Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia standardów nauczania dla

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 sierpnia 2003 r. Nr 144 TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIA: 1401 — Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 czerwca 2003 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie okreÊlenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kszta∏cenia . . . . . . . . . . . . . . . . . 9705 1402 — Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2003 r. w sprawie op∏aty za udzielenie licencji na prowadzenie dzia∏alnoÊci gospodarczej w zakresie transportu kolejowego . . . 9772 1403 — Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2003 r. w sprawie ustanowienia op∏aty wywozowej od zbó˝ i produktów przemys∏u m∏ynarskiego . . . . . . . 9773 1401 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU z dnia 13 czerwca 2003 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie okreÊlenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kszta∏cenia Na podstawie art. 4a ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 wrzeÊnia 1990 r. o szkolnictwie wy˝szym (Dz. U. Nr 65, poz. 385, z póên. zm.1)) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. W rozporzàdzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie okreÊlenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kszta∏cenia (Dz. U. Nr 116, poz. 1004) wprowadza si´ nast´pujàce zmiany: 1) w § 1:

1. a)po pkt 1 dodaje si´ pkt 1a w brzmieniu: „1a) architektura i urbanistyka,”,
2. b)pkt 5 otrzymuje brzmienie: „5) informacja naukowa i bibliotekoznawstwo,”,
3. c)po pkt 15 dodaje si´ pkt 15a w brzmieniu: „15a) energetyka,”,
4. d)po pkt 28 dodaje si´ pkt 28a w brzmieniu: „28a) informatyka,”,
5. e)pkt 66 otrzymuje brzmienie: „66) edukacja techniczno–informatyczna,”; ——————— 1) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1991 r. Nr 104, poz. 450, z 1992 r. Nr 54, poz. 254 i Nr 63, poz. 314, z 1994 r. Nr 1, poz. 3, Nr 43, poz.163, Nr 105, poz. 509 i Nr 121, poz. 591, z 1996 r. Nr 5, poz. 34 i Nr 24, poz. 110, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 96, poz. 590, Nr 104, poz. 661, Nr 121, poz. 770 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 50, poz. 310, Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1115 i 1118, z 2000 r. Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1314, z 2001 r. Nr 85, poz. 924, Nr 103, poz. 1129, Nr 111, poz. 1193 i 1194 i Nr 126, poz. 1383, z 2002 r. Nr 4, poz. 33 i 34, Nr 150, poz.1239, Nr 153, poz. 1271 i Nr 200, poz. 1683 oraz z 2003 r. Nr 65, poz. 595, Nr 128, poz. 1176 i Nr 137, poz. 1304. 2) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. 1. ¸àczna liczba godzin zaj´ç dydaktycznych realizowanych w systemie studiów wieczorowych nie mo˝e byç ni˝sza ni˝ 80%, a w systemie studiów zaocznych ni˝sza ni˝ 60% ∏àcznej liczby godzin zaj´ç wskazanej w standardach nauczania dla poszczególnych kierunków studiów, przy zachowaniu wszystkich treÊci programowych standardów nauczania dla studiów dziennych. 2. Liczba godzin zaj´ç dydaktycznych przewidziana w standardach nauczania na realizacj´ wymienionych w tych standardach przedmiotów w przypadku realizowania tych studiów w systemie wieczorowym lub zaocznym jest taka sama jak w przypadku realizowania ich w systemie dziennym.”; 3) po § 3 dodaje si´ § 3a w brzmieniu: „§ 3a. Je˝eli w ramach kierunku studiów jest prowadzona specjalizacja nauczycielska, uwzgl´dnia si´ tak˝e wymogi okreÊlone w standardach kszta∏cenia nauczycieli, zgodnie z odr´bnymi przepisami.”; 4) za∏àczniki nr 5, 40, 42, 46, 47, 62, 65, 66 i 68 do rozporzàdzenia otrzymujà brzmienie okreÊlone odpowiednio w za∏àcznikach nr 1—9 do niniejszego rozporzàdzenia; 5) dodaje si´ za∏àczniki nr 1a, 15a, 28a do rozporzàdzenia w brzmieniu okreÊlonym odpowiednio w za∏àcznikach nr 10—12 do niniejszego rozporzàdzenia. § 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Edukacji Narodowej i Sportu: K. ¸ybacka Dziennik Ustaw Nr 144 — 9706 — Poz. 1401 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 czerwca 2003 r. (poz.1401) Za∏àcznik nr 1 STANDARDY NAUCZANIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: INFORMACJA NAUKOWA I BIBLIOTEKOZNAWSTWO STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo trwajà 5 lat (10 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 2 500, w tym 1 215 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. 5. Teoria i metodologia nauki o ksià˝ce, bibliotece i informacji 30 6. Zagadnienia wydawnicze i ksi´garskie 60 7. Czytelnictwo 60 8. Bibliotekarstwo 240 II. SYLWETKA ABSOLWENTA 9. Technologia i informacja 90 Absolwent kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo powinien posiadaç niezb´dnà wiedz´ ogólnohumanistycznà i przygotowanie zawodowe. Wiedza i umiej´tnoÊci nabyte w trakcie studiów powinny przygotowywaç do pracy we wszystkich typach bibliotek w zakresie szeroko poj´tej informacji bibliotecznej, ksi´garskiej, naukowej i wydawniczej oraz do pracy naukowej. 10. Bibliografia i inne êród∏a informacji 90 11. Nauka o informacji 30 III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 390 B. i C. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE I KIERUNKOWE 825 Razem: 1 215 IV. PRAKTYKA Obowiàzkowa praktyka biblioteczna w wymiarze co najmniej 40 dni roboczych. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 390 VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 1. Przedmiot do wyboru W zale˝noÊci od zainteresowaƒ studenta mo˝liwoÊç uzyskania szerszej wiedzy z zakresu historii, podstaw ochrony w∏asnoÊci intelektualnej, przedmiotu przyrodniczego lub innego przedmiotu niezwiàzanego bezpoÊrednio z kierunkiem studiów. 2. Historia filozofii Przeglàd zagadnieƒ filozoficznych w perspektywie historycznej, ze szczególnym uwzgl´dnieniem problematyki ontologicznej i epistemologicznej. 3. Historia i teoria kultury Etapy rozwoju ogólnoludzkiej cywilizacji. Rozwój kultury od antycznej do nowo˝ytnej: okresy rozwoju, ogólne cechy, pràdy, style i paradygmaty. Analiza wybranych zjawisk kultury XX wieku. 1. Przedmiot do wyboru 30 2. Historia filozofii 60 3. Historia i teoria kultury 60 4. J´zyk obcy 180 5. Wychowanie fizyczne 60 Uczestnictwo w zaj´ciach ruchowych, zgodnie z wyborem studenta lub wskazaniami lekarskimi. 825 B. i C. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE I KIERUNKOWE B. i C. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE I KIERUNKOWE 1. Literatura polska i powszechna 60 2. Naukoznawstwo 45 3. Komunikacja spo∏eczna 30 4. Historia ksià˝ki 90 4. J´zyk obcy Opanowanie w mowie i piÊmie jednego j´zyka obcego. 5. Wychowanie fizyczne 1. Literatura polska i powszechna Poj´cie literatury, jej istota i funkcja. Periodyzacja dziejów literatury. Konteksty literatury. Kryteria wartoÊciowania utworów. Literatura w ksià˝ce, czasopiÊmie, filmie i telewizji. Przeglàd naj- Dziennik Ustaw Nr 144 — 9707 — wa˝niejszych zjawisk w literaturze polskiej i Êwiatowej. 2. Naukoznawstwo Teoria i metodologia nauki. Psychologia nauki. Socjologia nauki. Organizacja nauki. Naukometria i prognozy rozwoju. Historia nauki. 3. Komunikacja spo∏eczna Teorie i modele komunikacji spo∏ecznej. Spo∏eczne systemy komunikacji. Czynniki sytuacyjne w procesach komunikacji spo∏ecznej. Komunikacja masowa, komunikacja spo∏eczna a „cywilizacja informatyczna”. Komunikacja spo∏eczna w warunkach transformacji cywilizacyjnych. Poz. 1401 8. Bibliotekarstwo WyjaÊnienia terminologiczne. Kategorie bibliotek i ich zadania. Prawo. Zawód bibliotekarza. Ogólne zasady dzia∏alnoÊci bibliotecznej. Teoria, historia i praktyka klasyfikacji piÊmiennictwa. Konserwacja i przechowywanie zbiorów. Biblioteczna s∏u˝ba informacyjna. Kierunki rozwoju wspó∏czesnego bibliotekarstwa. 9. Technologia i informacja Ogólna charakterystyka technologii informacyjnej wykorzystywanej w bibliotekach i centrach informacyjnych. Rodzaje, budowa i zasady dzia∏ania komputerów. Oprogramowanie. 10. Bibliografia i inne êród∏a informacji 4. Historia ksià˝ki Dzieje ksià˝ki, jej formy, treÊci i funkcje, przemiany w jej wytwarzaniu, rozpowszechnianiu i u˝ytkowaniu. 5. Teoria i metodologia nauki o ksià˝ce, bibliotece i informacji Prezentacja nauki o ksià˝ce, bibliotece i informacji obejmujàca objaÊnienia terminologiczne, charakterystyk´ przedmiotu ka˝dej z dyscyplin, jej zakresu, struktury, metod badawczych i êróde∏. Podstawowe terminy i poj´cia bibliografii. Kierunki rozwoju bibliografii w przesz∏oÊci w Polsce i w Êwiecie. Organizacja i tendencje rozwojowe bibliografii wspó∏czesnej. Typologia i podstawowy zasób spisów bibliograficznych i pokrewnych êróde∏ informacyjnych polskich i obcych, zasady heurystyki bibliograficznej. Zasady i techniki sporzàdzania spisów bibliograficznych. Formatowanie opisu bibliograficznego. Analiza formatu MARC. 11. Nauka o informacji 6. Zagadnienia wydawnicze i ksi´garskie Ogólna charakterystyka wspó∏czesnego ruchu wydawniczego w Polsce i na Êwiecie. Typy wydawnictw. Struktura organizacyjna wydawnictwa. Typologia ksià˝ki. Typografia. Korekta. Poligrafia. Dystrybucja i reklama. Podstawowe poj´cia zwiàzane z problematykà ksi´garskà. Formy dzia∏alnoÊci ksi´garskiej. Organizacja wspó∏czesnego ksi´garstwa w Polsce i na Êwiecie. Badania rynku. Mi´dzynarodowe targi ksià˝ki. 7. Czytelnictwo Czytelnik i czytelnictwo jako przedmiot badaƒ ró˝nych nauk. Ksià˝ka wobec innych Êrodków masowego przekazu. Czytelnictwo jako zjawisko spo∏eczne. Kultura czytelnicza i jej wyznaczniki. Praca z czytelnikiem. Rola ksià˝ki i czytelnictwa w pedagogice spo∏ecznej. Historia badaƒ nad czytelnictwem. Rodowody nauki o informacji a zdolnoÊç postrzegania i badania fenomenu informacji spo∏ecznej: humanistyczny, matematyczno-cybernetyczny, przyrodniczy. Budowanie pomostów mi´dzy ró˝nymi nurtami nauki o informacji. Prakseologiczna „nauka o informacji naukowej” — informatologia w uj´ciu Marii Dembowskiej. G∏ówne oÊrodki i kierunki badaƒ informacyjnych w Polsce. èród∏a i narz´dzia informacji naukowej. Organizacja systemów rozpowszechniania informacji. U˝ytkownicy informacji i ich potrzeby. VII. ZALECENIA Ze wzgl´du na to, i˝ wi´kszoÊç absolwentów podejmuje prac´ w bibliotekach publicznych, zalecane jest wprowadzanie do programów studiów zaj´ç z zakresu psychologii, pedagogiki i socjologii. Za∏àcznik nr 2 STANDARDY NAUCZANIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: OCEANOGRAFIA STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE II. SYLWETKA ABSOLWENTA Studia magisterskie na kierunku oceanografia trwajà 5 lat (10 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 3 700, w tym 1 560 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. Celem kszta∏cenia na kierunku oceanografia jest przygotowanie kadr na potrzeby nauki, gospodarki morskiej i ochrony Êrodowiska. Absolwent powinien posiadaç znajomoÊç dyscyplin oceanograficznych Dziennik Ustaw Nr 144 — 9708 — opartà na szerokiej podstawie nauk Êcis∏ych. Absolwent powinien posiadaç bieg∏à znajomoÊç j´zyka zachodniego. III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 375 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 465 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 720 Razem: 1 560 IV. PRAKTYKI Program studiów powinien zawieraç odpowiednie dla danej specjalnoÊci praktyki laboratoryjne i terenowe. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 1. J´zyk obcy 375 120 2. Przedmioty humanistyczne (etyka, filozofia, ekonomia, prawo — do wyboru) 120 3. Zastosowanie komputerów 75 4. Wychowanie fizyczne 60 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 465 1. Biologia ogólna 60 2. Chemia ogólna 120 3. Geologia ogólna 75 4. Podstawy matematyki 60 5. Wst´p do fizyki 90 6. Metody statystyczne w oceanografii 60 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 720 1. Geologia morza 45 2. Hydrobiologia 90 3. Hydrochemia 75 4. Podstawy fizyki morza 90 5. Oceanografia biologiczna 90 6. Oceanografia fizyczna 120 7. Oceanografia chemiczna 120 8. Ekologia ogólna 90 VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Biologia ogólna Biologia jako nauka. Poziomy organizacji ˝ycia. Budowa i w∏aÊciwoÊci materii ˝ywej. Sk∏adniki Poz. 1401 chemiczne ˝ywych uk∏adów (w´glowodory, cukrowce, lipidy, bia∏ka, kwasy nukleinowe). Procesy chemiczne zwiàzane z ˝yciem (oddychanie, fotosynteza, przemiany kwasów nukleinowych, synteza bia∏ek). Komórka jako jednostka ˝ycia — sk∏adniki i struktura komórki. W∏aÊciwoÊci komórek roÊlinnych i zwierz´cych. Typy komórek i tkanek. Rozmna˝anie si´ komórek — cykl komórkowy. Podstawowe mechanizmy dziedzicznoÊci. Podstawy systematyki oraz przeglàd podstawowych grup taksonomicznych roÊlin i zwierzàt. Populacja i interakcje mi´dzypopulacyjne. Ekologia Êrodowiska — zale˝noÊci biocenotyczne, zarys biogeografii. Podstawowe prawa i teorie ewolucji. 2. Chemia ogólna Podstawowe prawa i poj´cia chemiczne, obliczenia stechiometryczne. Struktura elektronowa i uk∏ad okresowy pierwiastków, wiàzania chemiczne. Prawo równowagi chemicznej. Równowagi w roztworach elektrolitów. Teoria dysocjacji. Równowagi kwasowo–zasadowe. Iloczyn jonowy wody, skala pH. Prawo iloczynu rozpuszczalnoÊci. Roztwory buforowe. Reakcje utleniania i redukcji. Elektrochemia. Przewodnictwo elektrolitów. Elektroliza. Potencja∏y elektrodowe, ogniwa. Zwiàzki kompleksowe. 3. Geologia ogólna Budowa Ziemi — jej w∏aÊciwoÊci fizyczne i chemiczne. Geneza i budowa litosfery. Procesy endogeniczne (plutonizm, wulkanizm, sejsmicznoÊç). Procesy egzogeniczne (wietrzenie, erozja, denudacja, akumulacja). Struktura dna oceanu Êwiatowego w Êwietle teorii tektoniki globalnej. Cykle sedymentacyjno–orogeniczne w dziejach Ziemi. Geochronologia na tle rozwoju Êwiata organicznego. 4. Podstawy matematyki Poj´cie funkcji, funkcji ró˝nowartoÊciowej, wzajemnie jednoznacznej, odwrotnej. Poj´cie grupy, cia∏a. Ró˝ne uk∏ady wspó∏rz´dnych w R2. Równania prostej. Cia∏o liczb zespolonych. Postaç trygonometryczna. Rozwiàzywanie równaƒ z jednà niewiadomà. Równanie prostej i p∏aszczyzny. Poj´cie przestrzeni liniowej, liniowej niezale˝noÊci, bazy, wymiaru. Macierze, dzia∏ania na macierzach, wyznacznik, rzàd macierzy, macierz odwrotna, równania macierzowe. Przekszta∏cenia liniowe. Obraz i jàdro. Rzàd przekszta∏cenia liniowego, zwiàzek z wymiarem jàdra. Postaç macierzowa przekszta∏ceƒ liniowych. Uk∏ady równaƒ liniowych. Twierdzenie Cramera. Twierdzenie Kroneckera — Capelliego. Metoda Gaussa. Wektory i wartoÊci w∏asne. Formy dwuliniowe, kwadratowe, ich okreÊlonoÊç, kryterium Sylwestra. Iloczyn skalarny, iloczyn wektorowy, iloczyn mieszany, w∏asnoÊci. 5. Wst´p do fizyki Kinetyczna teoria gazów. Podstawowe poj´cia i definicje termodynamiczne. Pierwsza zasada Dziennik Ustaw Nr 144 — 9709 — termodynamiki (przemiany gazowe, praca i ciep∏o, pojemnoÊç cieplna). Druga zasada termodynamiki (procesy odwracalne i nieodwracalne; procesy cykliczne, entropia). Elektrostatyka. Elektromagnetyzm. Ruch falowy — zasada superpozycji drgaƒ. Optyka — polaryzacja, dyfrakcja, interferencja. Promieniowanie cia∏a doskonale czarnego. Podstawy mechaniki kwantowej. Elementy fizyki jàdrowej — cyklotron, synchrotron. 6. Metody statystyczne w oceanografii Podstawy statystyki, rachunek prawdopodobieƒstwa, parametry i statystyki rozk∏adów, korelacje, testowanie rozk∏adu normalnego. Test t, Test F, analiza wariancji ANOVA, Test C2, metody nieparametryczne i regresja. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Geologia morza Geneza i ewolucja wód oceanu. Procesy geologiczne we wszechoceanie: endogeniczne i egzogeniczne. Elementy strukturalne dna oceanicznego: szelf, sk∏on kontynentalny, strefy przejÊciowe, grzbiety Êródoceaniczne, platformy oceaniczne. Charakterystyka osadów morskich i ich geneza. Tempo sedymentacji, mià˝szoÊç warstwy osadowej i prawid∏owoÊci w przestrzennym rozmieszczeniu osadów morskich. 2. Hydrobiologia Specyfika warunków ˝ycia w wodzie. Wp∏yw czynników fizycznych (ruch wody, temperatura, Êwiat∏o), chemicznych (gazy i elektrolity) i edaficznych na zjawiska biotyczne. Biologia organizmów wodnych: p∏ywalnoÊç, ruch, op∏ywowy kszta∏t cia∏a, osmoregulacja i jonoregulacja, przystosowanie anatomiczne do oddychania w wodzie, od˝ywianie si´ organizmów wodnych, rozmna˝anie i rozwój. Formacje ekologiczne: przeglàd i charakterystyka. Charakterystyka biologiczna Êrodowiska wodnego: ekosystem morski, jeziora (ogólna charakterystyka jezior — pochodzenie, opis biologiczny poszczególnych dziedzin jezior, typologia jezior), zbiorniki zaporowe, stawy, rzeki, êród∏a i estuaria. ProduktywnoÊç ekosystemów wodnych — zró˝nicowanie siedliskowe. Sk∏ad gatunkowy wybranych ekosystemów wodnych. Problemy hydrobiologii stosowanej: eutrofizjacja, saprolizacja (system saprobowy), acydifikacja. 3. Hydrochemia Charakterystyka fizykochemicznych w∏aÊciwoÊci wody. Struktura molekularna lodu i wody ciek∏ej. Jonizacja wody, jon hydronowy, dualistyczna rola wody w uk∏adach kwas — zasada. RozpuszczalnoÊç i iloczyn rozpuszczalnoÊci. Uk∏ad w´glanowy. TwardoÊç i agresywnoÊç wody. Sposoby przedstawiania sk∏adu chemicznego wody. Substancje nieorganiczne w wodzie i ich przemiany. Substancje organiczne w wodzie i ich Poz. 1401 przemiany. Klasyfikacja wód gruntowych i powierzchniowych. Migracje zanieczyszczeƒ w Êrodowisku wodnym: biochemiczne procesy zu˝ywajàce tlen, samooczyszczanie, eutrofizacja. 4. Podstawy fizyki morza Ziemia jako uk∏ad termodynamiczny. Si∏y dzia∏ajàce na masy wodne i ich ruch. Woda jako oÊrodek fizyczny. Struktura molekularna wody morskiej. Elementy termodynamiki wody morskiej. Poch∏anianie i rozpraszanie Êwiat∏a w wodzie. Molekularna wymiana masy, ciep∏a i p´du. Bilans cieplny kolumny wodnej. Fale dêwi´kowe w morzu i os∏abianie nat´˝enia dêwi´ku w morzu. Akustyczna detekcja obiektów biologicznych w morzu. 5. Oceanografia biologiczna Znaczenie i rola oceanografii biologicznej jako nauki o ˝yciu we wszechoceanie. Ogólna charakterystyka oceanu jako Êrodowiska ˝ycia — rola i znaczenie wybranych czynników fizycznych, chemicznych i dynamicznych. Biologiczne strefy w morzu: pelagial (rejon nerytyczny i wód otwartych), bental (strefa litoralu i g∏´bokiego dna). Charakterystyka biocenotyczna formacji ekologicznych w morzu (plankton, bentos, nekton). RoÊlinnoÊç morska. Zwierz´ta w morzu. Biogeografia: charakterystyka biocenotyczna wód polarnych, umiarkowanych, subtropikalnych i tropikalnych. ProduktywnoÊç metody pomiaru produkcji biologicznej, produkcja poszczególnych poziomów troficznych, regionalizacja produktywnoÊci. Biologiczne wykorzystanie mórz: rybo∏ówstwo i pozyskiwanie innych zasobów ˝ywych oraz marikultura. 6. Oceanografia fizyczna Historia odkryç i badaƒ oceanograficznych. Ziemia jako planeta wód. Zasoby wodne i krà˝enie wody na Ziemi. Si∏y motoryczne ruchu wody w przyrodzie. Pola wymiany masy i energii w systemie ocean — atmosfera — làd. Pola temperatury, zasolenia i g´stoÊci. Okresowe termo–, halo– i piknokliny. Lody na morzach. Falowanie i wahania okresowe wód. Pràdy — typy pràdów. Ogólny system krà˝enia wód oceanu. Procesy mieszania wód morskich i wywo∏ane nimi zjawiska. Bilans energii i substancji w oceanie (bilanse: cieplny, mechaniczny, wodny, soli). Charakterystyki oceanograficzne oceanów i wybranych mórz. 7. Oceanografia chemiczna Migracja zwiàzków chemicznych z pod∏o˝a zlewni. Po∏àczenia chemiczne w wodzie morskiej. Sta∏oÊç sk∏adu chemicznego wód morskich. Klasyfikacja pierwiastków w wodzie morskiej. Procesy chemiczne w strefie kontaktowej: atmosfera — woda morska. RozpuszczalnoÊç gazów w wodzie morskiej. Organiczne kompleksy w wodzie morskiej. Cykle biogeochemiczne w morzu: w´gla, azotu, fosforu, ˝elaza, manganu, krzemu, siarki i pierwiastków Êladowych. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9710 — Pierwiastki promieniotwórcze w wodzie morskiej. Zawiesiny organiczne i nieorganiczne w morzu. Zjawiska sorpcyjne w warstwie kontaktowej woda — osad denny. Sk∏ad chemiczny wód interstycjalnych. Powstawanie konkrecji manganowych i innych. Sk∏ad chemiczny wód ró˝nych regionów — oceanów i mórz, w tym Ba∏tyku i estuariów. Poz. 1401 8. Ekologia ogólna Ekologia — cel i przedmiot badaƒ, podstawowe poj´cia: siedlisko, nisze ekologiczne, Êrodowisko, poj´cie czynnika ograniczajàcego w odniesieniu do prawa minimum i tolerancji ekologicznej. Formy ˝yciowe, spektra ekologiczne. Struktura i dynamika populacji, biocenoz i ekosystemów. Sukcesja ekologiczna. STUDIA ZAWODOWE I. WYMAGANIA OGÓLNE B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 435 Studia zawodowe na kierunku oceanografia trwajà nie mniej ni˝ 3 lata (6 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 2 200, w tym 1 410 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. 1. Matematyka i statystyka 90 2. Fizyka z elementami fizyki morza 90 3. Informatyka 60 II. SYLWETKA ABSOLWENTA 4. Biologia ogólna 45 5. Chemia ogólna i analityczna 90 6. Geologia ogólna 60 Absolwenci studiów zawodowych na kierunku oceanografia otrzymujà tytu∏ zawodowy licencjata. Powinni oni posiadaç szerokà wiedz´ z zakresu nauk o morzu i nauk przyrodniczych oraz dotyczàcà oddzia∏ywania cz∏owieka na Êrodowisko morskie, a tak˝e umiej´tnoÊci obs∏ugi aparatury specjalistycznej oraz prowadzenia badaƒ oceanograficznych. Nabyte umiej´tnoÊci powinny umo˝liwiç absolwentom podj´cie pracy w zespo∏ach naukowo-technicznych dzia∏ajàcych w placówkach badawczych, w terenowych laboratoriach badawczych, w urz´dach kontroli i kszta∏towania Êrodowiska oraz gospodarki morskiej. III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 225 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 435 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 420 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE 330 420 1. Oceanografia fizyczna 90 2. Oceanografia biologiczna 75 3. Oceanografia chemiczna 90 4. Hydrobiologia 60 5. Hydrochemia 60 6. Geologia morza 45 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE 330 Zale˝nie od wybranej specjalizacji i specjalnoÊci. VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW Razem 1 410 IV. PRAKTYKI Form´, zakres i czas trwania praktyki okreÊla uczelnia, uwzgl´dniajàc wymagania w tym zakresie organu przyznajàcego uprawnienia zawodowe zwiàzane z ukoƒczeniem okreÊlonej specjalizacji. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE I MINIMALNE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 1. J´zyk obcy 225 120 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Matematyka i statystyka Elementy logiki. Liczby, zbiory, odwzorowania. Podstawowe funkcje jednej i wielu zmiennych oraz ich w∏aÊciwoÊci. Równania i uk∏ady równaƒ. Ciàgi i szeregi liczbowe. Elementy rachunku ró˝niczkowego i ca∏kowego. Liczby zespolone. Elementy geometrii analitycznej. Elementy rachunku macierzowego. Elementy rachunku prawdopodobieƒstwa. Podstawy statystyki i zasady opracowywania danych doÊwiadczalnych. Metody regresji. Zastosowania metod statystycznych w badaniach oceanograficznych. 2. Fizyka z elementami fizyki morza 2. Przedmiot do wyboru (filozofia, etyka, logika, ekonomia, ochrona w∏asnoÊci intelektualnej, zasady bezpieczeƒstwa lub inny) 45 3. Wychowanie fizyczne 60 Podstawowe zjawiska i procesy fizyczne. Podstawy mechaniki klasycznej. Elementy termodynamiki fenomenologicznej. Elementy hydromechaniki. Grawitacja. Elementy akustyki. Elek- Dziennik Ustaw Nr 144 — 9711 — tryczne i magnetyczne w∏aÊciwoÊci materii. Fale elektromagnetyczne. Elementy optyki falowej i geometrycznej. Podstawy mechaniki kwantowej. Spektroskopia atomowa i molekularna. Elementy fizyki jàdrowej. Hydromechanika i termodynamika wód morskich. Elementy optyki, akustyki i dynamiki morza. Promieniowanie s∏oneczne i jego wp∏yw na morze. 3. Informatyka Funkcjonowanie komputera i urzàdzeƒ peryferyjnych. Obs∏uga komputerów osobistych. Systemy operacyjne jednego i wielu u˝ytkowników. Lokalne sieci komputerowe. Programy u˝ytkowe: edytory tekstów, grafika, pakiety obliczeniowe i statystyczne, bazy danych — zastosowania w oceanografii. 4. Biologia ogólna Poziomy organizacji ˝ycia. Budowa i w∏aÊciwoÊci materii ˝ywej. Sk∏adniki chemiczne organizmów (w´glowodory, w´glowodany, lipidy, bia∏ka, kwasy nukleinowe). Procesy chemiczne zwiàzane z ˝yciem (oddychanie, fotosynteza, przemiany kwasów nukleinowych, synteza bia∏ek). Komórka jako jednostka ˝ycia — sk∏adniki i struktura. W∏aÊciwoÊci komórek roÊlinnych i zwierz´cych. Typy komórek i tkanek. Rozmna˝anie si´ komórek — cykl komórkowy. Podstawowe mechanizmy dziedzicznoÊci. Systematyka oraz przeglàd podstawowych grup taksonomicznych roÊlin i zwierzàt. Populacja i interakcje mi´dzypopulacyjne. Ekologia Êrodowiskowa — zale˝noÊci biocenotyczne, zarys biogeografii. Podstawowe prawa i teorie ewolucji. 5. Chemia ogólna i analityczna Fundamentalne poj´cia i prawa chemii. Systematyka i w∏aÊciwoÊci pierwiastków. Otrzymywanie, budowa i w∏aÊciwoÊci podstawowych po∏àczeƒ nieorganicznych, organicznych i kompleksowych. Podstawowe procesy chemiczne. Elementy termodynamiki chemicznej. Równowagi chemiczne. Równowaga w roztworach elektrolitów. Równowagi fazowe. RozpuszczalnoÊç. Procesy sorpcji. Uk∏ady koloidalne. Osmoza. Przewodnictwo elektrolitów. Elektroliza. Ogniwa. Korozja. Oznaczanie i wykrywalnoÊç substancji. Metody rozdzia∏u. Klasyczne i instrumentalne metody analizy chemicznej. 6. Geologia ogólna Budowa i w∏aÊciwoÊci fizyczno–chemiczne Ziemi. Teoria tektoniki p∏yt. Procesy endogeniczne: plutonizm, wulkanizm, metamorfizm. Procesy egzogeniczne: wietrzenie, erozja, akumulacja osadów làdowych, sedymentacja morska. Diageneza osadów. Geochronologia dziejów Ziemi. Cykle sedymentacyjno–diastroficzne. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Oceanografia fizyczna Poz. 1401 Historia odkryç i badaƒ oceanograficznych. Zasoby wodne i krà˝enie wody na Ziemi. Si∏y motoryczne ruchu wody w przyrodzie. Pola wymiany masy i energii w systemie ocean — atmosfera — làd. Pola temperatury, zasolenia i g´stoÊci. Zjawiska okresowe: termoklina, haloklina i piknoklina. Lody na morzach. Falowanie i wahania okresowe wód. Krà˝enie wód oceanu — pràdy. Mieszanie wód morskich i wywo∏ane nimi zjawiska. Bilans energii i substancji w oceanie: cieplny, mechaniczny, wodny, soli. Charakterystyki oceanograficzne oceanów i wybranych mórz. 2. Oceanografia biologiczna Ogólna charakterystyka oceanu jako Êrodowiska ˝ycia — rola i znaczenie wybranych czynników fizycznych, chemicznych i dynamicznych. Biologiczne strefy w morzu: pelagial, bental. Charakterystyka biocenotyczna formacji ekologicznych w morzu. RoÊlinnoÊç morska. Zwierz´ta w morzu. Biogeografia — charakterystyka biocenotyczna wód ró˝nych stref klimatycznych. Metody pomiaru produkcji biologicznej. Produkcja poszczególnych poziomów troficznych. Regionalizacja produktywnoÊci. Biologiczne wykorzystanie mórz: rybo∏ówstwo i pozyskiwanie innych zasobów ˝ywych, marikultura. 3. Oceanografia chemiczna Rozpowszechnienie i klasyfikacja pierwiastków w wodzie morskiej. Sk∏ad chemiczny wód morskich. RozpuszczalnoÊç gazów w wodzie morskiej. Cykle biogeochemiczne w morzu: w´gla, azotu, fosforu, ˝elaza, manganu, krzemu, siarki i pierwiastków Êladowych. Pierwiastki promieniotwórcze w wodzie morskiej. Zawiesiny organiczne i nieorganiczne w morzu. Migracja zwiàzków chemicznych z pod∏o˝a do zlewni. Procesy wymiany pierwiastków w warstwach kontaktowych woda — osad i woda — atmosfera. Sk∏ad chemiczny wód ró˝nych regionów — oceanów i mórz, w tym Ba∏tyku, i estuariów. 4. Hydrobiologia Specyfika warunków ˝ycia w wodzie. Wp∏yw czynników fizycznych i edaficznych na zjawiska biotyczne. Biologia organizmów wodnych: p∏ywalnoÊç, ruch, op∏ywowy kszta∏t cia∏a, osmoregulacja i jonoregulacja, przystosowanie anatomiczne do oddychania w wodzie, od˝ywianie organizmów wodnych, rozmna˝anie i rozwój. Formacje ekologiczne. Charakterystyka biologiczna Êrodowiska wodnego: ekosystemu morskiego, jezior, zbiorników zaporowych, stawów, rzek, êróde∏ i estuariów. ProduktywnoÊç ekosystemów wodnych — zró˝nicowanie siedliskowe. Sk∏ad gatunkowy wybranych ekosystemów wodnych. Problemy hydrobiologii stosowanej: eutrofizacja, saprolizacja , acydifikacja. 5. Hydrochemia Fizykochemiczne w∏aÊciwoÊci wody. Struktura lodu i wody ciek∏ej. Sk∏ad chemiczny wód natu- Dziennik Ustaw Nr 144 — 9712 — ralnych. TwardoÊç i agresywnoÊç wody. Substancje nieorganiczne i organiczne w wodzie i ich przemiany. Klasyfikacja wód gruntowych i powierzchniowych. Migracja substancji i zanieczyszczeƒ w Êrodowisku wodnym. Biochemiczne procesy zu˝ywajàce tlen, samooczyszczanie. Poz. 1401 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE Wykaz przedmiotów specjalizacyjnych i specjalnoÊciowych oraz ich treÊci programowe ustalajà uczelnie, uwzgl´dniajàc okreÊlone dla danej specjalizacji wymagania. VII. ZALECENIA 6. Geologia morza Pochodzenie i ewolucja oceanów i skorupy ziemskiej typu oceanicznego. Wp∏yw czynników geologicznych na zmiany poziomu i obj´toÊci wód w oceanie. Budowa geologiczna i rzeêba elementów strukturalnych dna oceanu. Procesy endogeniczne i egzogeniczne. Geneza, typy, sk∏ad chemiczny oraz tempo sedymentacji i prawid∏owoÊci przestrzennego rozmieszczenia osadów morskich. 1. Przynajmniej 60 % zaj´ç wyszczególnionych w grupach B, C i D powinno byç realizowane jako çwiczenia audytoryjne bàdê laboratoryjne. 2. Przez przedmioty specjalizacyjne nale˝y rozumieç przedmioty przygotowujàce do wykonywania zawodu — w szczególnoÊci do uzyskania uprawnieƒ zawodowych, przez przedmioty specjalnoÊciowe — przedmioty pog∏´biajàce wykszta∏cenie kierunkowe w okreÊlonych zakresach wiedzy. Za∏àcznik nr 3 STANDARDY NAUCZANIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: OCHRONA DÓBR KULTURY STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku ochrona dóbr kultury trwajà 5 lat (10 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 3 200, w tym 1 830 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. II. SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent, przyswajajàc w trakcie studiów wiadomoÊci z zakresu historii sztuki, historii kultury, zabytkoznawstwa oraz konserwatorstwa i muzealnictwa, zdobywa wszechstronnà wiedz´ o zabytkach sztuki i kultury, ze szczególnym uwzgl´dnieniem ich substancji, struktury technicznej i artystycznego ukszta∏towania, a tak˝e póêniejszych transformacji. Dodatkowo w ramach zaj´ç odbywanych w obr´bie poszczególnych specjalnoÊci absolwenci zdobywajà wiedz´ szczegó∏owà w zakresie wybranych dziedzin, w szczególnoÊci: — historii sztuki — przygotowanie do w∏asnej pracy badawczej w zakresie historii architektury i sztuk plastycznych przy pog∏´bionej znajomoÊci procesu powstawania dzie∏a sztuki i zagro˝eƒ dla jego substancji materialnej, — konserwatorstwa — przyswajajàc szereg umiej´tnoÊci technicznych (mi´dzy innymi rysunek, fotografi´, techniki komputerowe) oraz poszerzajàc zakres wiedzy o takie specjalistyczne obszary, jak: historia kultury materialnej, historia organizacji i techniki budownictwa, historia i teoria ochrony i konserwacji zabytków, absolwent uzyskuje przygotowanie do prowadzenia wszechstronnych badaƒ dotyczàcych zabytków na potrzeby konserwatorskie, dokumentacji uzyskiwanych wyników, — muzealnictwa — znawstwo dotyczàce sztuk plastycznych, a przede wszystkim wielu dziedzin rzemios∏a artystycznego, wiedz´ w zakresie znaczenia i funkcji muzeów oraz przygotowanie do pracy w instytucjach muzealnych i antykwarycznych. III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 390 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 570 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 870 Razem: 1 830 IV. PRAKTYKI Dla tego kierunku nie ustala si´ obligatoryjnej formy praktyki. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 390 1. Historia filozofii ze szczególnym uwzgl´dnieniem estetyki 60 2. Lektorat z j´zyka zachodniego 120 Dziennik Ustaw Nr 144 — 9713 — 3. Lektorat z j´zyka ∏aciƒskiego 60 4. Wychowanie fizyczne 60 5. Podstawy informatyki 60 6. Przedmiot do wyboru 30 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 570 1. Wst´p do historii sztuki 60 2. Historia sztuki powszechnej 120 3. Historia sztuki polskiej 90 4. Nauki pomocnicze historii 30 5. Proseminarium z historii sztuki 60 6. Metodologia historii sztuki 30 7. Historia doktryn artystycznych 30 6. Przedmiot do wyboru W zale˝noÊci od zainteresowaƒ studenta mo˝liwoÊç uzyskania dodatkowej wiedzy z zakresu ekonomii, podstaw ochrony w∏asnoÊci intelektualnej, przedmiotu przyrodniczego lub innego przedmiotu niezwiàzanego bezpoÊrednio z kierunkiem studiów. B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Wst´p do historii sztuki Zaj´cia typu propedeutycznego zaznajamiajàce z przedmiotem badaƒ, charakterystykà i dziejami dyscypliny, podstawowymi poj´ciami historii sztuki, klasyfikacjà i typologià sztuk plastycznych, terminologià i podstawowymi czynnoÊciami badawczymi. 2. Historia sztuki powszechnej 8. Zarys technologii i technik sztuk plastycznych 30 9. Fotografia dokumentalna 60 Prezentacja dziejów sztuki od pradziejów do czasów wspó∏czesnych. 3. Historia sztuki polskiej 10. Wst´p do konserwatorstwa i muzealnictwa 30 11. Historia i teoria ochrony i konserwacji zabytków 30 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE Poz. 1401 870 Zestaw przedmiotów kierunkowych ustala wydzia∏ prowadzàcy kierunek. VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 1. Historia filozofii ze szczególnym uwzgl´dnieniem estetyki Zaj´cia majà na celu zapoznanie z dziejami myÊli filozoficznej stanowiàcej podstaw´ zjawisk i pràdów kulturowych, wraz z g∏ównymi doktrynami i kategoriami estetycznymi. 2. Lektorat z j´zyka zachodniego Celem jest opanowanie jednego z j´zyków zachodnich w stopniu umo˝liwiajàcym swobodne porozumiewanie si´ i korzystanie z literatury fachowej. 3. Lektorat z j´zyka ∏aciƒskiego Poznanie podstawowych regu∏ gramatycznych i zasobu s∏ownictwa niezb´dnych w samodzielnej pracy badawczej. 4. Wychowanie fizyczne åwiczenia ogólnorozwojowe, p∏ywanie, gry zespo∏owe, rekreacja. 5. Podstawy informatyki Zapoznanie si´ ze standardowymi programami komputerowymi oraz ich zastosowaniem do potrzeb pracy naukowej. Dzieje sztuki polskiej od koƒca X w. poprzez wszystkie epoki do czasów wspó∏czesnych. 4. Nauki pomocnicze historii Przedstawienie dziejów nauk pomocniczych historii, niezb´dnych historykowi sztuki, takich jak: paleografia, neografia gotycka, epigrafika, sfragistyka, atrybuty i symbole w∏adzy i urz´du. 5. Proseminarium z historii sztuki Wprowadzenie w warsztat naukowy historyka sztuki i przygotowanie do samodzielnej pracy badawczej. 6. Metodologia historii sztuki Ukazanie w zwi´z∏ym zarysie g∏ównych etapów rozwoju metod badawczych historii sztuki ze specjalnym ukierunkowaniem na metody wspó∏czesnej nauki o sztuce. 7. Historia doktryn artystycznych Prezentacja poglàdów pisarzy o sztuce lub twórców formujàcych normy artystyczne dzie∏a lub opisujàcych proces twórczy (w wybranych tekstach). Dzieje krytyki artystycznej i zwiàzanych z nià teorii wartoÊci dzie∏a sztuki. 8. Zarys technologii i technik sztuk plastycznych Zapoznanie z historià najwa˝niejszych technik sztuk plastycznych i ze stosowanymi materia∏ami od wczesnego Êredniowiecza do czasów najnowszych oraz z podstawami analizy materialnej dzie∏a sztuki. 9. Fotografia dokumentalna WiadomoÊci ogólne i praktyczna nauka fotografii dokumentalnej wraz z obróbkà materia∏ów Êwiat∏oczu∏ych. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9714 — 10. Wst´p do konserwatorstwa i muzealnictwa Poz. 1401 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE Wst´pne zapoznanie studentów ze wspó∏czesnymi metodami konserwacji oraz z muzeum jako instytucjà naukowo-kulturalnà, a tak˝e wprowadzenie w problematyk´ i charakter ich przysz∏ej pracy zawodowej przy jednoczesnym przyswojeniu sobie podstawowych poj´ç i terminów w tym zakresie. 11. Historia i teoria ochrony i konserwacji zabytków Kszta∏towanie si´ myÊli konserwatorskiej i jej wspó∏czesny stan, ze szczególnym uwypukleniem problematyki analizy wartoÊciujàcej zabytki. Blok przedmiotów dajàcych przygotowanie do prowadzenia pracy badawczej i konserwatorskiej w zakresie ochrony wybranego rodzaju zabytków kultury, w szczególnoÊci: architektury i sztuk plastycznych, rzemios∏a artystycznego lub ró˝norodnych obiektów muzealnych. Nazwy przedmiotów kierunkowych i ich treÊci programowe ustala wydzia∏ prowadzàcy ten kierunek studiów. W grupie przedmiotów kierunkowych powinno znaleêç si´ przynajmniej 60 godzin wyk∏adów monograficznych i 120 godzin seminariów. VII. ZALECENIA Program studiów powinien zawieraç odpowiednie dla danej specjalnoÊci praktyki i zaj´cia warsztatowe. Za∏àcznik nr 4 STANDARDY NAUCZANIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 765 Studia magisterskie na kierunku pedagogika trwajà 5 lat (10 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 3 200, w tym 1 425 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 255 II. SYLWETKA ABSOLWENTA Ciàg∏e praktyki zawodowe w minimalnym wymiarze 150 godzin. Absolwent kierunku studiów pedagogika powinien dysponowaç rzetelnym przygotowaniem teoretycznym o charakterze interdyscyplinarnym zorientowanym na konkretnà specjalnoÊç pedagogicznà (w szczególnoÊci: przedszkolnà, wczesnoszkolnà, spo∏eczno-opiekuƒczà, rewalidacyjnà), posiadaç umiej´tnoÊci prowadzenia badaƒ naukowych, dostrzegania oraz samodzielnego rozwiàzywania problemów teoretycznych i praktycznych z zakresu swojej specjalnoÊci oraz powinien byç nastawiony na dzia∏alnoÊç prospo∏ecznà i samodoskonalenie. Razem: 1 425 IV. PRAKTYKI V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 405 1. Filozofia 30 2. Antropologia kulturowa 45 3. Socjologia 30 4. Etyka 15 Absolwent kierunku pedagogika powinien byç przygotowany do pracy w ró˝nych szko∏ach i placówkach, poradniach specjalistycznych, zak∏adach pracy, s∏u˝bie zdrowia, a tak˝e sàdownictwie, w charakterze wychowawcy, doradcy, kuratora sàdowego. 5. Logika 15 6. Metodologia badaƒ 30 7. Informatyka 30 8. J´zyk obcy 120 III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE 9. Wychowanie fizyczne 60 10. Przedmiot do wyboru (humanistyczny, przyrodniczy lub Êcis∏y, w zale˝noÊci od zainteresowaƒ studenta) 30 A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 405 Dziennik Ustaw Nr 144 — 9715 — B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 765 1. Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania 30 2. Psychologia ogólna 30 3. Psychologia rozwoju cz∏owieka 60 4. Psychologia spo∏eczna 30 5. Socjologia edukacji 45 6. Historia wychowania 60 7. Pedagogika ogólna 60 8. Wspó∏czesne kierunki pedagogiczne 60 9. Pedagogika porównawcza 45 10. Pedagogika spo∏eczna 60 11. Teoria wychowania 60 12. Dydaktyka ogólna 60 13. Pedagogika specjalna 45 14. Pedagogika resocjalizacyjna 45 15. Andragogika 45 16. Pedagogika pracy 30 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 255 1. Pedeutologia 30 2. Podstawy prawne i organizacyjne oÊwiaty 30 3. Media w edukacji 45 4. Edukacja zdrowotna 30 5. Edukacja ekologiczna 30 6. Metodyka pracy wychowawczo-opiekuƒczej 45 7. Diagnostyka pedagogiczna 45 VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania Rozwój ontogenetyczny cz∏owieka. Wady wrodzone, zespo∏y genetyczne i chromosomalne. Okresy rozwoju cz∏owieka, uwarunkowania i cechy, czynniki genetyczne, paragenetyczne matki oraz czynniki Êrodowiskowe wp∏ywajàce na rozwój cz∏owieka. Poj´cie normy w ocenie rozwoju. Metody oceny rozwoju biologicznego. Deficyty Êrodowiskowe jako czynniki upoÊledzajàce rozwój i zdolnoÊç uczenia si´. Najcz´stsze choroby w wieku przedszkolnym i szkolnym. Profilaktyka zaburzeƒ rozwoju. Istota zdrowia i choroby. Wspó∏czesne filozofie zdrowia. Uwarunkowania zdrowia. Zdrowotne przyczyny niepowodzeƒ szkolnych. Zdrowie psychiczne. Cywilizacyjne i spo∏eczne zagro˝enia zdrowia. Ochrona zdrowia dziecka. Poz. 1401 2. Psychologia ogólna G∏ówne kierunki psychologii. Psychologia jako nauka o cz∏owieku i jego funkcjonowaniu. Biologiczne podstawy zachowania cz∏owieka. Procesy poznawcze (procesy odbioru i przetwarzania informacji). Procesy emocjonalno-motywacyjne. Uczenie si´ i pami´ç. OsobowoÊç. Ró˝nice indywidualne, ich wykrywanie i pomiar. Metody badawcze psychologii. Badania podstawowe, stosowane i diagnostyczne. Miejsce psychologii wÊród innych nauk o cz∏owieku. 3. Psychologia rozwoju cz∏owieka Poj´cie rozwoju. Rodzaje zmian rozwojowych. Charakterystyka czynników oraz mechanizmów warunkujàcych rozwój. Metody psychologii rozwojowej. Charakterystyka rozwoju fizycznego i psychicznego cz∏owieka. Rozwój emocji i uczuç. Rozwój poznawczy jednostki. Rozwój moralno-spo∏eczny. Rozwój osobowoÊci. Dzieciƒstwo, adolescencja, dojrza∏oÊç, staroÊç — rozwój i przystosowanie. 4. Psychologia spo∏eczna Psychologia spo∏eczna w systemie nauk psychologicznych. Cz∏owiek w sytuacji spo∏ecznej. Postawy spo∏eczne i wartoÊci. Kszta∏towanie postaw. Grupy spo∏eczne, struktury i procesy grupowe. Zachowanie si´ cz∏owieka w interakcjach spo∏ecznych. AtrakcyjnoÊç interpersonalna. Werbalna i niewerbalna komunikacja interpersonalna. Agresja. Uprzedzenia i stereotypy. 5. Socjologia edukacji Teorie i nurty w zakresie socjologii edukacji. Ideologie edukacyjne, zagadnienia selekcyjnej i socjalizacyjnej funkcji edukacji. Socjologiczne aspekty funkcjonowania wspó∏czesnych systemów edukacji. Pedagogiczne konteksty wspó∏czesnej kultury popularnej (w szczególnoÊci: muzyka, moda, reklama). 6. Historia wychowania Idea∏y wychowawcze oraz rola, miejsce i mo˝liwoÊci instytucji oÊwiatowych, Êrodowisk wychowawczych, w tym rodziny w poszczególnych epokach (od staro˝ytnoÊci po wiek XX). Dzieje instytucji edukacyjnych, myÊli pedagogicznej (teorie, systemy i zapatrywania o ró˝nym stopniu ogólnoÊci) oraz wzorce wychowawczo-obyczajowe poszczególnych grup spo∏ecznych. Wiedza o poziomie wykszta∏cenia oraz cechach kultury europejskiej w poszczególnych epokach. 7. Pedagogika ogólna Historyczny proces kszta∏towania si´ ró˝nych typów wiedzy o edukacji oraz ich wspó∏czesny status i przydatnoÊç. Stereotypy w myÊleniu o edukacji i pedagogice. Powstanie pedagogiki, ewolucja to˝samoÊci pedagogiki w szerokim kontekÊcie cywilizacyjnym, w tym tak˝e w kontekÊcie humanistycznego myÊlenia o cz∏owieku Dziennik Ustaw Nr 144 — 9716 — i Êwiecie oraz meandrów rozwoju nauk humanistycznych. Pedagogika — pedagogia. Ró˝norodne trendy w badaniach naukowych. Metodologiczne problemy w pedagogice humanistycznie zorientowanej (naturalizm — antynaturalizm, badania iloÊciowe — badania jakoÊciowe). Kategorialny system poj´ciowy polskiej pedagogiki humanistycznie zorientowanej (edukacja — wychowanie — kszta∏cenie — nauczanie — uczenie si´) oraz jego filozoficzne i teoretyczne zaplecze. 8. Wspó∏czesne kierunki pedagogiczne Orientacja we wspó∏czesnym stanie teorii i koncepcji pedagogicznych, w szczególnoÊci w zakresie g∏ównych nurtów teoretycznych w naukach o wychowaniu w XX w. i najnowszych trendów. Ukazanie genealogii wspó∏czesnych teorii i koncepcji edukacyjnych. Prognozowanie kierunków dalszego rozwoju teorii i praktyki wychowawczej. Orientacje metodologiczne w pedagogice. Podstawowe antynomie w pedagogice XX w. Wybrane ideologie wychowawcze XX w. Pedagogika emancypacyjna. Wspó∏czesne nurty krytyki szko∏y. Idea deskolaryzacji spo∏eczeƒstwa. Wspó∏czesne nurty przemian oÊwiatowych. 9. Pedagogika porównawcza Pedagogika porównawcza jako subdyscyplina pedagogiczna: geneza, koncepcje, g∏ówni przedstawiciele. Globalizacja Êwiata wspó∏czesnego. Megatrendy rozwoju. Pedagogika w Êwiecie wspó∏czesnym — g∏ówne kierunki, orientacje. Orientacje ideowe teorii i praktyki wychowania. Systemy wychowawczo-oÊwiatowe w poszczególnych paƒstwach — analiza porównawcza. Polityka edukacyjna paƒstwa (na wybranych przyk∏adach). 10. Pedagogika spo∏eczna Problematyka Êrodowiskowych uwarunkowaƒ procesów wychowawczych oraz analiza warunków umo˝liwiajàcych zaspokojenie potrzeb rozwojowych cz∏owieka (jednostek i grup ludzkich) w ró˝nych fazach jego ˝ycia i w ró˝norodnych sytuacjach ˝yciowych (w pracy, w nauce, czasie wolnym, w miejscu zamieszkania, w rodzinie, grupie rówieÊniczej i towarzyskiej oraz dzia∏alnoÊci kulturalnej). Geneza, ewolucja, stan i prognozy pedagogiki spo∏ecznej. Pedagogiczna aktywnoÊç wychowawców nieprofesjonalnych w Êrodowisku lokalnym. Typowe Êrodowiska wychowawcze w Êrodowiskach lokalnych (struktura, funkcje, przemiany). Szko∏a Êrodowiska, uspo∏eczniona, samorzàdowa. Metody i problemy pracy spo∏eczno-wychowawczej w Êrodowisku. Edukacja ustawiczna. Pedagogika czasu wolnego. 11. Teoria wychowania Kontrowersje wokó∏ istoty i w∏aÊciwoÊci wychowania. Antropologiczne podstawy wychowania. Teleologia wychowania — spory wokó∏ Poz. 1401 istoty celów wychowania oraz êróde∏ ich stanowienia. PodmiotowoÊç w wychowaniu. Wychowanie na tle ró˝nych koncepcji rzeczywistoÊci spo∏ecznej. Wychowanie jako byt spo∏eczny. Ontologiczne, epistemologiczne i metodologiczne aspekty konstruowania szczegó∏owych teorii wychowania. Proces wychowania moralnego i jego struktura. Teoretyczne podstawy metod oraz technik wychowania. Samowychowanie czy samokszta∏towanie cz∏owieka. Wychowanie a przemiany wspó∏czesnego Êwiata. ˚ycie bez wychowania — podstawowe tezy antypedagogiki. 12. Dydaktyka ogólna Istota dydaktyki, zagadnienia i funkcje oraz jej miejsce wÊród nauk pedagogicznych. Istota i podstawy kszta∏cenia instrumentalnego i kszta∏cenia kierunkowego (przedmiotowego). Cele kszta∏cenia i ich kategoryzacja — kategorie wyników nauczania — uczenia si´, kryteria post´pu i rozwoju, ewaluacja procesu kszta∏cenia. Dobór treÊci nauczania, kreowanie programów kszta∏cenia. Z∏o˝ony charakter kszta∏towania poj´ç i regu∏. Podstawowe prawid∏owoÊci procesu uczenia si´. Wielostronne uwarunkowania procesu uczenia si´. Uczenie si´ przez rozwiàzywanie zadaƒ. Psychodydaktyczne zasady kszta∏cenia. Rola aktywnoÊci emocjonalnej w procesie kszta∏cenia. Kszta∏towanie postaw twórczych w procesie nauczania — uczenia si´. Kompetencje dydaktyczne. Znaczenie dialogu, wp∏yw relacji uczeƒ — nauczyciel na jakoÊç procesu kszta∏cenia. G∏ówne problemy modernizacji systemu dydaktycznego w Polsce. Nauczanie strukturalne jako warunek unowoczeÊniania procesu kszta∏cenia. Innowacje dydaktyczne a unowoczeÊnianie procesu kszta∏cenia. Dydaktyczne uwarunkowania wspó∏czesnego modelu kszta∏cenia. Wychowanie a nauczanie. 13. Pedagogika specjalna Przedmiot i zakres pedagogiki specjalnej. Relacje pedagogiki specjalnej z innymi dyscyplinami naukowymi. Rozmiary niepe∏nosprawnoÊci w populacji generalnej i m∏odzie˝owej. Zasady i metody pracy pedagogicznej z osobami niepe∏nosprawnymi. System kszta∏cenia specjalnego w Polsce na tle systemów w innych paƒstwach. Subdyscypliny pedagogiki specjalnej. Postawy spo∏eczne wobec niepe∏nosprawnych (deontologia w praktyce), idea integracji osób niepe∏nosprawnych ze spo∏eczeƒstwem. Problemy osób niepe∏nosprawnych doros∏ych funkcjonujàcych samodzielnie, w rodzinach i wspólnotach. 14. Pedagogika resocjalizacyjna Typologia zaburzeƒ przystosowania spo∏ecznego. Poj´cie niedostosowania spo∏ecznego i zagro˝enia nim. OdpowiedzialnoÊç prawna nieletnich. Systemy oraz instytucje prewencyjne i kontroli spo∏ecznej. Resocjalizacja w Êrodowisku otwartym i instytucjach resocjalizacyjnych. Strategia post´powania resocjalizacyjnego. Metody Dziennik Ustaw Nr 144 — 9717 — i techniki wychowania resocjalizujàcego (psychoterapeutyczne, socjoterapeutyczne, kulturotechniczne). Profilaktyka uzale˝nieƒ i przemocy w szkole. 15. Andragogika Geneza i ewolucja andragogiki jako nauki o cz∏owieku doros∏ym. Psychologiczne aspekty funkcjonowania ludzi doros∏ych i starszych. Przedmiot i zadania andragogiki (pedagogiki doros∏ych) i gerontologii. Wspó∏czesne teorie kszta∏cenia doros∏ych. Problem edukacji ustawicznej doros∏ych. Potrzeby kulturalno-oÊwiatowe ludzi doros∏ych i starszych oraz ich urzeczywistnianie. 16. Pedagogika pracy Poj´cie, przedmiot i zadania pedagogiki pracy. Cz∏owiek — wychowanie — praca jako podstawowe uk∏ady odniesienia w pedagogice pracy, obszary problemowe pedagogiki pracy — kszta∏cenie przedzawodowe, prozawodowe, zawodowe i edukacja ustawiczna doros∏ych. Teoretyczne i metodologiczne podstawy pedagogiki pracy. Pedagogika pracy wÊród nauk pedagogicznych i nauk o pracy. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Pedeutologia Geneza, istota i przedmioty pedeutologii. Rys historyczny instytucji nauczyciela i zawodu nauczycielskiego. OsobowoÊç nauczyciela. Dobór kandydatów do zawodu nauczycielskiego. Kszta∏cenie kandydatów na nauczycieli. Start i adaptacja w zawodzie nauczycielskim. Funkcjonowanie nauczyciela w zawodzie. Rozwój zawodowy nauczyciela. Dokszta∏canie, doskonalenie i samokszta∏cenie nauczyciela. Transformacje w strukturze, pozycji i funkcji spo∏ecznej nauczyciela i zawodu nauczycielskiego. Warunki pracy i ˝ycia nauczycieli. Pomiar i ocena efektów pracy nauczyciela. 2. Podstawy prawne i organizacyjne oÊwiaty Uwarunkowania wspó∏czesnej edukacji jako przes∏anki wyjÊciowe dla reform oÊwiatowych. Stan i prognozy rozwoju polskiego systemu oÊwiatowego w Êwietle aktów normatywnych: ustawy systemowe i oko∏osystemowe (Konstytucja RP, ustawa o systemie oÊwiaty, ustawa o samorzàdzie powiatowym, ustawa o samorzàdzie gminnym, ustawa o samorzàdzie województwa, Karta Nauczyciela, Konwencja o prawach dziecka). Struktura i stan systemu edukacji publicznej oraz niepublicznej w Polsce. Geneza, ewolucja i istota reformy polskiej oÊwiaty w zakresie jej demokratyzacji i uspo∏ecznienia. Reforma systemu edukacji w 1998 r. 3. Media w edukacji Teoretyczna wiedza o wspó∏czesnych Êrodkach komunikowania. Media wizualne, audialne i audiowizualne oraz ich wykorzystanie w edukacji Poz. 1401 — metodyka mediów. Umiej´tnoÊci przygotowania i przetwarzania komunikatów medialnych. 4. Edukacja zdrowotna Zdrowie — aspekty i mierniki, zachowania zdrowotne, style ˝ycia. Edukacja zdrowotna. Metody w edukacji zdrowotnej. Wybrane obszary edukacji zdrowotnej, w szczególnoÊci edukacja ˝ywieniowa, w zakresie bezpieczeƒstwa, zdrowia psychicznego, seksualnego (zapobieganie HIV/AIDS), w profilaktyce uzale˝nieƒ, w zale˝noÊci od potrzeb i specjalizacji studentów. 5. Edukacja ekologiczna Elementy sk∏adowe Êrodowiska ˝ycia cz∏owieka, jego struktura i wzajemne powiàzania. Kierunki aktualnych i przysz∏ych zmian w Êrodowisku przyrodniczym i spo∏eczno-kulturowym. Ârodowiskowe uwarunkowania i mo˝liwoÊci zaspokojenia podstawowych potrzeb cz∏owieka. Zasady zró˝nicowanego rozwoju i proÊrodowiskowego stylu ˝ycia. Cele i znaczenie ruchów ekologicznych oraz indywidualnych dzia∏aƒ na rzecz ochrony i poprawy stanu Êrodowiska. Rola i zadania nauczyciela — wychowawcy w upowszechnianiu wiedzy ekologiczno-Êrodowiskowej, zapobieganiu jej deformacji i kreowaniu pozytywnych postaw wobec Êrodowiska ˝ycia cz∏owieka. 6. Metodyka pracy opiekuƒczo-wychowawczej Formy i metody pracy opiekuƒczo-wychowawczej w placówkach opieki cz´Êciowej i ca∏kowitej dla dzieci, m∏odzie˝y i osób w wieku poprodukcyjnym. Planowanie i organizacja pracy opiekuƒczo-wychowawczej w Êrodowisku lokalnym — mi´dzy innymi w domach dziecka, w Êwietlicy szkolnej, internatach. Zaj´cia praktyczne w placówkach opiekuƒczych ró˝nego typu, pog∏´bianie rozumienia specyfiki zmian zachodzàcych wraz z wiekiem w psychofizycznej i spo∏ecznej kondycji cz∏owieka, nabywanie umiej´tnoÊci Êwiadczenia us∏ug ludziom starym. 7. Diagnostyka pedagogiczna Diagnoza pedagogiczna — podstawy teoretyczne i praktyczne. Etyczne aspekty diagnozy. Pomiar warunków ˝ycia dzieci i m∏odzie˝y w rodzinie i w instytucjach wspomagajàcych oraz kompensujàcych zaburzenia rozwoju — w ˝∏obku, przedszkolu, szkole, domu dziecka, rodzinie zast´pczej, rodzinie opiekuƒczej lub rodzinnym domu dziecka. Podstawowe elementy diagnozy — opis warunków rozwoju, poziom zaspokajania podstawowych potrzeb dziecka, programy wspomagania rozwoju. VII. ZALECENIA Pozosta∏à liczb´ godzin, uwzgl´dniajàcych tak˝e przedmioty kszta∏cenia umiej´tnoÊci zawodowych, rady wydzia∏ów wype∏nià zgodnie z w∏asnymi preferencjami lub w∏asnymi oryginalnymi programami kszta∏cenia specjalistycznego. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9718 — Poz. 1401 STUDIA ZAWODOWE I. WYMAGANIA OGÓLNE 4. Etyka zawodowa 15 Studia zawodowe na kierunku pedagogika trwajà nie mniej ni˝ 3 lata (6 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 2 200, w tym 1 245 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. 5. J´zyk obcy 60 6. Przedmiot do wyboru 30 7. Wychowanie fizyczne 60 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE: 300 II. SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent studiów zawodowych na kierunku pedagogika otrzymuje tytu∏ zawodowy licencjata. Powinien dysponowaç podstawowà wiedzà ogólnopedagogicznà, socjologicznà i psychologicznà niezb´dnà do zrozumienia spo∏eczno-kulturowego kontekstu kszta∏cenia, wychowania czy pracy opiekuƒczej oraz do konstruowania w∏asnego rozwoju zawodowego. Powinien tak˝e opanowaç praktyczne umiej´tnoÊci w zakresie komunikacji spo∏ecznej, pos∏ugiwania si´ warsztatem diagnostycznym, wzbogacania oraz doskonalenia swojej wiedzy i kompetencji w zakresie praktycznego dzia∏ania oraz tworzenia w∏asnego warsztatu metodycznego. Studia sà podstawà do zdobycia rzetelnego przygotowania zawodowego, rozwini´cia umiej´tnoÊci refleksyjnego spojrzenia na w∏asnà rol´ zawodowà oraz pog∏´bionego rozumienia rzeczywistoÊci edukacyjnej. Absolwent uzyskuje podstawowe kwalifikacje zawodowe zale˝ne od wybranej specjalizacji, z mo˝liwoÊcià orientacji na konkretnà specjalnoÊç pedagogicznà (w szczególnoÊci: pedagogik´ opiekuƒczo-wychowawczà, edukacj´ zintegrowanà, rewalidacyjnà, spo∏eczno-kulturalnà). Powinien byç przygotowany do pracy w ró˝nych placówkach oÊwiatowo-wychowawczych, poradniach specjalistycznych, zak∏adach pracy, s∏u˝bie zdrowia a tak˝e w sàdownictwie, w charakterze wychowawcy, doradcy lub kuratora sàdowego. 1. Biomedyczne podstawy rozwoju 30 2. Historia wychowania 30 3. Wprowadzenie do pedagogiki 30 4. Teoretyczne podstawy wychowania 30 5. Podstawy dydaktyki ogólnej 30 6. Wprowadzenie do psychologii 30 7. Psychologia rozwojowa i osobowoÊci 30 8. Socjologia wychowania 30 9. Pedagogika spo∏eczna 30 10. Pedagogika pracy 30 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE: 90 1. Edukacja zdrowotna 30 2. Patologie spo∏eczne 30 3. Media w edukacji 30 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE W zale˝noÊci od wybranej specjalizacji i specjalnoÊci. III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 255 A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 300 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 90 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE 600 Razem 1 245 IV. PRAKTYKI Student powinien w czasie studiów odbyç praktyk´ odpowiednià dla wybranej specjalizacji i specjalnoÊci w wymiarze co najmniej 8 tygodni. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE: A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO: 255 1. Wybrane zagadnienia z filozofii 30 2. Wprowadzenie do socjologii 30 3. Metody badaƒ pedagogicznych 30 600 1. Wybrane zagadnienia z filozofii Dzieje myÊli filozoficznej w kr´gu europejskim. Wybrane szko∏y i kierunki filozoficzne w epoce staro˝ytnej (Platon, Arystoteles), Êredniowiecznej (Êw. Augustyn, Êw. Tomasz z Akwinu), nowo˝ytnej (Kartezjusz, Hume, Kant, Hegel, Marks, Nietzsche, Husserl, Heidegger). Analiza i interpretacja tekstów êród∏owych wybranych filozofów. 2. Wprowadzenie do socjologii Podstawowe poj´cia i teorie wspó∏czesnej socjologii (funkcjonalizm i teoria ról spo∏ecznych), interakcjonizm symboliczny, etnometodologia, socjologia fenomenologiczna. Poj´cia filozofii spo∏ecznej: liberalizm, etatyzm, spo∏eczeƒstwo obywatelskie. Problem socjologiczny a kwestia spo∏eczna. Problemy ogólne socjologii edukacji w odniesieniu do roli zawodowej — ocena, autorytet, w∏adza, analogia sytuacji nauczyciela czy pedagoga, analogia sytuacji ucznia, rodzice, manipulacja, konflikt i patologia. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9719 — 3. Metody badaƒ pedagogicznych Strategie i typologia badaƒ pedagogicznych ze wzgl´du na cel, organizacj´, przedmiot i procedur´. Metody i techniki badaƒ pedagogicznych. Organizacja i etapy badaƒ pedagogicznych. Zasady opracowania materia∏ów badawczych. Znaczenie badaƒ pedagogicznych w monitorowaniu reform i zmian oÊwiatowych. Mierzenie jakoÊci pracy placówek oÊwiatowo-wychowawczych. 4. Etyka zawodowa Nauczyciel jako zawód i rola spo∏eczna (kszta∏cenie, status prawny). OsobowoÊç nauczyciela (struktura, potrzeby i poczucie kontroli) a kategoria odpowiedzialnoÊci zawodowej i etycznej. Problemy deontologiczne zawodu pedagoga. Badania nad zawodem pedagoga. Zagadnienia etyczne edukacji. 5. J´zyk obcy Czynne opanowanie j´zyka obcego w mowie i piÊmie. 6. Przedmiot do wyboru W zale˝noÊci od zainteresowaƒ studenta mo˝liwoÊç uzyskania szerszego zakresu wiedzy z dziedziny niezwiàzanej bezpoÊrednio z kierunkiem studiów. 7. Wychowanie fizyczne Uczestnictwo w zaj´ciach ruchowych: ogólnorozwojowych, korekcyjnych, rehabilitacyjnych, relaksacyjnych, turystycznych, sportowych (do wyboru przez studenta lub wed∏ug wskazaƒ lekarskich). B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania Rozwój ontogenetyczny cz∏owieka. Wady wrodzone, zespo∏y genetyczne i chromosomalne. Okresy rozwoju cz∏owieka, uwarunkowania i cechy, czynniki genetyczne, paragenetyczne oraz czynniki Êrodowiskowe wp∏ywajàce na rozwój cz∏owieka. Poj´cie normy w ocenie rozwoju. Metody oceny rozwoju biologicznego. Schorzenia wieku dzieci´cego. Uwarunkowania zdrowia. Profilaktyka zaburzeƒ rozwoju. Istota zdrowia i choroby. Uwarunkowania zdrowia. Zdrowotne przyczyny niepowodzeƒ szkolnych. Zdrowie psychiczne. Cywilizacyjne i spo∏eczne zagro˝enia zdrowia. Ochrona zdrowia dziecka. 2. Historia wychowania Podstawy europejskich tradycji edukacyjnych: staro˝ytnoÊç grecka i rzymska, staro˝ytne chrzeÊcijaƒstwo. Wieki Êrednie: rodzina, wychowanie stanowe, dominacja koÊcio∏a, budowa systemu szkolnego, kompendia wiedzy, myÊl o nauce i wychowaniu, uniwersytety, szkolnictwo w Polsce wieków Êrednich, europeizacja wychowania, Akademia Krakowska. Re- Poz. 1401 nesans i humanizm — sacrum i humanum w edukacji, nowe funkcje wiedzy i wykszta∏cenia, podstawy nowoczesnego Êwieckiego systemu szkolnego, humanistyczna myÊl pedagogiczna. Edukacja w Polsce okresu reformacji i kontrreformacji. Korzenie szko∏y i pedagogiki wspó∏czesnej w XVII/XVIII w., odkrycie dzieciƒstwa, programy szkolne, paƒstwo, koÊció∏ a edukacja. Polska reforma szkolna XVIII w., Konarski, oryginalnoÊç reformy KEN. Szko∏a i wychowanie Polaków w okresie zaborów, kompensacyjna rola edukacji domowej, tajne nauczanie. Kszta∏towanie si´ nowoczesnej struktury szkolnej w Europie w XIX w., myÊl pedagogiczna, nowe obszary zainteresowaƒ pedagogiki w XIX i XX w. Przekszta∏cenie rodziny i spo∏eczeƒstwa jako czynnik przemian edukacyjnych: kwestia kobieca, rola paƒstwa, organizacji politycznych i spo∏ecznych. OÊwiata polska w okresie II Rzeczypospolitej, narodowe i europejskie odniesienia. Pedagogika polska XIX i XX w. Polski ruch pedagogiczny. Szko∏a polska jawna i tajna w czasie drugiej wojny Êwiatowej, szko∏a i wychowanie po II wojnie, uwarunkowania polityczne, ekonomiczne i pedagogiczne. Pedagogika polska w XX w. 3. Wprowadzenie do pedagogiki Pedagogika jako dyscyplina nauk o wychowaniu. Pedagogika a nauki pogranicza oraz pedagogika ogólna a ogólne dyscypliny pedagogiczne. Przedmiot badaƒ pedagogiki, jej êród∏a i to˝samoÊç. TeoretycznoÊç i praktycznoÊç pedagogiki jako nauki. Podstawowe kategorie pedagogiczne. 4. Teoretyczne podstawy wychowania Istota i funkcje socjalizacji oraz wychowania. Podstawowe w∏aÊciwoÊci procesu wychowawczego. Granice oddzia∏ywaƒ wychowawczych. PodmiotowoÊç w wychowaniu. Aksjologiczne i teleologiczne przes∏anki wychowania. OdmiennoÊç êróde∏ stanowienia celów. WartoÊci a prawomocnoÊç wychowania. Proces wychowania spo∏eczno-moralnego. BezpoÊrednie i poÊrednie mierniki procesu wychowania. Wychowawca i zakresy jego odpowiedzialnoÊci. Wspó∏czesne wyzwania wychowania. 5. Podstawy dydaktyki ogólnej Przedmiot i metody badaƒ dydaktycznych, podstawowe poj´cia dydaktyczne. Cele i wyniki kszta∏cenia. Program szkolny. Metody dydaktyczne. Zasady dydaktyczne. Ârodki dydaktyczne. Proces dydaktyczny i jego uwarunkowania. Szko∏a jako podstawowy sk∏adnik systemu edukacji. Przemiany oÊwiatowe. 6. Wprowadzenie do psychologii G∏ówne kierunki psychologii. Psychologia jako nauka o cz∏owieku i jego funkcjonowaniu. Biologiczne podstawy zachowania cz∏owieka. Procesy poznawcze (procesy odbioru i przetwarzania in- Dziennik Ustaw Nr 144 — 9720 — formacji). Procesy emocjonalno-motywacyjne. Uczenie si´ i pami´ç. OsobowoÊç. Ró˝nice indywidualne, ich wykrywanie i pomiar. Metody badawcze psychologii. Badania podstawowe, stosowane i diagnostyczne. Miejsce psychologii wÊród innych nauk o cz∏owieku. 7. Psychologia rozwojowa i osobowoÊci Poj´cie rozwoju. Rodzaje zmian rozwojowych. Charakterystyka czynników oraz mechanizmów warunkujàcych rozwój. Metody psychologii rozwojowej. Charakterystyka rozwoju fizycznego i psychicznego cz∏owieka. Rozwój poznawczy jednostki. Rozwój emocji i uczuç. Rozwój moralno-spo∏eczny. Rozwój osobowoÊci. Dzieciƒstwo, adolescencja, dojrza∏oÊç, staroÊç — rozwój i przystosowanie. OsobowoÊç i ró˝nice indywidualne. PodejÊcia behawioralne, poznawcze, psychodynamiczne, humanistyczne i poznawcze do osobowoÊci. 8. Socjologia wychowania G∏ówne przes∏anki socjologii edukacji (funkcjonalnej, konfliktowej, interakcjonistycznej i humanistycznej), ich odr´bnoÊç. Socjologia edukacji a pedagogika spo∏eczna. Problem socjologiczny a kwestia spo∏eczna. Problemy ogólne socjologii edukacji w odniesieniu do roli zawodowej — ocena, autorytet, w∏adza, analogia sytuacji nauczyciela czy pedagoga, analogia sytuacji ucznia, rodzice, manipulacja, konflikt, patologia i naznaczenie. 9. Pedagogika spo∏eczna Etapy rozwoju pedagogiki spo∏ecznej. Za∏o˝enia metodologiczne i praktyczne w pedagogice spo∏ecznej. G∏ówne (podstawowe) poj´cia. Edukacja Êrodowiskowa: istota — wymiary — aktualne problemy. Praca socjalna w Êrodowisku lokalnym. Aktywizacja i rozwój spo∏ecznoÊci lokalnej w procesie zmiany spo∏ecznej. Pedagogiczna i socjotechniczna aktywnoÊç wychowawców nieprofesjonalnych. Wspó∏dzia∏anie (warunki rozwoju wzajemnych interakcji) szko∏y i Êrodowiska. 10. Pedagogika pracy Poj´cie, przedmiot i zadania pedagogiki pracy. Cz∏owiek — wychowanie — praca jako podstawowe uk∏ady odniesienia w pedagogice pracy, obszary problemowe pedagogiki pracy — kszta∏cenie przedzawodowe, prozawodowe, zawodowe i edukacja ustawiczna doros∏ych. Teoretyczne i metodologiczne podstawy pedagogiki pracy. Pedagogika pracy wÊród nauk pedagogicznych i nauk o pracy. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Edukacja zdrowotna Zdrowie jako kluczowe poj´cie w edukacji zdrowotnej. Czynniki determinujàce zdrowie jednostki i populacji. Zachowania zdrowotne i styl Poz. 1401 ˝ycia. Proces edukacji zdrowotnej (cele, koncepcje, etapy). Metody aktywizujàce i interaktywne. Planowanie (diagnozowanie potrzeb), realizacja i ewaluacja w edukacji zdrowotnej. Edukacja zdrowotna w szkole, koncepcja, strategia, organizacja. Wybrane obszary edukacji zdrowotnej, w zale˝noÊci od potrzeb studentów: edukacja do samopiel´gnacji i samoopieki, aktywnoÊci fizycznej, racjonalnego ˝ywienia, bezpieczeƒstwa, zapobiegania patologiom spo∏ecznym (w szczególnoÊci: u˝ywaniu substancji psychoaktywnych, przemocy) i wybranym chorobom, edukacja seksualna, kszta∏towanie umiej´tnoÊci ˝yciowych (psychospo∏ecznych) sprzyjajàcych zdrowiu. 2. Patologie spo∏eczne Poj´cia patologii spo∏ecznej. Charakterystyka zachowaƒ patologicznych. Teorie wyjaÊniajàce zjawiska patologii spo∏ecznych, mi´dzy innymi teoria anomii R. Mertona, koncepcja kontroli spo∏ecznej E. Durkheima, teoria podkultur A. Cohena. Przyczyny patologii tkwiàce we w∏aÊciwoÊciach wspó∏czesnego Êwiata. Profilaktyka i przezwyci´˝anie spo∏ecznych patologii. 3. Media w edukacji Poj´cie, klasyfikacja i w∏aÊciwoÊci mediów drukowanych i elektronicznych. Funkcje mediów w edukacji szkolnej i kszta∏ceniu równoleg∏ym. J´zyk i mechanizmy wyjaÊniajàce oddzia∏ywanie mediów. Ocena pedagogiczna Êrodków przekazu (czasopism, filmów, programów telewizyjnych, programów multimedialnych, zasobów Internetu). Zagro˝enia wychowawcze mediów. Koncepcje kszta∏cenia z wykorzystaniem mediów: kszta∏cenie multimedialne, nauczanie zdalne. Potrzeba i cele powszechnej edukacji medialnej. D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE List´ przedmiotów oraz treÊci programowe tych przedmiotów okreÊlajà jednostki prowadzàce kierunek studiów, uwzgl´dniajàc wymagania danej specjalizacji. VII. ZALECENIA 1. Przez przedmioty specjalizacyjne nale˝y rozumieç przedmioty przygotowujàce do wykonywania zawodu — w szczególnoÊci do uzyskania uprawnieƒ zawodowych, przez przedmioty specjalnoÊciowe — przedmioty pog∏´biajàce wykszta∏cenie kierunkowe w okreÊlonych zakresach wiedzy. 2. W realizacji przedmiotów kierunkowych, specjalizacyjnych i specjalnoÊciowych nale˝y uwzgl´dniç aktywne formy nauczania w wymiarze nie mniejszym ni˝ po∏owa wymiaru zaj´ç. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9721 — Poz. 1401 Za∏àcznik nr 5 STANDARDY NAUCZANIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA SPECJALNA STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku pedagogika specjalna trwajà 5 lat (10 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 3 400, w tym 2 040 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. II. SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent powinien dysponowaç wiedzà dotyczàcà prawid∏owoÊci rozwojowych cz∏owieka, dewiacji organicznych i spo∏ecznych oraz mo˝liwoÊci edukacyjnych, rehabilitacyjnych, resocjalizacyjnych i terapeutycznych osób niepe∏nosprawnych i niedostosowanych spo∏ecznie. Powinien posiadaç umiej´tnoÊci w zakresie wybranej specjalnoÊci odpowiadajàcej typowi placówki specjalnej bàdê rodzajowi niepe∏nosprawnoÊci lub niedostosowania. Ponadto powinien opanowaç metody stymulacji, usprawniania, terapii i kszta∏cenia adekwatnego do mo˝liwoÊci psychofizycznych tych osób. Absolwent powinien znaç j´zyk obcy umo˝liwiajàcy korzystanie z literatury w zakresie pedagogiki specjalnej oraz mieç zdolnoÊç dostrzegania i samodzielnego rozwiàzywania problemów naukowych, edukacyjnych i rehabilitacyjnych, a tak˝e umiej´tnoÊç przygotowania publikacji z zakresu swojej dzia∏alnoÊci. III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE 1. Anatomia i fizjologia uk∏adu nerwowego cz∏owieka 45 2. Auksologia 30 3. Dydaktyka ogólna 45 4. Genetyka 30 5. Historia wychowania 60 6. Pedagogika ogólna 60 7. Psychologia ogólna 60 8. Psychologia rozwojowa 60 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1 350 1. Biblioterapia 30 2. Dydaktyka specjalna 45 3. Ergoterapia 30 4. Historia kszta∏cenia specjalnego 30 5. Kinezyterapia 30 6. Logopedia 30 7. Metodologia badaƒ w pedagogice specjalnej 30 8. Muzykoterapia 30 A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 300 9. Patologia ogólna cz∏owieka 30 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 390 10. Patologia spo∏eczna 30 11. Pedeutologia 30 12. Pedagogika specjalna 90 13. Psychiatria i psychopatologia dzieci i m∏odzie˝y 30 14. Psychologia kliniczna 45 15. Psychoterapia 30 16. Rehabilitacja przez twórczoÊç 30 17. Ustawodawstwo spo∏eczne 30 60 18. Przedmioty specjalnoÊciowe ustalane przez rad´ wydzia∏u 750 2. Informatyka i techniczne Êrodki dydaktyczne 30 VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE, ZAWODOWE I SPECJALIZACYJNE 1 350 Razem: 2 040 IV. PRAKTYKI Minimalny okres praktyk wynosi 3 miesiàce. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 1. Filozofia 300 3. J´zyk obcy 120 4. Socjologia 30 5. Wychowanie fizyczne 60 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 390 A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 1. Filozofia Platon, Arystoteles, Êw. Augustyn, Êw. Tomasz z Akwinu, Kartezjusz, Hume, Kant, Hegel, Marks, Dziennik Ustaw Nr 144 — 9722 — Nietzsche, Husserl, Heidegger. Antropologia filozoficzna, filozofia krytyczna, filozofia postheideggerowska. 2. Informatyka i techniczne Êrodki dydaktyczne Nabycie umiej´tnoÊci na poziomie elementarnym do korzystania ze wspó∏czesnych narz´dzi informatycznych oraz wspó∏czesnych urzàdzeƒ audytywnych i wizualnych wykorzystywanych w procesie nauczania. 3. J´zyk obcy Czynne opanowanie jednego j´zyka obcego w mowie i piÊmie. 4. Socjologia Podstawowe poj´cie i teorie wspó∏czesnej socjologii (funkcjonalizm i teoria ról spo∏ecznych), interakcjonizm symboliczny, etnometodologia, socjologia fenomenologiczna. Poj´cia filozofii spo∏ecznej: liberalizm, etatyzm, spo∏eczeƒstwo obywatelskie. 5. Wychowanie fizyczne Uczestnictwo w zaj´ciach ruchowych: ogólnorozwojowych, korekcyjnych, rehabilitacyjnych, turystycznych, sportowych (do wyboru przez studenta lub wed∏ug wskazaƒ lekarskich). B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Anatomia i fizjologia uk∏adu nerwowego cz∏owieka Budowa i czynnoÊci neuronu. Rdzeƒ kr´gowy. Ga∏´zie i sploty nerwowe rdzenia kr´gowego. Uk∏ad nerwowy autonomiczny. Mózgowie (budowa i czynnoÊci poszczególnych cz´Êci mózgu). Rola i znaczenie zmys∏ów. Mo˝liwoÊci kompensacyjne tkwiàce w uk∏adzie nerwowym. 2. Auksologia Prokreacja, rozwój zarodkowy cz∏owieka, fazy rozwoju somatycznego i motorycznego cz∏owieka, ze szczególnym uwzgl´dnieniem dojrzewania p∏ciowego. Ruch jako czynnik rozwoju cz∏owieka, poj´cie i zasady zdrowego trybu ˝ycia, ochrona zdrowia i zapobieganie chorobom cywilizacyjnym. 3. Dydaktyka ogólna Programy nauczania: typy, struktura, zasady konstruowania i ewaluacji, organizacja procesu nauczania i uczenia si´, metody i Êrodki nauczania, style pracy nauczycieli i uczniów, pomiar i ocena osiàgni´ç szkolnych. 4. Genetyka Rozwój genetyki. Udzia∏ czynników genetycznych w patogenezie chorób. Rodzaje dziedziczenia: autosomalne dominujàce, autosomalne recesywne, sprz´˝one z p∏cià, poligenowe. Kliniczne zespo∏y aberracji chromosomowych. Organizacja poradnictwa genetycznego w Polsce. Poz. 1401 5. Historia wychowania Koncepcja wychowania w czasach antycznych, Komeƒski, Rousseau, Pestalozzi, Herbart, Dewey, Nowe Wychowanie. Instytucjonalizacja opieki nad dzieckiem, przemiany instytucji edukacyjnych (przedszkole, szko∏a, uniwersytet). 6. Pedagogika ogólna Naturalizm, socjologizm, pedagogika chrzeÊcijaƒska, pedagogika krytyczna, postmodernizm w pedagogice. Ideologie wychowawcze, teorie oddzia∏ywaƒ wychowawczych. Wspó∏czesne instytucje wychowawcze. 7. Psychologia ogólna Procesy poznawcze (mechanizmy przetwarzania informacji i uczenia si´, struktura inteligencji, zdolnoÊci umys∏owe, mowa i porozumiewanie si´), procesy emocjonalno-motywacyjne, psychologia ró˝nic indywidualnych. 8. Psychologia rozwojowa G∏ówne teorie rozwoju cz∏owieka (Freud, Piaget, Wygotski), czynniki sprzyjajàce i hamujàce rozwój, stadia rozwojowe a mo˝liwoÊci i zadania wychowania. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Biblioterapia Terapeutyczny wp∏yw ksià˝ki w procesie leczenia, rekonwalescencji i rehabilitacji. Biblioterapia kliniczna i wychowawczo-humanistyczna. Proces biblioterapii: identyfikacja, projekcja, katharsis. 2. Dydaktyka specjalna Dydaktyka ogólna a dydaktyka specjalna. Podzia∏ dydaktyki specjalnej (dydaktyka korekcyjna, dydaktyka resocjalizacyjna, dydaktyka terapeutyczna, oligofrenodydaktyka, surdodydaktyka, tyflodydaktyka). Miejsce i rola dydaktyki specjalnej w szkolnictwie ogólnodost´pnym (kszta∏ceniu integracyjnym). Specyfika procesu nauczania i uczenia si´ osób niepe∏nosprawnych (w nauczaniu specjalnym). Metody i Êrodki nauczania preferowane w kszta∏ceniu tych osób. Zagadnienie efektywnoÊci w nauczaniu specjalnym. 3. Ergoterapia Podstawowe wiadomoÊci z fizjologii i organizacji pracy. Kompensacyjny i terapeutyczny charakter pracy u osób niepe∏nosprawnych i niedostosowanych spo∏ecznie. Preferowane techniki w ergoterapii osób niepe∏nosprawnych i niedostosowanych spo∏ecznie. Ekonomiczne aspekty ergoterapii. 4. Historia kszta∏cenia specjalnego Stosunek do osób u∏omnych (niepe∏nosprawnych) i „trudnych” od staro˝ytnoÊci do XVIII wieku. Poglàdy znanych osób na temat ˝ycia osób niepe∏nosprawnych. Rola i znaczenie hase∏ Wiel- Dziennik Ustaw Nr 144 — 9723 — kiej Rewolucji Francuskiej w kszta∏towaniu si´ poglàdów na ˝ycie osób niepe∏nosprawnych. Rozwój instytucjonalnego kszta∏cenia i sprawowania opieki nad osobami niepe∏nosprawnymi i wykolejonymi spo∏ecznie w XIX i XX w. w Europie, ze szczególnym uwzgl´dnieniem Polski. Kszta∏cenie pedagogów specjalnych w Polsce od 1922 r. Czo∏owi pedagodzy specjalni w Polsce. 5. Kinezyterapia Odchylenia od normy w budowie cia∏a i postawie cia∏a. Systematyka i metodyka çwiczeƒ korygujàcych poszczególne partie mi´Êniowe i funkcje organizmu. Próby wydolnoÊciowe organizmu oraz sprawnoÊci fizycznej. 6. Logopedia Budowa i czynnoÊci aparatu mowy. Kszta∏towanie si´ mowy dziecka w zale˝noÊci od przebiegu rozwoju psychofizycznego dziecka. Etiologia i klasyfikacja zaburzeƒ mowy. Diagnostyka i terapia logopedyczna. 7. Metodologia badaƒ w pedagogice specjalnej Swoiste cechy osób niepe∏nosprawnych (sytuacja, diagnoza, terapia, populacja) jako przedmiot badaƒ naukowych. Elementy warsztatu empirycznego: typy badaƒ empirycznych, rodzaje i techniki obserwacji, narz´dzia pomiaru (ankieta, kwestionariusz, test), zasady iloÊciowej i jakoÊciowej interpretacji wyników, podstawowe poj´cia statystyki opisowej i indukcyjnej. Studium indywidualnych przypadków jako êród∏o poznania, rozwoju, rehabilitacji i karier osób niepe∏nosprawnych. 8. Muzykoterapia Rola terapeutyczna muzyki. Programy muzyczne o charakterze pobudzajàcym, tonizujàcym i relaksacyjnym. Konstrukcja i przebieg seansów muzykoterapeutycznych w zale˝noÊci od rodzaju choroby bàdê niepe∏nosprawnoÊci. 9. Patologia ogólna cz∏owieka Zdrowie a choroba, konsekwencje choroby dla cz∏owieka, wyzdrowienie. Âmierç jako naturalna konsekwencja ˝ycia, prawo do godnego umierania. Patologia poszczególnych uk∏adów (organów). Zaburzenia przemiany w´glowodanowej, t∏uszczowej, bia∏kowej, wodnej i mineralnej. Zmiany post´powe, zapalenia i nowotwory. 10. Patologia spo∏eczna Rozwój cywilizacji a dewiacje spo∏eczne. Bezrobocie jako problem spo∏eczny. Determinanty oraz rozwój alkoholizmu i narkomanii w Polsce, prostytucja homoseksualna. Rozwody w Polsce i ich skutki spo∏eczne. Cz∏owiek w sytuacji trudnej, rozmiary samobójstw w Polsce. 11. Pedeutologia Nauczyciel jako zawód (kszta∏cenie, status prawny). OsobowoÊç nauczyciela (struktura, potrzeby Poz. 1401 i poczucie kontroli). Pedagog specjalny (zadania, predyspozycje, kszta∏cenie, osobowoÊç). Problemy deontologiczne zawodu pedagoga specjalnego. Badania nad zawodem pedagoga specjalnego. 12. Pedagogika specjalna Przedmiot i zakres pedagogiki specjalnej. Relacje pedagogiki specjalnej z innymi dyscyplinami naukowymi. Rozmiary niepe∏nosprawnoÊci w populacji generalnej i m∏odzie˝owej. Zasady i metody pracy pedagogicznej. System kszta∏cenia specjalnego w Polsce na tle systemów w innych paƒstwach. Subdyscypliny pedagogiki specjalnej. Postawy spo∏eczne wobec niepe∏nosprawnych (deontologia w praktyce), idea integracji osób niepe∏nosprawnych ze spo∏eczeƒstwem. Problemy osób niepe∏nosprawnych doros∏ych funkcjonujàcych samodzielnie, w rodzinach i wspólnotach. 13. Psychiatria i psychopatologia dzieci i m∏odzie˝y Podstawowe dynamizmy ˝ycia psychicznego. Zaburzenia podstawowych procesów psychicznych. Etiologia i patogeneza chorób: nerwice, psychopatie, charakteropatie, psychozy, zespó∏ wodog∏owia, mózgowe pora˝enie dzieci´ce, padaczka, zespo∏y depresyjne, schizofrenia dzieci´ca. Zaburzenia zachowania dzieci szkolnych. Nerwice, psychozy i agresja w okresie dojrzewania. 14. Psychologia kliniczna Koncepcje zwiàzku mi´dzy funkcjami ustrojowymi i psychicznymi. Koncepcje potrzeb, uczenia si´, wymiany systemowe. Ego i warunki patologii jego rozwoju. Patologia osobowoÊci w uj´ciu humanistycznym. Zaburzenia funkcji percepcyjnych, emocjonalne, w kszta∏towaniu si´ funkcji „ja”, w zachowaniu spo∏ecznym. Problemy w rozwoju seksualnym. Funkcje symptomów: przystosowawcza, komunikacyjna, katarktyczna, dekompensacyjna. 15. Psychoterapia Zadania psychoterapii w zale˝noÊci od stanu psychicznego, emocjonalnego i osobowoÊci jednostki. Psychoterapia indywidualna i grupowa, dyrektywna i niedyrektywna, bezpoÊrednia i poÊrednia, powierzchowna i g∏´boka. 16. Rehabilitacja przez twórczoÊç Wykorzystanie mo˝liwoÊci rehabilitacyjnych tkwiàcych w procesie tworzenia dzie∏a oraz kontaktów ze sztukà. Doskonalenie w∏asnych sprawnoÊci jako technik kompensacyjno-terapeutycznych osób niepe∏nosprawnych i niedostosowanych spo∏ecznie. 17. Ustawodawstwo spo∏eczne Ustawodawstwo spo∏eczne wÊród innych norm prawnych. Deklaracja praw dziecka. Rodzice Dziennik Ustaw Nr 144 — 9724 — a dzieci oraz dzieci a rodzice w Êwietle kodeksu rodzinnego i opiekuƒczego. Nieletni w Êwietle kodeksu post´powania karnego. Regulacje prawne: o post´powaniu w sprawach nieletnich, o wychowaniu w trzeêwoÊci i o zapobieganiu narkomanii. Poz. 1401 VII. ZALECENIA Pozosta∏a liczba godzin musi stanowiç uzupe∏nienie jednej, kilku lub wszystkich grup przedmiotów A, B, C — stosownie do decyzji wydzia∏ów prowadzàcych studia na kierunku pedagogika specjalna. STUDIA ZAWODOWE V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia zawodowe na kierunku pedagogika specjalna trwajà nie mniej ni˝ 3 lata (6 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç w czasie studiów wynosi oko∏o 2 200, w tym 1 230 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. II. SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent studiów zawodowych na kierunku pedagogika specjalna otrzymuje tytu∏ zawodowy licencjata. Powinien dysponowaç wiedzà dotyczàcà prawid∏owoÊci rozwojowych cz∏owieka, odchyleƒ organicznych i spo∏ecznych oraz mo˝liwoÊci edukacyjnych, rehabilitacyjnych, resocjalizacyjnych osób niepe∏nosprawnych i niedostosowanych spo∏ecznie. Powinien posiadaç kompetencje praktyczne w zakresie wybranej specjalnoÊci odpowiadajàcej typowi placówki specjalnej bàdê rodzajowi odchylenia od normy psychofizycznej i spo∏ecznej. Absolwent powinien znaç j´zyk obcy, posiadaç umiej´tnoÊci pos∏ugiwania si´ nowoczesnymi Êrodkami przekazu informacji oraz mieç zdolnoÊç dostrzegania i samodzielnego rozwiàzywania problemów edukacyjnych, rehabilitacyjnych i resocjalizacyjnych. Absolwent powinien byç przygotowany do pracy w ró˝nych formach organizacyjnych, w szczególnoÊci: placówkach oÊwiatowo-wychowawczych, poradniach specjalistycznych, w warsztatach terapii zaj´ciowej, agendach s∏u˝b socjalnych i resocjalizacyjnych, w oÊwiatowych w∏adzach samorzàdowych, w sàdownictwie, w charakterze wychowawcy, nauczyciela, tak˝e nauczyciela wspierajàcego, pedagoga szkolnego, doradcy, kuratora, terapeuty. A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 270 1. Filozofia 30 2. Socjologia 30 3. Informatyka 30 4. Metody badaƒ pedagogicznych 30 5. J´zyk obcy 60 6. Wychowanie fizyczne 60 7. Przedmiot do wyboru 30 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 270 1. Biomedyczne podstawy rozwoju 30 2. Psychologia ogólna 30 3. Psychologia rozwojowa i osobowoÊci 30 4. Psychologia kliniczna 30 5. Pedagogika ogólna 30 6. Historia wychowania 30 7. Dydaktyka 30 8. Pedagogika specjalna 30 9. Pedeutologia z deontologià zawodu 30 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 390 1. Media w edukacji osób niepe∏nosprawnych 30 2. Diagnostyka pedagogiczna 30 3. Edukacja i rehabilitacja osób niewidomych i s∏abo widzàcych 30 4. Edukacja i rehabilitacja osób nies∏yszàcych i s∏abo s∏yszàcych 30 5. Edukacja i rehabilitacja osób upoÊledzonych umys∏owo 30 6. Edukacja i rehabilitacja osób przewlekle chorych 30 IV. PRAKTYKI 7. Edukacja i rehabilitacja osób z niepe∏nosprawnoÊcià ruchowà 30 Student powinien w czasie studiów odbyç praktyk´ w wymiarze 15 tygodni. 8. Edukacja i resocjalizacja osób niedostosowanych spo∏ecznie 30 III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 270 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 270 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 390 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE 300 Razem 1 230 Dziennik Ustaw Nr 144 — 9725 — 9. Metody terapii, np. biblioterapia, logopedia, muzykoterapia, arteterapia, ergoterapia, kinezyterapia 90 10. Seminarium dyplomowe 60 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE 300 W zale˝noÊci od wybranej specjalnoÊci lub specjalizacji Poz. 1401 laksacyjnych, turystycznych, sportowych (do wyboru przez studenta lub wed∏ug wskazaƒ lekarskich). 7. Przedmiot do wyboru W zale˝noÊci od zainteresowania studenta, w szczególnoÊci: historia, j´zyk polski, wiedza o polityce, etyka, nauka o kulturze, podstawy ochrony w∏asnoÊci intelektualnej i przemys∏owej. B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW 1. Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO Rozwój ontogenetyczny cz∏owieka. Wady wrodzone, zespo∏y genetyczne i chromosomalne. Okresy rozwoju cz∏owieka, uwarunkowania i cechy, czynniki genetyczne, paragenetyczne matki oraz czynniki Êrodowiskowe wp∏ywajàce na rozwój cz∏owieka. Poj´cie normy w ocenie rozwoju. Metody oceny rozwoju biologicznego. Schorzenia dzieci´ce. Uwarunkowania zdrowia. Profilaktyka zaburzeƒ rozwoju. Istota zdrowia i choroby. Wspó∏czesne filozofie zdrowia. Uwarunkowania zdrowia. Zdrowotne przyczyny niepowodzeƒ szkolnych. Zdrowie psychiczne. Cywilizacyjne i spo∏eczne zagro˝enia zdrowia. Ochrona zdrowia dziecka. 1. Filozofia Dzieje myÊli filozoficznej w kr´gu europejskim. Wybrane szko∏y i kierunki filozoficzne w epoce staro˝ytnej (Platon, Arystoteles), Êredniowiecznej (Êw. Augustyn, Êw. Tomasz z Akwinu), nowo˝ytnej (Kartezjusz, Hume, Kant, Hegel, Marks, Nietzsche, Husserl, Heidegger). Analiza i interpretacja tekstów êród∏owych wybranych filozofów. 2. Socjologia Podstawowe poj´cia i teorie wspó∏czesnej socjologii (funkcjonalizm i teoria ról spo∏ecznych), interakcjonizm symboliczny, etnometodologia, socjologia fenomenologiczna. Poj´cia filozofii spo∏ecznej: liberalizm, etatyzm, spo∏eczeƒstwo obywatelskie. Problem socjologiczny a kwestia spo∏eczna. Problemy ogólne socjologii edukacji w odniesieniu do roli zawodowej — ocena, autorytet, w∏adza, analogia sytuacji nauczyciela czy pedagoga, analogia sytuacji ucznia, rodzice, manipulacja, konflikt, patologia i naznaczenie. 3. Informatyka Nabycie umiej´tnoÊci niezb´dnych do korzystania ze wspó∏czesnych narz´dzi informatycznych oraz wspó∏czesnych urzàdzeƒ audytywnych i wizualnych wykorzystywanych w procesie nauczania. 4. Metody badaƒ pedagogicznych Metodologiczne aspekty badaƒ pedagogicznych. Rola teorii w badaniach pedagogicznych. Typologia badaƒ pedagogicznych ze wzgl´du na cel, organizacj´, przedmiot i procedur´. Strategie iloÊciowe i jakoÊciowe. Organizacja i etapy badaƒ. Zasady opracowania materia∏ów badawczych. Znaczenie badaƒ pedagogicznych w monitorowaniu reform oÊwiatowych. Mierzenie jakoÊci pracy placówek oÊwiatowo-wychowawczych. 5. J´zyk obcy Czynne opanowanie j´zyka obcego w mowie i piÊmie. 6. Wychowanie fizyczne Uczestnictwo w zaj´ciach ruchowych: ogólnorozwojowych, korekcyjnych, rehabilitacyjnych, re- 2. Psychologia ogólna G∏ówne kierunki psychologii. Psychologia jako nauka o cz∏owieku i jego funkcjonowaniu. Biologiczne podstawy zachowania cz∏owieka. Procesy poznawcze (procesy odbioru i przetwarzania informacji). Procesy emocjonalno-motywacyjne. Uczenie si´ i pami´ç. OsobowoÊç. Ró˝nice indywidualne, ich wykrywanie i pomiar. Metody badawcze psychologii. Badania podstawowe, stosowane i diagnostyczne. Miejsce psychologii wÊród innych nauk o cz∏owieku. 3. Psychologia rozwojowa i osobowoÊci Poj´cie rozwoju. G∏ówne teorie rozwoju cz∏owieka (Freud, Piaget, Wygotski), czynniki sprzyjajàce i hamujàce rozwój, stadia rozwojowe a mo˝liwoÊci i zadania wychowania. Metody psychologii rozwojowej. Rozwój poznawczy jednostki. Rozwój emocji i uczuç. Rozwój moralno-spo∏eczny. Rozwój osobowoÊci. OsobowoÊç i ró˝nice indywidualne. PodejÊcia behawioralne, psychodynamiczne, humanistyczne i poznawcze do osobowoÊci. 4. Psychologia kliniczna Psychologia kliniczna jako nauka o zaburzeniach zachowania. Poj´cie normy. Klasyfikacja zaburzeƒ zachowania. Teorie wyjaÊniajàce zaburzenia zachowania. Diagnoza kliniczna. Pomoc psychologiczna. G∏ówne nurty w psychoterapii. Zastosowanie psychologii klinicznej w rehabilitacji i resocjalizacji. 5. Pedagogika ogólna Cele, zadania, zasady, metody i Êrodki wychowania. Proces kszta∏towania si´ ró˝nych typów wie- Dziennik Ustaw Nr 144 — 9726 — dzy o edukacji oraz ich wspó∏czesny status i przydatnoÊç. Stereotypy w myÊleniu o edukacji i pedagogice. Rozwój pedagogiki, ewolucja to˝samoÊci pedagogiki w szerokim kontekÊcie cywilizacyjnym i kulturowym. Pedagogika — pedagogia. Ró˝norodne trendy w badaniach naukowych. Kategorialny system poj´ciowy polskiej pedagogiki humanistycznie zorientowanej (edukacja — wychowanie — kszta∏cenie — nauczanie — uczenie si´) oraz jego filozoficzne i teoretyczne zaplecze. 6. Historia wychowania Koncepcja wychowania w czasach antycznych. Komeƒski, Rousseau, Pestalozzi, Herbart, Dewey, Nowe Wychowanie. Instytucjonalizacja opieki nad dzieckiem, przemiany instytucji edukacyjnych (przedszkole, szko∏a, uniwersytet). 7. Dydaktyka Programy nauczania: typy, struktura, zasady konstruowania i ewaluacji. Organizacja procesu nauczania i uczenia si´, metody i Êrodki nauczania, style pracy nauczycieli i uczniów, pomiar i ocena osiàgni´ç szkolnych. 8. Pedagogika specjalna Przedmiot i zakres pedagogiki specjalnej. Relacje pedagogiki specjalnej z innymi dyscyplinami naukowymi. Rozmiary niepe∏nosprawnoÊci w populacji generalnej i m∏odzie˝owej. Zasady i metody pracy pedagogicznej z osobami odchylonymi od normy. System kszta∏cenia specjalnego w Polsce na tle systemów w innych paƒstwach. Subdyscypliny pedagogiki specjalnej. Postawy spo∏eczne wobec niepe∏nosprawnych (deontologia w praktyce), idea integracji osób niepe∏nosprawnych ze spo∏eczeƒstwem. Problemy osób niepe∏nosprawnych doros∏ych funkcjonujàcych samodzielnie, w rodzinach i wspólnotach. 9. Pedeutologia z deontologià zawodu Nauczyciel jako zawód (kszta∏cenie, status prawny). OsobowoÊç nauczyciela (struktura, potrzeby i poczucie kontroli). Pedagog specjalny (zadania, predyspozycje, kszta∏cenie, osobowoÊç). Problemy deontologiczne zawodu pedagoga specjalnego. Badania nad zawodem pedagoga specjalnego, zagadnienia etyczne edukacji i rehabilitacji osób niepe∏nosprawnych, zespó∏ orzekania zawodowego. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Media w edukacji osób niepe∏nosprawnych Wielokontekstowe funkcje mediów oraz mechanizmy ich oddzia∏ywania. Pedagogiczna analiza i ocena przekazów medialnych. Zasady gromadzenia i pos∏ugiwania si´ instrumentarium wspó∏czesnej biblioteki (mediateki) z wykorzystaniem mo˝liwoÊci Internetu. Najnowsze technologie informatyczne jako narz´dzia tworzenia i przetwarzania komunikatów medialnych. Wie- Poz. 1401 dza niezb´dna do refleksji oraz krytycznego ustosunkowania si´ do mediów tworzonych dla i przez niepe∏nosprawnych. 2. Diagnostyka pedagogiczna Aspekty teoretyczne (definicje, terminologia, koncepcje), praktyczne (diagnoza w „ciàgu zdarzeƒ pedagogicznych”, w ocenie warunków skutecznoÊci kszta∏cenia i rozwoju dziecka) i etyczne diagnozy pedagogicznej. Przebieg mechanizmu uczenia si´ (procesy instrumentalne i kierunkowe) w diagnozie pedagogicznej (norma, zaburzenia, opóênienia rozwojowe). Cechy i rodzaje diagnozy, procedury diagnostyczne, narz´dzia i techniki pomiaru wybranych aspektów funkcjonowania dziecka. Diagnoza w ocenie gotowoÊci do podejmowania zadaƒ edukacyjnych (gotowoÊç do opanowania umiej´tnoÊci czytania, pisania, nabywania kompetencji matematycznych) i ocena osiàgni´ç w opanowywaniu podstawowych technik szkolnych — standardy wymagaƒ. Konstruowanie portretów psychologiczno-pedagogicznych jako wskazanie do post´powania pedagogicznego. Diagnoza i ewaluacja edukacyjna, diagnoza iloÊciowa i jakoÊciowa w doskonaleniu systemu kszta∏cenia. 3. Edukacja i rehabilitacja osób niewidomych i s∏abo widzàcych Podstawy tyflopedagogiki, podstawowe poj´cia i czynniki powodujàce uszkodzenie wzroku. Wczesna interwencja. Diagnoza i rehabilitacja widzenia. Techniki brajlowskie. Metody, formy, Êrodki do zaspokojenia potrzeb dzieci niewidomych i s∏abo widzàcych. Adaptacja Êrodowiska do funkcjonowania wzrokowego. Orientacja przestrzenna. 4. Edukacja i rehabilitacja osób nies∏yszàcych i s∏abo s∏yszàcych Podstawy surdopedagogiki, podstawowe poj´cia, czynniki i warunki powodujàce wady s∏uchu. Metody kompensacji i korektury wady s∏uchu. Formy porozumiewania si´. Nowe technologie u∏atwiajàce komunikacj´. 5. Edukacja i rehabilitacja osób upoÊledzonych umys∏owo Podstawy rehabilitacji osób upoÊledzonych umys∏owo. Problem diagnozy. Kierunki rehabilitacji — nauczanie specjalne, wychowanie ukierunkowujàce i interwencyjne. Szanse rehabilitacyjne, mo˝liwoÊci kszta∏cenia i funkcjonowanie spo∏eczne oraz zawodowe. 6. Edukacja i rehabilitacja osób przewlekle chorych Poj´cie i w∏aÊciwoÊci choroby przewlek∏ej. Wp∏yw choroby na funkcjonowanie psychiczne i spo∏eczne jednostki. Przedmiot, cele i zadania pedagogiki terapeutycznej. Terapia wychowawcza i jej rodzaje. Znaczenie i rola rodziny w terapii dziecka chorego. Zasady post´powania w procesie rehabilitacji. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9727 — 7. Edukacja i rehabilitacja osób z niepe∏nosprawnoÊcià ruchowà Przyczyny i rodzaj niepe∏nosprawnoÊci ruchowej. Obraz psychopedagogiczny dzieci z uszkodzeniami narzàdu ruchu, pierwotne i wtórne skutki niepe∏nosprawnoÊci i ich wp∏yw na rozwój poznawczy, emocjonalny i spo∏eczny dziecka. Funkcjonowanie osób niepe∏nosprawnych doros∏ych. Rehabilitacja medyczna, psychologiczna, zawodowa i spo∏eczna osób niepe∏nosprawnych ruchowo. 8. Edukacja i resocjalizacja osób niedostosowanych spo∏ecznie Podstawy pedagogiki resocjalizacyjnej. Podstawowe poj´cia i diagnoza niedostosowania spo∏ecznego (w tym relacja: niedostosowanie spo∏eczne a przest´pczoÊç). Przyczyny i rodzaje niedostosowania spo∏ecznego. Cele, zasady, metody pracy resocjalizacyjnej. Profilaktyka — podstawowe za∏o˝enia i formy dzia∏aƒ. Placówki resocjalizacyjne. Wychowanie resocjalizacyjne w Êrodowisku otwartym (mi´dzy innymi kurate- Poz. 1401 la sàdowa). Przepisy prawne regulujàce post´powanie z nieletnimi. 9. Metody terapii wed∏ug autorskich programów D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE List´ przedmiotów oraz treÊci programowe tych przedmiotów okreÊlajà jednostki prowadzàce kierunek studiów, uwzgl´dniajàc wymagania danej specjalizacji. VII. ZALECENIA 1. Przez przedmioty specjalizacyjne nale˝y rozumieç przedmioty przygotowujàce do wykonywania zawodu — w szczególnoÊci do uzyskania uprawnieƒ zawodowych, przez przedmioty specjalnoÊciowe — przedmioty pog∏´biajàce wykszta∏cenie kierunkowe w okreÊlonych zakresach wiedzy. 2. W realizacji przedmiotów kierunkowych, specjalizacyjnych i specjalnoÊciowych nale˝y uwzgl´dniç aktywne formy nauczania w wymiarze nie mniejszym ni˝ po∏owa wymiaru zaj´ç. Za∏àcznik nr 6 STANDARDY NAUCZANIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: TURYSTYKA I REKREACJA STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku turystyka i rekreacja trwajà co najmniej 4 lata (8 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 3 400, w tym 1 365 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. II. SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent kierunku turystyka i rekreacja powinien posiadaç wiedz´ humanistycznà — pozwalajàcà poznaç potrzeby ludzkie oraz zrozumieç zwiàzki i procesy spo∏eczne odzwierciedlajàce si´ w turystyce i rekreacji, przyrodniczà — dajàcà podstawy zrozumienia systemu cz∏owiek — Êrodowisko oraz ekonomicznà, organizacyjnà i prawnà — umo˝liwiajàcà ocen´ i Êwiadome wykorzystywanie mechanizmów typowych dla gospodarki rynkowej. Absolwent powinien posiadaç umiej´tnoÊci: kierowania oraz samodzielnego planowania i realizacji z∏o˝onych przedsi´wzi´ç organizacyjnych w zakresie turystyki i rekreacji, samodzielnego opracowywania i realizacji imprez turystycznych, zaj´ç i imprez rekreacyjnych, swobodnego nawiàzywania kontaktów z ludêmi oraz pos∏ugiwania si´ j´zykami obcymi. Absolwent powinien byç przygotowany do zajmowania stanowisk w jednostkach obs∏ugi ruchu turystycznego i rekreacji, do pracy w hotelach, domach wypoczynkowych, oÊrodkach rekreacyjnych oraz do pra- cy w administracji samorzàdowej i rzàdowej na stanowiskach odpowiedzialnych za rozwój turystyki i rekreacji oraz w organizacjach spo∏ecznych. III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. RZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 255 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 360 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 750 Razem: 1 365 IV. PRAKTYKI Program studiów przewiduje praktyki zawodowe, ∏àcznie z zaj´ciami praktycznymi i terenowymi w liczbie 120 godzin w ramach przedmiotów kierunkowych. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 255 1. Filozofia 30 2. Pychologia 30 Dziennik Ustaw Nr 144 — 9728 — 3. Socjologia 30 4. Historia kultury i sztuki 45 5. J´zyki obce 120 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 360 1. Ekonomia 60 2. Organizacja i zarzàdzanie 30 3. Podstawy marketingu 30 4. Finanse przedsi´biorstw i podstawy rachunkowoÊci 30 5. Podstawy informatyki 45 6. Podstawy statystyki 30 7. Fizjologia pracy i wypoczynku 45 8. Pedagogika czasu wolnego 30 9. Wychowanie zdrowotne i promocja zdrowia 30 10. Ekologia 30 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 750 1. Geografia turystyczna 60 2. Krajoznawstwo 30 3. Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne 45 4. Podstawy turystyki 30 5. Teoria i metodyka rekreacji 45 6. Ekonomika turystyki i rekreacji 45 7. Marketing us∏ug turystycznych i rekreacyjnych 30 8. Informatyka w turystyce i rekreacji 30 9. Prawo w turystyce i rekreacji 45 10. Metody i techniki obs∏ugi ruchu turystycznego 60 11. Zaj´cia praktyczne (çwiczenia terenowe i praktyki zawodowe) 120 12. Obozy, rekreacja ruchowa, turystyka kwalifikowana 120 13. Usprawnienie ruchowe 90 VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 1. Filozofia Filozofia jako nauka. Dzieje filozofii. G∏ówne kierunki filozoficzne i ich znaczenie dla rozwoju cy- Poz. 1401 wilizacji. Turystyka i rekreacja jako formy poznania i prze˝ywania Êwiata oraz jako przyczyna i podstawa refleksji filozoficznej. Turystyka i rekreacja wobec przyrody. Antropomorfizacja przyrody. Poznanie jednoÊci organicznej z przyrodà a kategorie mistycyzmu, panteizmu, deizmu i ateizmu. 2. Psychologia Cele i zadania psychologii. Procesy poznawcze. Zachowanie si´ cz∏owieka i jego determinanty. Charakterystyka potrzeb ludzkich. Motywacja w turystyce i rekreacji. Emocje i ich êród∏a. Postawy i ich komponenty. Wspó∏czesne koncepcje osobowoÊci. Zainteresowania. Cz∏owiek w sytuacji trudnej. L´ki i stresy. Poznawanie i ocenianie ludzi. Komunikowanie si´ ludzi. Negocjacje. Psychoprofilaktyczne wartoÊci turystyki i rekreacji. 3. Socjologia Poj´cie socjologii i jej znaczenie w turystyce i rekreacji. Podstawy i formy organizacji ˝ycia spo∏ecznego, wielkie i ma∏e struktury spo∏eczne. Rodzina jako grupa i instytucja spo∏eczna. Terytorialne postaci ˝ycia zbiorowego. Ró˝nicowanie si´ stylów ˝ycia i potrzeb w sferze czasu wolnego i wypoczynku. Kultura i jej wp∏yw na ˝ycie spo∏eczne. Kultura masowa a czas wolny. OsobowoÊç spo∏eczna, rola spo∏eczna, uwarunkowania roli turysty i rekreanta. 4. Historia kultury i sztuki Wp∏yw kultury staro˝ytnej na kultur´ i sztuk´ wieków póêniejszych (religia i mitologia, porzàdki architektoniczne, cz∏owiek w plastyce, teatr, sport). Cechy charakterystyczne dla europejskich stylów architektonicznych poszczególnych epok. Analiza najwybitniejszych dzie∏ sztuki z zakresu architektury, malarstwa i rzeêby — typ, styl, kierunek, kompozycja, analiza treÊci i formy. Miejsce i rola dzie∏ sztuki i kultury w turystyce. 5. J´zyki obce Czynne opanowanie j´zyka, ze szczególnym uwzgl´dnieniem nast´pujàcych tematów: terminologia geograficzna i geografia Polski, cechy charakterystyczne stylów architektonicznych oraz elementy historii Polski, zagadnienia spo∏eczno-polityczne, baza noclegowo-hotelowa oraz ˝ywieniowa, formy sp´dzania czasu wolnego: kino, teatr, muzea, galerie, sport, formy rekreacji, j´zyk biznesu i reklama, korespondencja handlowa, prowadzenie rozmów i negocjacji. B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Ekonomia Podstawowe problemy ekonomii. Potrzeby a dzia∏alnoÊç gospodarcza. RacjonalnoÊç gospodarowania. Teoria rynku. Gospodarka rynkowa i mechanizm rynkowy. Elementy rynku: popyt, Dziennik Ustaw Nr 144 — 9729 — poda˝, cena. WartoÊç i cena. Istota, funkcja, rodzaje pieniàdza. Przedsi´biorstwo (firma) na rynku. Konkurencja. Produkt narodowy, dochód narodowy. Handel mi´dzynarodowy. Bilans p∏atniczy i handlowy. Kurs walut. C∏a. Kontyngenty. Procesy integracyjne w gospodarce Êwiatowej. 2. Organizacja i zarzàdzanie Przedmiot i kierunki rozwoju organizacji i zarzàdzania. Cele, rodzaje i funkcje struktur systemowo-organizacyjnych. Formalne i nieformalne struktury organizacyjne. Zarzàdzanie i jego funkcje. Techniki zarzàdzania. Podejmowanie decyzji kierowniczych. Zarzàdzanie personelem. Wspó∏czesny mened˝er i warunki jego sukcesu. Organizacja pracy w∏asnej mened˝era. Organizacja i zarzàdzanie w turystyce i rekreacji. 3. Podstawy marketingu Poj´cie i elementy marketingu. Marketing tradycyjny i wspó∏czesny. Funkcje marketingu. Badania marketingowe — poj´cie, przedmiot, etapy badaƒ, klasyfikacja, sposób wykorzystania wyników badaƒ. Segmentacja i typologia rynku. Marketing-mix, cechy charakterystyczne, elementy. Produkt: klasyfikacja, fazy „cyklu ˝ycia” produktu. Strategia dystrybucji. Strategia cen jako przyk∏ad strategii marketingowej. Strategia promocji — reklama, public relations, znak firmowy. Kadry jako element strategii marketingowej. 4. Finanse przedsi´biorstw i podstawy rachunkowoÊci Rola i funkcja finansów i rachunkowoÊci w firmie (koszty, przychody, rozchody, ceny us∏ug i ich kalkulacja, Êrodki gospodarcze, kapita∏y, wyniki finansowe, cash flow, wartoÊç rynkowa, dywidendy, inwestycje). Planowanie finansów i kontrola w firmie. Syntetyczna analiza wskaênikowa sytuacji finansowej firmy. Biznesplan. SprawozdawczoÊç finansowa w firmie (bilans, rachunek wyników). Zasady prowadzenia rachunkowoÊci w firmie. System podatkowy i kredytowy. 5. Podstawy informatyki System operacyjny. Zarzàdzanie danymi dyskowymi. Edytor tekstu (pisanie i edycja dokumentu, drukowanie dokumentu, formatowanie tekstu, style, uk∏ad strony, praca z tabelami i ramkami). Arkusz kalkulacyjny (wprowadzenie, edycja i formatowanie danych, tworzenie formu∏ i stosowanie w∏asnych funkcji, sporzàdzanie wykresów, drukowanie dokumentów, zarzàdzanie bazami danych). Sieci komputerowe (organizacja, zasady korzystania z Internetu). 6. Podstawy statystyki Charakterystyka prawid∏owoÊci statystycznych — podstawowe poj´cia. Skale pomiaru i klasyfikacja cech. Podstawowe charakterystyki liczbowe rozk∏adu jednej zmiennej. Metody badania Poz. 1401 wspó∏zale˝noÊci liniowej dwóch cech (korelacja — regresja). Rozk∏ad i dystrybuanta zmiennej losowej — rozk∏ad normalny. Weryfikacja hipotez statystycznych — podstawowe testy istotnoÊci. Analiza szeregów czasowych (wyodr´bnianie trendu i wahaƒ sezonowych). Zasady prognozowania. 7. Fizjologia pracy i wypoczynku SprawnoÊç do pracy i sprawnoÊç ruchowa. Klasyfikacja wysi∏ków fizycznych. Praca dynamiczna i statyczna. Procesy energetyczne i zmiany fizjologiczne podczas wysi∏ku fizycznego. Zm´czenie, jego istota, postacie. Wypoczynek. Odnowa biologiczna. Elementy ergonomii. Praca i wypoczynek a problem starzenia si´. Przystosowanie ustroju do zmieniajàcych si´ warunków Êrodowiska. Znaczenie turystyki i rekreacji w zapobieganiu chorobom cywilizacyjnym. 8. Pedagogika czasu wolnego Poj´cie czasu wolnego oraz jego znaczenie wychowawcze, zdrowotne i kulturotwórcze. Historia problematyki czasu wolnego. Rola intencjonalnych i naturalnych Êrodowisk wychowawczych w procesie wychowania i socjalizacji w czasie wolnym. Edukacja ustawiczna w kulturze fizycznej. Elementy andragogiki. Przemiany spo∏eczne a zmiany w sferze rekreacji. 9. Wychowanie zdrowotne i promocja zdrowia Zdrowie i czynniki warunkujàce: definicje, aspekty zdrowia, kryteria i ocena zdrowia. Edukacja zdrowotna: historia, definicje, koncepcje. Cele, podejÊcia, etapy: edukacja zdrowotna w ró˝nych okresach ˝ycia. Realizacja celów w edukacji zdrowotnej — higiena osobista i otoczenia: bezpieczeƒstwo i pierwsza pomoc. ˚ywnoÊç i ˝ywienie. Psychospo∏eczne aspekty zdrowia, seksualnoÊç cz∏owieka, ˝ycie bez na∏ogów. Promocja zdrowia: koncepcja, definicje, podejÊcia w promocji zdrowia, strategia dokonywania zmian. Projekty w promocji zdrowia — struktura, organizacja, diagnoza, planowanie, ewolucja procesu wyników, podejÊcie siedliskowe: zdrowe miasto (gmina), szko∏a, zak∏ad pracy promujàcy zdrowie. 10. Ekologia Elementy Êrodowiska i czynniki ekologiczne. Prawa i zasady ekologiczne dotyczàce organizacji ˝ycia. Struktura ekosystemów i wspó∏zale˝noÊci wyst´pujàce w ich obr´bie. Biosfera jako Êrodowisko ˝ycia, zasoby biotyczne Ziemi. Cz∏owiek — przyroda, sprz´˝enia zwrotne. Ekorozwój — nowy trend XXI wieku. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Geografia turystyczna Terminologia geografii turystycznej. Elementy kartografii turystycznej. Podstawowe metody oceny atrakcyjnoÊci Êrodowiska przyrodniczego Dziennik Ustaw Nr 144 — 9730 — dla turystyki. AtrakcyjnoÊç turystyczna krajobrazu naturalnego i kulturowego Polski. Regiony turystyczne Polski. Szlaki turystyczne Polski. Geograficzne uwarunkowania rozwoju turystyki Êwiatowej. Regiony turystyczne Europy. Szlaki turystyki mi´dzynarodowej w Europie. AtrakcyjnoÊç turystyczna krajów pozaeuropejskich (wybrane przyk∏ady). Poz. 1401 6. Ekonomika turystyki i rekreacji Turystyka i rekreacja w gospodarce narodowej i regionalnej. Turystyka i rekreacja a sfera konsumpcji. Rynek turystyczny i jego elementy. Polityka turystyczna. Efekt mno˝nikowy w turystyce i rekreacji. Mi´dzynarodowa wymiana w turystyce. Przedsi´biorstwo turystyczne i rekreacyjne jako kategoria rynkowa. 2. Krajoznawstwo Krajoznawstwo — jego ewolucja, zakres i funkcje we wspó∏czesnym spo∏eczeƒstwie. Historia krajoznawstwa w Polsce od oÊwiecenia do czasów wspó∏czesnych. G∏ówne kierunki i formy pracy krajoznawczej w Polsce. Organizacja krajoznawstwa w Polsce. Rola kadry turystycznej w realizacji celów krajoznawstwa. Zastosowanie metod krajoznawczych. Atrakcje i walory krajoznawcze jako podstawa tworzenia produktu turystycznego. Inwentaryzacja krajoznawcza. TreÊci krajoznawcze w programowaniu imprez turystycznych. Trasy i szlaki turystyki krajoznawczej w Polsce. 3. Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne Przyrodnicze i przestrzenne czynniki warunkujàce rozwój turystyki i rekreacji. Planowanie przestrzenne zagospodarowania turystycznego i rekreacyjnego. Elementy zagospodarowania turystycznego i rekreacyjnego. Geograficzne strefy kraju i ich zagospodarowanie. Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne form obszarów chronionych. Zagospodarowanie turystyczne terenów miejskich i wiejskich. Urzàdzenia turystyczne i rekreacyjne. 4. Podstawy turystyki Podstawowe poj´cia i definicje. Kryteria klasyfikacji zjawisk turystycznych. Zarys dziejów turystyki. Potrzeby i motywy uprawiania turystyki. Uwarunkowania rozwoju turystyki. Charakterystyka podstawowych form ruchu turystycznego. Krajowy i zagraniczny ruch turystyczny. Struktura aktywnoÊci turystycznej ludnoÊci. Wp∏yw turystyki na cz∏owieka, Êrodowisko naturalne, spo∏eczno-kulturowe i gospodarcze. Organizacja turystyki w Polsce i na Êwiecie. 5. Teoria i metodyka rekreacji Podstawowe poj´cia. Funkcje spo∏eczno-wychowawcze rekreacji: „Sport dla wszystkich” w cyklu ˝ycia cz∏owieka. Klasyfikacja form rekreacji. Paradygmat zdrowia we wspó∏czesnej rekreacji fizycznej. Minimum aktywnoÊci ruchowej. Ârodowiska i grupy rekreacyjne. Bariery rekreacji. Planowanie i programowanie. MotorycznoÊç cz∏owieka w ontogenezie. Rekreacja osób niepe∏nosprawnych. Rekreacja a praca zawodowa. Metodyka çwiczeƒ rekreacyjnych dla osób w ró˝nym wieku. Trening zdrowotny. Fitness: programy, placówki. Imprezy sportowo-rekreacyjne. Organizacja rekreacji w Polsce i na Êwiecie. 7. Marketing us∏ug turystycznych i rekreacyjnych Produkt na rynku us∏ug turystycznych i rekreacyjnych — klasyfikacja, fazy ˝ycia produktu. Marketingowa strategia sprzeda˝y us∏ug turystycznych i rekreacyjnych. Strategia dystrybucji na rynku us∏ug turystycznych i rekreacyjnych. Ró˝nicowanie cen us∏ug turystycznych i rekreacyjnych jako przyk∏ad strategii marketingowej. Strategia promocji na rynku us∏ug turystycznych i rekreacyjnych — reklama, public relations, znak firmowy. 8. Informatyka w turystyce i rekreacji Âwiatowe systemy rezerwacyjne, ich zasi´g i zasady dzia∏ania. Nowe technologie wprowadzane do usprawnienia obs∏ugi ruchu turystycznego. Programy komputerowe przeznaczone do obs∏ugi bazy noclegowej, biur podró˝y i dla tour-operatorów. Programy informacyjne i systemy rezerwacji o zasi´gu ogólnopolskim i regionalnym. 9. Prawo w turystyce i rekreacji Podstawy i zasady stosowania prawa. Obowiàzki administracyjne zwiàzane z podró˝owaniem, z podejmowaniem dzia∏alnoÊci gospodarczej w turystyce i rekreacji oraz z zapewnieniem bezpieczeƒstwa uczestników turystyki i rekreacji. Podstawy prawa cywilnego i post´powania cywilnego. Umowy o Êwiadczenie us∏ug turystycznych i rekreacyjnych. OdpowiedzialnoÊç kontraktowa i deliktowa organizatorów turystyki i rekreacji. Przepisy dotyczàce bezpieczeƒstwa w turystyce i rekreacji. Ustawa o kulturze fizycznej. Ustawa o us∏ugach turystycznych. 10. Metody i techniki obs∏ugi ruchu turystycznego Formy obs∏ugi ruchu turystycznego. Poj´cie imprezy turystycznej i podstawowe zasady organizacji, aktywizacji i obs∏ugi imprez. Prowadzenie pertraktacji handlowych. Us∏ugi ubezpieczeniowe w turystyce — podstawowe dokumenty. Dokumenty podró˝y zagranicznych (w tym: paszporty, wizy, czeki podró˝nicze). Techniki programowania, kalkulacji i organizowania imprez turystycznych. Realizacja imprezy i kontrola jej przebiegu. 11. Zaj´cia praktyczne (çwiczenia terenowe i praktyki zawodowe) åwiczenia terenowe obejmujà zagadnienia poznawcze przewidziane w programach ró˝nych Dziennik Ustaw Nr 144 — 9731 — przedmiotów. Wynikiem zaj´ç jest opracowanie projektu przedstawiajàcego rozwiàzanie poznanych w praktyce problemów. Praktyka zawodowa obejmuje praktyk´ asystenckà dajàcà mo˝liwoÊç empirycznej weryfikacji wiedzy poznanej w czasie studiów oraz rozwijania pewnoÊci w dzia∏aniu. 12. Obozy, rekreacja ruchowa, turystyka kwalifikowana Celem tych zaj´ç praktycznych jest nabycie przez studentów kwalifikacji specjalistycznych w wybranych formach rekreacji lub turystyki, tak˝e b´dàcych alternatywà dla rekreacji i turystyki masowej. Poz. 1401 13. Usprawnienie ruchowe Podstawowym celem przedmiotu jest podniesienie poziomu sprawnoÊci i wydolnoÊci fizycznej studentów oraz wykszta∏cenie nawyków ruchowych przydatnych na ca∏e ˝ycie i w przysz∏ej pracy zawodowej. Udzia∏ w zaj´ciach z zakresu najpopularniejszych dyscyplin sportowych w szczególnoÊci: gimnastyki, zespo∏owych gier sportowych, atletyki terenowej, p∏ywania. VII. ZALECENIA Przedmioty obj´te standardami nauczania mogà byç realizowane oddzielnie lub ∏àczone w szersze bloki tematyczne. STUDIA ZAWODOWE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia zawodowe na kierunku turystyka i rekreacja trwajà co najmniej 3 lata 6 (semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 2 200, w tym 1 200 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. II. SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent studiów zawodowych na kierunku turystyka i rekreacja otrzymuje tytu∏ zawodowy licencjata. Powinien dysponowaç wiedzà przyrodniczà, spo∏ecznà, ekonomicznà i organizacyjno-prawnà oraz umiej´tnoÊciami praktycznymi umo˝liwiajàcymi dzia∏alnoÊç zawodowà w sferze turystyki i rekreacji. Absolwent kierunku turystyka i rekreacja mo˝e podjàç prac´ w biurach podró˝y, hotelach, oÊrodkach wypoczynkowych, sportowych i rekreacyjnych, a tak˝e w administracji i organizacjach spo∏ecznych na stanowiskach kierowniczych i wykonawczych zwiàzanych z turystykà i rekreacjà. III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 225 1. Historia kultury i sztuki 45 2. Ekonomia 45 3. Organizacja i zarzàdzanie 30 4. Psychologia 30 5. Fizjologia cz∏owieka 45 6. Ekologia 30 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 525 1. Geografia turystyczna 45 2. Prawo w turystyce i rekreacji 45 3. Ekonomika turystyki i rekreacji 30 4. Marketing us∏ug turystycznych i rekreacyjnych 30 5. Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne 30 6. Podstawy turystyki 30 A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 150 7. Teoria i metodyka rekreacji 30 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 225 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 525 8. Metody i techniki obs∏ugi ruchu turystycznego 45 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE 9. Rekreacja ruchowa i usprawnienie fizyczne 120 300 10. Obozy i turystyka kwalifikowana 120 Razem: 1 200 D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE IV. PRAKTYKI Praktyka zawodowa minimum 15 tygodni. Zale˝nie od wybranej specjalnoÊci V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE 300 VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 150 1. J´zyk obcy 120 2. Podstawy informatyki 30 1. J´zyk obcy Czynne opanowanie co najmniej jednego j´zyka obcego w mowie i w piÊmie. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9732 — 2. Podstawy informatyki Wprowadzenie do informatyki: budowa komputera, system informacyjny, zarzàdzanie danymi dyskowymi. Edytor tekstu (pisanie, edycja, formatowanie i drukowanie tekstu). Arkusz kalkulacyjny (wprowadzanie, edycja i formatowanie danych, stosowanie funkcji i sporzàdzanie wykresów). Sieci komputerowe (organizacja i zasady korzystania z Internetu). B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Historia kultury i sztuki Wp∏yw kultury staro˝ytnej na kultur´ i sztuk´ wieków póêniejszych. Cechy charakterystyczne dla europejskich stylów architektonicznych poszczególnych epok. Analiza najwybitniejszych dzie∏ sztuki z zakresu malarstwa, rzeêby i architektury. Miejsce i rola dzie∏a sztuki i kultury w turystyce. 2. Ekonomia Podstawowe problemy ekonomii. Potrzeby a dzia∏alnoÊç gospodarcza. RacjonalnoÊç gospodarowania. Teoria rynku. Gospodarka i mechanizm rynkowy. Elementy rynku: popyt, poda˝, cena. WartoÊç i cena. Funkcje i rodzaje pieniàdza. Przedsi´biorstwo na rynku. Konkurencja, dochód narodowy, produkt narodowy. Handel mi´dzynarodowy. Bilans p∏atniczy i handlowy. Kurs walut. C∏a. Kontyngenty. Procesy integracyjne w gospodarce Êwiatowej. 3. Organizacja i zarzàdzanie Przedmiot i kierunki rozwoju organizacji i zarzàdzania. Cele, rodzaje i funkcje struktur systemowo-organizacyjnych. Formalne i nieformalne struktury organizacyjne. Zarzàdzanie i jego funkcje. Techniki zarzàdzania. Podejmowanie decyzji kierowniczych. Zarzàdzanie personelem. Wspó∏czesny mened˝er i warunki jego sukcesu. Organizacja pracy w∏asnej mened˝era. Organizacja i zarzàdzanie w turystyce i rekreacji. 4. Psychologia Cele i zadania psychologii. Procesy poznawcze. Zachowanie si´ cz∏owieka i jego determinanty. Charakterystyka potrzeb ludzkich. Motywacja w turystyce i rekreacji. Emocje i ich êród∏a. Postawy i ich komponenty. Wspó∏czesne koncepcje osobowoÊci. Zainteresowania. Cz∏owiek w sytuacji trudnej. Stres. Poznawanie i ocenianie ludzi. Komunikowanie si´ ludzi. Negocjacje. Psychoprofilaktyczne wartoÊci turystyki i rekreacji. 5. Fizjologia cz∏owieka Rola oÊrodkowego uk∏adu nerwowego w regulacji czynnoÊci poszczególnych narzàdów organizmu. Budowa i funkcja mi´Êni. Krew, jej sk∏ad, w∏aÊciwoÊci i rola. CzynnoÊç uk∏adu krà˝enia. Budowa i czynnoÊç uk∏adu oddechowego. Klasyfikacja wysi∏ków fizycznych. Procesy energetyczne i zmiany fizjologiczne podczas wysi∏ków fi- Poz. 1401 zycznych. Reakcje na wysi∏ek fizyczny osób w ró˝nym wieku. Zm´czenie — rodzaje, lokalizacja i objawy. Wypoczynek, sposoby jego aktywacji. Przystosowanie ustroju do zmieniajàcych si´ warunków Êrodowiska. 6. Ekologia Elementy Êrodowiska i czynniki ekologiczne. Prawa i zasady ekologiczne dotyczàce organizacji ˝ycia. Struktura ekosystemów i wspó∏zale˝noÊci wyst´pujàce w ich obr´bie. Biosfera jako Êrodowisko ˝ycia. Zasoby biotyczne Ziemi. Cz∏owiek — przyroda: sprz´˝enia zwrotne. Ekorozwój. C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 1. Geografia turystyczna Podstawowe metody oceny atrakcyjnoÊci Êrodowiska przyrodniczego dla turystyki. AtrakcyjnoÊç turystyczna krajobrazu naturalnego i kulturowego Polski. Regiony turystyczne Polski. Szlaki turystyczne Polski. Regiony turystyczne Europy. Szlaki turystyki mi´dzynarodowej w Europie. AtrakcyjnoÊç turystyczna wybranych krajów pozaeuropejskich. 2. Prawo w turystyce i rekreacji Podstawy i zasady stosowania prawa. Obowiàzki administracyjne zwiàzane z podró˝owaniem, z podejmowaniem dzia∏alnoÊci gospodarczej w turystyce i rekreacji oraz zapewnieniem bezpieczeƒstwa uczestników turystyki i rekreacji. Podstawy prawa cywilnego i post´powania cywilnego. Umowy o Êwiadczenie us∏ug turystycznych i rekreacyjnych. OdpowiedzialnoÊç kontraktowa i deliktowa organizatorów turystyki i rekreacji. Przepisy dotyczàce bezpieczeƒstwa w turystyce i rekreacji. Ustawa o kulturze fizycznej. Ustawa o us∏ugach turystycznych. 3. Ekonomika turystyki i rekreacji Turystyka i rekreacja w gospodarce narodowej i regionalnej. Turystyka i rekreacja a sfera konsumpcji. Rynek turystyczny i jego elementy. Polityka turystyczna. Efekt mno˝nikowy w turystyce i rekreacji. Mi´dzynarodowa wymiana w turystyce. Przedsi´biorstwo turystyczne i rekreacyjne jako kategoria rynkowa. 4. Marketing us∏ug turystycznych i rekreacyjnych Produkt na rynku us∏ug turystycznych i rekreacyjnych: fazy ˝ycia produktu. Marketingowa strategia sprzeda˝y us∏ug. Strategia dystrybucji na rynku us∏ug turystycznych i rekreacyjnych. Ró˝nicowanie cen us∏ug turystycznych i rekreacyjnych. Strategia promocji na rynku us∏ug turystycznych i rekreacyjnych: reklama, public relations, znak firmowy. 5. Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne Przyrodnicze i przestrzenne czynniki warunkujàce rozwój turystyki i rekreacji. Planowanie prze- Dziennik Ustaw Nr 144 — 9733 — strzenne zagospodarowania turystycznego i rekreacyjnego. Elementy zagospodarowania turystycznego i rekreacyjnego. Geograficzne strefy kraju i ich zagospodarowanie. Zagospodarowanie turystyczne obszarów chronionych, terenów miejskich i wiejskich. Urzàdzenia turystyczne i rekreacyjne. 6. Podstawy turystyki Podstawowe poj´cia i definicje. Klasyfikacja zjawisk turystycznych. Zarys dziejów turystyki. Uwarunkowania rozwoju turystyki. Charakterystyka podstawowych form ruchu turystycznego. Krajowy i zagraniczny ruch turystyczny. Struktura aktywnoÊci turystycznej ludnoÊci. Wp∏yw turystyki na cz∏owieka, Êrodowisko naturalne, spo∏eczno-kulturowe i gospodarcze. Organizacja turystyki w Polsce i na Êwiecie. 7. Teoria i metodyka rekreacji Podstawowe poj´cia z zakresu rekreacji. Istota rekreacji fizycznej, jej funkcje i znaczenie w ˝yciu cz∏owieka. Rola rekreacji w promocji zdrowia. Ogniwa procesu rekreacji: programowanie, realizacja, ocena efektów. Metody, formy i Êrodki stosowane w rekreacji. Metodyka çwiczeƒ rekreacyjnych dla osób w ró˝nym wieku. Trening zdrowotny — obcià˝enia wysi∏kowe w treningu zdrowotno–rekreacyjnym. Imprezy sportowo-rekreacyjne. Wychowanie i kszta∏cenie do rekreacji. Ârodowiska i grupy rekreacyjne. Organizacja rekreacji w Polsce i wybranych krajach. 8. Metody i techniki obs∏ugi ruchu turystycznego Formy obs∏ugi ruchu turystycznego. Pojecie imprezy turystycznej — podstawowe zasady organizacji, aktywizacji i obs∏ugi imprez. Prowadzenie pertraktacji handlowych. Dokumenty podró- Poz. 1401 ˝y zagranicznych (paszporty, wizy, czeki podró˝ne). Us∏ugi ubezpieczeniowe w turystyce — podstawowe dokumenty. Techniki programowania, kalkulacji i organizowania imprez turystycznych. Realizacja imprezy i kontrola jej przebiegu. 9. Rekreacja ruchowa i usprawnienie fizyczne Celem przedmiotu jest podniesienie poziomu sprawnoÊci i wydolnoÊci fizycznej studentów oraz zapoznanie ich z podstawowymi formami rekreacji ruchowej (gier, zabaw i sportów rekreacyjnych). 10. Obozy i turystyka kwalifikowana Przedmiot realizowany poza terenem uczelni ma umo˝liwiç studentom uczestnictwo w ró˝nych formach turystyki kwalifikowanej. D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOÂCIOWE List´ przedmiotów specjalizacyjnych i specjalnoÊciowych oraz treÊci programowe tych przedmiotów okreÊlajà jednostki prowadzàce kierunek studiów, uwzgl´dniajàc specyfik´ realizowanych w ramach kierunku studiów specjalnoÊci zawodowych (takich jak: hotelarstwo i gastronomia, obs∏uga ruchu turystycznego, pedagogika czasu wolnego). VII. ZALECENIA Przez przedmioty specjalizacyjne nale˝y rozumieç przedmioty przygotowujàce do wykonywania zawodu — w szczególnoÊci do uzyskania uprawnieƒ zawodowych, przez przedmioty specjalnoÊciowe — przedmioty pog∏´biajàce wykszta∏cenie kierunkowe w okreÊlonych zakresach wiedzy. Za∏àcznik nr 7 STANDARDY NAUCZANIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: WYCHOWANIE FIZYCZNE STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku wychowanie fizyczne trwajà co najmniej 4 lata (8 semestrów). ¸àczna liczba godzin zaj´ç wynosi oko∏o 3 300, w tym 1 110 godzin okreÊlonych w standardach nauczania. II. SYLWETKA ABSOLWENTA Dzi´ki uzyskanemu na studiach wykszta∏ceniu z zakresu nauk przyrodniczych i spo∏ecznych oraz opanowaniu umiej´tnoÊci nauczania ruchu i usprawniania cia∏a absolwent powinien posiadaç kwalifikacje umo˝liwiajàce kompetentne oddzia∏ywanie Êrodkami fizycz- nymi na organizm i Êrodkami spo∏ecznymi na osobowoÊç w celu zaspokojenia doraênych potrzeb wychowanków w zakresie somatyczno-motorycznego rozwoju oraz przygotowania ich do dba∏oÊci o zdrowie, sprawnoÊç i budow´ w∏asnego cia∏a po zakoƒczeniu edukacji. Wymaga to, poza gruntownà znajomoÊcià metod diagnozy i prognozy rozwoju fizycznego i psychicznego, umiej´tnoÊci programowania Êrodków kszta∏cenia i wychowania fizycznego oraz kultury i wra˝liwoÊci pedagogicznej, gwarantujàcych efektywnà realizacj´ zaj´ç lekcyjnych i pozaszkolnych w zakresie wychowania fizycznego, sportu, rekreacji i turystyki m∏odzie˝y szkolnej. Dziennik Ustaw Nr 144 — 9734 — Poz. 1401 Miejscem zatrudnienia absolwentów mogà byç szko∏y podstawowe, gimnazja i szko∏y ponadgimnazjalne lub ponadpodstawowe, szko∏y wy˝sze, placówki oÊwiatowo-wychowawcze, kluby sportowe oraz organizacje spo∏eczne kultury fizycznej i turystyki. 7. Teoria i metodyka sportów indywidualnych 160 8. Teoria i metodyka sportów zespo∏owych 110 9. Muzyka, rytm, taniec 20 III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE 10. Zabawy i gry ruchowe 20 20 A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 190 11. åwiczenia korekcyjne z elementami rehabilitacji B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 360 VI. TREÂCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 560 A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO Razem: 1 110 IV. PRAKTYKI Praktyka pedagogiczna minimum 150 godzin. Dwa obozy (letni i zimowy) trwajàce ∏àcznie nie mniej ni˝ 20 dni. V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIÑ˚ENIA GODZINOWE A. PRZEDMIOTY KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO 190 1. Filozofia 30 2. J´zyk obcy 120 3. Metodologia badaƒ naukowych 20 4. Informatyka 20 B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 360 1. Anatomia 45 2. Biologia 20 3. Fizjologia cz∏owieka 40 4. Biochemia 20 5. Antropologia 20 6. Antropomotoryka 30 7. Biomechanika 25 8. Pedagogika 60 9. Psychologia 50 10. Socjologia 30 11. Historia kultury fizycznej 20 C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 560 1. Teoria wychowania fizycznego 45 2. Teoria sportu 45 3. Teoria rekreacji i turystyki 30 4. Wychowanie zdrowotne i ochrona Êrodowiska 30 5. Medycyna sportowa 20 6. Metodyka wychowania fizycznego 60 1. Filozofia Filozofia w europejskim kr´gu kulturowym — powstanie i rozwój. Sokratyczna i Platoƒska wizja cz∏owieka. Arystoteles — cz∏owiek jako substancja. Hedonizm Arystypa z Cyreny i epikureizm. Augustyn Aureliusz i Êw. Tomasz z Akwinu wobec cz∏owieka i jego cia∏a. Kartezjusz — dualizm duszy i cia∏a. OÊwieceniowe teorie cz∏owieka: Hume, Holbach, Rousseau, Kant. Heglizm: miejsce cz∏owieka w historii i Êwiecie. Marks — cz∏owiek jako istota spo∏eczna. Bergson o zwiàzkach duszy i cia∏a. Heidegger — cz∏owiek jako pasterz chroniàcy prawd´ bycia. Sartre — jednostka ludzka twórcà wartoÊci i sensu istnienia. 2. J´zyk obcy Czynne opanowanie jednego j´zyka w mowie i w piÊmie. 3. Metodologia badaƒ naukowych Metodologia nauki. Poj´cie nauki. Aparatura poj´ciowa badaƒ naukowych. Metody badaƒ pedagogicznych stosowane w naukach o kulturze fizycznej. Techniki badaƒ pedagogicznych w naukach o kulturze fizycznej. Pomiar w naukach o kulturze fizycznej. Narz´dzia badawcze. Etapy badaƒ naukowych. Warunki poprawnoÊci badaƒ naukowych. 4. Informatyka Wprowadzenie do informatyki, budowa komputera, system operacyjny. Opanowanie podstawowych umiej´tnoÊci korzystania z wybranego edytora tekstów oraz jednego z aktualnie stosowanych programów statystycznych (tworzenie plików z danymi, wykonywanie obliczeƒ statystycznych). B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1. Anatomia Tematyka obejmuje wiadomoÊci z prawid∏owej budowy cz∏owieka, w której wydzielono 4 uk∏ady: uk∏ad kostny (wymagana jest znajomoÊç budowy poszczególnych koÊci, po∏àczeƒ sta∏ych wyst´pujàcych mi´dzy nimi oraz znajomoÊç budowy i ruchomoÊci stawów), uk∏ad mi´Êniowy (obejmuje wiedz´ o po∏o˝eniu mi´Êni w grupach topograficznych i czynnoÊciowych, znajomoÊç Dziennik Ustaw Nr 144 — 9735 — przyczepów i rodzajów wykonywanych przy ich udziale ruchów), uk∏ady trzewne (wiadomoÊci dotyczà budowy i podstawowych funkcji poszczególnych narzàdów wchodzàcych w sk∏ad systemów: pokarmowego, oddechowego, naczyniowego, dokrewnego i moczowo-p∏ciowego oraz ich wspó∏dzia∏ania), uk∏ad nerwowy (wymagana