📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 1 października 2013 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości -
Regulamin urzędowania sądów powszechnych
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin
urzędowania sądów powszechnych
Dział I - Przepisy wstępne
Dział II - Organizacja sądów
Rozdział 1 - Nazwy sądów
Rozdział 2 - Urządzenia zewnętrzne i wewnętrzne sądu
Rozdział 3 - Pieczęcie urzędowe. Znaki opłaty sądowej
Rozdział 4 - Wewnętrzna struktura organizacyjna sądów
Rozdział 5 - Czynności prezesa oraz dyrektora sądu
Rozdział 6 - Czynności związane z tworzeniem i znoszeniem sądów lub zmianą obszaru właściwości
Rozdział 7 - Czas urzędowania, urlopy
Dział III - Czynności sądów apelacyjnych, okręgowych i rejonowych
Rozdział 1 - Przepisy wspólne dla wszystkich rodzajów spraw
Rozdział 2 - Czynności przewodniczącego wydziału, przewodniczącego posiedzenia, sędziów i kierownika
zespołu kuratorskiej służby sądowej
Rozdział 3 - Przygotowanie posiedzenia
Rozdział 4 - Doręczenia
Rozdział 5 - Inne czynności w postępowaniu sądowym
Rozdział 6 - Przebieg i porządek posiedzenia
Rozdział 7 - Orzeczenia
Rozdział 8 - Udostępnianie akt sądowych i dokumentów z akt, przesyłanie akt
Rozdział 9 - Pomoc sądowa
Rozdział 10
Dział IV - Czynności w sprawach cywilnych, gospodarczych, wieczystoksięgowych, rodzinnych i nieletnich,
pracy i ubezpieczeń społecznych oraz w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym
Rozdział 1 - Przepisy wspólne
Rozdział 2 - Posiedzenia
Rozdział 3 - Sprawy z zakresu prawa rzeczowego
Rozdział 4 - Sprawy z zakresu prawa spadkowego
Rozdział 5 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w wydziałach gospodarczych
Rozdział 6 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w wydziałach pracy oraz wydziałach pracy
i ubezpieczeń społecznych
Rozdział 7 - Przepisy szczególne w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym
Rozdział 8 - Przepisy szczególne w sprawach wieczystoksięgowych
Rozdział 9 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w wydziałach rodzinnych i nieletnich
Rozdział 10 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym
Dział V - Czynności w sprawach karnych o przestępstwa i wykroczenia
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Zawiadomienia, wezwania, doręczenia
Rozdział 3 - Stosowanie środków zapobiegawczych i postępowanie z osobami pozbawionymi wolności
Rozdział 4 - Postępowanie w sprawach europejskiego nakazu aresztowania i poszukiwań międzynarodowych
Rozdział 4a - Dostęp do danych Systemu Informacyjnego Schengen
Rozdział 4b - Współpraca sądów z krajowymi punktami kontaktowymi Europejskiej Sieci Sądowej i przedstawicielem
krajowym w Eurojuście
Rozdział 5 - Czynności w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu przyspieszonym
Rozdział 6 - Czynności w sprawach o wykroczenia
Rozdział 7 - Dowody rzeczowe
Rozdział 8 - Wykonywanie orzeczeń sądowych
Dział VI - Przepisy końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania
sądów powszechnych
(Dz. U. Nr 38, poz. 249), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 r. zmieniającym rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. Nr 224, poz. 1806);
2)
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 marca 2010 r. zmieniającym rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. Nr 40, poz. 232);
3)
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 stycznia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 48);
4)
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 września 2012 r. zmieniającym rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 1070);
5)
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 1542);
6)
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 lipca 2013 r. zmieniającym rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 870);
7)
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 lipca 2013 r. zmieniającym rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 895).
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje:
1)
§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 r. zmieniającego
rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. Nr 224, poz. 1806), który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.
”
;
2)
§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 marca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie
- Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. Nr 40, poz. 232), który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
3)
§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 stycznia 2012 r. zmieniającego
rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 48), który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
4)
§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 września 2012 r. zmieniającego
rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 1070), który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 r.
”
;
5)
§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2012 r. zmieniającego
rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 1542), który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
6)
§ 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 lipca 2013 r. zmieniającego
rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 870), które stanowią:
„
§ 2.
Przepis § 1291 rozporządzenia, o którym mowa w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem
stosuje się do orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych po dniu 6 lipca 2013 r.
oraz do ugód sądowych zawartych w postępowaniach wszczętych po tym dniu.
§ 3.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
7)
§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 lipca 2013 r. zmieniającego
rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 895), który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik
-
Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin
urzędowania sądów powszechnych
Na podstawie art. 41 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. z 2013 r. poz. 427, z późn. zm.1)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r.
poz. 662, 1165, 1247, 1433 i 1623 oraz z 2014 r. poz. 31.) zarządza się, co następuje:
Dział I
Przepisy wstępne
§ 1.
Rozporządzenie określa wewnętrzną organizację, porządek i czas urzędowania sądów powszechnych,
zwanych dalej „sądami”, porządek czynności podejmowanych w sądach, wykonywania zadań
przez sędziów pełniących funkcje kierownicze, tok czynności administracyjnych w sprawach
należących do właściwości sądów oraz szczegółowe warunki udostępniania pomieszczeń
dla uczestników postępowania, świadków i innych osób przebywających w sądach.
Dział II
Organizacja sądów
Rozdział 1
Nazwy sądów
§ 2.
1.
Nazwę sądu apelacyjnego, okręgowego i rejonowego ustala się zgodnie z nazwą miejscowości
stanowiącej jego siedzibę.
2.
Jeżeli dwa lub więcej sądów rejonowych ma tę samą siedzibę, nazwy sądów dla poszczególnych
dzielnic uzupełnia się przez wskazanie zakresu ich właściwości terytorialnej.
3.
Nazwę sądu funkcjonującego w tymczasowej siedzibie uzupełnia się przez dodanie wyrazów:
„z tymczasową siedzibą w...”.
§ 3.
1.
Ośrodki zamiejscowe sądów okręgowych oraz wydziały zamiejscowe sądów okręgowych i
sądów rejonowych używają nazwy sądu z dodaniem odpowiednio wyrazów: „Ośrodek Zamiejscowy
w...”; „Wydział Zamiejscowy w...”
2.
Działające w sądach rejonowych, jako wydziały lub wydziały zamiejscowe, sądy grodzkie
używają nazwy sądu z dodaniem wyrazów „Sąd Grodzki w...”
§ 4.
Nazwy sądów, ustalone w sposób określony w § 2 i 3, używane są w pieczęciach urzędowych,
w orzeczeniach i dokumentach wydawanych przez sąd oraz umieszczane na aktach spraw
rozpatrywanych w danym sądzie i na pismach wychodzących z sądu.
§ 5.
W orzeczeniach, na aktach spraw sądowych oraz na pismach wychodzących z poszczególnych
wydziałów sądu, oprócz sygnatury akt i nazwy sądu, podaje się również nazwę wydziału.
Rozdział 2
Urządzenia zewnętrzne i wewnętrzne sądu
§ 6.
1.
Na zewnątrz budynku, w którym mieści się sąd, umieszcza się w widocznym miejscu tablicę
z nazwą sądu oraz godłem państwowym. Na tablicy nie wskazuje się siedziby sądu.
2.
Jeżeli w budynku mieści się więcej niż jeden sąd, każdemu z sądów powinna odpowiadać
odrębna tablica z napisem określonym w ust. 1.
3.
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do wydziałów rodzinnych i nieletnich (sądów rodzinnych),
wydziałów pracy (sądów pracy), wydziałów ubezpieczeń społecznych (sądów ubezpieczeń
społecznych), wydziałów gospodarczych (sądów gospodarczych) oraz sądów grodzkich (wydziałów
grodzkich).
§ 7.
Na budynkach, w których mieszczą się tymczasowe siedziby oraz ośrodki i wydziały zamiejscowe
sądów, napis na zewnątrz gmachu sądowego powinien wskazywać stałą siedzibę sądu oraz
jego siedzibę tymczasową lub odpowiednio - siedzibę ośrodka lub wydziału zamiejscowego.
§ 8.
1.
Wewnątrz budynku, przy wejściu do pomieszczeń sądowych, umieszcza się tablicę informacyjną,
wskazującą pełne nazwy wydziałów i innych komórek organizacyjnych sądu oraz oznaczenia
numerów pomieszczeń, w których mieści się każda z tych komórek.
2.
Na tablicy informacyjnej podaje się godziny przyjęć interesantów.
3.
Treść tablic informacyjnych w sądach rejonowych powinna zawierać ponadto informacje
o komorniku (komornikach) przy danym sądzie, ze wskazaniem jego siedziby, terytorialnego
zakresu działania i godzin przyjmowania interesantów. W sądach, przy których działa
więcej niż pięciu komorników, informacje te są udostępniane w oddziale administracyjnym
sądu, o czym zamieszcza się wskazówkę na tablicy informacyjnej.
§ 9.
Wewnątrz budynku, w widocznym i ogólnie dostępnym miejscu, umieszcza się tablicę ogłoszeń.
§ 10.
1.
W sali rozpraw część przeznaczona dla publiczności powinna być oddzielona od części,
w której znajduje się stół sędziowski oraz miejsca dla osób uczestniczących w rozprawie.
2.
Obok sali rozpraw wydziela się pomieszczenie przeznaczone na pokój narad.
3.
W każdym sądzie, przy salach rozpraw, wydziela się pomieszczenie dla świadków oraz
odrębne, odpowiednio zabezpieczone pomieszczenie dla doprowadzonych do sądu osób pozbawionych
wolności, a w miarę możliwości również pomieszczenie dla pokrzywdzonych.
Rozdział 3
Pieczęcie urzędowe. Znaki opłaty sądowej
§ 11.
1.
Sądy i prezesi sądów używają pieczęci urzędowych z nazwą sądu i wizerunkiem orła określonym
w ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej
oraz o pieczęciach państwowych
(Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r.
Nr 220, poz. 1600, z 2009 r. Nr 168, poz. 1323, z 2010 r. Nr 18, poz. 96 oraz z 2012 r.
poz. 490.).
2.
Poszczególne wydziały sądu mogą używać osobnych egzemplarzy pieczęci. Pieczęcie urzędowe
o jednakowej treści są oznaczone numerami rozpoznawczymi umieszczonymi w otoku pieczęci.
3.
Kontrolę wydanych pieczęci prowadzi prezes sądu.
4.
Za przechowywanie i używanie pieczęci wydanych do użytku wydziałów odpowiadają kierownicy
sekretariatów tych wydziałów.
§ 12.
1.
Wykonywanie czynności związanych ze zlecaniem druku i dystrybucją znaków opłaty sądowej
dla wszystkich sądów Minister Sprawiedliwości powierza jednemu sądowi.
2.
Inne zadania z zakresu gospodarki znakami opłaty sądowej wykonują sądy.
Rozdział 4
Wewnętrzna struktura organizacyjna sądów
§ 13.
1.
Liczba wydziałów w sądzie jest uzależniona od liczby i rodzaju spraw należących do
właściwości sądu oraz limitu etatów sędziów i asesorów sądowych, zwanego dalej „limitem
etatów sędziowskich”, i liczby referendarzy sądowych. W sądzie okręgowym o znacznym
obszarze właściwości mogą być utworzone odrębne wydziały dla rozpoznawania spraw w
pierwszej i drugiej instancji w pionie cywilnym, karnym, pracy oraz ubezpieczeń społecznych,
a w sądzie rejonowym dodatkowe wydziały cywilne, karne, rodzinne i nieletnich, pracy
i ubezpieczeń społecznych, gospodarcze, ksiąg wieczystych oraz jako wydziały - sądy
grodzkie.
2.
Liczba sędziów lub referendarzy sądowych tworzonego wydziału nie powinna być mniejsza
niż 5 sędziów lub referendarzy sądowych, łącznie z przewodniczącym.
§ 14.
13)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
18 lipca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
(Dz. U. poz. 895), które weszło w życie z dniem 15 sierpnia 2013 r..
W sądzie apelacyjnym do wykonywania czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego
nad działalnością administracyjną sądów tworzy się wydział wizytacji.
2.
Obowiązki przewodniczącego wydziału wizytacji może pełnić prezes lub wiceprezes sądu.
§ 15.
14)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
W sądzie okręgowym do wykonywania czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego
nad działalnością administracyjną sądów może być utworzony wydział wizytacji lub referat
do spraw wizytacji.
2.
Obowiązki przewodniczącego wydziału wizytacji lub kierownika referatu do spraw wizytacji
pełni prezes lub wiceprezes sądu.
§ 16.
1.
Poszczególne wydziały sądu oznacza się kolejnymi liczbami rzymskimi.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do zespołów kuratorskiej służby sądowej.
§ 17.
W zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości o utworzeniu w sądzie apelacyjnym, okręgowym
lub rejonowym innego wydziału niż wymienione w art. 12, 16 i 18 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, zwanej dalej „ustawą”, określa się jego nazwę i zakres spraw przekazanych temu wydziałowi.
§ 18.
1.
Jeżeli liczba spraw określonego rodzaju jest znaczna i ulega systematycznemu wzrostowi,
a ponadto istnieją odpowiednie warunki kadrowe i lokalowe, w ramach wydziałów mogą
być tworzone sekcje.
2.
Do pełnienia obowiązków kierownika sekcji prezes sądu wyznacza jednego z sędziów orzekających
w wydziale.
3.
W ramach sekretariatu wydziału może zostać wyodrębniona sekcja dla wykonywania czynności
w określonych rodzajach spraw, jeżeli liczba sędziów orzekających w wydziale nie uzasadnia
wydzielenia sekcji, a warunki organizacyjne za tym przemawiają.
4.
Sekcje, o których mowa w ust. 1 i 3, tworzy w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości
prezes sądu apelacyjnego, przy czym w wydziałach sądu okręgowego i sądów rejonowych
z obszaru właściwości sądu okręgowego - na uzasadniony wniosek prezesa sądu okręgowego.
§ 19.
1.
W sądach apelacyjnych i okręgowych prezesi tych sądów nie pełnią funkcji przewodniczącego
wydziału, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w § 14 ust. 2 i § 15 ust. 2.
2.
Wiceprezesi sądów apelacyjnych mogą pełnić funkcję przewodniczącego wydziału.
3.
Wiceprezesi sądów okręgowych mogą pełnić funkcję przewodniczącego wydziału, a w sądach
o limicie etatów sędziowskich do 50 pełnią funkcję przewodniczącego wydziału.
4.
Prezesi sądów rejonowych mogą pełnić funkcję przewodniczącego wydziału, a w sądach
o limicie etatów sędziowskich do 15 pełnią funkcję przewodniczącego wydziału.
5.
Wiceprezesi sądów rejonowych mogą pełnić funkcję przewodniczącego wydziału, a w sądach
o limicie etatów sędziowskich do 35 pełnią funkcję przewodniczącego wydziału.
§ 20.
1.
Każdy wydział w sądzie posiada sekretariat.
2.
Sekretariatem wydziału kieruje kierownik sekretariatu.
§ 21.
(uchylony).5)Przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.
§ 22.
1.
W sądzie apelacyjnym tworzy się oddziały: administracyjny, kadr, finansowy oraz gospodarczy.
26)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 19 września 2012 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów
powszechnych (Dz. U. poz. 1070), które weszło w życie z dniem 1 października 2012 r..
Prezes sądu apelacyjnego tworzy oddział informatyczny albo - w ramach oddziału administracyjnego
- sekcję informatyczną.
37)Dodany przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 6..
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z prezesami sądów apelacyjnych może powierzyć
oddziałowi informatycznemu sądu apelacyjnego wykonywanie czynności związanych z projektowaniem,
wdrażaniem i utrzymywaniem systemów informatycznych obsługujących sądy powszechne.
§ 23.
1.
W sądzie okręgowym tworzy się oddziały: administracyjny, kadr, finansowy, gospodarczy
oraz informatyczny.
2.
W sądzie okręgowym o limicie etatów sędziowskich poniżej 40 oddziały: administracyjny,
kadr i informatyczny łączy się w oddział administracyjny, a oddziały finansowy i gospodarczy
- w oddział finansowy.
§ 248)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 6..
1.
W sądach apelacyjnych i okręgowych w ramach oddziału administracyjnego albo wydziału
wizytacji mogą być tworzone zespoły do spraw analiz i organizacji pracy.
2.
W sądach apelacyjnych i okręgowych może być utworzony samodzielny oddział do spraw
analiz i organizacji pracy, jeśli jest to uzasadnione potrzebami sądu.
§ 25.
1.
W sądzie rejonowym o limicie etatów sędziowskich powyżej 31 tworzy się oddziały: administracyjny,
kadr, finansowy oraz gospodarczy.
2.
W sądzie rejonowym o limicie etatów sędziowskich powyżej 50 tworzy się ponadto oddział
informatyczny.
39)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
W sądzie rejonowym o limicie etatów sędziowskich od 15 do 30 oddziały administracyjny
i kadr łączy się w oddział administracyjny, a oddziały finansowy i gospodarczy - w
oddział finansowy.
49)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
W sądzie rejonowym o limicie etatów sędziowskich do 14 tworzy się tylko oddział administracyjno-finansowy.
59)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
W sądzie rejonowym o limicie etatów sędziowskich do 50, w zależności od rozmiaru zadań,
prezes sądu okręgowego w uzgodnieniu z Ministrem Sprawiedliwości może utworzyć oddział
informatyczny lub w ramach oddziału administracyjnego lub administracyjno-finansowego
- sekcję informatyczną.
§ 2610)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
1.
Oddział administracyjny podlega:
1)
prezesowi sądu w zakresie zapewnienia właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu,
a w sądach, w których nie utworzono oddziału kadr - także w zakresie zwierzchnictwa
służbowego nad sędziami, referendarzami sądowymi, asystentami sędziów i kuratorami
sądowymi oraz w zakresie innych spraw niezastrzeżonych do wyłącznej kompetencji dyrektora
sądu;
2)
dyrektorowi sądu w zakresie zapewnienia odpowiednich warunków techniczno-organizacyjnych
oraz majątkowych, a w sądach, w których nie utworzono oddziału kadr - także w zakresie
zwierzchnictwa służbowego nad pracownikami sądu.
2.
Oddział kadr podlega:
1)
prezesowi sądu w zakresie zwierzchnictwa służbowego nad sędziami, referendarzami sądowymi,
asystentami sędziów oraz kuratorami sądowymi;
2)
dyrektorowi sądu w pozostałym zakresie.
3.
Oddziały: finansowy, gospodarczy i informatyczny podlegają dyrektorowi sądu. W przypadku,
o którym mowa w § 25 ust. 4, stosuje się ust. 1.
§ 27.
(uchylony).11)Przez § 1 pkt 6 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.
§ 28.
W sądzie, ze szczególnych względów, uzasadnionych potrzebami sądu, mogą być tworzone
oddziały lub sekcje inne niż wymienione w § 22, 23, 25 i 27.
§ 29.
1.
W sądach apelacyjnych i okręgowych do przeprowadzania audytu wewnętrznego zatrudnia
się audytorów wewnętrznych, wykonujących zadania określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
(Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.12)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1420,
z 2006 r. Nr 45, poz. 319, Nr 104, poz. 708, Nr 170, poz. 1217 i 1218, Nr 187, poz.
1381 i Nr 249, poz. 1832, z 2007 r. Nr 82, poz. 560, Nr 88, poz. 587, Nr 115, poz.
791 i Nr 140, poz. 984, z 2008 r. Nr 180, poz. 1112, Nr 209, poz. 1317, Nr 216, poz.
1370 i Nr 227, poz. 1505 oraz z 2009 r. Nr 19, poz. 100, Nr 62, poz. 504, Nr 72, poz.
619, Nr 79, poz. 666 i Nr 161, poz. 1277.13)Obecnie: ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r.
poz. 885, 938 i 1646) stosownie do art. 118 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
- Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241),
która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.), zwanej dalej „ustawą o finansach publicznych”.
2.
Audytor wewnętrzny podlega bezpośrednio dyrektorowi sądu, który zapewnia mu organizacyjną
odrębność oraz warunki do wykonywania zadań.
3.
Szczegółowe zadania audytorów wewnętrznych określają przepisy o finansach publicznych.
§ 30.
1.
Zadania związane ze współpracą sądu ze środkami masowego przekazu wykonuje prezes
lub wiceprezes sądu.
2.
W sądzie apelacyjnym i okręgowym do wykonywania zadań, o których mowa w ust. 1, może
być powołany rzecznik prasowy.
3.
W zakresie działalności informacyjnej rzecznik prasowy podlega bezpośrednio prezesowi
sądu.
§ 31.
1.
Kierownik sekretariatu wydziału lub inny upoważniony przez niego pracownik sekretariatu
mogą udzielać telefonicznie informacji o sprawie rozpoznawanej w wydziale, po uprzednim
podaniu danych osobowych strony lub uczestnika postępowania albo sygnatury akt sprawy.
2.
Informacja o firmie przedsiębiorcy będącego stroną postępowania nie podlega ograniczeniom.
3.
Przedmiotem informacji udzielanych telefonicznie mogą być w szczególności:
1)
sygnatura akt sprawy;
2)
terminy posiedzeń i rozpraw;
3)
data rozstrzygnięcia, którego dotyczy zapytanie;
4)
czynności dotyczące postępowania międzyinstancyjnego.
Rozdział 5
Czynności prezesa oraz dyrektora sądu
14)Tytuł w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 7 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku
3.
§ 3215)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
1.
Czynności prezesa sądu w zakresie działalności administracyjnej sądu obejmują w szczególności:
1)
podejmowanie czynności dotyczących obsady wolnych stanowisk sędziowskich;
2)
organizację przekazywania akt spraw sądowych, pism sądowych oraz innych dokumentów
do innego sądu w przypadku zmiany obszaru właściwości;
3)
organizację szkoleń sędziów, referendarzy sądowych, asystentów sędziów i ławników;
4)
przyjmowanie interesantów w sprawach skarg i wniosków dotyczących pracy sądu;
5)
ustalenie sposobu korzystania z list ławników przez poszczególne wydziały sądu, zapewniającego
możliwie równomierny ich udział w rozprawach, a także prowadzenie ewidencji udziału
w nich ławników;
6)
współpracę z radą ławniczą;
7)
udzielanie informacji na wnioski kierowane do sądu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
(Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.16)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271,
z 2004 r. Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 132, poz. 1110, z 2010 r.
Nr 182, poz. 1228, z 2011 r. Nr 204, poz. 1195, z 2012 r. poz. 473 i 908 oraz z 2013 r.
poz. 1474.);
8)
wykonywanie obowiązków administratora danych osobowych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
(Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późn. zm.17)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r.
Nr 153, poz. 1271, z 2004 r. Nr 25, poz. 219 i Nr 33, poz. 285, z 2006 r. Nr 104,
poz. 708 i 711, z 2007 r. Nr 165, poz. 1170 i Nr 176, poz. 1238, z 2010 r. Nr 41,
poz. 233, Nr 182, poz. 1228 i Nr 229, poz. 1497 oraz z 2011 r. Nr 230, poz. 1371.);
9)
wykonywanie zadań wynikających z ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej
Polskiej
(Dz. U. z 2012 r. poz. 461, z późn. zm.18)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r.
poz. 1101, 1407 i 1445 oraz z 2013 r. poz. 852 i 1355.);
10)
wykonywanie zadań wynikających z ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
(Dz. U. Nr 182, poz. 1228);
11)
przedstawianie Rzecznikowi Praw Obywatelskich, na jego żądanie, informacji o stanie
sprawy prowadzonej w sądzie;
12)
nadzór nad jakością i terminowością sporządzania sprawozdań i innych dokumentów statystycznych;
13)
podejmowanie decyzji w sprawach bieżących, związanych ze sprawnym funkcjonowaniem
sądu w zakresie swoich kompetencji.
2.
Prezes sądu może powierzyć wiceprezesom sądu wykonywanie czynności i obowiązków określonych
w ust. 1.
§ 3315)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
Dyrektor sądu:
1)
pełni bezpośredni nadzór nad pracą jednostek organizacyjnych sądu, w tym oddziałów
i sekcji, niezwiązanych bezpośrednio z działalnością orzeczniczą, z wyjątkiem zespołów
kuratorskiej służby sądowej;
2)
koordynuje działalność jednostek organizacyjnych sądu oraz organizuje współpracę pomiędzy
wydziałami orzeczniczymi i pozostałymi jednostkami organizacyjnymi sądu;
3)
odpowiada za przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych;
4)
odpowiada za przestrzeganie zasad ochrony i bezpieczeństwa obiektów sądowych stosownie
do obowiązujących w tym zakresie przepisów;
5)
zapewnia ławnikom odpowiednie warunki pracy, w szczególności warunki lokalowe, oraz
narzędzia pracy, które umożliwią wykonanie ich obowiązków orzeczniczych.
§ 3415)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
1.
Prezes sądu, dyrektor sądu, a także przewodniczący wydziału i kierownik sekcji, przed
zakończeniem sprawowania funkcji, przekazują swojemu następcy, w formie pisemnej,
informację o stanie jednostek organizacyjnych sądu, którymi zarządzali.
2.
Informacja powinna dotyczyć przede wszystkim spraw niezałatwionych oraz dokumentacji
będącej w dyspozycji osoby dotychczas pełniącej daną funkcję. Na żądanie przyjmującego
informację, osoba dotychczas pełniąca funkcję uzupełnia ją.
§ 35.
Kierownik ośrodka lub przewodniczący wydziału zamiejscowego sądu okręgowego lub wydziału
zamiejscowego sądu rejonowego wykonuje czynności z zakresu administracji zlecone przez
prezesa właściwego sądu.
§ 36.
Prezes sądu apelacyjnego oraz prezes sądu okręgowego zawiadamia, w formie pisemnej,
Ministra Sprawiedliwości o wydaniu ważniejszych zarządzeń z zakresu administracji
sądu, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty ich wydania.
§ 37.
(uchylony).19)Przez § 1 pkt 9 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.
§ 3820)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 10 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
Dyrektor sądu wykonuje czynności z zakresu gospodarki znakami opłaty sądowej.
§ 39.
(uchylony).21)Przez § 1 pkt 11 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.
§ 40.
(uchylony).21)Przez § 1 pkt 11 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.
Rozdział 6
Czynności związane z tworzeniem i znoszeniem sądów lub zmianą obszaru właściwości
§ 41.
1.
W razie zniesienia sądu, prezes sądu nadrzędnego, a w przypadku zniesienia sądu apelacyjnego
- Minister Sprawiedliwości, zarządza niezwłoczne przekazanie akt spraw sądowych i
innych dokumentów właściwemu sądowi.
2.
Przekazanie akt i dokumentów, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze protokołu
zdawczo-odbiorczego, który powinien zawierać w szczególności: datę przekazania, oznaczenie
i podpisy osób przekazującej i przyjmującej oraz sygnatury przekazywanych akt i dokumentów.
3.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w razie zniesienia lub podziału wydziałów,
z tym że przekazanie akt i dokumentów następuje, na zarządzenie prezesa właściwego
sądu, pomiędzy przewodniczącymi wydziałów.
§ 42.
Jeżeli w wyniku zmian organizacyjnych nastąpiła zmiana obszaru właściwości sądu, prezes
tego sądu niezwłocznie zarządza dokonanie przez przewodniczących właściwych wydziałów
przeglądu akt w celu ustalenia spraw, w których nastąpiła zmiana właściwości miejscowej,
oraz podjęcie czynności administracyjnych niezbędnych do ich przekazania.
§ 43.
Sprawy rozpoznawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2014 r. poz. 101), zwanej dalej „K.p.c”, niezależnie od daty wpływu do sądu i etapu rozpoznawania,
przekazywane są do sądu właściwego według nowych przepisów.
§ 44.
1.
Sprawy rozpoznawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
(Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.22)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z
2000 r. Nr 50, poz. 580, Nr 62, poz. 717, Nr 73, poz. 852 i Nr 93, poz. 1027, z 2001 r.
Nr 98, poz. 1071 i Nr 106, poz. 1149, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, z 2003 r. Nr 17,
poz. 155, Nr 111, poz. 1061 i Nr 130, poz. 1188, z 2004 r. Nr 51, poz. 514, Nr 69,
poz. 626, Nr 93, poz. 889, Nr 240, poz. 2405 i Nr 264, poz. 2641, z 2005 r. Nr 10,
poz. 70, Nr 48, poz. 461, Nr 77, poz. 680, Nr 96, poz. 821, Nr 141, poz. 1181, Nr
143, poz. 1203, Nr 163, poz. 1363, Nr 169, poz. 1416 i Nr 178, poz. 1479, z 2006 r.
Nr 15, poz. 118, Nr 66, poz. 467, Nr 95, poz. 659, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 141,
poz. 1009 i 1013, Nr 167, poz. 1192 i Nr 226, poz. 1647 i 1648, z 2007 r. Nr 20, poz.
116, Nr 64, poz. 432, Nr 80, poz. 539, Nr 89, poz. 589, Nr 99, poz. 664, Nr 112, poz.
766, Nr 123, poz. 849 i Nr 128, poz. 903, z 2008 r. Nr 27, poz. 162, Nr 100, poz.
648, Nr 107, poz. 686, Nr 123, poz. 802, Nr 182, poz. 1133, Nr 208, poz. 1308, Nr
214, poz. 1344, Nr 225, poz. 1485, Nr 234, poz. 1571 i Nr 237, poz. 1651, z 2009 r.
Nr 8, poz. 39, Nr 20, poz. 104, Nr 28, poz. 171, Nr 68, poz. 585, Nr 85, poz. 716,
Nr 127, poz. 1051, Nr 144, poz. 1178, Nr 168, poz. 1323, Nr 178, poz. 1375, Nr 190,
poz. 1474 i Nr 206, poz. 1589, z 2010 r. Nr 7, poz. 46, Nr 98, poz. 626, Nr 106, poz.
669, Nr 122, poz. 826, Nr 125, poz. 842, Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307, z
2011 r. Nr 48, poz. 245 i 246, Nr 53, poz. 273, Nr 112, poz. 654, Nr 117, poz. 678,
Nr 142, poz. 829, Nr 191, poz. 1135, Nr 217, poz. 1280, Nr 240, poz. 1430, 1431 i
1438 i Nr 279, poz. 1645, z 2012 r. poz. 886, 1091, 1101, 1327 i 1529, z 2013 r. poz.
480, 765, 849, 1247, 1262, 1282 i 1650 oraz z 2014 r. poz. 85.), zwanej dalej „K.p.k.”, w których w dniu wejścia w życie przepisów o zmianie właściwości
nie rozpoczęto rozprawy głównej, przekazywane są do sądu właściwego według nowych
przepisów.
2.
Sprawy, w których postępowanie zostało zawieszone, mimo zmiany właściwości miejscowej
sądu, podlegają rozpoznaniu przez sąd właściwy według dotychczasowych przepisów.
Rozdział 7
Czas urzędowania, urlopy
§ 45.
1.
Prezes sądu ustala godziny urzędowania sądu i godziny przyjęć interesantów.
2.
W razie potrzeby prezes sądu może zarządzić dwuzmianowy system urzędowania sądu.
3.
Godziny urzędowania sądów dla rozpoznawania spraw w postępowaniu przyspieszonym oraz
godziny urzędowania punktów informacyjnych Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru
Karnego działających przy sądach, w celu zapewnienia dostępu do danych zgromadzonych
w Krajowym Rejestrze Karnym w związku z rozpoznawaniem spraw w postępowaniu przyspieszonym,
określają § 330-332.
4.
Sekretariaty sądowe przyjmują interesantów co najmniej przez 6 godzin w czasie urzędowania
sądu, a w każdy poniedziałek do godz. 1800. Interesanci przyjmowani są w kolejności zgłaszania się do sekretariatu.
5.
Przepis ust. 4 stosuje się do punktów informacyjnych Biura Informacyjnego Krajowego
Rejestru Karnego działających przy sądach, oddziałów Centralnej Informacji Krajowego
Rejestru Sądowego, ekspozytur centralnej informacji o zastawach rejestrowych oraz
ekspozytur Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych.
6.
Prezes sądu, wiceprezes, a także inne osoby pełniące funkcje lub osoby wyznaczone
przez prezesa sądu, w godzinach urzędowania sądu powinny przebywać w siedzibie sądu.
7.
Kasy sądowe są czynne w godzinach urzędowania sądu, z wyłączeniem czasu niezbędnego
do dokonania rozliczeń księgowych.
§ 46.
1.
Wyznaczanie sesji sądowych w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia może być
czasowo ograniczone do rozpoznawania spraw pilnych. Prezesi sądów okręgowych, za zgodą
właściwego prezesa sądu apelacyjnego, po zasięgnięciu opinii właściwych prokuratorów,
ustalą dokładny okres ograniczenia wyznaczania sesji sądowych, mając na uwadze warunki
lokalne oraz potrzebę zapewnienia niezbędnej sprawności postępowania i załatwiania
wpływających spraw.
2.
Czas przerwy w poszczególnych sądach nie może być dłuższy niż 4 tygodnie.
3.
Czasowe ograniczenie wyznaczania sesji sądowych w okresie, o którym mowa w ust. 1,
może być ustalone też w sądzie apelacyjnym.
4.
Za sprawy pilne uważa się w szczególności:
1)
sprawy w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania, sprawy osób tymczasowo
aresztowanych i pozbawionych wolności oraz zatrzymanych, a także sprawy, w których
orzeczono środek zabezpieczający, sprawy z postępowania przyspieszonego oraz te, w
których zbliża się termin, z jakim ustaje karalność czynu;
2)
wnioski o wydanie zarządzeń tymczasowych oraz wnioski o nadanie klauzuli wykonalności;
3)
sprawy o ustalenie kontaktów z dziećmi, o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej
lub pozostającej pod opieką, zarządzenia wydawane w trybie art. 109 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
(Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439), zwanej dalej „K.r.o.”, sprawy, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego
(Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375), sprawy dotyczące umieszczenia nieletniego w schronisku dla nieletnich, pilne czynności
z zakresu postępowania wykonawczego w sprawach rodzinnych i nieletnich oraz z zakresu
postępowania wyjaśniającego w sprawach nieletnich;
4)
sprawy z zakresu prawa pracy z powództwa pracownika oraz z zakresu prawa ubezpieczeń
społecznych;
5)
skargi na czynności komornika;
6)
sprawy o naruszenie posiadania;
7)
sprawy z powództwa i przeciwko syndykowi masy upadłości.
5.
W przypadku wystąpienia znacznych zaległości w rozpoznawaniu spraw w danym sądzie,
prezes sądu apelacyjnego może nie wyrazić zgody na czasowe ograniczenie wyznaczenia
sesji sądowych.
§ 47.
123)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 12 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
Sędziom, referendarzom sądowym, asystentom sędziów i kuratorom sądowym urlopu udziela
prezes sądu, zaś pozostałym pracownikom sądu - dyrektor sądu. Dyrektorowi sądu urlopu
udziela prezes sądu.
2.
Prezesom sądów apelacyjnych urlopu udziela Minister Sprawiedliwości, prezesom sądów
okręgowych - prezes sądu apelacyjnego, a prezesom sądów rejonowych - prezes sądu okręgowego.
Dział III
Czynności sądów apelacyjnych, okręgowych i rejonowych
Rozdział 1
Przepisy wspólne dla wszystkich rodzajów spraw
§ 48.
1.
Sprawy rozpoznawane są według kolejności ich wpływu do sądu, chyba że przepisy szczególne
stanowią inaczej.
2.
Poza kolejnością, określoną w ust. 1, na terminy rozpraw należy kierować sprawy osób
tymczasowo aresztowanych i pozbawionych wolności oraz sprawy zagrożone przedawnieniem
karalności czynów.
3.
W szczególnie uzasadnionych wypadkach przewodniczący wydziału może zarządzić rozpoznanie
sprawy lub spraw poszczególnych kategorii poza kolejnością określoną w ust. 1.
§ 49.
124)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 13 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
Przewodniczący wydziału przydziela sprawy sędziom i referendarzom sądowym, zgodnie
z zasadami określonymi w ustawie oraz w sposób wskazany w podziale czynności ustalonym
przez prezesa sądu apelacyjnego albo okręgowego na podstawie art. 22a § 1 ustawy.
Sprawozdawcę w kolejnych sprawach, z zastrzeżeniem zasad wyboru składu sądu w sprawach
karnych zgodnie z art. 351 K.p.k., przewodniczący wydziału wyznacza według alfabetycznej
listy sędziów danego wydziału, uwzględniając stan referatów poszczególnych sędziów,
w tym rodzaj i ciężar gatunkowy poszczególnych spraw, celem równomiernego obciążenia
sędziów.
2.
Przewodniczący wydziału może wyznaczyć sędziego sprawozdawcę w kolejnych sprawach,
odstępując od kolejności z alfabetycznej listy sędziów, jeżeli sprawa, która ma być
przydzielona, pozostaje w związku z inną sprawą z referatu danego sędziego.
3.
Sposób przydzielania spraw sędziom w sprawach wpływających do wydziałów karnych sądów
pierwszej instancji i sądów odwoławczych określają przepisy K.p.k.
§ 50.
Przy rozdziale pracy pomiędzy sędziów przewodniczący wydziału przestrzega zasady niezmienności
składu orzekającego w toku załatwiania sprawy, a w szczególności, aby zmiana sędziego
sprawozdawcy zachodziła tylko wyjątkowo.
§ 51.
1.
Stronom postępowania, ich pełnomocnikom oraz innym osobom, uprawnionym na podstawie
przepisów szczególnych, pracownicy sądu powinni w miarę potrzeby i możliwości udzielać
niezbędnych informacji o toku postępowania w prowadzonych sprawach.
2.
Od osób, o których mowa w ust. 1, można żądać złożenia pisma tylko wtedy, gdy wynika
to z przepisów postępowania sądowego.
§ 52.
1.
Pisma kierowane do organów, instytucji lub osób w sprawie udzielenia informacji dotyczących
stron oraz nadesłania dokumentów i przedmiotów podpisuje przewodniczący wydziału lub
sędzia, imieniem i nazwiskiem, potwierdzonymi pieczątką imienną.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy pism, których sporządzanie należy do kierownika sekretariatu.
§ 53.
Jeżeli w toku czynności sądowych okaże się, że uzyskane informacje mogą stanowić podstawę
do wszczęcia z urzędu sprawy przez sąd rodzinny lub wszczęcia postępowania w stosunku
do osób uzależnionych od alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych, sędzia
jest obowiązany zawiadomić o tym niezwłocznie właściwy sąd rodzinny, właściwą gminną
komisję rozwiązywania problemów alkoholowych, właściwą poradnię wychowawczo-zawodową
lub prokuratora.
§ 54.
Jeżeli przy utworzeniu w sądzie rejonowym dwóch lub więcej wydziałów cywilnych, karnych,
rodzinnych, gospodarczych, ksiąg wieczystych, pracy lub pracy i ubezpieczeń społecznych,
zakres spraw przekazanych tym wydziałom określony został według części obszaru właściwości
miejscowej sądu, podział spraw między tymi wydziałami następuje według zasad określonych
w przepisach o właściwości miejscowej, z wyjątkiem przepisów K.p.c. o właściwości
przemiennej.
§ 55.
1.
Jeżeli pismo wszczynające postępowanie wpłynęło do wydziału, który nie jest właściwy
w sprawie, przewodniczący wydziału, przed jego rejestracją w danym wydziale, zarządza
niezwłoczne przekazanie pisma zgodnie z właściwością. O przekazaniu pisma do innego
wydziału kierownik sekretariatu informuje biuro podawcze sądu.
2.
W przypadkach budzących wątpliwości wydział właściwy do rozpoznania sprawy wyznacza
prezes sądu.
§ 56.
(uchylony).25)Przez § 1 pkt 14 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.
Rozdział 2
Czynności przewodniczącego wydziału, przewodniczącego posiedzenia, sędziów i kierownika
zespołu kuratorskiej służby sądowej
§ 5726)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 15 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3..
Przewodniczący wydziału kieruje całokształtem pracy w wydziale w zakresie spraw sądowych,
a w szczególności:
1)
zaznajamia się z pismami wpływającymi do wydziału i bezzwłocznie wydaje co do nich
odpowiednie zarządzenia, a pisma stanowiące skargi lub wnioski dotyczące postępowań
sądowych i czynności podjętych przez sędziów przekazuje prezesowi sądu;
2)
z uwzględnieniem zasad wyrażonych w § 49 rozdziela pracę pomiędzy sędziów oraz wyznacza
przewodniczącego posiedzenia - jeżeli sam nie przewodniczy posiedzeniu, a w miarę
potrzeby wyznacza również sędziego sprawozdawcę oraz członków składu orzekającego;
3)
układa plan sesji (posiedzeń i rozpraw);
4)
wyznacza terminy w poszczególnych sprawach i wydaje stosowne zarządzenia;
5)
organizuje narady sędziów wydziału, w szczególności w celu przedstawienia zagadnień
prawnych budzących wątpliwości, zagadnień, w których orzecznictwo wydziału jest niejednolite,
oraz informuje o bieżącym orzecznictwie Sądu Najwyższego;
6)
kontroluje zasadność odraczania i przerywania rozpraw i posiedzeń oraz bieg spraw,
w których postępowanie jest przewlekłe;
7)
współpracuje z pracownikiem do spraw informatyzacji w zakresie właściwego użytkowania
tych systemów;
8)
wykonuje czynności z zakresu nadzoru wewnętrznego nad działalnością administracyjną
sądów powierzone przez prezesa sądu;
9)
ustala, uwzględniając decyzję prezesa sądu, rozkład obowiązków przydzielonych do wydziału
asystentów sędziów, w szczególności przydziela asystentów sędziom rozpoznającym sprawy
skomplikowane i wielowątkowe.
§ 58.
Przewodniczący wydziału w sądzie pierwszej instancji zapewnia sprawny przebieg postępowania
odwoławczego, aż do przedstawienia akt sprawy sądowi odwoławczemu. Po zwrocie akt
zapoznaje się z orzeczeniami sądu odwoławczego i zarządza, aby z orzeczeniami tymi
zapoznali się sędziowie, którzy wydali zaskarżone orzeczenie, a w razie gdy orzeczenie
dotyczy zagadnienia prawnego, w którym orzecznictwo było niejednolite - wszyscy sędziowie
wydziału.
§ 59.
Przewodniczący wydziału w sądzie drugiej instancji zapewnia sprawne kierowanie do
rozpatrzenia zaskarżonych orzeczeń, a także, w przypadku wniesienia kasacji - sprawne
wykonanie czynności z zakresu postępowania kasacyjnego, aż do przedstawienia akt Sądowi
Najwyższemu lub załatwienia sprawy w inny sposób.
§ 60.
1.
W razie nieprzybycia sędziego na posiedzenie, przewodniczący wydziału, kierując się
względami celowości, zarządza wykonanie tej czynności przez innego sędziego albo odwołuje
posiedzenie w sprawie. Jeżeli zachodzi potrzeba wyznaczenia sędziego z innego wydziału,
przewodniczący zwraca się w tej sprawie do prezesa sądu.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do innych czynności sądowych, a także w razie
nieprzybycia na posiedzenie ławnika.
§ 61.
1.
Do zakresu czynności przewodniczącego posiedzenia należy w szczególności:
1)
wydawanie zarządzeń w związku z przygotowaniem posiedzenia i zarządzeń w toku postępowania;
2)
zapewnienie członkom składu orzekającego możliwości zapoznania się z aktami sprawy;
3)
dbanie o punktualne rozpoczęcie posiedzenia oraz o niezwłoczne rozstrzyganie, złożonych
na posiedzeniu, wniosków stron, a także wniosków o otwarcie rozprawy;
4)
spowodowanie, aby protokół został podpisany, a akta zwrócone do sekretariatu bezpośrednio
po zakończeniu posiedzenia, zaś w wyjątkowych wypadkach - najpóźniej w ciągu 3 dni
po zakończeniu posiedzenia.
2.
Przewodniczący posiedzenia sądu drugiej instancji zarządza odbycie narady wstępnej,
jeżeli w sprawie występują skomplikowane zagadnienia faktyczne lub prawne.
3.
W razie niezamieszczenia w orzeczeniu niezbędnych rozstrzygnięć co do dowodów rzeczowych,
kosztów sądowych lub co do zaliczenia tymczasowego aresztowania, przewodniczący posiedzenia
podejmuje niezwłocznie czynności zmierzające do wydania postanowienia w tym przedmiocie.
§ 62.
Sędzia, przy pomocy asystenta sędziego i sekretarza sądowego, kontroluje bieg przydzielonych
mu spraw, w tym terminowość wykonywania zarządzeń przez sekretariat wydziału.
§ 63.
W ramach obowiązków, określonych w art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych
(Dz. U. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.27)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1787,
z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 i Nr 213, poz. 1802, z 2003 r. Nr 228, poz. 2256, z 2005 r.
Nr 169, poz. 1410, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 oraz z 2012 r. poz. 1544.), kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej między innymi wykonuje następujące
czynności:
1)
przyjmowanie orzeczeń i pism wpływających do zespołu oraz rozdzielanie pracy między
kuratorów, z uwzględnieniem właściwego ich obciążenia;
2)
czuwanie nad celowością i zasadnością podejmowanych przez kuratorów decyzji oraz nad
prawidłowością pracy obsługi biurowej;
3)
opracowywanie projektu podziału czynności kuratorów i projektu planu dyżurów sądowych;
4)
organizowanie narad kuratorów w celu omówienia wybranych zagadnień prawnych budzących
wątpliwości;
5)
sporządzanie na żądanie prezesa lub kuratora okręgowego wszelkich informacji, w tym
statystycznych;
6)
wykonywanie innych czynności, niezbędnych dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania
kuratorskiej służby sądowej.
Rozdział 3
Przygotowanie posiedzenia
§ 64.
1.
O wyznaczeniu posiedzenia poza budynkiem sądu zawiadamia się prezesa sądu, z wyjątkiem
przypadku, gdy posiedzenie wyznacza się w celu przeprowadzenia dowodu z oględzin lub
przesłuchania osoby, która nie może stawić się w sądzie.
2.
W pomieszczeniu, w którym ma się odbywać posiedzenie, powinien być przygotowany stół
sędziowski i zawieszone godło państwowe, chyba że posiedzenie wyznacza się w celu
przeprowadzenia dowodu z oględzin lub przesłuchania osoby.
§ 65.
1.
Dla każdej sprawy wyznaczonej na posiedzenie wyznacza się godzinę rozpoczęcia posiedzenia,
uwzględniając przypuszczalny czas trwania spraw poprzedzających oraz warunki komunikacyjne,
w tym dostępność środków komunikacji, z której korzystają osoby zamieszkałe poza siedzibą
sądu.
2.
Sprawy z udziałem prokuratora (oskarżyciela publicznego) oraz sprawy, w których występują
te same osoby, należy w miarę możliwości wyznaczać na ten sam dzień i w następującej
po sobie kolejności.
§ 66.
1.
Ławników zawiadamia się o terminie posiedzenia co najmniej na 7 dni przed posiedzeniem,
a tylko wyjątkowo w terminie krótszym; jednocześnie zawiadamia się pracodawcę zatrudniającego
ławnika.
2.
O każdym przypadku nieusprawiedliwionego nieprzybycia ławnika na posiedzenie przewodniczący
składu orzekającego zawiadamia w terminie 3 dni prezesa sądu, a nadto może zawiadomić
radę ławniczą.
§ 67.
W razie przewidywanego przybycia licznej publiczności, prezes sądu może zarządzić
wydanie kart wstępu na salę rozpraw. Może również wyznaczyć odpowiednie miejsce dla
przedstawicieli prasy i innych środków masowego przekazu.
Rozdział 4
Doręczenia
§ 68.
1.
Prezes sądu przy wyborze sposobu doręczania przesyłek sądowych uwzględnia koszty i
skuteczność doręczeń.
2.
Doręczenia przesyłek sądowych mogą być realizowane przez pocztę i innych operatorów
uprawnionych do prowadzenia działalności w zakresie usług pocztowych na podstawie
ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe
(Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159, z późn. zm.28)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r.
Nr 18, poz. 97 i Nr 168, poz. 1323, z 2010 r. Nr 47, poz. 278 i Nr 182, poz. 1228,
z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 171, poz. 1016 oraz z 2012 r. poz. 951, 1194 i 1445.29)Ustawa utraciła moc na podstawie art. 191 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo
pocztowe (Dz. U. poz. 1529), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.), z uwzględnieniem okoliczności wskazanych w ust. 1.
3.
Doręczenia przez sądową służbę doręczeniową, w przypadku jej utworzenia, pracownika
sądowego, policję sądową bądź komornika dokonuje się wówczas, gdy w konkretnych okolicznościach
taki sposób doręczenia jest efektywniejszy.
430)Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 r.
zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr
224, poz. 1806), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2010 r..
W przypadkach przewidzianych w ustawie doręczeń dokonuje się drogą elektroniczną.
§ 69.
Jeżeli obecny w sądzie adresat wykazał swoją tożsamość, pismo doręcza się mu bezpośrednio,
za potwierdzeniem odbioru.
§ 70.
Prezes sądu może zarządzić bezpośrednie doręczanie pism sądowych miejscowym instytucjom
oraz bezpośrednie odbieranie pism kierowanych przez miejscowe instytucje do sądu.
§ 71.
Jeżeli adresat podał jako adres do korespondencji tylko numer skrytki pocztowej, zawiadomienie
o nadejściu przesyłki sądowej może być dokonane również za pośrednictwem tej skrytki.
§ 72.
Doręczenie zawiadomień, wezwań i innych pism sądowych osobom wymienionym w art. 137
K.p.c. oraz w art. 134 § 1 i 2 K.p.k. powinno zostać potwierdzone przesłaniem sądowi
dowodu doręczenia, a w razie stwierdzenia niewłaściwości jednostki, do której przesłano
pismo, przesyłka powinna zostać niezwłocznie przekazana jednostce właściwej, z jednoczesnym
zawiadomieniem o tym sądu.
§ 73.
1.
Wezwania i zawiadomienia o terminach posiedzeń powinny być wysyłane w terminach umożliwiających,
w przypadku stwierdzenia przeszkód w doręczeniu, ponowne ich doręczenie albo odwołanie
posiedzenia i zawiadomienie o tym osób, którym te wezwania lub zawiadomienia zostały
już skutecznie doręczone.
2.
W zawiadomieniach i wezwaniach należy zamieścić informacje, w jakiej sprawie, w jakim
charakterze, miejscu i czasie ma stawić się wzywana osoba oraz czy jej stawiennictwo
jest obowiązkowe, a także uprzedzić o skutkach niestawiennictwa.
§ 74.
Jeżeli pismo podlegające doręczeniu zostało złożone w czasie uniemożliwiającym doręczenie
przed terminem posiedzenia, pismo to doręcza się na posiedzeniu, odnotowując fakt
doręczenia w protokole lub notatce urzędowej.
Rozdział 5
Inne czynności w postępowaniu sądowym
§ 75.
Przy zobowiązaniu strony do dokonania czynności należy w postanowieniu lub zarządzeniu
oznaczyć termin jej wykonania i wskazać skutki uchybienia tego terminu.
§ 76.
Jeżeli przed wydaniem opinii zachodzi potrzeba obejrzenia przez biegłego rzeczy znajdującej
się w posiadaniu strony, należy w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego
zobowiązać jednocześnie stronę do udostępnienia biegłemu rzeczy w czasie przez niego
określonym.
§ 77.
Jeżeli biegły został zobowiązany do przedstawienia opinii na piśmie, sporządza ją
pismem maszynowym i składa wraz z odpisami dla stron, chyba że przewodniczący posiedzenia
lub sędzia sprawozdawca zarządzi inaczej.
§ 78.
Do sposobu przechowywania dostarczonego do sądu przedmiotu oględzin stosuje się odpowiednio
przepisy § 352-356.
§ 79.
1.
Dokumenty w postaci weksli, czeków, warrantów, rewersów i bankowych umów kredytowych
powinny być przechowywane ze szczególną starannością, w miejscu wyznaczonym przez
prezesa sądu, posiadającym odpowiednie zabezpieczenia techniczne.
2.
Do akt sprawy dołącza się sporządzone przez kierownika sekretariatu odpisy dokumentów,
o których mowa w ust. 1, z adnotacją o miejscu przechowywania oryginału dokumentu.
Rozdział 6
Przebieg i porządek posiedzenia
§ 80.
1.
Przewodniczący posiedzenia zajmuje miejsce środkowe za stołem sędziowskim, a pozostali
członkowie składu orzekającego zajmują miejsca obok przewodniczącego, przy czym drugi
sędzia po lewej stronie przewodniczącego.
2.
W razie wyznaczenia sędziego dodatkowego lub sędziów dodatkowych, zajmują oni miejsca
także za stołem sędziowskim. O wyznaczeniu sędziego dodatkowego przewodniczący posiedzenia
informuje strony na pierwszym terminie rozprawy.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w razie wyznaczenia ławnika dodatkowego lub
ławników dodatkowych.
4.
Protokolant zajmuje miejsce przy stole sędziowskim po lewej stronie sądu.
5.
Prokurator, oskarżyciel inny niż prokurator, powód, wnioskodawca lub przedstawiciel
społeczny zajmują miejsca przed stołem sędziowskim po prawej stronie sądu, a oskarżony,
pozwany i inni uczestnicy postępowania - po lewej stronie sądu. Interwenient uboczny
zajmuje miejsce obok strony, do której przystąpił.
§ 81.
1.
Wszyscy obecni na sali rozpraw, nie wyłączając uczestniczących w posiedzeniu prokuratora
(oskarżyciela publicznego) i protokolanta, powstają z miejsc w czasie wejścia sądu
na salę, odbierania przez sąd przyrzeczenia, ogłaszania wyroku oraz w czasie opuszczania
sali przez sąd. Sędziowie powstają z miejsc podczas odbierania przyrzeczenia.
231)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 6..
W czasie posiedzenia każda osoba powstaje z miejsca, gdy przemawia do sądu lub gdy
sąd zwraca się do niej. W uzasadnionych przypadkach, a zwłaszcza gdy przemawiają za
tym względy zdrowotne, długotrwałe składanie zeznań lub konieczność prawidłowego utrwalenia
dźwięku albo obrazu i dźwięku, przewodniczący posiedzenia może zezwolić na pozostawanie
w pozycji siedzącej.
§ 82.
Przewodniczący posiedzenia w celu zachowania porządku na sali rozpraw może używać
młotka i krążka rezonansowego, jeżeli znajdują się na wyposażeniu sądu.
§ 83.
W razie naruszenia przez adwokata lub radcę prawnego, jako pełnomocników procesowych
lub adwokatów występujących jako obrońcy oskarżonych w sprawie, obowiązków wynikających
z przepisów postępowania sądowego, a w szczególności w razie nieusprawiedliwionego
niestawiennictwa na posiedzenie sądu lub niewykonania postanowień i zarządzeń sądu
w wyznaczonym terminie, jeżeli spowodowało to przewlekłość postępowania - sąd lub
prezes sądu powinien zawiadomić o tym dziekana okręgowej rady adwokackiej lub dziekana
okręgowej izby radców prawnych.
§ 84.
Przed przesłuchaniem sprawdza się dane osobowe przesłuchiwanego na podstawie dowodu
osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, czyniąc o tym stosowną
wzmiankę w protokole. Brak dokumentu stwierdzającego tożsamość należy również odnotować
w protokole.
§ 85.
1.
W razie odroczenia lub przerwania posiedzenia, należy ogłosić osobom zainteresowanym
obecnym na posiedzeniu termin następnego posiedzenia, chyba że ze względu na przyczynę
odroczenia lub przerwania posiedzenia niezwłoczne wyznaczenie następnego terminu nie
jest możliwe.
2.
W razie ogłoszenia terminu następnego posiedzenia, należy pouczyć osoby zainteresowane
o tym, które z nich mają obowiązek stawić się na następne posiedzenie bez osobnego
wezwania, oraz o skutkach niestawiennictwa. Na żądanie osoby zainteresowanej należy
wydać jej pismo wskazujące termin stawienia się w sądzie. Osoby nieobecne na posiedzeniu
wzywa się na następne posiedzenie lub zawiadamia o nim na zasadach ogólnych.
§ 86.
Protokół sporządza się pismem maszynowym bądź w formie wydruku komputerowego. W wyjątkowych
sytuacjach protokół można sporządzić odręcznie.
§ 86a32)Dodany przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 6..
Przewodniczący czuwa nad prawidłowym zapisem dźwięku albo obrazu i dźwięku. W szczególności
może zarządzić, aby osoba zwracająca się do sądu lub odpowiadająca na pytania sądu
znajdowała się w sali rozpraw w miejscu przeznaczonym dla świadka.
Rozdział 7
Orzeczenia
§ 87.
1.
Na wstępie wyroku zamieszcza się wyrazy: „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej” poprzedzone
wizerunkiem godła.
2.
Orzeczenie sporządza się na druku pismem maszynowym bądź w formie wydruku komputerowego.
W razie braku takich możliwości orzeczenie sporządza się odręcznie.
3.
Uzasadnienie orzeczenia powinno być sporządzone pismem maszynowym bądź w formie wydruku
komputerowego.
§ 88.
1.
Orzeczenie i jego uzasadnienie sporządza przewodniczący posiedzenia lub sędzia sprawozdawca.
2.
W razie gdy sporządzenie uzasadnienia orzeczenia przez przewodniczącego posiedzenia
lub sędziego sprawozdawcę nie jest możliwe lub napotyka przeszkody, których czasu
trwania nie można przewidzieć, uzasadnienie sporządza inny sędzia, który brał udział
w wydaniu orzeczenia. Jeżeli sporządzenie uzasadnienia jest niemożliwe, przewodniczący
wydziału czyni o tym wzmiankę w aktach sprawy.
3.
Jeżeli, stosownie do ust. 1, sporządzenie uzasadnienia należy do ławnika, przewodniczący
wydziału w razie potrzeby wyznaczy sędziego do udzielenia pomocy ławnikowi przy sporządzaniu
uzasadnienia.
4.
Do sprostowania i uzupełnienia uzasadnienia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące
sprostowania i uzupełnienia orzeczenia.
§ 89.
1.
Zgłoszenie zdania odrębnego zaznacza się przy podpisie złożonym na orzeczeniu poprzez
zamieszczenie odpowiedniej wzmianki.
2.
Sędzia nie ma obowiązku uzasadnienia orzeczenia, do którego zgłosił zdanie odrębne.
Jeżeli jednak w sprawie rozpoznanej w składzie jednego sędziego i dwóch ławników zdanie
odrębne zgłosił przewodniczący posiedzenia, a żaden z ławników nie podjął się sporządzenia
uzasadnienia, sporządza je przewodniczący posiedzenia na podstawie motywów ustalonych
w czasie narady.
Rozdział 8
Udostępnianie akt sądowych i dokumentów z akt, przesyłanie akt
§ 90.
1.
W toku postępowania można wydać stronie lub innej uprawnionej osobie złożony przez
nią dokument lub przedmiot tylko na zarządzenie przewodniczącego posiedzenia lub sędziego
sprawozdawcy.
2.
Po zakończeniu postępowania w sprawie wydanie dokumentu lub przedmiotu następuje na
zarządzenie przewodniczącego wydziału.
3.
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do dokumentów, na podstawie których został wydany
nakaz zapłaty, takich jak: weksel, czek, warrant i rewers.
4.
Po zakończeniu postępowania dokumenty, o których mowa w ust. 3, na zarządzenie przewodniczącego
wydziału, po skasowaniu przez przekreślenie, podlegają włączeniu do akt sprawy, po
uprzednim umieszczeniu w zalakowanej kopercie, oznaczonej informacją o jej zawartości
i kolejnym numerem strony.
5.
Wydanie dokumentu następuje dopiero po złożeniu do akt uwierzytelnionego odpisu lub
wypisu z dokumentu albo jego uwierzytelnionej kserokopii, z tym że w przypadku, o
którym mowa w ust. 2, przewodniczący wydziału może zwolnić od tego obowiązku.
§ 90a33)Dodany przez § 1 pkt 5 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 6..
1.
Prezes sądu może zarządzić udostępnienie danych o sprawie stronom i ich przedstawicielom
za pośrednictwem kont w systemie teleinformatycznym.
2.
Po uwierzytelnieniu konta strona lub jej przedstawiciel uzyskują dostęp do danych
o sprawie.
3.
Strona lub jej przedstawiciel mogą za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o
którym mowa w ust. 1, za zgodą prezesa sądu, udzielić dostępu do danych o sprawie
innym osobom posiadającym konta w tym systemie, o ile tym osobom przysługuje uprawnienie
do ich przeglądania. Dostęp jest ograniczony do przeglądania danych o sprawie.
4.
Strona, a także jej przedstawiciel mogą za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,
o którym mowa w ust. 1, pozbawić dostępu do danych o sprawie inne osoby, o których
mowa w ust. 3, jeśli tym osobom przestało przysługiwać uprawnienie do ich przeglądania.
§ 91.
1.
W toku postępowania o wpis do rejestru, z akt sprawy o wpis wydaje się kserokopie
dokumentów.
2.
Z akt rejestrowych obejmujących dokumenty podmiotów wpisanych do rejestru wydaje się
wyłącznie odpisy tych dokumentów.
§ 92.
1.
Udostępnienie stronie akt do przejrzenia oraz wydanie jej przedmiotów lub dokumentów
złożonych w sprawie albo wydanie dokumentów na podstawie akt może nastąpić po wykazaniu
przez nią tożsamości, a co do innych osób niż strona - po wykazaniu ponadto istnienia
uprawnienia wynikającego z przepisów postępowania …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.