Uchwała nr 204 Rady Ministrów z dnia 17 października 2023 r. w sprawie przyjęcia Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Sek

(39), s. 54–55. I. Kałka, Dzieci krzywdzone i wykorzystywane seksualnie, Sosnowiec 2007, s. 92–93. M. Beisert, A. Izdebska, op. cit. T. Jaśkiewicz-Obydzińska, E. Wach, op. cit. I. Kałka, op. cit., s. 92. D. Smahel, H. Machackova, G. Mascheroni, L. Dedkova, E. Staksrud, K. Ólafsson, S. Livingstone, U. Hasebrink, EU Kids Online 2020: Survey results from 19 countries, London 2020,  ϰ   Monitor Polski – 7 – Poz. 1235 15–16 lat i 68% w wieku 12–14 lat jest online przez cały czas lub kilkanaście razy w ciągu dnia. Czas spędzany w sieci w ciągu dnia różni się w zależności od grupy wiekowej i wynosi średnio dwie godziny w przypadku dzieci w wieku 9–11 lat, ponad trzy godziny w wieku 12–14 lat i prawie cztery godziny w przypadku nastolatków 15–16-letnich. Korzystanie z Internetu przez małoletnich, obok pozytywnych aspektów tej aktywności, wiąże się z wieloma zagrożeniami, przede wszystkim z narażeniem na nielegalne lub niechciane treści, cyberprzemoc oraz naruszanie prywatności i danych osobowych. Wraz ze wzrostem czasu spędzanego w sieci zwiększa się także ryzyko styczności z materiałami o charakterze pornograficznym, przedstawiającymi wykorzystywanie seksualne dzieci, treściami szkodliwymi, mową nienawiści i dezinformacją, jak również ryzyko niechcianego kontaktu, uwodzenia, wykorzystywania i przemocy. Zgodnie ze statystykami aż 20% dzieci w wieku 9–11 lat miało w ciągu ostatniego roku przykre lub negatywne doświadczenie w czasie korzystania z sieci, a w przypadku starszych nastolatków odsetek ten wzrasta do 34%9. W literaturze przedmiotu10 wskazuje się na wielorakie zróżnicowanie reakcji dzieci na doświadczenie seksualnego wykorzystania, a co więcej, brak jednego wzorca, określającego sposób funkcjonowania w przyszłości osób najmłodszych, które doświadczyły wykorzystania seksualnego. Podnosi się, że przekroczenie granic intymności dziecka jest dla jego rozwoju wysoce niekorzystne – zarówno w okresie bezpośrednio po wystąpieniu traumatycznych przeżyć, jak i w dalekiej przyszłości. Konsekwencje tego doświadczenia ujawniają się u większości osób skrzywdzonych praktycznie we wszystkich sferach ich życia, tj. somatycznej, psychicznej, seksualnej oraz społecznej, zaburzając możliwość ich prawidłowego funkcjonowania. W świetle powyższego niezwykle ważne jest skupienie się na zapobieganiu problemowi, podejmowaniu działań interwencyjnych, zanim jeszcze dojdzie do skrzywdzenia dziecka, a także podejmowanie aktywności zmierzających do udzielania wsparcia i pomocy w przypadku pokrzywdzenia osoby najmłodszej i jej bliskich, gdyż doznana trauma ma charakter ponadjednostkowy, naznacza relacje tworzone przez osoby, które ją przeżyły.  9 10 https://doi.org/10.21953/lse.47fdeqj01ofo, s. 46; za: K. Groszkowska, Ochrona praw małoletnich w nowym unijnym pakiecie dotyczącym usług cyfrowych, opinia dla Zespołu do spraw przeciwdziałania przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Ibidem. M. Beisert, A. Izdebska, op. cit., s. 48, 61.  ϱ   Monitor Polski – 8 – Poz. 1235 Przeciwdziałanie wykorzystywaniu seksualnemu dzieci wymaga skoordynowanych działań w wielu obszarach i przy zaangażowaniu podmiotów/instytucji o różnorodnych kompetencjach. Najistotniejsze jest tutaj skupienie się na zapobieganiu problemowi, podejmowaniu działań interwencyjnych, zanim jeszcze dojdzie do krzywdzenia dziecka. Jeśli jednak do skrzywdzenia doszło, należy też uwzględnić, że konsekwencje nie będą dotyczyć wyłącznie osoby najmłodszej, doznana trauma ma charakter ponadjednostkowy, naznacza relacje tworzone przez osoby, które ją przeżyły. 2. Skala występowania przestępstw z rozdziału XXV Kodeksu karnego Mierzenie skali i charakteru wykorzystywania seksualnego dzieci może być trudne, ponieważ zazwyczaj są one niewidoczne. Ofiary często czują, że nie są w stanie zgłosić swoich traumatycznych doświadczeń odpowiednim organom, a dorośli nie zawsze mogą rozpoznać, że miała miejsce przemoc seksualna11. Ponadto nie zawsze ujawnienie czynu zabronionego skutkuje ustaleniem sprawcy czy też wydaniem wobec niego wyroku skazującego. Odwołując się do danych statystycznych, na podstawie informacji o orzeczeniach sądów powszechnych wydanych w sprawach o przestępstwa z rozdziału XXV Kodeksu karnego na szkodę małoletnich w latach 2018–2021, stwierdzono, że w sądach I instancji przeprowadzono 8524 postępowań o przestępstwa popełnione przeciw wolności seksualnej. 7870 postępowań przeprowadzono na poziomie sądów rejonowych, zaś 654 postępowania zostały przeprowadzone na szczeblu sądów okręgowych. Wyroki skazujące wydano w przypadku 7698 sprawców. W 251 przypadkach umorzono postępowanie, a w 76 warunkowo umorzono postępowanie. Uniewinniono 492 podejrzanych, zaś wobec 7 sprawców odstąpiono od wymierzenia kary. Spośród 8774 osób pokrzywdzonych przestępstwem przeciw wolności seksualnej małoletni stanowili aż 4433 pokrzywdzonych – przeszło 50% wszystkich osób dotkniętych przemocą seksualną w Polsce.  11 M. Rau, Mechanizmy prowadzenia śledztw w przypadku przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnianych na szkodę małoletnich przez obywateli polskich za granicą. Zagadnienia wybrane, badanie wykonane przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości.  ϲ   Monitor Polski – 9 – Poz. 1235 Dane szczegółowe dotyczące przestępstw przeciwko wolności seksualnej kształtują się następująco: • W roku 2018 w I instancji przeprowadzono 2005 postępowań: 1815 oskarżonych uznano za winnych, 60 postępowań umorzono, 12 kolejnych warunkowo umorzono. Uniewinniono 117 podejrzanych, zaś wobec 1 skazanego odstąpiono od wymierzenia kary. Wobec 1493 sprawców orzeczono karę pozbawienia wolności (w tym 543 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania), 88 – karę ograniczenia wolności, 157 – karę mieszaną12, zaś 73 – samoistną grzywnę (w tym 3 w warunkowym zawieszeniu). Wobec 3 sprawców orzeczono środki wychowawcze bądź poprawczy, zaś wobec 1 – samoistne środki karne. Pokrzywdzonych zostało 2171 osób, w tym 1127 małoletnich. • W roku 2019 w I instancji przeprowadzono 2215 postępowań: 1980 oskarżonych uznano za winnych, 66 postępowań umorzono, kolejnych 26 warunkowo umorzono. Uniewinniono 140 podejrzanych, zaś wobec 3 skazanych odstąpiono od wymierzenia kary. Wobec 1590 sprawców orzeczono karę pozbawienia wolności (w tym 508 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania), 123 – karę ograniczenia wolności, 180 – karę mieszaną, zaś 86 – samoistną grzywnę (w tym 1 w warunkowym zawieszeniu). Wobec 2 sprawców orzeczono samoistne środki karne. Pokrzywdzonych zostało 2202 osób, w tym 1126 małoletnich. • W roku 2020 w I instancji przeprowadzono 1899 postępowań: 1755 oskarżonych uznano za winnych, 49 postępowań umorzono, kolejnych 11 warunkowo umorzono. Uniewinniono 82 podejrzanych, zaś wobec 2 skazanych odstąpiono od wymierzenia kary. Wobec 1442 sprawców orzeczono karę pozbawienia wolności (w tym 455 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania), 94 – karę ograniczenia wolności, 151 – karę mieszaną, zaś 65 – samoistną grzywnę. Wobec 1 sprawcy orzeczono środki wychowawcze bądź poprawczy, zaś wobec 2 – samoistne środki karne. Pokrzywdzonych zostało 2091 osób, w tym 1020 małoletnich. • W roku 2021 w I instancji przeprowadzono 2405 postępowań: 2148 oskarżonych uznano za winnych, 76 postępowań umorzono, kolejnych 27 warunkowo umorzono. Uniewinniono 153 podejrzanych, zaś wobec 1 skazanego odstąpiono od wymierzenia kary. Wobec 1691 sprawców orzeczono karę pozbawienia wolności (w tym 613 z warunkowym zawieszeniem  12 Termin „kara mieszana” – odnosi się do art. 37b Kodeksu karnego [Orzeczenie kary ograniczenia wolności wraz z karą pozbawienia wolności] – w sprawie o występek zagrożony karą pozbawienia wolności, niezależnie od dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego w ustawie za dany czyn, sąd może orzec jednocześnie karę pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym 3 miesięcy, a jeżeli górna granica ustawowego zagrożenia wynosi przynajmniej 10 lat – 6 miesięcy, oraz karę ograniczenia wolności do lat 2.  ϳ   Monitor Polski – 10 – Poz. 1235 jej wykonania), 145 – karę ograniczenia wolności, 208 – karę mieszaną, zaś 101 – samoistną grzywnę. Wobec 1 sprawcy orzeczono środki wychowawcze bądź poprawczy, zaś wobec 2 – samoistne środki karne. Pokrzywdzonych zostało 2310 osób, w tym 1160 małoletnich. Zarazem w latach 2018–2019 za przestępstwa przeciw wolności seksualnej popełnione wyłącznie wobec małoletnich skazano prawomocnie łącznie 2365 osób. Wśród nich 1820 sprawców skazano na karę pozbawienia wolności, z czego 779 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a wobec 253 orzeczono karę mieszaną. Wobec 138 zastosowano karę samoistnej grzywny. • W roku 2018 skazano prawomocnie 1112 sprawców, z czego 865 na karę pozbawienia wolności (w tym 392 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania), 73 – karę ograniczenia wolności, 115 – karę mieszaną, zaś 59 – samoistną grzywnę. • W roku 2019 skazano prawomocnie 1253 sprawców, z czego 955 na karę pozbawienia wolności (w tym 387 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania), 81 – karę ograniczenia wolności, 138 – karę mieszaną, zaś 79 – samoistną grzywnę. Samodzielną karę bezwzględnego pozbawienia wolności orzeczono wobec 44% sprawców przemocy seksualnej wobec małoletnich. Aż 33% wszystkich prawomocnie skazanych otrzymało karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Niemal 6% orzeczonych kar ograniczało się do wymierzenia samoistnej grzywny. 3. Krajowe i międzynarodowe ramy prawne Zgodnie z art. 72 Konstytucji Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka, a każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Umiejscowienie tego przepisu w Konstytucji pokazuje znaczenie, jakie Rzeczpospolita Polska nadaje ochronie najmłodszej części społeczeństwa. Jednocześnie jego implikacją jest obowiązek podejmowania przez państwo wszelkich niezbędnych działań w celu zapewnienia, aby prawa dzieci, tj. osób, które nie ukończyły 18 lat, były należycie chronione i respektowane. Jednym z tych praw jest prawo do życia w bezpiecznych warunkach, wolnych od krzywdzenia w jakiejkolwiek formie.  ϴ   Monitor Polski – 11 – Poz. 1235 Polska jest również uczestnikiem ogólnoświatowych i regionalnych inicjatyw, odnoszących się do podnoszenia standardu ochrony praw dziecka (WeProtect Global Alliance, grupa Chidren at Risk (CAR), działająca w ramach Rady Państw Morza Bałtyckiego). A. Prawo krajowe Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności są penalizowane w rozdziale XXV ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138, z późn. zm., dalej jako „k.k.”). Do przestępstw tych zalicza się: zgwałcenie (art. 197 k.k.), wykorzystanie seksualne osoby bezradnej, upośledzonej umysłowo lub niepoczytalnej (art. 198 k.k.), wykorzystanie seksualne z nadużyciem stosunku zależności lub krytycznego położenia (art. 199 k.k.), czynności seksualne z małoletnim poniżej lat 15 (art. 200 § 1 k.k.), nawiązanie kontaktu z małoletnim za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci telekomunikacyjnej (art. 200a k.k.), publiczne propagowanie zachowań o charakterze pedofilskim (art. 200b k.k.) lub rozpowszechnianie treści pornograficznych (art. 202 k.k.), prezentowanie małoletniemu treści pornograficznych bądź wykonanie czynności seksualnej (art. 200 § 3–5 k.k.), kazirodztwo (art. 201 k.k.), doprowadzenie innej osoby do uprawiania prostytucji (art. 203 k.k.) oraz stręczycielstwo, sutenerstwo i kuplerstwo (art. 204 k.k.). Jednocześnie ustawodawca w art. 240 k.k. penalizuje niezawiadomienie organów ścigania o karalnym przygotowaniu albo usiłowaniu lub dokonaniu czynu zabronionego określonego w art. 197 § 3 lub 4 k.k., art. 198 k.k., art. 200 k.k., wskazując tym samym na konieczność reagowania na przypadki wykorzystania seksualnego dzieci. B. Międzynarodowe ramy prawne Polska jest stroną Konwencji o prawach dziecka (Dz. U. z 1991 r. poz. 526) nazywanej „światową konstytucją praw dziecka”. W stosunku do Polski weszła ona w życie 7 lipca 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. poz. 526). Polska ratyfikowała również dwa Protokoły fakultatywne do Konwencji, w tym Protokół fakultatywny w sprawie handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i dziecięcej pornografii przyjęty w Nowym Jorku 25 maja 2000 r., który wszedł w życie w stosunku do Polski 4 marca 2005 r. (Dz. U. z 2007 r. poz. 494). Konwencja o prawach dziecka, formułując katalog praw, które Państwa-Strony mają zapewnić wszystkim osobom, które nie ukończyły 18 lat, nakłada na Państwa-Strony określone obowiązki co do sposobu ich realizacji. Stanowi m.in., że dla osiągnięcia celów takich jak ochrona dzieci przed wszelkimi formami wyzysku seksualnego i nadużyć seksualnych  ϵ   Monitor Polski – 12 – Poz. 1235 Państwa-Strony mają podjąć w szczególności wszelkie właściwe kroki o zasięgu krajowym, dwustronnym oraz wielostronnym dla przeciwdziałania:

1. a)nakłanianiu lub zmuszaniu dziecka do jakichkolwiek nielegalnych działań seksualnych;
2. b)wykorzystywaniu dzieci do prostytucji lub innych nielegalnych praktyk seksualnych;
3. c)wykorzystywaniu dzieci w pornograficznych przedstawieniach i materiałach (art. 34). W ramach Rady Europy fundamentalnym aktem prawnym chroniącym prawa człowieka – w tym, co oczywiste, prawa dziecka – jest Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności – tzw. Europejska Konwencja Praw Człowieka. Prawa małoletnich do wolności od każdej przemocy są chronione przez art. 2 (prawo do życia), art. 3 (zakaz tortur), a także art. 6 (prawo do rzetelnego procesu sądowego). Prawu do ochrony przed wykorzystywaniem seksualnym i niegodziwym traktowaniem jest poświęcona Konwencja o ochronie dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych (tzw. Konwencja z Lanzarote) z 25 października 2007 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 608). W stosunku do Polski weszła ona w życie 1 czerwca 2015 r. Konwencja wpisuje się w globalny nurt działań państw i organizacji międzynarodowych na rzecz promocji praw dzieci, ułatwienia wykonywania tych praw w różnych dziedzinach, ochrony dzieci przed wszelkimi formami wykorzystywania oraz zwalczania przestępstw seksualnych przeciwko dzieciom13. Przystępując do niej, Polska potwierdziła swoje stanowisko, jeśli chodzi o ten typ przestępczości i swoją gotowość do przeciwdziałania jej, w oparciu o standardy Konwencji. Ważnym źródłem wiedzy o prawach dzieci w procedurach prawnych są opracowane przez Komitet Ministrów Rady Europy „Wytyczne w sprawie wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dzieciom” (http://coraminternational.org/wp-content/uploads/Guidelines_PL-1.pdf). Wskazują one na potrzebę zagwarantowania dzieciom krzywdzonym wsparcia i bezpieczeństwa w toku procedur prawnych dotyczących ich traumatycznych doświadczeń. Wyraźnie podkreśla się, że osoby najmłodsze wymagają szczególnej ochrony, regulacje prawne powinny być dla dzieci zrozumiałe, a uczestnicy postępowań prawnych z udziałem osób najmłodszych powinni  13 Uzasadnienie projektu ustawy o ratyfikacji Konwencji Rady Europy o ochronie dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych, sporządzonej w Lanzarote dnia 25 października 2007 r., druk sejmowy nr 2681/VII kadencja, https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/druk.xsp?nr=2681.  ϭϬ   Monitor Polski – 13 – Poz. 1235 posiadać wiedzę i umiejętności komunikacji z małoletnimi. Powyższe założenia wynikają z wiedzy naukowej wskazującej, że prawidłowo, przyjaźnie przeprowadzone postępowanie karne może pozytywnie modyfikować skutki urazowego doświadczenia u skrzywdzonych dzieci14. Z racji członkostwa w Unii Europejskiej do małoletnich pokrzywdzonych czynami zabronionymi, w tym przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, ma zastosowanie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z 25 października 2012 r. ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępująca decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW (Dz. Urz. UE L 315 z 14.11.2012, str. 57). Obowiązki szczególne w obszarze przestępczości seksualnej wynikają z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/93/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej, zastępującej decyzję ramową Rady 2004/68/WSiSW (Dz. Urz. UE L 335 z 17.12.2011, str. 1). 4. Podsumowanie Wykorzystywanie seksualne małoletnich jest bezspornie zjawiskiem niedopuszczalnym, którego nie można tolerować, zaś wobec sprawców, o ile nie zachodzą podstawy do orzeczenia środków zabezpieczających, należy stosować kary w sposób przemyślany, uwzględniając dyrektywy określone w art. 53 k.k.15 Jednak przede wszystkim trzeba podejmować starania, aby przestępczości seksualnej zapobiegać i minimalizować występowanie sytuacji stwarzających warunki do wyrządzenia dziecku krzywdy.  14 15 M. Czub, Zrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnie, Sopot 2015, s. 72–73. Artykuł 53 k.k.: „§ 1. Sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. § 2. Wymierzając karę, sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, zwłaszcza w razie popełnienia przestępstwa na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego. § 3. Wymierzając karę sąd bierze także pod uwagę pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji pomiędzy pokrzywdzonym a sprawcą albo ugodę pomiędzy nimi osiągniętą w postępowaniu przed sądem lub prokuratorem”.  ϭϭ   Monitor Polski – 14 – Poz. 1235 W celu skutecznego przeciwdziałania i zwalczania przestępczości seksualnej, właściwego wsparcia skrzywdzonego już małoletniego i uchronienia go przed wyrządzeniem dodatkowej krzywdy konieczne jest wielopłaszczyznowe działanie według szczegółowo opracowanego Planu. Jego wykonanie ma również służyć pełnemu wdrożeniu wiążących Polskę międzynarodowych i unijnych aktów prawnych. Te idee przyświecały przygotowaniu niniejszego dokumentu, nad którym pracowali eksperci w ramach interdyscyplinarnej współpracy. Opracowanie Planu jest również wypełnieniem zobowiązań, jakie nakładają na Polskę wiążąca ją Konwencja z Lanzarote oraz Konwencja o prawach dziecka w jej aspekcie prawnokarnym. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 10 Konwencji z Lanzarote każda ze Stron podejmuje środki niezbędne do zapewnienia koordynacji, zarówno na szczeblu krajowym, jak i lokalnym, między różnymi instytucjami zajmującymi się ochroną, zapobieganiem i walką z seksualnym wykorzystywaniem dzieci i niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych, w tym zwłaszcza instytucjami związanymi ze szkolnictwem, służbą zdrowia, pomocą społeczną oraz organami ścigania i organami sądowymi. Mając na uwadze karnoprawny charakter Konwencji z Lanzarote oraz rolę Ministra Sprawiedliwości w jej ratyfikowaniu16 oraz wdrażaniu, opracowanie Planu było koordynowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. I. Cele Planu A. Cel główny Zapewnienie warunków niezbędnych dla skutecznego przeciwdziałania przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz zmniejszenie skali tego zjawiska w Polsce przez: 1) koordynację prac organów administracji rządowej, innych instytucji i jednostek zaangażowanych w działania objęte Planem; 2) spójną i kompletną ochronę małoletnich przez przepisy z obszaru prawa karnego; 3) zintensyfikowanie działań profilaktycznych w obszarze przeciwdziałania przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich;  16 Do prezentowania stanowiska Rządu w sprawie ratyfikacji Konwencji w toku prac parlamentarnych zostali upoważnieni Minister Sprawiedliwości i Minister Spraw Zagranicznych.  ϭϮ   Monitor Polski – 15 – Poz. 1235 4) zwiększenie wykrywalności czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionych na szkodę małoletnich, w tym również w cyberprzestrzeni; 5) tworzenie wymiaru sprawiedliwości przyjaznego małoletnim; 6) zwiększenie dostępności oraz efektywności ochrony i wsparcia małoletnich pokrzywdzonych czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz ich rodzin i bliskich; 7) zwiększenie skuteczności oddziaływania wobec osób dorosłych oraz nieletnich, które dopuściły się czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, oraz obarczonych ryzykiem ich popełnienia; 8) podwyższenie kompetencji przedstawicieli instytucji i podmiotów realizujących zadania z zakresu przeciwdziałania przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; 9) podnoszenie społecznej świadomości na temat istniejących zagrożeń czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionych na szkodę małoletnich; 10) uwzględnianie we wszelkich działaniach potrzeb osób niepełnosprawnych, szczególnie wrażliwych na wykorzystanie i przemoc. B. Cele szczegółowe 1) Systematyczna i skoordynowana analiza zagrożeń występowania czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. 2) Opracowanie kompleksowego, dostosowanego do potrzeb odbiorcy, programu edukacyjnego dla dzieci, młodzieży, rodziców / opiekunów, nauczycieli, dyrektorów szkół i innych placówek oświatowych, personelu pomocowego oraz medycznego na temat czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnianych na szkodę małoletnich. 3) Wyposażenie personelu pracującego z małoletnimi w kompetencje rozpoznawania symptomów krzywdzenia małoletniego czynem zabronionym przeciwko wolności seksualnej, udzielania pomocy i wsparcia umiejętnie, adekwatnie do indywidualnej sytuacji małoletniego oraz zapewnienie przestrzegania przez ten personel procedur pracy z dziećmi i młodzieżą. 4) Infolinia dla małoletnich umożliwiająca także zawiadamianie o czynach zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. 5) Zapewnienie spełniającego standardy dostępności mechanizmu zawiadamiania o czynach zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym  ϭϯ   Monitor Polski – 16 – Poz. 1235 o treściach przedstawiających wykorzystywanie seksualne małoletnich zamieszczanych w cyberprzestrzeni, obejmującego organy ścigania, infolinię Dyżurnet.pl oraz dostawców produktów i usług internetowych. 6) Wprowadzenie procedur i narzędzi służących przeciwdziałaniu wykorzystywania usług społeczeństwa informacyjnego do podejmowania zachowań stanowiących czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. 7) Stworzenie ram prawnych umożliwiających: prowadzenie skutecznych postępowań w sprawach o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; stosowanie wobec sprawców adekwatnych kar lub środków; zapewnienie ochrony i wsparcia małoletnim. 8) Zapewnienie funkcjonariuszom organów ścigania warunków do sprawnego i prawidłowego prowadzenia śledztw w sprawach o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz zapewnienie efektywnej współpracy międzynarodowej. 9) Wyposażenie funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości w kompetencje ustalania indywidualnych potrzeb małoletnich pokrzywdzonych przestępstwami przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, podmiotowego traktowania osób najmłodszych w toku procedur prawnych oraz prawidłowego przesłuchiwania małoletnich. 10) Stworzenie krajowej bazy danych hash17 i zapewnienie dostępu do tej bazy oraz do bazy Interpolu (ICSE) policjantom służb kryminalnej (zajmującym się sprawami z zakresu handlu ludźmi) oraz zwalczania cyberprzestępczości z Komendy Głównej Policji, koordynatorom w Komendach Wojewódzkich Policji / Komendzie Stołecznej Policji, prowadzącym czynności w sprawach o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. 11) Zapewnienie małoletniemu pokrzywdzonemu przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz jego rodzicom / opiekunom kompleksowego wsparcia. 12) Zwiększenie skuteczności procedur uzyskiwania prawa do świadczeń kompensacyjnych związanych z popełnieniem czynu zabronionego przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego oraz jego skuteczna realizacja.  17 Hash jest to określona wartość przyporządkowana do pliku cyfrowego dzięki zastosowaniu do niego funkcji skrótu. Hash to ciąg liter i cyfr o stałej długości, stanowiący niepowtarzalny identyfikator pliku komputerowego.  ϭϰ   Monitor Polski – 17 – Poz. 1235 13) Uwzględnianie, z zachowaniem należytej ostrożności i poszanowaniem zasady dobra dziecka, opinii dzieci i młodzieży przy opracowywaniu programów mających na celu przeciwdziałanie przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na ich szkodę. 14) Poprawa dostępności i właściwego stosowania mechanizmów: zapobiegania powrotowi do przestępstwa o charakterze seksualnym na szkodę małoletnich; resocjalizacji nieletnich sprawców czynów karalnych tego rodzaju. 15) Zapewnienie bezpłatnego wsparcia medycznego i psychologicznego dla sprawców przestępstw oraz nieletnich sprawców czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz osób zagrożonych ryzykiem ich popełnienia (edukacja, uświadamianie). 16) Zwiększenie zaangażowania sektora gospodarki i usług w działania mające na celu profilaktykę oraz ujawnianie czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. 17) Realizacja przez sektor gospodarki i usług polityk wewnętrznych służących ochronie małoletnich przed czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na ich szkodę. 18) Zapewnienie etycznego przekazu medialnego w sprawach związanych z popełnianiem czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w poszanowaniu prawa do prywatności i godności osób pokrzywdzonych. II. Założenia Planu Wzorując się na Modelu Działań Krajowych (Model National Response) opracowanym przez WePROTECT Global Alliance, w Planie wyodrębniono sześć głównych obszarów interwencji, zaś w ramach każdego z nich określono działy z przypisanymi im zadaniami, wyznaczając jednocześnie podmioty odpowiedzialne za ich realizację. Zastosowane przy budowie Planu interdyscyplinarne podejście ma na celu opracowanie systemowej odpowiedzi na zjawisko przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. Sprawność funkcjonowania całego systemu ma zapewnić prowadzona przez Ministra Sprawiedliwości koordynacja oraz stały monitoring postępów w realizacji zadań. Wspomniana koordynacja, a także regularne przekazywanie informacji zaangażowanym podmiotom  ϭϱ   Monitor Polski – 18 – Poz. 1235 o aktualnym na dany moment status quo, pozwoli również uniknąć dublowania się przedsięwzięć, a przez to zminimalizować lub wykluczyć ryzyko odmiennego podejścia do tego samego problemu. Uzyskany dzięki temu efekt ma szansę przyczynić się do zwiększania efektywności całego systemu i dostosowywania go do zmieniających się realiów. Generalną wytyczną Planu jest uwzględnianie w każdym obszarze potrzeb osób niepełnosprawnych. Jest to istotne przy działaniach profilaktycznych, ale także komunikacji podczas zetknięcia tych osób z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości, jednostkami, podmiotami, które udzielają wsparcia i pomocy. Obszar 1: Polityka i zarządzanie Obszar kierowany do przedstawicieli administracji rządowej i instytucji realizujących zadania z zakresu ochrony i wsparcia małoletnich. Obszar 2: Organy ścigania i wymiar sprawiedliwości Obszar kierowany do przedstawicieli Policji, Straży Granicznej18, prokuratur i sądów powszechnych wykonujących zadania z zakresu przeciwdziałania przestępstwom przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. Obszar 3: Wsparcie i ochrona osoby pokrzywdzonej oraz członków ich rodzin Obszar kierowany do małoletnich dotkniętych przestępstwami przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jak również do właściwych służb lub podmiotów zajmujących się ochroną i pomocą tym osobom, w tym zainteresowanych organizacji pozarządowych. Obszar 4: Profilaktyka ogólnospołeczna, diagnoza społeczna i edukacja społeczna Obszar przeznaczony dla: • ogółu społeczeństwa, małoletnich zagrożonych czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, w tym w cyberprzestrzeni; • sprawców lub potencjalnych sprawców czynów zabronionych albo czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; • właściwych służb lub podmiotów/ekspertów prowadzących terapię lub programy wsparcia.  18 Straż Graniczna uprawniona jest do realizacji czynności z obszaru wykorzystania małoletnich w prostytucji, pornografii i innych formach seksualnego wykorzystania, w rozumieniu definicji handlu ludźmi, z art. 115 § 22 k.k.  ϭϲ   Monitor Polski – 19 – Poz. 1235 Obszar 5: Działania związane z przeciwdziałaniem przestępstwom seksualnym na szkodę małoletnich prowadzone w sektorze gospodarki Obszar kierowany do zainteresowanych podmiotów sektora gospodarki i usług, których charakter stwarza ryzyko wystąpienia sytuacji stwarzających warunki do popełnienia czynu zabronionego przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. Obszar 6: Etyczny przekaz medialny Obszar kierowany do zainteresowanych mediów, w tym wydawców, dziennikarzy, redaktorów oraz instytucji zawodowych związanych z mediami, które odpowiedzialne są za przekaz medialny związany z czynami zabronionymi popełnionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. III. Beneficjenci Planu Plan jest kierowany do: 1) ogółu społeczeństwa; 2) małoletnich narażonych lub pokrzywdzonych czynem zabronionym / czynem karalnym przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz ich rodzin i bliskich; 3) świadków czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; 4) osób, które dopuściły się czynów zabronionych oraz czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, oraz osób, co do których występuje ryzyko ich popełnienia; 5) profesjonalistów pracujących z małoletnimi, w tym małoletnimi pokrzywdzonymi czynami zabronionymi / czynami karalnymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności; 6) profesjonalistów pracujących ze sprawcami lub potencjalnymi sprawcami czynów zabronionych albo czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; 7) organów ścigania oraz wymiaru sprawiedliwości; 8) instytucji, służb, pracowników systemu ochrony zdrowia, instytucji zajmujących się wsparciem i udzielaniem pomocy pokrzywdzonym czynami zabronionymi / czynami karalnymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz ich rodzinom i bliskim; 9) sektora gospodarki i usług; 10) mediów.  ϭϳ   Monitor Polski – 20 – Poz. 1235 IV. Realizatorzy Planu Plan działań, wzorem Konwencji z Lanzarote oraz Modelu Działań Krajowych, obejmuje swoim zakresem wiele obszarów tematycznych, dlatego do jego realizacji konieczne jest aktywne zaangażowanie administracji na poziomie centralnym, zainteresowanych jednostek samorządu terytorialnego, instytucji badawczych, środowisk naukowych oraz zainteresowanych organizacji pozarządowych. Najistotniejszą rolę mają tutaj do wypełnienia te organizacje, których misją jest ochrona małoletnich przed skrzywdzeniem, ale także wsparcie w resocjalizacji. Realizacja Planu nie może się dokonać także bez udziału podmiotów prywatnych, w tym przedsiębiorców i organizacji gospodarczych, a także mediów, które, korzystając i broniąc wolności słowa, mają także możliwość uświadamiania społeczeństwa, że to słowo musi respektować godność i prawo do prywatności innych osób. Realizatorzy Planu to: 1) organy administracji rządowej i samorządowej; 2) podmioty i profesjonaliści pracujący na rzecz małoletnich, w tym małoletnich pokrzywdzonych czynami zabronionymi / czynami karalnymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności; 3) instytucje, służby, pracownicy systemu edukacji, ochrony zdrowia, organizacji pozarządowych zajmujący się profilaktyką ogólnospołeczną, wsparciem i udzielaniem pomocy pokrzywdzonym czynami zabronionymi / czynami karalnymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz ich rodzinom i bliskim; 4) pracownicy ochrony zdrowia, służby, eksperci, zainteresowane instytucje i organizacje pozarządowe zajmujący się udzielaniem wsparcia oraz oddziaływaniami dla sprawców lub potencjalnych sprawców czynów zabronionych albo czynów karalnych; 5) podmioty sektora gospodarki i usług oraz mediów.  ϭϴ   Monitor Polski – 21 – Poz. 1235 V. Obszary, działy i działania Planu Obszar 1. Polityka i zarządzanie Dział. 1.1. Badania, analizy, gromadzenie danych statystycznych Cel: Systematyczna i skoordynowana analiza zagrożeń występowania czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Rodzaje działań: 1.1.1. Kompleksowe gromadzenie danych statystycznych dotyczących czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym w cyberprzestrzeni Realizator działania: Ministerstwo Sprawiedliwości Podmioty współpracujące: Policja, Komenda Główna Straży Granicznej, Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, Prokuratura Krajowa, NASK – PIB/Dyżurnet.pl, Biuro Rzecznika Praw Dziecka, zainteresowane organizacje pozarządowe Wskaźniki:
4. a)schemat zasad pozyskiwania oraz gromadzenia danych i ustalenie ich zakresu,
5. b)liczba przekazanych do Ministerstwa Sprawiedliwości sprawozdań z ww. danymi statystycznymi,
6. c)liczba sprawozdań zawierających ww. dane statystyczne Termin realizacji:
7. a)I etap (wskaźnik
8. a)2023 r.,
9. b)II etap (wskaźnik b i
10. c)realizowany corocznie w latach 2024–2026 Określenie skali czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich jest bardzo trudne, zważywszy, że nie wszystkie są ujawnione, stają się podstawą wszczęcia postępowania karnego czy też kończą wydaniem orzeczenia przez sąd. Obecnie brak również skoordynowanego gromadzenia wszelkich dostępnych danych statystycznych związanych z tym zjawiskiem, mogącego poprawić monitorowanie jego charakteru. Mając na uwadze istotność tych informacji dla analiz, formułowania wniosków i rekomendacji dla decyzji kierunkowych, wprowadzono do Planu działanie 1.1.1.  ϭϵ   Monitor Polski – 22 – Poz. 1235 Podmiotem realizującym – zbierającym dane statystyczne – będzie Ministerstwo Sprawiedliwości, do którego dane będą przesyłać inne podmioty w ramach cyklicznej sprawozdawczości. Planuje się pozyskiwanie danych pozostających we właściwości Policji, Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, Prokuratury Krajowej, NASK – PIB/Dyżurnet.pl, Biura Rzecznika Praw Dziecka m.in. o liczbie: • małoletnich, którzy zwrócili się o wsparcie za pośrednictwem działających w kraju infolinii lub innych podmiotów dla kategorii czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; • wszystkich połączeń z krajowymi Infoliniami, zgłoszeń do innych podmiotów (w celu sprawdzenia odsetka zgłoszeń dotyczących czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności); • osób, które zwracały się o wsparcie do ośrodków Funduszu Sprawiedliwości oraz jednostek pomocy społecznej dla kategorii czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; • osób, które korzystały ze wsparcia ośrodków Funduszu Sprawiedliwości oraz jednostek pomocy społecznej (w celu sprawdzenia odsetka zgłoszeń dotyczących czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności); • incydentów (treści) związanych z czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich (z podziałem na materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci oraz uwodzenie dzieci przez Internet), przekazanych do Komendy Głównej Policji oraz do innych zespołów Stowarzyszenia INHOPE; • zgłoszeń dotyczących treści potencjalnie przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci oraz liczbie potwierdzonych przez Dyżurnet.pl incydentów faktycznie prezentujących seksualne wykorzystywanie dzieci; • łącznej przestępstw wykrytych przez organy ścigania przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym dotyczących handlu ludźmi na szkodę małoletnich z obszaru wykorzystania do prostytucji, pornografii i innych form seksualnego wykorzystania; • spraw, w których zarejestrowano zawiadomienia organów ścigania o przestępstwach z rozdziału XXV k.k.;  ϮϬ   Monitor Polski – 23 – Poz. 1235 • spraw, w których wszczęto postępowanie o czyn zabroniony przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym o przestępstwo handlu ludźmi na szkodę małoletniego z obszaru wykorzystania do prostytucji, pornografii i innych form seksualnego wykorzystania; • osób, co do których wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów o czyn zabroniony przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym o przestępstwo handlu ludźmi na szkodę małoletniego z obszaru wykorzystania do prostytucji, pornografii i innych form seksualnego wykorzystania; • aktów oskarżenia i wniosków w trybie art. 335 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, z późn. zm., dalej jako „k.p.k.”) skierowanych przeciwko oskarżonym o przestępstwa z rozdziału XXV k.k.; • łącznej aktów oskarżenia / wniosków skierowanych przez prokuratora do sądu w związku z czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym handlu ludźmi na szkodę małoletniego z obszaru wykorzystania do prostytucji, pornografii i innych form seksualnego wykorzystania; • postępowań o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym dotyczących handlu ludźmi na szkodę małoletniego z obszaru wykorzystania do prostytucji, pornografii i innych form seksualnego wykorzystania, zakończonych w inny sposób (z podziałem na sposób rozstrzygnięcia); • osób skazanych za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz za przestępstwo handlu ludźmi na szkodę małoletniego z obszaru wykorzystania do prostytucji, pornografii i innych form seksualnego wykorzystania; • łącznej postępowań sądowych o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz za przestępstwo handlu ludźmi na szkodę małoletniego z obszaru wykorzystania do prostytucji, pornografii i innych form seksualnego wykorzystania, zakończonych w inny sposób (z podziałem na sposób rozstrzygnięcia); • pokrzywdzonych w postępowaniach sądowych; • spraw zgłoszonych do Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 dotyczących przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich poniżej lat 15; • osób pokrzywdzonych, którym Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 udzieliła wsparcia prawnego w ramach realizacji ustawowych zadań;  Ϯϭ   Monitor Polski – 24 – Poz. 1235 • zgłoszeń stanowiących zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, które zostały przekazane prokuraturze, zgodnie z ustawowym obowiązkiem Państwowej Komisji. Realizacja działania będzie przebiegać dwuetapowo. Mając na względzie, że wskazane wyżej wyliczenie danych, które mają być gromadzone, nie jest wyczerpujące i ostateczne, w pierwszym etapie, w 2023 r., nastąpi szczegółowe określenie wolumenu danych do pozyskania, sposobu pozyskiwania i transferu danych, narzędzi do tego wykorzystywanych, sposobu prezentacji. Drugi etap będzie realizacją głównego celu działania i ma w nim nastąpić skoordynowane gromadzenie danych, które będzie się odbywać w ramach sprawozdawczości, po zakończeniu każdego roku kalendarzowego, w kolejnych latach: 2024, 2025 i 2026. 1.1.2. Gromadzenie danych statystycznych o liczbie wydanych i wykonanych orzeczeń sądów nakładających obowiązek uczestnictwa w oddziaływaniach terapeutycznych na osoby skazane za przestępstwa określone w art. 197–203 k.k. Realizatorzy zadania: Ministerstwo Sprawiedliwości, Centralny Zarząd Służby Więziennej Wskaźniki:
11. a)schemat zasad pozyskiwania oraz gromadzenia danych i ustalenie ich zakresu;
12. b)– liczba orzeczeń nakładających na sprawców przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich obowiązek uczestnictwa w oddziaływaniach terapeutycznych; – liczba osób skazanych, które wykonały orzeczenie sądu nakładające obowiązek uczestnictwa w oddziaływaniach terapeutycznych w warunkach kary o charakterze wolnościowym; – liczba osób, które wykonały orzeczenie sądu nakładające obowiązek uczestnictwa w oddziaływaniach terapeutycznych w warunkach kary izolacyjnej. Termin realizacji:
13. a)I etap (wskaźnik
14. a)2023 r.,
15. b)II etap (wskaźnik
16. b)realizowany w latach 2024–2026 Działanie stanowi element polityki postępowania ze sprawcami przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. Ma ono na celu monitorowanie orzeczeń sądowych wydawanych w tych sprawach po to, aby ustalić częstotliwość stwierdzania przez sądy potrzeby nakładania na osoby skazane za ww. przestępstwa obowiązku uczestnictwa w oddziaływaniach terapeutycznych. Mając przy tym na uwadze, że efektywność nałożonego obowiązku jest warunkowana jego realizacją, monitorowanie będzie dotyczyło także liczby  ϮϮ   Monitor Polski – 25 – Poz. 1235 wykonanych orzeczeń sądu. Dane te w dalszej perspektywie pozwolą na określenie skali ewentualnej powrotności do przestępstwa. Realizacja działania będzie przebiegać dwuetapowo. W pierwszym etapie, w 2023 r., nastąpi szczegółowe określenie wolumenu danych do pozyskania, sposobu pozyskiwania i transferu danych, narzędzi do tego wykorzystywanych, sposobu prezentacji. Drugi etap będzie realizacją głównego celu działania i ma w nim nastąpić skoordynowane gromadzenie danych, które będzie się odbywać w ramach sprawozdawczości po zakończeniu każdego roku kalendarzowego, w kolejnych latach: 2024, 2025 i 2026. 1.1.3. Prowadzenie badań aktowych w celu monitorowania występowania czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym w cyberprzestrzeni Realizatorzy działania: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dra J. Sehna w Krakowie Podmioty współpracujące: Ministerstwo Sprawiedliwości, NASK – PIB/Dyżurnet.pl Wskaźnik: – liczba sporządzonych raportów z badań aktowych w latach 2023–2026 Termin realizacji: 2026 r. Niezwykle istotna dla obserwacji zjawiska przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, a także działania organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w tych sprawach, jest regularna analiza akt postępowań przygotowawczych oraz akt postępowań sądowych. Stwarza to warunki dla ustalenia m.in. sposobu działania sprawców, jakości opinii biegłych sądowych oraz standardów traktowania / podejścia do uczestników postępowania, w szczególności pokrzywdzonych, a także treści orzeczeń i uzasadnień sądu. Sformułowane w wyniku takich badań wnioski stanowią punkt wyjściowy dla kolejnych działań naprawczych i usprawniających. Z powyższych względów uwzględniono w Planie prowadzenie badań jakościowych lub ilościowych tychże akt. O ile będzie to uzasadnione charakterem badania, będzie się ono odbywać przy użyciu ujednoliconego kwestionariusza / ankiety do zbierania danych. Będzie to wymagane wówczas, gdy na potrzeby danego badania, z analizowanych akt te same dane będą zbierać różne podmioty. Działanie będzie realizowane przez Instytuty badawcze: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dra J. Sehna w Krakowie,  Ϯϯ   Monitor Polski – 26 – Poz. 1235 przy udziale ekspertów z Ministerstwa Sprawiedliwości, NASK – PIB/Dyżurnet.pl. 1.1.4. Opracowanie sprawozdań, badań, w tym badań społecznych, ekspertyz oraz analiz dotyczących czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym w cyberprzestrzeni Realizatorzy działania: Ministerstwo Sprawiedliwości, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dra J. Sehna w Krakowie (w sprawach przekazywanych do opiniowania) Podmioty współpracujące: Prokuratura Krajowa, NASK – PIB/Dyżurnet.pl, Biuro Rzecznika Praw Dziecka, zainteresowane organizacje pozarządowe Wskaźniki:
17. a)liczba opracowanych sprawozdań,
18. b)liczba opracowanych badań, w tym badań społecznych,
19. c)liczba opracowanych ekspertyz,
20. d)liczba opracowanych analiz Termin realizacji: działanie realizowane w latach 2024–2026. Działania 1.1.3. i 1.1.4. uzupełniają się. Celem drugiego jest monitorowanie występowania czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich w wymiarze wykraczającym poza sferę organów ścigania i sądów. Identycznie jak 1.1.3. służy ono uzyskaniu wiedzy m.in. o skali zjawiska, aktualnych zagrożeniach i czynnikach ryzyka, które mają być podstawą do dalszych ocen i decyzji. Działanie to uwzględnia cykliczne badania społeczne, prowadzone według ustalonej metodologii z reprezentatywną grupą małoletnich respondentów. Zestawienie wyników uzyskanych podczas tych badań z oficjalnymi statystykami da szansę ujawnienia rzeczywistej skali i dynamiki problemu. Należy bowiem pamiętać, że znaczna część przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich nie jest przez nich ujawniana lub zgłaszana organom ścigania. Realizacja tego zadania i cyklicznie uzyskiwane wnioski z badań tematycznych będą służyć ustaleniu efektywności działań podejmowanych w ramach Planu, obszarów, które wymagają wzmocnienia, projektowaniu potrzebnych i skutecznych działań, w tym np. określaniu tematyki szkoleń skierowanych do podmiotów zaangażowanych w system przeciwdziałania  Ϯϰ   Monitor Polski – 27 – Poz. 1235 przestępczości seksualnej. Gdy na potrzeby danego zadania te same dane będą zbierać różne podmioty, będzie wymagane opracowanie jednolitego kwestionariusza. Dział 1.2. Działania legislacyjne Cel: Stworzenie ram prawnych umożliwiających: prowadzenie skutecznych postępowań w sprawach o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich: stosowanie wobec sprawców adekwatnych kar lub środków; zapewnienie ochrony i wsparcia małoletnim Rodzaje działań: 1.2.1. Prowadzenie prac legislacyjnych w celu wzmocnienia ochrony małoletnich przed czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności Realizatorzy działania: Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Sportu i Turystyki, Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwo Cyfryzacji, Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystywaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 Podmioty współpracujące: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, NASK – PIB, zainteresowane organizacje pozarządowe Wskaźniki:
21. a)liczba analiz prawnych przygotowanych na potrzeby planowanych prac legislacyjnych,
22. b)liczba wprowadzonych zmian legislacyjnych oraz ocena wpływu nowych rozwiązań na realizację założonych celów Termin realizacji: lata 2023–2026 Działanie ujęte w projekcie przewiduje prowadzenie prac legislacyjnych w celu uzupełnienia systemu prawnego o rozwiązania podwyższające standard ochrony małoletnich przez przestępczością seksualną, także w cyberprzestrzeni. Tytułem przykładu należy wskazać potrzebę m.in. wprowadzenia rozwiązań (prawnokarnych wspartych rozwiązaniami administracyjnoprawnymi) umożliwiających: ▪ ujednolicenie terminologii w obszarze prawa karnego materialnego; ▪ utworzenie systemu skutecznie weryfikującego dostęp małoletnich do treści pornograficznych w przestrzeni publicznej i rozumianej tak obecnie przestrzeni internetowej dla ochrony małoletnich przed dostępem do takich materiałów;  Ϯϱ   Monitor Polski – 28 – Poz. 1235 ▪ wymianę informacji, w tym danych osobowych dziecka, między kuratorami sądowymi, policją, jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, oświaty i służby zdrowia w celu zabezpieczenia dobra dziecka i wsparcia rodziny. Konieczne jest również wypracowanie rozwiązań legislacyjnych oraz technicznych, stanowiących podstawę prawną do uzyskiwania przez kuratorów rodzinnych informacji dotyczących liczby i danych personalnych małoletnich, którzy zamieszkują pod adresem, gdzie ma być przeprowadzony po raz pierwszy wywiad. W trakcie konsultacji z funkcjonariuszami publicznymi wykonującymi czynności w wymiarze sprawiedliwości wskazywano, że jest to mankament. Wcześniej takie informacje były zawarte w dowodzie osobistym. Realizatorzy tego zadania będą również uczestniczyć w pracach nad projektami aktów prawa europejskiego dotyczącymi ochrony małoletnich przed czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Obecnie Ministerstwo Cyfryzacji oraz Ministerstwo Sprawiedliwości biorą udział w pracach nad projektem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy mające na celu zapobieganie niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych i jego zwalczanie. Przedstawiona lista jest przykładowa, a nie jest wyczerpująca. Decyzja o konieczności podjęcia prac legislacyjnych będzie podejmowana na bieżąco, także przy wykorzystaniu wyników badań, ekspertyz i raportów wskazanych w części 1.1. Każdorazowo przy pracach nad danym aktem prawnym projektodawca będzie przeprowadzał Ocenę Skutków Regulacji oraz określał sposób finansowania projektowanych rozwiązań, wymagających zaangażowania środków finansowych. Opisane powyżej działania będą realizowane z uwzględnieniem konsultacji publicznych z udziałem podmiotów zainteresowanych danym zagadnieniem, w tym m.in. przedsiębiorców telekomunikacyjnych, dostawców usług dostępu do sieci Internet. Projektowane przepisy będą musiały zapewniać odpowiednie gwarancje ochrony praw małoletnich, których dane będą przetwarzane na podstawie uchwalonych w przyszłości przepisów. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż projektowane przepisy będą przewidywać przetwarzanie danych osobowych szczególnych kategorii w rozumieniu art. 9 i art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w  Ϯϲ   Monitor Polski – 29 – Poz. 1235 sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.), powoływanego dalej z zastosowaniem skrótu „RODO”. Z uwagi na powyższe w ramach wskazanej Oceny Skutków Regulacji konieczne będzie przeprowadzanie także oceny skutków dla ochrony danych stosownie do dyspozycji art. 35 ust. 1 i 10 RODO. Obszar 2. Organy ścigania i wymiar sprawiedliwości Dział 2.1. Wyspecjalizowane organy ścigania Cel: Stworzenie funkcjonariuszom organów ścigania warunków do sprawnego i prawidłowego prowadzenia śledztw w sprawach o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz zapewnienie efektywnej współpracy międzynarodowej Rodzaje działań: 2.1.1. Przygotowanie programu oraz zasad wewnętrznej organizacji pracy Policji w obszarze zapobiegania i zwalczania czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizator działania: Policja Wskaźnik: – program współpracy oraz zasad wewnętrznej organizacji pracy w obszarze zapobiegania i zwalczania czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Termin realizacji: 2024 r. Celem działania jest dodatkowe usprawnienie oraz zwiększenie efektywności prowadzonych postępowań w obszarze zapobiegania i zwalczania czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. Jednym ze środków jego realizacji jest posiadanie przez organy ścigania schematu wewnętrznej organizacji pracy, określającego zadania poszczególnych jednostek, a także uwzględniającego konieczność zapewnienia poprawnego przepływu informacji istotnych dla podejmowanych czynności między zaangażowanymi jednostkami oraz warunków do współpracy. 2.1.2. Powierzenie Koordynatorom Komendy Wojewódzkiej Policji (KWP) / Komendy Stołecznej Policji (KSP), policjantom służb kryminalnej (zajmujących się sprawami z zakresu handlu ludźmi) oraz zwalczania cyberprzestępczości z Komendy Głównej  Ϯϳ   Monitor Polski – 30 – Poz. 1235 Policji uprawnień do prac przy wykorzystaniu bazy ICSE (International Child Sexual Exploitation database) Realizator działania: Policja Wskaźnik: – liczba funkcjonariuszy, którym powierzono uprawnienia do prac przy wykorzystaniu bazy ICSE Termin realizacji: 2025 r. ICSE (International Child Sexual Exploitation Database) to administrowana przez Interpol baza działająca na zasadzie międzynarodowej platformy wymiany informacji o przestępstwach seksualnych popełnianych na szkodę małoletnich, w tym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Służy ona w pierwszej kolejności do identyfikacji pokrzywdzonych tego typu czynami zabronionymi i niezwłocznego udzielenia im pomocy. ICSE posiada wbudowane moduły do zaawansowanej analizy materiałów audiowizualnych. Jednym z filarów ICSE są dwa rodzaje bazy haszy. Baza ogólna zawiera hasze wygenerowane na podstawie wszelkiego rodzaju materiałów audiowizualnych, w związku z którymi na całym świecie są prowadzone np. czynności operacyjne bądź postępowania karne. Materiały te zawierają m.in. treści, które dopiero mogą zostać zakwalifikowane jako propagujące pedofilię lub informacje kontekstowe, które organy ścigania wykorzystują do identyfikacji osoby pokrzywdzonej, sprawcy czy też miejsc z nimi związanych. Druga baza, rozwijana w ramach projektu „Baseline”, zawiera jedynie hasze wygenerowane na podstawie materiałów wyselekcjonowanych przez światowych ekspertów skupionych wokół ICSE i zatwierdzonych przez Interpol. Baza ta pozwala na identyfikację zdjęć i nagrań wideo zawierających najgorsze formy seksualnego wykorzystania dzieci. Całości dopełnia forum stanowiące swego rodzaju kanał szybkiego reagowania. Służy ono bowiem do bieżącej wymiany informacji o prowadzonych czynnościach, identyfikacji osób pokrzywdzonych, sprawców oraz – co nie mniej istotne – miejsc i przedmiotów utrwalonych w materiałach audiowizualnych19. Skala przestępczości na szkodę małoletnich w cyberprzestrzeni rośnie, co implikuje konieczność wzmocnienia obsady kadrowej, jeśli chodzi o dostęp polskich służb do bazy ICSE.  19 https://clkp.policja.pl/clk/informatyka-sledcza-w-c/miedzynarodowa-wymiana/158734,Stanowiskodostepowe-do-bazy-ICSE-Interpol-w-pracowni-informatyki-sledczej-CLKP.html.  Ϯϴ   Monitor Polski – 31 – Poz. 1235 Poza sporem pozostaje, że powinni go mieć Koordynatorzy KWP / KSP, policjanci służby kryminalnej (zajmujący się sprawami z zakresu handlu ludźmi) oraz zwalczania cyberprzestępczości z Komendy Głównej Policji. Istotne jest, aby w każdej z tych jednostek był przynajmniej jeden koordynator z dostępem do ICSE. W tym przypadku byłyby to aktualnie liczby: KWP – 16, KSP – 1, KGP – 1, CBZC – 18. Liczba wyznaczonych koordynatorów musi uwzględniać, że w tego rodzaju sprawach liczy się szybkość, wręcz natychmiastowość reakcji. Działanie przewiduje zmianę zakresu zadań obecnego Wydziału do Walki z Handlem Ludźmi w Biurze Kryminalnym KGP, Zespołów do Walki z Handlem Ludźmi umiejscowionych w Wydziałach Kryminalnych KWP / KSP, koordynatorów w Centralnym Biurze Zwalczania Cyberprzestępczości, które nadzorują w danym garnizonie przestępczość seksualną na szkodę małoletnich, przez powierzenie im dodatkowych kompetencji. 2.1.3. Powierzenie koordynatorom z KWP / KSP / CBZC: – obowiązków konsultanta dla policjantów z jednostek podległych danej Komendzie Wojewódzkiej w sprawach z zakresu czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, – uprawnień do współpracy z wyznaczonymi koordynatorami z powszechnych jednostek prokuratury z wyłączeniem współpracy merytorycznej w prowadzonych sprawach Realizator działania: Policja Wskaźnik: – liczba koordynatorów w KWP / KSP / CBZC Termin realizacji: 2024 r. Działanie, powiązane z działaniem 2.1.1., wpisuje się w cel podwyższania jakości prowadzonych postępowań, przez zapewnienie funkcjonariuszom z jednostek prowadzących postępowania w sprawach o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności możliwości uzyskania wsparcia od Koordynatorów, a więc funkcjonariuszy posiadających większe doświadczenie w prowadzeniu tego typu spraw. Wymiana informacji na temat aspektów technicznych prowadzenia postępowania, jego metodyki ma szansę przynieść pozytywne efekty dla ich prawidłowości i skuteczności. Dążąc do wzmocnienia współpracy policji i prokuratury, przewidziano, iż Koordynator będzie miał uprawnienia do współpracy z wyznaczonymi koordynatorami z powszechnych jednostek  Ϯϵ   Monitor Polski – 32 – Poz. 1235 prokuratury. Przy czym, co oczywiste, współpraca ta nie będzie mogła odnosić się do kwestii merytorycznych w prowadzonych sprawach. Działanie będzie realizowane przy wykorzystaniu obecnej struktury, polega ono na przyznaniu dodatkowych uprawnień już wyznaczonym koordynatorom. 2.1.4. Specjalizacja funkcjonariuszy – wyznaczenie w Komendach Miejskich Policji, Komendach Powiatowych Policji oraz Komendach Wojewódzkich Policji funkcjonariuszy do prowadzenia postępowań przygotowawczych dotyczących czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizator działania: Policja Wskaźnik: – liczba funkcjonariuszy w Komendach Miejskich Policji, Komendach Powiatowych Policji oraz Komendach Wojewódzkich Policji wyznaczonych do prowadzenia postępowań o czyny z rozdziału XXV k.k. Termin realizacji: lata 2024–2026 Kolejne działanie powiązane z działaniem 2.1.1. Jego istotą jest jak najlepsze przygotowanie funkcjonariuszy do prowadzenia postępowań przygotowawczych dot. czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletnich. Jest to możliwe jedynie przez wprowadzenie swoistej specjalizacji. Będzie ona polegała na wyznaczeniu do prowadzenia tych spraw funkcjonariuszy z odpowiednim przygotowaniem prawnym, psychologicznym, technicznym i informatycznym, stale szkolonych z tych zagadnień. Działanie nie przewiduje wyłączenia tych funkcjonariuszy od prowadzenia innych spraw, a zakłada, że co do zasady tylko oni będą prowadzić sprawy o czyny z rozdziału XXV k.k. (oczywiście z uwzględnieniem zasad co do liczby przydzielanych spraw). Wspomniana specjalizacja, oznaczająca szerokie kompetencje, może przynieść jedynie pozytywne efekty dla postępowania i jego uczestników, przede wszystkim pokrzywdzonych. Działanie będzie realizowane przy wykorzystaniu obecnej struktury, polega ono na wprowadzeniu podziału czynności przy wykorzystaniu kryterium wiedzy i doświadczenia w danego rodzaju sprawach. W dalszej perspektywie owa specjalizacja, przez usprawnienie postępowań, ma szansę doprowadzić do zmniejszania ich kosztów. Czynności sprawozdawcze będą służyć określeniu liczby wyspecjalizowanych funkcjonariuszy, będą one ewaluowane corocznie.  ϯϬ   Monitor Polski – 33 – Poz. 1235 2.1.5. Koordynacja prowadzonych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej postępowań o czyny zabronione dotyczące handlu ludźmi na szkodę małoletniego, połączone z czynami zabronionymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, przez powierzenie koordynatorom ds. zwalczania i zapobiegania handlu ludźmi: – obowiązków konsultanta dla funkcjonariuszy z jednostek podległych danemu oddziałowi Straży Granicznej, – uprawnień do współpracy z wyznaczonymi koordynatorami z powszechnych jednostek prokuratury z wyłączeniem współpracy merytorycznej w prowadzonych sprawach Realizator działania: Komenda Główna Straży Granicznej Wskaźniki:
23. a)liczba koordynatorów pełniących obowiązki konsultanta w oddziałach Straży Granicznej,
24. b)liczba koordynatorów posiadających uprawnienia do współpracy z wyznaczonymi koordynatorami z powszechnych jednostek prokuratury, z wyłączeniem współpracy merytorycznej w prowadzonych sprawach Termin realizacji: 2024 r. Działanie to, identycznie jak działanie 2.1.3., ma na celu podwyższanie jakości prowadzonych postępowań, przez zapewnienie funkcjonariuszom prowadzącym postępowania o przestępstwa handlu ludźmi, gdzie osobą pokrzywdzoną jest małoletni, na szkodę którego popełniono czyn zabroniony przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, możliwości uzyskania wsparcia od Koordynatorów, a więc funkcjonariuszy posiadających większe doświadczenie w prowadzeniu tego typu spraw. Wymiana informacji na temat aspektów technicznych prowadzenia postępowania, jego metodyki ma szansę przynieść pozytywne efekty dla ich prawidłowości i skuteczności. Dążąc do wzmocnienia współpracy Straży Granicznej i prokuratury, przewidziano, iż koordynator będzie miał uprawnienia do współpracy z wyznaczonymi koordynatorami z powszechnych jednostek prokuratury. Przy czym, co oczywiste, współpraca ta nie będzie mogła odnosić się do kwestii merytorycznych w prowadzonych sprawach. Działanie będzie realizowane przy wykorzystaniu obecnej struktury ww. jednostek, polega ono na przyznaniu dodatkowych uprawnień już wyznaczonym koordynatorom.  ϯϭ   Monitor Polski – 34 – Poz. 1235 2.1.6. Organizowanie szkoleń z języka angielskiego – dla policjantów z służb kryminalnej (zajmujących się sprawami z zakresu handlu ludźmi) oraz zwalczania cyberprzestępczości z Komendy Głównej Policji, koordynatorów z Komend Wojewódzkich Policji, członków Zespołów do walki z Handlem Ludźmi z KWP / KSP Realizator działania: Policja Wskaźnik: – liczba policjantów/koordynatorów, którzy odbyli szkolenie z języka angielskiego Termin realizacji: lata 2024–2026 Obsługa bazy ICSE wymaga znajomości języka angielskiego na poziomie B2/C1. W związku z tym niezbędne jest przeszkolenie funkcjonariuszy, którzy uzyskają do niej dostęp, tak aby posiadali umiejętność posługiwania się językiem angielskim na niezbędnym poziomie. Łączna liczba funkcjonariuszy wynosiłaby ok. 40 osób (KWP – 16, KSP – 1, CBZC – 18, KGP – 1–4). Należy przy tym uwzględnić, że w większości przypadków nauka języka angielskiego nie będzie zaczynać się od poziomu podstawowego, jej celem będzie jedynie podwyższanie kompetencji. 2.1.7. Organizowanie szkoleń z zakresu identyfikacji osoby pokrzywdzonej, uwidocznionej na materiałach cyfrowych przedstawiających treści pornograficzne z udziałem małoletnich dla policjantów służb kryminalnej (zajmujących się sprawami z zakresu handlu ludźmi) oraz zwalczania cyberprzestępczości z Komendy Głównej Policji, koordynatorów z Komend Wojewódzkich Policji, członków Zespołów do walki z Handlem Ludźmi z KWP / KSP Realizator działania: Policja Wskaźniki:
25. a)liczba szkoleń z zakresu identyfikacji osoby pokrzywdzonej, uwidocznionej na materiałach cyfrowych przedstawiających treści pornograficzne z udziałem małoletnich, w których uczestniczyli funkcjonariusze Policji,
26. b)liczba przeszkolonych funkcjonariuszy Policji/koordynatorów Termin realizacji: lata 2024–2026 Identyfikacja osoby pokrzywdzonej, uwidocznionej na materiałach cyfrowych przedstawiających treści pornograficzne z udziałem małoletnich wymaga odpowiednich kompetencji, przygotowania praktycznego. To powoduje konieczność stałego szkolenia  ϯϮ   Monitor Polski – 35 – Poz. 1235 funkcjonariuszy, którym powierzone są lub mają być te zadania. Ich brak lub niewystarczające kompetencje uniemożliwią bądź utrudnią szybkie ustalenie, kim jest osoba pokrzywdzona widniejąca na materiałach, a przez to wpłynie negatywnie na tok postępowania i wykrycie sprawcy. Szkolenia z tej tematyki są więc niezbędne. Łączna liczba funkcjonariuszy wynosiłaby ok. 40 osób (KWP – 16, KSP – 1, CBZC – 18, KGP – 1–4). 2.1.8. Organizowanie interdyscyplinarnych, międzyinstytucjonalnych szkoleń dla policjantów, funkcjonariuszy Straży Granicznej, prokuratorów, sędziów, pracowników NASK – PIB/Dyżurnet.pl20, z zakresu aspektów psychospołecznych zjawiska wykorzystywania seksualnego dzieci, w tym w cyberprzestrzeni, oraz metodologii prowadzenia postępowań w sprawach o czyny zabronione/czyny karalne przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, komunikacji z małoletnimi, w tym niepełnosprawnymi Realizatorzy działania: Policja, Komenda Główna Straży Granicznej, NASK – PIB/Dyżurnet.pl, Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury Podmioty współpracujące: zainteresowane organizacje pozarządowe Wskaźniki:
27. a)Koncepcja szkoleń – wypracowanie porozumienia, zasad naboru, liczby uczestników,
28. b)– liczba szkoleń, – liczba przeszkolonych funkcjonariuszy Policji, – liczba przeszkolonych funkcjonariuszy Straży Granicznej, – liczba przeszkolonych sędziów, – liczba przeszkolonych prokuratorów, – liczba przeszkolonych pracowników Dyżurnet.pl Termin realizacji:
29. a)I etap (wskaźnik
30. a)I półrocze 2024 r.,
31. b)II etap (wskaźnik
32. b)realizowany od II półrocza 2024 r. do 2026 r. 2.1.9. Organizowanie interdyscyplinarnych szkoleń warsztatowych dla funkcjonariuszy Policji, funkcjonariuszy Straży Granicznej, prokuratorów, sędziów, kuratorów  20 Działanie przewiduje możliwość zaproszenia do udziału w szkoleniach adwokatów i radców prawnych, na podstawie porozumień z Naczelną Radą Adwokacką i Krajową Izbą Radców Prawnych.  ϯϯ   Monitor Polski – 36 – Poz. 1235 sądowych, specjalistów z zakresu psychologii, psychiatrii, seksuologii21 poświęconych praktycznym aspektom zapobiegania i zwalczania czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletnich, w tym w cyberprzestrzeni Realizator działania: Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury Podmioty współpracujące: Instytut im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie, Instytut Ekspertyz Medycznych w Łodzi, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Akademia Wymiaru Sprawiedliwości, NASK – PIB/Dyżurnet.pl, Policja, Komenda Główna Straży Granicznej, zainteresowane organizacje pozarządowe Wskaźniki:
33. a)Koncepcja szkoleń – wypracowanie porozumienia, zasad naboru, liczby uczestników,
34. b)– liczba szkoleń, – liczba przeszkolonych funkcjonariuszy Policji, – liczba przeszkolonych funkcjonariuszy Straży Granicznej, – liczba przeszkolonych sędziów, – liczba przeszkolonych prokuratorów, – liczba przeszkolonych kuratorów, – liczba przeszkolonych pracowników Dyżurnet.pl, – liczba przeszkolonych specjalistów z zakresu psychologii, psychiatrii, seksuologii Termin realizacji:
35. a)I etap (wskaźnik
36. a)– I półrocze 2024 r.,
37. b)II etap (wskaźnik
38. b)działanie realizowane od II półrocza 2024 r. do 2026 r. Przeciwdziałanie czynom zabronionym przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich w każdym jej aspekcie wymaga działania interdyscyplinarnego i międzyinstytucjonalnego. Wszystkie jednostki / podmioty, stanowiące element systemu zwalczania tego procederu muszą być odpowiednio przygotowane, posiadać wiedzę właściwą dla swojej specjalizacji / zawodu uzupełnioną o tę z zakresu kompetencji oraz zasad funkcjonowania pozostałych podmiotów / jednostek. Wreszcie konieczna jest umiejętność właściwej i efektywnej współpracy, pozwalającej na sprawne podejmowanie właściwych decyzji. Realizacji tego celu mają służyć wspólne szkolenia funkcjonariuszy Policji,  21 Działanie przewiduje możliwość zaproszenia do udziału w szkoleniach adwokatów i radców prawnych, na podstawie porozumień z Naczelną Radą Adwokacką i Krajową Izbą Radców Prawnych.  ϯϰ   Monitor Polski – 37 – Poz. 1235 funkcjonariuszy Straży Granicznej, prokuratorów, sędziów, pracowników Dyżurnet.pl, z zakresu aspektów psychospołecznych zjawiska wykorzystywania seksualnego dzieci, w tym w cyberprzestrzeni, oraz metodologii prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. Kolejne przewidywane szkolenia mają charakter warsztatowy i będą polegać na pracy na zanonimizowanych aktach spraw dla pogłębienia wiedzy o praktycznych aspektach zapobiegania i zwalczania wykorzystywaniu seksualnemu małoletnich. Organizacja szkoleń będzie się odbywała na podstawie porozumień zawartych między realizatorem działania a jednostkami w nich uczestniczącymi określającymi zakres szkoleń, terminy, sposób naboru oraz finansowania. Realizacja działania będzie przebiegać dwuetapowo. W pierwszym etapie, w 2023 r., nastąpi wypracowanie koncepcji szkoleń, co obejmuje ustalenie treści i zawarcie porozumień międzyinstytucjonalnych, określenie zasad naboru, liczby uczestników. Drugi etap będzie realizacją głównego celu działania – prowadzenie szkoleń lub warsztatów w latach: 2024–2026. 2.1.10. Superwizja dla funkcjonariuszy Policji oraz Straży Granicznej, prowadzących postępowania z zakresu czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizatorzy działania: Policja, Komenda Główna Straży Granicznej Wskaźniki:
39. a)zasady uzyskiwania dostępu do superwizji i zapewnienie superwizorów oraz punktów dostępności,
40. b)– liczba zrealizowanych warsztatów superwizyjnych, – liczba funkcjonariuszy Policji uczestniczących w warsztatach superwizyjnych, – liczba funkcjonariuszy SG uczestniczących w warsztatach superwizyjnych Termin realizacji:
41. a)I etap (wskaźnik a): I półrocze 2024 r.,
42. b)II etap (wskaźnik
43. b)działanie realizowane od II półrocza 2024 r. do 2026 r. Superwizja to metoda kierowania ludźmi, która ma służyć doskonaleniu ich umiejętności, kompetencji, wiedzy i umożliwiać stały proces konsultacyjny, analizowanie działań  ϯϱ   Monitor Polski – 38 – Poz. 1235 pracowników w celu osiągania lepszych wyników. Odbiorcami superwizji są osoby, które w swojej pracy bazują na bezpośrednich relacjach z drugim człowiekiem, a ich zadania zawodowe polegają na pomaganiu, poradnictwie, edukowaniu i kierowaniu. Superwizja zajmuje się trudnymi sytuacjami interpersonalnymi w relacjach zawodowych. Tematy poruszane na spotkaniach superwizyjnych odnoszą się do problemów zawodowych, miejsca pracy oraz potrzeb uczestników. Jej centrum stanowi refleksja nad relacjami, odczuciami człowieka w pełnionej przez niego roli zawodowej przy uwzględnieniu jego możliwości i warunków instytucji, w której pracuje22. Podstawowym zadaniem superwizji jest doprowadzenie do tego, aby praca organów ścigania była skuteczna i efektywna. Osiągnięcie tego celu nie jest proste, ponieważ codzienny kontakt z ofiarami, sprawcami, obserwatorami przemocy jest trudny i wymagający od osoby pomagającej z jednej strony wrażliwości i empatycznego reagowania, a z drugiej narażający na częste sytuacje będące dużym obciążeniem emocjonalnym23. Ze względu na określone kryteria wyróżnia się następujące rodzaje superwizji24: 1) z uwagi na liczbę uczestników – superwizja: • indywidualna; • grupowa – mała grupa, do 7 osób, o zbliżonej wiedzy i doświadczeniu (niepowiązane ze sobą zbyt blisko zawodowo); • zespołowa – grupy z tej samej instytucji pracujące nad wspólnymi zadaniami lub pracownicy socjalni z różnych placówek zaangażowani we wdrażanie wspólnego programu; 2) z uwagi na rodzaj uczestnictwa – superwizja: • bezpośrednia – polega na wzajemnej obserwacji. Superwizor, obserwując superwizowanego i działania, które podejmuje, dokonuje analizy trudności występujących w jego pracy. Superwizowany natomiast, obserwując modelowe zachowania superwizora, uczy się właściwego postępowania;  22 23 24 J. Bojanowicz, M. Guzak, Superwizja jako narzędzie doskonalenia zawodowego pracowników socjalnych, Edukacja Ustawiczna Dorosłych, https://edukacjaustawicznadoroslych.eu/images/2017/4/14_4_2017.pdf. R. Kałucka, P. Antoniak, Superwizja w pracy nad przemocą domową, „Niebieska Linia” 2010/6, https://www.niebieskalinia.pl/aktualnosci/aktualnosci/superwizja-w-pracy-nad-przemoca-domowa. Ibidem.  ϯϲ   Monitor Polski – 39 – Poz. 1235 • pośrednia – superwizowany zdaje relację superwizorowi. Spotkania superwizyjne są organizowane według schematu: 1. Zdefiniowanie problemu – określenie trudności superwizowanego, umożliwienie doboru strategii i środków niezbędnych do rozwiązania tego problemu. Superwizor zadaje pytania dotyczące istoty problemu, jego skali, przyczyn i czynników, które sprzyjają pogłębianiu problemu. 2. Szukanie rozwiązań – podaje się jak największą liczbę potencjalnych koncepcji, uwzględniając potrzeby, cele i wartości superwizowanego. Zadawane przez superwizora pytania odnoszą się do sensowności podejmowanych działań, tego, czy okażą się one realne, czy są zgodne z wyznawanymi poglądami, jakie odczucia będą towarzyszyć wyborowi oraz czy wywołają one w kliencie bądź pracowniku socjalnym jakiekolwiek cierpienie. 3. Plan działania – ustala się program działania i środki, które zostaną do tego wykorzystane. 4. Ustalenie kryteriów sukcesu, według których superwizor i superwizowany będą mogli zorientować się, czy postawiony problem został już rozwiązany. Zadaje się pytania dotyczące warunków, które będą świadczyć o rozwiązaniu problemów, odczuciach, opinii innych na temat tego, czy sprawa została rozwiązana25. Superwizja powinna być standardem dla osób, które w swojej pracy stykają się z każdego rodzaju przemocą, w tym szeroko rozumianą przestępczością seksualną. Jej brak stwarza ryzyko utraty efektywności w pracy, czy to na skutek obniżenia motywacji, zaangażowania czy zniechęcenia do wykonywanych obowiązków. Z powyższych względów superwizja jest koniecznością dla funkcjonowania systemu przeciwdziałania przestępczości seksualnej. Realizacja działania będzie przebiegać dwuetapowo. W pierwszym etapie, w 2023 r., nastąpi opracowanie zasad uzyskiwania dostępu do superwizorów, ustalenie ich dokładnej liczby, miejsca i sposobu realizacji superwizji. Drugi etap będzie realizacją głównego celu działania i będzie się odbywać po zakończeniu każdego roku kalendarzowego, w kolejnych latach: 2024– 2026. 25  M. Łuczyńska, A. Olech, Wprowadzenie do superwizji pracy socjalnej, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa 2013, s. 67–68; za: J. Bojanowicz, M. Guzak, op. cit.  ϯϳ   Monitor Polski – 40 – Poz. 1235 2.1.11. Zapewnienie wsparcia psychologicznego funkcjonariuszom Policji prowadzącym postępowania w sprawach o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizator działania: Policja Wskaźniki:
44. a)zasady uzyskiwania dostępu do wsparcia psychologicznego i zapewnienie punktów dostępności,
45. b)liczba funkcjonariuszy Policji korzystających ze wsparcia psychologicznego Termin realizacji:
46. a)I etap (wskaźnik a): I półrocze 2024 r.,
47. b)II etap (wskaźnik
48. b)działanie realizowane od II półrocza 2024 r. do 2026 r. Prowadzenie postępowań w sprawach o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, w tym na szkodę małoletnich, bez wątpienia naraża funkcjonariuszy na sytuacje powodujące duże obciążenie psychiczne lub emocjonalne. Tytułem przykładu należy tutaj wskazać takie czynności jak analiza materiałów cyfrowych przedstawiających treści pornograficzne z udziałem małoletnich, przesłuchiwanie świadków relacjonujących zachowania wyczerpujące znamiona przestępstw z art. 200 k.k. czy 197 k.k. popełnione na szkodę małoletnich. To z kolei powoduje konieczność zapewnienia im dostępu do wsparcia psychologicznego, gdy ujawnią się np. długotrwałe napięcia psychofizyczne, zagubienie, stany lękowe, depresyjne. Właściwa i szybka reakcja, udzielenie wsparcia na czas poprawia funkcjonowanie funkcjonariuszy, przez co daje szanse na utrzymanie stabilności zatrudnienia, co w dalszej perspektywie wpływa na jakość pracy oraz ograniczenie kosztów (nie ma potrzeby szkolenia kolejnych pracowników). Realizacja działania będzie przebiegać dwuetapowo. W pierwszym etapie, w 2023 r., nastąpi opracowanie zasad uzyskiwania dostępu do wsparcia psychologicznego i zapewnienie punktów dostępności. Drugi etap będzie realizacją głównego celu działania i będzie się odbywać po zakończeniu każdego roku kalendarzowego, w kolejnych latach 2024–2026. Ustalenie liczby funkcjonariuszy, którym należy zapewnić wsparcie, będzie ułatwione dzięki wprowadzeniu organizacji pracy oraz specjalizacji (działanie 2.1.1. oraz 2.1.4.). 2.1.12. Przygotowanie do wdrożenia i wdrożenie systemu wymiany informacji o wartościach hash między Policją, NASK – PIB/Dyżurnet.pl oraz sektorem prywatnym  ϯϴ   Monitor Polski – 41 – Poz. 1235 Realizatorzy działania: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwo Cyfryzacji, Policja, NASK – PIB/Dyżurnet.pl Podmioty współpracujące: zainteresowani przedstawiciele sektora prywatnego Wskaźniki:
49. a)opracowanie koncepcji funkcjonowania systemu,
50. b)uruchomienie systemu i liczba wartości hash znajdujących się w systemie,
51. c)liczba zapytań kierowanych do systemu Termin realizacji:
52. a)I etap (wskaźnik
53. a)2024 r.,
54. b)II etap (wskaźnik
55. b)2025 r.,
56. c)III etap (wskaźnik
57. c)2026 r. Wymiana informacji o wartościach hash jest niezwykle cenną metodą współpracy wielu podmiotów zaangażowanych w identyfikację małoletnich będących pokrzywdzonymi wykorzystywaniem seksualnym oraz zwalczania dostępności CSAM (Child Sexual Abuse Material) w cyberprzestrzeni. To dzięki niej możliwe jest np. szybkie ustalenie, czy w dużym zbiorze materiałów cyfrowych znajdują się treści z kategorii CSAM. Weryfikacja odbywająca się tą metodą jest podstawą funkcjonowania bazy danych ICSE znajdującej się w zasobach Międzynarodowej Organizacji Policji INTERPOL. Metoda ta jest od dawna stosowana przez niektóre organy ścigania, zwłaszcza te, które posiadają w swoich zasobach krajowe bazy CSAM, np. szwedzkie czy brytyjskie, jak również te, które na co dzień współpracują w ramach ICSE DB. Listę podmiotów wykorzystujących wartości hash w codziennej pracy uzupełniają ponadto niektóre z infolinii, zaangażowanych w usuwanie nielegalnych treści z cyberprzestrzeni: CyberTipline – Stany Zjednoczone, Cybertip!ca – Kanada, Internet Watch Foundation (dalej: IWF) – Wielka Brytania oraz, od niedawna, także Meldpunt Kinderporno – Holandia. Wdrożenie systemu wymiany informacji o wartościach hash jest konieczne również w Polsce. Realizacja działania będzie przebiegać w trzech etapach. W pierwszym realizatorzy przygotują analizy prawne na temat prawnych aspektów i możliwości uruchomienia oraz funkcjonowania bazy. W drugim zostanie opracowana koncepcja funkcjonowania systemu i działania na rzecz uruchomienia systemu. W trzecim – docelowym – baza ma zostać uruchomiona.  ϯϵ   Monitor Polski – 42 – Poz. 1235 2.1.13. Analiza prawnych i technologicznych możliwości adaptacji i wdrożenia narzędzi / rozwiązań technologicznych umożliwiających proaktywne przeszukiwanie Internetu i ujawnianie treści pornograficznych z udziałem małoletnich Realizatorzy działania: Ministerstwo Cyfryzacji, NASK – PIB/Dyżurnet.pl, Policja Wskaźnik: – liczba analiz obowiązujących przepisów i rozwiązań technologicznych Termin realizacji: 2026 r. Obserwowany ogromny wzrost liczby treści przedstawiających seksualne wykorzystanie małoletnich publikowanych w cyberprzestrzeni (ponad 22 mln raportów wysłanych do punktu kontaktowego w Stanach Zjednoczonych przez Meta) ujawnia słabości aktualnie stosowanych metod walki zarówno z produkcją, jak i z udostępnianiem tego typu materiałów. Pozyskane lub wyprodukowane materiały zdjęciowe, wideo lub tekstowe są udostępniane na wielu platformach internetowych. Takie incydenty w Polsce są zgłaszane do NASK – PIB/Dyżurnet.pl przez użytkowników Internetu, co umożliwia ich bieżącą analizę i zgłaszanie do administratorów platform oraz na Policję. Doświadczenie oraz stała współpraca z infoliniami INHOPE na całym świecie umożliwia takim zespołom jak Dyżurnet.pl śledzenie trendów oraz wykrywanie tworzonych na bieżąco metod służących do ukrywania udostępnianych materiałów przed administratorami systemów lub przypadkowymi użytkownikami. Niestety, mimo wiedzy o potencjalnych miejscach, gdzie treści te są publikowane, Dyżurnet.pl nie ma umocowania prawnego, żeby rozpocząć analizę i podjąć wczesną interwencję. Jednym z nielicznych krajów doskonale radzących sobie z opisanym problemem jest Wielka Brytania, w której organizacja pełniąca podobną rolę do Dyżurnet.pl – Internet Watch Foundation, jest umocowana do proaktywnych działań. Statystyki udostępniane przez Fundację za rok 2021 wskazują jednoznacznie, że ich działania umożliwiły identyfikację treści CSAM w aż 235 967 przypadków, co w porównaniu do zgłoszeń z pozytywną detekcją, a otrzymanych od użytkowników Internetu w liczbie 16 227, stanowi ewidentny dowód na skuteczność podejścia proaktywnego. Metodą pozwalającą na odwrócenie obecnego trendu rosnącej liczby treści publikowanych w Internecie jest wdrożenie narzędzi technologicznych pozwalających na detekcję treści CSAM już na wczesnym etapie ich publikacji, zanim zostaną zgłoszone przez użytkowników Internetu. Jedynie takie podejście pozwoli na bardziej efektywną ochronę zarówno  ϰϬ   Monitor Polski – 43 – Poz. 1235 pokrzywdzonych, czyli dzieci, przed upublicznianiem materiałów pornograficznych z ich udziałem, jak i przypadkowych użytkowników przed ekspozycją na tego typu treści. Przedmiotem działania jest dokonanie analiz dopuszczalności, pod kątem prawnym jak i technologicznym, adaptacji i wdrożenia narzędzi / rozwiązań technologicznych umożliwiających proaktywne przeszukiwanie Internetu i ujawnianie treści pornograficznych z udziałem małoletnich. Wymaga przy tym podkreślenia, że zważywszy na okoliczność, iż wszelkie działania – zarówno proaktywne, jak i reaktywne, związane z ewentualnym dostępem do komunikacji interpersonalnej, wymagają przestrzegania przepisów dotyczących ochrony danych osobowych oraz ochrony prywatności, ten aspekt również będzie elementem analiz. Wyniki analiz będą podstawą do podjęcia dalszych decyzji. Dział 2.2. Wymiar sprawiedliwości i prokuratorzy Cele: Wyposażenie funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości w kompetencje ustalania indywidualnych potrzeb małoletnich pokrzywdzonych przestępstwami przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, prawidłowego przesłuchiwania małoletnich oraz zapewnienie efektywnej współpracy międzynarodowej Rodzaje działań: 2.2.1. Opracowanie systemu i zasad koordynacji w prokuraturze w zakresie: zbierania danych statystycznych dotyczących czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich; przeprowadzanie analiz akt tej kategorii postępowań, sporządzanie cyklicznych sprawozdań z tych analiz i wydawanie na podstawie uzyskanych wniosków pism instrukcyjnych Realizator działania: Prokurator Krajowy Wskaźniki:
58. a)opracowanie systemu koordynacji,
59. b)liczba i rodzaj działań podjętych na poziomie poszczególnych jednostek prokuratur usprawniających prowadzenie postępowań o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Termin realizacji:
60. a)I etap (wskaźnik
61. a)– I półrocze 2024 r.,
62. b)II etap (wskaźnik
63. b)działanie realizowane od II półrocza 2024 r. do 2026 r. Działanie częściowo ma charakter wynikowy do działania 1.1.1., które przewiduje  ϰϭ   Monitor Polski – 44 – Poz. 1235 kompleksowe gromadzenie danych statystycznych pozyskiwanych m.in. z prokuratury. Pociąga to za sobą wymóg opracowania przez prokuraturę wewnętrznych zasad pozyskiwania danych pozostających w jej właściwości oraz ich wolumenu, przy jednoczesnym ustaleniu w prokuraturze jednostki odpowiedzialnej za ich skoordynowane gromadzenie. Bez wątpienia konieczny jest również nadzór nad prawidłowością prowadzenia postępowań, a – o ile zajdzie taka potrzeba – konieczność wydawania stosownych instrukcji służących poprawie sytuacji. Dla realizacji tego celu przewidziano przeprowadzanie analiz akt tej kategorii postępowań, sporządzanie cyklicznych sprawozdań z tych analiz i wydawanie na podstawie uzyskanych wniosków pism instrukcyjnych. Realizacja działania będzie się odbywać w ramach obecnej struktury i przy wykorzystaniu aktualnych zasobów prokuratury. 2.2.2. Opracowanie i wydanie wytycznych dotyczących metodologii prowadzenia postępowań dotyczących czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich w powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury i ich aktualizacje Realizator działania: Prokurator Generalny Podmiot współpracujący: Prokuratura Krajowa Wskaźniki:
64. a)opracowanie wytycznych dotyczących zasad prowadzenia postępowań przez powszechne jednostki organizacyjne prokuratury i ich udostępnienie,
65. b)ocena potrzeby aktualizacji wytycznych i jej rezultat Termin realizacji:
66. a)I etap (wskaźnik
67. a)I półrocze 2024 r.,
68. b)II etap (wskaźnik
69. b)zadanie realizowane od II półrocza 2024 r. do 2026 r. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2023 r. poz. 1360, z późn. zm.) Prokurator Generalny kieruje działalnością prokuratury osobiście lub za pośrednictwem Prokuratora Krajowego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego, wydając zarządzenia, wytyczne i polecenia. Z kolei art. 60 tejże ustawy stanowi, że wytyczne Prokuratora Generalnego, wydane na wniosek Prokuratora Krajowego, dotyczące metodyki prowadzenia postępowania przygotowawczego, są wiążące dla wszystkich organów uprawnionych do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Metodyka, o której tu mowa,  ϰϮ   Monitor Polski – 45 – Poz. 1235 to zbiór metod stworzonych dla wybranego obszaru działania w celu rozwiązywania problemów. Metodyka skupia się na metodach realizacji zadań, a co za tym idzie koncentruje uwagę na poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, jak należy przeprowadzić postępowanie przygotowawcze. Pełna realizacja dobrze opracowanej metody śledczej wzmacnia kompetencję26. Wytyczne takie są potrzebne również w obszarze przeciwdziałania przestępczości seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich. W pierwszym etapie nastąpi opracowanie wytycznych, zaś drugi etap będzie miał charakter ewaluacji na potrzeby ustalenia, czy zachodzi potrzeba ich aktualizacji. 2.2.3. Wyznaczenie w prokuraturach, w tym w prokuraturach okręgowych, prokuratorów koordynatorów ds. czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz wypracowanie zasad i ram ich współpracy z koordynatorami z Komend Wojewódzkich Policji oraz z Oddziałów Straży Granicznej Realizator działania: Prokurator Krajowy Wskaźniki: – liczba koordynatorów w jednostkach prokuratury, w tym w prokuraturach okręgowych, – ustalenie zasad i ram współpracy prokuratorów koordynatorów z koordynatorami z Komend Wojewódzkich Policji oraz z Oddziałów Straży Granicznej Termin realizacji: 2024 r. Działanie to jest ściśle powiązane z działaniami 2.1.3. i 2.1.5. i ma podnieść efektywność komunikacji między Policją, Strażą Graniczną a jednostkami prokuratury dla poprawy skuteczności prowadzonych postępowań. Współpraca ta nie będzie dotyczyć czynności / konsultacji merytorycznych odbywających się w konkretnej sprawie. 2.2.4. Wsparcie psychologiczne dla prokuratorów prowadzących postępowania o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich oraz biegłych uczestniczących w takich postępowaniach Realizatorzy działania: Prokurator Krajowy, Instytut Ekspertyz Medycznych w Łodzi (w ramach podlegających im grup zawodowych)  26 A. Kiełtyka, W. Kotowski, A. Ważny, [w:] A. Kiełtyka, W. Kotowski, A. Ważny, Prawo o prokuraturze. Komentarz, LEX/el. 2021, art. 60.  ϰϯ   Monitor Polski – 46 – Poz. 1235 Wskaźniki:
70. a)ustalenie zasad uzyskiwania dostępu do wsparcia psychologicznego i zapewnienie punktów dostępności,
71. b)liczba osób uczestniczących w różnych formach wsparcia psychologicznego Termin realizacji:
72. a)I etap (wskaźnik
73. a)– I półrocze 2024 r.,
74. b)II etap (wskaźnik
75. b)działanie realizowane od II półrocza 2024 r. do 2026 r. Działanie to ma uzasadnienie analogiczne do uzasadnienia działania 2.1.11. 2.2.5. Inwentaryzacja i zaewidencjonowanie istniejących materiałów edukacyjnych/dydaktycznych dla funkcjonariuszy Policji, sędziów, prokuratorów, kuratorów, biegłych dotyczących metodyki prowadzenia przez nich czynności z małoletnimi pokrzywdzonymi przestępstwami i nieletnimi sprawcami czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz umieszczenie materiałów na stronie internetowej realizatorów działania Realizator działania: Akademia Wymiaru Sprawiedliwości Podmioty współpracujące: Ministerstwo Sprawiedliwości, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury Wskaźniki:
76. a)inwentaryzacja materiałów (stworzenie wykazu materiałów),
77. b)liczba materiałów umieszczonych w wykazie,
78. c)rekomendacje dotyczące opracowania nowych pozycji Termin realizacji:
79. a)I etap (wskaźnik
80. a)2024 r.,
81. b)II etap (wskaźnik
82. b)2024 r.,
83. c)III etap (wskaźnik
84. c)2025 r. Istnieje szereg publikacji przeznaczonych dla policjantów, sędziów, prokuratorów, kuratorów, biegłych dedykowanych tematyce postępowania, komunikacji z małoletnimi pokrzywdzonymi czynami zabronionymi z rozdziału XXV k.k. oraz nieletnimi sprawcami czynów karalnych. Nie są one jednak zaewidencjonowane, opisane, co częstokroć utrudnia ich znalezienie i zapoznanie się z nimi.  ϰϰ   Monitor Polski – 47 – Poz. 1235 W tym stanie rzeczy za niezbędne uznano dokonanie inwentaryzacji pozycji/publikacji, które ukazały się dotychczas. Dalszym krokiem będzie ocena ich przydatności, umieszczenie na stronie internetowej zaangażowanych podmiotów oraz rekomendacje co do przygotowania nowych, brakujących opracowań. 2.2.6. Opracowanie przeznaczonych dla sędziów i prokuratorów: – metodyki wysłuchania małoletniego w postępowaniu cywilnym i opiekuńczym, – metodyki przesłuchiwania nieletniego (na potrzeby postępowania na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, Dz. U. poz. 1700 oraz z 2023 r. poz. 289 i 1860), – metodyki przesłuchania oskarżonego, który nie ukończył 18 lat, – metodyki przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego i świadka w procesie karnym, z uwzględnieniem metodyki przesłuchania osób poniżej 18 lat ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi oraz cudzoziemców Realizator działania: Ministerstwo Sprawiedliwości Podmioty współpracujące: Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna w Krakowie, zainteresowane organizacje pozarządowe Wskaźnik: – liczba opracowanych metodyk Termin realizacji: 2024 r. Uzyskanie wartościowego materiału dowodowego jest warunkowane prawidłowym przeprowadzeniem czynności procesowych, w tym także z osobami poniżej 18 lat, które w trakcie procedur tak cywilnej, jak i karnej, mogą występować w różnych rolach procesowych. Z myślą o tych uczestnikach oraz dążąc do uzyskania zadowalającego poziomu umiejętności komunikacyjnych sędziów z osobami, które nie ukończyły 18 lat, zostaną opracowane metodyki wysłuchania/przesłuchania. Ich istotnym elementem będzie przedstawienie zasad, które należy uwzględniać podczas kontaktu z osobami niepełnosprawnymi intelektualnie, z osobami z problemami komunikacyjnymi oraz z cudzoziemcami. Metodyki nie będą ograniczone do określonego charakteru spraw (tylko związanych z czynami z rozdziału XXV k.k.), a znajdą zastosowanie do każdej sprawy o charakterze cywilnym, karnym czy też toczącej się na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.  ϰϱ   Monitor Polski – 48 – Poz. 1235 Realizatorem działania będzie Ministerstwo Sprawiedliwości współpracujące z ekspertami z Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna w Krakowie. Należy nadmienić, że IES posiada własne wydawnictwo, które nie tylko wyda Metodyki, ale również udzieli wsparcia merytorycznego w zakresie opracowania czytelnych grafik, koncepcji dokumentów. 2.2.7. Opracowanie wytycznych dotyczących standardów opiniowania przez biegłych z zakresu psychologii, informatyki, antropologii/antroposkopii, ginekologii, seksuologii, psychiatrii uczestniczących w postępowaniach dotyczących popełnienia czynu zabronionego / czynu karalnego przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizator działania: Ministerstwo Sprawiedliwości Podmioty współpracujące: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Instytut im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie, Akademia Wymiaru Sprawiedliwości, Instytut Ekspertyz Medycznych w Łodzi Wskaźnik: – wytyczne dotyczące standardów opiniowania przez biegłych z danej dziedziny (liczba wytycznych) Termin realizacji: 2026 r. Mając na uwadze rolę opinii sporządzonych przez biegłych dla toku postępowania lub też jego rozstrzygnięcia, niezwykle istotne jest, aby spełniały one określone wymogi. Aktualnie przepisy nie regulują tych kwestii, toteż ich przygotowywanie opiera się na praktyce. Bez wątpienia nie wszystkie opinie prezentują jednakowy standard, co niekiedy skutkuje ich nieprzydatnością lub niewielką przydatnością dla postępowania. To z kolei prowadzi zwykle do zasięgania opinii kolejnych biegłych, a przez to przedłużania postępowania i wzrostu jego kosztów. W tym kontekście zdecydowano o opracowaniu standardów opiniowania przez biegłych z zakresu tych specjalności, którzy są powoływani w toku postępowań o przestępstwa z rozdziału XXV k.k. Są to takie dziedziny jak: psychologia, informatyka, antropologia/antroposkopia, ginekologia, seksuologia, psychiatria. Realizatorem działania będzie Ministerstwo Sprawiedliwości współpracujące z ekspertami z Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna w Krakowie, Instytutu Ekspertyz Medycznych w Łodzi, Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, Akademii Sprawiedliwości.  ϰϲ  Wymiaru  Monitor Polski – 49 – Poz. 1235 Przewiduje się opracowanie ośmiu rodzajów wytycznych z zakresu psychologii, informatyki, antropologii/antroposkopii, ginekologii, seksuologii, psychiatrii, zostaną one przekazane do sądów w celu upowszechniania wśród biegłych i sędziów oraz do prokuratur. 2.2.8. Otwarcie odpłatnych studiów podyplomowych dla specjalistów z zakresu: informatyki, antropologii/antroposkopii, seksuologii, psychologii sądowej, psychiatrii oraz ginekologii z zakresu prawnych aspektów opiniowania oraz uczestnictwa w czynnościach procesowych z udziałem małoletnich Realizatorzy działania: Akademia Wymiaru Sprawiedliwości, inne zainteresowane jednostki naukowe, oświatowe Wskaźniki:
85. a)otwarcie kierunku w ramach studiów podyplomowych,
86. b)liczba uczelni posiadających studia podyplomowe z zakresu prawnych aspektów opiniowania oraz uczestnictwa w czynnościach procesowych z udziałem małoletnich,
87. c)liczba osób, które podjęły lub ukończyły studia podyplomowe Termin realizacji:
88. a)I etap (wskaźnik a i
89. b)2025 r.,
90. b)II etap (ogłoszenie naboru i prowadzenie nauczania – wskaźnik
91. c)2025 r., 2026 r. Działanie to jest konieczne, gdyż kierunki studiów np. medycyna, psychologia, seksuologia itp. w swoich programach, co do zasady, nie przewidują przedmiotu „opiniowanie sądowe” (termin ten dotyczy także postępowań przygotowawczych). Tymczasem ta problematyka wymaga specjalistycznej i gruntownej wiedzy na temat procedur sądowych, standardów opiniowania. W tym aspekcie działanie 2.2.8. ma na celu pozyskanie kadr – wysoko wyspecjalizowanych specjalistów przygotowanych do pełnienia roli biegłego i opiniowania w toku postępowań sądowych. Wskazano w nim specjalności, które są istotne w sprawach o przestępstwa z rozdziału XXV k.k., co nie wyklucza oczywiście uruchomienia kierunków o szerszych specjalizacjach. Jako podmiot realizujący wskazano Akademię Wymiaru Sprawiedliwości, jednostkę podległą Ministrowi Sprawiedliwości. Tym niemniej uruchomienie tego rodzaju studiów przez inne uczelnie czy Instytuty, zwłaszcza o długoletniej tradycji nauczania, przyniosłoby oczekiwane efekty w krótszej perspektywie czasowej.  ϰϳ   Monitor Polski – 50 – Poz. 1235 Dział 2.3. Strategia postępowania ze sprawcami przestępstw Cel: Poprawa dostępności i właściwego stosowania mechanizmów zapobiegania powrotowi skazanych do przestępstwa o charakterze seksualnym na szkodę małoletnich oraz resocjalizacji nieletnich sprawców czynów karalnych tego rodzaju Rodzaje działań: 2.3.1. Zapewnienie dostępu do programów terapeutycznych oraz świadczeń medycznych osobom z zaburzeniami preferencji seksualnych lub osobom, które popełniły czyny zabronione / czyny karalne przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizatorzy działania: Ministerstwo Zdrowia, Centralny Zarząd Służby Więziennej Podmiot współpracujący: Ministerstwo Sprawiedliwości Wskaźniki:
92. a)liczba jednostek oraz ośrodków ochrony zdrowia, w których są realizowane programy terapeutyczne lub udzielane świadczenia medyczne wskazanym osobom,
93. b)liczba jednostek penitencjarnych, w których są realizowane programy terapeutyczne lub udzielane świadczenia medyczne wskazanym osobom,
94. c)liczba placówek resocjalizacyjnych, w których są realizowane programy terapeutyczne lub udzielane świadczenia medyczne wskazanym osobom Termin realizacji: 2025 r. Jak już wskazywano, zapobieganie czynom zabronionym / czynom karalnym przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletnich wymaga szerokiego spektrum działań, w tym także skierowanych do osób, które rozpoznają u siebie niepokojące myśli/zachowania bądź dopuściły się już tego rodzaju czynów. Jednym z nich jest przygotowanie systemu do udzielenia im odpowiednich świadczeń terapeutycznych lub medycznych, tak w warunkach wolnościowych, jak i izolacyjnych (podczas wykonywania kary pozbawienia wolności). Warto tutaj zwrócić uwagę na konieczność stworzenia warunków do ciągłości korzystania z ww. świadczeń, co jest istotne zwłaszcza w sytuacjach osób skazanych, które po odbyciu kary pozbawienia wolności opuszczają zakład karny, a powinny nadal pozostać pod kontrolą specjalisty. Realizatorem działania jest Ministerstwo Zdrowia – odpowiedzialne za zapewnianie świadczeń  ϰϴ   Monitor Polski – 51 – Poz. 1235 medycznych – oraz Centralny Zarząd Służby Więziennej, w którego właściwości pozostaje nadzór nad osobami pozbawionymi wolności. CZSW będzie wspierany przez Ministerstwo Sprawiedliwości – jednostkę nadrzędną. 2.3.2. Przygotowanie informacji o programach terapeutycznych oraz świadczeniach medycznych w publicznym systemie ochrony zdrowia dla osób z zaburzeniami preferencji seksualnych lub osób, które popełniły czyny zabronione / czyny karalne przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizator działania: Ministerstwo Zdrowia Wskaźnik: – liczba osób, które skorzystały ze wskazanych informacji Termin realizacji: 2025 r. Korzystanie z programów terapeutycznych oraz świadczeń medycznych (psychiatra, seksuolog) wymaga posiadania wiedzy o tych usługach, podmiotach, które je świadczą, oraz wymogach, które należy spełniać, aby uzyskać prawo do skorzystania z nich. Zadanie to zostało powierzone Ministerstwu Zdrowia, które przygotuje wskazane informacje, udostępni i będzie na bieżąco aktualizować. 2.3.3. Ewaluacja zapotrzebowania, dostępności i korzystania z programów terapeutycznych oraz świadczeń medycznych przez osoby z zaburzeniami preferencji seksualnych oraz osoby, które popełniły czyny zabronione / czyny karalne przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizator zadania: Ministerstwo Zdrowia Wskaźniki:
95. a)liczba osób ubiegających się o udział w programie terapeutycznym lub dostęp do świadczenia medycznego,
96. b)liczba podmiotów realizujących programy oddziaływań terapeutycznych lub udzielających świadczeń medycznych osobom z zaburzeniami preferencji seksualnych, które dopuściły się czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich,
97. c)liczba osób, które skorzystały z programów oddziaływań terapeutycznych lub świadczeń medycznych dla osób z zaburzeniami preferencji seksualnych, które dopuściły się czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich  ϰϵ   Monitor Polski – 52 – Poz. 1235 Termin realizacji: lata 2024–2026 Działanie to wiąże się z działaniami 2.3.1. i 2.3.2. Jego celem jest bieżące monitorowanie zapotrzebowania na programy terapeutyczne oraz świadczenia medyczne dla osób z zaburzeniami preferencji seksualnych oraz osób, które popełniły czyny zabronione / czyny karalne przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, i określanie jego stosunku względem liczby dostępnych miejsc odbywania terapii lub udzielania świadczeń medycznych. Tylko w ten sposób będzie możliwe uzyskiwanie bieżącej informacji na temat potrzeb i w ślad za tym podejmowanie strategicznych decyzji. 2.3.4. Opracowanie wytycznych dotyczących opiniowania w sprawach o czyny zabronione / czyny karalne przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletnich, w których jest konieczne powołanie biegłych z zakresu różnych specjalności Realizator działania: Ministerstwo Sprawiedliwości Podmioty współpracujące: Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna w Krakowie, Instytut Ekspertyz Medycznych w Łodzi, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Akademia Wymiaru Sprawiedliwości Wskaźnik: – liczba wytycznych dotyczących opiniowania we wskazanym zakresie Termin realizacji: 2025 r. W sprawach o czyny zabronione przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w szczególności popełniane w cyberprzestrzeni, niejednokrotnie są powoływani biegli różnych specjalności. Często, szczególnie w przypadku czynów dokonanych w przestrzeni wirtualnej (cyberprzestrzeni), sprawą fundamentalnej wagi jest nie tylko czas, ale i konieczność działania w ściśle określonej kolejności – tak aby maksymalnie zabezpieczyć i wykorzystać dane niezbędne do dokonania prawidłowej analizy i oceny przez biegłych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że nie ma ujednoliconej terminologii pojęć, stąd niektóre terminy w różnych naukach są rozumiane niejednolicie. Znaczenie lub zakres poszczególnych terminów może być (i często jest) inne, a nawet sprzeczne, w przypadku biegłych z różnych dziedzin. Na przykład dla informatyka terminy „dane” i „informacje” nie są tożsame i w żadnym razie nie mogą być wymiennie używane. Podobnie dla biegłego z dziedziny psychiatrii pedofilia jest ściśle zdefiniowanym terminem medycznym, podczas gdy  ϱϬ   Monitor Polski – 53 – Poz. 1235 przedstawiciele innych dziedzin wykorzystują ten termin do opisania pewnego zjawiska – tylko w niewielkim stopniu tożsamego z definicją medyczną. W sytuacji konieczności współdziałania w opiniowaniu tego typu różnice mogą mieć daleko idące skutki, stąd konieczne wydaje się opracowanie wytycznych. Zatem wydaje się być kwestią istotną wypracowanie zasad procedowania (guidelines) w przypadku konieczności interdyscyplinarnej analizy zdarzeń, w których jest wymagana opinia biegłych różnych specjalności, szczególnie w przypadkach, gdy muszą oni pracować w tym samym czasie i niejako równolegle. Zasady takie mogłyby nie tylko ułatwić działanie organom ściągania i wymiaru sprawiedliwości, ale także znacząco wpłynąć na szybkość i jakość pracy biegłych. Realizatorem działania będzie Ministerstwo Sprawiedliwości współpracujące z ekspertami z Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna w Krakowie, Instytutu Ekspertyz Medycznych w Łodzi, Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. Pozycja zostanie przygotowana do rozpowszechniania w Wydawnictwie IWS. Następnie będzie rozpowszechniana w formacie PDF do sądów i prokuratur. 2.3.5. Dokonywanie oceny stopnia prawdopodobieństwa ponownego popełnienia czynu zabronionego przez osoby, które popełniły czyn zabroniony / czyn karalny przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizatorzy działania: prokuratury, sądy, Centralny Zarząd Służby Więziennej Wskaźniki:
98. a)liczba oskarżonych/skazanych/nieletnich, którzy popełnili czyn zabroniony, co do których sporządzono opinię na potrzeby oceny stopnia prawdopodobieństwa ponownego popełnienia czynu zabronionego,
99. b)liczba sprawców/nieletnich, wobec których ustalono potrzebę objęcia terapią lub innymi formami oddziaływania Termin realizacji: działanie realizowane w latach 2024–2026 Orzeczenie przez sąd wobec sprawcy czynu zabronionego / nieletniego sprawcy czynu karalnego właściwej kary / odpowiednich do jego osoby środków, podjęcie decyzji np. co do warunkowego przedterminowego zwolnienia wymaga uprzedniego dokonania oceny ryzyka  ϱϭ   Monitor Polski – 54 – Poz. 1235 ponownego popełnienia takiego czynu. Powinno się to odbywać w oparciu o opinie sporządzane przez biegłego seksuologa, psychiatrę oraz psychologa na okoliczność istnienia zaburzeń preferencji seksualnych, zaburzeń psychicznych, ustalenia, czy zachodzi konieczność korzystania z terapii i jej rodzaju. Aktualnie w postępowaniach karnych o czyny z rozdziału XXV k.k. są przeprowadzane opinie przez biegłych. Celem działania jest uzupełnienie zakresu zlecanej opinii o wskazany wyżej element. Zakłada się, że wprowadzona wytyczna będzie mieć wpływ na podwyższenie poziomu bezpieczeństwa społecznego, gdyż przyczyni się do wzmocnienia orzekania kar i środków adekwatnych do indywidualnej sytuacji (cech) osoby, która dopuściła się czynu z rozdziału XXV k.k. Prokuratury, sądy i CZSW będą wspierać w tym zadaniu Instytut im. prof. J. Sehna w Krakowie, Instytut Ekspertyz Medycznych w przypadkach zlecenia im spraw do opiniowania. 2.3.6. Monitorowanie przypadków recydywy wśród osób, które dopuściły się czynów zabronionych / czynów karalnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, po ukończeniu odziaływań terapeutycznych Realizator zadania: Ministerstwo Sprawiedliwości Podmioty współpracujące: sądy powszechne, Centralny Zarząd Służby Więziennej Wskaźniki:
100. a)liczba osób skazanych za czyny przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, które po ukończeniu programu terapeutycznego ponownie popełniły czyn zabroniony przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego,
101. b)liczba nieletnich sprawców czynów karalnych, którzy po ukończeniu programu terapeutycznego ponownie popełnili czyn karalny albo czyn zabroniony przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego Termin realizacji: lata 2024–2026 Działanie to ma być elementem oceny wpływu programów terapeutycznych na zachowanie osób, które uczestniczyły w takim programie po popełnieniu czynu zabronionego / czynu karalnego przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę osoby małoletniej.  ϱϮ   Monitor Polski – 55 – Poz. 1235 Monitorowanie będzie się odbywało w oparciu o dane przesyłane z sądów oraz CZSW. W pierwszym przypadku będzie to wymagało zmiany formularzy statystycznych, dlatego zbieranie danych będzie możliwe dopiero od 2024 r. Pozwoli to na wstępną ewaluację zasadności podejmowania terapii i będzie stanowić punkt wyjściowy dla ewentualnych działań na rzecz modyfikacji programów. 2.3.7. Zachęcanie do zawierania porozumień między jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej oraz podmiotami leczniczymi w zakresie diagnozowania / zapewniania oddziaływań terapeutycznych dla osób, które dopuściły się czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich Realizatorzy działania: Ministerstwo Zdrowia, Centralny Zarząd Służy Więziennej Wskaźnik: – liczba zawartych porozumień Termin realizacji: lata 2024–2026 Działanie ma prowadzić do zapewnienia dostępności świadczeń dla osób przebywających w zakładach karnych, jak i osób opuszczających je, po odbyciu kary pozbawienia wolności. Ma to umożliwić ciągłość i nieprzerwalność kontroli i wsparcia takiej osoby przez specjalistę. Dzięki porozumieniom ułatwiona będzie komunikacja między wskazanymi podmiotami np. odnośnie do ustalenia miejsca świadczenia i daty wizyty dla osoby, która ma opuścić jednostkę penitencjarną i wyraża wolę dalszego korzystania ze świadczeń udzielanych jej podczas odbywania kary pozbawienia wolności. 2.3.8. Organizacja szkoleń dla kadr zakładów dla nieletnich: – zespołów psychologiczno-pedagogicznych, – pracowników pedagogicznych, – pracowników niepedagogicznych Realizatorzy działania: Ministerstwo Sprawiedliwości, zakłady dla nieletnich Podmioty współpracujące: zainteresowane organizacje pozarządowe Wskaźnik: – liczba przeszkolonych osób z kadry zakładów dla nieletnich Termin realizacji: lata 2024–2025  ϱϯ   Monitor Polski – 56 – Poz. 1235 Bardzo istotnym ogniwem systemu jest resocjalizac