 1. Protokół powinien zawierać: . 1) oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia, naz- wiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron 1 obecnych na . posiedzeniu przedstawicieli oraz R o ~ d z i a ł nI. oznaczenie sprav.'Y tudzież wzmiankę co do jawności l'00piLa wy; Posledzeniasądowe. 2) przebieg posiedzenia, a w. szczególności faktyczne twierdzenia i wnioski stron, wyniki pootępowania Art. 159. § 1. Posiedzenie sądowe wyznacza prze- .. dowodowego oraz wymienienie zarządzeń !I. orze~dniczący na wniosek strony interesowanej lub z urzę­ czeń, ogłoszonych na rozprawie; zamiast podania du, a o dacie posiedzenia zawiadamia strony przez weztwierdzeń i wniO&.1{ów protokół może powołać się wanie lub ogłoszenie podczas rozprawy. na pisma , przygotowawcze; § 2. Stronie, na posiedzeniu nieobecnej, należy J) okoliczności, Wpływające na umorzenie lub roz'W' każdym razie doręczyć wezwanie na posiedzenie nastrzygnięcie sprawy (ugoda, zrzeczenie siE: lub stępne. Wezwanie powinno być doręczone przynajmniej uznanie, cofnięcie, zmiana, rozszerzenie lub ograna tydzień przed posiedzeniem; w przypadkach pilnych niczenie . żądania po-zvvu). termin ten może . być skrócony. Art. 160. W wezwaniu na posiedzenie ozn.aeza się~ § 2, Protokół podpisują przewodniczący i proto1) imię, nazwisko i zamieszkanie wezwanego; 2) sąd, kolant. miejsce i czas pos!edzenia; 3) strony i przedmiot sprawy; Art. 170. § 1. Protokół może być spisany pismem I) cel posiedzenia; 5) skutki niestawiennictwa. ~ograficznym. W tym przypadku protokolant, nieArt. 161. Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym, a w pos.zczególnych przypadkach i po- zwłocznie po zakończeniu rozprawy, przełoży stenogram !la zwykłe pismo czyniąc adnotację, jakim posługiwał ~a tym budynkiem, jeżeli to ułatwia przeprowOOzenie e;prawy lub przyczynia się znacznie do zaoszczęd:z.ania 5ię systemem stenograficznym. § 2. Na wniosek strony sąd może na jej koszt pokosztów. wołać Jako protokolanta przysięgłego stenografa bądź Art. 162. § 1. Posiedzenia wyznaczone Da rozteż wiarygodną ~ę, biegłą w piśmie stenograficznym, prawy są jawne. § 2. Wstęp na &\lę sądową mają osoby dorosłe po odebraniu od niej przyrze<:7....enia, że sumiennie wy... l nieuzbrojone, chyba że noszenie broni wynika z obo- kona powierzone jej czynności. Przepis paragrafu poprzedzającego ma tu odpowiednie zastosowanie. W roWiązku służbowego. Art. 163. § 1. Sąd z urzędu uchyli jawność wago Ue potrzeby można powołać kilku stenografów. § 3. Protokół spisany pismem stenograficznym posiedzenia lub jego części i odbędzie je przy drzwiach podpisuje stenograf, a przekład protokołu na zwykłe zamkniętych, jeżeli jav\'Ilość zagraża począdkowi pupi~mo podpisuje przewodniczący i stenograf. blicznemu lub dobrym obycżaj o:n. § 2. Sąd może uchylić jawność również na wnioArt. 171. Strony mogą żądać w terminie tygod~ sek strony, jeżeli podane przez nią przyczyny uzna za niowym od posiedzenia sprostowania lub uzupełnienia ;uzasadnione lub też jeżeli roztrząsane być mają szczegó- protokołu, przy czym od zarządzenia przewodniczącego ły życia rodzinnego. można odwołać się do sądu. Art. 154. Rozprawa dotycząca wniosku o uchyleArt. 172. VI toku posiedzenia stronom wolno nie jawności odbywa się przy drzwiach zamkniętych. oświadczenia, wnioski, uzupełnienia i spros~owania zaFostanowienie swe sąd ogłasza publicznie. mieścić w załączniku do protokołu. Gdy stronE: zastę­ Art. 165. § 1. Podcz.:ls rozprawy, odbywającej się puje adwokat, przewodniczący może zażądać takiego przy drzwiach zamkniętych, mogą być obecne na sali załącznika. 6trony, ich pełnomocnicy oraz osoby zaufania, po dwie E każdej strO:ly . Art. 173. Strony mogą w toku posiedzenia wyt;<; 2. Ogłoszenie 'w yroku odbywa się publicznie. knąć obrazę przepisów post ęp owania żądając wpisania iht. 166. § 1. Przewodniczący otvviera, prowadzi odpowiedniego zastrzeżenia do p1'otokołu. Stronie, która ł zamyka posiedzenie, udziela głosu, zadaje stronom, zastrzeżeńia nie zgłosiła …