Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: technik archiwista, techni

11 DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 wrzeÊnia 2000 r. Nr 78 TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIE 887 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie podstaw programowych kszta∏cenia w zawodach: technik archiwista, technik budownictwa, technik geodeta, technik handlowiec, technik hutnik, technik instrumentów muzycznych, technik ochrony fizycznej osób i mienia, technik organizacji reklamy, technik technologii drewna, technik technologii odzie˝y, technik w∏ókiennik i mechanik pojazdów samochodowych . . 4593 887 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie podstaw programowych kszta∏cenia w zawodach: technik archiwista, technik budownictwa, technik geodeta, technik handlowiec, technik hutnik, technik instrumentów muzycznych, technik ochrony fizycznej osób i mienia, technik organizacji reklamy, technik technologii drewna, technik technologii odzie˝y, technik w∏ókiennik i mechanik pojazdów samochodowych. Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759 i Nr 162, poz. 1126 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19, poz. 239 i Nr 48, poz. 550) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Ustala si´ podstawy programowe kszta∏cenia w nast´pujàcych zawodach okreÊlonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiàcej za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 9 i z 1999 r. Nr 52, poz. 535): 1) technik archiwista — symbol cyfrowy 414[02], 2) technik budownictwa — symbol cyfrowy 311[04], 7) technik ochrony fizycznej osób i mienia — symbol cyfrowy 516[01], 8) technik organizacji reklamy — symbol cyfrowy 342[01], 9) technik technologii drewna — symbol cyfrowy 311[32], 10) technik technologii odzie˝y — symbol cyfrowy 311[34], 11) technik w∏ókiennik — symbol cyfrowy 311[41], 12) mechanik pojazdów samochodowych — symbol cyfrowy 723[04]. § 2. Podstawy programowe, o których mowa w § 1, stanowià za∏àczniki nr 1—12 do rozporzàdzenia. 3) technik geodeta — symbol cyfrowy 311[10], 4) technik handlowiec — symbol cyfrowy 341[03], § 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. 5) technik hutnik — symbol cyfrowy 311[16], 6) technik instrumentów muzycznych — symbol cyfrowy 311[18], Minister Edukacji Narodowej: E. Wittbrodt Dziennik Ustaw Nr 78 — 4594 — Poz. 887 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. (poz. 887) Za∏àcznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK ARCHIWISTA SYMBOL CYFROWY 414[02] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 14) stosowaç zasady racjonalnej i poprawnej biurowoÊci, 15) interpretowaç i stosowaç zasady archiwalnej klasyfikacji i kwalifikacji wytwarzanej dokumentacji, 16) opracowywaç typowe dokumenty i pisma wyst´pujàce w pracy biurowej archiwów, 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami, interpretowaç wiedz´ z zakresu archiwistyki (teorii i metodyki archiwalnej oraz archiwoznawstwa), 17) wspó∏dzia∏aç sprawnie w zespole pracowniczym, 2) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami oraz wiedzà z zakresu historii ustroju Polski XIX i XX w., 19) nawiàzywaç kontakty z pracownikami innych instytucji, 3) wykorzystywaç wiedz´ z zakresu historii ustroju Polski w prowadzeniu prac z zakresu gromadzenia, opracowywania i udost´pniania materia∏ów archiwalnych oraz przy interpretowaniu procesów archiwotwórczych, 20) obs∏ugiwaç korzystajàcych z zasobu archiwalnego, 4) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami oraz wiedzà z zakresu prawa konstytucyjnego i administracyjnego, 5) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami z zakresu podstaw informacji naukowej i informacji archiwalnej, 6) opracowywaç materia∏y archiwalne (w archiwach paƒstwowych) sporzàdzone na ró˝nych noÊnikach informacji (w tym równie˝ w j´zykach obcych), pod kierunkiem doÊwiadczonego archiwisty, 7) udost´pniaç materia∏y archiwalne zgromadzone w archiwach paƒstwowych oraz je popularyzowaç, 8) prowadziç prace z zakresu gromadzenia materia∏ów archiwalnych, ich przechowywania i zabezpieczania, 9) korzystaç z doÊwiadczeƒ archiwów w prowadzeniu prac z zakresu gromadzenia i opracowywania materia∏ów archiwalnych, 10) nawiàzywaç kontakty zawodowe z archiwami znajdujàcymi si´ w ró˝nych strukturach organizacyjnych oraz innymi instytucjami gromadzàcymi materia∏y archiwalne, 11) pos∏ugiwaç si´ obowiàzujàcymi przepisami regulujàcymi zadania i organizacj´ archiwum zak∏adowego i sk∏adnicy akt, 12) pos∏ugiwaç si´ komputerem w pracy archiwalnej, 13) korzystaç w praktycznym dzia∏aniu ze znajomoÊci archiwalnego systemu ewidencyjnego (tradycyjnego i zautomatyzowanego), 18) organizowaç i nadzorowaç prac´ zespo∏u, 21) organizowaç w∏asny warsztat pracy, 22) charakteryzowaç podstawowe zasady gospodarki rynkowej, 23) doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zdolnoÊci organizacyjne, 2) dobra pami´ç wzrokowa i faktograficzna, 3) zami∏owanie do ∏adu i porzàdku, 4) systematycznoÊç, sumiennoÊç, obowiàzkowoÊç, rzetelnoÊç, 5) dok∏adnoÊç, dociekliwoÊç, spostrzegawczoÊç, 6) odpowiedzialnoÊç i uczciwoÊç, 7) samodzielnoÊç w myÊleniu i dzia∏aniu, 8) myÊlenie logiczne, 9) zainteresowania humanistyczne. 2. Zadania zawodowe stawiane technikowi archiwiÊcie sà ÊciÊle zwiàzane z jego przysz∏ym miejscem pracy — archiwum. Technik archiwista, z uwagi na ró˝norodnoÊç typów archiwów oraz odmiennoÊç gromadzonych przez nie zasobów, musi posiadaç wszechstronne przygotowanie, umo˝liwiajàce mu wykonanie wszystkich rodzajów prac archiwalnych, wynikajàcych ze statutowych zadaƒ archiwów. Przede wszystkim powinien Dziennik Ustaw Nr 78 — 4595 — opanowaç podstawowe umiej´tnoÊci archiwalne zwiàzane z gromadzeniem, opracowywaniem, udost´pnianiem i popularyzacjà materia∏ów archiwalnych, a tak˝e zapewnieniem im w∏aÊciwych warunków przechowywania. W∏aÊciwa realizacja zaj´ç wymaga zapewnienia odpowiednich warunków technicznych w szkole. Niezb´dne jest zorganizowanie nast´pujàcych pracowni: 1) archiwalnej, 2) komputerowej, 3) j´zykowej. Pracownia archiwalna jest to, obok archiwum, podstawowe miejsce, gdzie uczniowie (s∏uchacze) zdobywajà wiedz´ i umiej´tnoÊci konieczne do wykonywania zawodu. Pracownia powinna byç wyposa˝ona w podstawowe materia∏y, s∏u˝àce do çwiczeƒ i pokazów, które majà symulowaç przysz∏e miejsce pracy technika archiwisty, a w szczególnoÊci: 1) kopie dokumentów sporzàdzonych na ró˝nych noÊnikach informacji, 2) wzory archiwalnych pomocy ewidencyjno-informacyjnych (inwentarze w ró˝nych formach, przewodniki, informatory, katalogi, indeksy, wzory kart inwentarzowych i zespo∏ów, wzory druków i formularzy — czyste i przyk∏adowo wype∏nione), Poz. 887 Pracownia j´zykowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) magnetowid, 2) kasety wideo z kursami j´zyków obcych, 3) specjalnie dobrane kasety wideo z filmami w oryginalnej wersji j´zykowej, 4) magnetofony (minimum 4), 5) zestawy taÊm do nauki j´zyków obcych wraz z korespondujàcymi tekstami, 6) plansze (wzory odmian czasowników, rzeczowników, wyjàtki). Pracownia j´zykowa powinna umo˝liwiaç çwiczenia praktyczne, symulujàce przysz∏e warunki pracy technika archiwisty. Poza pomocami typowymi, niezb´dnymi do nauki j´zyków obcych, powinna ona byç wyposa˝ona w przyk∏adowe publikacje, informatory archiwalne, a tak˝e zestawy kserokopii i akt w j´zykach obcych. 3. Wa˝nym elementem procesu nauczania sà zaj´cia praktyczne oraz praktyki zawodowe realizowane w archiwach ró˝nych typów. Dzi´ki temu uczniowie (s∏uchacze) majà zagwarantowany kontakt z warunkami pracy w archiwach, co zapewnia im poznanie przysz∏ego stanowiska pracy oraz lepsze przygotowanie praktyczne. 3) schematy organizacyjne, 4) podstawowe urzàdzenia pomiarowe s∏u˝àce do okreÊlania warunków przechowywania materia∏ów archiwalnych (higrometry, termometry), 5) Êrodki zabezpieczajàce materia∏y archiwalne (pud∏a, obwoluty, teczki). W∏aÊciwe warunki pracy uczniowie (s∏uchacze) poznajà podczas zaj´ç praktycznych i praktyk zawodowych odbywanych w archiwach. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w odpowiednià liczb´ stanowisk komputerowych (jedno stanowisko dla jednego ucznia), co przy za∏o˝eniu pracy z podzia∏em na grupy b´dzie gwarantowaç uczniom (s∏uchaczom) mo˝liwoÊç samodzielnej pracy przy komputerze. Powinny to byç komputery mo˝liwie najnowszej generacji z oprogramowaniem systemowym. Niezb´dne jest nowoczesne oprogramowanie, a w szczególnoÊci: 1) edytory tekstu, 2) arkusze kalkulacyjne, 3) specjalistyczne oprogramowanie lub bazy danych, 4) oprogramowanie sieciowe. W pracowni powinny znajdowaç si´ minimum 3 drukarki. Po˝àdane jest pod∏àczenie stanowisk do rozleg∏ych sieci komputerowych typu Internet. 4. WÊród zadaƒ technika archiwisty, ze wzgl´du na charakter czynnoÊci, mo˝na wyodr´bniç odpowiednie obszary umiej´tnoÊci zawodowych. Zosta∏y one uj´te w pi´ciu blokach programowych, stanowiàcych trzon umiej´tnoÊci zawodowych, niezb´dnych do sprawnego wykonywania zawodu. Sà to nast´pujàce bloki: 1) gromadzenie, opracowywanie, udost´pnianie i przechowywanie materia∏ów archiwalnych, 2) podstawy prawnoustrojowe paƒstwa polskiego, 3) podstawy informacji naukowej i informatyka, 4) zagadnienia spo∏eczno-ekonomiczne, 5) j´zyki obce. Blok: gromadzenie, opracowywanie, udost´pnianie i przechowywanie materia∏ów archiwalnych ma charakter podstawowy dla zawodu. Obejmuje zasadnicze umiej´tnoÊci, niezb´dne w przysz∏ej pracy zawodowej. Jest to przede wszystkim ca∏y zakres wiedzy i umiej´tnoÊci majàcych bezpoÊredni zwiàzek z dokumentem na ka˝dym etapie jego powstawania — poczàwszy od kancelarii oraz poszczególnych komórek organizacyjnych instytucji, skoƒczywszy na archiwum zak∏adowym i paƒstwowym, gdzie niezb´dne sà umiej´tnoÊci z zakresu gromadzenia, opracowywania, udost´pniania, popularyzacji i przechowywania dokumentacji aktowej. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4596 — Blok: podstawy prawnoustrojowe paƒstwa polskiego obejmuje wiedz´ i umiej´tnoÊci z zakresu historii ustroju i prawa konstytucyjnego, niezb´dne do prawid∏owego wykonywania umiej´tnoÊci zawodowych zawartych w bloku: gromadzenie, opracowywanie, udost´pnianie i przechowywanie materia∏ów archiwalnych. Dotyczy to zw∏aszcza zale˝noÊci pomi´dzy etapami rozwoju ustroju i prawa paƒstwa polskiego a postacià wytwarzanej dokumentacji archiwalnej oraz zachodzàcymi procesami aktotwórczymi w ró˝nych okresach historycznych. Poz. 887 nych. Chodzi tu o znajomoÊç zarówno psychologicznych mechanizmów dzia∏ania grup i jednostek, jak i ekonomicznych zasad wp∏ywajàcych na funkcjonowanie pracownika w warunkach gospodarki rynkowej. Blok: podstawy informacji naukowej i informatyka obejmuje umiej´tnoÊci potrzebne w praktyce archiwalnej, zwiàzane z opracowywaniem informacji naukowej i archiwalnej, ze szczególnym uwzgl´dnieniem technik komputerowych. Blok: j´zyki obce obejmuje zarówno podstawowe umiej´tnoÊci komunikowania si´ w j´zyku obcym, jak i umiej´tnoÊci poprawnej interpretacji i stosowania obcoj´zycznej terminologii zawodowej. Zak∏ada si´, ˝e kszta∏cenie w zakresie j´zyków obcych realizowane b´dzie z podzia∏em na grupy na dwóch poziomach: podstawowym dla poczàtkujàcych i Êrednio zaawansowanym dla uczniów (s∏uchaczy), którzy majà ukoƒczone co najmniej 4 lata (8 semestrów) nauki danego j´zyka. Technik archiwista, z uwagi na wyst´powanie w zasobie archiwalnym akt g∏ównie w j´zyku niemieckim i rosyjskim, powinien posiadaç znajomoÊç tych j´zyków. Blok: zagadnienia spo∏eczno-ekonomiczne obejmuje umiej´tnoÊci o charakterze ponadzawodowym, niezb´dne dla sprawnego funkcjonowania pracownika we wspó∏czesnych warunkach spo∏eczno-ekonomicz- By∏oby bardzo wskazane wprowadzenie tak˝e nauki j´zyka angielskiego (podstawowa terminologia archiwalna i komputerowa, literatura, obs∏uga u˝ytkowników zasobów archiwalnych). II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w cyklu kszta∏cenia w %* Gromadzenie, opracowywanie, udost´pnianie i przechowywanie materia∏ów archiwalnych 34 Podstawy prawnoustrojowe paƒstwa polskiego 10 Podstawy informacji naukowej i informatyka 7 Zagadnienia spo∏eczno-ekonomiczne 7 J´zyki obce 12 Razem 70** ** Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozosta∏e 30% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTA¸CENIA W BLOKACH PROGRAMOWYCH 3) stosowaç obowiàzujàce przepisy regulujàce organizacj´ i zadania archiwum zak∏adowego, BLOK: GROMADZENIE, OPRACOWYWANIE, UDOST¢PNIANIE I PRZECHOWYWANIE MATERIA¸ÓW ARCHIWALNYCH 4) wykorzystywaç znajomoÊç dziejów archiwów polskich w prowadzeniu prac z zakresu gromadzenia, opracowywania i udost´pniania materia∏ów archiwalnych, 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami obowiàzujàcymi w archiwistyce polskiej, 2) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi normami obowiàzujàcymi w metodyce archiwalnej, 5) wykonywaç prace z zakresu gromadzenia materia∏ów archiwalnych w archiwum, 6) rozpoznawaç przynale˝noÊç zespo∏owà materia∏ów archiwalnych sporzàdzonych na ró˝nych noÊnikach informacji, 7) przeprowadzaç segregacj´ oraz systematyzacj´ materia∏ów archiwalnych, sporzàdzonych na ró˝nych noÊnikach informacji w obr´bie zespo∏u, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4597 — Poz. 887 8) wybieraç w∏aÊciwe metody i opracowywaç materia∏y archiwalne sporzàdzone na ró˝nych noÊnikach informacji, 29) charakteryzowaç wspó∏czesnà organizacj´ paƒstwowej s∏u˝by archiwalnej oraz innych struktur archiwalnych, 9) porzàdkowaç i opisywaç jednostki archiwalne, 10) nadawaç sygnatury archiwalne, 30) nawiàzywaç kontakty zawodowe z archiwami znajdujàcymi si´ w ró˝nych strukturach organizacyjnych, 11) sporzàdzaç inwentarz archiwalny (kartkowy, ciàg∏

1. y)ze wst´pem, 31) nawiàzywaç kontakty zawodowe z innymi instytucjami gromadzàcymi materia∏y archiwalne, 12) sporzàdzaç ewidencj´ w∏aÊciwà dla okreÊlonego typu archiwum, 32) organizowaç prac´ w∏asnà, 13) oceniaç prawid∏owoÊç prowadzenia dokumentacji w registraturze: 33) organizowaç prac´ niewielkich zespo∏ów pracowniczych.
2. a)pos∏ugiwaç si´ instrukcjà kancelaryjnà,
3. b)pos∏ugiwaç si´ rzeczowym wykazem akt,
4. c)oceniaç wartoÊç archiwalnà dokumentacji,
5. d)przygotowywaç dokumentacj´ do przekazania do archiwum zak∏adowego lub sk∏adnicy akt, 14) organizowaç i prowadziç archiwum zak∏adowe i sk∏adnic´ akt, 15) oceniaç prawid∏owoÊç przekazania dokumentacji do archiwum zak∏adowego i sk∏adnicy akt, w tym udzielaç komórkom organizacyjnym konsultacji w zakresie przygotowania dokumentacji do przekazania, 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) przedmiot, zakres, podzia∏ i dzieje archiwistyki, 2) podstawowe poj´cia, zasady i normy archiwalne, ustawodawstwo archiwalne, 3) materia∏y archiwalne i ich klasyfikacja, 4) archiwalna ocena dokumentacji, 17) udost´pniaç zasób archiwum, 5) opracowanie zasobu archiwalnego (opracowanie zespo∏u dokumentacji aktowej, audiowizualnej, geodezyjno-kartograficznej, technicznej i czytanej maszynowo, obejmujàce wszystkie etapy opracowywania — do sporzàdzenia inwentarza w∏àcznie, z uwzgl´dnieniem specyfiki wymienionej dokumentacji), 18) popularyzowaç zasób archiwum, 6) system informacji w archiwach, 19) wykorzystywaç w dzia∏aniach praktycznych archiwalne systemy informacyjne, 7) sporzàdzanie pomocy ewidencyjno-informacyjnych w archiwach (cechy systemu informacyjno-wyszukiwawczego, tradycyjnego i zautomatyzowanego), 16) przygotowywaç materia∏y archiwalne do przekazania archiwum paƒstwowemu, 20) rozpoznawaç potrzeby informacyjne u˝ytkowników archiwów, 21) instruowaç u˝ytkowników archiwów w zakresie korzystania ze Êrodków ewidencyjnych i informacyjnych w pracowniach naukowych archiwów, 22) udost´pniaç informacj´ archiwalnà w ró˝nych formach, 8) udost´pnianie i popularyzacja zasobu archiwalnego, 9) narastajàcy zasób archiwalny (kszta∏towanie i gromadzenie), 23) upowszechniaç informacje o zasobie archiwalnym, 10) obieg i narastanie dokumentacji (instrukcja kancelaryjna, wykaz akt), 24) przeprowadzaç kontrol´ prawid∏owoÊci organizacji i dzia∏ania archiwum zak∏adowego, 11) przechowywanie i zabezpieczanie materia∏ów archiwalnych, 25) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi urzàdzeniami stosowanymi w archiwach (czytniki, kserokopiarki, faksy, urzàdzenia kontrolno-pomiarowe), 12) dzieje archiwów polskich do koƒca I wojny Êwiatowej, 26) kontrolowaç warunki przechowywania i zabezpieczenia zasobu archiwalnego, 27) przeprowadzaç proste zabiegi konserwatorskie, 28) przedstawiaç losy i dzieje najwa˝niejszych archiwów i zasobów archiwalnych od poczàtku ich dziejów do czasów wspó∏czesnych, 13) organizacja i zadania s∏u˝by archiwalnej w II Rzeczypospolitej Polskiej, 14) archiwa polskie w okresie II wojny Êwiatowej, 15) organizacja, zadania i dzia∏alnoÊç s∏u˝by archiwalnej w latach 1945—1989, 16) archiwa polskie po 1989 r., Dziennik Ustaw Nr 78 — 4598 — 17) organizacja archiwów zagranicznych i mi´dzynarodowych organizacji archiwalnych, 18) organizacja i zadania archiwum zak∏adowego i sk∏adnicy akt (instrukcja o prowadzeniu archiwum, przejmowanie dokumentacji, przechowywanie i zabezpieczanie, Êrodki ewidencyjno-informacyjne, brakowanie, porzàdkowanie, udost´pnianie), 19) lokal i wyposa˝enie oraz personel archiwum zak∏adowego i sk∏adnicy akt, 20) wspó∏dzia∏anie archiwów zak∏adowych z paƒstwowà s∏u˝bà archiwalnà sprawujàcà nadzór (w szczególnoÊci przekazywanie materia∏ów archiwalnych do archiwów paƒstwowych). BLOK: PODSTAWY PRAWNOUSTROJOWE PA¡STWA POLSKIEGO Poz. 887
6. c)ustrój Królestwa Polskiego (1815—1864),
7. d)ustrój ziem polskich zaboru i paƒstwa pruskiego (1815—1848),
8. e)ustrój Wolnego Miasta Krakowa (1815—1846),
9. f)ustrój ziem zaboru austriackiego (1772—1846),
10. g)ustrój Królestwa Polskiego (1864—1918),
11. h)ustrój ziem polskich zaboru i paƒstwa pruskiego (1849—1918/1920),
12. i)ustrój Galicji po roku 1860, 2) odzyskanie przez Polsk´ niepodleg∏oÊci i podstawowe zasady ustroju politycznego II Rzeczypospolitej Polskiej, 3) ziemie polskie w okresie okupacji (1939—1944/45), 4) ustrój paƒstwa polskiego w latach 1944—1989: 1. Cele kszta∏cenia
13. a)zdobycie w∏adzy przez komunistów i budowa podstaw nowego ustroju, Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç:
14. b)ustrój polityczny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1953—1989 oraz upadek systemu komunistycznego w Polsce, 1) operowaç wiedzà na temat podstawowych zasad ustroju oraz struktury organizacyjnej w∏adz na ziemiach polskich w aspekcie historycznym i wspó∏czesnym w okresach:
15. a)od rozbiorów paƒstwa polskiego w 1772 r. do narodzin niepodleg∏ego paƒstwa polskiego w 1918 r.,
16. b)II Rzeczypospolitej Polskiej,
17. c)okupacji niemieckiej 1944/45), i radzieckiej (1939— 2) okreÊlaç wp∏yw przemian administracyjnych i terytorialnych paƒstwa na funkcjonowanie s∏u˝by archiwalnej, 3) pos∏ugiwaç si´ poj´ciami z zakresu prawa konstytucyjnego i administracyjnego, 4) wyszukiwaç i pos∏ugiwaç si´ êród∏ami z zakresu prawa konstytucyjnego i administracyjnego, 5) charakteryzowaç podstawy organizacji i dzia∏ania administracji rzàdowej i samorzàdowej oraz podzia∏y terytorialno-administracyjne paƒstwa po 1989 r. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: ziem 6) podstawowe zasady ustroju politycznego Polski po 1989 r., na gruncie obowiàzujàcego prawa, 7) kszta∏towanie si´ struktury administracji publicznej na ziemiach polskich: samorzàdowej (w latach 1918—1950 oraz po 1990 r.) oraz paƒstwowej (w latach 1918—1945, w tym w okresie okupacji w latach 1939—1944/45, w∏adze polskie na uchodêstwie w latach 1944—1990), 8) zasady organizacji i funkcjonowania administracji rzàdowej i samorzàdowej po 1990 r.
18. d)od 1944 r. do 1989 r., 1) zasady ustrojowe 1772/1795—1918: 5) zmiany ustrojowe w Polsce po 1989 r., polskich w latach
19. a)ustrój ziem polskich pod zaborem pruskim (1772/1795—1805),
20. b)ustrój Ksi´stwa Warszawskiego (1806—1815), BLOK: PODSTAWY INFORMACJI NAUKOWEJ I INFORMATYKI 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ poj´ciem informacji naukowej oraz poj´ciami bibliotekoznawstwa i naukoznawstwa, 2) opisywaç i interpretowaç systemy wytwarzajàce informacj´, w szczególnoÊci nauk´, administracj´ i gospodark´, jako systemy informacyjne, 3) charakteryzowaç krajowà infrastruktur´ informacyjnà, 4) charakteryzowaç, rozpoznawaç i klasyfikowaç (zgodnie z ró˝nymi kryteriami) êród∏a informacji, 5) interpretowaç zasady gromadzenia i opracowywania ró˝nego rodzaju êróde∏ informacji, 6) charakteryzowaç typy j´zyków informacyjno-wyszukiwawczych, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4599 — Poz. 887 7) pos∏ugiwaç si´ j´zykami deskryptorowymi, 12) zasady budowy i funkcjonowania komputera, 8) sporzàdzaç charakterystyki wyszukiwawcze, 13) podstawowe systemy operacyjne, 9) sporzàdzaç informatory, 14) nak∏adki na systemy operacyjne, 10) pos∏ugiwaç si´ archiwalnym systemem ewidencyjno-informacyjnym, 15) arkusze kalkulacyjne — zastosowanie do zadaƒ statystycznych, graficzne przedstawianie wyników, 11) udost´pniaç informacj´ w ró˝nych formach, 16) edytory tekstów — wykorzystywanie edytorów tekstów dla dzia∏alnoÊci informacyjnej, 12) wyjaÊniaç zasady dzia∏ania komputera, 17) bazy danych — zasady budowy baz danych, 13) stosowaç systemy operacyjne i wykonywaç w nich podstawowe czynnoÊci, 14) pos∏ugiwaç si´ edytorami tekstów i arkuszami kalkulacyjnymi, 15) tworzyç bazy danych i pos∏ugiwaç si´ nimi, 16) wprowadzaç i modyfikowaç informacje, 18) administrowanie bazami danych, 19) wprowadzanie i modyfikowanie danych, 20) sortowanie i przeszukiwanie baz danych, przetwarzanie baz danych, 21) sieci komputerowe (lokalne LAN i rozleg∏e WAN) i poczta elektroniczna. 17) sortowaç i przeszukiwaç bazy danych, 18) korzystaç z sieci komputerowych, lokalnych i rozleg∏ych. BLOK: ZAGADNIENIA SPO¸ECZNO-EKONOMICZNE 1. Cele kszta∏cenia 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami psychologicznymi, 1) poj´cia: informacji, dokumentacji, komunikacji spo∏ecznej, rola informacji w procesie decyzyjnym (w zarzàdzaniu i administracji), 2) charakteryzowaç potrzeby i motywy dzia∏ania cz∏owieka, 2) poj´cie êród∏a informacji, klasyfikacje êróde∏ informacji, kryteria klasyfikacji, 3) charakteryzowaç sposoby zaspokajania potrzeb indywidualnych i ogólnospo∏ecznych, 3) zbiory informacyjne (pierwotnych êróde∏ informacji), mi´dzy innymi zbiory ogólne, zbiory specjalistyczne, zbiory narastajàce genetycznie, w szczególnoÊci zespo∏y archiwalne a zbiory tworzone przez s∏u˝by informacyjne, 4) wyjaÊniaç podstawowe poj´cia ekonomiczne, 4) j´zyki informacyjne prekoordynowane i postkoordynowane, 7) interpretowaç prawa i obowiàzki pracownika, 5) opracowania informacyjne i ich systematyka, 8) okreÊlaç miejsce i rol´ w∏asnej komórki organizacyjnej i zajmowanego stanowiska w strukturze przedsi´biorstwa, 6) metodyka tworzenia opracowaƒ informacyjnych (dla wybranych typów êróde∏ informacji), 7) archiwalny system ewidencyjno-informacyjny i jego elementy, 8) procedura wyszukiwania informacji z zastosowaniem archiwalnego systemu ewidencyjno-informacyjnego, 5) podaç zasady funkcjonowania gospodarki rynkowej, 6) stosowaç aktywne metody poszukiwania pracy, 9) charakteryzowaç warunki podejmowania dzia∏alnoÊci gospodarczej na w∏asny rachunek, 10) okreÊlaç i stosowaç zasady efektywnego planowania czasu pracy, 11) interpretowaç i stosowaç zasady skutecznego komunikowania si´, 9) ró˝ne formy udost´pniania informacji, 12) wspó∏dzia∏aç w grupowym wykonywaniu zadaƒ, 10) organizacja dzia∏alnoÊci informacyjnej w kraju, organizacje i systemy informacyjne mi´dzynarodowe, 13) kierowaç pracà ma∏ego zespo∏u, 11) podstawowe terminy informatyki, 14) realizowaç zasady skutecznego uczenia si´, samokszta∏cenia i doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4600 — 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wprowadzenie do psychologii, przedmiot i dziedziny psychologii, podstawowe poj´cia psychologiczne, 2) mechanizmy nap´dowe aktywnoÊci cz∏owieka — potrzeby, wartoÊci, motywy, 3) rola przedsi´biorstw w zaspokajaniu potrzeb ludzkich, Poz. 887
21. c)formu∏owaç proste w∏asne wypowiedzi, ustnie i pisemnie,
22. d)stosowaç podstawowe terminy fachowe,
23. e)korzystaç ze s∏ownika ogólnego i s∏owników fachowych,
24. f)wype∏niaç proste ankiety i formularze,
25. g)przeprowadzaç kwerendy (na materiale w j´zyku obcym), 2) na poziomie Êrednio zaawansowanym: 4) istota gospodarki rynkowej,
26. a)wychwytywaç wszystkie wàtki w d∏u˝szych wypowiedziach ustnych, 5) przedsi´biorcy, klasyfikacje przedsi´biorstw, ich struktura organizacyjna,
27. b)podtrzymywaç rozmow´, 6) zasady i cele prywatyzacji przedsi´biorstw,
28. c)udzielaç prostych informacji fachowych, ustnie lub pisemnie, 7) rynek pracy, popyt i poda˝ pracy, bezrobocie, 8) poszukiwanie pracy, agencje pracy, oferta pracy, rozmowa kwalifikacyjna, 9) umowa o prac´ i umowa zlecenia,
29. d)czytaç ze zrozumieniem teksty ogólne i fachowe, wspó∏czesne i dziewi´tnastowieczne,
30. e)pisaç proste listy nieformalne i urz´dowe,
31. f)streszczaç lektury d∏u˝szych tekstów, literackich i fachowych. 10) obowiàzki i prawa pracownika, 11) podatek dochodowy od osób fizycznych i od osób prawnych, 12) podejmowanie dzia∏alnoÊci gospodarczej — wybór rodzaju i miejsca dzia∏alnoÊci, 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) poziom podstawowy: 13) formalnoÊci zwiàzane z podejmowaniem dzia∏alnoÊci gospodarczej,
32. a)zwroty grzecznoÊciowe, przywitanie, po˝egnanie, nawiàzywanie rozmów, 14) obowiàzek ubezpieczenia spo∏ecznego pracowników,
33. b)przedstawianie siebie i innych, pytanie o nazwisko, narodowoÊç, j´zyk, zawód, adres, telefon (alfabet, liczby), 15) psychologiczne zasady wspó∏dzia∏ania spo∏ecznego, 16) komunikowanie si´, kana∏y komunikacyjne, zasady efektywnego komunikowania si´, 17) sprawne kierowanie zespo∏em, 18) psychologiczne zasady organizacji pracy i stanowiska pracy, 19) doskonalenie w∏asnych umiej´tnoÊci i podnoszenie kwalifikacji zawodowych, techniki skutecznego samokszta∏cenia i uczenia si´. BLOK: J¢ZYKI OBCE 1. Cele kszta∏cenia
34. c)okreÊlanie wieku, pytanie o wiek, porównanie wieku,
35. d)okreÊlanie miejsca,
36. e)okreÊlanie czasu (wiek, rok, miesiàc, dzieƒ tygodnia, godzina, pytanie o godzin´),
37. f)opis osób i przedmiotów (wyglàd zewn´trzny, porównanie, podobieƒstwa, ró˝nice, kolory, ocena),
38. g)informacja o czynnoÊciach i stanach (jednoczesnoÊç i kolejnoÊç wydarzeƒ),
39. h)wyra˝anie proÊby, przypuszczenia, propozycji, zgody, sprzeciwu, odmowy,
40. i)wyra˝anie proÊby o informacj´, pomoc, ratunek, Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) na poziomie podstawowym:
41. a)wychwytywaç sens prostych wypowiedzi ustnych (równie˝ z taÊmy magnetofonowej i wideo),
42. b)czytaç ze zrozumieniem proste teksty ogólne i fachowe,
43. j)wyra˝anie ˝yczenia, zamiaru,
44. k)omówienie terminu,
45. l)odszukanie w tekÊcie konkretnej informacji, ∏) uporzàdkowanie (wed∏ug wa˝noÊci informacji zawartych w tekÊcie),
46. m)wype∏nianie prostych formularzy, ankiet, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4601 —
47. n)napisanie krótkiego listu, kartki,
48. o)napisanie krótkiej notatki, opisu, opowiadania,
49. p)napisanie podania o prac´, ˝yciorysu (curriculum vitae — c.v.),
50. r)przekazanie treÊci wys∏uchanej prostej wypowiedzi,
51. s)przekazanie ogólnego sensu przeczytanego tekstu, 2) poziom Êrednio zaawansowany:
52. a)porównywanie alfabetu wspó∏czesnego i alfabetów wczeÊniejszych, ró˝ne rodzaje pisma, zasady transliteracji, rozpoznawanie wieku dokumentu na podstawie pisma,
53. b)porównywanie tekstów wspó∏czesnych i historycznych na ten sam temat, rozpoznawanie wieku dokumentu na podstawie u˝ywanej leksyki i stylu,
54. c)wymiana informacji ogólnych,
55. d)wyra˝anie proÊby, ˝yczenia, koniecznoÊci, powinnoÊci, oczekiwania,
56. e)okreÊlanie w∏asnoÊci, przynale˝noÊci,
57. f)wyra˝anie propozycji, opinii, zgody, odmowy, sprzeciwu, akceptacji, zawodu, zadowolenia, oczekiwania, Poz. 887
58. g)wyra˝anie przeprosin, wyjaÊnianie nieporozumieƒ,
59. h)uzyskiwanie i przekazywanie informacji telefonicznej,
60. i)uzgadnianie spotkania, terminu, warunków wykonania zadania (dni tygodnia, miesiàce, relacje czasowe, pieniàdze, ceny, transakcje),
61. j)wyra˝anie opinii (ocenianie przydatnoÊci, okreÊlanie preferencji),
62. k)wype∏nianie bardziej skomplikowanych ankiet i formularzy,
63. l)sporzàdzanie notatki (konspektu) z przeczytanego tekstu, ∏) wyszukiwanie w tekÊcie fachowym konkretnej informacji,
64. m)pisanie listów nieformalnych i urz´dowych (przestrzeganie form grzecznoÊciowych i wymogów formalnych, ró˝nice mi´dzy j´zykiem formalnym i nieformalnym, odpowiedê na og∏oszenie, potwierdzenie zamówienia),
65. n)redagowanie notatek z wys∏uchanej i przeczytanej informacji,
66. o)terminologia archiwalna,
67. p)napisanie abstraktu artyku∏u fachowego. Za∏àcznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK BUDOWNICTWA SYMBOL CYFROWY 311[04] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA 6) dobieraç materia∏y, sprz´t, maszyny i urzàdzenia do wykonania okreÊlonych zadaƒ, uwzgl´dniajàc przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ochrony Êrodowiska, W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 7) kierowaç gospodarkà materia∏owà i sprz´towà w procesie budowlanym, 1) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technicznà, wykonywaç szkice robocze i rysunki budowlane, 8) wykonywaç podstawowe badania laboratoryjne materia∏ów i wyrobów budowlanych, 2) przeprowadzaç inwentaryzacj´ istniejàcych obiektów, 3) planowaç zagospodarowanie elementów ma∏ego osiedla, z uwzgl´dnieniem ochrony naturalnego Êrodowiska cz∏owieka i jego potrzeb, 4) projektowaç proste elementy konstrukcyjne budowli o nieskomplikowanej architekturze i konstrukcji, zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, wymaganiami prawa budowlanego oraz obowiàzujàcymi normami, 5) opracowywaç projekty organizacji budowy i zagospodarowania placu budowy (∏àcznie z likwidacjà placu budowy), 9) analizowaç warunki gruntowe na podstawie przeprowadzonego badania makroskopowego gruntu, 10) oceniaç prawid∏owoÊç zabezpieczenia skarp, nasypów i wykopów, 11) wykonywaç przedmiary i obmiary robót budowlanych, 12) ustalaç metody realizacji robót, dokonywaç podzia∏u zadaƒ dla zespo∏ów roboczych i kierowaç przebiegiem robót przy zachowaniu w∏aÊciwej organizacji pracy i przestrzegania przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ochrony Êrodowiska, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4602 — 13) przeprowadzaç kontrol´ jakoÊci i ocen´ wykonania podstawowych robót budowlano-monta˝owych, 14) koordynowaç roboty budowlane i instalacyjne na budowie, 15) prowadziç dziennik budowy, ksi´g´ obmiarów oraz dokumentacj´ inwestycyjnà, p∏acowà i magazynowà, 16) wykonywaç kalkulacj´ robót, sporzàdzaç kosztorysy i oferty przetargowe, 17) okreÊlaç nak∏ady rzeczowe potrzebne do wykonania poszczególnych asortymentów robót, 18) organizowaç roboty remontowe i rozbiórkowe oraz kierowaç nimi, 19) stosowaç w dzia∏alnoÊci zawodowej podstawowe akty prawne z zakresu prawa budowlanego i post´powania administracyjnego, Poz. 887 stent projektanta, a po nabyciu odpowiedniego sta˝u pracy umo˝liwia uzyskanie uprawnieƒ budowlanych w specjalnoÊci konstrukcyjno-budowlanej, jak równie˝ prowadzenie w∏asnej firmy budowlanej. 3. Szko∏a podejmujàca kszta∏cenie techników budownictwa powinna posiadaç nast´pujàce pracownie: 1) pracowni´ materia∏ów budowlanych, 2) pracowni´ informatycznà, 3) pracowni´ projektowania architektonicznego. W pracowni materia∏ów budowlanych powinny znajdowaç si´ stanowiska badawcze (jedno stanowisko dla trzech uczniów). Pracownia powinna byç wyposa˝ona w: 20) wykorzystywaç programy komputerowe przydatne w zawodzie technik budownictwa, 1) sto∏y, na których b´dà prowadzone badania (min. 15 szt.), w tym dwa zabezpieczone przed zniszczeniem pow∏okà wodoodpornà i jeden z gniazdem wtykowym, 21) likwidowaç plac budowy, 2) dwa punkty czerpania wody, 22) podejmowaç i prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà, 3) umywalki — 2 szt., 23) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà w oparciu o analiz´ procesów zachodzàcych w gospodarce rynkowej, 4) szafy do przechowywania sprz´tu i aparatury, 24) udzielaç pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach. 6) wag´ handlowà — 2 szt., 5) wag´ dziesi´tnà — 12 szt., 7) obj´toÊciomierz Le Chatelier’a — 12 szt., B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawo- 8) aparat Vicat’a — 2 szt., 9) foremki do beleczek 4 x 4 x 16 cm — 6 szt., du: 10) zestaw kruszyw mineralnych i sztucznych, 1) dobry stan zdrowia, 11) zestaw sit do analizy sitowej kruszywa, 2) odpornoÊç na d∏ugotrwa∏y wp∏yw niekorzystnych warunków atmosferycznych, 12) aparat Stockes’a, 3) wyobraênia przestrzenna, 4) spostrzegawczoÊç i koncentracja uwagi, 5) odpornoÊç na stres, zw∏aszcza w sytuacjach konfliktowych, 6) zrównowa˝enie emocjonalne. 2. Podstawowym celem kszta∏cenia w zawodzie technik budownictwa jest przygotowanie absolwenta do prowadzenia robót budowlanych, opracowywania dokumentacji budowlanej, kierowania zespo∏ami (przy wznoszeniu budowli), sporzàdzania obmiarów i kosztorysów, sprawowania nadzoru budowlanego. Przygotowanie zawodowe technika budownictwa pozwala na podj´cie pracy w przedsi´biorstwach budowlanych, w wytwórniach prefabrykatów, laboratoriach, w paƒstwowym nadzorze budowlanym, w administracjach budynków, w biurach projektów jako asy- 13) aparat do oznaczania ziaren s∏abych, 14) suwmiarki, 15) sto˝ek opadowy do pomiaru konsystencji mieszanki betonowej, 16) aparat Ve–Be, 17) foremki do betonu 15 x 15 x 15 cm — 6 szt., 18) filmy do demonstracji prób i badaƒ, których w warunkach pracowni szkolnej nie mo˝na wykonaç, 19) wiadra, szufelki, pojemniki. Pracownia informatyczna do nauczania przedmiotów zwiàzanych z kosztorysowaniem, normowaniem oraz projektowaniem powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), Dziennik Ustaw Nr 78 — 4603 — Poz. 887 4) eksploatacja obiektów budowlanych oraz podstawy dzia∏alnoÊci gospodarczej. 2) drukark´ — 1szt., 3) programy do kosztorysowania, 4) Katalogi Nak∏adów Rzeczowych i Scalonych Nak∏adów Rzeczowych (w zakresie robót budowlanych i remontowych) — po 15 szt., 5) zbiór Jednostkowych Wskaêników Cenowych — miesi´czniki, 6) cenniki materia∏ów budowlanych, 7) projekty typowe obiektów o kubaturze do 1000 m3, 8) zbiór norm budowlanych dotyczàcych projektowania, 9) programy do projektowania, 10) ploter, 11) skaner. Pracownia projektowania architektonicznego powinna byç wyposa˝ona w : 1) sto∏y kreÊlarskie (jeden stó∏ dla jednego ucznia), 2) zbiór plansz dydaktycznych, 3) rzutnik, monitor, wideo. 4. Umiej´tnoÊciom zawodowym, okreÊlonym w opisie kwalifikacji absolwenta, przypisano treÊci kszta∏cenia uj´te w cztery bloki programowe: 1) podstawy budownictwa, 2) proces budowlany, 3) dokumentacja techniczna, Znajdujà si´ w nich tak˝e umiej´tnoÊci, których opanowanie prowadzi do osiàgni´cia przez uczniów (s∏uchaczy) umiej´tnoÊci z∏o˝onych, które ka˝dy absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik budownictwa powinien opanowaç. Blok: podstawy budownictwa zawiera umiej´tnoÊci dotyczàce materia∏oznawstwa, podstawowych funkcji budowli i budynków (mechaniki budowli) oraz projektowania konstrukcji. Blok: proces budowlany zawiera umiej´tnoÊci w uk∏adzie zadaƒ poprzedzajàcych roboty budowlane i zadaƒ zwiàzanych z realizacjà podstawowych robót budowlanych. Blok: dokumentacja techniczna zawiera umiej´tnoÊci czytania i wykonywania rysunków technicznych i dokumentacji budowlanej, kosztorysowania, wykorzystania przepisów prawa budowlanego, certyfikatów i obmiaru oraz odbioru robót budowlanych. Blok: eksploatacja obiektów budowlanych oraz podstawy dzia∏alnoÊci gospodarczej zawiera umiej´tnoÊci z zakresu robót remontowych i rozbiórkowych, podstaw dzia∏ania przy zarzàdzaniu obiektami oraz prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej w zmieniajàcych si´ warunkach ekonomicznych. 5. Kszta∏cenie techników w szko∏ach zawodowych powinno odbywaç si´ przy wspó∏pracy z przedsi´biorstwami budowlanymi i remontowymi. Wspó∏praca powinna uwzgl´dniaç mo˝liwoÊci odbywania zaj´ç praktycznych oraz praktyk zawodowych na budowach, jak równie˝ dost´p do nowoczesnych rozwiàzaƒ technologicznych. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w cyklu kszta∏cenia w %* podbudowa programowa: szko∏a zasadnicza; zawody: murarz, betopodbudowa niarz-zbrojarz, malarz-tapeciarz, programowa: posadzkarz, dekarz, technolog roszko∏a podstabót wykoƒczeniowych w budowwowa nictwie, monter konstrukcji budowlanych Nazwa bloku programowego podbudowa programowa: liceum ogólnokszta∏càce Podstawy budownictwa 54 54 54 Proces budowlany 16 16 16 Dokumentacja techniczna 6 6 6 Eksploatacja obiektów budowlanych oraz podstawy dzia∏alnoÊci gospodarczej 4 4 4 80** 80** 80** Razem ** Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozosta∏e 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4604 — Poz. 887 III. PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTA¸CENIA W BLOKACH PROGRAMOWYCH BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA
68. b)podstawowe poj´cia, 1. Cele kszta∏cenia
69. c)wymagania stawiane budynkom, Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) dobieraç materia∏y, narz´dzia, maszyny i urzàdzenia do typowych robót budowlanych, 2) nadzorowaç sk∏adowanie, magazynowanie i konserwacj´ powszechnie stosowanych Êrodków produkcji budowlanej, 3) przeprowadzaç kontrolne badania laboratoryjne materia∏ów i wyrobów budowlanych oraz interpretowaç wyniki tych badaƒ, 4) klasyfikowaç grunty budowlane i okreÊlaç ich przydatnoÊç do celów budowlanych, 5) wykonywaç prace pomiarowe w terenie, 6) okreÊlaç rodzaje i wielkoÊci napr´˝eƒ powstajàcych w gruncie pod wp∏ywem obcià˝eƒ zewn´trznych, 7) ustalaç wymiary podstawy fundamentu i g∏´bokoÊç jego posadowienia, 8) rozpoznawaç podstawowe elementy budynków, 9) rozpoznawaç rodzaje typowych systemów technologiczno-konstrukcyjnych obiektów budowlanych, 10) rozwiàzywaç belki statycznie wyznaczalne, tzn. obliczaç wartoÊci reakcji podpór, si∏ poprzecznych, pod∏u˝nych i momentów zginajàcych, sporzàdzaç wykresy obliczonych si∏, 11) obliczaç wartoÊci si∏ w pr´tach prostych kratownic statycznie wyznaczalnych,
70. d)ekologia w budownictwie, 2) grunty budowlane i roboty ziemne:
71. a)klasyfikacja, w∏aÊciwoÊci i badanie gruntów,
72. b)roboty ziemne, 3) prace pomiarowe w terenie, 4) elementy budynków i ich funkcje:
73. a)elementy konstrukcyjne budynków,
74. b)podstawowe elementy budynków i ich funkcje: fundamenty, Êciany, stropy, schody, dachy i stropodachy, stolarka i Êlusarka budowlana, 5) zasady wykonywania elementów ˝elbetowych, 6) roboty dekarskie, 7) roboty wykoƒczeniowe w budynku, 8) roboty remontowe i rozbiórkowe, 9) materia∏y budowlane:
75. a)podstawowe w∏aÊciwoÊci techniczne materia∏ów budowlanych,
76. b)materia∏y i wyroby kamienne i ceramiczne,
77. c)wyroby ze szk∏a i stopów metali,
78. d)zaczyny i zaprawy budowlane,
79. e)betony cementowe,
80. f)drewno i materia∏y drewnopochodne, 12) obliczaç wielkoÊci charakteryzujàce przekrój elementu budowlanego, w szczególnoÊci wyznaczaç wspó∏rz´dne Êrodka ci´˝koÊci, obliczaç momenty bezw∏adnoÊci, promienie bezw∏adnoÊci i wskaêniki wytrzyma∏oÊci,
81. g)metale i ich stopy, 13) okreÊlaç i obliczaç napr´˝enia, odkszta∏cenia i noÊnoÊç elementów konstrukcji,
82. k)materia∏y wykoƒczeniowe, 14) ustalaç wielkoÊci obcià˝eƒ sta∏ych i zmiennych dzia∏ajàcych na elementy konstrukcyjne, 15) organizowaç wykonawstwo ró˝nych rodzajów konstrukcji budowlanych, 16) sporzàdzaç kosztorysy typowych robót budowlanych.
83. h)tworzywa sztuczne,
84. i)materia∏y izolacyjne,
85. j)szk∏o budowlane, 10) konstrukcje budowlane:
86. a)murowe, drewniane, stalowe, ˝elbetowe i spr´˝one,
87. b)obcià˝enia konstrukcji budowlanych,
88. c)praca elementów konstrukcji, 11) projektowanie konstrukcji: 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe)
89. a)statyka si∏, TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych:
90. b)uk∏ady pr´towe statycznie wyznaczalne, 1) ogólne wiadomoÊci o budownictwie:
91. d)obliczanie konstrukcji,
92. a)zarys historii budownictwa,
93. c)belki statycznie niewyznaczalne,
94. e)rysunki konstrukcji. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4605 — BLOK: PROCES BUDOWLANY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) organizowaç produkcj´ budowlanà w sposób zgodny z wymogami technologicznymi, przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz obowiàzujàcymi normami, 2) organizowaç stanowiska robocze do prac budowlanych, 3) stosowaç ró˝ne technologie robót budowlanych, 4) wykorzystywaç podstawowe narz´dzia i sprz´t budowlany, 5) wytyczaç budynki o nieskomplikowanym obrysie, 6) organizowaç prac´ zespo∏ów budowlanych z uwzgl´dnieniem zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ochrony Êrodowiska, a tak˝e z uwzgl´dnieniem koordynacji z robotami instalacyjnymi, Poz. 887 23) wykonywaç prace naprawcze, remontowe i rozbiórkowe, 24) przeprowadzaç odbiór robót budowlanych, 25) normowaç roboty budowlane, 26) chroniç Êrodowisko podczas prowadzenia robót, 27) przeprowadzaç szkolenia z zakresu bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 28) udzielaç pierwszej pomocy w nag∏ych wypadkach. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wykonawstwo i organizacja robót budowlanych:
95. a)ziemnych i fundamentowych,
96. b)ciesielskich i deskowaƒ,
97. c)betoniarskich i zbrojarskich,
98. d)murarskich i dekarskich, 7) dokonywaç obmiarów i odbiorów typowych robót budowlanych, 8) wykonywaç rysunki elementów konstrukcyjnych budowli, 9) okreÊlaç i wykonywaç izolacje elementów budowlanych, 10) organizowaç roboty budowlane i kierowaç ich wykonaniem, 11) pos∏ugiwaç si´ podstawowym sprz´tem i przyrzàdami mierniczymi, 12) stosowaç Êrodki ochrony przeciwpora˝eniowej na placu budowy i w budynkach, 13) stosowaç zasady dotyczàce wykonywania pomieszczeƒ dla urzàdzeƒ i instalacji sanitarnych oraz elektrycznych, 14) chroniç budynki, sieci elektroenergetyczne oraz rusztowania i maszyny budowlane przed wy∏adowaniami atmosferycznymi, 15) integrowaç wykonawstwo instalacji budowlanych z innymi robotami, 16) ekonomicznie wykorzystywaç urzàdzenia, maszyny i sprz´t, 17) wykonywaç proste roboty z zakresu budownictwa, 18) wykonywaç proste roboty ziemne sposobem r´cznym, 19) wykonywaç proste roboty pomocnicze, 20) wykonywaç mieszanki zaprawowe i betonowe,
99. e)wykoƒczeniowych,
100. f)instalacyjnych: sanitarnych i elektrycznych,
101. g)zwiàzanych z budowà rusztowaƒ, 2) organizacja placu budowy:
102. a)przygotowanie placu budowy,
103. b)zagospodarowanie placu budowy,
104. c)podzia∏ i zabezpieczenie frontu robót,
105. d)uruchamianie i eksploatacja maszyn oraz wykorzystywanie sprz´tu,
106. e)organizacja transportu poziomego i pionowego,
107. f)ochrona przeciwpo˝arowa i przeciwpora˝eniowa,
108. g)likwidacja placu budowy, 3) prace pomiarowe:
109. a)przyrzàdy pomiarowe,
110. b)pomiary poziome i pionowe,
111. c)przenoszenie danych oraz tyczenie budynku, 4) organizacja stanowisk roboczych na budowie, 5) ochrona pracowników i szkolenie bhp na budowie, 6) ochrona Êrodowiska przy robotach budowlanych. BLOK: DOKUMENTACJA TECHNICZNA 1. Cele kszta∏cenia 21) wykonywaç proste roboty wykoƒczeniowe, Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 22) wykonywaç podstawowe roboty zabezpieczajàce budowl´, 1) rozró˝niaç style architektoniczne i rozpoznawaç obiekty architektury historycznej, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4606 — 2) sporzàdzaç, wymiarowaç i opisywaç rysunki techniczne w ró˝nych skalach w zale˝noÊci od stadium dokumentacji technicznej, 3) charakteryzowaç obiekty budowlane i ich elementy, Poz. 887
112. d)dokumentacjà kosztorysowà,
113. e)dokumentacjà sporzàdzanà z wykorzystaniem komputera, 6) inwentaryzacja obiektów budowlanych. 4) wykonywaç rysunki odr´czne detali budowlanych, 5) czytaç i analizowaç dokumentacj´ architektoniczno-budowlanà i technicznà w zakresie sieci i instalacji sanitarnych oraz elektrycznych, 6) projektowaç elementy budowli zgodnie z przepisami prawa budowlanego, w szczególnoÊci nieskomplikowane pod wzgl´dem konstrukcji i schematu statycznego: fundamenty, s∏upy, belki, p∏yty lub elementy drogi, 7) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technicznà w fazie prac przygotowawczych do rozpocz´cia procesu budowlanego, 8) prowadziç dokumentacj´ budowy, 9) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technicznà przy wykonywaniu zadaƒ produkcyjnych, 10) dokonywaç wzrokowej oceny prawid∏owoÊci geometrycznej bry∏ i figur p∏askich, ich orientacyjnych wymiarów i usytuowania w przestrzeni, 11) pos∏ugiwaç si´ komputerem w pracy zawodowej, 12) korzystaç ze êróde∏ informacji techniczno–ekonomicznej i literatury zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) zarys historii architektury i rozwoju budownictwa:
114. a)charakterystyka stylów architektonicznych,
115. b)budownictwo mieszkaniowe,
116. c)budownictwo us∏ugowe, przemys∏owe i inwentarskie; ma∏a architektura, BLOK: EKSPLOATACJA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH ORAZ PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI GOSPODARCZEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) rozró˝niaç podstawowe formy w∏asnoÊci obiektów budowlanych i rodzaje zarzàdzania nieruchomoÊciami, 2) prowadziç ksià˝k´ obiektu, przechowywaç dokumenty dotyczàce stanu i kontroli nieruchomoÊci oraz pos∏ugiwaç si´ nimi w pracy, 3) wykorzystywaç podstawy wiedzy ekonomicznej w dzia∏alnoÊci organizacyjno-technicznej, 4) obliczaç koszty utrzymania budynku, 5) przygotowywaç materia∏y do zawierania umów z najemcami lokali, 6) organizowaç, nadzorowaç i rozliczaç typowe pod wzgl´dem rodzaju i zakresu roboty remontowe, 7) sporzàdzaç zlecenia robocze i obliczaç wynagrodzenia robotników, 8) przygotowywaç materia∏y do przetargów na roboty budowlane i do sporzàdzania umów na roboty budowlane, 9) przeprowadzaç inwentaryzacj´ istniejàcych obiektów, 10) kontrolowaç stan techniczny obiektów budowlanych oraz prowadziç prace konserwacyjne, remontowe i rozbiórkowe oraz zwiàzane z modernizacjà, 11) dokonywaç odbioru robót, 2) zasady urbanistyki, 3) zasady wykonywania rysunku technicznego; podstawy geometrii wykreÊlnej:
117. a)podstawowe poj´cia,
118. b)rzutowanie, przekroje i rozwini´cia bry∏, 4) sporzàdzanie, wymiarowanie i opisywanie rysunków technicznych, 5) pos∏ugiwanie si´ dokumentacjà w ró˝nych fazach procesu budowlanego: 12) stosowaç zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy robotach budowlanych i chroniç Êrodowisko naturalne, 13) sporzàdzaç kosztorysy powykonawcze, 14) prowadziç w∏asnà firm´, 15) organizowaç dzia∏alnoÊç gospodarczà, 16) wykorzystywaç przepisy prawa pracy i prawa budowlanego,
119. a)dokumentacjà w fazie prac przygotowawczych do rozpocz´cia robót budowlanych, 17) sk∏adaç oferty i dokumentacje przetargowe.
120. b)dokumentacjà budowy, 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe)
121. c)dokumentacjà technicznà przy robotach budowlanych, TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: Dziennik Ustaw Nr 78 — 4607 — 1) utrzymywanie zasobów mieszkaniowych:
122. a)zarzàdzanie budynkami, 5) nadzór budowlany:
123. a)organizacja nadzoru budowlanego,
124. b)techniczne warunki eksploatacji budynków,
125. c)przygotowywanie dokumentacji i modernizacji obiektu, Poz. 887 remontowej
126. b)samodzielne funkcje techniczne w budownictwie,
127. c)uprawnienia budowlane, 2) organizacja robót remontowych: 6) prowadzenie dzia∏alnoÊci gospodarczej:
128. a)rodzaje remontów,
129. b)roboty remontowe,
130. a)podejmowanie dzia∏alnoÊci gospodarczej,
131. c)konserwacja elementów budowli,
132. b)podstawy prawne dzia∏alnoÊci ekonomicznej,
133. d)naprawy tynków, izolacji i ocieplanie budynków,
134. c)wybrane przepisy podatkowe w dzia∏alnoÊci gospodarczej, 3) organizacja robót rozbiórkowych:
135. a)inwentaryzacja obiektów budowlanych,
136. b)metody wykonywania rozbiórek,
137. d)przetargi i umowy, 7) w∏asna firma remontowo-budowlana:
138. c)bezpieczeƒstwo i higiena pracy przy robotach rozbiórkowych, 4) przepisy prawa budowlanego, prawa pracy i cywilnego:
139. a)prawo budowlane i przepisy wykonawcze,
140. b)odpowiedzialnoÊç za bezpieczeƒstwo i higien´ pracy przy robotach budowlanych,
141. a)obowiàzki pracodawcy i pracownika,
142. b)dokumentacja dzia∏alnoÊci,
143. c)sprawozdawczoÊç,
144. d)ksi´gowoÊç, 8) dokumentacja odbioru obiektu budowlanego:
145. c)certyfikaty i normy budowlane,
146. a)inwentaryzacja obiektu,
147. d)Kodeks pracy i przepisy wykonawcze,
148. b)odbiór poszczególnych robót budowlanych. Za∏àcznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK GEODETA SYMBOL CYFROWY 311[10] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 6) sporzàdzaç szkice polowe pomiarów sytuacyjnych i sytuacyjno-wysokoÊciowych oraz szkice dokumentacyjne, tyczenia i inwentaryzacyjne, A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 7) wykorzystywaç sprz´t komputerowy i odpowiednie oprogramowanie w pracach geodezyjnych i kartograficznych, 1) pos∏ugiwaç si´ w pomiarowych pracach geodezyjnych instrumentami do pomiaru kàtów, odleg∏oÊci oraz wysokoÊci, 8) przetwarzaç dane zebrane w terenie na dane liczbowe w postaci wspó∏rz´dnych lub pól powierzchni, 2) okreÊlaç wymagane dok∏adnoÊci poszczególnych rodzajów prac geodezyjnych, topograficznych i kartograficznych, dobieraç odpowiednio dok∏adne instrumenty i metody pomiaru i kartowania, 3) zak∏adaç poziome i wysokoÊciowe osnowy geodezyjne, 4) wykonywaç pomiary sytuacyjne i sytuacyjno-wysokoÊciowe w celu sporzàdzenia mapy zasadniczej, map sytuacyjno-wysokoÊciowych i tematycznych oraz wykonywaç pomiary aktualizujàce, 5) kierowaç zespo∏em pomiarowym oraz organizowaç prac´ zespo∏u, 9) obs∏ugiwaç podstawowe urzàdzenia reprodukcyjne, przeznaczone do wykonywania map i dokumentów, 10) pos∏ugiwaç si´ podstawowym sprz´tem fotogrametrycznym, przeznaczonym do wykonywania zdj´ç fotogrametrycznych naziemnych i lotniczych, oraz urzàdzeniami stereofotogrametrycznymi do opracowaƒ mapowych, 11) kartowaç mapy sytuacyjne i sytuacyjno-wysokoÊciowe na podstawie pomiarów terenowych oraz przetworzonych danych terenowych, 12) kreÊliç, rytowaç i opisywaç mapy, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4608 — 13) prowadziç geodezyjnà obs∏ug´ budownictwa mieszkaniowego i przemys∏owego, wytyczaç obiekty in˝ynierskie w terenie na podstawie geodezyjnego opracowania planów realizacyjnych oraz kontrolowaç ich przestrzenne usytuowanie, zgodnie z wymaganiami dok∏adnoÊciowymi, 14) dokonywaç pomiarów przemieszczeƒ i odkszta∏ceƒ budynków oraz budowli, 15) wspó∏uczestniczyç w pracach in˝yniera geodety, zwiàzanych z wymianà i scaleniem gruntów rolnych i leÊnych oraz w pracach zwiàzanych z ochronà Êrodowiska, 16) zak∏adaç i prowadziç ewidencj´ gruntów i budynków, równie˝ w systemach informatycznych, 17) wykonywaç podzia∏y i rozgraniczenia nieruchomoÊci, 18) wytyczaç i inwentaryzowaç sieci uzbrojenia terenu, 19) uczestniczyç w prowadzeniu paƒstwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w oÊrodkach dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej oraz w obs∏udze administracyjnej ludnoÊci w zakresie geodezji, kartografii i gospodarki gruntami, 20) stosowaç podstawowe przepisy zwiàzane z ochronà Êrodowiska i z ekologià, 21) stosowaç instrukcje techniczne oraz podstawowe przepisy prawa, dotyczàce geodezji, kartografii i gospodarki nieruchomoÊciami, 22) rozpoznawaç podstawowe zagro˝enia zdrowia i ˝ycia, wyst´pujàce w pracach geodezyjnych i kartograficznych, stosowaç przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz udzielaç pierwszej pomocy w nag∏ych wypadkach, Poz. 887 6) wyobraênia przestrzenna, 7) pami´ç wzrokowa, 8) odpornoÊç na l´k wysokoÊci, 9) umiej´tnoÊç wspó∏dzia∏ania w zespole. 2. Do zadaƒ zawodowych technika geodety nale˝à: 1) wykonywanie pomiarów sytuacyjnych i sytuacyjno-wysokoÊciowych w celu opracowania map o ró˝nym przeznaczeniu, 2) opracowywanie map wielko- i Êrednioskalowych oraz map numerycznych, z wykorzystaniem ró˝nych metod i narz´dzi, w tym metod fotogrametrycznych oraz informatycznych narz´dzi programowych i sprz´towych, 3) inwentaryzowanie obiektów zagospodarowania terenu, sieci podziemnego uzbrojenia terenu, zabytków, równie˝ z wykorzystaniem metod fotogrametrycznych, 4) geodezyjne opracowywanie planów zagospodarowania przestrzennego, projektów technicznych i planów realizacyjnych obiektów budowlanych oraz tyczenie w terenie tych obiektów, 5) geodezyjna obs∏uga budowy wysokich budynków, zak∏adów przemys∏owych, ró˝nych budowli oraz monta˝u precyzyjnych maszyn przemys∏owych, 6) wykonywanie geodezyjnych pomiarów przemieszczeƒ i odkszta∏ceƒ obiektów budowlanych, 7) zak∏adanie, prowadzenie i aktualizacja ewidencji gruntów i budynków, równie˝ w systemie komputerowym, 8) wykonywanie rozgraniczeƒ, podzia∏ów i scaleƒ nieruchomoÊci, 23) komunikowaç si´, wyszukiwaç i przetwarzaç informacje, 9) wymiana i scalenia gruntów rolnych i leÊnych, 24) samodzielnie podejmowaç decyzje, 10) pozyskiwanie danych, przetwarzanie danych i obs∏uga systemów informacji o terenie, 25) dokonywaç w∏aÊciwej samooceny i korzystaç ze swoich praw, 26) dzia∏aç twórczo, 27) w∏aÊciwie prezentowaç swoje kwalifikacje podczas poszukiwania pracy, 28) doskonaliç swoje umiej´tnoÊci zawodowe. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) poczucie odpowiedzialnoÊci oraz obowiàzkowoÊç, 11) prowadzenie zasobu geodezyjnego i kartograficznego w oÊrodkach dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, tak˝e z wykorzystaniem systemów informacji o terenie, 12) obs∏uga administracyjna ludnoÊci w zakresie geodezji, kartografii, ewidencji gruntów i budynków oraz gospodarki gruntami. 3. Technik geodeta mo˝e byç zatrudniony w geodezyjnych firmach paƒstwowych i prywatnych oraz w jednostkach administracji rzàdowej i samorzàdowej na ró˝nych stanowiskach jako: wykonawca nieskomplikowanych prac geodezyjnych, kierownik zespo∏u, geodeta prowadzàcy zasób geodezyjny i kartograficzny. 3) spostrzegawczoÊç, dok∏adnoÊç i cierpliwoÊç, 4. Realizacja kszta∏cenia w zawodzie jest mo˝liwa w szko∏ach dysponujàcych odpowiednià bazà dydaktycznà. Niezb´dne sà nast´pujàce pracownie: 4) zrównowa˝enie emocjonalne, 1) geodezyjna z zapleczem, 5) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi, 2) informatyki geodezyjnej i kartograficznej, 2) dobry stan zdrowia, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4609 — 3) kartograficzna, 4) fotogrametryczna. Pracownia geodezyjna (du˝a sala lekcyjna) powinna mieç zaplecze (przylegajàcy ma∏y pokój), które stanowi∏oby: 1) podr´czny magazyn instrumentów i niezb´dnego sprz´tu geodezyjnego (do omawiania ich budowy i obs∏ugi w czasie zaj´ç), 2) podr´czny magazyn instrumentów i sprz´tu zabytkowego, 3) podr´cznà bibliotek´ podr´czników i instrukcji, 4) magazyn plansz poglàdowych, foliogramów oraz miejsce przechowywania rzutnika pisma, rzutnika do slajdów i innych pomocy dydaktycznych. Pracownia informatyki geodezyjnej i kartograficznej powinna byç wyposa˝ona w: 1) komputery wraz z oprogramowaniem dostosowanym do:
149. a)obliczeƒ geodezyjnych, astronomicznych i kartograficznych,
150. b)tworzenia baz danych w Systemach Informacji Przestrzennej SIP (w tym SIT, SIG),
151. c)tworzenia katastru nieruchomoÊci,
152. d)opracowania map, szkiców, dokumentów, 2) drukarki, plotery, digitalizatory, skanery. Pracownia kartograficzna powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y podÊwietleniowe, 2) instrukcje techniczne (K-1, K-2, K-3), wzory i objaÊnienia znaków topograficznych, 3) plansze poglàdowe, 4) folie i plansze kartograficzne, 5) zestawy map zasadniczych, topograficznych, tematycznych (np. dla niewidomych), 6) rzutnik pisma do demonstracji foliogramów. Pracownia fotogrametryczna powinna byç wyposa˝ona w podstawowy sprz´t do fotointerpretacji, to jest: 1) plansze poglàdowe, 2) zestawy zdj´ç fotogrametrycznych, 3) zestawy map opracowanych na podstawie zdj´ç lotniczych i satelitarnych. Ponadto szko∏a musi posiadaç magazyn sprz´tu i instrumentów geodezyjnych niezb´dnych uczniom (s∏uchaczom) do çwiczeƒ kameralnych i polowych. Magazyn powinien byç wyposa˝ony w nast´pujàce instrumenty i sprz´t: 1) teodolity z systemem odczytowym skalowym — 15 szt., Poz. 887 2) teodolity z systemem odczytowym cyfrowym — 5 szt., 3) tachimetry elektroniczne — min. 3 szt., 4) dalmierze elektromagnetyczne — min. 5 szt., 5) teodolity tzw. „Total Stations” — min. 5 szt., 6) pionowniki optyczne — min. 2 szt., 7) aparatur´ GPS (Global Positioning System) — min. 1 szt., 8) niwelatory automatyczne (samopoziomujàce) — 15 szt., 9) niwelatory z kreskowym systemem odczytu — min. 3 szt., 10) kalkulatory programowane — 30 szt., 11) sprz´t geodezyjny, w tym statywy, ∏aty, lustra do instrumentów elektronicznych, taÊmy, ruletki z warstwà teflonu, 12) pe∏ny zestaw instrukcji technicznych, wytycznych technicznych, tablice do tyczenia ∏uków ko∏owych, klotoidy. Do niezb´dnego wyposa˝enia szko∏y nale˝y równie˝ „poligon” do çwiczeƒ terenowych. Musi on byç zlokalizowany na obszarze oko∏o 50 ha terenów o Êrednim stopniu zainwestowania (zagospodarowania). „Poligon” musi mieç poziomà i wysokoÊciowà osnow´ geodezyjnà dowiàzanà do osnowy paƒstwowej. 5. WÊród zadaƒ technika geodety, ze wzgl´du na charakter czynnoÊci, mo˝na wyodr´bniç odpowiednie obszary umiej´tnoÊci zawodowych. Zosta∏y one uj´te w 4 blokach programowych: 1) techniki i technologie prac geodezyjnych, 2) metody i narz´dzia opracowaƒ geodezyjno–kartograficznych, 3) zagadnienia prawne i ekonomiczno–techniczne, 4) nauka przez prac´. Blok: techniki i technologie prac geodezyjnych zawiera treÊci kszta∏cenia zwiàzane z: 1) geodezjà, która obejmuje podstawowe wiadomoÊci dotyczàce: technik i metod pomiarów geodezyjnych oraz sporzàdzania map, przy zastosowaniu tradycyjnych i nowoczesnych narz´dzi pomiarowych i kartometrycznych oraz prawid∏owej organizacji pracy w zespole; umo˝liwia ona poznanie przez uczniów astronomii geodezyjnej, z uwzgl´dnieniem pomiarów grawimetrycznych, magnetycznych i satelitarnych, 2) geodezjà urzàdzeniowo-rolnà, która obejmuje podstawowe wiadomoÊci z rolnictwa i leÊnictwa, a tak˝e wybrane zagadnienia z gleboznawstwa i klasyfikacji gruntów; obejmuje ona tak˝e zagadnienia: ewidencji gruntów i budynków, rozgraniczenia, podzia∏u, scalenia i wyw∏aszczenia nieruchomoÊci, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4610 — 3) geodezjà in˝ynieryjnà zawierajàcà podstawowe wiadomoÊci z zakresu stosowania metod pomiarów i opracowaƒ geodezyjnych, wykonywanych dla ró˝nych dziedzin gospodarki; obejmuje ona metody geodezyjnego opracowania projektów budowlanych, metody tyczenia projektów w terenie, metody geodezyjnej obs∏ugi budowy, metody inwentaryzacji urzàdzeƒ nadziemnych, naziemnych i podziemnych oraz metody pomiarów przemieszczeƒ i odkszta∏ceƒ budowli. Blok: metody i narz´dzia opracowaƒ geodezyjno-kartograficznych obejmuje treÊci kszta∏cenia zwiàzane z: 1) fotogrametrià, która w korelacji z innymi treÊciami nauczania, mi´dzy innymi z rysunkiem geodezyjnym i geodezjà, obejmuje podstawowe wiadomoÊci z zakresu techniki i organizacji prac zwiàzanych ze sporzàdzaniem map na podstawie zdj´ç fotogrametrycznych, jak równie˝ z aktualizacjà kartograficznà map oraz interpretacjà zdj´ç lotniczych i satelitarnych, 2) informatykà geodezyjnà i kartograficznà, która obejmuje metody rozwiàzywania za pomocà komputera prostych problemów geodezyjnych i kartograficznych, dostosowanych do wiedzy, zainteresowaƒ i umiej´tnoÊci uczniów (s∏uchaczy), a ponadto kszta∏tuje praktyczne umiej´tnoÊci pos∏ugiwania si´ sprz´tem komputerowym i jego oprogramowaniem podstawowym i aplikacyjnym, czyniàc z komputera i jego oprogramowania istotnà pomoc w zaj´ciach z innych przedmiotów i rozszerzajàc intelektualne mo˝liwoÊci uczniów (s∏uchaczy), 3) rysunkiem geodezyjnym z elementami kartografii, powiàzanym tematycznie z geodezjà, fotogrametrià i kartografià oraz z informatykà i z çwiczeniami geodezyjnymi; ujmuje on podstawowe zagadnienia dotyczàce prawid∏owego wykonywania rysunków geodezyjnych i kartograficznych oraz ich reprodukcji, a tak˝e wskazuje metody technicznego rozwiàzywania zagadnieƒ przestrzennych na p∏aszczyênie, za pomocà geometrii wykreÊlnej. Poz. 887 Blok: zagadnienia prawne i ekonomiczno–techniczne obejmuje treÊci kszta∏cenia zwiàzane z: 1) przepisami prawa w geodezji; dotyczà one prawa geodezyjnego i kartograficznego, ksiàg wieczystych i hipoteki, przepisów o ewidencji gruntów i rozgraniczeniach oraz wiadomoÊci z zakresu prawa budowlanego i przepisów regulujàcych organizacj´ s∏u˝by geodezyjnej; zapoznajà one uczniów (s∏uchaczy) ze znaczeniem dokumentów geodezyjnych jako dokumentów o charakterze publicznoprawnym, 2) zagadnieniami dotyczàcymi cz∏owieka, pracy, Êrodowiska; obejmujà one tematyk´ dotyczàcà przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony Êrodowiska i ochrony przeciwpo˝arowej w ró˝nych warunkach pracy geodety (w szczególnoÊci w pracach terenowych, obliczeniowych, graficznych, w ciemniach fotograficznych i przy komputerze), 3) zarysem wiedzy o gospodarce, który obejmuje podstawowe zagadnienia dotyczàce organizacji, administracji i funkcjonowania przedsi´biorstw, ze szczególnym uwzgl´dnieniem problemów ekonomiczno-organizacyjno-produkcyjnych firm geodezyjno-kartograficznych, w dostosowaniu do warunków gospodarki rynkowej. Blok: nauka przez prac´ obejmuje treÊci kszta∏cenia zwiàzane z: 1) çwiczeniami geodezyjnymi, które sà tematycznie skorelowane z innymi treÊciami, g∏ównie odnoszàcymi si´ do geodezji; majà one na celu praktyczne wykorzystanie nabytych przez ucznia wiadomoÊci przy wykonywaniu podstawowych prac geodezyjnych: terenowych, obliczeniowych i graficznych, 2) praktykà zawodowà, która powinna odbywaç si´ w firmach geodezyjnych i ma na celu pog∏´bienie przez ucznia umiej´tnoÊci praktycznych, poznanie form organizacji pracy firmy, dzia∏ów, pracowni, zespo∏ów pomiarowych oraz lepsze poznanie nowoczesnego sprz´tu, niedost´pnego w szkole, a tak˝e poznanie nowoczesnych technologii opracowaƒ geodezyjno-kartograficznych. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w cyklu kszta∏cenia w %* Nazwa bloku programowego Techniki i technologie prac geodezyjnych 40 Metody i narz´dzia opracowaƒ geodezyjno-kartograficznych 20 Zagadnienia prawne i ekonomiczno-techniczne 5 Nauka przez prac´ 15 Razem 80** ** Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozosta∏e 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na zapoznanie uczniów (s∏uchaczy) z nowoczesnymi technikami prac geodezyjno-kartograficznych, wycieczki dydaktyczne oraz dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4611 — III. PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTA¸CENIA W BLOKACH PROGRAMOWYCH BLOK: TECHNIKI I TECHNOLOGIE PRAC GEODEZYJNYCH 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) rejestrowaç (inwentaryzowaç) stan zagospodarowania terenu, wytyczaç projekty nowego zagospodarowania terenu oraz prowadziç geodezyjnà obs∏ug´ budowy dowolnego obiektu budowlanego, stosujàc w tym celu nowoczesne metody, techniki i narz´dzia pomiarowe, 10) orientacja pomiarów, 11) geodezyjne osnowy szczegó∏owe i pomiarowe, 12) podstawy teorii b∏´dów i wyrównanie spostrze˝eƒ bezpoÊrednich, 13) sieci niwelacyjne i ich obliczanie, 14) instrumenty elektromagnetyczne do pomiaru odleg∏oÊci, 15) poligonizacja techniczna, 16) obliczanie pola powierzchni, 17) niwelacja trygonometryczna, 2) sporzàdzaç graficzne zobrazowanie stanu zagospodarowania terenu, czyli opracowywaç mapy terenu w ró˝nych skalach, w ró˝nym zakresie treÊci i ró˝nymi metodami (tradycyjnà, fotogrametrycznà, numerycznà), stosownie do potrzeb gospodarczych i spo∏ecznych, 18) tachimetria, 3) przetwarzaç wyniki pomiarów terenu, tworzàc zbiory danych numerycznych, niezb´dnych do dalszych opracowaƒ geodezyjno-kartograficznych, 22) podstawy geodezji wy˝szej, 4) tworzyç odpowiednià dokumentacj´ opracowaƒ geodezyjno-kartograficznych (terenowà, obliczeniowà, graficznà), 24) niwelacja precyzyjna, 5) gromadziç dane paƒstwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (mapy, wspó∏rz´dne punktów osnów geodezyjnych, dokumentacj´ geodezyjnà), prowadziç, aktualizowaç i udost´pniaç dane z zasobu ró˝nym u˝ytkownikom, 6) prowadziç ewidencj´ gruntów i budynków oraz kontrol´ zgodnoÊci technicznej i prawnej dokumentacji geodezyjnej, przekazywanej przez ró˝nych wykonawców, wykonywaç zadania zwiàzane z obs∏ugà klientów w urz´dach administracji rzàdowej i samorzàdowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawowe wiadomoÊci o geodezji, 2) pomiary liniowe, 3) sporzàdzanie mapy sytuacyjnej, 4) podstawy optyki instrumentalnej, 5) pomiary wysokoÊciowe, 6) instrumenty do pomiarów wysokoÊciowych, 7) poÊrednie pomiary liniowe, 8) instrumenty do pomiaru kàtów poziomych i pionowych, 9) pomiar kàtów poziomych i pionowych, Poz. 887 19) rachunek wyrównawczy, 20) elementy astronomii geodezyjnej, 21) podstawy geodezji satelitarnej, 23) odwzorowania kartograficzne, 25) podstawowe poziome osnowy geodezyjne, 26) nowe technologie zak∏adania osnów geodezyjnych, 27) podstawowe wiadomoÊci z rolnictwa i leÊnictwa, 28) podstawowe wiadomoÊci z gleboznawstwa i klasyfikacji gruntów, 29) ustrój rolny Polski i zwiàzki z geodezyjnymi zagadnieniami urzàdzeniowo-rolnymi, 30) podstawowe poj´cia geodezji urzàdzeniowo-rolnej, 31) mapy urzàdzeniowo-rolne, 32) ewidencja gruntów, 33) prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, 34) podstawowe wiadomoÊci z planowania przestrzennego, 35) tereny budowlane, 36) ochrona gruntów rolnych i leÊnych, 37) ksi´gi wieczyste, 38) rozgraniczenie i podzia∏ nieruchomoÊci, 39) obrót nieruchomoÊciami rolnymi, 40) wyw∏aszczenie nieruchomoÊci, 41) rynek nieruchomoÊci, 42) scalenie i wymiana gruntów, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4612 — 43) geodezyjne opracowanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, 44) geodezyjne osnowy realizacyjne, 45) elementy pomiarów realizacyjnych, 46) metodyka tyczenia tras, 47) geodezja w budownictwie drogowym i kolejowym, Poz. 887 boru znaków kartograficznych, zapewniajàcych jednoznacznà interpretacj´ treÊci mapy, 7) rozwiàzywaç zagadnienia przestrzenne na p∏aszczyênie za pomocà wybranych odwzorowaƒ kartograficznych. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 48) geodezja w budownictwie wodnym, TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 49) podstawowe elementy geodezji miejskiej, 1) wst´p do fotogrametrii, 50) geodezyjne projektowanie i lokalizacja przewodów podziemnych, naziemnych i nadziemnych w miastach, 2) fotogrametria naziemna, 51) geodezyjna inwentaryzacja uzbrojenia podziemnego, naziemnego i nadziemnego, 4) fotointerpretacja i teledetekcja, 52) geodezja w budownictwie przemys∏owym, 6) oprogramowanie u˝ytkowe komputerów, 53) geodezyjna obs∏uga budynków wznoszonych metodami przemys∏owymi, 7) rozwiàzywanie problemów geodezyjnych z zastosowaniem komputera, 54) geodezyjne pomiary przemieszczeƒ budowli, 8) systemy informacji przestrzennej, 55) prace geodezyjne w budownictwie podziemnym, 56) geodezja górnicza, 9) podstawowe elementy rysunku geodezyjnego i kartograficznego, 57) zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac geodezyjnych i kartograficznych. 10) rysowanie mapy: sytuacyjnej, sytuacyjno-wysokoÊciowej, zasadniczej, 3) fotogrametria lotnicza, 5) podstawowe zasady dzia∏ania i obs∏ugi komputera, 11) reprodukcja rysunków geodezyjnych i map, BLOK: METODY I NARZ¢DZIA OPRACOWA¡ GEODEZYJNO-KARTOGRAFICZNYCH 12) rysowanie map topograficznych, 13) geometria wykreÊlna, 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wykorzystywaç metody i narz´dzia fotogrametryczne oraz metody i narz´dzia informatyczne, stosowane do opracowywania wielkoskalowych map zasadniczych, map topograficznych i map tematycznych, 2) pos∏ugiwaç si´ sprz´tem do opracowywania zdj´ç fotogrametrycznych, fotointerpretacyjnych i teledetekcyjnych, 3) dostrzegaç mo˝liwoÊci wykorzystania fotogrametrii i fotointerpretacji w ró˝nych dziedzinach gospodarki, nauki i techniki, 4) wykorzystywaç sprz´t komputerowy i odpowiednie oprogramowanie w pracach geodezyjnych, 5) wprowadzaç dane do systemów informacji o terenie oraz obs∏ugiwaç te systemy, 6) wykorzystywaç pierworysy i czystorysy map, z uwzgl´dnieniem tematyki, przeznaczenia i skali mapy, oraz dokonywaç w tym celu w∏aÊciwego do- 14) elementy kartografii. BLOK: ZAGADNIENIA PRAWNE I EKONOMICZNO-TECHNICZNE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç podstawowe poj´cia i definicje prawne, 2) stosowaç w praktyce podstawowe przepisy prawa dotyczàce wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych, a tak˝e przepisy techniczne (instrukcje, wytyczne techniczne), 3) objaÊniaç podstawowe poj´cia zwiàzane z mieniem, nieruchomoÊciami, w∏asnoÊcià i w∏adaniem, 4) opisywaç treÊç ksiàg wieczystych oraz ich zwiàzki z ewidencjà gruntów i budynków, 5) charakteryzowaç organizacj´ i zadania S∏u˝by Geodezyjnej i Kartograficznej, 6) stosowaç zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4613 — 7) okreÊlaç poj´cia: potrzeby, dobra, us∏ugi, produkcja, obrót towarowy, konsumpcja, Êrodki pracy, przedmioty pracy, si∏a robocza, towar, popyt, poda˝, cena, przedsi´biorstwo, dzia∏alnoÊç gospodarcza, 8) charakteryzowaç schemat struktury organizacyjnej przedsi´biorstwa, Poz. 887 BLOK: NAUKA PRZEZ PRAC¢ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wykonywaç podstawowe prace geodezyjne terenowe, obliczeniowe i graficzne, 9) korzystaç z Kodeksu pracy i regulaminów wewn´trznych, 2) zastosowaç w∏aÊciwe metody pomiaru do okreÊlonych zadaƒ geodezyjnych, 10) za∏atwiaç formalnoÊci zwiàzane z podj´ciem dzia∏alnoÊci gospodarczej. 3) wykorzystywaç istniejàce materia∏y geodezyjne i kartograficzne w prowadzonych przez siebie pracach geodezyjnych, 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 4) organizowaç w zespole prace terenowe, obliczeniowe i graficzne, 1) podstawowe wiadomoÊci z prawoznawstwa, 5) rozró˝niaç procesy technologiczne przedsi´biorstwa geodezyjnego, z uwzgl´dnieniem nowoczesnych technologii i nowoczesnych narz´dzi, 2) prawo administracyjne, 6) wykonywaç terminowo zadania geodezyjne. 3) prawo cywilne i ksi´gi wieczyste, 4) normalizacja i miary, 5) organizacja s∏u˝by geodezyjnej, 6) organizacja wykonawstwa geodezyjnego i oÊrodków naukowo-badawczych, 7) podstawowe przepisy prawa dotyczàce wykonywania typowych prac geodezyjnych i kartograficznych, 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) pomiar sytuacji i sporzàdzanie map w skali 1:500 i w skali 1:1000, 2) niwelacja reperów, 3) niwelacja siatkowa, 4) niwelacja trasy, 8) przepisy techniczne (instrukcje, wytyczne techniczne), 5) pomiar i sporzàdzenie mapy zasadniczej (z rzeêbà) w skali 1:500 terenu p∏askiego, 9) rozgraniczanie i podzia∏y nieruchomoÊci, 6) pomiar tachimetryczny i sporzàdzenie mapy zasadniczej (z rzeêbà) w skali 1:1000 terenu o wyraênych deniwelacjach, 10) nazewnictwo ulic i placów oraz numeracja porzàdkowa nieruchomoÊci, 11) prawo budowlane, czynnoÊci geodezyjne obowiàzujàce w budownictwie i miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, 7) pomiar ciàgu niwelacji precyzyjnej, 8) przeniesienie wspó∏rz´dnych niedost´pnego punktu poziomej osnowy podstawowej lub szczegó∏owej, 12) prawo wodne i drogi publiczne, 9) prace geodezyjne wykonywane do celów projektowych, 13) ochrona Êrodowiska naturalnego, 10) geodezyjna obs∏uga budownictwa, 14) wycena nieruchomoÊci, 11) prace fotogrametryczne z zakresu fotogrametrii naziemnej do ró˝nych potrzeb, 15) prawo pracy, 12) fotogrametryczne metody opracowania i aktualizacji mapy zasadniczej lub map topograficznych, 16) ergonomia i higiena pracy, 17) podstawy fizjologii, psychologii pracy, zasady zdrowego stylu ˝ycia, 13) numeryczne opracowania map topograficznych, tematycznych, a w szczególnoÊci mapy zasadniczej, 14) systemy informacji o terenie, 18) zasady bezpiecznej pracy w geodezji i kartografii, 15) ewidencja gruntów metodà tradycyjnà i numerycznà, 19) wiadomoÊci wst´pne o gospodarce, 16) szacowanie nieruchomoÊci i obrót nimi, 20) przedsi´biorstwo i jego pracownicy, 17) opracowania kartograficzne, 21) podejmowanie dzia∏alnoÊci gospodarczej. 18) opracowania kartograficzno-reprodukcyjne. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4614 — Poz. 887 Za∏àcznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK HANDLOWIEC SYMBOL CYFROWY 341[03] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami ekonomicznymi oraz prawnymi, 2) korzystaç z ró˝nych êróde∏ prawa (finansowego, handlowego, cywilnego, pracy), 3) korzystaç z literatury fachowej i innych êróde∏ informacji, 19) wykonywaç typowe prace zwiàzane z planowaniem i analizà statystycznà, 20) korzystaç z materia∏ów statystycznych i w∏aÊciwie je interpretowaç, 21) przygotowywaç i przeprowadzaç proste badania oraz opracowywaç ich wyniki, 22) samodzielnie pos∏ugiwaç si´ sprz´tem komputerowym, oprogramowaniem oraz innymi Êrodkami technicznymi, 23) swobodnie pos∏ugiwaç si´ poj´ciami z zakresu towaroznawstwa, 4) stosowaç instrumenty marketingu, w tym organizowaç i prowadziç dzia∏ania reklamowe, 24) korzystaç z informacji o towarach z prospektów, ulotek, poradników oraz kodów informacyjnych, w oparciu o posiadanà wiedz´ towaroznawczà, 5) stosowaç zasady racjonalnego gospodarowania, 25) rozpoznawaç podstawowe w∏aÊciwoÊci towarów, 6) organizowaç prac´ w∏asnà i prac´ niewielkich zespo∏ów ludzkich, 26) stosowaç w∏aÊciwe metody odbioru jakoÊciowego, przechowywania i konserwacji towarów, 7) wykonywaç podstawowe prace bilansowe przy wykorzystaniu Êrodków technicznych, 27) przestrzegaç przepisów: bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przeciwpo˝arowych, prawa pracy oraz ochrony Êrodowiska. 8) redagowaç korespondencj´ handlowà w j´zyku polskim i obcym, 9) wype∏niaç dokumenty i sporzàdzaç pisma typowe dla dzia∏alnoÊci handlowej, B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 10) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem obcym w kontaktach z kontrahentami, du: 11) sprawnie obliczaç i szacowaç wyniki, 1) dobry stan zdrowia, 12) ewidencjonowaç, interpretowaç i analizowaç typowe operacje gospodarcze, 2) wysoki poziom aktywnoÊci, 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawo- 3) odpornoÊç psychiczna, 13) prowadziç rozliczenia z tytu∏u podatków i op∏at, z instytucjami ubezpieczeniowymi oraz z innymi podmiotami, 4) zrównowa˝enie emocjonalne, 14) organizowaç dzia∏alnoÊç (w∏asnej) ma∏ej firmy handlowej, 6) umiej´tnoÊç rozwiàzywania problemów, 15) wybraç najkorzystniejsze formy dzia∏alnoÊci uzupe∏niajàcej, 16) kszta∏towaç w∏aÊciwe zwiàzki i zale˝noÊci mi´dzy firmà handlowà a jej otoczeniem rynkowym, 17) kszta∏towaç w∏aÊciwe oddzia∏ywanie przedsi´biorstwa na Êrodowisko naturalne, 18) prowadziç negocjacje handlowe, 5) umiej´tnoÊç samokontroli i samooceny, 7) dobra pami´ç, 8) uczciwoÊç, 9) komunikatywnoÊç, 10) ogólna inteligencja, 11) kultura osobista, 12) poczucie estetyki, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4615 — 13) dobra prezencja, 2) pracownia techniki biurowej, 14) otwartoÊç na innowacje organizacyjno–techniczne i technologiczne, 3) pracownia ekonomiki, 15) gotowoÊç do sta∏ego podnoszenia kwalifikacji. 2. Kszta∏cenie w zawodzie technik handlowiec ma na celu przygotowanie absolwentów do sprawnego i fachowego wykonywania zadaƒ zawodowych w warunkach gospodarki rynkowej. Technik handlowiec nale˝y do zawodów typowo us∏ugowych. W procesie kszta∏cenia nale˝y zwracaç uwag´ na znaczenie istotnych dla przysz∏ego handlowca postaw i cech, w szczególnoÊci takich, jak: komunikatywnoÊç, uczciwoÊç (w tym kupieckà), rzetelnoÊç, zami∏owanie do porzàdku, odpowiedzialnoÊç, dok∏adnoÊç, systematycznoÊç w dzia∏aniu. Wa˝nà cechà handlowca jest odpowiednia prezencja oraz ch´ç ciàg∏ego aktualizowania wiedzy i doskonalenia swoich umiej´tnoÊci. W wyniku kszta∏cenia absolwent powinien otrzymaç odpowiedni zasób wiedzy ogólnej i zawodowej, który dawa∏by podstaw´ do podj´cia pracy, jak równie˝ mo˝liwoÊç szybkiego przekwalifikowania si´ w ró˝nych sytuacjach ˝yciowych. 3. Technik handlowiec powinien byç przygotowany do realizacji nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) podj´cia pracy na Êrednim szczeblu zarzàdzania w przedsi´biorstwach o ró˝nych formach w∏asnoÊci, 2) realizowania podstawowych funkcji handlowych w punktach sprzeda˝y detalicznej, hurtowniach, magazynach, 3) zorganizowania, uruchomienia i prowadzenia w∏asnej firmy handlowej. Technik handlowiec powinien posiadaç wiedz´ o funkcjonowaniu rynku, potrzebach konsumentów, towaroznawstwie, dzia∏aniach marketingowych, technikach informatycznych, organizacji pracy w punktach sprzeda˝y, nowoczesnej rachunkowoÊci, prawie (cywilnym i handlowym) oraz regu∏ach wspó∏pracy z kontrahentami. 4. Realizacja kszta∏cenia w zawodzie wymaga zapewnienia w∏aÊciwych warunków technodydaktycznych. Pracownie, w tym pracownie przedmiotowe, powinny byç wyposa˝one w odpowiedni sprz´t, nowoczesne techniczne Êrodki nauczania oraz pomoce wspomagajàce proces dydaktyczny i niezb´dne do realizacji celów i treÊci kszta∏cenia, okreÊlonych w poszczególnych blokach programowych. Niezb´dne sà nast´pujàce pracownie, w tym pracownie przedmiotowe: 1) pracownia komputerowa, Poz. 887 4) pracownia rachunkowoÊci, 5) pracownia towaroznawstwa, 6) pracownia reklamy. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), 2) oprogramowanie: dyskowy system operacyjny, arkusz kalkulacyjny, edytory tekstu, baza danych, 3) drukarki — 2 szt., 4) programy u˝ytkowe w wersji szkoleniowej, 5) inne urzàdzenia, w szczególnoÊci: faks, modem, telefon, sieç komputerowa. Pracownia techniki biurowej powinna byç wyposa˝ona w: 1) maszyny do pisania (w miar´ mo˝liwoÊci szko∏y — jedna maszyna lub jedno stanowisko komputerowe dla jednego ucznia), 2) telefon, automatycznà sekretark´, faks, dyktafon, 3) kserokopiark´, 4) pomocnicze materia∏y biurowe, w szczególnoÊci segregatory, skoroszyty, 5) dziennik podawczy, instrukcje kancelaryjne, typowe formularze. Pracownie ekonomiki, rachunkowoÊci, towaroznawstwa i reklamy powinny byç wyposa˝one w : 1) techniczne Êrodki nauczania: rzutnik, magnetowid, telewizor, zestaw kaset przedmiotowych, 2) eksponaty i modele, 3) fazo- i foliogramy, 4) podr´cznà bibliotek´ zawierajàcà normy, kodeksy, poradniki, katalogi, atlasy i czasopisma zawodowe. 5. W wyniku analizy zadaƒ zawodowych wyodr´bnione zosta∏y cztery bloki programowe: 1) dzia∏alnoÊç przedsi´biorstwa handlowego, 2) finansowo-ksi´gowy, 3) ogólnoekonomiczny, 4) informacja w przedsi´biorstwie. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4616 — Poz. 887 II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w cyklu kszta∏cenia w %* podbudowa programowa: szko∏a podstawowa podbudowa programowa: szko∏a zasadnicza; zawód: sprzedawca podbudowa programowa: liceum ogólnokszta∏càce Dzia∏alnoÊç przedsi´biorstwa handlowego 22 22 22 Finansowo-ksi´gowy 20 20 20 Ogólnoekonomiczny 16 16 16 Informacja w przedsi´biorstwie 22 22 22 80** 80** 80** Nazwa bloku programowego Razem ** Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozosta∏e 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTA¸CENIA W BLOKACH PROGRAMOWYCH 12) stosowaç miary: zapasów, zatrudnienia, kosztów, majàtku i kapita∏u, rentownoÊci, wykorzystania powierzchni, poziomu kosztów, BLOK: DZIA¸ALNOÂå PRZEDSI¢BIORSTWA HANDLOWEGO 13) przeliczaç waluty z zastosowaniem tabeli kursów, 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami z zakresu handlu i towaroznawstwa (równie˝ w j´zyku obcym), 2) dokonaç klasyfikacji przedsi´biorstw funkcjonujàcych w handlu i okreÊlaç zadania organów tych przedsi´biorstw, 3) okreÊlaç zadania komórek zarzàdu, 4) okreÊlaç funkcje obiektów handlowych, 5) przeprowadzaç wst´pnà rozmow´ kwalifikacyjnà, 6) urzàdzaç stanowisko pracy i organizowaç w∏asnà prac´, 14) interpretowaç i analizowaç typowe zdarzenia gospodarcze, 15) kszta∏towaç w∏aÊciwy poziom zapasów towarowych, 16) organizowaç na niewielkà skal´ dzia∏alnoÊç handlowà (w tym opracowywaç uproszczony biznesplan, sporzàdzaç dokumenty oraz wykonywaç czynnoÊci niezb´dne do podj´cia dzia∏alnoÊci gospodarczej na w∏asny rachunek), 17) organizowaç proces sprzeda˝y w handlu detalicznym i hurtowym, z uwzgl´dnieniem specjalnych form sprzeda˝y:
153. a)urzàdzaç wn´trze punktu sprzeda˝y detalicznej,
154. b)kszta∏towaç asortyment towarowy,
155. c)dokonywaç wyboru dostawcy, 7) stosowaç zasady racjonalnej organizacji pracy i zarzàdzania,
156. d)zamawiaç towary zgodnie z zapotrzebowaniem poprzez wykorzystanie bilansu zakupu i sprzeda˝y, 8) stosowaç (w typowych sytuacjach) zasady prowadzenia negocjacji,
157. e)dokonywaç odbioru iloÊciowego towarów, 9) sprawnie liczyç i szacowaç wyniki,
158. f)przeprowadzaç skuteczne rozmowy sprzeda˝owe, 10) dokonywaç rozliczeƒ inwentaryzacji towarów i materia∏ów,
159. g)przyjmowaç zap∏at´ w ró˝nych formach, w tym kartami p∏atniczymi i czekiem, a tak˝e dokonywaç innych rozliczeƒ bezgotówkowych, 11) kalkulowaç ceny na ró˝nych etapach obrotu towarowego,
160. h)za∏atwiaç reklamacje, stosujàc obowiàzujàce przepisy w zakresie r´kojmi i gwarancji, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4617 — Poz. 887
161. i)odprowadzaç utargi, 37) oceniaç funkcjonalnoÊç opakowania,
162. j)rejestrowaç sprzeda˝ i wype∏niaç dowody sprzeda˝y i dowody korygujàce, 38) rozró˝niaç niezgodnoÊci i wady towarów, okreÊlaç przyczyny ich powstawania, 18) organizowaç na niewielkà skal´ dzia∏alnoÊç us∏ugowà i produkcyjnà, 39) rozpoznawaç podstawowe w∏aÊciwoÊci wybranych artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i nie˝ywnoÊciowych, 19) rozró˝niaç poszczególne elementy majàtku i stosowaç zasady w∏aÊciwego nim gospodarowania, 40) stosowaç odpowiednie metody konserwacji towarów, 20) rozliczaç si´ z tytu∏u podatków, op∏at i ubezpieczeƒ spo∏ecznych, 41) przestrzegaç przepisów prawa i innych ustaleƒ obowiàzujàcych w handlu detalicznym w celu zapewnienia jakoÊci towarów, 21) wspó∏pracowaç i prowadziç korespondencj´ z bankami, agencjami, izbami gospodarczymi, instytucjami ubezpieczeniowymi, instytucjami zajmujàcymi si´ transportem, ∏àcznoÊcià, organizowaniem targów, gie∏d i wystaw, 22) pos∏ugiwaç si´ urzàdzeniami i nowoczesnym sprz´tem technicznym (kasy fiskalne, wagi samoobliczajàce) oraz urzàdzeniami biurowymi, 23) okreÊlaç korzyÊci wynikajàce ze stosowania post´pu technicznego, 24) stosowaç zasady analizy ekonomicznej przy u˝yciu ró˝nych wskaêników, 42) przestrzegaç warunków racjonalnego przechowywania i transportu towarów, 43) dokonywaç oceny jakoÊciowej produktów z zastosowaniem odpowiednich metod, wykorzystaniem przepisów, norm i wzorów jakoÊci, 44) stosowaç i odpowiednio interpretowaç podstawowe przepisy prawa pracy, 45) przestrzegaç przepisów: bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przeciwpo˝arowych oraz ochrony Êrodowiska. 25) rozstrzygaç korzyÊci wynikajàce z ró˝nych form pozyskiwania kapita∏u, 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 26) ustalaç wysokoÊç wyniku finansowego, TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 27) okreÊlaç rodzaje i zakres kontroli finansowej i pozafinansowej przedsi´biorstwa handlowego, 1) handel detaliczny, 28) wykorzystywaç prawid∏owoÊci zwiàzane z motywacjami zachowaƒ konsumentów, 2) handel hurtowy, 3) wybrane problemy handlu zagranicznego, 29) klasyfikowaç towary zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami, 4) inne formy dzia∏alnoÊci gospodarczej prowadzone przez przedsi´biorstwa handlowe, 30) okreÊlaç czynniki wp∏ywajàce na jakoÊç towarów, 5) instytucje wspomagajàce i uzupe∏niajàce dzia∏alnoÊç handlowà, 31) aktualizowaç wiedz´ o towarach, 32) korzystaç z informacji o towarach z prospektów, norm, ulotek, poradników oraz kodów informacyjnych w oparciu o posiadanà wiedz´ towaroznawczà, 6) gospodarowanie zasobami ludzkimi i rzeczowymi:
163. a)zatrudnienie,
164. b)szkolenie zawodowe, 33) udzielaç porad na temat sprzedawanego towaru zgodnie z wiedzà towaroznawczà oraz znajomoÊcià czynników majàcych wp∏yw na decyzje konsumenta, a tak˝e zaoferowaç towary komplementarne i substytucyjne,
165. c)wydajnoÊç pracy, 34) informowaç o sk∏adzie surowcowym produktu, w∏aÊciwoÊciach, wartoÊci od˝ywczej, sposobie u˝ytkowania,
166. g)amortyzacja, 35) odczytywaç i interpretowaç oznaczenia na towarach,
167. i)krà˝enie Êrodków obrotowych, 36) wykorzystywaç wiedz´ o towarach, z zakresu normalizacji i certyfikacji przy zakupie towarów, przy redagowaniu ofert towarowych, promocji towarów,
168. d)p∏ace,
169. e)ubezpieczenia spo∏eczne,
170. f)opodatkowanie wynagrodzeƒ,
171. h)inwestycje, 7) system finansowy przedsi´biorstwa handlowego:
172. a)koszty i wynik finansowy,
173. b)wartoÊç pieniàdza w czasie, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4618 —
174. c)kapita∏y przedsi´biorstwa,
175. d)rozliczenie przedsi´biorstwa z kontrahentami,
176. e)podatki i formy ustalania obcià˝eƒ podatkowych,
177. f)wspó∏praca z bankiem, 8) planowanie i analiza w przedsi´biorstwie handlowym, 9) zarzàdzanie w przedsi´biorstwie handlowym, 10) wiadomoÊci ogólne z towaroznawstwa:
178. a)klasyfikacja rodzajowa towarów,
179. b)normalizacja, Poz. 887 11) prowadziç ewidencj´ analitycznà w∏aÊciwà dla poszczególnych sk∏adników majàtku i kapita∏ów, 12) poprawiaç b∏´dy ksi´gowe, 13) analizowaç i interpretowaç zapisy ksi´gowe, 14) obliczaç zu˝ycie sk∏adników majàtku trwa∏ego, 15) ustalaç i rozliczaç odchylenia, 16) wyceniaç sk∏adniki majàtku, 17) wybraç w∏aÊciwy wariant budowy rachunku kosztów, 18) rozliczaç koszty w czasie,
180. d)dzia∏alnoÊç organizacji konsumenckich, 19) ustalaç wynik finansowy przedsi´biorstwa przy zastosowaniu ró˝nych wariantów oraz dokonaç ewidencji jego podzia∏u,
181. e)w∏aÊciwoÊci towarów i metody ich badania, 20) przeprowadzaç i rozliczaç inwentaryzacj´,
182. f)oznakowanie towarów, 21) pos∏ugiwaç si´ ró˝nymi technicznymi formami ewidencji,
183. c)u˝ytecznoÊç, jakoÊç, czynniki warunkujàce,
184. g)czynniki wp∏ywajàce na jakoÊç przechowywanych towarów,
185. h)logistyka towarów, 22) stosowaç komputerowe programy finansowo-ksi´gowe, 11) wybrane zagadnienia z towaroznawstwa artyku∏ów ˝ywnoÊciowych, 23) sporzàdzaç i analizowaç podstawowe sprawozdania finansowe. 12) wybrane zagadnienia z towaroznawstwa artyku∏ów nie˝ywnoÊciowych. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) BLOK FINANSOWO–KSI¢GOWY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ terminologià z zakresu finansów i rachunkowoÊci, 2) rozró˝niaç elementy rachunkowoÊci i ich wzajemne powiàzania, TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) istota, funkcje i znaczenie rachunkowoÊci, 2) majàtek i kapita∏y (fundusze) przedsi´biorstw, 3) bilans, operacje gospodarcze, 4) dokumentacja ksi´gowa, 5) konta bilansowe i wynikowe, 6) kierunki uszczegó∏owienia ewidencji, 3) korzystaç w szczególnoÊci z przepisów o rachunkowoÊci, przepisów podatkowych, celnych, 7) techniczne formy ksi´gowoÊci, 4) sprawnie obliczaç i szacowaç wyniki, 9) majàtek trwa∏y, 5) identyfikowaç sk∏adniki majàtku i kapita∏ów, 6) projektowaç zak∏adowy plan kont, 10) Êrodki pieni´˝ne i krótkoterminowe papiery wartoÊciowe, 7) projektowaç obieg dowodów ksi´gowych, 11) rozrachunki i roszczenia, 8) sporzàdzaç, kontrolowaç i dekretowaç dokumenty zwiàzane z dzia∏alnoÊcià przedsi´biorstwa handlowego, 12) obrót towarowy, 9) przechowywaç dowody ksi´gowe, 10) ewidencjonowaç i interpretowaç typowe operacje gospodarcze, 8) organizacja rachunkowoÊci w przedsi´biorstwie, 13) inwentaryzacja, 14) ewidencja i rozliczanie kosztów handlowych, 15) pozosta∏a sprzeda˝, 16) pozosta∏e przychody i koszty operacyjne, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4619 — Poz. 887 17) przychody i koszty operacji finansowych,
186. f)paƒstwo — gospodarka, 18) wyniki nadzwyczajne,
187. g)Unia Europejska a Polska, 19) ustalanie i podzia∏ wyniku dzia∏alnoÊci przedsi´biorstwa handlowego, 20) kapita∏y (fundusze), 21) sprawozdania finansowe i ich analiza, 22) wybrane zagadnienia ewidencji ksi´gowej dzia∏alnoÊci wytwórczej. 2) elementy prawa:
188. a)podstawowe poj´cia prawne,
189. b)rodzaje i przyk∏ady zdarzeƒ prawnych,
190. c)wybrane dzia∏y prawa: — cywilnego, handlowego i finansowego, — prawa pracy i ubezpieczeƒ spo∏ecznych, BLOK OGÓLNOEKONOMICZNY 1. Cele kszta∏cenia — prawa rodzinnego i opiekuƒczego, 3) marketing w dzia∏alnoÊci gospodarczej: Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç:
191. a)podstawowe poj´cia, 1) okreÊlaç podstawowe kategorie ekonomiczne,
192. c)strategia produktu, 2) charakteryzowaç zasady dzia∏ania mechanizmu rynkowego,
193. d)strategia ceny, 3) odró˝niaç podstawowe rodzaje przedsi´biorstw i ich formy,
194. f)promocja, 4) okreÊlaç podstawy podejmowania decyzji przez konsumentów, 5) charakteryzowaç rol´ bud˝etu paƒstwa, 6) okreÊlaç rol´ banków w gospodarce, 7) odró˝niaç rodzaje bezrobocia i okreÊlaç ich przyczyny, 8) charakteryzowaç powiàzania polskiej gospodarki z handlem zagranicznym,
195. b)badania marketingowe,
196. e)dystrybucja towarów, 4) reklama:
197. a)rodzaje i Êrodki reklamy,
198. b)wystawiennictwo,
199. c)kampania reklamowa,
200. d)agencje reklamowe,
201. e)prawo, etyka i estetyka w reklamie. BLOK: INFORMACJA W PRZEDSI¢BIORSTWIE 1. Cele kszta∏cenia 9) okreÊlaç istot´ i rodzaje wyk∏adni prawa, 10) korzystaç z ró˝nych êróde∏ prawa, 11) okreÊlaç rol´ i znaczenie marketingu w gospodarce rynkowej, 12) objaÊniaç g∏ówne strategie marketingowe, 13) okreÊlaç zakres i typy badaƒ marketingowych, 14) sporzàdzaç plan marketingowy, 15) organizowaç i prowadziç dzia∏ania reklamowe. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawowe kategorie ekonomiczne:
202. a)potrzeby,
203. b)rynek,
204. c)przedsi´biorstwo,
205. d)p∏ace,
206. e)rynek kapita∏owy, Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami z zakresu informatyki, technik biurowych, statystyki, w tym klasyfikowaç te poj´cia, 2) korzystaç z literatury i innych êróde∏ informacji, w tym z rocznika statystycznego, 3) rozwiàzywaç problemy komunikacji interpersonalnej w pracy, 4) wykorzystywaç w pracy biurowej Êrodki techniczne i materia∏y biurowe, 5) wykonywaç typowe czynnoÊci kancelaryjne, 6) redagowaç pisma w sprawach osobowych i sprawach zwiàzanych z obrotem towarowym, w szczególnoÊci z wykorzystaniem formularzy, 7) redagowaç w j´zyku obcym pisma dotyczàce sytuacji typowych, 8) uczestniczyç w przep∏ywie informacji w formie kontaktów bezpoÊrednich (zorganizowanie zebrania, przyjmowanie interesantów), Dziennik Ustaw Nr 78 — 4620 — 9) przygotowywaç i przeprowadzaç proste badanie statystyczne, w tym dobieraç jednostki do prób statystycznych, 10) opracowywaç i prezentowaç zebrany materia∏ statystyczny, 11) biegle pos∏ugiwaç si´ wskaênikami nat´˝enia, wskaênikami struktury, indeksami indywidualnymi i Êrednià arytmetycznà, 12) obliczaç i interpretowaç: dominant´, median´, miary rozproszenia (w tym wspó∏czynniki zmiennoÊci), indeksy agregatowe, wspó∏czynnik korelacji i wspó∏czynnik korelacji rang, 13) wybraç miar´ statystycznà najlepszà w danej sytuacji, Poz. 887 20) panowaç nad negatywnymi emocjami, unikaç konfliktów, dokonywaç samooceny, ∏atwo nawiàzywaç kontakty i porozumiewaç si´ w grzecznej formie ze wspó∏pracownikami i innymi osobami, w tym tak˝e prowadziç dyskusje i negocjacje, 21) dbaç o w∏aÊciwy wyglàd zewn´trzny i stosowaç zasady odpowiedniego zachowania, 22) organizowaç w∏asne stanowisko pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) bariery w komunikacji, 2) Êrodki techniczne i materia∏y pomocnicze, 14) obs∏ugiwaç klawiatur´ maszyny do pisania ( komputera), 3) przep∏yw informacji w przedsi´biorstwie, 15) korzystaç z systemu operacyjnego, nak∏adki systemowej, arkusza kalkulacyjnego i bazy danych przy rozwiàzywaniu problemów ekonomicznych, 4) zasady redagowania pisma, 16) wykonywaç typowe czynnoÊci zwiàzane z konserwacjà maszyny do pisania i sprz´tu komputerowego, 6) badania statystyczne, 17) pos∏ugiwaç si´ wybranym edytorem tekstu przy sporzàdzaniu korespondencji, 18) obs∏ugiwaç programy u˝ytkowe: kadrowo-p∏acowe, magazynowo-zaopatrzeniowe, komputerowe ksi´gi przychodów i rozchodów, system finansowo-ksi´gowy i inne systemy ekonomiczno-finansowe, 19) wype∏niaç obowiàzki pracownicze oraz kszta∏towaç pozytywnà opini´ o przedsi´biorstwie handlowym, 5) korespondencja w sprawach osobowych i korespondencja handlowa, 7) analiza statystyczna, 8) czynnoÊci operatorskie zwiàzane z obs∏ugà klawiatury, 9) u˝ytkowe programy komputerowe, 10) rozwiàzywanie problemów ekonomicznych za pomocà komputera, 11) zasady kszta∏towania stosunków mi´dzyludzkich w miejscu pracy, 12) wyglàd zewn´trzny pracownika, 13) organizacja stanowiska pracy. Za∏àcznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK HUTNIK SYMBOL CYFROWY 311[16] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 2) czytaç schematy podstawowych uk∏adów elektrycznych, elektronicznych i automatyki przemys∏owej, A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA 3) projektowaç proste procesy technologiczne, W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 4) u˝ytkowaç (obs∏uga operatorska) maszyny i urzàdzenia hutnicze w zakresie umo˝liwiajàcym doskonalenie tych umiej´tnoÊci w czasie pracy zawodowej, 1) czytaç i wykonywaç rysunki konstrukcyjne i technologiczne, schematy uk∏adów mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych, kinematycznych, wyst´pujàce w dokumentacjach techniczno-ruchowych (DTR) i innych dokumentacjach technicznych, 5) oceniaç stopieƒ zu˝ycia maszyn i urzàdzeƒ oraz dokonywaç ich weryfikacji, 6) przeprowadzaç konserwacj´, drobne naprawy maszyn i urzàdzeƒ, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4621 — 7) wykonywaç prace pomocnicze zwiàzane z przeglàdem technicznym, naprawà i regulacjà obs∏ugiwanych urzàdzeƒ, 8) pos∏ugiwaç si´ urzàdzeniami i przyrzàdami pomiarowymi, 9) oceniaç i weryfikowaç narz´dzia i przyrzàdy wykorzystywane w procesach technologicznych, Poz. 887 B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) wyobraênia przestrzenna, 2) szybka orientacja i spostrzegawczoÊç, 3) szybka reakcja na bodêce zewn´trzne, 10) rozró˝niaç gatunki materia∏ów wsadowych, pó∏wyrobów i wyrobów gotowych, 4) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi, 11) przygotowywaç wsad, 5) opanowanie, 12) przeprowadzaç kontrol´ wejÊciowà, mi´dzyoperacyjnà i odbiorczà oraz analizowaç jej wyniki i precyzowaç wnioski, 6) wytrwa∏oÊç, cierpliwoÊç, dok∏adnoÊç, 13) pobieraç próby do badaƒ w∏aÊciwoÊci fizycznych, chemicznych, wytrzyma∏oÊciowych i technologicznych oraz prowadziç badania ruchowe i laboratoryjne, 14) przeprowadzaç procesy metalurgiczne, obróbki plastycznej i cieplnej, zgodnie z instrukcjami i procedurami zapewnienia jakoÊci, 15) ustalaç parametry technologiczne na podstawie dokumentacji technicznej z wykorzystaniem aparatury pomiarowej, zgodnie z instrukcjà, 16) prowadziç badania laboratoryjne, 17) pos∏ugiwaç si´ instrukcjami technologicznymi wszystkich procesów decydujàcych o jakoÊci wytwarzanych wyrobów, dokumentacjà techniczno–ruchowà i urzàdzeƒ hutniczych, normami: polskimi, bran˝owymi i zak∏adowymi oraz czasopismami i innà literaturà technicznà, 18) stosowaç i przestrzegaç stosowania przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przeciwpo˝arowych i ochrony Êrodowiska naturalnego, 19) przygotowywaç dokumentacj´ produkcyjnà, karty obiegowe dla poszczególnych partii wyrobów, plany zu˝ycia materia∏ów, produkcji, czasu pracy maszyn i ludzi, odbioru technicznego wyrobu oraz rejestracji danych i analizy jakoÊci, zgodnie z procedurami jakoÊci, 20) organizowaç prac´ zgodnie z obowiàzujàcymi normami technicznymi i jakoÊciowymi, 21) u˝ytkowaç urzàdzenia komputerowe w procesie wytwarzania i odbioru technicznego wyrobów, sterowania produkcjà oraz ewidencjonowania danych technologicznych, analizy jakoÊci czasu pracy, materia∏ów, wyrobów, 22) rozró˝niaç podstawowe kategorie ekonomiczne i najwa˝niejsze przedsi´biorstwa wyst´pujàce w gospodarce rynkowej, 23) oceniaç w∏asne mo˝liwoÊci oraz w odpowiedni sposób prezentowaç swoje umiej´tnoÊci zawodowe podczas poszukiwania pracy. 7) zami∏owanie do ∏adu i porzàdku, 8) inicjatywa i pomys∏owoÊç, 9) szybkoÊç podejmowania decyzji i dzia∏aƒ, 10) zdolnoÊci organizacyjne w sytuacjach normalnych i konfliktowych, 11) poczucie odpowiedzialnoÊci za bezpieczeƒstwo podw∏adnych oraz za powierzone mienie, 12) gotowoÊç do samokszta∏cenia (podnoszenia kwalifikacji zawodowych), 13) wysoki stopieƒ koordynacji wzrokowo-ruchowej, 14) odpornoÊç psychofizyczna na warunki Êrodowiska pracy, 15) prawid∏owy rozwój fizyczny, 16) dobry wzrok i s∏uch, 17) sprawnoÊç ruchowa ca∏ego cia∏a. 2. Technik hutnik planuje, nadzoruje (ewentualnie wykonuje sam) procesy produkcyjne oraz przygotowuje dokumentacj´ technologicznà. Do podstawowych zadaƒ zawodowych technika hutnika nale˝à: 1) przygotowywanie dokumentacji technologicznej procesów metalurgicznych i obróbki plastycznej, 2) zabezpieczanie urzàdzeƒ, przyrzàdów, materia∏ów i surowców dla brygady lub zmiany roboczej, 3) zapewnianie warunków bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz instruowanie i kontrolowanie stosowania zasad i przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przeciwpo˝arowych i ochrony Êrodowiska naturalnego, 4) organizowanie pracy zespo∏u u˝ytkujàcego maszyny i urzàdzenia hutnicze lub grup´ maszyn i urzàdzeƒ pracujàcych w okreÊlonym zespole danego odcinka lub cyklu technologicznego, 5) nadzorowanie zgodnego z dokumentacjà technologicznà przebiegu procesu technologicznego wytwarzania aglomeratów, materia∏ów pomocniczych, pó∏wyrobów i wyrobów gotowych, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4622 — 6) kontrolowanie na podstawie wskazaƒ aparatury pomiarowej i ustalanie dla poszczególnych procesów parametrów technologicznych, okreÊlonych w instrukcjach technologicznych i procedurach zapewniania jakoÊci, 7) wykonywanie pomiarów i badaƒ laboratoryjnych z pobranych prób, zgodnie z wymaganiami norm i procedur zapewniania jakoÊci, 8) wnioskowanie o wprowadzenie zmian do przebiegu procesów technologicznych w celu poprawienia jakoÊci produkcji i obni˝enia kosztów wytwarzania, 9) kontrolowanie jakoÊci wyrobów wed∏ug wymagaƒ zamówieƒ i procedur zapewniania jakoÊci, 10) kontrolowanie stanu technicznego maszyn i urzàdzeƒ, 11) nadzorowanie czynnoÊci zwiàzanych z prowadzeniem bie˝àcych przeglàdów i konserwacji oraz wnioskowanie lub decydowanie o oddaniu urzàdzenia do naprawy, Poz. 887 Specjalizacja w tym zawodzie, uzale˝niona od aktualnej i przewidywanej struktury rynku pracy oraz zachodzàcych przekszta∏ceƒ gospodarczych, mo˝e byç realizowana w koƒcowym etapie okresu kszta∏cenia. Dotyczy ona g∏ównie kszta∏cenia praktycznego, ukierunkowanego na okreÊlony zespó∏ zadaƒ zawodowych. 5. Wi´kszoÊç zaj´ç powinna odbywaç si´ w salach wyposa˝onych w odpowiednie Êrodki dydaktyczne, przystosowanych do wykonywania çwiczeƒ, pokazów i realizowania zaj´ç w grupach. Niezb´dne sà nast´pujàce pracownie, w tym pracownie przedmiotowe: 1) pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ, 2) pracownia technik obróbki materia∏ów, 3) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyzacji przemys∏owej, 4) pracownia maszynoznawstwa hutniczego, 12) prowadzenie bie˝àcej dokumentacji technologicznej, 5) pracownia komputerowa, 13) prowadzenie bie˝àcej dokumentacji rozliczeniowej zu˝ytych surowców, materia∏ów i godzin pracy urzàdzeƒ, 6) pracownia techniczna, 14) prowadzenie bie˝àcej dokumentacji dotyczàcej podleg∏ego personelu: organizacji pracy, zakresów czynnoÊci, obliczania wydajnoÊci i wykorzystania czasu pracy, Wszystkie pracownie przedmiotowe powinny byç wyposa˝one w techniczne Êrodki nauczania (rzutnik pisma, rzutnik przeêroczy, magnetowid, telewizor), eksponaty i modele, zestawy przedmiotowych kaset VHS, foliogramy, fazogramy oraz podr´czne biblioteki zawierajàce polskie normy i normy bran˝owe, poradniki, katalogi, atlasy, czasopisma techniczne, literatur´ popularnonaukowà. 15) zbieranie danych technicznych o przeprowadzanych pracach umo˝liwiajàcych doskonalenie metod i organizacji produkcji, 16) prowadzenie systematycznej oceny podleg∏ego personelu. 3. Technik hutnik mo˝e byç zatrudniony w: 7) warsztaty szkolne. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) hutach ˝elaza i stali, 1) stanowiska komputerowe — jedno dla dwóch uczniów, 2) hutach metali nie˝elaznych, 2) drukarki i plotery, 3) zak∏adach metalurgii proszków, 4) zak∏adach posiadajàcych piece do wytapiania metali i urzàdzenia do obróbki plastycznej, 3) licencyjne oprogramowanie na ka˝de stanowisko: system operacyjny, nak∏adki systemowe, edytor tekstu, edytor rysunku, 5) biurach projektowych przemys∏u, 4) programy do wspomagania projektowania, 6) zapleczu naukowo-badawczym. 5) arkusz kalkulacyjny, baz´ danych, programy specjalistyczne, programy archiwizujàce i antywirusowe. 4. Aby umo˝liwiç absolwentom przystosowanie do zmieniajàcego si´ rynku pracy oraz przygotowanie si´ do potrzeb regionu, w którym jest zlokalizowana szko∏a, przewiduje si´, przy zachowaniu zasad kszta∏cenia szerokoprofilowego, mo˝liwoÊç specjalizacji, w szczególnoÊci w zakresie: 1) narz´dzia pomiarowe: wzorce miar, sprawdziany i przyrzàdy pomiarowe, 1) metalurgii surówki i stali, 3) twardoÊciomierze: Brinella, Vickersa, Rockwella, 2) metalurgii metali nie˝elaznych, 4) m∏ot Charpy’ego, 3) obróbki plastycznej stali, 5) stanowisko do prób technologicznych, 4) obróbki plastycznej metali nie˝elaznych. 6) aparatur´ do oznaczania zawartoÊci w´gla i siarki, Pracownia techniczna powinna byç wyposa˝ona w: 2) uniwersalnà maszyn´ wytrzyma∏oÊciowà, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4623 — 7) szlifierk´ i polerk´ do wykonywania zg∏adów metalograficznych, 8) zestaw odczynników do trawienia zg∏adów, 9) mikroskopy metalograficzne — jeden dla dwóch uczniów, 10) defektoskop, Poz. 887 6. Analiza zadaƒ zawodowych pozwala wyodr´bniç obszary dzia∏aƒ technika hutnika i ujàç odpowiednie treÊci kszta∏cenia w nast´pujàce bloki programowe: 1) eksploatacyjny, 2) technologiczny, 3) spo∏eczno-ekonomiczny. 11) piec elektryczny komorowy z automatycznà regulacjà i rejestracjà temperatury, 12) pirometry, termometry cieczowe i termoelektryczne: przylgowe i zanurzeniowe. Za kryterium wyodr´bnienia umiej´tnoÊci zawodowych i przypisania ich do odpowiednich bloków programowych przyj´to g∏ówne rodzaje zadaƒ zawodowych, uwzgl´dniajàc: Wa˝nà rol´ w przygotowaniu do zawodu odgrywajà zaj´cia praktyczne, odbywajàce si´ w warsztatach szkolnych lub w wydzielonych u pracodawców warsztatach szkoleniowych. 1) u˝ytkowanie, obs∏ugiwanie oraz zasilanie maszyn, narz´dzi i aparatury pomiarowej, Warsztaty szkolne i szkoleniowe powinny spe∏niaç przede wszystkim funkcj´ dydaktycznà, której podporzàdkowuje si´ zadania produkcyjne. 3) odpowiednià postaw´ zawodowà pracownika oraz podstawowe zasady funkcjonowania gospodarki rynkowej. Proces kszta∏cenia praktycznego w warsztatach powinien przebiegaç w warunkach produkcyjnych zbli˝onych do naturalnych i polegaç na uporzàdkowanym i systematycznym wykonywaniu prac, w wyniku których uczeƒ zdobywa umiej´tnoÊci zawodowe, a jednoczeÊnie wytwarza okreÊlony wyrób. Przy warsztatach powinno znajdowaç si´ odr´bne pomieszczenie do instrukta˝u. Warsztaty powinny byç wyposa˝one w: 1) stanowiska do obróbki r´cznej i mechanicznej skrawaniem, obróbki plastycznej, obróbki cieplnej, kontroli jakoÊci, 2) narz´dzia i przyrzàdy pomiarowe, 3) zestawy technicznych Êrodków nauczania. 2) planowanie i nadzorowanie procesów technologicznych w metalurgii i obróbce plastycznej, 7. Niezb´dnym elementem procesu kszta∏cenia jest wspó∏praca szko∏y z pracodawcami, która wzbogaca jej dzia∏alnoÊç dydaktycznà. Korzystanie ze sprz´tu, urzàdzeƒ, maszyn, laboratoriów technicznych, bibliotek i informacji naukowo-technicznej nie tylko u∏atwia szkole realizacj´ procesu kszta∏cenia, lecz mo˝e s∏u˝yç doskonaleniu pracy nauczycieli. W∏aÊciwa wspó∏praca z pracodawcami mo˝e u∏atwiç warsztatom prowadzenie dzia∏alnoÊci dydaktycznej oraz przybli˝yç uczniowi (s∏uchaczowi) jego przysz∏e miejsce pracy. Wa˝nà rol´ w procesie nauczania spe∏niajà wycieczki dydaktyczne do przedsi´biorstw, szkó∏ wy˝szych i jednostek badawczo-rozwojowych, które powinny byç ukierunkowane na zapoznanie uczniów (s∏uchaczy) z nowymi technologiami i urzàdzeniami oraz z post´pem technicznym. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w cyklu kszta∏cenia w %* Nazwa bloku programowego podbudowa programowa: szko∏a podstawowa podbudowa programowa: szko∏a zasadnicza; zawody: operator maszyn i urzàdzeƒ metalurgicznych, operator maszyn i urzàdzeƒ do obróbki plastycznej Eksploatacyjny 32 44 Technologiczny 43 35 Spo∏eczno-ekonomiczny 6 2 81** 81** Razem ** Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozosta∏e 19% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizacj´. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4624 — III. PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTA¸CENIA W BLOKACH PROGRAMOWYCH BLOK EKSPLOATACYJNY Poz. 887 19) charakteryzowaç maszyny i urzàdzenia elektryczne pràdu sta∏ego i przemiennego oraz interpretowaç zasady ich rozruchu, 1. Cele kszta∏cenia 20) identyfikowaç elementy zabezpieczajàce obwody elektryczne, Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 21) klasyfikowaç podstawowe elementy instalacji elektrycznej i analizowaç proste schematy, 1) wykonywaç szkice cz´Êci maszyn, odwzorowujàc, z zachowaniem proporcji, kszta∏ty zewn´trzne i wewn´trzne, 22) klasyfikowaç i charakteryzowaç uk∏ady i elementy automatycznej regulacji oraz interpretowaç schematy blokowe uk∏adów sterowania procesami technologicznymi, 2) wykonywaç rysunki techniczne cz´Êci maszyn, wymiarowaç je i podawaç oznaczenia zgodnie z obowiàzujàcymi normami rysunku technicznego, 23) rozró˝niaç urzàdzenia pomiarowe i regulacyjne w obwodach automatyki, 3) czytaç Dokumentacj´ Techniczno-Ruchowà (DTR) i instrukcje obs∏ugi maszyn i urzàdzeƒ, 24) dobieraç do zadanych warunków proste uk∏ady: sterowania, sygnalizacji i zabezpieczeƒ, 4) wyznaczaç warunki równowagi punktu materialnego i cia∏a sztywnego, 25) okreÊlaç funkcje poszczególnych uk∏adów robota oraz planowaç zastosowanie robotów przemys∏owych w hutnictwie, 5) wyznaczaç si∏´ i moment tarcia, 6) wyznaczaç Êrodek ci´˝koÊci figury p∏askiej, 7) rozró˝niaç rodzaje ruchu na podstawie jego parametrów oraz obliczaç pr´dkoÊci: obwodowà, kàtowà i obrotowà, 8) obliczaç prac´, moc, energi´ oraz sprawnoÊç urzàdzenia, 9) wykonywaç proste obliczenia wytrzyma∏oÊciowe elementów maszyn (zginanie, skr´canie, rozciàganie, zginanie ze skr´caniem, wyboczenie), 10) rozró˝niaç konstrukcje i zasady dzia∏ania: po∏àczeƒ, osi, wa∏ów, ∏o˝ysk, sprz´gie∏, hamulców i mechanizmów oraz okreÊlaç ich zastosowanie w budowie maszyn, 11) okreÊlaç na podstawie dokumentacji technicznej (rysunki z∏o˝eniowe i zespo∏owe) elementy sk∏adowe maszyn lub urzàdzeƒ oraz ustalaç ich dzia∏anie, 12) wykonywaç projekty elementów maszyn oraz uzasadniaç poprawnoÊç przedstawionych rozwiàzaƒ, 13) planowaç przebieg procesu monta˝u i demonta˝u maszyn i urzàdzeƒ, 14) klasyfikowaç i charakteryzowaç elementy obwodów pràdu sta∏ego i przemiennego, 26) wyjaÊniaç budow´ i zasady dzia∏ania nap´dów hydraulicznych i pneumatycznych oraz analizowaç schematy ich uk∏adów, 27) klasyfikowaç spr´˝arki i wentylatory, okreÊlaç ich podstawowe parametry oraz przewidywaç wykorzystanie w procesach technologicznych huty, 28) charakteryzowaç urzàdzenia transportu wewn´trznego oraz dobieraç odpowiednie Êrodki transportu w zale˝noÊci od rodzaju materia∏u, 29) okreÊlaç zwiàzki mi´dzy procesami produkcyjnymi a organizacjà transportu wewnàtrz wydzia∏u i mi´dzy wydzia∏ami, 30) klasyfikowaç i charakteryzowaç urzàdzenia grzewcze i przewidywaç ich zastosowanie w hutnictwie, 31) klasyfikowaç i charakteryzowaç maszyny oraz urzàdzenia podstawowe i pomocnicze wykorzystywane w procesach technologicznych, 32) rozró˝niaç podstawowe poj´cia zwiàzane z eksploatacjà maszyn i urzàdzeƒ hutniczych, 33) okreÊlaç podstawowe poj´cia i wskaêniki niezawodnoÊci i trwa∏oÊci maszyn i urzàdzeƒ hutniczych, 15) obliczaç proste obwody elektryczne oraz analizowaç schematy elektryczne, 34) interpretowaç zjawiska fizykochemiczne towarzyszàce procesom destrukcyjnym w eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ hutniczych, 16) klasyfikowaç i charakteryzowaç elementy pó∏przewodnikowe (diody, tranzystory, tyrystory, uk∏ady scalone), 35) charakteryzowaç zu˝ycie maszyn i urzàdzeƒ hutniczych oraz metody zapobiegajàce nadmiernemu zu˝yciu, 17) analizowaç schematy podstawowych uk∏adów elektronicznych, 36) rozpoznawaç stan techniczny maszyn i urzàdzeƒ hutniczych, 18) dobieraç przyrzàdy pomiarowe i dokonywaç pomiarów podstawowych wielkoÊci elektrycznych w obwodach pràdu sta∏ego i przemiennego, 37) oceniaç prawid∏owoÊç u˝ytkowania maszyn i urzàdzeƒ hutniczych, zespo∏ów pomiarowych oraz wp∏yw obs∏ug technicznych na wyniki produkcji, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4625 — 38) okreÊlaç zakres prac wykonywanych podczas przeglàdu technicznego i napraw, 39) charakteryzowaç gospodark´ materia∏owà i elektroenergetycznà w zak∏adach przemys∏u hutniczego, 40) stosowaç rachunek ekonomiczny w podejmowaniu decyzji o charakterze technicznym i organizacyjnym w sferze eksploatacji, 41) u˝ytkowaç urzàdzenia komputerowe w zakresie wspomagania projektowania, organizacji i zarzàdzania eksploatacjà Êrodków trwa∏ych, automatycznej regulacji biegu procesów technologicznych, 42) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà techniczno-ruchowà maszyn i urzàdzeƒ hutniczych, polskimi normami, literaturà technicznà i czasopismami, 43) stosowaç zalecenia Urz´du Dozoru Technicznego dotyczàce bezpiecznego funkcjonowania maszyn i urzàdzeƒ, przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przeciwpo˝arowe i ochrony Êrodowiska naturalnego podczas u˝ytkowania i obs∏ugiwania maszyn i urzàdzeƒ hutniczych. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) rysunek techniczny, 2) tolerancje, pasowania i chropowatoÊci powierzchni, Poz. 887 18) urzàdzenia grzejne, 19) podstawowe i pomocnicze maszyny i urzàdzenia technologiczne, 20) niezawodnoÊç oraz trwa∏oÊç maszyn i urzàdzeƒ, 21) zmiany stanu technicznego maszyn i urzàdzeƒ, 22) diagnostyka techniczna, 23) u˝ytkowanie maszyn i urzàdzeƒ, obs∏uga techniczna, 24) gospodarka materia∏owa i elektroenergetyczna, 25) organizacja, zarzàdzanie i ekonomika eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ. BLOK TECHNOLOGICZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç w∏aÊciwoÊci, rodzaje, zakres stosowania materia∏ów niemetalowych oraz przewidywaç ich wykorzystanie w przemyÊle maszynowym i hutniczym, 2) dobieraç materia∏y ogniotrwa∏e w zale˝noÊci od charakteru procesu technologicznego, z uwzgl´dnieniem warunków eksploatacji oraz ich wp∏ywu na trwa∏oÊç urzàdzenia cieplnego, 4) wytrzyma∏oÊç materia∏ów, 3) charakteryzowaç wod´ technologicznà, okreÊlaç sposoby jej uzdatniania oraz oceniaç wp∏yw jej zanieczyszczenia na przebieg procesów technologicznych i Êrodowisko naturalne, 5) elementy maszyn, 4) badaç w∏aÊciwoÊci fizyczne i chemiczne paliw, 6) monta˝ i demonta˝, 5) obliczaç zapotrzebowanie tlenu, powietrza do spalania paliwa oraz iloÊç spalin i ich sk∏ad obj´toÊciowy, 3) mechanika techniczna, 7) podstawy elektrotechniki, 8) podstawy elektroniki, 9) podstawy miernictwa elektrycznego, 10) maszyny elektryczne, 11) instalacje elektryczne i odbiorniki energii elektrycznej, 12) uk∏ady i elementy automatycznej regulacji, 13) uk∏ady zasilania, sterowania, zabezpieczenia i sygnalizacji, 14) roboty przemys∏owe, 15) nap´dy hydrauliczne i pneumatyczne, 16) spr´˝arki i wentylatory, 17) urzàdzenia transportu wewn´trznego, 6) charakteryzowaç wykorzystanie ciep∏a spalin w piecach koksowni, metalurgicznych i grzewczych oraz do produkcji pary wodnej i wody goràcej, 7) wykonywaç pomiary ciÊnienia i temperatury mediów energetycznych w hutnictwie, 8) sporzàdzaç bilans energetyczny i materia∏owy oraz wykorzystywaç go do sterowania procesami produkcyjnymi w hutnictwie, 9) obliczaç sprawnoÊç termicznà hutniczego procesu cieplnego, 10) charakteryzowaç materia∏y hutnicze i okreÊlaç ich dobowe obroty, 11) charakteryzowaç krystalizacj´ pierwotnà i wtórnà oraz wykazywaç wp∏yw warunków wytopu i krzepni´cia na w∏aÊciwoÊci stali, Dziennik Ustaw Nr 78 — 4626 — 12) analizowaç uk∏ady równowagi stopów oraz sporzàdzaç na ich podstawie krzywe ch∏odzenia i schematy struktur, 13) korzystaç z wykresu Fe-C podczas projektowania i wykonywania procesów technologicznych, 14) charakteryzowaç typowe struktury stopów Fe-C oraz wyjaÊniaç wp∏yw w´gla i domieszek na struktur´ i w∏aÊciwoÊci tych stopów, a tak˝e poj´cia: postaç stali, stan stali, jakoÊç stali, 15) okreÊlaç gatunek stopów Fe-C i metali nie˝elaznych na podstawie podanego oznaczenia oraz dobieraç z norm hutniczych stopy przeznaczone na okreÊlone cz´Êci maszyn, narz´dzia, odlewy i wyroby, Poz. 887 30) wykonywaç nieskomplikowane cz´Êci maszyn metodami obróbki plastycznej, 31) sporzàdzaç i analizowaç statystyczne wyniki kontroli jakoÊci produkcji, 32) planowaç procesy produkcyjne, w tym:
207. a)sporzàdzaç dokumentacj´ procesów hutniczych,
208. b)obliczaç wsad do procesów hutniczych,
209. c)obliczaç podstawowe wymiary urzàdzeƒ hutniczych,
210. d)sporzàdzaç bilans cieplny,
211. e)szacowaç podstawowe koszty produkcji, 16) rozró˝niaç i objaÊniaç metody badania metali i stopów oraz wskazywaç na ich zastosowanie do okreÊlania stanu materia∏u i wykrywania wad, 33) okreÊlaç cechy charakterystyczne typowych metod spajania: spawania, zgrzewania, lutowania, klejenia oraz rozró˝niaç spawalnicze metody ci´cia, 17) badaç w∏aÊciwoÊci mechaniczne i technologiczne stali, ˝eliw, metali nie˝elaznych i ich stopów, 34) charakteryzowaç spawalnicze metody regeneracji cz´Êci maszyn i nanoszenia pow∏ok ochronnych, 18) oznaczaç zawartoÊç w´gla i dodatków stopowych w stalach i w stopach metali nie˝elaznych oraz wykonywaç próby w celu oznaczenia struktury, wielkoÊci ziarna, stopnia zanieczyszczenia wtràceniami niemetalicznymi, w tym rozk∏adu zanieczyszczeƒ fosforem i siarkà, 35) lutowaç, kleiç i wykonywaç podstawowe operacje spawania elektrycznego i gazowego (pod nadzorem), 19) wykrywaç wady w wyrobach hutniczych, 20) rozpoznawaç zjawiska korozyjne i ich skutki oraz dobieraç pow∏oki antykorozyjne w zale˝noÊci od przeznaczenia i rodzaju wyrobu, 21) planowaç procesy technologiczne obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej do ˝àdanych w∏aÊciwoÊci po obróbce, 22) oceniaç wp∏yw szybkoÊci ch∏odzenia na struktur´ i w∏aÊciwoÊci stali oraz porównywaç uzyskane wyniki z wykresem CTP, 23) przeprowadzaç podstawowe procesy obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej oraz oceniaç ich wp∏yw na struktur´ i w∏aÊciwoÊci stopu, 24) charakteryzowaç procesy metalurgiczne, 25) planowaç procesy technologiczne wytopu surówki i stali, 26) wyjaÊniaç metody wytwarzania cz´Êci maszyn przez odlewanie, 27) wyjaÊniaç zjawiska zachodzàce podczas odkszta∏cania plastycznego i okreÊlaç wp∏yw przeróbki plastycznej na w∏aÊciwoÊci i struktur´ metalu, 28) charakteryzowaç metody plastycznego kszta∏towania metali: walcowanie, kucie, prasowanie, ciàgnienie, wyciskanie, t∏oczenie, 29) planowaç procesy technologiczne obróbki plastycznej, 36) wyjaÊniaç zasady pracy narz´dzi skrawajàcych, geometri´ ostrza oraz wykazywaç wp∏yw zjawisk fizycznych towarzyszàcych procesowi skrawania na ostrze no˝a i obrabiany materia∏, 37) wykonywaç podstawowe operacje obróbki r´cznej, 38) wykonywaç podstawowe operacje obróbki mechanicznej oraz dobieraç parametry obróbki, narz´dzia i oprzyrzàdowanie, 39) wykonywaç czynnoÊci konserwacyjne, drobne naprawy, wymian´ cz´Êci, regulacj´ poszczególnych zespo∏ów i ca∏ego urzàdzenia oraz przeprowadzaç próby po naprawie, 40) przygotowywaç stanowisko do pracy i wykonywaç podstawowe czynnoÊci, obliczenia oraz analizowaç uzyskane wyniki i wyciàgaç wnioski, 41) dobieraç narz´dzia, przyrzàdy i materia∏y w zale˝noÊci od wykonywanej pracy, 42) wydawaç, przyjmowaç i ewidencjonowaç narz´dzia, przyrzàdy, materia∏y i wykonane prace, 43) u˝ytkowaç urzàdzenia komputerowe w zakresie: planowania procesów produkcyjnych, kontroli jakoÊci, sterowania procesami technologicznymi, 44) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technologicznà, normami: polskimi, bran˝owymi, zak∏adowymi oraz czasopismami i literaturà technicznà, 45) przeprowadzaç kontrol´ jakoÊci i stosowaç przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przeciwpo˝arowe i ochrony Êrodowiska naturalnego na stanowisku pracy. Dziennik Ustaw Nr 78 — 4627 — 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: Poz. 887 5) objaÊniç zasady zachowania si´ pracownika w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy, po˝aru i w innych sytuacjach zagro˝eƒ, 6) udzieliç pomocy przedmedycznej, 1) materia∏y niemetalowe, 2) woda w technice, 3) paliwa hutnicze i ich spalanie, 7) organizowaç stanowiska pracy i proces pracy zgodnie z wymaganiami bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz zasadami ergonomii, 5) materia∏y i ich magazynowanie, 8) oceniaç wp∏yw czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych na zdrowie i bezpieczeƒstwo pracowników oraz na lokalne Êrodowisko pracy, 6) krystalizacje, uk∏ady równowagi fazowej, 9) wykazaç spo∏eczne i zdrowotne skutki na∏ogów, 7) stopy ˝elaza z w´glem, 10) oceniaç przyczyny zm´czenia fizycznego i psychicznego w czasie pracy i jego wp∏yw na wypadkowoÊç, 4) podstawy gospodarki energetycznej huty, 8) metale nie˝elazne i ich stopy, 9) badanie metali i stopów, 10) korozja, 11) obróbka cieplna i cieplno-chemiczna, 12) metalurgia ˝elaza i metali nie˝elaznych, 13) metalurgia proszków, 14) odlewnictwo, 15) obróbka plastyczna, 16) kontrola jakoÊci wyrobów hutniczych, 17) planowanie procesów hutniczych, 18) spajanie, 19) obróbka r´czna i mechaniczna skrawaniem, 20) konserwacja i naprawa urzàdzeƒ hutniczych. BLOK SPO¸ECZNO-EKONOMICZNY 11) uzasadniç wp∏yw racjonalnego od˝ywiania i wypoczynku na zdrowie pracownika i efekty pracy, 12) charakteryzowaç podstawowe systemy kontroli i nadzoru nad stanem bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego, 13) wyjaÊniaç rol´ zwiàzków zawodowych w ochronie interesów pracownika oraz przyczyny i skutki bezrobocia, 14) okreÊlaç podstawowe êród∏a zanieczyszczeƒ Êrodowiska naturalnego, produkowanych przez huty ˝elaza i metali nie˝elaznych, oraz wykazywaç ich wp∏yw na cz∏owieka i Êrodowisko, 15) planowaç sposoby wykorzystania lub neutralizacji odpadów przemys∏owych oraz ograniczenia ich powstawania w procesach technologicznych, 16) oceniaç wp∏yw zu˝ycia surowców, wody i energii w procesie produkcyjnym na ochron´ Êrodowiska naturalnego, 1. Cele kszta∏cenia 17) charakteryzowaç system ekonomiczny w Polsce i rodzaje przedsi´biorstw, Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 18) opisaç istot´ mechanizmu rynkowego, 1) okreÊliç podstawowe prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy w zakresie przestrzegania przepisów oraz zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 2) stosowaç przepisy dotyczàce ochrony pracowników w miejscu pracy i przewidywaç konsekwencje prawne i inne z tytu∏u naruszenia przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy w trakcie realizacji zadaƒ zawodowych, 3) wykazywaç wp∏yw rodzaju konstrukcji oraz warunków eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ technicznych na bezpieczne warunki pracy, 4) dostrzegaç zagro˝enia ˝ycia i zdrowia zwiàzane z obs∏ugà i naprawà maszyn, funkcjonowaniem transportu wewnàtrzzak∏adowego oraz wskazywaç sposoby ich usuwania, 19) wskazywaç wp∏yw organizacji pracy na efekty ekonomiczne dzia∏ania przedsi´biorstw, 20) aktywnie poszukiwaç pracy, 21) oceniaç oferty pracy pod kàtem w∏asnych mo˝liwoÊci i dà˝eƒ do zrealizowania kariery zawodowej, 22) wype∏niaç odpowiednie dokumenty zwiàzane z podj´ciem pracy najemnej lub dzia∏alnoÊci gospodarczej, 23) obliczaç wynik fina