Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 lipca 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: technik awionik, technik budo

Dziennik Ustaw Nr 167 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.08.12 15:22:56 +02'00' — 9745 — Poz. 998 998 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 4 lipca 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: technik awionik, technik budownictwa okrętowego, technik eksploatacji portów i terminali, technik logistyk, technik mechanik lotniczy, technik mechanik okrętowy, technik nawigator morski, technik spedytor i technik żeglugi śródlądowej Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje: 3) technik eksploatacji portów i terminali — symbol cyfrowy 342[03]; 4) technik logistyk — symbol cyfrowy 342[04]; .go § 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 2) technik budownictwa okrętowego — symbol cyfrowy 311[05]; 1) technik awionik — symbol cyfrowy 314[06]; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji 6) technik mechanik okrętowy — symbol cyfrowy 314[03]; 7) technik nawigator morski — symbol cyfrowy 314[01]; 8) technik spedytor — symbol cyfrowy 342[02]; 9) technik żeglugi śródlądowej — symbol cyfrowy 314[02]. ww w. rcl rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705, z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 112, poz. 654, Nr 139, poz. 814 i Nr 149, poz. 887. 5) technik mechanik lotniczy — symbol cyfrowy 314[05]; 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—9 do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Dziennik Ustaw Nr 167 — 9746 — Poz. 998 v.p l Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 lipca 2011 r. (poz. 998) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK AWIONIK SYMBOL CYFROWY 314[06] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki, elektroniki, techniki cyfrowej, automatyki lotniczej oraz mechaniki technicznej, termodynamiki, aerodynamiki i mechaniki lotu; 18) dobierać i stosować środki bezpieczeństwa podczas wykonywania prac na statku powietrznym i w warsztatach; 19) określać wpływ zjawisk elektromagnetycznych na obsługę systemów elektronicznych statku powietrznego; .go 2) klasyfikować statki powietrzne według rozwiązań konstrukcyjnych i przeznaczenia; 17) wykonywać proste operacje montażowe, obsługowe i naprawcze awioniki statku powietrznego na podstawie dokumentacji technicznej; 3) odczytywać i wykonywać schematy logiczne, ideowe, blokowe, montażowe oraz szkice i rysunki techniczne układów oraz instalacji elektrycznych i elektronicznych występujących w sprzęcie lotniczym; 4) określać właściwości oraz zastosowanie materiałów używanych w awionice; 5) mierzyć wielkości elektryczne i nieelektryczne oraz interpretować i interpolować wyniki pomiarów; 21) wypełniać dokumentację wykonawczą procesów produkcyjnych i obsługowych; 22) korzystać ze specjalistycznych programów komputerowych stosowanych w lotnictwie; 23) oceniać wpływ środowiska pracy na jakość wykonywanej pracy zawodowej; 24) współdziałać w zespole oraz samodzielnie podejmować decyzje w warunkach izolacji i niepełnej informacji; w. rcl 6) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej i mechanicznej, z zastosowaniem elektronarzędzi i narzędzi pneumatycznych; 20) dobierać i stosować urządzenia pomiarowe oraz oceniać ich stan techniczny; 7) wykonywać połączenia rozłączne i nierozłączne elementów elektrycznych i elektronicznych oraz prostych elementów mechanicznych; 8) posługiwać się dokumentacją technologiczną, eksploatacyjną i obsługi sprzętu lotniczego, sporządzoną w języku polskim i angielskim; 9) klasyfikować elementy i podzespoły wchodzące w skład awioniki statków powietrznych według ich przeznaczenia, zasady działania i budowy; 25) posługiwać się językiem angielskim w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 26) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 29) kierować zespołem pracowników; 11) korzystać z dokumentacji technicznej montażu, użytkowania i obsługi technicznej awioniki statków powietrznych, opracowanej w języku polskim i angielskim; 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; ww 10) identyfikować procesy korozyjne zachodzące w sprzęcie lotniczym oraz usuwać korozję i zapobiegać jej powstawaniu; 12) użytkować, konserwować i przechowywać urządzenia pomocnicze służące do obsługi statków powietrznych; 13) określać elektroniczne, cyfrowe i analogowe systemy statku powietrznego; 14) określać wyposażenie nawigacyjne statków powietrznych; 30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 32) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 33) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 15) diagnozować stan elementów, układów i urządzeń wchodzących w skład awioniki statku powietrznego; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik awionik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 16) posługiwać się aparaturą kontrolno-pomiarową do oceny stanu technicznego awioniki; 1) realizacji i dokumentowania planowej obsługi technicznej awioniki; — 9747 — 2) stosowania procedur lokalizacji niesprawności w awionice i instalacjach elektrycznych statków powietrznych, z wykorzystaniem dokumentacji technicznej przeznaczonej do tego celu, oraz dokumentowania tych procesów; 3) określania zdatności do dalszej eksploatacji urządzeń i elementów wyposażenia awioniki statku powietrznego; 4) montażu i demontażu elementów awioniki oraz dokumentowania tych procesów; 5) udziału w przygotowaniach statków powietrznych do obsługi technicznej. II. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: PODSTAWY WIEDZY LOTNICZEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) stosować systemy liczbowe dziesiętne, dwójkowe, ósemkowe, szesnastkowe oraz umieć przeliczać je z systemu dziesiętnego na dwójkowy, ósemkowy, szesnastkowy i odwrotnie; 2) stosować logarytmy naturalne i dziesiętne; 3) obliczać równania liniowe i równania II stopnia; 4) obliczać współrzędne prostokątne i biegunowe; 5) rozróżniać stany skupienia i określać ich parametry i zmiany; .go Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik awionik jest zgodna z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie nieprzerwanej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zezwoleń udzielanych instytucjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania (Dz. Urz. UE L 315 z 28.11.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 7, str. 541, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem nr 2042/2003/WE”, w zakresie przygotowania zawodowego personelu poświadczającego obsługę statków powietrznych. Poz. 998 v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 7) obliczać środki masy (ciężkości); 8) obliczać naprężenia rozciągające, ściskające, zginające, tnące i skręcające; 9) obliczać siłę tarcia; 10) obliczać gęstość i ciężar właściwy oraz lepkość płynów; 11) interpretować i stosować prawo Bernoulliego; 12) obliczać ciśnienie statyczne, dynamiczne, całkowite oraz liczby Macha; w. rcl Treści kształcenia zawarte w blokach programowych odpowiadają wymaganiom niezbędnym do uzyskania licencji uprawniającej do poświadczania obsługi statków powietrznych, wprowadzonej załącznikiem III do rozporządzenia nr 2042/2003/WE. Załącznik ten i wprowadzona na jego podstawie licencja zwane są dalej odpowiednio „przepisem i licencją PART-66”. Dla zawodu technik awionik właściwą jest licencja PART-66, kategorii B2. 6) obliczać siły, momenty i pary sił oraz przedstawiać je jako wektory; Zasady zatwierdzania standardów szkół i organizacji prowadzących kształcenie osób ubiegających się o wydanie licencji PART-66 określa załącznik IV do rozporządzenia nr 2042/2003/WE, zwany dalej „przepisem PART-147”. ww Zasady zatwierdzania standardów organizacji obsługi technicznej statków powietrznych, mających także uprawnienia do prowadzenia kształcenia praktycznego osób ubiegających się o wydanie licencji PART-66, określają załączniki I i II do rozporządzenia nr 2042/2003/WE, zwane dalej odpowiednio „przepisami PART-M i PART-145”. Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) podstawy wiedzy lotniczej; 2) statki powietrzne i ich zespoły napędowe; 3) awionika statków powietrznych; 4) środowisko pracy i przepisy lotnicze; 5) podstawy działalności zawodowej. 13) wyjaśniać pojęcia: ciepło, pojemność cieplna, ciepło właściwe, ciepło parowania, ciepło spalania, wymiana ciepła, rozszerzalność objętościowa; 14) stosować pierwsze i drugie prawo termodynamiki; 15) wyjaśniać pojęcia: ruch jednostajny prostoliniowy, ruch obrotowy, ruch okresowy, wahadłowy, drgania harmoniczne, rezonans; 16) wyjaśniać pojęcie sprawności układów mechanicznych stosowanych w konstrukcjach lotniczych; 17) wyjaśniać pojęcia: ruch falowy, fale mechaniczne, sinusoidalny ruch falowy, zjawiska interferencji, fale stojące; 18) wyjaśniać pojęcia: dźwięk, prędkość dźwięku, zjawisko Dopplera; 19) wyjaśniać prawa odbicia i załamania światła w różnych ośrodkach; 20) przeliczać jednostki miar między różnymi układami metrycznymi; 21) stosować pojęcia matematyczne i fizyczne do opisywania zjawisk dotyczących mechaniki lotu statków powietrznych, budowy, działania oraz obsługi urządzeń i podzespołów wchodzących w skład awioniki; 22) posługiwać się terminologią z zakresu elektrotechniki w języku polskim i angielskim; — 9748 — 23) charakteryzować podstawowe zjawiska zachodzące w polu elektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym; 24) stosować podstawowe prawa elektrotechniki do obliczania obwodów elektrycznych prądu stałego i przemiennego występujących na statkach powietrznych; 25) wyjaśniać zasady działania i bezpiecznego użytkowania maszyn i urządzeń elektrycznych oraz ich zabezpieczeń; 26) wyjaśniać działanie maszyn prądu stałego i przemiennego oraz zasady sterowania parametrami ich pracy; 45) interpretować krzywą biegunową profilu skrzydła samolotu; 46) wyjaśniać zasady określania granicznych parametrów lotu statku powietrznego, a w szczególności przeciągnięcia i kryzysu falowego na powierzchni skrzydła; 47) określać wpływ zjawisk elektromagnetycznych i wyładowań elektrostatycznych na użytkowanie systemów elektronicznych statku powietrznego; 48) wyjaśniać współzależność siły nośnej, siły oporu, siły ciężkości oraz siły ciągu w typowych stanach lotu; 49) znać podstawowe wzory mechaniki lotu do obliczania sił działających na statek powietrzny; 50) rozróżniać rodzaje prędkości w odniesieniu do prędkości dźwięku oraz liczby Macha; .go 27) wyjaśniać działanie elementów elektronicznych i charakteryzować ich parametry; Poz. 998 v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 28) wyjaśniać działanie i zastosowanie układów scalonych; 29) wyjaśniać budowę i sprawdzać działanie serwomechanizmów elektrycznych; 30) wyjaśniać działanie przetworników: analogowo-cyfrowego i cyfrowo-analogowego; 51) określać rodzaje czynników warunkujących stateczność i sterowność statku powietrznego. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 31) identyfikować sygnały elektryczne na poszczególnych wyprowadzeniach analogowych układów scalonych; 1) systemy numeryczne: dwójkowy, ósemkowy i szesnastkowy oraz wzajemne przeliczanie z systemem dziesiętnym; 32) charakteryzować zasady propagacji fal elektromagnetycznych; 2) logarytmy naturalne i dziesiętne; 3) równania liniowe i równania II stopnia; w. rcl 33) charakteryzować schematy obwodów logicznych stosowanych na statkach powietrznych; 34) wyjaśniać zastosowanie oraz identyfikować multipleksery w schematach logicznych; 35) wyjaśniać działanie i zastosowanie światłowodów w systemach statku powietrznego i w technice giroskopowej; 36) identyfikować podstawowe rodzaje wyświetlaczy stosowanych na statkach powietrznych (CRT, LED, LCD); 37) wyjaśniać zastosowania laserów w giroskopach lotniczych; 38) identyfikować typowe elektroniczne systemy statku powietrznego; ww 39) charakteryzować podstawowe właściwości oraz identyfikować materiały stosowane do budowy statków powietrznych; 40) charakteryzować właściwości kompozytów i materiałów niemetalowych najczęściej stosowanych w lotnictwie; 41) wyjaśniać istotę i przyczyny korozji oraz podatność materiałów na korozję; 42) dobierać i posługiwać się narzędziami ręcznymi i mechanicznymi; 43) dobierać i stosować materiały do obsługi urządzeń awioniki statku powietrznego; 44) wyjaśniać istotę powstawania sił aerodynamicznych i zależności między nimi; 4) proste konstrukcje geometryczne i odwzorowania graficzne, zależności trygonometryczne, współrzędne prostokątne i biegunowe; 5) właściwości fizyczne materii, związki chemiczne oraz stany skupienia; 6) siła, moment siły i para sił; 7) środek masy (ciężkości); 8) elementy teorii naprężeń i odkształceń: rozciąganie, ściskanie, ścinanie i skręcanie; 9) tarcie i jego rodzaje, współczynnik tarcia; 10) właściwości płynów: ciężar właściwy, gęstość, lepkość, opór przepływu; 11) prawo Bernoulliego, ciśnienie statyczne, ciśnienie dynamiczne oraz całkowite; 12) ruch: jednostajny prostoliniowy, obrotowy, okresowy i wahadłowy, podstawy teorii drgań; 13) pojęcie sprawności mechanicznej; 14) siła, praca, moc, energia (potencjalna, kinetyczna i całkowita), sprawność; 15) pęd, impuls siły, zachowanie pędu oraz zasada stateczności; 16) definicja ciepła, pojemność cieplna, ciepło właściwe, wymiana ciepła i rozszerzalność objętościowa; 17) termometry i skale temperatur; 18) pierwsze i drugie prawo termodynamiki; Dziennik Ustaw Nr 167 — 9749 — Poz. 998 46) budowa i działanie tranzystorów PNP i NPN, testowanie i zastosowanie tranzystorów; 20) właściwości światła, prawa odbicia i załamania światła; 47) obwody zintegrowane, działanie i funkcje wzmacniacza operacyjnego, działanie i metody łączenia stopni wzmacniacza; 21) istota ruchu falowego, fale mechaniczne, interferencja, fale stojące; 22) powstawanie dźwięku, prędkość dźwięku, natężenie i wysokość dźwięku, zjawisko Dopplera; 23) struktura atomów, molekuł, jonów i związków chemicznych; 24) molekularna struktura przewodników, półprzewodników i izolatorów; 25) terminologia z zakresu elektrotechniki; 27) wytwarzanie energii elektrycznej, łączenie ogniw; 28) obwody prądu stałego i ich obliczanie, prawo Ohma, pierwsze i drugie prawo Kirchhoffa; 29) potencjometry i reostaty; 48) opis i zastosowanie obwodów drukowanych; 49) stosowanie pojęć: obwód zamknięty, obwód otwarty, dalsza obróbka, serwomechanizm, analogowy przetwornik, zero, tłumienie, sprzężenie zwrotne, strefa nieczułości; 50) rodzaje rysunków technicznych, wykresy i rzuty; 51) lotnicze i inne stosowane normy wraz z ISO, AN, MS, NAS i MIL; 52) specyfikacja 100 amerykańskiego Stowarzyszenia Transportu Lotniczego (ATA); .go 26) statyczna energia elektryczna, przewodzenie energii elektrycznej; v.p l 19) prawa przemiany gazów i ich wykorzystanie w lotnictwie; 30) rezystancja, rezystory stałe i nastawne, termistory i warystory, budowa i zastosowanie; 31) budowa i działanie mostka Wheatstone’a; 54) układy lotniczych przyrządów elektronicznych w kabinie statków powietrznych; 55) dane analogowe i dane cyfrowe, działanie i zastosowanie konwertorów; 56) działanie i wykorzystanie magistrali danych w systemach stosowanych na statkach powietrznych; w. rcl 32) obliczanie mocy, pracy i energii prądu elektrycznego, rozpraszanie mocy przez rezystor; 53) budowa, działanie i zastosowanie następujących części składowych łączy synchronicznych: przeliczniki, dyferencjały, transformatory E i I, nadajnik indukcyjny, nadajnik kapacytacyjny, nadajnik synchroniczny; 33) kapacytancja, działanie, budowa i testowanie kondensatorów; 34) właściwości magnesu, magnetyzacja i demagnetyzacja, budowa i działanie elektromagnesów; 57) obwody logiczne, interpretacja schematów logicznych, określenie powszechnie stosowanych symboli; 35) siła magnetoelektryczna, reluktancja natężenia komercyjnego, prądy wirowe; 58) działanie, układ i interfejsy głównych części składowych mikrokomputera wraz z systemami magistrali, działanie systemów archiwizacji danych; 36) indukcyjność, prawo Faradaya, prawo Lenza, podstawowe zastosowania cewki indukcyjnej; 59) działanie i funkcje mikroprocesorów oraz ich elementów składowych; 37) teoria silnika prądu stałego i prądnicy; 60) działanie i funkcje koderów i dekoderów; 38) teoria prądu przemiennego; 61) działanie, stosowanie i identyfikacja multiplekserów i demultiplekserów; 39) obwody rezystancyjne (R), pojemnościowe (C) i indukcyjne (L); ww 40) budowa i zasada działania transformatorów, obliczanie mocy, autotransformatory; 41) działanie i zastosowanie filtrów dolnoprzepustowych, górnoprzepustowych, środkowoprzepustowych i środkowozaporowych; 42) prądnice prądu przemiennego, alternatory jednofazowe, dwufazowe i trójfazowe; 43) silniki prądu przemiennego, metody sterowania prędkością i kierunkiem obrotów; 44) właściwości, budowa, oznaczenie i zastosowanie diod w obwodach, parametry diod; 45) części składowe, właściwości i symbole tranzystorów; 62) stosowanie techniki światłowodowej na statkach powietrznych; 63) zasady działania elektronicznych monitorów ekranowych stosowanych na statkach powietrznych; 64) typowe elektroniczne i cyfrowe systemy stosowane na statkach powietrznych; 65) zasady postępowania z urządzeniami wrażliwymi na wyładowania elektrostatyczne; 66) oprogramowania do lotów i możliwe katastroficzne skutki wprowadzania niezatwierdzonych zmian; 67) wpływ środowiska elektromagnetycznego na obsługę techniczną systemów elektronicznych statków powietrznych; — 9750 — 68) charakterystyka, właściwości i identyfikacja stopów żelaza oraz metali nieżelaznych i ich stopów stosowanych do budowy statków powietrznych oraz badanie wyrobów żelaznych i metali nieżelaznych w celu określenia: twardości, wytrzymałości na rozciąganie, zmęczenie i udarność; 69) kompozyty i niemetale stosowane do budowy statków powietrznych, charakterystyka, właściwości i identyfikacja powszechnych kompozytów i niemetali, innych niż drewno, używanych do budowy statków powietrznych, spoiwa i uszczelniacze; Poz. 998 1) klasyfikować statki powietrzne według rozwiązań konstrukcyjnych i przeznaczenia; v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 2) wyjaśniać systemy identyfikacyjne przekroju konstrukcyjnego i strefowego statku powietrznego; 3) wyjaśniać działanie układu sterowania w kanale poprzecznym, podłużnym i kierunkowym statku powietrznego; 4) charakteryzować układy konstrukcyjne oraz wyjaśniać zasady działania silnika turboodrzutowego i turbośmigłowego; 5) charakteryzować cechy statku powietrznego jako obiektu automatycznej regulacji, wyjaśniać działanie urządzeń mechanizacji skrzydła; 71) elementy połączeń i ich stosowanie na statkach powietrznych: śruby, śruby dwustronne, wkręty, zatrzaski, nity; 6) wyjaśniać zasadę pracy wirnika nośnego (wiropłatu) i stabilizacji ruchu śmigłowca; .go 70) rodzaje, przyczyny korozji i ich identyfikacja, podatność na korozję, zapobieganie korozji; 72) rodzaje rur sztywnych i giętkich oraz ich złączy stosowanych na statkach powietrznych; 7) wyjaśniać działanie układu automatycznego sterowania wirnikiem nośnym; 73) rodzaje sprężyn, materiały, właściwości i ich zastosowanie na statkach powietrznych; 8) rozróżniać rodzaje lotniczych przewodów sztywnych i miękkich oraz ich złączy; 74) rodzaje łożysk, ich budowa i zastosowanie; 9) rozróżniać stosowane na statku powietrznym: przewody elektryczne, łącza i ich kody identyfikacyjne; 75) rodzaje przekładni i ich zastosowanie na statkach powietrznych; 10) wyjaśniać zasady działania zintegrowanych magistrali danych w systemach statku powietrznego; w. rcl 76) linki sterowe, budowa, części składowe i zastosowanie na statkach powietrznych; 77) wymiary graniczne, luzy, tolerancje; 78) wykresy instalacji elektrycznej i schematy ideowe; 79) rodzaje, budowa i zastosowanie przewodów elektrycznych oraz ich złączy, techniki ochrony instalacji elektrycznej: wiązanie przewodów i wsparcie wiązki przewodów, techniki koszulek ochronnych wraz z obwojem obkurczania cieplnego, ekranowanie; 80) techniki badania nieniszczącego wraz z metodami penetrantu, radiograficzną, prądów wirowych, ultradźwiękową i boroskopową, techniki wykrywania i usuwania usterek; 81) właściwości atmosfery; 82) zdarzenia nadzwyczajne, badanie po uderzeniu pioruna oraz penetracja HIRF; ww 83) podstawy aerodynamiki; 11) dobierać przyrządy do wykonywania pomiarów elektrycznych; 12) korzystać z rysunków i schematów awioniki; 13) odczytywać i interpretować dane zawarte w tabelach rysunków; 14) łączyć, izolować i testować ciągłość przewodzenia instalacji elektrycznej statku powietrznego; 15) sprawdzać zabezpieczenie przewodów i wiązek oraz ich mocowanie na statku powietrznym; 16) łączyć przewody elektryczne techniką połączeń termokurczliwych, obciskaniem na gorąco, oplotów oraz ekranować; 17) lutować przewody (lutowanie miękkie) i dokonywać kontroli złącz lutowanych; 18) określać ogólne zasady obsługi statku powietrznego i jego konserwacji podczas postoju; 84) mechanika lotu statku powietrznego; 19) stosować kontrolę wykonanej obsługi; 85) sterowanie statkiem powietrznym; 20) stosować normy lotnicze przy doborze śrub, kołków i wkrętów stosowanych na statkach powietrznych; 86) loty z dużymi prędkościami; 87) stateczność i sterowność statków powietrznych; 88) aerodynamika wiropłatu. BLOK: STATKI POWIETRZNE I ICH ZESPOŁY NAPĘDOWE 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 21) korzystać z norm lotniczych, a w szczególności: ISO, AN, MS, NAS i MIL, w tym w języku angielskim; 22) wyjaśniać ogólne zasady działania systemów sterowania statkiem powietrznym w locie (ATA 27); 23) stosować środki bezpieczeństwa przy wykonywaniu prac w obsłudze statków powietrznych. — 9751 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: Poz. 998 6) dobierać i posługiwać się sprzętem podstawowym do sprawdzania awioniki; v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 7) opisywać rozmieszczenie i układ oraz funkcje przyrządów w kabinie pilotów; 1) klasyfikacja statków powietrznych według konstrukcji i przeznaczenia; 8) stosować procedurę testowania autopilota; 2) systemy i instalacje statków powietrznych; 9) wyjaśniać działanie systemu automatycznej regulacji mocy silnika; 3) układy sterowania statków powietrznych; 4) zespoły napędowe statków powietrznych; 5) silniki turbinowe; 10) wyjaśniać połączenie systemów nawigacyjnych z autopilotem i działanie układów zarządzania lotem (FMS); 11) określać systemy automatycznego lądowania i ich elementy; 6) przyrządy silnikowe; 12) wyjaśniać działanie systemów łączności VHF, HF i ACARS; .go 7) przewody i połączenia elektryczne stosowane w statkach powietrznych; 8) lutowanie i badanie złącz lutowanych; 13) wyjaśniać działanie radiolatarni znakujących (MKB); 9) urządzenia do ogólnej kontroli elektroniki lotniczej; 14) wyjaśniać działanie urządzeń i systemów radionawigacyjnych: VOR, ADF, DME, RNAV; 10) elementy teorii eksploatacji i obsługi technicznej; 11) obsługa i przechowywanie statku powietrznego; 15) wyjaśniać działanie antykolizyjnego systemu ostrzeżeń w ruchu lotniczym (TCAS); 16) wyjaśniać działanie transpondera i wtórnego radaru nadzoru ruchu lotniczego; 12) ważenie i określanie położenia środka ciężkości statku powietrznego; 17) wyjaśniać działanie radaru dopplerowskiego; 13) techniki montażu, demontażu elementów statku powietrznego; 19) wyjaśniać zasady działania i wykorzystania systemów GPS i GLONASS; 14) badanie i naprawa uszkodzonych elementów; 20) testować radiowysokościomierz (LRRA); 15) rodzaje korozji, zabezpieczania przeciwkorozyjne, usuwanie korozji; 21) testować radiokompas; 16) dokumentacja eksploatacyjna i obsługowa statków powietrznych; 23) montować akumulator na statku powietrznym i oceniać jego działanie; 17) procedury i realizacja obsługi technicznej statków powietrznych; 24) testować instalacje zasilania prądem stałym (DC) i prądem przemiennym (AC) oraz zasilania awaryjnego; w. rcl 18) diagnozować działanie radaru pogodowego; 18) środki bezpieczeństwa w obsłudze statków powietrznych. BLOK: AWIONIKA STATKÓW POWIETRZNYCH 1. Cele kształcenia ww Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) odczytywać rysunki techniczne elementów konstrukcji i podzespołów statków powietrznych oraz opisy w języku angielskim; 22) diagnozować działanie radiostacji pokładowych; 25) testować przetwornice, transformatory, prostowniki i regulatory napięć; 26) sprawdzać elementy zabezpieczenia obwodów; 27) wyjaśniać wymagania dotyczące elektronicznego sprzętu awaryjnego; 28) klasyfikować przyrządy pokładowe (ATA 31); 29) diagnozować działanie systemów pomiarowych: Pitota i Prandtla; 2) odczytywać schematy blokowe, logiczne, ideowe i montażowe instalacji i podzespołów wchodzących w skład awioniki; 30) diagnozować działanie przyrządów zasilanych z instalacji powietrznych (wysokościomierz, prędkościomierz, wariometr, machometr, ciśnieniomierz); 3) sprawdzać łączenia instalacji elektrycznej statku powietrznego; 31) testować przyrządy giroskopowe (wskaźnik ślizgu, girobusola, sztuczny horyzont); 4) stosować technikę wykrywania i usuwania usterek awioniki; 32) obsługiwać rejestrator parametrów lotu; 5) określać rodzaje kanałów sterowania automatycznego (kierunku, przechylenia, pochylenia); 33) testować systemy ostrzegania o niesprawnościach elementów statku powietrznego oraz centralny system ostrzegawczy; — 9752 — 34) testować systemy oświetlenia statku powietrznego; 35) wyjaśniać działanie oraz funkcje centralnego pokładowego komputera obsługowego; Poz. 998 12) radiolatarnie ogólnokierunkowe VOR; 13) radiokompas (ADF); v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 14) przyrządowy system lądowania (ILS); 36) wyjaśniać działanie systemu wprowadzania danych do komputera pokładowego zarządzania lotem oraz wykorzystanie biblioteki elektronicznej danych nawigacyjnych; 15) system pomiaru odległości (DME); 37) wyjaśniać zasady monitorowania stanu technicznego statku powietrznego; 18) system nawigacji RNAV; 38) wyjaśniać działanie elektronicznego sterowania zespołem napędowym i systemami paliwowymi (FADEC); 20) radiowysokościomierz (LRRA); 39) testować system wskazań parametrów pracy silnika; 22) inercyjny system nawigacyjny; 16) system nawigacyjny (VLF/Omega); 17) systemy dopplerowskie; 19) system GPS oraz GLONASS; 21) transponder; 23) układ antykolizyjny (TCAS); .go 40) wyjaśniać zasadę działania urządzeń: nawigacyjnych, kontroli ruchu lotniczego, antykolizyjnych; 41) wyjaśniać zasadę działania radarów i systemów radarowych; 42) wyjaśniać technikę demontażu i ponownego montażu elementów awioniki; 43) stosować procedury obsługowe awioniki statku powietrznego; 25) system komunikacji ARINC; 26) źródła, regulacja, obwody zasilania energią elektryczną instalacji i awioniki statku powietrznego (ATA 24); 27) sprzęt i wyposażenie statku powietrznego (ATA 25); 28) sterowanie lotem (ATA 27); 29) systemy przyrządów pokładowych (ATA 31); w. rcl 44) planować obsługę techniczną awioniki; 24) radar pogodowy; 45) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) rysunki techniczne elementów konstrukcji i podzespołów statków powietrznych oraz opisy w języku angielskim; 30) urządzenia i układy pomiaru ciśnienia; 31) układy pomiarowe Pitota i Prandtla; 32) wysokościomierze, mierniki prędkości pionowej; 33) mierniki prędkości lotu i machometry; 34) układy ostrzegawcze wysokościowe; 35) komputery pokładowe z danymi przebiegu lotu; 36) zasady pracy przyrządów giroskopowych; 2) schematy blokowe, logiczne, ideowe i montażowe instalacji i podzespołów wchodzących w skład awioniki; 37) sztuczne horyzonty; 3) struktury systemów awioniki; 39) busole giroskopowe; 4) podstawy automatycznego sterowania lotem statku powietrznego; 40) pokładowe przyrządy elektroniczne; ww 5) systemy automatycznej regulacji mocy silników samolotu; 6) systemy automatycznego lądowania, tryby podejścia i przyziemienia oraz monitorowania przebiegu lotu; 7) automatyczne sterowanie statkiem powietrznym (ATA 22); 8) odbiorniki i nadajniki VHF, HF i ACARS; 38) zakrętomierze; 41) systemy wskazań kątów natarcia i sygnalizacji o stanie przeciągnięcia; 42) układy pomiaru i wskazań ilości paliwa; 43) układy przyrządów kontroli działania zespołów napędowych; 44) oświetlenie statku powietrznego (ATA 33); 45) światła zewnętrzne pozycyjne, reflektory lądowania i kołowania; 10) pokładowe rejestratory parametrów lotu; 46) światła w kabinie załogi statku powietrznego, światła użytkowe w kabinie pasażerskiej i w ładowni; 11) rejestratory korespondencji i komunikacji na pokładzie statku powietrznego; 47) światła antykolizyjne (błyskowe, stroboskopowe); 9) awaryjne nadajniki lokalizacyjne (ELT); Dziennik Ustaw Nr 167 — 9753 — 48) centralny komputer pokładowy; Poz. 998 49) biblioteki elektroniczne; 50) systemy obsługowe na pokładzie (ATA 45); 51) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. BLOK: ŚRODOWISKO PRACY I PRZEPISY LOTNICZE obsługową v.p l 18) posługiwać się dokumentacją i książkami pokładowymi; 19) sporządzać meldunki o wypadkach i przesłankach do wypadków. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) możliwości i ograniczenia człowieka związane z wykonywaniem zadań zawodowych; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 3) środowisko pracy; 4) przyczyny, rodzaje i skutki błędów; .go 1) przewidywać zdarzenia, na które ma wpływ działanie człowieka, i zapobiegać błędom ludzkim; 2) czynniki mające wpływ na wykonywanie zadań zawodowych; 2) oceniać ograniczenia psychofizyczne człowieka; 5) przewidywanie błędów i ich unikanie; 3) określać negatywne czynniki mające wpływ na wykonywanie zadań zawodowych; 6) rola Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO); 4) stosować zasadę odpowiedzialności indywidualnej i zbiorowej; 7) rola Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA); 5) uwzględniać warunki panujące w środowisku pracy przy wykonywaniu zadań zawodowych oraz przewidywać zagrożenia w miejscu pracy; 8) rola władz lotniczych państw członkowskich Unii Europejskiej; 6) wyjaśniać modele i teorie błędów; 10) przepisy PART-145; w. rcl 9) przepisy PART-M; 7) określać rodzaje błędów w czynnościach obsługowych; 8) przewidywać skutki błędów i podejmować działania w celu ich uniknięcia; 9) postępować w sytuacjach awaryjnych zgodnie z procedurami; 10) rozróżniać władze lotnicze krajowe i międzynarodowe oraz organizacje lotnicze, określać zakresy ich kompetencji; 11) wyjaśniać wzajemne zależności między przepisami Unii Europejskiej dotyczącymi obsługi technicznej statków powietrznych: PART-M, PART-145, PART-66, PART-147 i JAR-OPS; ww 12) określać kompetencje personelu poświadczającego obsługę w oparciu o znajomość przepisów PART-66; 13) rozróżniać zatwierdzone organizacje obsługowe w oparciu o znajomość przepisów PART-145; 14) rozpoznawać oznakowania i napisy na statku powietrznym; 15) wyjaśniać zasady certyfikowania użytkowników statków powietrznych oraz zakresy ich odpowiedzialności; 11) przepisy PART-66; 12) przepisy PART-147; 13) przepisy JAR-OPS; 14) zależności pomiędzy przepisami PART-M, PART-145, PART-66, PART-147 i JAR-OPS; 15) certyfikacja podmiotów gospodarczych prowadzących działalność lotniczą według JAR-OPS; 16) wymagana dokumentacja do prowadzenia działalności gospodarczej według JAR-OPS; 17) znakowanie statków powietrznych; 18) dokumentacja statku powietrznego; 19) certyfikacja użytkowników statków powietrznych; 20) odpowiedzialność użytkowników statków powietrznych; 21) programy obsługi technicznej; 22) dyrektywy zdatności do lotów; 23) biuletyny i informacja obsługowa producenta. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia 16) określać rodzaje wymaganej dokumentacji statku powietrznego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 17) realizować program obsługi statku powietrznego; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; — 9754 — 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne lotniczych przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; Poz. 998 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 6) strategie marketingowe; v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 7) język angielski zawodowy w zakresie czterech kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie); 4) opracowywać plan marketingowy; 8) metody poszukiwania pracy; 5) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypowiedzi w języku angielskim, związane z realizacją zadań zawodowych; 9) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 7) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 8) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w lotnictwie; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 9) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 15) środki ochrony indywidualnej; .go 6) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) elementy ergonomii; 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 17) elementy fizjologii i higieny pracy; 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 19) zasady i metody komunikowania się; 20) elementy socjologii i psychologii pracy; 21) formy doskonalenia zawodowego; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 23) etyka. w. rcl 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 15) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 22) źródła informacji zawodowej; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 17) prowadzić negocjacje; Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podstawy wiedzy lotniczej 30 19) podejmować decyzje; Statki powietrzne i ich zespoły napędowe 15 20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; Awionika statków powietrznych 45 Środowisko pracy i przepisy lotnicze 5 21) korzystać z różnych źródeł informacji w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; Podstawy działalności zawodowej 4 22) przestrzegać zasad etyki. * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia ww 18) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) gospodarka rynkowa; 2) formy organizacyjno-prawne lotniczych przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; Razem 99** w szkołach dla młodzieży. ** Pozostały 1% godzin jest przeznaczony do rozdysponowa- nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1) pracownia komputerowa; Dziennik Ustaw Nr 167 — 9755 — Poz. 998 7) zestaw norm rysunkowych; 3) pracownia technologii mechanicznej; 8) katalogi typowych części maszyn; 4) pracownia budowy i obsługi statków powietrznych oraz aerodynamiki i mechaniki lotu; 9) przykładowe dokumentacje techniczne. 5) laboratorium elektrotechniki, elektroniki analogowej i cyfrowej; 6) pracownia wyposażenia elektrycznego, serwomechanizmów i napędów automatyki lotniczej; 7) pracownia przyrządów pokładowych, systemów pilotażowych, nawigacyjnych oraz komunikacyjnych statków powietrznych. 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) skaner i drukarki; 3) pakiet programów biurowych; 4) programy specjalistyczne; 5) rzutnik multimedialny. Pr a cownia budowy i obsługi sta tków p o wie tr zny ch or a z a e r ody na miki i me c h an i k i lotu powinna by ć wy posa żona w: 1) modele różnych typów i rodzajów statków powietrznych: samolotów, śmigłowców i szybowców; 2) modele profili lotniczych; 3) eksponaty typowych półwyrobów i wyrobów stosowanych w lotnictwie, a w szczególności: a) śruby, wkręty, kołki i nakrętki, .go P ra c ow nia k om p u tero wa p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w : v.p l 2) pracownia języka angielskiego; c) nity lotnicze, d) przewody rurowe sztywne i miękkie oraz złącza stosowane w instalacjach statków powietrznych, e) sprężyny, f) łożyska, koła zębate, pasowe, łańcuchowe oraz łańcuchy, pasy, linki sterownicze; w. rcl P ra c ow nia ję z y ka an g i el ski eg o p o wi n na by ć w y pos a ż ona w: b) podkładki, zawleczki, przeciwnakrętki, druty, zamki szybkorozłączne, pierścienie sprężyste, zatyczki, 1) podręczniki techniki lotniczej, czasopisma, katalogi i albumy o tematyce lotniczej; 2) dokumentację techniczną, planistyczną i obsługową; 4) tunel dymowy do wizualizacji przepływów; 5) stanowisko do badania rozkładu ciśnień wzdłuż profilu lotniczego w funkcji prędkości przepływu powietrza; 5) foliogramy i plansze z frazeologią lotniczą i terminologią lotniczo-techniczną; 6) makiety (dioramy), plansze i fotografie sprzętu naziemnej obsługi statków powietrznych, a w szczególności: lotniskowych źródeł energii elektrycznej, urządzeń do holowania i podnoszenia samolotów, schodów, drabinek, pomostów, dystrybutorów paliwowych, tlenowych, mieszanek hydraulicznych, wody oraz urządzeń do odladzania; 6) wykazy skrótów angielskich stosowanych w technice lotniczej. 7) makiety, modele, plansze, foliogramy i tablice instalacji samolotowych; P ra c ow nia t e c h n o l o g i i m ech an i cz n ej powinn a by ć w y pos a ż o n a w: 8) eksponaty i modele układów sterowania statków powietrznych; 1) próbki różnych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w lotnictwie; 9) eksponaty i modele elementów instalacji elektrycznych statków powietrznych; 2) próbki różnych rodzajów korozji i zabezpieczeń przed korozją; 10) eksponaty i modele urządzeń wchodzących w skład systemów łączności i radionawigacji; 3) specjalistyczne słowniki lotnicze; ww 4) plansze statków powietrznych, ich instalacji, zespołów i części, z opisami w języku angielskim; 3) zestaw warsztatowych przyrządów pomiarowych; 4) stanowisko do wykonywania połączeń nitowanych, spawanych, lutowanych i klejonych; 11) modele i eksponaty instalacji pomiaru paliwa; 12) przeglądarkę z kompletem mikrofilmów dotyczących wybranych statków powietrznych; 5) stanowisko do wykonywania podstawowych prac ślusarskich; 13) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów bezpieczeństwa podczas obsługi statków powietrznych; 6) zestaw modeli wspomagających kształtowanie wyobraźni przestrzennej; 14) dokumenty lotnicze: przepisy Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO), Europej- — 9756 — skiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA), Unii Europejskiej i krajowe przepisy lotnicze, polecenia nadzorów lotniczych (AD), programy obsługi statków powietrznych, typowe instrukcje obsługi, ilustrowane katalogi części zamiennych, schematy ideowe i montażowe, biuletyny serwisowe, dokumentację pokładową, dokumentację poświadczającą, procedury organizacyjne, instrukcje wykonawcze, karty zadaniowe; 15) przykładowe kopie certyfikatów statku powietrznego: Poz. 998 20) przeglądarkę z kompletem mikrofilmów (lub stanowisko komputerowe do prezentacji CD-ROM) dotyczących wybranych statków powietrznych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 21) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów bezpieczeństwa podczas obsługi statków powietrznych. L a bor a tor ium e le ktr ote chniki, e le ktro n i k i a na logowe j i cy fr owe j powinno by ć wyp o s ażone w: 1) stanowisko pomiarowe wyposażone w: a) świadectwo typu, a) zasilacz stabilizowany napięcia stałego 0—30 V, b) świadectwo sprawności, b) zasilacz napięcia przemiennego ze stabilizowaną częstotliwością, d) certyfikat hałasu, c) generator funkcji i sygnałowy, e) protokół ważenia, .go c) świadectwo rejestracji, f) licencję radiostacji i jej homologację, g) certyfikaty — świadectwa typu urządzeń awioniki, h) certyfikat PART-M, PART-145, PART-147, i) certyfikat przewoźnika lotniczego ze specyfikacjami; e) mierniki analogowe i cyfrowe; 2) układy do badania i pomiaru: napięcia i natężenia prądu, rezystancji, pojemności, indukcyjności, mocy, obwodów z elementami RLC, transformatorów jednofazowych i silników elektrycznych małej mocy, instalacji elektrycznej, parametrów przyrządów półprzewodnikowych, prostowników i filtrów, wzmacniaczy, układów przerzutnikowych; 3) stanowisko do montażu i badania układów elektronicznych wyposażone w: a) maty i opaski elektrostatyczne, b) stacje lutownicze, c) generator sygnałowy, d) tester diod i tranzystorów, e) zestawy elementów do budowy układów elektronicznych, f) materiały i narzędzia do wykonywania obwodów drukowanych; w. rcl 16) modele i eksponaty lotniczych zespołów napędowych wraz z systemami wskazań parametrów pracy silnika i monitorowanie jego stanu; d) oscyloskopy jedno- i dwupętlicowe, 17) tablice, plansze i foliogramy ilustrujące: a) parametry Międzynarodowej Atmosfery Wzorcowej w funkcji wysokości, b) przykłady rozwiązań układów mechanizacji skrzydła i efektów ich zastosowania, c) systemy łączności VHF, HF i ACARS, d) urządzenia i systemy radionawigacyjne: VOR, ADF, DME, RNAV, e) systemy automatycznego sterowania, f) systemy lądowania według przyrządów ILS i GPS, g) systemy GPS i GLONASS; 18) zestawy przeźroczy i filmów wideo ilustrujących: ww a) rodzaje typowych stanów lotu statków powietrznych, b) rozkłady sił w typowych stanach lotu statków powietrznych, c) działanie radiolatarni znakujących (MKB); 19) stanowisko symulacji komputerowych działania układów i instalacji statków powietrznych oraz wykonywania czynności obsługowych z oprogramowaniem (Computer Based Training — CBT) — jedno stanowisko dla dwóch uczniów do nauki: 4) stanowisko do obsługi akumulatorów; 5) elementy obwodów elektrycznych: rezystory, kondensatory, cewki, przełączniki, transformatory; 6) elementy obwodów elektronicznych: diody, tranzystory, scalone układy analogowe i cyfrowe; 7) katalogi elementów elektrycznych i elektronicznych; 8) instrukcje użytkowania wybranych i powszechnie stosowanych urządzeń elektrycznych. Pracownia wyposażenia elektrycznego, serwome cha nizmów i na pę dów a utoma ty ki l o t n i cze j powinna by ć wy posa żona w: 1) mierniki uniwersalne wskaźnikowe i cyfrowe; 2) momentomierz; 3) prądnice lotnicze prądu stałego i przemiennego; a) budowy statków powietrznych, ich zespołów oraz instalacji, 4) elektryczne silniki lotnicze: szeregowy, bocznikowy, synchroniczny i asynchroniczny; b) wykonywania procedur obsługowych; 5) zasilacz laboratoryjny; — 9757 — 6) prostownik; 7) przetwornice maszynowe i statyczne; 8) akumulator lotniczy kwasowy i zasadowy; Poz. 998 d) bezpośredniego pomiaru temperatury i ciśnienia, v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 e) pilotażowo-nawigacyjnych, f) systemów automatycznego sterowania, 9) zestaw rezystorów suwakowych; g) rurki pomiarowe: Pitota i Prandtla; 10) zestaw naczyń do przygotowania elektrolitu; 3) stanowisko do sprawdzania: 11) stanowisko do sprawdzania: a) przyrządów ciśnieniowych, a) paliwomierzy i przepływomierzy, b) obrotomierzy, c) nadajników temperatury i ciśnienia, d) wskaźników kątowego wychylenia i położenia elementów sterowania i mechanizacji skrzydła, c) pokładowych rejestratorów lotu, d) urządzeń radionawigacyjnych, e) urządzeń radiolokacyjnych; 4) stanowisko do sprawdzania urządzeń łączności oraz anten; .go e) pracy silników i instalacji płatowca; b) przyrządów giroskopowych, 12) stanowisko do sprawdzania maszyn elektrycznych montowanych na statkach powietrznych; 13) stanowisko do sprawdzania lotniczych prądnic i lotniczych silników elektrycznych; 14) stanowisko do sprawdzania naprawy i obróbki lotniczych przewodów elektrycznych; 15) stanowisko do sprawdzania przyrządów podciśnieniowych; 6) stanowisko do sprawdzania radiokompasów; 7) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące budowy i zasad użytkowania radaru pogodowego oraz radaru dopplerowskiego; 8) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące budowy i zasad wykorzystania radiowysokościomierza (LRRA); w. rcl 16) działającą makietę oświetlenia statku powietrznego, świateł ostrzegawczych i awaryjnych; 5) stanowisko do sprawdzania radiowysokościomierzy, transponderów i radarów pokładowych; 17) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów bezpieczeństwa podczas obsługi urządzeń wyposażenia elektrycznego statków powietrznych. P ra c ow nia pr zyrz ąd ó w p o kł ad o wych , sy ste mów pilot a ż owych , n awi g acyj n ych o r a z komunik a c y jny c h statkó w p o wi etrz n ych powinn a by ć w y pos a ż o n a w: 1) makiety, plansze i fotografie tablic przyrządów w kabinie pilotów różnych typów i rodzajów statków powietrznych; 2) zestawy przyrządów pokładowego wyposażenia awionicznego statków powietrznych: ww a) ciśnieniowych: wysokościomierz, wariometry: zwykłe i energii całkowitej, prędkościomierz, machometr, barometr, sygnalizator ciśnienia, b) giroskopowych: sztuczny horyzont, zakrętomierz, giroskopowy wskaźnik kursu, platformy giroskopowe, c) magnetycznych: busole, układy magnetyczno-giroskopowe, 9) stanowisko audiowizualne z zestawem slajdów i kaset magnetofonowych, płyt CD i DVD do nauki budowy, zasad działania i obsługi zespołów i instalacji oraz wyposażenia statków powietrznych; 10) plansze i foliogramy typowych elementów awioniki statku powietrznego; 11) stanowiska komputerowe (jedno dla dwóch uczniów) z oprogramowaniem (Computer Based Training — CBT) dotyczącym awioniki oraz realizacji procedur obsługowych; 12) przeglądarkę z kompletem mikrofilmów dotyczących awioniki wybranych statków powietrznych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Pracownie przedmiotowe powinny być odpowiednio oświetlone, wyciszone, ogrzane i posiadać odpowiednią wilgotność. Dziennik Ustaw Nr 167 — 9758 — Poz. 998 Załącznik nr 2 v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK BUDOWNICTWA OKRĘTOWEGO SYMBOL CYFROWY 311[05] 23) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) posługiwać się terminologią stosowaną w okrętownictwie; 2) czytać dokumentację kadłubową i maszynową; 3) sporządzać dokumentację konstrukcyjną i technologiczną, z wykorzystaniem technik komputerowych; 24) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 5) planować procesy technologiczne remontu kadłuba; 1) planowania podstawowych procesów technologicznych; 6) planować procesy technologiczne montażu wyposażenia statku; 2) wykonywania i nadzorowania prac związanych z trasowaniem, obróbką, prefabrykacją, montażem, wyposażeniem i remontem statku; .go 4) projektować procesy technologiczne obróbki, prefabrykacji sekcji i montażu kadłuba; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik budownictwa okrętowego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 7) trasować metodami tradycyjnymi i numerycznymi; 8) posługiwać się narzędziami ręcznymi i oprzyrządowaniem technologicznym; 4) badania właściwości mechanicznych i technologicznych materiałów oraz wykonywania badań nieniszczących; w. rcl 9) wykonywać podstawowe pomiary kontrolne konstrukcji kadłuba i części maszynowych; 3) przygotowania oprzyrządowania do transportu, prefabrykacji sekcji i montażu kadłuba oraz jego wyposażenia; 10) montować elementy sekcji kadłuba; 11) organizować i nadzorować budowę sekcji kadłuba; 12) organizować i nadzorować prace konserwacyjne podczas budowy i remontu statku; 13) wykonywać prace z zakresu prefabrykacji rurociągów oraz ślusarskiego wyposażenia okrętowego; 5) wykonywania i nadzorowania prac konserwacyjnych kadłuba i jego wyposażenia podczas budowy i remontu statku; 6) organizowania, wykonywania i nadzorowania prac prefabrykacyjnych rurociągów i instalacji okrętowych; 15) kontrolować zgodność wykonania elementów i podzespołów z dokumentacją techniczną; 8) wykonywania prac remontowych prostych mechanizmów i urządzeń okrętowych; 16) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 9) dozorowania pracy urządzeń okrętowych podczas próby statku na uwięzi i w morzu; ww 14) organizować i nadzorować montaż rurociągów okrętowych oraz innego wyposażenia statku; 7) organizowania, wykonywania i nadzorowania prac montażowych wyposażenia kadłuba i instalacji okrętowych podczas budowy i remontu statku; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 10) korzystania z przepisów Towarzystw Klasyfikacyjnych w procesie budowy i remontu statku. II. BLOKI PROGRAMOWE 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 20) kierować zespołem pracowników; 1) podstawy techniki i okrętownictwa; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) konstrukcja i wyposażenie statku; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) wytwarzanie i remont statku; 4) podstawy działalności zawodowej. — 9759 — BLOK: PODSTAWY TECHNIKI I OKRĘTOWNICTWA 1. Cele kształcenia Poz. 998 23) wykorzystywać podstawowe prawa i pojęcia termodynamiki technicznej; v.p l Dziennik Ustaw Nr 167 24) projektować podstawowe części maszyn; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować podstawowe materiały metalowe i niemetalowe stosowane do budowy okrętów; 2) wykonywać podstawowe badania właściwości mechanicznych metali i ich stopów oraz interpretować wyniki; 25) dobierać rurociągi i ich elementy, z uwzględnieniem połączeń, armatury, aparatury kontrolnej i pomiarowej oraz izolacji; 26) interpretować podstawowe pojęcia i prawa z zakresu elektrotechniki; 27) wykonywać podstawowe pomiary elektryczne; 28) rozróżniać działanie i budowę podstawowych maszyn i urządzeń oraz instalacji elektrycznych prądu stałego i zmiennego; 4) rozróżniać podstawowe materiały technologiczne stosowane w okrętownictwie; 29) klasyfikować i rozróżniać rodzaje zespołów prądotwórczych; .go 3) charakteryzować półprodukty konstrukcyjne stosowane do budowy okrętów; 5) sporządzać szkice i rysunki maszynowe oraz okrętowe w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych; 30) określać wymagania stawiane elektrowniom okrętowym oraz zasady rozdziału energii; 6) posługiwać się normami rysunku maszynowego i okrętowego oraz katalogami unifikacyjnymi; 32) rozróżniać podstawowe elementy automatyki okrętowej; 7) wykonywać rysunki części maszyn, z uwzględnieniem przekrojów; 8) stosować zasady wymiarowania; 33) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pomiarów. 2. Treści kształcenia (działy programowe) w. rcl 9) stosować zasady uproszczeń w rysunku maszynowym; 31) czytać montażowe schematy elektryczne; 10) wykonywać rysunki, z wykorzystaniem programu komputerowego; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 11) czytać techniczne rysunki okrętowe i maszynowe; 1) materiały konstrukcyjne, eksploatacyjne i technologiczne, stosowane do budowy okrętów; 12) stosować podstawowe pojęcia i prawa statyki; 2) półprodukty konstrukcyjne kadłuba okrętowego, maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych; 13) określać moment bezwładności, warunki równowagi układu sił dla elementarnych belek i kratownic; 14) obliczać naprężenia dopuszczalne, zredukowane i krytyczne oraz dobierać współczynniki bezpieczeństwa przy statycznym i dynamicznym charakterze obciążeń; 15) wyjaśniać istotę procesu zmęczenia i jego uwarunkowania; 16) wyjaśniać istotę wyboczenia elementów prostych i konstrukcji złożonych; ww 17) wyjaśniać charakter i uwarunkowania kruchego pękania konstrukcji; 3) rysunek techniczny maszynowy; 4) techniczny rysunek okrętowy kadłubowy, rysunek zbrojenia i wyposażenia statku; 5) podstawowe pojęcia i prawa statyki, kinematyki i dynamiki; 6) stany naprężeń: osiowe, płaskie, przestrzenne, wytrzymałość złożona, naprężenia zredukowane; 7) obliczanie statyczne prętów i belek; 8) stateczność konstrukcji; 9) działanie karbu; 18) stosować zasady i prawa kinematyki i dynamiki; 10) zmęczenie materiału, kruche pękanie materiałów i konstrukcji; 19) znać pojęcia: praca, energia, moc, sprawność oraz określać zależności między nimi; 11) kinematyka i dynamika punktu i ciała sztywnego; 20) analizować ruch postępowy, obrotowy, płaski i złożony; 12) praca, energia, moc, sprawność; 21) wyjaśniać zasady drgań swobodnych, tłumionych, rezonansowych oraz interpretować podstawowe ich parametry i równania; 14) wybrane zagadnienia termodynamiki technicznej; 22) interpretować podstawowe prawa i pojęcia hydrostatyki i hydrodynamiki, wykorzystywane w okrętownictwie; 13) podstawy hydrostatyki i hydrodynamiki; 15) podstawowe elementy, podzespoły i zespoły konstrukcyjne maszyn (połączenia, napędy i urządzenia), metodyka projektowania podstawowych części maszyn; Dziennik Ustaw Nr 167 — 9760 — Poz. 998 17) dobierać główne jednostki napędowe i układy przenoszenia napędu; 17) automatyka okrętowa; 18) rozróżniać rodzaje i określać przeznaczenie: kotłów parowych, wymienników ciepła, sprężarek, wentylatorów i pomp okrętowych, zbiorników ciśnieniowych, instalacji rurociągowych i armatury, urządzeń oczyszczających oraz służących do wytwarzania wody i neutralizacji ścieków; 18) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. BLOK: KONSTRUKCJA I WYPOSAŻENIE STATKU 1. Cele kształcenia v.p l 16) urządzenia, systemy i instalacje elektryczne statku; 19) dobierać elementy podstawowych instalacji siłowni i ogólnookrętowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 20) analizować rozplanowanie i wyposażenie pomieszczeń użytkowych na statku; 1) rozróżniać typy statków i określać ich funkcje; 21) korzystać z dokumentacji technicznej statku. 2. Treści kształcenia (działy programowe) .go 2) rozróżniać główne elementy konstrukcyjne statku, napędy, urządzenia i systemy okrętowe; 3) stosować podstawowe prawa hydromechaniki, pływalności, stateczności, niezatapialności, statyki i dynamiki w procesie budowy, wodowania i eksploatacji statku; 4) interpretować skalę Bonjeana, krzywe hydrostatyczne, pantokareny, krzywe statyczne i dynamiczne ramion prostujących; 1) typy i funkcje statków; 2) systemy okrętowe, charakterystyka i terminologia konstrukcyjno-technologiczna; 3) hydromechanika, pływalność, stateczność i niezatapialność okrętu; 4) statyka statku w procesie budowy; 5) dynamika okrętu w procesie wodowania i eksploatacji; w. rcl 5) charakteryzować koncepcje niezatapialności statku, stateczności awaryjnej, interpretować krzywą grodziową; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) określać rodzaje stosowanych pędników, ich parametry, warunki pracy, uszkodzenia oraz współpracę z kadłubem i układem napędowym; 7) charakteryzować rodzaje i etapy wodowania oraz określać momenty niebezpieczne; 8) interpretować wykresy wodowania; 9) charakteryzować metody i etapy projektowania statku; 10) określać siły i momenty działające na statek na wodzie spokojnej i sfalowanej; 11) wyjaśniać zasady podziału pionowego i poziomego kadłuba statku oraz podstawowe systemy wiązań statku; ww 12) korzystać z przepisów i publikacji Polskiego Rejestru Statków (PRS); 6) pędniki okrętowe; 7) teoria wodowania, metody i niebezpieczeństwa; 8) elementy kształtu kadłuba; 9) zasady podziału konstrukcyjnego i funkcjonalnego różnych typów statków; 10) problemy ogólnej wytrzymałości kadłuba okrętowego; 11) konstrukcja sterów, ich elementów i systemów, według przepisów Polskiego Rejestru Statków (PRS); 12) elementy konstrukcji kadłuba według przepisów Polskiego Rejestru Statków (PRS); 13) nadbudówki, zbiorniki, fundamenty w przepisach Polskiego Rejestru Statków (PRS); 14) siłownia okrętu, jej charakterystyka, parametry; 13) korzystać z przepisów towarzystw klasyfikacyjnych do analizy konstrukcji statku i jego węzłów konstrukcyjnych, wymaganych prób materiałowych i zdawczo-odbiorczych; 15) systemy przenoszenia napędu głównego; 14) rozróżniać typy i konstrukcję sterów, zbiorników okrętowych, nadbudówek, fundamentów; 18) pompy, wentylatory, sprężarki; 15) analizować konstrukcję kadłuba, jego elementy oraz węzły konstrukcyjne, z wykorzystaniem programów komputerowych; 20) urządzenia wyposażenia maszynowego ogólnookrętowego, pokładowego i pomocniczego; 16) charakteryzować typy siłowni okrętowych oraz określać ich podział funkcjonalny, topografię i lokalizację w kadłubie; 22) plan generalny statku; 16) główne jednostki napędowe; 17) kotły, wymienniki ciepła; 19) instalacje rurociągowe; 21) pomieszczenia użytkowe na statku; 23) dokumentacja techniczna statku. — 9761 — BLOK: WYTWARZANIE I REMONT STATKU 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować strukturę stoczni produkcyjnej i remontowej oraz określać zadania poszczególnych wydziałów i organizację produkcji; 2) ustalać na podstawie dokumentacji konstrukcyjnej kolejność operacji podstawowych procesów technologicznych z zakresu obróbki, prefabrykacji i montażu kadłuba; 4) wykonywać podstawowe operacje technologiczne z zakresu obróbki ręcznej i mechanicznej; 5) wykonywać pomiary warsztatowe; 6) określać zakres prac traserskich; 7) wykonywać niezbędne rodzaje szablonów; 8) dobierać na …