Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 grudnia 1932 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Kodeksu Postępowania Cywilnego.

1 [( USr 4 RZECZYPOSPOLiTEJ POLSKIEJ N2 112. 19 grudnia Rok 1932. T R E S Ć= OBWIESZCZENIE MINISTRA Poz..; 934-Sprawiedli wości Postępowania z dnia 1 grudnia Cywiln ego 1932 r. w .. OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOśCI W sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Kodeksu Postępowania Cywilnego. Na podstawie art. LXXVIII § 3 Przepisów wprowadzających prawo o sądowem postępowaniu egzekucyinem lDz. U. R. P. z 1932 r. Nr. 93, poz . ~04) ogłaszam jednolity tekst Kodeksu Postępowania Cywilnego, powstały z włączenia prawa o sądowem postępowaniu egzekucyjnem z dnia 27 października 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr. 93, poz. 803) do kodeksu postępowania cywilnego z dnia 29 lisIop : da 1930 r. (Dz. U. R. P. Nr. 83, poz. 651), z uwzględnieniem zmian, wprowadzonych rozporządzen i em Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. (Dz . U . R. P. Nr . 93. poz. 802), z nowym podział e m na części oraz nową numeracją artykułów i po dokonaniu odpowiednich zmian redakcyjnych, wywołanych połączeniem tekstów. Minister Sprawied.liwości: Czesław Michałowski do obw. Min. Sprawiedl. z: dnia l grudnia 1932 r. (po~. 934). KODEKS CYWILNEGO. POSTĘPOW ANIA CZĘść PIERWSZA. POSTĘPOW ANIE 2383 Art. 2. dnia l grudnia 1932 r. Załącznik tekstu Kodeksu temi sądami w sprawach cywilnych, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. 934. Z sprawIe ogłoszenia jednolitego SPORNE. T y t u ł W S t ę P n y. Przepisy ogólne. Art. 1. Kodeks postępowania cywilnego normuje wła­ 'ściwośćsądów powszechnych i postępowanie przed Sądy powszechne rozstrzygają spory o prawa p r ywatne, chyba ze spory te z mocy ustaw szczególnych są przekazane innym sądom lub władzom. Art. 3. Każdy może poszukiwać ochrony sądowej nietylko wówczas, gdy je go prawo zost a ło naruszone, ale i wtedy, gdy, zapob : egając naruszeniu swe.go prawa, ma interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego lub w ustaleniu prawa. .. Art. 4. Każdy pr zebywaja,cy w Polsce może być po- zwany przed sąd. Z pośród osób, przebywających w inn e m państwie, obywatele polscy mogą być pozwani przed sąd o prawa stanu, o roszczenia zaś majątkowe zarówno obywatele, jak cudzoziemcy, jeżeli w Polsce znajduje się ich mają tek lub przedmiot sporu, a także gdy chodzi o spadek otwarty w Polsce lub o zobowiązania, które na jej obszarze powstały lub mają być wykonane. Art. 5. § 1. Pod warunkiem wzajemności nie mogą być pozywani przed sąd: 1) uwierzytelnieni w Polsce przedstawiciele dyplomatyczni państw obcych; 2) personel dyplomatyczny przedstawicielstwa; 3) członkowie rodzin osób, wymienionych pod liczbami 1) i 2); 4) personel kancelaryjny przedstawicielstwa; 5) służba przedstawicieli, posiadająca obywatelstwo tego samego, co oni, państwa; 6) inne osoby, korzystające z prawa zakrajowości na mocy ustaw, umów lub ustalonych zwyczajów międzynarodowych. § 2. Jednak osoby wyżej wymienione podlegają sądowi: • 2384 Dziennik Ustaw. Poz. 934.

1. l)jeżeli poddadzą mu się dobrowolnie; 2) w sprawach, dotyczących ich p rzedsi<; biorstw, znajdujących się w Polsce; 3) w sprawach o prawa, clotycz'lcc nieruch::>mości znajduj ących się w Polsce, z wyjątkiem spraw o czynsz za pomieszczenia o przeznaczeniu urzędo­ w em lub nawet prywatnem. A rt. 6. Powódzlwo o roszczenie, wynika jące z przestępstwa, może byc wyloczone p.zed s.::d C)'wii ny albo, zgodnie z prr:i:p:sami lwc!cksu po stę ? ow:\ni J. J<arncgo, pr7icd s<td karny. Art. 1. zapadłego w postępowaniu kamem prawomocncgLJ wyroku s l'D.zująccgo co do :<; peł nicnia prz.est ępstw.a obowi.qzują s:;,d cywilny. § 2. Ustaleni :\. f e jednak mO:!ą być przed :qCiem cywilnym oba lane, gdy s prawa dotyczy odpo: wie dzialn.ości. cywilnej. osoby, prz~ciw l{o kló.reJ oska rż enIe me było sklcrow a ne , b ą d7. osoby, klora nic hronila sk: w po stę powaniu Iq rrH' n1 . § 1 . Ustalenia Art. 11. § 1. Z pośród sj): aw, nald:,\cych do właś ci­ wo~cj s"clów grodzkich, sędzia po koiu rozpoznaje sp rawy llujątk o wc między osobami mającemi z::tI!!ieszl:nnie lub siedzibę w jego okr~gu. i eże li wa.t· tosć pl'zedmiotu sporu nie prz enos i trzystu z ł otyc h, z w't'j~ : kiem spra w: 1J w któryc h wart o~ć nic wplywa na wł aśc i­ wo sc sądu; 2) z wek sli , czc lu:hv, ah:yj , ubli~acy; . li stów zast,~wnych, t!owodów s!dadowych i tym podob nych papierów w at!ościo wYCr.i 3) o prawa rzeczowe na nicrucn c mllściach i prawa do ninuchomości; 4} w klurych pozw ..tny jest Skarb Pal!stwa lub inna usoba prawn::. praW<l public zn ego . § 2. Sprawy, przewidziane w artykule niniejszym, mogą wylaczać prz ~d s~dz:ą pokoj u przec :wko poz\\'·a n ym, mającym zamieszkanie lub sicdzi b<,: w jcgo ob'ęgu, r ównież powodowie z poza jego okr~g)J. KSIĘGA PIERWSZA . § 3. Przed sędz ;~\ pokoiu strony mogą za wrzec ugodę w spra wach maj ą tk owyc h, i eżeli war · ło s c przedmiotu :.por u nh.: p rzenosi tysiąca zło tych . Przedmiotem ugody n ie mogą byc jednak p rawa rzeczowe na nieru.choll1osci ach lub prawa do nieru~ chclllości oraz takie prawa , du których p'Jwslania 1.1stawa wym<1. Ra l onny aktu nOlitr;ałnego lub s"dowego. Sąd. Ar t. 12. Art. 8. Sprawy cywilne mo g ą być rozstrzygane lak2c przez sądy polubowne na 7.asadach, okrc.slnllych w nink-isi':ytl\ kodek sie. D z i a ł l. :właściwość są du . Rozdział ]. W!aściwosć rzeczowa. Oddział § 1. Powództwo, wytoczone 'Przed są d grodz· ki w sprawie, nale1:ącej do sęd.óego pokoju, sąd ~rodzld p r zekaże sl(dziclllu pokoju przed picrwszcm po siedzeniem sądowem. § 2. Niema ś rodka odwoławczego od orze ~ czenia s:l,du grodzk iego z tej przyczyny, że sprawa należy do rozpoznania sędziego pokoju. l. Art. 13. Podstawy właściwości. Art. 9. Sprawy cywilne r ozpozn ają w pierwszej m $łancji; sądy grodzkie oraz. sędziowie p okoju i s i\cly okr ęgowe. , Nr. 112. Ar\. 10. Do właściwosci sądów grodzkich należą: 1) spr3wy mai'ltkowc, w których w arlosć ,przedmiotu sporu nie przenosi tysiqca złotych; 2) sprawy dzia ł owe , jeżeli warlosć przed.mio tu działu nic przekracza pięćdziesi ęciu lysięcy zło t ych; 3) bez względu na warlosc prze dmiotu SpOT\!:
2. a)sprawy o ojcostwo nie ś!u bne, jak również o roszczenia majątkowe, pozostai<lce w zwiqzku z oicostwem ni eś lubnem; bl sprawy o istnienie, unieważnienie albo rOzwiązanie umowy najm u, o roszczenia pic,niężne z najmu wynikające oraz sprawy o wydanie lub odebranie przedmiotu najmu 1 o zatrzymanie rzeczy, wniesionych przez lokatora do przedmiotu najmu ; cl sp rawy o och ronę zakłóconego lub przywrócenie utraconego posiadania. § 1. Do właściwości sąd6w okręgowych na.. leżą sprawy, dla których nic są właściwe sądy i!rodz.. kic. § 2, Bez wzg l ędu na warto śc przedmiotu sporu należą do wła.kiwośc i sądów okręgowych sprawy naslępujące: 1) sprawy o p rawa niem ajq tkowe i ł ączn ie z niemi p oszuk iwane rosz.czenia m",j'ltkowe; 2) sprawy o wynagrodzen ie sz.kody, jaką wy· rządziły obywa telowi or.>!:any wł adzy pallstwowe j lub samorządowej przez działalność urzędową, nic· zgodną z prawem lub obowiązkam i służby; 3} sprawy ze stosunków , dotycz ą cych ochrony prawa nutorSł{!C~ll: 4) sprawy ze stosunków, dotyczących używa· ni:\. firmy lub nabycia przedsiębior s twa handlow-egoj 5) sprawy między za r ejestrowaną spółką han· dlową, a jej 'Uczestnikami, zarząd ca mi lub innemi or· ganami; m ięd z y samym i uczestnikami w t ym ic h charakterze oraz m;ędzy nimi a zarządcam i lub likwidatorami: 6) sprawy z czynności gi e łd owych; z ochrony patentów, wzorów i znaków t owarowych: z czynów nieuczciwej konkurencji; wreszcie ze stosunku ub.ez· pieczenia, 7. wyjątkiem !iporów o zapłatę premii. D..:iennik Us ta.w. P oz. 93<1. Nr. 11 2. Ar t. 14. § J. Z jJo:ir6d sp r ij W, n;:d el 'jcy(,; h ..lo wlaści ­ kł 6 q' Jll wosci sqdów okntŹ\J',1.. yc h, 5ąll okrę ~ owy, w jes t utwo rzony wyd !.ia l lnnu luwy, r ozpo.waj e w tym wydzia l2 sprawy wymi enione w artylo.lc p op:zedzającym pod licz bam i 1 6, j<:: ko t eż spr:lw y z czyn Il ośc i , ma j ących chlta:tt er h:t!!dlo wy dla oba s tron. § 2. J de!i spór wyni~d z czy.mos :;, która ly lko po str on i:! poz'.':Qn e~o jes t h,lIl c! o wu, wr: !crienie spra wy przed wydzi ,l ł handi owy z :dcż.y od uznan ia powoda . O ddz i a ł 2. Wart oś ć przedmiotu § 1. sporu. Art. 15. W !'prawach o rO:izc zen ie pie ;li~ż nc , z :~ lo­ !'z-onc cho ćby wzami:l.n bnC '!ll prz :dm io b, poditna kwo ta pieni~żlla sLan o-.vi w arL ::l ŚĆ p:'zedm iGLII spor u. § 2. \Y/ innyc h sprawach m ::ja tk o wyc h p owód obowiąz.lny j~ S ! OZW1C7.yC w pczwie kwot~ pieniężną wart cść pr zedm i o łlt sporu z t:w z~l ędn : e;:.jem p rzepisó w, zawar t ych w artykuł ac h poniższych. Art. 16. Do w .lrl oic i przedmiotu sporu nic wl;c Z3 się od se tek , p oży tkó w 1 k osztów, żądanych obo k rosz· c zenia g ł ównego . Art. 17. J cżeli pou w obe jnll:jc zlic z yć r azem ich warto $c. kilka r oszcze ń, o.l!ciy A rt. 18. W sprawac h o prawo do św i a d cz eri powt a rza przedm.:c-tu sporu st anowi; p rzy świadcz e nia c h, nieogranic.zonych co d o cza su lub do· ży w.o t nich, suma świ'sdczcń za la l dz i es i ęć; a przy świadczeniach o~ran i czonych c o do Cz:l.S tI , S Unl.J. ś wi adczeń za ca!v cz.as ich t rwa nia. bez de więc~j ni:! za i.l l dzie s ięĆj przy świ!lclcze ni.lc h wszakże należ n ych z t ytułu obowi:>,.zków ro dzinnych. nie w yłą ­ czając stos unków nicSluhnych, suma świadczeń za jeden r ok. A rt . 19. W sprawac h o istnien ie, U!1 iewazolc nie :t1bo r ozwiązanie umowy nnjmu 111b dzierż a.wy , o wydanie lu b .odeb ranie przedmiotu na :mu lu b dzicrżnwy, wa rt ość przedmi ot u ~p o ru sIanowi sum3 czynszu za jeden r ok, ch yba ~e chodzi o kr ótszy cza s spor ny. jących si~ wart oś ć Art. 20. W ~pr.awac h o zabezpieczenic lub o pra wo za stawu albo h i potekę , w adość przedmiot u sporu s ta ncwi wy s:J k ość wierzytoin ości. J cżeli przedmiot zabezpieczenia lub zastaw u ma m n ie ;s zą warto ś ć niż wie r zyte lność, rozs trzyga w artość mniejsza . Art. 21. W spr.awach dzialowyc h w art ość pr zedmio tu dz i ał u s tanowi o w a rt ości przed mio t u sporu. Ar t. 22. § 1. S qd w raz ie w'Itpliw ośc i Oloic sprawdz i ć W:l rt ość p rzedmiotu s poru, oznaczoną przez powod.l, i w tym celu moc.e n jest zarządzić dochodze nie . ---- --_._-- - ------- 2385 --"='- § 2. P o dorę.czen iu pozwu s prawdzenie na· st ąpi ć m o że jedynie na za rzu t poz wanego , zg ł o szony pr z ~d wdan iem się w s pór co d o istot y sprawy. § 3. Do k osztów sprawdzenia s lomją $ię przepisyo k oszlach procesu. § 4. Od or zec ze nia co do wart olIki puedroio111 sporu niema śr o dk a od w o ła wc zego. Art. 23. § l. J eże l i są d, w w yn iku sprawdzen ia w a rto· .sCt p rzedmiot u spo ru, uzna s ię n iewła ściwym, na wniose k po wtQda pr ze każ e s p ra wę są d o wi przezeń wska za nemu, chyba ż e s ą d ten jest oczywiś cie nie· w ła ści w y. § 2. Na p os tan owienia w tych przedmio tach niem a zaża l en ia . § 3. Są d , do k tórego skierowan o p ozew, nie bada pon own i e w artośc i p rzedmio l u s poru. Rozdzia ł II. W ła ś ciwość miejscowa . Od dzia ł 1. Wło.ściwoŚ ć ogó!no. . Art. 24. § 1. P owódz two wyt ac za się przed ·są d pi er wszej ins tanc ji, w k t órc~~ o o krę g u pozwany ma zamieszb.ni e. Mi e jscem zamie szkan ia jest mie is cowośc , w której p ozwany przl?bywa z· 7.ami a rem stałego po· by t u. § 2. J eżeli p oz wany m.l zamieszkanie w k il. ku mie:s cach, powód mO:l'ł wyt oc zyć powództ wo \','Cd!.~l g Id ó re ~o k o iwiek z tych miejf:c. Ar!. 25. G dy pllzw;;:n r ni c m:!. mi ejsca zll:li -:'5:zk'1n ia, po wó dz tw o wyb ::zn si~ w:!dtui-! micjscil iego pob yt u w P olsc e; gdy l o mie jsce ni c je s t znane , powództ w o wyhcz::l. sit( wc d łu 1 o .statnic~lJ miejsca J:.:J.miesz:nnia pozwanego w P olsc e . Art. 26. Powódz tw o przeciw k o fu nk cjo narjuszowi pań ­ stwowemu cywilnemu a lb ~ prz eci wko w ojsko wemu , majLjcym si edzib ę zag r an icą, wytac z:l. sit( wed ł ug lOiei ~c.Cl ostatniego zamicszkuni:l. Vi Po lsce, :"I w brn ka tak iego m i~jsc a - pr zed s ąd w W.:us7. a wic. Art. 27. Powód ztwo przeciwko mę:laŁce , nieroz!qCZOllej s~ d own i e, wytacza się przed sąd właściwy dl a mę b.· Art. 28. Powództ wo przec iwko ci zicc ior.1, .lŻ do 'l.lz ys ka 11 ia przez Ilic zd ol n o śc i proceso wej wytacza sic,; prz e d sąd właściwy d b ojca, m a t~d lub opielHma, w za le ż ­ nc śd o d tego, pod czyją w ładzą dz iecko pozost aj e_ Art. 29. P owód ztwo z t yl ulu To s zczeń przeciw k o oso bie zmarle j, wyt acza s i ę, dopóki dziedzice spadk u praw nie "ie o bjęli, przed sąd, któr y był dla niej wła· sciwy w c hwili śm i erc i. Nr. 112. Dziennik Ustaw. P:JZ. Q34. 2386 - - - -- ----._-------_._- --- ----------Art. 30. Art. 37. § 1. P.owództwo przeciwko Skarbowi Pań­ stwa wytacz.a się według sic iziby urz ę du Prokuratorji Generalnej Rzeczypospoiitej P olskiej, powoła­ nego doz,astę pstwa Skarbu przed sądem. § 2. ' Według tej siedziby "Nytacza się też powudztw o przeciwko przedsięb:o r sŁwom p aństwo­ wym, które za sh;puje Prokura t orja Gen.eraln a. Powództwo o zapłatę n.ależności za prow3dz,c-nie sprawy pełnomocn i k procesowy wytoczyć może przed sąd mieJsc'a, gdziespra w-ę prowadził. Art. 31 . Powództwo przeciwko spółce handlowt:j , s lowarzyszeniu, gw arectwu, zakładowi, związko wi k omunalnemu, ' kościołowi, fundacji lub innemu podmiotowi, nie będącemu os obą fizyczną , wytac za się według miejsca ich siedziby. Siedzibą w bra ku innych danych, jest miej scowość, w kt órej znajduje się zarząd. o cl d z i a ł 2. Art. 38. P owó dztw o o r oszcze nie maj ątkowe przeciwko osobie, k tóra w P olsce niema zamieszkania 'a lbo siedzi by wytoczyć mo żl1a pr zed sąd w którego okręgu znajduje się pr zedmiot sporu lub mająte!, tej osoby. Jeże l i mają tkiem jes t wierzyt e lność , właściwy jest sąd , w które go okręg:u ma z,am ieszkanie dłużnik po:. zwanego, :a gdy wierzytelność jes t za bezpieczona rz eczy, są d m ie jsca , gdzi e rzec,z się znajduje. na. Art. 39. Powództwo z e stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można prz:ed sąd miejsca położenia n ier uchomośc i. o d d z i a ł 3. Wła,ściwość przemienna, -Art. 32. Powód zt wo w sprawacJl, objętych prz episami oddziału niniejsz ego, wytac za ć można bądź w edług przepisów o w łaściwości ogólnej, bądź przed sąd, oznaczony w przepis,ach n:łstępujących . Art. 33. Powództwo. prz.eciwko m ę żatc'e, s tal e pr ze bywającej poza miejsc em zamieszkania męż a , wytoczyć można przed sąd miejsc.a jej po bytu. Art. 34. § 1. P,owództwo 'o r oszcz.enie ma j ą tk o we wy- t oczy ć można prze d sąd, w które go okręgu znajduje s ię org,an pozw,anego, powołany do spra wowania je go interesów, jeżeli r·oszczenie pozostaj e w związku z czynno,śdami sprawowania interesów przez. tenże organ. § 2. Powództwo o roszczeni.e majątkowe, dotyczące przedsiębiorstw:ł przemys łowe g,o lub handlowego, gospodarstwa rolnego lub leśne g o albo kopalni, wytoc zyc można przed sąd, w którego okrę­ gu znajduje się przedsiębiorstwo, gospodarstwo lub k'o palnia. § 3. Przepisy tego artykuł'u nie odnosz·ą się do spraw przeciwko Skarbowi Państwa i przeciwko przedsiębiorstwom pańs tw o wym, które za stępuje Prokuratorja Generalna. Art. 35. § 1. Powództwo o ustalenie i,s tnieniia umowy, o wykonanie, rozwiązanie lub uni1eważni.enie umowy, jako też o odszkodowanie z powo du jej niewykonaru!a lub riienależyte go wy k onania, wytocz yć można przed sąd miejsca wykonani,a umowy. § 2. Milejsce wykonania umowy należy stwierdzić d okumentem, dołączonym do po zwu. Art. 36. Powództwo o roszczenie z czynu niedoz wolonego wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu czyn został spełniony,. Właściwość wyf,!czna, Art. 40. P owó dz two opraw o rzeczowe n a nieruchomości, o zwolni enie od tego prawa, o rozgraqic'ze ~ nie, o ochron ę zakłóc.o,nego lub przywrócenie utraco .; nego posia d a nta nieruchomości, o dział nieruchomości. 'j ako też o odszkodowanie za wywłaszczenie · niel"1;1~ chomości wytoczyć n a leży wyłącznie p rz.e d sąd miej. sca położenia nieruchom ośc i. Gdy cho dzi Q sł'użeb~ ność lub c i.ęż1a r gruntowy, wła śc i wość oznacza się § 1. w edłu g położ,e nia nieruchomości obciążonej. § 2. Właściwość w edług położe nia nierucho4 m ości poz,o:: t aj e , chociażby .z roszcz eniem przeciwka - poz:wan emu o pra wo rzecz'owe lub o zw olhienieod: tego p rawa p o ł ączone było roszcz·eni,e osobiste, o świadczenie lub o zwolnieni e od długu, związane­ go z prawem rzec,zowem. Art. 41. § 1. Powództwo o prawo do spadku iako też o Tos zczeni.a z rozporządzeń na przypadek śmierci należy wytoc zyć , dopóki dziedzic'e prawnie nie objęli spadku, wyłącznie wedłu g miejsca 'otwarcia spadku. § 2. Powództwo ·o działy spadkowe wytoczyć należy wyłącznie według mie jsca otwarcia spadku. § 3. Prz'episy te obowi ązują również, jeźeli p owódzlwo dotyczy nieruchomości spadkowej. Art. 42. spółki bądź innego związku wytoczyć należy wyłącznie według miejsc,a siedziby spółki bądź z wiązku. Powództwo ze stosunku Art. 43. Powód,ztwo ze stosunku małżeństwa, jeżeli przynajmniej jedna ze stron ma o.bywatelstwo pól· sbe, wytoczyć należy według miejsc.a ostatniego wspólne go zamieszkania w Po).sce, gdy choć jedno z mał ż onków wtem mi.ejscu stale przebywa; w braku zaś ty ch podstaw do zapoz.w ania powództwo wy· tocz yć nale ży według mie jsca pobytu strony pozwanej, ·a gdy niema i tej podstawy - według _miejsca zam~eszkani,a powoda. - Nr. 112. Dzie;}nik Ustaw. Poz. 934. Art. 44. między roclzi 2ami a dziećmi wytoczyć nal eż y wyłącznie we..iL.~ mie jsc.a zamieszkania powoda, j eż eli ch oćby jedna ze stron ma obyw a tel stwo p olsk ie i j.eż'2 Ii brak podsta w do z.apozwania według prz e pisów o właściwości Powództwo ze siosun!;:u ogólnej. o d d z i a ł 4. Przepisy szcz: gj!ne. Art. 45. § 1. Jeżeli powództwo w yta cza się ł ącznie przeciwko kilku osobom , dla których w myśl przepisów o wlaściwo ~ ci ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między temi sądami u:!leży do powoda. § 2. Gdy j'e daak między wspólpozwanymi są dłużnicy główni i uboczni, p owó -:ztwo wyt3. c:ta się przed sąd właściwy dla któregokolwiek z dłużników głównych. Art. 46. § 1. Powództwo przeciwko zobowiąz'lnemu z wekslu lub czeku wytoczyć można bądź przed sąd wła€ciwy według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd miejsca płatn ·C) ści. § 2. Kilku zobowiąz.anych z wek slu lub czeku można łącznie zapozwać bądź przed sąd mi ejsca platności. b ą dź według przep!s ów o właściwości ogólnej dla akceptanta albo wystawcy wekslu wła­ snego lub cZie ku. Art. 47. Jeże!i w miej scu, według które go oznacz.a się właściwość sądu, jest kilk a sądów grodzkich, a na podstawie przepisów o wł aśc iwości miejscowej nie da si,ę ustalić właściwości jedneg o z nich, natenczas wybór między temi sądami należy do powoda. Art. 48. Jeżeli właściwość sądu oznacza się według miejsca, gdzie znajduje się n ieru chomość lub inna rzec·z, a rzeczy te znajdują się w okręgu kilku sądów, wybór między temisądaminależy do powoda. Art. 49. § 1. Jeżeli sąd wlaściwy nie może z powodu przeszkody wykon3.ć swego obowiązku, wówcz,as sąd bezpośrednio nad nim przełożony wyznaczy na posiedz.e niu niejawnem inny sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. § 2. Od wyz.nacz.enia sądu niema środka od- woławczego. Art. 50. J.eżeli w myśl przep lS,OW kodeksu nie można na podstawie okoliczności sprawy usta lić właśc i w o ­ ści miejscowej, wówczas na wniosek strony, Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnem oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. R o .z d z i a ł III. Przepisy łączne o' właściwości rzeczowej i miejscowej. Art. 51. Sąd właściwy w chwili wytoczenia powództwa poz.ost.aj.e wlaściwym aż do ukończenia postępowa- 2387 nia, choćby pods tawy whściwości .z mieniły się w toku sprawy. Art. 52. Str ony mo gą umówić się na r..i~ mie o poddan.!e sądowi pi2rwszej instancji, który według ustawy nie jest właściwy, sporu już wyni k łego lub spo rów, w przy sz łości wyniknąć mo.gących z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie w ·J wcz,as wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły ina czej. Dokument, stwierdzający umowę o wł.aści­ wość, należy dołąc.zyć d o pozwu. § 2. Stro nom nie wolno jedna k zmienić wła­ ściwości wyłącznej ani też zmienić właściwości rzeczowej, z wyj ą tkiem poddania sądowi grodzkiemu spr,aw, które ze względu na wartość przedmiotu spo· ru na le żą do sądu okręg owego. § 1. Art. 53. Spory o wla'śc iw o ść między sądami równorzę Lnemi rozstrzyga ostate·:::znie sąd w toku instancyj bezpo ś rednio pr.z.ełożony nad sądem, który pierwszy w y dał orzecz,e nie co do właściwości. § 2. Orzeczenie sądu wyższego w przedmiocie właściwości, wiąże sąd niż szy, nawet należący do innego· okrięgu. § 3. Sąd wyższy orzeka na posi edzeniu niejawuem, jednak może nżądać od stron lub od władz wi'aśnień oraz przeprowadzić potrzebne d a chodz.eni.e. § 4. Od orzeczenia sądu wyższe ~ o, rozstrzygającego spór o wła 5 ciwość mię dzy sądami, niema § 1. środka odwoławczego. D z i a ł II. Wyłączenie sędziego. Art. 54. Sędzia jest wyłączony z m ocy samej ustawy: 1) w sprawach, w których jest stroną, a lb o pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiąz ki ; 2) w sprawach swego małżonka , krewnych lub powinowatych w prostej Iinji, krewnych bocznych aż do czwartego stopnia, powinowatych boc.znych do stopnia drugiego; 3) w sprawach osób, związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej z,e stron; 5) w sprawach, w których w insI 'łucji niższej brał ,udział w wydani.u zaskarżo nego 'orzeczenia, j'a ko też w sprawach o ważność aktu pr.awnego, z je !~ o udziałem zawartego lub przezeń rozpoznanego. Art. 55. § 1. Niezależnie od przyczyn, wymienionych w .a rlykule po przedzającym, sąd wyłą'2za sędziego na Wni o.sek strony, jeżeli pom ię dzy sędzią a jedną ze stron, jej ustawowym zastępcą lub pełnomocni­ kiem zachodzi stosunek osobisty tego rodz.aju, że mó głby wywołać uz'asadnioną wątpliwość co do bezs tronności sędziego. § 2. Jeżeli pomimo to stroll3. przysbpi-ła do rozprawy, może żądać wyłączenia tylko wtedy, gdy I 2388 upr:J.wdopodobni, że przyczyn:!. wyłączenia dopiero póź niej pOW S b~ :l lu'a stala się jej znaną. Art. 56. § 1. Wniosek o wyłączenie strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokółu w sądzie, w którym sprawa się toczy, upr awdopodobn iając przyczyn y Y/yłączenia. § 2. Nr. 112. Dzienn ik Usb.w. Poz. 934. Aż do rozslrzygnięcia wniosku o wyłą­ spełni,tć tylko czynności nie- sędzia może cie rpiące zwłok~ . czenie Art. 57. który ma p odstawę do wyłączenia się, zawiadamia (} tern sąd i ws trzymuje się od udzi ału w sprawie. Art. 58. O wyłąc zeniu sędzie~o w sądzie grodzkim 1'oz~trzyg a sąd okręgowy, o wy tącze:1iu zaś sędz i e!~o w innych sądach - sąd, w któ r ym s prawa się toczy, a gdyby sąd ten nic mógł wydać postanowienia z powodu wyfączenia więk :;ze i lic zby sęd z i ó w - s ąd w loku instanCyj prze to żo:1y. Sędzi,u, Art. 59. Sąd może przeprowadzić doc hodzenie celem wyświetlenia okoliczności przytoczonych we wnios- ku o wyłącze.nie. Art. 60. Od p ostanowi enia, wyłączającego sędziego, niema środka odwoła·\<vcz.ego. Art. 61. Zgła szającego w złej wie;'ze wniosek o wylą ­ czenie sędziego, sąd, oddalając wniosek, skaże na g rzywnę do wysokości pi ę ciuset złotych. Art. 62. Przepisy ni.niejszego działu stosuje się odpowiednio do wył ą czeni a. prokuratora oraz innych organów sądowych. Wni osek o w ył ą czen ie sąd prze kazuje ich władzy przelożo nej. Ocl.vydanych zarządzeń niema śro dka odwoławc z ego. KSlf<~GA DRUGA. Proces. Tytuł L Strony. Dział L Zdolność procesowa. Art. 63. Zdolno ść procesuwą bądź zupełną b::tdi ograniczoną posiada każdy stosownie do swej zdolności zobowiązywani.a się przez umowę. § 2. Kto względem przedmiotu sporu może zobowiązywać się przez umowę nie inaczej jak w asystencji oso by, dodanej mu w myśl przepisów prawa cywilnego, ten moż e działać w procesie tylko w asy- § 1. stencji taki ej osoby. Art. 64. Ustawowy zastępca strony, nie mającej zdolnoSC l p rocesowej, powinien przy pi·2 rw3zej czynności proce30wej wykazać swe upr awnienie ; dotyczy to również osoby asystującej w myśl artykułu poprzedzającego. Art. 65. Sąd w każdym stanie sprawy bierze z urzędu pod rozw agę , czy nie zachodzi brak zdolności pro- cesowe j, b ra k ust awow ego ZCl. stępstwa lub asystencji albo brak upowa ż nienia GO prowad zenia sprawy lub do podj ę cia poszczególnej czynności procesowej. Art. 66. § 1. Jeżeli b raki powyższe dadzą się uzupełnić, s ą d wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. § 2. Dla zabezpieczenia wszakże praw osoby, nie maj ą cej zdolno ś ci procesowej, sąd może dopuścić do czynno ś ci procesowej stro nę, zastępcę ustawowego lub osobę asystuj a cą nawet przed upływem wyznaczonego lerminu. Ważność dokonane j czynności zależna będzie jednak od uZLlpelnienia braków w terminie. Art. 67 . Jeżeli braki powyższe nie dadzą się uzupełnić lub w terminie wyznaczonym nie zostały uzupełnio­ n e, sąd zniesi e pos t~ powanie w tym zakresie, w jakim brak zachodzi. Art. 68. § L Strona, podejmując niecierpiącą zwłoki ::zynność procesową przeciwko stronie, która nie ma zdolności procesowej i nie ma zastępstwa ustawowego lub asystencji, możz żądać od sądu, w którym sprawa się toczy, ustanowienia dla tej strony kuratora. § 2. Koszty, połączone z ustanowieniem i z czynnościam i kuratora, ponosi początkowo strona, na które j wniosek kurator został ustanowiony. D z i a ł II. Spółuczestnictwo w sporze. Art. 69. Kilka osób może w jednej sprawie występować w charakterze powodów·lub pozwanych, jeżeli przed miot sporu s t anow i ą: 1) prawa lub obowiązki im wspólne albo oparte ,n a tej same j podstawie faktycznej i prawnej; 2) ro szcze nia lub zobowiązania jednego rodza' ju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, jeieli nadto właściwość sądu uzasądniona jest dla każdego z pozwanych zasobna, jako też z,e \vzględu na ogólną wartość dochodzonych roszezell. Art. 70. ~~. Każdy ze spółuczestnik ów sporu dział a w imlenm własnem; jego czynno ś ci procesowe nie mogą przyn ieść korzyści ani szkodzić innym spół ­ uczestnikom. § 2. W przypadkachi·e dnak, gdy z istoty spornelJ,o sto sunku prawnego lub z przepi su ustawy wyrok dotyczyć ma niepodzi elni e ws zys tkich spół­ uczestników (spółu czestnictwo jednolite), czynności proce so we spó ł uczestników działających sku- Nr. 11 ~. 2389 D3icnnil ;: Ustaw. P oz. 93 4. tcczn c są w" b ec !.iul .t i:.iaj;;c')ch. Do Z'\W3rcta u f o d y, zrzeczeni:.; się i lI!.:l :t::: :. potrzeba zgod y ws zy;!' kich spółl!czc s ~ników . § 3. J dc li w pr;:yp:ujl:u spóbcLes tn lclwa jcdnoli~ego osw ia ciczc"ia faktyczne sp6 ł u c zestnil:ów pozo st~j ą z subą w s p rzeczn c:ci, S'łc! ocen i m oc i znaczen ie Iych oś w jadcz~it d !3 usblcnia bklów. A rt. 71. K 3Żdy zc spól uc7.cs!:l ików ~p :} rt1 m:t p!'.:l.WO samodziel ni e popierać S P '·;: wę. Na p:>5icdze nia są d o­ we wz ywa si~ w sz y s ~k ic h Iych spóluczest ników, co do których spr;1wa nie je s t z.::konu: ona. Dzia ł 111 . Int erwencja g łówna i uboczna. Art. 72. Klo wy sl«;:puje ? roszcz:wicm o rz'.!cz lu b p r:1 wa, o które spraw:t toczy s i ~ między innemi osob:uu i, może ;lŻ do zum l<nięcia rozpr.::.wy w drugiej instancji wytoczyć p owód ztwo o lo roszcz~nie przeciwko obu s tron om przed s~d p ierws7.ej insb.ncji, w którym to czy się lub toczy!::!. spraw.:t (inlcrwcncj:1 t, łi:wn:t). Ar t. 73. K to ma i:l teres prawny w tem, aby spr.::.wa, 10cZ::j.ca s i ~ miiidzy innemi osob nm i, z')sla la rozstrzygn ięta na k or z ys ć jednej 7. nich , mcżc w lt:J::.i;dym s tanic sprawy aż do zamkni"cia rozprawy w drugiej ins tancj i przystą pi ć do lej s!rol':y (inlcrwencja uboczna]. Art. 74. § L W s lo,pienie swe do sprawy inlerwenjent uboczny p owinien zgłosić w p i~mi e , w którcm POdl, jaki ma interes prawny w tern w st ąp ie niu i do k tóre j ze slron przy s t ~ pu je. Pi smo to n:llcży do r ęczyć obu stro nom. § 2. Interwenjent może z ws\qpicniem do sprawy polqcz yć dolwnHnie innej czynności procesowe j. Ar t. 75. § 1. K ażdJ. strona może z~łosic opo z y cj~ prze· ciwko w sl<lpie niu in tcrwenjen t a ubocznego, jedn ak nic pó źniej ja k przy r ozpoczęc iu n:1jbliiszej rozprawy. § 2 . Sąd odd ali opozycję po przeprowadz:miu co do nie j rozprawy, jeż e li interwe nie nt u prawdopodobni, że ma interes prawny we wstąpie niu do s p rawy. Od tego postanowienia niema ś ro dka odwoławczeg o. § 3. Op ozycia nie wstrzymuje b ieglI s pr aw y. a in te r wenjen t może nada l dz i a ła ć, d opóki op ozycj:t me bę dzie p rawomocn ie uw z g l ędniona. Art. 76. fn lerwenj(!nt ubocz ny uprawniony jest do wszystkich czynności p rocesowych, dopu szczalnych wedłu g stanu sprawy; nic mogą one jedno.k pozos tawać w sprzeczno ści z czynn ośc iami i oświadezeni o.­ mi strony, do które j interwenjent przystąpił . Art. 77. l nterwcn iC :ltowi u b ocznemu n ależ')' 0d chw ili jego wst~pieni:t do spnwy doręei::1ć, bk jak s lronic, zawi:1domienia o te rm inac h i posiedzeniach s~di)­ wych, jako t eż orzcczenb S:!dll . Ad. i S. is to ty spon: ego s l~ ':: ~;:1~ :'J !·.t:" z p : ZCjl;~u us tawy wyrnk w spra wie mo. oi:,;i ~~ ,; b ';:'>;l)o:;r;;dni s kutek prawny w s tosun ku m iędz;' i,; terw.:.::j:!ntem a przeciwnikiem strony, do której interwen jent przys t 'lpił , wówczas do jego sianowiska w procesie mają odpowiedn ie zas tosowanie przepisy o spó łuczc st­ nicIwie je d n o li~em . J eżeli 7. Ar!. 79. Za zgod .,; obu s tron inlerwC!ljcnL Ilboczny m oż e wej~ć no. micj;;c<: s trony, d o k t óre j p rzys i ąpi!. D z i o. ł IV. Pr:ZYPozw<lnle. A r !. 80. § I. Dla l-C!.ch o·.vnnia skutkó w ;J":: \~' n y ch w s losunk u do osoby t rzeciej s Irona moż e i'ł z:twiadomić o tocz,!c ym się procesie i wezwa' do wzięcia w nim udzialu . § 2. W tym cel u strona wn osi do Sądi l pismo procesow!!. obejmujące przyczynę w€zwa nia i stan sp rawy. P is mo to do r ęcza si~ n! e~ w ł ocz n i e osobie trzec iej, k tór3 może zgłos ić swe p rz y stąpi enie d o strony jilko interwen je:11 uboczny. D z i a ł V. Wska:;:an:c poprz ednik.:!. A rt. 8 1. J eżeli w mysI przejllSow prawa cywilneg0 po zwany chce w skltza ć swe~o p ::l przedni ka, w którego imieniu pos::tda rl.C!.:Z lub prawo, b ęd;'l,cc p rled miolem spo ru, p owinien lo uC7.ynić w pismie proccs owem wnic sione m przed rcz j)rnw'1. Art. 82 . § t. P ismo, zawieraj:\cc w ska zanie poprzedniko., d or~cza się lemuż z jednoczesnem w ezwanie m go na rozpra w ę. § 2. Je żeli wskazany p oprzednik nic pnyb",, cizie na rozpraw~ lub na rozprawie r.i e z ł oż y ośw i <Jd­ czenia o swy m s tos unI;::! do przedmiolu s poru a lbo zaprzec7.y oko l iczi1ośclOm , przytoczor,ym przez pozwa nego, p oz wany mocen jes t uczynić z.:tuość żąda ­ niom zawartym w poz wie . T rdć tego przepis u na i eży podać wsk:1z~nemu poprzcdr:ik91.·, i w wezwaniu na rozprawI:;. A r t. 83. Je że l i p oprzednik uzna oświadczen:z p ozwa:1Cgo za uzas::tdn ione, m oż e za zgodą p owoda wstąpić do sprawy na miejsce pozwanef;!o , k tóry wówczas b ędzie od udz idu VI spra wi e zwolniony. Dział Vr. Zas t~pstwo stron przez pelnoDocnik6w_ Ar!' 84. Strony i ich zas t ęp,::y u:;la 'lIow i mOj;H. dz ia łać p rzed s.tdem albo osobi~:ic, albo przez pe ln omocni!(ów. 2390 Dzieimik Ustaw. Poz. 934. Art. 85. Pełnomocnikami mogą być adwokaci, a z . po~ród nieadwokatów t ylko spółuczestn-i cy sporu oraz osoby, sprawujące zarząd majątku lub interesów s tron, wreszcie ich rodzice, mał ż onek, rodzeństwo lub dzieci. Art. 86. § L Zastępstwo stron przez adwokatów obowiązuje w postępowaniu prz ed Sądem Najwyższym, sądami apelacyjnemi i sądami okręgowemi jako pierwszą instancją; w sprawach wszczęŁychprzed sądami grodzkiemi zastępstwo przez adwo_hatów obowiązuje, poczynając od zak 'enia środka _ odwoławczego do Sądu Najwyższego. § 2. Obowiązkowe zastępstwo adwokackie nie ma zastosowania przed s ę dzią wyznaczonym i są­ dem wezwanym oraz w sekreta rjacie sąd o wym. Art. 87. Zastęp s two adwokackie nie obow, iązuje nastę­ puj ą cych osób, gdy działają czy to jako strony, czy też jako ich zastępcy: adwokatów, sędziów, proku- ratorów, profesorów i docentów prawa polskich akademickich, jak również stałych urzędników referendarskich Prokuratorji Generalnej i mających kw alifikacje sędziowskie lub adwokackie notarjuszów. Art. 88. Pełnomocnictwo może być albo proces,o we, czy to ogólne, czy do prowadzenia poszczególnych spraw, albo do niektórych ty11w czynności procesowych. szkół Art. 89. § 1. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej swej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy, albo wierzytelny odpis tegoż pełnomocnictwa. Adwokat może sam uwierzytelnić odpis udz:elonego mu peł­ nomocnictwa. Sąd może w razie wątpliwości zażą­ dać sądowego lub notarjalnego uwierzytelnienia podpisu strony. § 2. \Y/ toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie, wciągnięte do protokółu. Art. 90. Za stronę, która nie umie lub nie może się podpisać, podpisze pełnomocnictwo osoba, przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. Art. 91. § 1. Pełnomocnictwo procesowe upoważnia z samej ustawy: 1) do wszystkichz·e sprawą łączących się czynnośd procesowych; obejmuje ono też powództwo wzajemne, skargę o wznowieniepostepowania i postępowanie, wywołane ich wnies,i eniem, jako też wniesieniem pozwu interwencyjnego przeciwko mocodawcy; 2) do wszdkich czynności, dotyczących zabezpieczenia i egzekucji; 3) do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi; Nr. 112. 4) do zawar::::i il l!gody, zrzeczenia się alt.. o uznania, -o ile czynności te nie zostały wyłączone w samem pe łn omocn i ctwi e ; 5) do odb io ru kosztów procesu od strony przeciwnej. § 2. W sprawach z obowiązkowem zastęp­ stwem adwokacldem pełnomoc nictwo procesowe nie może być ograniczone poza przypadkami, oznaczonemi w pkt. 4. Art. 92. Strona ma prawo sama - bez udziału pełno­ mocnika - zawrz e ć ugodę, zrzec się swego roszczenia albo uznać żądanie przeciwnika, chociażby nie wyłączyła tych czynności z zakresu pełnomocnictwa procesowego. Art. 93. Co do pełnomocnictwa, obejmującego szerszy zakres, niż przewidziany dla pełnomocnictwa procesowego, jak również co do pełnomocnictwa do poszczególnych czynności procesowych, zakres ich, czas trwania i skutki oceniać należy według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa prywatnego. Art. 94. Czynności procesowe pełnomocnika obowiązu­ ją mocodawcę w toczącej się sprawie, chyba że chodzi o przyznanie lub inne oświadc. zenie faktyczne pełnomocnika, które mocodawca jednocześnie stawa jący niezwłocznie sprostował lub odwołał. Art. 95. § 1. W sprawach z obowiązkowem zastęp­ stwem adwokackiem, odwolanie przez stronę lub wypowiedzenie przez adwokata pełnomocnictwa procesowego uzyskuje w stosunku do przeciwnika moc prawną z chwilą, gdy tenże został zawiadomiony za pośrednictwem sądu o ustanowieniu nowego adwokata. W innych sprawach odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa odnosi skutek z chwilą zawiadomienia przeciwnika o wygaśnięciu pełnomoc­ nictwa. § 2. W razie wypowiedzenia pełnomocnictwa, adwokat jest obowiązany zast ę pować stronę jeszcze przez dwa tygodnie. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, przez ten sam czas działać za mocod.awcę, jeżeli to jest konieczne do uchronienia go od niekorzystnych skutków prawnych. Art. 96. W razie śmierci strony lub utraty przez nią zdolności procesowej pdnomocnik procesowy działa do czasu zawieszenia postępowania. Art. 97. § 1. Po wniesieniu pozwu, sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynnościproceso­ wej osobę,riie mogącą narazie przedstawić pełno­ mocnictwa. Zarządzenie to . sąd może uzależnić od zabezpieczenia kosztów. § 2 . . Sąd wyznaczy równocześnie termin, w cią­ gu którego osoba, działająca bez pełnomocnictwa, powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swych czynności przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby. W przypadku tym -przeciwnik może żądać od 23Ql Dziennik Ustaw. Poz. 934. Nr. 112. działającego bez umocowania zwrolu koszlów, spowodowanych tyJ.lczasowem dopuszczeniem . w l:iosek strony, hą dź w toku samej sprawy, b ą dź oddz ielnie po wysłuchaniu osoby, której zarzucono winę, .· T y t u ł II. Koszty procesu. Dział 1. Przepisy ogólne. Art. 93. We 'wvszyslkich przypadkach, w któryc h w my śl przepisów kodeksu stronie należy s ię od przeciwni ka zwrot kosztów procesu, sąd przyzna jej koszty, niezbpc1nc do celowego dochodzenia praw lub cel owej obrony. Art. 99. § L Do niezbędnych k oszlów procesu zalicz:t się należności i wydatki jednego Rdwokata. § 2. Osoby, których nie obowia.wje zastęp­ stwo adwokackie, gdy występują jako strony lub Z 3" st ępcy, zrówn ane są co do kosztów z (l d wok atar:li. To samo dotyczy Prokm'atorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 100. Strona może tylko wów czas ż ą dać zwrolu kosztów poc1ró.ty i wynagrodzenia za utratę zarobku, spowodowaną osobislem stawiennictwem, gdy sąd zawezwał ją do takiego stawiennictwa. Art. 101. Strona, przegrywaj ąca sprawę, obo\viązana jest na żądanie przeciwnika zwrócić mu koszty procesu. Art. 102. W razie cz ęś ciowego tylko uwzgl~ dnieaia żą­ dań koszty b \:; dą wzajemni e zniesione lub stosun1~o­ wo rozdzielone. I w tym jednak przypa dku sąd może włożyć na jedną ze stron obow iąz ek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego ż ą dania, albo gdy z,asądz.eni ·2 należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub od oceny sądu. Art. 103. Zwrot kosztów nalęży się pozwanemu, jeżeli nie dal on powodu do wytoczenia s.p rawy i uz. nał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Art. 104. .. § 1. Niezależnie od wyniku sprawy sąd, na żądanie przeciwnika, włoży na stronę obowiązek zwrotu tych kosztów, które strona ta wywoł.ała swem niesumiennem lub oczywiście niewłaściwem postę­ powaniem. . § 2. Dotyczy to zwłaszcza kosztów, powstałych ws.k utek spóźnionego przytoczenia okoliczności faktycznych lub spóżnionego powolania środków dowodowych, jeżeli przez to nast ąpiła zwłoka w rozstr. zygnięciu sprawy. Art. 105. Świadek, biegły lub zastępca strony mogą być skazani przez sąd na zwrot koszlów, wywołanych rażącą ich winą. Postanowienie sądu zapada na Art. 106, Koszty p r oc esu, w którym zawarto u g od ę , Z:10si się wzajemnie, jeż e li co do nich nie za p ad ło już wcześniej prawomocne orzeczenie, albo jeżeli strony nie .postanowiły inaczej, Art. 107. § 1. Spółuczestnicy spom Z\-vracają koszty procesu według ilości głów. Jednak w razie znacznej różnicy w ich spółuczeslnictwie sąd oznaczy .zwro! ko szt ów odpowiednio do spółuczeslnidwa. § 2. Na spółuczestnikóVl sporu" odpowiadają ­ cych solidarnie co do istoty sprawy, sąd włoży solidarnyobowiązek zwrotu kosztów. Za koszly, w yn ikłe z czynno:;ci procesowych poszcz ególn ych spół ­ uczesiników, inni spół uczest nicy nie odpowiac12ją . Art. 108. Jnb~rwcnient uboczny, do 1<to" " ';o 1)1<-: m'';ą za - srosowania p rzepi3y o s półu'7cslnictwic jednolitem , nie zW rac a kosztów przeci'Nn;kowi strony, do której przy stąpaj jednak s ;,\d moż e prz'jZlluć koszty interwencji od przeciwnika , {Jbowiązanego do zwrotu ko sztó w. Art. 109, § 1. '.:y; każdem orzeczeniu, kouczącem sprawę w instancji, sc~ d rozstrzygnie również o ko sztac h. § 2. W innych orzeczeniach sąd r oshzygną ć może o zwrocie kosztów tylko wówczas, gdy obowiązek ten nie zależy ,od wyniku sprawy. § 3. Przyznaj ą c z-"vrot koszlów, sąd oznaczy ich wysokość włączając opłaty sądowe. Art. 110. Strona, żądająca zwrotu kosztćw, powinna p el d rygo rem utraty t zgo ros zcz enia, prze d zamk nięc i em rozprawy, be zp ośr ednio poprz ed z ającej wyd ani e orzeczenia, złożyć sądowi spis koszl ów ;J,lbo z głosić wniosek o przyznanie jej koszió-.'1 według norm przepisanych. Art. 111. Jeżeli strona nie zakłada apelacji co do istoty sprawy, może na rozstrzygn ię cie 'o kosztach wnieść zażalenie. D z i a 1. II. Prawo ubogich. Art. 112. Przyznania prawa ubogich doma gać siC( może osoba fizyczna lub prawna, któr a wykaże swe zupełne ubóstwo na podstawie zaświadczenia władzy publicznej o jzj stanie rodzinnym, maj ą tku i dochodach; od sądu zależy uznanie tego zaświadczenia za dostateczny dowód zupełne go ubóstwa tej osoby. Art. 113. § 1. Wniosek o prz yznanie prav'/3 1.lbo óic h zgłosić należy w sądzie, w którym sprawa ma 'być wytoczona albo już się toczy. § 2. Strona, która nie ma zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o przyznanie DzjcnnjJ( ustaw. l~~ ::. 0:·1. 2312 prawa libo~ich, j~ito lei wniosek o ustanowi enie d\:l adwokata, w sqdzic grodzl..:im miejsc a s we ~0 z::. mieszkania . Sąd grodzki prześle bez zwlo,ki t e wilio· Iljęj ~; k i ',vł aśc iwcmu sądowi. § 3. R ozpowunic wniosku o przyznanie pr;,.ubogich w p os tępowaniu p rzed. S ąde m Najwyż · szym, gdy strOl1:t z tego prawa jeszcze ni e .kortys!:! l a. należy uo s ".dll dru):!;ej insbncji. Wtl. Art. 11 4. S<"d może z:lrządzić stoso wne duchodze nie, jeżeli z o!w!ic Z!l ośc i sprawy lub u~w i adczeń s trony prz ec iwnej p ow cżrr:ic w ątpl iw ość co do istolnego s tanu majątkowego stron y. domagajqcej się prawa ubcgich lub 7. nic.\to kor7.ystaiącej . § 2. Sąd odmó wi p r awa ubo)tich stronie w r.:l z ie oczywisl~j bezz asa dn ości je j p ow ódzl wa lub obrony_ Ar \. 115. C uuzo~icmc:)m p~zyznaje si~ prawo ubogich tylko pod w:lrt! r: l,iem wz aj emn ości. § 1. AI'L 116. Strcna, klóH~j p rzyznan e z os l ało prawo ub o:;1ich:
3. i)nic wnosi na rzecz Skarbu opłat s:tdowy::h , nni nic ui szcza kcsz lów p os tĘ'powania, ldóre za n i ą w yklacla Skarb P aiislw::t; 2) jeżeli w spra wi e nic obn w iązujc zast ę psiwo adwokack ie , ma prawo z~to sić p owódz two ustnie do prot okó łu w .są dzi e grodzk im miejsc::t swego zamieszkania, c h ociaż inny są d jest w ł aściw y do rozroznania s prawy ; sąd grodzJd prz esJ e ni e z wł oczni e proto- Arl. 120. Przyznani c s tronie pra wa ubogich nic zwah: ia jej od obo w iązku zw róccnia kosztów prze ciwn ikowi . § 2. \Y/ razie włożenia k osztów procesu na przeciwnika w całości lub w cz ęści, n:llezy od niego w t ym samym stos unku ś~ia. r.ną ć z urz ~ du opIaty i koszty p ostę p owan;a , od Idó ryc h s!rona ubog:l b yl a u wcl nior.<l. § 3. W raz ie czę ściowe go tylko uwzględnienia ż ą da ni a pozwu stron y ubogiej, o pła ty i k oszty p os tę­ powania, p rzez slranę ub o~ą nicuiszczone , a. kt órych zaplata nie zosta ł a włożona na przeciwnik a s trony uboltiej, ciąż ~\ na rOszczeniu c d niego przys ą dzonem z p:e rws z eń s !VJem przed ws zystkie mi innemi wic§ t. r zytelnościami. Ar\. 121. A d wokat strony ubo~ i ei m::t prawo z wy ł ączen i e m st rony s c:ą gnąć su m ę , prtleżn." mu tytu ł em wynagrodzcnia i zwrot u wydatków, z kosztów, zas ~ dz o nych na rzec z strony uboJ! iej od przeciwni ka. Prz eciwnik ż adn ych inn ych p o tr;.l,ceń czynić nic może oprócz kosz lów l1:lwzajem mu od st rony ubogiej prz yzna nych. § 2. Na l\Osz tach, przyp,:dającyc h od przeciwnika st ron y IIb o~iej, nal-:!żn c śc i adwokata s ł uży pierwszeństwo przed roszczen ial:l i osób trz ecich. § 1. Art. 122. O rzeczenie o przyznaniu i cornięciu prawa ubo gich , l ud zie;\: o wł o l,en : u na s tr o nę o bowiązku cz ę ­ ścio w ej z::płaty, sąd może wydać b ez rozprawy. kół sądowi w l aś ciwemu ; 3) ma prawo żądać, aże by dla nie j w sp rawie z obow iązko w e m zastępstwem adwokackiem us tanowiono adwcka l.:l. ; w in nych s prawach na jej w nios ek sąd r ozstn:Yf~ nie , CL'I potrzeb a u s tanowić adw ok ata, ze względu na zamieszl,an ie strony poza si edzibą są­ du lub inne ważne o k o liczności; o wyznaczen ie adweka ta sąd zwró::i się do wł aśc i wej R acly Adw okackiej. Art. 117. Us tanowie nie adwok::tia dla stron y ubo~iej r.la zn o:c zenie peł no mocnictwa procesowe go . Ad. 11 8. Prawo ubogich wygasa ze s mie l'c:ą strony ub ogiej. J ednakż e na zasadzie tego prawa adwokat strony u b o~:ej p odejmie czynnośei procesowe nieci;:!rpiące zwłoki. Art. l i9. § L S~d co fni e pr awo ubogic b, skoro się oka że, że oko ł icL:n oki , na których po dsta wie je przyznano, b ~, dź lli~ i st niały wcale, b ąd ź prze sta ł y już i s tn ieć . W obu przypadkach s trona obowiązan a jest ui~::ić wszyst k ie opłaty przepisane; jednak \'ol drugim przyp adku sąd może włożyć na stronę o b o w iąz ek częściowej t ylko zap ł aty, stosownie do zmiany, zaszłej w jej s tosu nkac h majątkowych. § 2. S t ronę , która prawo ubogic h uzyskała na p ods! <.twi c p od ania ś wiadomie nieprawclziwye h ok oliczn ości. sild skaże na grzywnę do pięciu scl zł o tych, r:iczależ ::.iQ od jej obowiązku uiszczenia wszystk ich przepisanych opiat. Nr. 112. Art. 123. W czy"no'ci ad. doko" ywa"ych na podstawie le ~o działu, nie wj'mago: się zastęps twa adwokackie go. Nic dotrczy to p os lęp ow:tni3 przed Sądem Najwyższym. Art. 124. Prze ciwk o ~ o zwcnemu . który po doręcze ni u mu p oz wu z l cży ł b ~ z zwł ok i w~i mek o prz.yznani~ prawa u bogich , w yrok zaoczn y nie może Z:lP:t.Ść z powodu s ! awi~nnicl w a bez adwokata, dopóki sąd nie r o zstrzygną ł w :Ji os !ców p ozwan2go o prz yzna nie n~t1 prawa ubogich i o u s t an o ~vi en i c ,nd wokah . Art. 125. Nic m;). śr o dkn odwo l aw cz c~o od postanowi eni;). , kt ór em q d prawo ubo):!ich pr zyzna ł alb o odmówił jego coffli~cia luh l1::tł ożcni a dod::t t kowej zapla t y. D zia ł Z~bezp:ecz~ n ie HL k osztów ·procE s u, Art. 126. P owód - cudz ozie:niec i~st obowiozany na żą­ c an ie pozwal1eg (} zloioyc kaucję na zabezp:ecze!li~ k osztów pro ces u. Ar t. 127. Ob o wi ązku takie~o nic ma powód - c m!zoz ie:mic:: w nastę ~)l:iąc ych przyolclkach:
4. l)jeżeli VI pailst wi(', do któ rego powód należy, obywat el e polscy nic mają takie!1:o obo wiązku ; Nr. 112. DZleunik Ustaw. Poz. 934. 2) jeżel i p o',vód m:: w P olsce mie j5<':c zamieszk ania lub m:l ją l e k, wy ~ta r cz:lj <\c y na zabezpiecz enie k aszlów; 3) jeż. e l i uzysb l pra wo ubogich; 4) w spra w:; ch m ::d Żz!i.sk i ch n i emlją t kow y c h, w s pr aw~ch wszcz -:;t/ch w nl st1ps! wi z sąd::l '.ve 1 o wezw ania puhliczne10, w p ostęp :H'łan i C\ z p owództ wa wza jem neRo i w po s tępowaniu nakaz o wem. Ad. 128. P ozw any może z~łos ić żądanie zab<:!z picczenia .k os7.lów t ylko przy p ie rw ~ zej czynnośc i p ro c esoweJ. § 2. Później s ze zgl os7.en ic żądan i a dopuszczalne jest jedynie w następującY'.:! 1 pr zypadkach : 1) gdy dopiero w t o k!.] spn:.wy p ozw an y do. w i edzi a ł się, ż e powód jest c udzoziemcem; 2) gdy powód w t o ku sprawy ulracił obywa- § t. 2393 Ar t. 134. § 1. Sqd na wniose k p ozwanego zarz ąd zi zaspokc ;en ie z kauc ji prz yzn anych kosztów. § 2. W niosek ten powinien być z!;!łoszony w ci ąg u m :es ią: a od uprawom ::lc ni enia s i ę or zecze nia; jeżeli wniosk u nie z~ł c s z ono, są d p o up ł y w il! t ego termi nu z3rządzl w ydan ie kaucj i p owodowi n l. jego żąd a ni e . § 3. Sąd zarzqd zi rów n ie ż w yda nie powodowi kauc ji natychmi:l ~ t po upl·;. w omocnieniu s ię ,o r ze cze .ni a , jeżeli pozwanemu k osztów nie 'przyzna!. Art. 135. Na kaucji , z J o żonej przez po w od a _ cudzoziem · ca, s łuży poz wa nem u pierw s zeństwo przed WSL. y stkimi innymi wierz ycielam i powoda. T y t li ł II I. łc1 s t w o p8łsk i ej 3) gd y na mie: sce p ow oda skie ~o obywat~b poicudzo- P os t ęp ow anie . _ w stąp ił bez zgody p oz w anego zie m:.e c; 4) gdy w t o ~{U spra w y ustala podstawa pr aw~? do uwolnieni a powoda od o b o wiązku zlożenia k a ucJI. § 3. W pr zyp adkach tych pOZW:lny ni e ma jednak prawa d omlgać s ię złożenia kau cji , gd y uzna na przeze!'1 częsć żądania pow oda w yst ar cza na zabezpieC7.cnie ko sztów. Art. 129. oznaczy wys okość k aucii , m a J ąc na kos ztów pozwa n~ ­ go, jednak b e z w ł ąc z e n ia kosztów p ostępowani:! z pow ództ w J WZ 'lie m ne~o § 2. Jcżeli w toku sprat.'.. Y o'<"że się . iż ka uc ia nie wys tarcza, pozwany m oż e żąd ać dodat kowego zebezp ie cze nia. § 1. Są d wz g l ędzie pr a w dopodobną s u m ę Art. 130. Kauc ja powi nna być zl o żona w !!o{owiźn ie lub w pap:era c h war tościowych, uz.nanych przez s ąd za odpowiednie. Art. 13 1. § 1. Z ~!asz;a i '1c \v przepisa nym czasie wn iose k o zabezp!cc zcni2 k osz lów. pozwany nie m '! obowią7.ku wd 'l wać się w spó r pr7.ed r o z s trzygn i ęcie m tego wni osku. § 2. Sąd wyznaczy p owodow i termin do z ł o ­ żenia kaucji. § 3. Po bez skuteczn ym uplywie t erminu, są d n a W:1iose k pozwane go odrzuci pozew l:ub srodek odwot :! w c zy, or ze k a jąc o kosztach, jak w przypadku co fnięcia p ozwu. Art. 132. § 1. W 'Ta zie odda lenia wniosku o zlożenie kau cji , sąJ m oż e z.arządzić da lsz e po s t ępo wanie , nic cz eka :ą c na uprawomocr:-ie nie się odmownego p os tanowienia. § 2. Od zarz"dzcnia d:t1s7.e~o postępowania nicm:t środka ocl wolawc7.Cl,'(o. D z. ia ! 1. P r zepisy ogólne. R ozdz iał I. Pisma pro cesowe. Art. 136. Pi s ma p roc.eso we ob~jmtlią w nios ki i oś wiad­ czenia sIron, skł a dan e p oza r ozpra w ą. Art . 137. pismo pow inno za wi erać: 1) oznaczenie sądu. do kt ór e ~o jest skie rowane, imię i naz wisko, zawód i miejsce z:t mieszkania stron i pełn o m ocni!,ów; 2) oznac7.C'nie rodz a ju p ism a przedmio tu sprawy ; 3) osnowę wniosku lub ośw i adczen ia oraz do wody na po})a rc:c przyt oczon ych okoli·: zn ośc i, 4} podpis s t rony lu b jej za stępcy , a w spra wach z obo w iązkowem 7.ast ę p s t wem adwo kac kiemp odpis adwokata; 5) w ymienienie za łą cznikó w. § 2. D o pisma powinno być do!<\czone pcllln mocniclwo, jeżeli pismo w nosi pełnomocnik, k lóry przed tem nie złożył peł nom ocnict wa. § 3. Za s tr onę . k tón r.ie umie lub nie m oże s ię p od pi s ać, p odp:sz e pismo os oba przez nią upow ażniona . z wym:en ienie m przyczyny, dla k tóre j ~ tr on a s ama się nie podpisa ła . § 1. Każde Art. 138. .Jeżel i w toku s prawy us tanie przyc zyna zabcz- W pi sm nch , m a j ących na celu przy1!o tow:mie rozprawy (pismn przy ~ otowawcz"~) , n ależ y p oda ć zwięźle s tan sprawy, wyp o wi edzieć się co do twierdzeń s trony przec iwnei i dOWOGÓW przez niq pow o ~ !.:tn ych, wre szci-c należy w s kazać dowod y, które m!l i'l być pr7.edstawi one na rozpra wic. lub je za ł ąc zyć . Wyw ody pra wne, wyhiszczone w p iśmie, winny by ć treściwe . pi e czenia, ~ąd na wni osek powaGa, po w ys ł uchan i u pozwa ne ~o, zwolni powod::t od obowiązku za bezpieC'zenia kos7.!ó w lub zarządz ; zwrot z ł ożonej kaucji. D o pisma dołączyć naleźy odpisy pIsma i Z 1 łącznik ó w dla uczestnicząc y c h w spr3 wic os ób, Art. 133, Art. 139. 2394 Dziennik Ustaw. Poz. 934. Nr. 112. -- -- _ ._ - - - -- - - - - --- - - - - - -- - a nadto, jeżeli w sądzi e nie złożono za1sczn ików w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Art. 140. Slrona, p o wołując.el s ię w plSIll1e na d oku men t, obowiązana jest n:l żąda ni.e przec,: wnik:'_ złożyć orY'ginał tego dokumentu w są dz ie jesz cze przed ro zprawą. Art. 141§ 1. Jeżeli p:smo nie mo:? ::: ol rzym ać pr :nvi(nowe go bie gu w skute k llie zac h ow:lI1ia warunków formaillych, wymaganych prze z kodeks ninie: szy, lub nie jest należyde opl::t conc, przewodniczą c y wzywa stronę pod ry gorem zwrócenia pism3. do sto~;own c10 poprawienia lub uzupełni en ia w t enninie ty~odni()­ wym. Na te zarządze nia niema za b Ienia. § 2. Po b ezsku te cznym upły wi e tenninll pr zewodniczący zwróci pism:) str onic. § 3. D:J. ta wni es i·z nia pism a p ozos t aje w m ocy, jeż. eli w terminie braki 11 3.i e życ ie zostały popra w;one lub uzupełnione. Art. 142. Za ubliżeni e w p i śmi e powadze sądu l ub użycie wyr-ażeń ob r ażliw yc h ·sąd m oże skazać winn e~() na gr zywnę do wy sokości pięciu se t ' złoty ch, n i ez.a leżni e od odpowiedzialn o śc.i przewid z: ::tnej inną usbwą. R o z ci z i a ł II. Doręcz~mia. Art. 143. § 1. Sąd dokonywa doręczeń- p rze z wo ź nych , komorników lub pocztę; w mi e jsc o wośc.iach z.aś, w kt órych nie jest wprowadz one stałe dostarczanie kore sp ondencji poc zt ow ej, także prze z organa <i minne. '" § 2. Minister Sprawi edliwości. moż·e wydać w porozumieniu z wł aś ci wymi minis trami rozporzą­ dzeJlie, któr.e go mocą t akże inne organa p a ń st wowe lub samorząd o we 'ob ovi ią z ane będą dokonywać doręczeń sądowych. Art. 144. § 1. Pism.a procesow e doręcza s,ię w odpisie, orzeczenia zaś - w wypi sie. § 2. Doręczenia dokonywa się stronie lub jej ustawowemu zastępcy, a gdy ci ustanowili pełno­ mocnika procesowego lub osob ę upowa żnioną do odbioru p ism sądowych - doręczenia dokonywa się tym osobom. § 3. Podmiotom prawnym, którezash;puje Prokuratorja Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, doręczen ia dokonywa się we właściwym urzędzie Prokuratorji. Art. 145. § 1. W postępowaniu przed sądamiokręgo­ wemi jako pie.rwszą inst a ncją i apelacyjnemi strona, zamieszkała poza siedzibą sądu, jest obow ią zana obrać sobie zami·eszkanie dla doręczeń w siedzibie sądu, chyba że przewodniczący zwolni ją od te go obowiązku z uwagi, że doręczanie p ism sądowych wrzeczywistem zami2 szkaniu nie nastręcza trudności i nie powoduje zwłoki. § 2. W razie r.ieobrania przez stron ę zamieszkania dla do.ręc z eó, przeznaczone dla niej pisma są­ dowc.! b ę dą d ołą czane do akt sprawy. ze s~utkięIIl . doręczenia. Nie d-Jtyczy to wyroków zaocznych; ·· które b ędą doręczane w miejs cu rzec zywistegoza-' mieSZKania strony. Art. 146. § 1. Pełnomocnik owi procesowemu kilku osób doręcza s i ę jeden e/;;zemplarz p is ma i z ałączników. , § 2. Up o ważnionem u p rzez kilku spółuczeslnj· . kó w sporu do odbioru p ism sądov.ry ch doręcz.a się. po jednym egzemplarzu dla każdego s półucJ.estnik<l .- Ad. 147. Stron y i ich z ast~pcy mają obowiązek zawia domi ć sad o k aż d e j zmianie swego zamieszkania . " § 2. W r az ie zaniedb ania t ego obowiązku do.ręczenie pisma q dowego w poprzedniem zamieszkaniu ma moc prawn"l. § 1. Art. 148. D or ~ c 2: c nia clokcn Iw a si ę VI m:esz kahiu, w b :u- rzc . ',\7 lokal ll pl'ccrnydowym lub handlowym, a wich braku - - tam , gdz ie adresata si ę zasta nie. Art. 149. Do r ęczen ia szeregowym w czynnej służbi e w ojsko'we j, p olic ji p aństwo we j i straży granicznej dokonywa si ę p :-ze z władzę b e zpośre dn io przełożoną. Art. 150. § 1. \Y./ dni ni edziel ne i u stawowo uznane za święta powszechne, jako też w porze nocnej dorę:. cz.ać mo ż na t ylko w w yjąt kowych przypadkach, za uprzedniem zarządzeniem kierownika sądu. § 2. Za porę n o cną uw aża s i ę czas od godziny dziewiątej wieczorem do godziny siódmej rano. Art. 151. § 1. Jeżeli doręczaj ą cy nie zasŁanie adresata w domu, może dor ę czyć p ism o sądowe dorosłemu domownikow i, a gd yb y go nie było - sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i po dję ły się oddania mu pisma. § 2. Dla adres Cl. ta, którego doręczający nie zasŁanie w lokalu b iurowym, przem y słowym lub handlowym, doręczyć można pismo osobie tamże zatrudnionej. Art. 152. Doręczenia korporacjom, stowarzyszeniom, spółkom i zakładom dokonywa się w lokalu biuro~ wym do rąk którejkolwiek z . osób uprawnionych do przyjmowania pism, w razie zaś niezastania takiej osoby, komukolwiek z personelu biurowego. Art. 153. § 1. W razie niemożności doręczenia w sp9sób, przewidziany artykułami poprzedzającemi, n-a leży złożyć p ismo w urz ę dzie POc.ztowym lub gminnym, a z3.wi adomienieo tem przybić na drzwiach mieszkania, biura, lokalu przemysłowego lub handlowego adresata. § 2. W raz ie odmowy przyjęcia pisma przez adresata lub jego domownika, pozostawia się je w miejscu doręczenia, a l1dyby to było niemożliwe, Nr. 112. składa się je - uprzedzając o tern pocztowym lub gminnym. w urzędzie Art. 154. Doręczenia urzędom pań s twowym lub samorządowym dokonywa się do rąk ustanowionego do odbioru pism funkcjonarjusza lub przeł oz onego urzędu. Art. 155. Odbierający pismo stwierdza odb iór i jeg') datę podpisem własnoręcznym. Jeżeli tego uczynić nie może lub nie chce, doręcza ją cy sam oznacza datę doręczenia oraz przyczynę braku podpisu. Art. 156. Adresat może odebrać pismo bezpośrednIo W sekretarjacie sądu. Art. 157. Jeż!eli sironie nieznane j z m:e;sca pobytu ma być doręczony poz e w lub inne pi~mo wym ag:tjące dokonania czynaośc!i procesowej, doręczen i e § 1. 2395 Dziennik Ustaw. Poz. 934. resowan'ej postępowa.nie, prz,epro'W'adzone ,z udzia· lem kurat,o ra·. Art. 161. W t'oku spr,awy adwokaci m0 1ą doręczać sobie nawzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty. Art. 162. Spos:'>b d o ręczenia pism sądowych osobom, za· mieszkałym zag ran: cą, oraz o.s'obom, pOZJstającym w służbie dy p:om3tycznej państw obcych, tudzież osobom u ni c h mie sz~{ a jqcy m, określi rozporządzenie Ministrów Sprawiedliwości i Spraw Zagran:cznych. Art. 163. Na zarządzenia w przedmiocie doręczenia nie· ma zażalenia. R o z dz i a ł III. Posiedzenia sądowe, Art. 164. tylko do rąk kurat or.a u.sbnowione :~o § '1. Posiedz·enie sądowe wyznacz.a prz.ewod· do z:astępo·wania nieobeen,ego; obowiązuje to az do chwili zgłoszenia się strony lub os,oby uprawnionej niczący na wniosek strony interesowanej lub z urzę­ du, a o dacie posiedz,enia z,a wiadami'a siro.n y prz.ez do jej zastępowania. § 2. Przewodniczący ustanowi kurator,a na wezwanie lub ogłoszenie podczas rozpr,awy. § 2. Stronie, na posiedzeniu nieobecnej, nawni'osek strony oraz o gł osi o tern przez -obwieszczeni,e public.me w budynku sądowym i urzędzie gmin- leży w każdym razie d o rę ·:zyć wezwanie na posi,e nym, w sprawach zaś większ'ej wagi nadto w Dzien- dzenie następne. 'ilezwanie powinno być doręczo­ niku Urzędo'wym Ministerstwa Sproa wi.edliwości, ne przynajmni ej na tydzień prz,ed posiedzen :emj w przypadkach pilnych termin ten może być skróa według uznan.:'a także w gazetach. § 3. Z chwilą d o ręczenia kuratorowi, dorę­ eony. czenie uważa się z.a dokonane. Sąd może jednak Art. 165. skutecz.ność doręcze nia uzal e żnić od upływu o2O.a - , § 1. W wezwaniu na posieclz,enie 'ozn acza się: czonego terminu od daty wywieszenia Óbwieszcze-
5. l)imię, na zwisko i zamieszkanie wezwanego; 2) sąd, nia w budynku sądowym . miej sce i czas pos i'edzeniaj 3) strony i przedmiot § 4. Koszty połączone z o głos z eniem oraz sprawy; 4) cel posiedzenia; 5) skutki niestawiennic!z ust.ano,wi!eniem i czynn oś ciami kuratora pOllosi na- twa. razi'e strona , która t.ego zażąd3.ła. § 2. W spr.awach z obowiązkowem zastęp­ § 5. Przepis artykułu niniejsze go sŁo s uje się stwem adwokackiem należy w pierwszem wezwaniu również do korporacyj , stowarzyszeń , spółek i zazamie śc ić treść przep is ów o ob o wiązko w e m zaktadów, które nie mają przedsta wici.eli al bo których stępstwi,e i o skutkach niezastosowania się do tych pr~edst.a wici.ele nieznani są z mie;sca pobytu. przepisów. Art. 166. Art. 158. Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku § 1. W przypadkach, w których ustanowienie kuratora w myśl ,artykułu poprzedz ające g o nie sądowym, a w poszczególnych przypadkach i poza jest wymagane, pismo doręcza się stronie nieznanej tym budynkiem, jeżeli to ułatwia przeprowadz enie z miejsc'a pobytu prz.e z wywiesz,enie w budynku są­ sprclwy lub przyczynia si,ę znacznie dozaoszczędze­ nia kosztów. dowym (obwi,eszcz,enie publiczne). Art. 167. § 2. Z upływem miesiąca od wywieszenia uwa'ża się dorę.czenie za dokonane. § 1. Posiedzenia wyz.naczone na rozprawy są j,awne. Art. 159. § 2. Wstęp na salę sądową mają osoby doroStrona, żądając,a doręczenia pisma przez wy- słei nieuzbroio ne , chyba że noszenie broni wynika wiesz,e ole w budynku sądowym lub do rąk kuratora, z obowiązku służbowego. obowiąz,ana jest uprawdopodobnić, że mie jsce pobyArt. 168. tu prz,eciwnika j'e st nieznane. § 1. Sąd z urzędu uchy1.i jawność c.ałego poArt. 160. siedzenia lub je go części i odbędzl,e je przy drzwiach Gdy się okaże, że żądanie ustanowienia kura- zamkniętych, jeżeli jawno ś ć zagraża porządkowi putor,a lub wywiesz,e nia pisma było nieuza sa dnione, sąd blicznemu lub dobrym oby cz.ajom. zarządzi doręczeni.e pisma w sposób wł,aściwy, § 2. Sąd może uchylić jaw.ność również na a w miarę potrz'e by znies,i e na wniosek ,s trony inte- wniosek s!rony,jeżeli podane pr.z ez nią przyczyny moź,e nastąpi'ć 2396 Dziennik Ustaw. Poz. 934. uzna za uz,asadnione, lub też j'eżeli roztrząsane być mają szczegóły życia rodzinnego. Art. 169. Rozprawa dotycząca wniosku o uchyleni.e jawności 'odbyw,a się przy drzwiach zamkniętych P ~st::J.­ nowienie swe sąd ,ogłasza publicznie. Na p'ostanowie,lie to niema zażalenia. Art. 170. § L Podczas rozprawy, odbywającej się przy drzwiach zamkniętych, mogą być obecne na sali strony, ich pełnomocnicy ,oraz osoby zaufania, po dwie z każdej strony. § 2. Ogłoszenie wyroku odbyw,a się publicz.nie. Art. 171. § 1. Przewodniczący otwiera, prow.adzi i zamyka posiedzenie, udziela głosu, zadaje stwnom, świadkom i biegłym pytania, upoważnia do zadawania pytań i ogłasza .orzeczenia sądu. § 2. Przewodniczący może odebrać głos stronom, jeżeli go nadużywają, jak również uchylić pytania, zadawane str'onom, śwhdkom lub biegłym, jeżeli je uważa za niewlaściwe lub zbyteczne. Art. 112. Sąd nawet mimo zgodnego wniosku stron może odroczyć posiedzenie tylko z 'ważneJ łJrzyczyny. Art. 173. Od wyznaczenia i odroczenia posiedzenia niema środka ,odwoławczego. Art. 174. § 1. Na każdem posiedzeniu ,sądowem protokólant pod kierunkiem przewodniczącego spisuje protokół. § 2. Przy wydawaniu wyr,oków zaocznych, zamiast protokółu, wystarczy z,aznaczenie w aktach, że pozwany nie stawił się na posiedzenie, nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności ani też nie złożył żadnych wyjaśnień. Art. 175. § L Protokół powinien zawierać: 1) oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia, nazw,iska sędziów, protokólanta, prokuratora, jeżeli ustawa jego obecności wymaga, stwn i obecnych na posiedzeniu zastępców oraz oznaczenie sprawy, tudzież wzmiankę co do jawności rozpr,awy; 2) przebieg posiedzenia, a w szczególności faktyczne twierdzenia i wnioski stron, wyniki postę­ powania dowodowego oraz wymienienie. zarządzeń i orzeczeń, ogłoszonych na rozprawie; z,ambst podania twierdzeń .i wniosków, protokół może powołać się na pisma przygotowawcze; 3) oko:iczności, wpły'.vające na umorzenie lub Tozstrzygnięcie spr,awy (ug,oda, zrzeczeni'e się lub uznanie, cofnięcie, zm:.ana, rozszerzenie lub o 'raniczeni'e ża,dania pozwu). '"' § 2. Protokół podpisują przewodniczący i protok6lant. Art. 176. Na wniosek strony sąd może przybrać na
6. je)koszi przysięgłego stenografa, który niezwłocznie po Nr. 112. zakOl1czeniu rozprawy przełoży steno"ram na zwykłe pismo. Przewodniczący włączy ste~ogram i przekład do protokółu. Art. 177. Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnie­ nia protokółu, przyczem od zarządzenia przewodniczącego można od wołać się do sądu, na którego postanowienie niema zażalenia. Art. 178. . S~ronom woln? ośwIadczenia, wnioski, uzupeł­ nJe~la 1 sprostowanLa zamicś,::ić w załączniku do protokohl. Gdy stronę zastępuje adwokat, przewodniczący może zażądać takiego załącznika. . Art. 179. Strony mogą w toku posiedzenia wytknąć obraz~ pr~episów postępowania, żąda jąc wpisania odpowICdllle~o zastrzeżzni a do protokółu. Stronic, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie służy prawo czynienia w tym względzie zilrzutów, chyba że po6wałcone zostały istotne przepISy postępowania. "" R o z d z i a ł IV. Terminy. Art. 180. Bieg terminu, wyznacwnego przez sąd lub przewodniczącego (term:nu sądowego), rozpoczyna się od ogłoszenia postanowienia; w przypadku z.aś, gdy kodeks przewidu ;c doręczenie postanowienia stronie z urzędu - - od daty dor,ęczenia . Art. 181. Przy obliczaniu terminu ustawowego lub sądo,wego, wyznaczonego na dni, nie wlicza się dni.a, od którego bieg terminu się rozpoczyn.a. § 2. Terminy, oznaczone na tygodnie, miesią­ ce lub lata, kol'iczą się w dniu, odpowiadającym nazwą lub datą początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było, wostatnim dniu tegoż miesiąca. § 3. Koniec. terminu, któryby miał upłynąć w niedzielę lub w dzień ustawowo uznany za świę­ to powszechne, prL.ypacia na następny dzień powsz,edni. § 4. Oddar.ie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. § 1. Art. 182. Przewodniczący może z \'{,ażnej przyczyny przedłużyć lub skrócić termin sądowy na wniosek, zgłoszony przed upływem terminu, nawet bez wysłuchania strony przeciwnej. Art. 183. Niema środka odwoławczego od odm'Jwy skrócenia. od pierwszego przedłużenia i odmowy dalsz,ego przedłużema terminu. R o z d z i a ł V. Uchybienie i przywrócenie terminu. Art. 184. nę § 1. Czynllość procesowa, podjęta przez stropo upływie terminu, nie ma mocy prawnej. § 2. Skutek uchyb ie nia terminu nn.sl<;:pu je sa m przez się, chyba że w p oszcze gólnych przyp adka ch zależy od wrllo s ku ~; tr o ny. \V tych przyp3dkach można dopeblć cZ l'~l uości , która miała by": IN termini e dokonanl, d c pói,i dnJna prz.ec iw nJ. nie zgłos iła odpowiedniego 'Nnio sku, a w razie z ; łoszenia go, dopóki sąd nie z amknął co do tego wnio sku rozprawy. Art. 185. strona nie dokoll'l.ła VI terminie czynności pr ocesowe j b ez sv/cj winy, są d na jej wniosek pos tano wi prz T Nfócenic terminu . § 2. Przyv: rócenie nie jes t d : :> puszc zalne, jeżeli uchybienie terminu nie pocią1a za sobą ujemnych dla strony skutków proc es owych. § 1. 2397 Dziennik Ustrew. Poz. 934. Nr. 112. JeżcIi Art. 186. § 1. Pismo z w!lioskie m o przywróceni l~ terminu powinno być w ni esione do sądu, w którym czynność miała być d oko nan a , w ciągu tygodnia od czasu ustani.a przyczyny uchybienia term inu. § 2. W piśmie tem należy upnwdopo dobnić okoliczności, uzasa cln:ające wniosek. § 3. Równocześnie z wnioskiem s trona powinna dopełnić czynności procesowej. Art. 187. § 1. Spóźniony lub z ustawy ni cdopuszczain} wniosek o przywrócenie termin u sąd odrzuci bez l"ozprawy. \'I/niosek nieodrzuc ony sąd rozstr zy <1nie po prz.eprowadzcniu rozprawy. \YJ r azie uwz21ędnicniu wniosku, sąd moź::: natyc.hmi:i s t przys t ąp ić do rozpoznania spr·a <.vy. § 2. Na przywrócenie ' terminu niema zaźu­ lenia. Art. 188. § L Z g ło s zenie wniosku . o przywrócenie nie wstrzymuje postępowania VI samej s:;l'rawie . ani wykonania orzeczenia, chyba że sąd, stosownie do okoliczności, wstrzyma postępowani,e lub wykonanie orzeczeni,a. § 2. Od postanowienia sądu niema środka odwoławcz. ego. Art. 189. żądająca Strona, postępowani:! przywrócenia, ponosi koszty w przedmiocie przywróc.enia. R'ozdział VI. Zawieszenie postępowania. Art. 190. § 1. Sąd zawiesz'a postępowanie: 1) w razie śmierci strony lub z a stępcy ustawowego, w razie utraty prz·ez nich zd o lności prOCESOwej. jak równie~ w razie utraty przez za·stępcę ust.awowe ~ o tego przymi,ot u ; 2) w sprawie, w której obowiązuje zastępstwo adwokackie - w razie śmierci adwokata, będące g o pełnomocn:kiem pr·ocesowym, albo utraty przeze(l zdolności procesowej lub us tąpienia z adwokatury; 3) W rażie zaprzestani'a czynności: przez sąd wskutek wojny lub innych przeszkód. § 2. Zawieszenie ma moc prawną od chwiIj p owyższych zdarze:1. Art. 191. Zdarzeni.a, w skazane w punk Lach 1 i 2 artykułu p oprzedz.ające .~o, nie w strzymują wydania 'orzecze~ nia, jeżeli zaszły po zamknięciu rozprawy. Art. 192. § 1. W razie śmierci strony, strona przeciwna lub spółuczestnik sporu żąd:tć 1110 gą wezwania wskazanych przez si·e bie osób, jako następców prawnych zmarłego. Po wezwaniu tych osób na rozpr.awę, [,ąd po s tanowi pod ;ęc ic dalsz ego po s tępowania, jeżeli ich przymiot nas tępców prawnych będzie udowodniony . § 2. Jeżeli jednak ten ich przymiot nie bę­ dzie udowodni on v, sad na wniosek strony interesowanej us tanowi 'kur~tora, p oczem po w'ys łuch3niu go poweżmie, stosownie do okoliczności, postanowienie co do podj ę cia dalszego posl ępowan ia. Art. 193. W razie utraty zdolności procesowej przez stro~ . nę lub zastępcę ust.awowego, · tudzież w nzie ie~o śmierci lub utraty urzezeń tego przymiotu, strona przeciwna lub spó łuczestnik sporu m ogą żądać we właściwej drodze ustanowieni a zastępcy ustawowego dla strony i we zwania go do w s tąpi c ni3. do sprawy, pocz.em na po~ iedzeniu niej.awn em sąd wydaje poslan owienie o podj~c iu dalszego po s tęp o wania. Art. 194. § 1. W przypadkach zawiesteni·a postępow a": . nia ze wz,glrędu na osobę adwokata sąd zakreśli stronie termin do ustanowienia innego adwokata, a po b€'zs~{ulecznym upływie terminu p ostanowi na posie ... dzeniu nie;awncm podjęcie dalsze'go postępowan i a. § 2. W sprawie, w której nie obowiązuje zastęp· stwo adwokackie, postępo'N:lnie w razie śmierci pełnomocnika procesowego m oże to czyć się dalej dopiero po wezwa niu strony niestawającej. Wezwa- · nie dorecza się stronic w miejscu jej rzeczywistego zamieszkania. Art. 195. Sąd za wiesi postępowanie, gdy stronie ogło­ szono upa dłość, a spór dotyczy p r zedmi otu, należą­ cego do masy. Postępowanie może być podjęte dopiero po wezwaniu zarządcy masy upadłości. Art. 196. Sąd zawiesi również po s tępowanie, jeżeli strona lub jej z.astępca ustawowy pełni służbę wojsk0Wą w czasie wojny lub też znajduj'e się w mie ' scowości, pozh::wio:lej wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikac;i z siedzibą sądu. Art. 197. § 1. Sad może równie?; zawiesić postępowani,e w następujących przypadkach: 1) jeżeli roz.strzygnięcie sprawy 1;ależy od wyniku innego procesu; . 2) jeżeli osoba trzecia zapozwała obie strony o ten sam przedmiot sporu (interwencja główna) j 3) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego orzeczenia władzy administracyjnej; 2398 ,Oziepnik Ustaw. Poz. 934. 4) j'eżeli ujawni się czyn, którego ustalenie mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygn ięcie sprawy cywilnej . . § 2, Na odmowę zawieszenia niema· z,i'zalenia. w drodze karnej lub dyscyplinarnej Art. 198. ' § 1. W przypadkach artykulu poprzedzające­ gozawieszenie po·stępowania trwa aż doczasll.uprawom ocnienia sięorżecz enia sądowego lub.' a:d:ministracyjnego. Sąd może jednak i przedtem 's !osQwnie do okoli czności podjąć dal sze postępO'wanie. ' ' § 2. Jeżeli postępowanie kanie , dyscyplinarne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte, a jego rozpoczęcie zależy od wniosku stron.y, sąd zakreśli jej termin do wszcz,ęcia postępowania, a w innych przypadkach może z.wrócić się o to do właściwej § :). . Z umorzeniem postępowania umarz.ają się także koszty obu stron wdanej instancji. .' ,.. ' Art. 205. §1. P.os tanowienie o zawieszeniu, podjęciu i umorzeniu postępowania może z.apaść bez '. toż .. prawy. . . § 2. ' Na pos tanowienie o podjęciu dalszego postępovvania niema z.a:żarenia. . . . , . ' ,- , D da ł II. Postępowanie przed sąde,m okręgowym. Rozdział Art. 200. We wszystkich wyżej przewidzianych przypadkachzawieszenia teI1miny nie bie ~ną i zaczyn'lją biec od początku dopiero z. podjęci'e m postępo Nania. Terminy są dowe w miarę potrzeby będą wyznaczone na nowo. Art. 201. § 1. Sąd zawiesza również postępowanie na zgodny wnio sek obu stron. W tym przypadku dalsze po s tępowanie może być na wniosek którejkolwiek ze stron. podjęte dopiero po upływie czasu przez nie oznaczonego, nie wcześniej jednak jak z ' upływem trz e ch m ies ięcy od chwili zgłoszenia wniosku o zawieszenie. § 2. Zawieszenie z takim samym skutkiem następuje w razie niestawiennidwa obu stron na rozprawie, o ile kodeks w przypadkach szczególnych inacz ej nie stanowi, jak również w przypadku niestawiennictwa powoda, który nie żądał rozpoznania sprawy w swej nieobecn ośc i , pozwany zaś nie zgł o sił wnio sk u o rozpoznanie sprawy. Art. 202. Zawieszenie, ' przewidziane w artyk ule poprzedzajacym, wstrzymuje bieg terminów sąd:owych, które dopiero z. pod ; ęciem postępowania biegną dalej. Bieg terminów ustawowych nie ule ga wstrzymaniu. Art. 203. Sąd j zawieszając postępo wanie, może r·ównież zarządzić zabezpieczenie po- na wniosek powoda wództwa. Art. 204. § 1. Sąd umorzy postępowanie, ' zawieszone na zg·o dny wniosek stron lub wskutek ich nie stawiennictwa, jeżeli wniosek o pod:·ęcie po s tępowan~a nie zo.stał z.głoszony w ciągu lat trz:e ch od daty postanowienia o zawieszeniu. § 2. Umorzenie postępowania w pierwszej instancji nie pozbawia powoda prawa wytoczeni.a ponownego powództwa, jednak poprzedni pO.Zew nie przerywa przedawnienia. Umorzenie postępowania winstancjiapelacvjnej p owo:luje uprawomocnjenie się wyroku pierwszej instancji. L Pozew. władzy. Art. 199. Sąd po stanowi p o djęc ie dals zego postępowania, gdy ustanie przyczyna za wieszenia. Nr. 1l2. Art. 206. . § 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pIsma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o roszczenia majątKowe także oznaczenie warŁości przedmiotu sporu; 2) przybczenie okoliczności faktycznych, uzasadniający ch żądanie, a w miarę potrzeby, uz,asadniających również właściwość sądu. § 2. Ponadto pozew może zawie!rać wnioski o z,abezpieczienie p owódz-twa, o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, o przepr:owadzenie rozprawy w nieobecności powoda, o wydanie wyroku zaocznego i o rozpoznanie sprawy przez wydział handlowy. Art. 207. W pozw:ie można ' również zgłosić wnioski: 1) o zawezwanie na rozp:rawę wskazanych przez powoda świadków: i biegłych; 2) o polecenie pozwanemu dostarczenia na r·ozprawę będącego w jego posiadaniu a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, dokumentu lub przedmiotu oględzin; 3) o zażądanie na rozprawę dowodów, znajdujących się u władz, w urzędach i u osób trzec.ich. Art. 208. Powód może dochodzić jednym pozwem kilku roszczeń przeciwko temu samemu pozwanemu, jeżeli nadają się do tiego samego trybu postępowania oraz jdeli sąd jest właściwy ze wZiględu na ogólną wartość roszczeń, a nadt,o gdy roszczenia są różnego rodzaju, o tyle t ylko, o ile sąd nie jest niewłaśc.iwy d\.a któregokolwiek z tych roszczeń w myśl przepisów o właściwo'ści bez wz,ględu na wartość przedmioŁu sporu. Art. 209. Poz,e wo wydanie lub odebranie przedmiotu dzierżawy w terminie, w którym dz.ierżawawygasa, można wnieść do sądu j·eszcze przed tym terminem. Art. 210. Z chwilą doręczenia pozwu, powstają następując,e skutki pwcesowe: , " 1) powód nie może wytoczyć w toku sprawy pow:ództwaprzeciwko pozwanemu o to samo toszcZre nie VI tym samym lub w innym ,sądzie; .~ . . Nr. 112: 2399 Dziennik Ustaw.Po-z: -934. 2) pozwany może wytoczyć powództwo WZQ jemne prz eciwk o powodowi w odpow~ edzi ' na po zew, a jeżeli odpowiedzi nie wniósł - nie później iak na pierwszej rozprawie albo w sprzeciwie od wyroku ' zaoc żne.~'o; . " - . 3) 'z.bycie w t okit sprawy rz.eczy lub rOs zczenia, ob;ętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy; jednak nabywca nie może wejść na miejsce zbywcy bez zezwolenia strony prz,eciwnej. Art, 211. § 1. Zriliana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na wł'aściwość, ':1 nadto, po d ::Jręcze­ niu pozwu wledy tylko, gdy po'zwany na nią się zgodzi lub gdy bez zastrzeżeń podejmie obronę w zakresie zmienionego powództwa, .albo gdy sąd uzna, źe zmiana nie utrudni pozwanemu obrony. § 2. Gdy powód w ystę puje w toku sprawy z no.w em roszczeniem, skutki, przewidziane artykułem poprzedzającym, ro zpoczynają się z chwilą, w której roszczenie to pOVJó d zgłosił podczas rozprawy w obecności pozwanego. Art. 212. Nie stanowi z.m iany p owództwa, je żeli, nie zmieniając jego podstawy, powód żądanie b ą dź ogranicza, bądź w zakresie wła ściw ości sądu ro zszerza, lub gdy zamiast pierwot nego przedmiotu sp oru skutkiem zmienionych ,o·kol iczn ości żąda jego wartości lub innego prz:edmiotu. Art. 213. S ą d odrzuci pozew w razie niedopuszczalności drogi procesu cywiln2go , w ra zie niewłaściwo­ § L śCi sądu, tudzież, gdy z tre ści pozwu w ynika, że sprawa już się toczy między ' temj samemi ,stronami o to samo roszczenie, lub że zośtała o.sądz.ona; w braku zas zdolności procesowej powoda, braku ustawowego jego zastępstwa lub upoważnienia zastępcy do prowadzenia sprawy-wówcz.' s, gdy brak 'uie będzie uzupełniony zgodnie z przepi:?mi niniejszego kodeksu. § 2. P ostanowieni, sądu może zapaść na posi'edzeniu niejawnem. Art. 214. W razie odrzucenia pozwu z powodu niewła­ ściw,ości sądu, powód może wnieść p.o-zewodrzllcony do- sądu wła ściw e go , w ciągu tygo dnia od up,r awomocrtienia S1ę postanowienia odrzucającego. W ówcz.a s skutki poprzedniego· wniesienia pozost a ją w mocy. Art. 215. § 1. Pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozp o c zę cia r ozprawy, a jeżeli 'z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się r CiSlczeńra - aż do wydani.a"vyroku. § 2. Po.ze,w cofnięty uważa się za niebyły; jednak powód zwróci pO;ZWani>ffiU na je~o żądanie koszty, o ile sąd już prz e~ltem nie orzekł prawomocnie o obowiązku uiszczenia ich przez pozwanego. W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą, przewodniczący odwoła wyznaczoną rozpraw.ę ii ·0 ' c ofni ę ciu iawiadomi p o.zwanego, kt6i'y może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi spis .kosztów. Art. 216. § L Powództwo wzajemne jest d opuszczalne , jeżeli roszczenie wzajemne pozwanego jest w zwi'ąz­ ku z roszcze niem powoda lub nadaje się do potrą­ cenia. § 2, P ozew wzajemny wnos i S Ię do sądu p ozwugłó~wnego, choćby sąd okręgowy nie był dlap owódz.twa. wzajemnego właściwy. Oba powództwa 1Ilegają - łącznemu rozpoznaniu. ' ., § 3. P,r zepisy dotyczące p oz wu stosuje sięJ do poz wu \vzajemn ego. Rozdział II. Sprawy handlowe, Art. 217. § 1. P oze w, wniesiony do sądu okręgówe g 0, kieruj e się do wydziału handlowego, jeżeli powód tak oznaczy w pozwie. § 2. Jeżeli jednak przewodniczący wydziału handlowe go uzna, że sprawa nie jest handlowa, skieruje ją do wydzi a łu cywilnego. § 3. Przekazanie może nastąpić również na mocy postanowienia wydziału h ,mdlowego, w toku spra wy, aż do' zamknięcia rozprawy. Art. 218. Po zw any m o że zg ło sić wniosek o przekazanie wydziałowi lLlndJowem u sprawy w niesione j lub skieTowańej do vydziału cywilne go. Wniosek taki po~ zwany może zgłosić w odpowiedzi na pozew, a .j eżeli':odpowiedzi nie wniósł nie późnie j jak na pier,#sz.ej rozprawie albo w sprzeciwie od wyroku zaocznego. ' Art. 219. '\Ii wydzide, któretnu spr.a wa p osb.nowieniem sądu zoslała przekazana do· rozpoznania, nie m oż na żądać powrotnego jej przekazania innemu wydziałowi. Art. 220. Przepisy nini e jszeg o rozdziału mają odpowiednie zasŁosowanie do powództwa w zaj eunego. R o z dzi a ł III. Rozprawa. Art. 221. Prze.wodniczący wyznaczy termin rozprarównocześnie z zarządzeniem doręczenia p oz wu § 1. wv i ~toSowhie do potrzeby wyznaczy sędziego sprawozdawcę. , § 2. Termin powinien być tak wyznaczony, aby między doręczeniem wezwania a d nie m rozpr awy uply ń ął przynajmnie j tydzień, a w spra wachhandlow yć h ~przyna j mni e j dni trzy. Art. 222. §.1 . Pozwany może przed pi.erwszą rozprawą wnieść o dp o w iedź na pozew. § 2. W sprawach zawiłych i w sprawach rozrachunkowych przewodniczący może przed rozprawą zarz ądz ić wniesienie odpowiedzi na pozew lub także wymi.anę przez strony dals.z-rch pism przygotowawczych, przyczem oznaczy porządek składania 2430 Dziennik Uslaw. Poz. 934. p ism , te i'min, w którym pisma zł ożyć n ależ)', i oko liczności, które maj" być wyjaśn ione . \VI toku rozpr.1' ' wy w y mianę pism Dloże zarządzić sąd . A,t. 223 , § l . P rze w odniczący może, stoso wnie clo ok ol iczności, przed ro:..p rawą wydać na pods tawie pOZ'NlI i pism przygoto w awczych następujące z a r ządzenia:
7. l)wezwn c stro ny do s tawienia się na r ozprawę os ob i ście lub przez peł nomocnik a, polecić przeds tawienie dokumentów, pr.zdmi otó w ogk;:dz in, ksi<\g, planów i t. d. j 2} nżądać na r o zpra w ę od władz , urzędów i o sób zau fania p:Jh~icznc~o zaC\jdu :.:\~y:::h się II nich J'o wodów, j eżeli slro n:t sama '! ') wodów Iych otrzymać nic m o że: 3) wezwać na rozprawę wsk azanych przez strony ś wia dków i zaż"d ać od ni ch dostarczeni:t du kumentów, potrzebnych do wy j;\~;!l icnia zeznali: 4) we z w ać na fozp:-a wę o sob ~r, powołane z ~o dni e przez strony na bie,!łych. § 2. P rzewodnicz1\cv m oże ponadto , w fazl\! koniec znej p otrzehy, z al'z<\d zić o;Ęlędziny je~zcze przed r oz praw ą. Art 224. Każ da ze slron m oż e w p!smie proces owem żą­ d o.ć p rz epr;owadzcnia rozprawy w jej nicobecności. Arl. 225. § t. Rozpraw a od bywa się w ten sposób, że po wywołaniu sprin':y strony - naprzód powód, a potem pozwany - zg ł as zają ustnie swe żądania i wnios ki, przed s tawiuja okcJ!cznosci faktyczne i dD wody na ich poparcie, jako te~ zasady prawne. § 2. Po na dto rozprawa obejmuje - s to sownie do okclicznosci - wyiaśnienia stron stawających osob iś cie. p o stępowanie dowodowe i rozstn<l.sanic jego wyni k ów. Art. 226. Gdy zachodzi po trzeba przedstawie nia s{an~l sprawy na p odstawie akt, uczyni to p rzewodnicz<!.cy l ub wyznaczony sędzia sprawozJawca. Art. 22 7. Prz e w o'dniczący, ld ości i zbaczania nie dOPUSZCZ3łąC do roz wIe- Art. 228. Rozpraw.:l uh-ga odroczen iu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowo ść w doręczeniu stronie wezwar.ia, tud zież jeie !i r.ieo b ecnosć s[;'ony jc~l wyvmbna wydarz eniem żywiołowem lub ianą znaną s4do'.\· i prze szkodą, któr~J nie można pl'Zezwyci ~ ~yc. Art. 229. Je żeli Art. 2,3:). Sąd może cele m dok b dniejszc:lo w Ylusmenia przedslawion ego s tanu sprawy zarządz ić stawienie się st ron lub jednej z Ilich osob:sc ie albo przez pel nomocnika. Art. 231. § 1. S t rona m OLe nż do zamknięci a rozprawy przytaczać Okt.,liCZllOści fakt yczne i dowody na uzasudni(nie S\"ryc h wni osków iub dla odDarci a twie rdze !! i wr.ios!<ów St~l'!1y przeciwnej, z ż aslrze żenie!ll liiekor~y~lnyc h skuL kow, jakie w ed ług przepisów k ode ksll mO~'L dl:l Ili~j wyniknąć z powodu dz i a łania Im zwlokę lub nic7a slo::;o wania się do 7.:J. rz ądzcfl ptlewod;liczqcC[lo j poslanow:eli s'ldu . § 2. S'ld odrzuci ś r odki oowedo we, jeżeli okuliczności SP;)!'IlC z o~ ta'y jflŻ dostatccznie wyjaś nio ne lub ide!i stron;\ powołuje dowody jedynie dla zw ło ki. Art. 232. § l. S4(j może zJrz;\dzić odd.<:ic! ną r o zpr awę co do poz wu .ć ! 6 \'Jnc~o i \'/z:J.icmnego, j"lko też co d.) jednego lub kijku roszczen, pol<lczonych w jednym POZW!C, czy [o ~~łówny rn, czy w zaj emnym. § 2. S.:;d może rów r:ie ż z:J.r z ąd:lić oddziel n.:!, r o zprawę co do r os zczenia. jakie pozwany przeci",'· sta wia do po:rącenia, jeż e li ni c ma ono zwi ązkn z rOSzczcnicm pozwu gl{)\'J!1c~o. Ad, 233, Sąd m oże zarządzić b\czną rozp r awę i wyd ać l<l,czne orzrczcnie w tocz ~cy ch si ~ przed nim sprawach, jeżeli są on c z sobą w zw iązku lub mogły być objęte jednym pozwem. Art. 23-1. Sqd moie ogr" n i czyć rozpra.wę p.zed ewszystkiem do z~rz u lów fo rmal nych lub pylili'! wstępnych. Art. 235. Z:J.rzu l niewlaśc:wosci sądu i zarzut, że rozslrzy),!nięcie s prawy nalci.y do sądu pol ubownego, pGl.wany 'POWinie n zgłosić i nale~ycie uzasadni ć !lrzc d wdanie m si ę w spór co do istoly sprawy, po r! utrat~ prawa korzysta!lia z ł ych zarzutów w d a lszem postępo w aniu . Art. 236. ód przedmiotu, po wini en dąż yć do tego, ażeb y rozprawa wszechstrcnnic w)'świetlib punkty sporne i aby, w miarę m ożności, mogła być ukOliczona bez odroczenia . powód w nieobecr:ości pozwar.cgo rozsze rza lub zmienia żądanie pozwu albo zamiast pi el" wotnego przed miot u sporu ż'l cła jego wa l·toSci lub inne~o przedmiotu, winien uczynić to na p iśmi e, a wówczas rOzprawa ulegnie odroczeniu i pismo b ę ­ dzie don;czone pozwane mu. Nr. 11 2 W k ażdy m si anie sprawy sąd bierze z urzędu pod r oz w agę : niedopu s zczoJ n o.ść drogi procesu cywilnego; niewl"ściwosć sądu, opicrniąc~ się na l em, ;ż sąd nic mógłby być wb sci wy nawet na podsla.wie umowy stron; brak zdolności procesowcj i należyle­ go za stęcst:,<va lub upo w ażnienia do prowadzen ia sprawy; islnienie sporu s ądo wego o to samo ro szczenie między temi s:llllcmi s tronami; powagę r zeczy o~qdzonei. Art. 237. Pozwany nic może nd m ó\'.lić wdania się w spór co do isto ty sprawy, chociaż wniósl zarzu ty formal · Ile. Odrzucaj ą c zarzu ty n iedop uszczalności drogi procesu cywdJle~n , nicw l asciwości sadu albo zarzu t, że roz slrzygniGcie sprawy należy do są du p olub ownego, sąd wyda cddzielne postanowienie i mo że ws trzy m ać dalsże rozpoznan; e sprnwy aż do prawomocnego rozstrzygn i ęcia tych zarzutów. W razie od- Dl.i ... :; :::)..: Us!aw. 1'07.. 931. Nr, 112, rzucenia innych zarzutów formal nych sąd przyst~\t)i do rozpoznania ist oty sprawy i r07.stnyo;!.ni~cic co do nich zamieści w wyroku. A,t, 238, J eieli sqd uz.na swoj~ niewla§ciwość, prz~kaic !:ip raw ę na wniosek powoda sądowi prz ezeń wskazanemu, chyba że qd tcn jest oezyw:ścic nicwlaśeiwy. Art. 239. pow inie n we w ł aściwej chw ili, j eże l i to uwa ża za możliwe, skłaniać strony uo pojednania. OSnowa ugody, zawarte j przed sądem, powinna b yć wciągnięta do protokół u rozpraw y i stwierdzona podpisa mi stron, a w razie n i emożnos­ ci pod pisa nia - przez sąd. § 2. GJy st rona nic wypowie :;;ję co do {aktów przytoczonych przez stronę przeciwną , sąd, uwz,!!lr,-dniając wyniki c3łej rozprawy, moż e \Wla.p fakty te za przyznane. Ad,247 , ,Je żel i przyznanie p ołą czone jest z zast rze że­ ni().mi lub z twierdzen iami dodatkowe mi alb o zosta ł.o odwołane, są d oC2nia jego znaczenie z uwzględnie. niem oko l icznośc i danego przypadku. Prz ewodniczą cy Art. 240. § 1. Przewodnicz ąc y zamyka rozp,'awą, ,!!:Iy za dostatecznie wyja śr.io ll~. § 2. Można zamklląć r oz pr <! \'y'ę rów nież w przypadku, gdy ma b yć przeprowadzony je . . zcze dowód przez sędz:ego wyznaczonego lub przez inny sąd, albo też, gdy ma b yć przeprowarlzony dowód z aktów lub wyj dnie ń wł odz, a rozpravłę co do tych dowod ów sąd uzna za zbyteczną .. sąd u zna sprawę Arl. 241. Sąd m oże zamkni~tą rozprawę otworzyć jeżeli po!rze bne są jeszcz~ dodatlwwe ja śnienia stron lub dodatkowe dowody. nowo, n."< wy- Art. 242. Od z arządzeń przew:'Hln:cz,,"ccgo w to'w rozprawy strony mogą odw obć się do sąGU, na któ.e~o postanowienie niema z ażalenia. Dział III. Art. 248. S'Id oCl.!ni;\ :.:nac zen ie przyznan ia pozasądowe ­ go w 2w i J,7.ku z ca ł ośc ią s tan u faktycznego sprawy. Art. 249. Ustal enia faktyczne r:lOg~\ b yć opar te takie na oko licznosc;ach bezspornych lub udowodnionych, gdy ckoliczności Le', wł:ięLe pojedYllczo lub ł ą czni e , tlspmw iec!!! wiajC! wniosek o p rawdz i wuści pewnegl! , is lol ilego d la sprawy faktu (domniemanie fuł<lyczne). Art. 250. § 1. S<l;U według wła s nego przekonania na podstawi~ wszechstronn cgo rozważenia zebranego maocenia wia ro godność i moc dowodów. § 2. Sąd oceni n a tej sa m'? j podstawie, jakie :1adać Zl1aC Zel~!c odmowie przeds tawienia dowodu lub przeszkodo m, stawianym w jcgo p rz eprowadzeniu wbrew postnnowicniu sądu . terjału Art. 25 t. Prze pis a rtykułu poprzedzaj,\cego nie ma zastosowania do domniema li ust anowionych przez prawo (domn;cmaIi prawnych), jednak zachowuje m oc prZy oc enie dowodu p rzeciwnego, ilekroć p rawo dowodu lakiego nie wyłącza. Dowody. Rozdział 240 1 R o z d z i a ł II. L Postępowa nie dowodowe. O dowodzie w ogólr.otci. Od dział Ar t. 24.3. Przed miotem dowodu S,-\ fakty sporne, mające dla sprawy istotne znaczenie. Art. 244, dowód naw et niepowolan}' przez strony, jeżeli o ni m pow ziął wiadomość 7. oświaclczetl. stron lub z akt spi'awy i jeżeli w szcze gólnych przy padkach kodeks nie zawiera -odmiennego postanowienia. Ar t. 245. § t. F akty powszechnie znane nic wymagają dowo du . Sąd bierze je pod uwagę nawe t b ez. p owoł a ni a si~ s!re n. § 2. To samo dotyczy faktów, znanych sądo ­ w i u rzędownie, wszakie sa.d powinien przy rozpra wie zwrócić na n ie uwa~ę s tron. Sąd może dopuścić Art. 246. § 1. Nie wymagają rów nie ż dowodu fakty, p rzy znane w przewodzie sądowym p rzez stronę przeciwną na piśm ie lub u stnie . 1. Przepisy ogólne. A rt. 252, § 1. P ost~powanie dow odowe odbywa s!ę w zasadzie przed sądem orzekającym . Gdyby to nie było m ożl i we z powodu natury dowodu, bą dź gdyby to b y ło połączone z lJOważnemi niedogodnościami, lub też spowodowało znaczne koszty w stosunku do przedm:otu sporu - sąd orzekający zleci przeprowadZEnie dowodu jednemu ze swych sędzió w { sędzia wyznaczonvl, lub s.;do wi grodzki em u (sąd we zwany) . § 2. Prz E'p rowadzenie dowodu zagranicą , m ')' żliwie z zachowanie m przep:sów ninie jsz ego ko· deksu, sąd orzekający zarządzi w drodze właściwej. Art. 253, § 1. "Ii postanowie niu o przeprowadzeniu do · wadu sąd oznaczy fakty pod l egające stw ierdzeniu , ~rodek dowodowy i stosownie do ok o l:cznoś ci nędziego lub sąd , pr7.ez który dowód mo. być prze· prowad zony, a nadto, o ile to jes t m Ożli we , cza s i miejsce przeprowad zenia d owodu. Wyznaczając Dziennik Ustaw. Poz. 934. 2402 sę.dziego, sąd może mu pozostawić " oznaczenie ter- mmu. § 2. Na dopuszczenie lub odmowę dopuszczenia dowodu niema zażalenia. Art. 254. § 1. Jeżeli czas i miejsce przeprowadzenia dowodu nie są wskazane w postanowieniu, strony bę­ dą o nich osobno zawiadomione. § 2. Nieprzybycie stron na termin, wyznaczony do przeprowadzenia dowodu, nie wstrzymu;e czynności sądowej, chyba że obecność stron lub jednej z nich okaże się, stosownie do okoliczności, konieczną. Art. 255. § 1. Protokół, zawierający przebieg postępo­ wania dowodowego, podpisują oprócz sędziego i protokólanta także osoby przesłuchane i strony ob2cne. § 2. Odmowę lub niemożność podpisania stwierdza się w protokóle. Art. 256. § 1. Sędzia wyznaczony i sąd wezwany mają w zakresie postępowania dowodowegO prawa przewodniczącego i prawa sądu orzekającego. § 2. Nieprawidłowości W ich czynnościach strony mogą wytknąć nie później, jak na najbliższej rozprawie przed sądem orzekającym. Art. 257. Sąd orzekający może zarządzić powtórzenie lub uzupełnienie postępowania dowodowego. Art. 258. § 1. Na koszty przeprowadzenia dowodu obowiązana jest początkowo złożyć zaliczkę strona, która powołała się na dowód; jeżeli zaś obie powołały ten sam dowód, lub sąd z urzędu dowód zarzą­ dził, wówczas należną kwotę powinny złożyć obie strony w równych częściach lub w innym stosunku według uznania sądu. § 2. Sąd oznaczy zaliczkę i termin jej złożenia. Art. 259. § 1. Sąd nie jest związany swem postanowieMoże je stosownie do okoliczności uchylić, uzupełnić luo zmienić. § 2. Sąd może bez rozprawy zmienić lub uzupełnić swe postanowienie, o ile chodzi o nOW 2 fakty - za zgodą stron, o ile zaś chodzi o przesłucha­ niem dowodowem. nie nowych świadków - na wniosek choćby jednej str.ony. § 3. Sędz.ia wyznaczony i sąd wezwany m o gą uzupełnić na wniosek strony postanowienie sądu orzekającego przez przesłuchani e nowych świadków na fakty, wskazane w tem postanowieniu. Art. 260. § 1. Jeżeli przeprowadzenie dowodu napotyka przeszkody, mogące trwać czas nieokreślony, albo jeżeli dowód ma być przeprowadzon y zagranicą, s ą d może na wniosek jednej ze stron oznaczyć termin do przeprowadzenia dowodu. Jeżeli w terminie dowodu nie przeprowadzono, sprawa toczyć się będzie dalej bez te.l!o dowodu. . Nr. 112. § 2. Po upływie zakreślonEgo terminu, dowód ten może być jeszcze przeprowadzony tylko wówczas, jeżeli postępowanie przez to się nie przecią· gnie. Art. 261. Zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowem nie jest konieczne, ilekroć ustawy przewidują uprawdopodobnienie zamiast dowodu. O d d z i a ł 2. Dokumenty. Art. 262. Dokumenty, sporządzone przez władze, urzędy i osoby zaufania pubEcznego w zakresie ich działa­ nia, stanowią do wód tego, cO uczestniczące w czynności osoby oświadczyły lub co zostało urzędownie zaświadczone. Art. 263. Dokumenty publiczne, sporządzone przez wła­ dze lub urzędy państw obcych, powinny być w razie sporu co do ich au tenŁyczności uwierzytelnione przez właściwego posła lub konsula polskiego zagranicą albo przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, o ile traktaty nie stanowią inaczej. Art. 264. Dokument prywatny stanowi dowód tego,ie zawarte w nim oświadczenie pochodzi od osoby, która go podpisała. Art. 265. Dowód przeciwny co do oświadczell, złoto­ nych w dokumencie publicznym lub prywatnym, nic jest wyłą czony , jednak pom:ędzy uczestnikami czynności stwierdzonej dokumentem dowód ze świadków nie bę d zie dO I= u s zcżony przeciwko osnowie lub ponad osnO'Nę do k umentu. Art. 266. Dowód z dokumentu nie może być dQpuszczony, jeżeli obie strony temu się sprzeciwiają. Art. 267. Dokument, przedstawiony przez jedną ze stron, może służyć jako dowód na korzyść przeciwnika, choćby strona, która dokument przedstawiła, zrzekła się go następni e . Art. 268. § 1. Strona , powołująca się na dokument, powinna go złożyć sądowi w oryginale, chyba że strona przeciwna poprzestanie na odpisie, a sąd nie zażąda oryginału. § 2. Jeżeli tylko część dokumentu ma związek ze sprawą, sąd po przejrzeniu go może okazać stronie przeciwnej tylko odpowiednie ustępy z dokuraenhl. Art. 269. § 1. Każda strona na żądanie drugiej lub sądu, obowiązana je st przedstawić znajdujący s i ę w jej posiadaniu dekument, stanowiący dowód okolicznoś­ ci spornej między stronami. § 2. Stronie wolno odmówić przedstawienia dokumentu, jeżeli ujawnienie jego treś ci może nara- Nr. 112. 2403 Dziennik Ustaw. Poz. 934. zić ją samą lub jej bliskich, wskazanych w przepiSie o prawie świadka do odmowy z ezna ń, na odpowi e dzialność karną lub h ańbę, albo pociągnąć za sobą wykroczenie przeciwko tajemnicy ur zędo wej lub istotnej tajemnicy zawodow ej. Wszel a ko i w tych przypaJkach stronie nie wolno odmówić przedsta wienia dokumentu, je żeli obowiązana jest do tego z mocy prawa prywatnego lub gdy dokument wystawiony jest we wsp ólnym interesie obu stron. Art. 270. Sąd może-stoso wnie do okolicznośCi-uznać twierdzenie strony co do treści dokumentu za prawdziwe, jeżeli strona prz eci wna b e zpodstąwni e odmawia przeds tawienia dokum entu, który znajduje się w jej posiadaniu, lub k tóry w . myśl przepisó w prawa posiadać powinna , albo gdy dokument został przez nią ukryty lub zniszczony. Art. 271. § 1. Jeż e li dokument zn ajd uje się w aktach władzy, urzędu lub osoby zauf ania publicznego, wystarczy przedstawie nie uwi erzytelnionego przez nie odpisu lub wycic;.gu z dokument u. § 2. Gdy sąd uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może z.arządzić dos tarc.z.e nie tegoż na rozprawę albo przejrz enie go na miejscu przez sędziego lub przez cały skład sądu. Art. 272. Osoba trzecia, na wniosek strony, ma obowią­ zek przedstawić w oznaczonym przez sąd terminie :maj dujący się w jej posia daniu dokument na dowód okoliczności spornej międ zy stron ami, j e żeli dok ument teli należy do stron lub należy do jednej z nich i osoby trzeciej albo stanowi korespondencj ę, będą­ cą w związku z dz ia łalnością tej osoby w charakl erze pełnomocnika , komisanta, agenta lub pośredni­ ka w stosunku do którejkolwiek ze stron. scu lub z lecić sędziemu ich przejrzenie i poczynieme ni e zbędnych wyci ąg ów. Art. 276. .J eżeli s trona zaprze cza prawdz i wości dokumen tu , prz edstawionego przez stronę drugą albo zarzuca n ie zg od ność z prawdą urzęd owych zaświad­ czeń zaw ariych w dok ume ncie publicznym, obow:ą7:(~_, a jest fałsz L~ dowodni ć. Jeżeli jednak spór dotyczy pr awdzi wo ś ci ,jokumentu prywatnego, pochodzące go od inne j o'x~ 1y, a nie od strony zaprzeczaj ą cej, p r a wdz i w oś ć óokumentu udowo dnić powinna strona, k tóra chce z niego skorzystać. Art. 277. Fałszu d'owo dzić można wszelkiemi środkami dowodowemi. W szcz eg ólno ś ci badanie prawdziwoś­ ci dokumentu od bywa s i ę przez porównanie z udziałem lub bez udz ia łu bie głych charakteru pisma na zakwestjonow:.::y!'1 do kumencie z charak terelll pisma tej same j osoby na innych dokum entach, niewątpliwie p r awdziwych; w razie po,t rzeby, sąd może t e ż wziąć pod uw agę char akter p::::nu strony, ustalony w ob ecnoś ci sądu przez po dykt owanie jej szere gu wyrazów. Art. 278. Strona, która fabz lekkomyślnie zarzuciła, ulegni e kar ze grzywny do tysiąca złotych. Grzywna moż e być z więk s zona do wysokośc i l / lO części wartoś c i rz e czy lub sumy poszuki wane j z dokum entu, jeżeli wartość lub suma prz e wyższa tys iąc złotych, " c8d uzna , że za rzut był uc zyniony w złej wi erze. 'Wymi erz a j ą c grzywnę s ą d orzeknie równocze śnie , na przypadek niEmożności jej śc : ągnięcia, karę zastęp cz ego ar esztu według swego uznania, jednak ni.e ponad dwa ffiiesiące. Art. 279. Sąd może zażądać , aby dokument w języku obcym b y ł przełożony przez tłumacza przysięgłego. Art. 273. Sąd stosownie do okoliczności, po wysłuchaniu osoby trzeciej, postano wi albo oddaEć wniosek strony, albo nakazać osobie trzeciej przedstawie nie dokumentu, albo wyznaczyć stronie termin do wytoczenia przeciwko osobie trzeciej powództwa o wydanie dokumentu, gdy orzeczenie o obowiązku wydania zależv od uprzedniego ustalenia spornych okoliczności. W ostatnim przypadku sąd może zawiesić Art. 280. Sąd oceni na podstawie okoliczności poszczególnego przypadku, czy i o ile dokument zachowuje moc dowodową pomimo przekreśleń, podskrobań lub innych uszkodz e ń . postępowanie. Art. 281. Dowód ze świadków może być dopuszczony tylko wówczas, jeżeli strona do k ładnie oznaczyła fakty, które m a ją być zeznaniami stw:erdzone i wskazała św iadków ta k, aby wezwanie ich do są­ du było możliwe. Art. 282. Dowód ze świadków nie może być dopuszczo .. ny, jeżeli obie strony temu Slę sprzeciwiają. Art. 274. Strona, żądająca od przeciwnika lub od osoby trzeciej przedstawienia dokumentu, powinna szczegółowo oznaczyć ten dokument i w r azie potrzeby uprawdopodobnić, że dokument znajduje się w ich posiadaniu. Art. 275. § 1. W sprawach, dotyczących przedsiębior­ stwa handlowego lub przemysłowego, w razie powołania się jednej ze stron na ks ięgi i dokumenty przedsiębiorstwa, ksiegi te i dokumenty powinny być . przedstawio ne sa dowi, jeżeli sąd uZna wyciąg z nich za niewystarczaj ą cy . § 2. Gdy zachodzi istotna trudność w dostarczeniu ksiąg do sądu, sąd może przejrzeć je na miej- o d d z i a ł 3. Zeznania świadków. Art. 283. Dowód ze świadków jest dopuszczalny nawet w przypadkach, gdy prawo wymaga dowodu na piś­ mie, jeżeli dokument został zagubiony, zniszczony lub zabrany posiadaczowi, albo z powodu okoliczności szczególnych nie mógł być sporządzony. 2404 Dziennik Ustaw. Poz. 934. Art. 284. Świadkami nie mogą być: 1) osoby, nie zdo ln e do spostrzegania lub do komunikowania swych spostrzeżeń; 2) duchowni co do faktów, powierzonych im na spowied zi lub pod taj emnicą duchowną; 3) wojskowi i urzędnicy publ:czni, nie zwolnieni od zachowa nia taiemnicy urzędowej, o iieby zeznanie ich miało być połączone z jej naruszeniem. Art. 285. § 1. Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z w y jątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i rodz eństwa , powinowatych w tym samym stopniu oraz osób, pozostaiacych Ze stron ami w stosunk u przysposobienia', chyba ż e chodzi o uelowodnier.ie pra w stan u. Prawo odmowy z !:! znań ze strony n1'lłżonków i powinowatych trwa i po ustaniu małżellstwa. § 2. Świadek mo że odmówić odpowiedzi na zadane mu pytania, gdyby zeznanie mo gło n.arazić go lub jego bliskich, wymienionych w paragraf:e poprzedzającym, na odpowiedzialność karną , hańbę lub dotkliwą i bezp ośredn ią szkodę majątkową albo gdyby zeznanie miało być połączone z pogwałce­ niem istotnej tajemnicy zawodowej. Art. 286. Sąd, wzywając świadka, wymieni w wezwaniu nazwisko i zamies zkanie wezwane go, miejsce i czas przesłuchania, nazwiska stron i przedmiot sprawy oraz zwięzłą osnowę przepisów o karach za pogwałcenie obowiązków świadka i o wynagrodzeniu z!a stawiennictwo w sądzie. imię, Art. 287. przesłuchania Prezydenta Rzeczypospolitej sa d zwraca się do niego pisemnie o wyznaczenie miejsca i czasu prz esłucha n ia. W razie potrzeby Art. 288. osób, dotkniętych chorobą lub kalectwem, odbywa się w ich mieszkaniu, jeż eli opuścić go nie mogą. Przesłuchan i e Art. 289. Kolejnosć przesłuchania przewodniczący. Świadkowie, Nr. 112. ności zezna ll fałszywych. Jeżeli świadel< nie będzie usun ięty lub zwolniony od zeznawania, przewodniCZClCy lub jeden z sędz i ów odbierze od świadka przysięgę · Art. 292. § 1. Świadek składa przys ięgę według roty nas tęPUj 2 cej: "Przysięgam Panu Bogu Ws zechmogącemu i Wszec hwie dz ące mu , że będę mówił s z czerą prawdę, niczego nie ukryw ajac z tego . co mi jest wiadome. T ak mi, P anie Bo że , dopomóż". § 2. Os·oby wyznające relig ję chrześc.ij.ańską przysi ę gaj,! prze d krzy ż em . § 3. Os oby wy?l1?j:lCC rel i gię mojżeszową trzymają prawą rękę na torze - 2 ks. Mojżesza 20 rozdz. 7 wiers z. Art'. 293. § 1. Do form zapewn!en:a przez świadków, należ C1cy ch do wyznań niewymienionych w artykule pop rz e dzającym, że zezn a j ą prawdę, niczego nie ·· ukr yw ając, mają zastosowanie przepisy obowiązują­ ce w postępowa niu karnem. § 2. Przep:sy, doŁyczace pr zys:ęgi i jej skutk ów prawnych. mają odpowiednie zastosowanie dó zapewnienia zast ę pującego przysięgę . l Art. 294. Nie składają przys ięg i ani zapewnien ia świad· kow ie za zgodą obu stron, jako t eż małoletni do lat czternastu oraz osoby, skazane wyrokiem prawomocnym za f.ałszywe zeznanie lub k.rzywoprzysię5twO. Art. 295. § 1. Świadek składa przys;ęgę, powtarzając za sęd zią lub odczytuja,c na głos jej rotę, przyczem wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją . § 2. Niemi piśmienni składają przysięgę przez podpisanie roty. Niem.i niepiśmienni i głusi ni.epi..;· śmienni przysięgają przy pomocy b:egłego. . . § 3. Przed odebraniem przysięgi sąd uprzeGza świadka o znaczeniu tego aktu i odpowiedzialności za nieprawdziwe zeznanie. . Art. 296. VI razie powtórnego świadków oznacza którzy nie złożyli jeszcze zeznań, nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych świadków. Art. 290. § 1. Do przesłuch a nia świadka, nie władają ce: go dostatecznie językie m polskim, sąd może przybrać tłumacza . § 2. Do tłumac zów mają onpo.w ;ednie zastoscwan:e przepisy o b ie ~łych. Apl i b nt hb urzędnik sądowy może pełnić obowiązki tłumacza bez sldadania osobne; przysięgi, lecz z powołaniem się na przysięgę służbową. Art. 291 , Przed przesłuchaniem zadaie się śW'iadkowi pytania, dotyc.zące je go osoby (imię, n azwisko, wiek, wyznanie, zajęcie), oraz stosuilku do stron, tudzież uprzedza się go o prawie odmowy zeznań i o kara!· przesłuchania świadka; ­ z łożoną p.rzysięgę p ·r zypomina mu się poprzednio lub zapewnienie ją zastępujące . Art. 297. § 1. Świadek składa zeznanie ustnie, za.czyrtając od odpowi edzi na pytanie przewodniczącegó,có i z jakiego źródła jes t mu wiadome o przedmiocie prżesłuchania, poczem sędz iowie i strony mogą w tymże przedm!ocie za d awać pytania. § 2. Głus i oraz niemi składają zeznania przy zastosowa~iu sposobu, wskazanego dla złożenia przez nich przy sięgi. Art. 298. Świadkowie, których zeznania przeczą nawzajem, mogą być konfrontowani. sobie Art. 299. § 1. Zeznanie świadka, po zapisaniu do protokółu, będ zie mu odczytane i, stosownie do okolicz- Nr. 112. Dziennik Ustaw. Poz. 934, ności, na podstawie jego uwag uzupełnione lub spro- stowane. § 2. Świadek może oddalić sie z sądu nie wcześniej, jak po uzyskan iu na lo z~zwolenia przewodniczącego. Art. 300. § 1. Na wniosek strony sąd może nakazać świadkowi przedstawienie dokumentu. znajdującego się w jego posiadaniu i mającego związek z jego zeznaniem. § 2. Świadek może odmówić przedstawienia dokumentu z tych samych powodów, z jakich św i ad­ kowi wolno odmówić zeznania, a nadto z tego powodu, iż posiada dokument w imieniu osoby trzeciej. Art. 301. § 1. Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sąd skaże świadka na grzywnę do dwustu złotych, poczem wezwie go powtórnie, a w razie ponownego niestawiennictwa, skaże go na grzywnę do pięc:uset złotych i może zarządzić przymusowe sprowadzenie. § 2. Świadek w cia,gu tygodnia od daty dorę­ czenia mu poshnoNie:1ia, skazujące g o go na grzywnę, może usprawiedliwić swe n~estawiennictwo; za okoliczność, uspra wiedli v/iają ·cą niesb. wiennictwo, poczytuje się w każdym razie z.amieszkiwanie świad­ ka poza okręgiem sądu wZYNającego, o ile odległość od siedziby tegoż sądu przenosi pięćdziesiąt kilometrów. W przypadku usprawiedliwienia niest awiennictwa sąd zwolni świadka od grzywny i od prz.ymusowe,go sprowadzenia. Art. 302. § 1. Za nieuz.asadni'oną odmowę zeznań, przysi'ęgi lub zapewnienia, albo prz1edstawienia dokumentu sąd, po wysłuchaniu obecnych stwn c.o do zasadności odmowy, skaże świadka na grzywnę do pięciuset złotych. § 2. Niezależnie od powyżs z ej grzywny, sąd może, w r,azie odmowy zeznań, przysi,ęgi lub zapewnienia, nakaz.ać aresz:towanie świadka na czas nieprzekra,c.zający tygodnia. Sąd uchyli areszt, jeże­ li świadek złoży zeznania, przysięgę lub zapewnienie. albo jeżeli sprawę w danej instancji ukończono. Art. 303. § 1. Świadek ma prawo żądać zwrotu wydatków koniecznych, związ,anych ze stawiennictwem do sądu, a nadto wynagrodzenia za stratę zarobku. Pod rygorem utraty należno·ści powinien zlgłosi ć żądanie tQ niezwłocznie po wykonaniu swego ob o wiązku. Pr2'ewodniczący może przyznać świadkowi z.aliczkę na koszty podróży i na utrzymanie w miejscu przesłuchania. § 2. Na postanowienia w tym przedmiocie niema z,ażalenia. Oddział 4. Opinja biegłych. Art. 304. § 1. W przypadkach, wymagających wiadomości Sipecjalnych, sąd, po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru, może wezwać 2405 jednego lub kilku biegłych, celem zasi, ęgnięcia ich opinji. § 2. Sąd orzekający może sędziemu wyznacZ.onemu lub sądowi wezwanemu pozo s t a wić prawo wyboru biegłych . § 3. Sąd oz naczy, czyopinja ma być przedstawiona usbie, czy na p i śmie. Art. 305. Osoba, wyznaczona na biegł e~ o, może nie przy j ąć włożonego na nią ob o wiązku z prz ycz yn, jakie uprawniają świadk a do odmovvy zezn ,t ń, a nadto z po wodu przeszkody, która jej uniemożliwia wy~ danie opinji. § 2. Stronie wolno z.aż c! dać wyłączenia biegłego z przyczyn, z j,akich m oż na żądać wyłą c zc :1ia § 1. sędzie<J,o. §' 3. Po rozpocz·ęciu czynno k i bie~łego , strona może aż do ich uko l1czenió\ żądać wyłącze n ia biegłego tylko wtedy, jeżeli upr awd opodobni, że przyczyna wyłączenia nie była jej przedtem znana lub dopiew później powstała. Art. 306. § 1. Biegły składa przed rozpoczęciem czyn~ ności przysięgę według roty następ u jącej: Bogu \X!sze c hmogącemu i Wszechwiedzącemu, że powierzone mi ob o wiązki biegłego wykonam z c a łą s umienncścią i b ezsh-·onnością. Tak mi, Panie Boże, dop omóż". § 2. Osoby wyznają c e religię chrześ c ij :lńską przysięQ:ają przed krz'7żem. § 3. Osoby wyzna:ące rieH'iie m o jż es zową trzymają prawą rękę na' torze _~J2 ks. Mojże. sza 20 rozdz. 7 wiersz. § -4. Pozatem mają odpowiednie zastosO'.'1anie przepisy co do odbierania przys ię.gi od świa dków, "Przys. i,ę~am Panu Art. 307. § 1. Do form zapewnienia przez biegłych, należących do wyznań niewymienio nych VI a rtykule poprzedzającym, że obowiązki biegłego wykonają z całą sumiennośc:ą i bezstronnością, mają zastosowanie przepisy obowiązujące VI postępowaniu kar- nem. § 2. Przepisy, dotyczą c e przysięgi i jej skut· ków prawnych, mają odpowiednie zastosowanie do zapewnienia zastępującego przy s ięg ę . Art. 308. § 1. Biegły nie składa pr z ysięgi lub zapewnie· nia ją zastępującego, gdy obie strony wyrażą na to swą zgodę. § 2. Biegły sądowy stały składa przysię,gę łub zapewnienie tylko przy objęciu stanowiska. W pO e. szczególnych sprawach przypomina mu s i ę złożoną przysięgę lub zapewnienie. Art. 309. biegłemu akta sprawy i przedmiot oględzin oraz zarządzić, ażeby brał u.dział w przesłuchaniu świadków. Art. 310. § 1. Opinia biegłych powinna być opatrzona uzasadnieniem, chyba że istota rzeczy tego nie wymaga. Sa,d mo~e okazać 2406 § 2. Biegli mogą złożyć oplUję łączną. § 3. Jeżeli b:egły nie może narazie udzielić wyczerpu:jącej opinji, sąd wyznacza tex;min dodatkowy do przedstawienia opinii. Art. 311. § 1. Gdy s ąd uzna opinję wyd aną na plSlme za n i ewysta r\~ Za;=l cą, może zażąd a ć od b~egłych wyj a śni e ń nsh,ych. , § 2. W raz!e p.otrzeby sąd może zażąda ć dodatl:owej opi nii o,J tych samych lub od innych biegłych. Art. 319. Osoba trz'e cia wezwana na termin oględzin ma prawo żąuać wyr.agr od zenia narówni ze świad­ kiem, a nadto zwrotu wyda :ków połączonych z dcistarczeniem przedmiotu og~ędzin. Art. 320. Za wykroczenie przeciwko nakazom, skierowanym do osoby trz eciej, sąd może ją skazać na grzywnę do pi<,; '; mset złotych, a oględz i ny mogą być d0konane przymusowo. Art. 321. Art. 312. Za nieus~rawiedliwione niestawiennictwo, za odmo wę zło ż en i a przy2ięgi lub zapewnienia ją zastęp t:ją ce go albo odmowę złożenia, bądźopóźrtienie w złożeniu opinji są d skaże biegłego na grzywnę do pięciuset złoty ch. Art. 313. § 1. Bie.::: y ma 'p rawo żą dać wynagrodzenia za stawiennictwo do sądu i wykon aną pracę. PQd rygorem utraty n a leżnośd powinien żądanie to z1;ło­ sić przed zamkni ę ciem rozpravv'y, b ezp ośrednią poprz edza jącej roz st rzygni ęcie S1)rawy. "- ' f: 2. Przewodniczą cy mo że przyznać b i egłe­ mu uJiczkę na pokrycie wydatków. Art. 314. Do wezwania i przesłuchania biegłych mają zas tosowanie odpowiednie przepisy o świadka,ch, ieżeli przepisy niniej sz ego oddz:ału nie stanowią inacz ej, wsz ",kże przepis o przymusowem sprowadzeni\! nie będzie względem biegłego stosowany. o d ci z i a ł 5. Oględziny. Art. 315. Sąd mo że zarządzić oględziny, bez udzi~łti- lub :z: udz iał e m b ' egłych, a stosownie . do okoliczności l w p o łą czen iu z przesłuchaniem świ<idków. Art. 316. Przeprsy o obowiązku przedstawienia dokumen h.)., zn aijdu jąc eg o się u przeciwnika, mająodpo­ ~viednie zastosowanie do przedstawienia przedmiotu oględzin. Nr. 112. Dziennik Ustaw. Poz. 934. - Art. 317. § 1. Jeżeli przedmiot oględzin zna,jrd uje się w posiadaniu osoby trzeciei, a oględziny mają być dokonane w miejscu, gdzie się przedmiot zn ~, j d uje, osoba ta powinna być wez,w ana na termin . oględzin i ;obowiązana jest ułatwić dostęp do przedmibtu. § 2. Gdy osoba ta wezwana jest nadto. weharakterze świ a dka, sąd może ją zobowiązać do przyniesienia przedmiotu, jeżeli natura przedmiQttt -na to pozwala i nie jest to połączone ze znaczne-mi kOis ztami. Art. 318. § 1. Osoba trzecia w ciągu dni trzech od dorę­ czenia jej wezwania może z ważnych przyczyn żą­ dać od sądu wzywającego zaniechania oglę d zin. § 2. Przed rozpoznan;em żądania osoby trzeciej, sąd nie przystąpi do oględzin. ' Oględziny zgodą. osoby o·dbyć się mogą tylko za jeJ Art. 322. Do prot ok ółu oględzin mogą plany, rysunki lub fotograf je. być dcłączone o d d z i a ł 6. Przesłu.cha" ie stron. Art 323. § 1. Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozost ały nie wyjaśnione faki f sporne, istotne dla rozstrzygn ięc ia sprawy, sąd może dla wyświetlenia tych faktów zarządzić dowód z przesłuchania stron, z wyjątkiem przypadków. w których dowód ze świadków me jest dopusz~ czalny. § 2. Strona może być przesłuchana, chociażby strona druga nie stawiła się na posiedzenie, wyznaczone do pr z esłuchan i a, lub odmówiła zeznań. § 3. Przed przyst ąpie niem do przesłuchaJ1.ia-i 'Sąd uprzedzi strony, że powinny zeznać prawdę i że, stosownie do ' okoliczności, może być nakazane stwierdzenie ich zeznań przysięgą. Art. 324. , W sprawach osób, znajdujących Silę pod opieką, kuratelą lub nadzorem sądowym, jako też w sprawach dłużników upadłych, od uznania sądu zależy przesłuchanie bądź samej strony, bądŹ jej zastępcy tlJstawowe,go, kuratora, nadzorcy sądowego, lub zarządcy upadłośCi - bądź oboj.ga. W sprawach spółek z osobistą odpowiedzialnością wspó1riik6w można przesłuchać jed'1ego lub kilku wspólników, osob iś cie odpowiedzialnych. Art. 325. Jeżeli ż przyczyn natury faktycznej lub praw· nej naokolićzności sporne przesłuchać można jedną tylko stronę, sąd oceni, czy mimo to należy przesłu" chać tę stronę, czy dowód ten pominąć w · zupełUrości. Art. 326. § 1. Jeżeli przesłuchanie stron nie dało dostatecznego wyniku pod względem wyświetlen'a faktu spornego, sąd może przesłuchać pod przysięgą według sweg'o wyboru jedną ze stron, która była prze· słuchana bez przysięgi. , § 2. Przesłuchanie jednej ze stron pod przysięgą co do pewnego faktu, nie wY~Jucza takiegoż Dziennik Ustaw. Poz. 934. Nr. t 12. przesłuchania drugiej strony co do innego faktu spor- nego. Art. 327. Odpowiednio do fcktu, który ma być wyświe­ tlony, przesłuchan;e strony epod przysięgą może być c';ranic one do POszcz ?g6lnych twierdzeń strony, wyJ.zielony.ch z je j niezaprzysięż onych zeznań. 7 Art. 328. Zeznania, złożone przez strony, choćby pod przysięgą, sąd oceni we dług swego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materjału. Art. 329. Do przesłuchnnia, pr z ysIęgi stron i uprzedzenia o karalności fałs zywych z eznań pod przysie1ą, mają zastosowanie odpowiednie przepisy o świad­ kach. wszakże przepisy o śro,rlkach przymusowych nie będą względem stron stosowane. R o z d z i a ł III. Zabezpieczenie dowo<!ów. Art. 330. Wojno przesłuchać świadków i dokonać og1ę­ dzin bez udziału lub z udziałem biegłych nawet przed wytoczeniem powództwa w celu zabezpieczenia dowodu w następujacych przypadkach: 1) gdy zachodzi ob.wa. że prz2prowad 7 enle dowodów sianie się niewykonalnem lub zbyt utrudnionem; 2) g·dy zachodzi potrzeba u5'talenia wad aLbo wogóle właściwo ś ci rzeczy lub robót. Art. 331. Podanie o zabezpieczenie dowodu wnosi się do sądu grodzkie,go. w które'go okręgu znaiduje się przedmiot oględzin lub mieszkają świadkowie. Art. 332. Jeżeli potrzeba zabezpieczenia dowodu zachodzi w toku sprawy. po-danie o zabezpieczenie powin110 być skierowane do sądu. w którym sprawa się toczy; atoli w przypadkach niec;erpiących zwłoki może być skierowane do właśdw,e,go sądu grodzkiego. Art. 333. Podanie powinno zawierać: 1) oznaczenie przeciwnika. jeżeli jest znany; 2) wskazanie faktów. na które dowód ma być przeprowadzony, wymienienie świadków oraz przedmiotu oględzin. a w razie potrzeby i biegłych: 3) przyczyny. usprawiedliwiające żądanie zabezpieczenia dowodu. Art. 334. Zabezpie'c zenie dowodu mo ż e być bez wezwania przeCiwnika dopuszczone tylko w przypadkach szczególnie niecierpiących . zwłoki, tudżież gdy przeciwnik nie może być wskazany lub jest nieznany z miejsca pobytu. Arf. 335. Na postanowienie sądu. do'Ouszczające zabez)ieczenie dowodu, niema zażalenia. 2407 Art. 336. § 1. Sąd wzywa interesowanych na termin, wyznaczony do przeprowadzenia dowodu; jednak w przypadkach szczeg r' n:e nie cierpiących zwłoki przeprowadzenie dO\i;oclU moż~ by6 r0 7po :: z ~b nawet przed doręc z eniem wezwan ia przeciv\'oikowi. § 2. Poza tern, do postępowa nia w przedmioc ie przeprowadzenia dowo,du, m.". ją zastosowanie przepisy o przesłuchaniu świadków, ogl((dzinach i op;nji biegłych. Art. 337. § 1. Strony mają prawo wskazywać w toku sprawy przed sądem orzek a j ą cym uchybienia, popeł­ nione przy zabezpieczeniu dowodu. § 2. Sąd orzekaj ą cy może i z urzędu nakaz'lć uzupełnienie lub powtórzenie poprzedniego postępowania. Art. 338. Ża. dający za bezpieczenia ponosi pocz ąt kowo koszty postępowania w przedmiocie zabezpi ecze nia dowodu. co nie przes ąd za późniejs i; ego rozstrzygnię­ cia o kosztach przez sąd orzekający. D z i a ł IV. Orzeczenia sądowe. Rozdział I. Wyro!d. Art. 339. Gdy po zamknięciu rozprawy sąd u zna, że sprawa jest d9s'atecz.nie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygn ię cia stosunku spornego, wyd a je wyrok. Zasadzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodz ~ e okoliczność, że stało się ono wymagalnem w toku sprawy. Art. 340. § 1. Na wniosek powoda, sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli dostatecznie wyjaśniona jest do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub niektóre z żądań pozwu: to samo dotyczy po',vództwa wzajemnego. § 2. Na teij samej podstawie sąd może wydać wyrok częściowy, rozstrzyga jac co do całości. żąda­ nia pozwu głównego lub wz.ajemnego. Art. 341. § L Sąd, uznając roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie. może wydać wyrok wstępny tyIkoco do samej zasady. co do spornej zaś wysokości żądapia zarządzić bądź dalszą rozprawę, bądź jej odroczenie. . § 2. W razie zarządzenia dalszej ro zprawy, wyrókco do · wysokości żądania, jak rÓWlllez roz strzygilięc:e co do kosztów może zapaść dopiero po uprawomocnieniu się wyroku wstępnego . . § 3. Od zarządzenia dalszej rozprawy lub odroczenia niema śr,odka odwoławczego. Art. 342. Sąd nie ma prawa wyrokować co do rz eczy, która nie była przedmiotem żądania, ani zasądzać ponad żądanie. 2408 __._-_.. ... _. _--.-_ ... ~ -- Nr. 112. Dziennik Ustaw. Poz. 934. _. - -------------- Art. 343. Jezeli w sprawie o szkody i straty lub o dochody sąd uzna, że ścisle udowodnienie wysokości ż~dania jest n :e możliwe lub nader utrudnione, wówczas może w wyroku zas adz ić odpowiednią sumę wdług swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Art. 344. W przypadk?ch prawem przewidzianyell sąd stosuje normy prawa zwyczajowego skutkiem powołania się strony, o ile normy te są sądowi ?:nane lub zostały w toku po s tępowania stwierdzone. Art. 345. § 1. Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania prawa obcego, sąd zasięgnie opinji Ministra Spraw:edliwaści, o ile prawo to nie jest sądowi znane, albo nie zostało stwierdzone w toku postępowania. § 2. To samo dotyczy stwierdzenia wzajjemności w stosunku do obcego państwa. Art. 346. Wyrok może być wydany jedynie przez sę­ dziów. przed którymi odbyła się rozprawa, poprzedzająca bezpo śre dnio wydanie wyr.oku. Art. 347. § 1. Wyrok wyda--y będzie po O1C)aWnej naradzie sędziów. Narada ob:::jrnuje dyskusję oraz gło­ sowanie nad mającem z,apaść orzeczeniem sądu. § 2. Przewodn~czący zbiera głosy sędziów według ich starszeństwa służbowego, poczynając od najmłods'zego, SLtm zaś głosuje ostatni. Spralwozdawca, je ż eli jest wyznaczony, gło s uje pierwszy. Wyrok zapada większo ś cią głosów; w braku większ.ości, przeważa zdanie przewodniczące~o. Sędzia, który przy głosowaniu nie zgodz:ł się z większością, może zIozyć swoje zdanie odrębne z uzasadnieniem. § 3. Sentencję wyroku podpisują wszyscy sę­ dziowie. Art. 348. Sentencja wyroku powinna zawierać wymienienie sądu, nazwiska sędz : ów, protokólanta i prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, wymienienie stron i oznaczenie przedmiotu sprawy, wreszcie rozstrzygnięcie sądu o żądaniach stron. Art. 349. § 1. Prz ewo dnicz ą cy ogł a. sza sentencję wyroku publicznie przez jej odczytanie. Ogłoszenia nie wstrzymuje nieo becność stron. § 2. \// sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogł oszenie se:ltencji na czas do dwóch tygo dn i. Datę ogło szen ia sentencji należy obwieścić n i ezwłocznie po z amk nięciu rozprawy. Sentencję ogłasza prze- lego zażądała przed upływem tygodnia od ogłosze­ nia sentencji. Sporządzenie uzasadnienia naicżydo sędz : ego sprawozd a v:cy, a gdy n:e był wyznaczony - do sędzi~go, kt6remu przewodniczący n?zprawy to poruczy. Art. 351. \Y/yrok z uzasadn:cni em ponad to, co obejmuje senter: cja, 7awicra powody rozstrzygl'lięcia, a mianO 'Nic;e Ilstc lenie jego po dstawy faktycznej przez wskazanie faktów, które sqd uznał za udowodnione, i dowodów, na jal{ich si ę opa rł, oraz wY1ąsmenie podstawy prawnej wyro:m z przy toczeniem przepisów prawa. Art. 352. Wyrok podp i sują sędziowie, którzy brali udział w jego wydaniu. Gdyby którykolwiek z sęd z iów nie mógł podpisać wyroku, przewodniczący lub najstarszy służbą sędzia zaznacza na wyroku przyczynę braku podpisu. Art. 353. Wyrok obowiązuje sąd od chwili ogłoszenia sentencji, a gdy ogłos z e ni a nie było, od chwili podpisania wyroku z uzasadnieniem. Art. 354. § 1. \Vypis wyroku z uzasadnieniem powinien z urzędu doręczony stronom we wszystkich siPrawach, w których występuje Prokuratorja Generalna. Pozatern doręcza się go tylko stronic, która we właściwym terminie zażądała jego sporządzenia. S 2. Sekretarz sądu podpisuje wypisy wyroków, jak również odpisy całego wyroku lub tylko jego sentencji, które mogą być wydawane na żąda­ nie i na koszt strony. być R o z d z i a ł II. Natychmiastowa wykonalność wyroków. Art. 355. Na wniosek powoda sąd nada wyrokowi przy jelgo wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w cał'ości lub w części w następujących przypadkach: 1) jeżeli zasądza żądanie pozwu w całości lub w części na podstawie uZ'lloania ze strony pozwanego; 2) Ijeżeli zasądza alimenty lub wynagrodzenie za pracę; 3) jeżeli opóźnienie uniemożliwiłoby lub znacznie utrudniło wykonanie wyroku, albo naraziło powoda na straty; 4) jeżeli wyrok jest zaoczny; 5) jeżeli wyrok za.padł w sprawie, która według przepisów kodeksu może być rozpoznana przez wydział handlowy; 6) jeżeli wyrok zapadł w sprawie z wekslu, czeku lub dokumentu plf-blicznego. wodniczący. Art. 350. \'V'yrok z u zasadni enie m powinien być wciągu dwóch tygodni sporządzony na piśmie, jeżeli strona Art. 356. § 1. Sąd może uzaleznić natychmiastową wywyroku od złożenia przez powoda stosownego zabezpieczenia. konalność Nr. 112. Dziennik Ustaw. Poz. 934. 2409 § 2. Zabezpieczeni