📄 Tekst ustawy
MONITOR POLSKI
DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 29 kwietnia 2021 r.
Poz. 414
UCHWAŁA NR 38
RADY MINISTRÓW
z dnia 22 marca 2021 r.
w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich
Na podstawie art. 351 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, 284, 695, 782,
875 i 1378) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§ 1. Rada Ministrów wyraża zgodę na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji programu monitoringu wód morskich, która stanowi załącznik do uchwały.
§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki
Monitor Polski
–2–
Poz. 414
Załącznik do uchwały nr 38 Rady Ministrów
z dnia 22 marca 2021 r. (poz. 414)
AKTUALIZACJA PROGRAMU
MONITORINGU WÓD MORSKICH
RAPORT DO KOMISJI EUROPEJSKIEJ
Monitor Polski
–3–
NA PODSTAWIE ART. 351 UST. 16
USTAWY Z DNIA 20 LIPCA 2017 R. – PRAWO WODNE
(DZ. U. Z 2020 R. POZ. 310, 284, 695, 782, 875 I 1378)
AKTUALIZACJĘ PROGRAMU MONITORINGU WÓD MORSKICH
OPRACOWUJE GŁÓWNY INSPEKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA
Warszawa
2021
Poz. 414
Monitor Polski
–4–
Poz. 414
AKTUALIZACJA PROGRAMU
MONITORINGU WÓD MORSKICH
Spis treści
Spis skrótów
I.
II.
III.
IV.
V.
V.1.
..................................................................................................................................... 5
Wstęp .......................................................................................................................... 7
Metodyka opracowania programu monitoringu ........................................................ 11
Obszary prowadzenia monitoringu ........................................................................... 15
Strategie i programy .................................................................................................. 16
Wskaźniki i parametry .............................................................................................. 20
Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków mobilnych, siedlisk
pelagicznych i siedlisk bentosowych ........................................................................ 21
V.2.
Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków nierodzimych .................... 27
V.3.
Programy i odpowiadające im parametry dla charakterystyki kolumny wody ......... 28
V.4.
Programy i odpowiadające im parametry dla presji fizycznych na dno morskie...... 29
V.5.
Programy i odpowiadające im parametry dla substancji niebezpiecznych ............... 30
V.6.
Programy i odpowiadające im parametry dla odpadów morskich ............................ 37
V.7.
Programy i odpowiadające im parametry dla hałasu podwodnego i innych źródeł
energii ....................................................................................................................... 38
VI.
Projekt aktualizacji programu monitoringu wód morskich ....................................... 39
VI.1.
Programy monitoringu ssaków ................................................................................. 44
VI.1.1. Program gatunki mobilne – morświn ‒ rozmieszczenie, zagęszczenie..................... 44
VI.1.2. Program gatunki mobilne – foka szara ‒ rozmieszczenie, liczebność, rozród .......... 46
VI.1.3. Program gatunki mobilne – foka pospolita ‒ rozmieszczenie, liczebność, rozród ... 48
VI.2.
Programy monitoringu ptaków ................................................................................. 50
VI.2.1. Program gatunki mobilne – ptaki zimujące ‒ liczebność.......................................... 50
VI.2.2. Program gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie ‒ rozmieszczenie, liczebność .... 55
VI.2.3. Program gatunki mobilne – ptaki ‒ stan zdrowia...................................................... 58
VI.3.
Programy monitoringu ryb ........................................................................................ 59
VI.3.1. Program gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych..................................... 59
VI.3.2. Program gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych .................................... 67
VI.3.3. Program gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza.................. 72
VI.3.4. Program gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej ........................................... 74
VI.3.5. Program gatunki mobilne – ryby ‒ stan zdrowia ...................................................... 75
VI.4.
Monitoring przyłowu gatunków mobilnych.............................................................. 77
VI.4.1. Program gatunki mobilne – poziom śmiertelności/obrażeń spowodowanych
przypadkowym przyłowem w wyniku prowadzenia działalności rybackiej ............. 77
VI.5.
Programy monitoringu siedlisk pelagicznych ........................................................... 80
VI.5.1. Program siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska .................................. 80
VI.5.2. Program zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość) ........................................ 82
VI.6.
Programy monitoringu siedlisk bentosowych ........................................................... 84
3
Monitor Polski
–5–
Poz. 414
VI.6.1. Program siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowisk, ................................... 84
VI.6.2. Program gatunki bentosowe – liczebność i/lub biomasa, ......................................... 84
VI.6.3. Program siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg .......................................... 86
VI.6.4. Program siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów fizykochemicznych .. 87
VI.7.
Programy monitoringu gatunków nierodzimych....................................................... 93
VI.7.1. Program gatunki nierodzime – dopływ ze źródeł specyficznych, ............................. 93
VI.7.2. Program gatunki nierodzime – liczebność lub biomasa ............................................ 93
VI.8.
Programy monitoringu parametrów fizykochemicznych kolumny wody ................. 94
VI.8.1. Program charakterystyka chemiczna kolumny wody................................................ 94
VI.8.2. Program charakterystyka fizyczna kolumny wody ................................................... 96
VI.9.
Program monitoringu presji fizycznych na dno morskie .......................................... 97
VI.9.1. Program monitoringu straty fizyczne dna morskiego – zasięg przestrzenny i
rozkład....................................................................................................................... 97
VI.9.2. Program monitoringu zaburzenia dna morskiego ..................................................... 97
VI.10.
Programy monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających ................................ 99
VI.10.1. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w organizmach z
włączeniem organizmów komercyjnych ................................................................... 99
VI.10.2. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w osadach ........... 111
VI.10.3. Program monitoringu stężeń substancji zanieczyszczających w wodzie ............ 114
VI.10.4. Program monitoringu zanieczyszczeń o charakterze nagłym, w tym rozlewów
olejowych ................................................................................................................ 117
VI.11.
Programy monitoringu odpadów morskich ............................................................. 118
VI.11.1. Program monitoringu odpadów morskich – charakterystyka, liczebność/objętość
na brzegu, w wodzie powierzchniowej, na dnie...................................................... 118
VI.11.2. Program monitoringu mikrocząstek – liczebność/objętość w wodzie morskiej, w
osadach dennych ..................................................................................................... 120
VI.12.
Programy monitoringu dźwięku w wodzie ............................................................. 121
VI.12.1. Program monitoringu antropogenicznego dźwięku impulsowego ...................... 121
VI.12.2. Program monitoringu antropogenicznego ciągłego dźwięku o niskiej
częstotliwości .......................................................................................................... 122
Załącznik 1.
Metodyki referencyjne dla poszczególnych wskaźników lub warunki zapewnienia
jakości pomiarów .................................................................................................... 125
4
Monitor Polski
–6–
Poz. 414
Spis skrótów
BITS
CHEMSEA
DS
Dyrektywa ptasia
GIOŚ
HELCOM
HELCOM COMBINE Manual
HELCOM PLC
HELCOM EG MAMA
HELCOM MORS
ICES
IMGW‒PIB
IWC
JCWP
KE
MI
MRiRW
MBZ
MIR‒PIB
MKO
MLPM
MPB
MRC
MZPWP
NPZDR
OSOP
OTOP
PMŚ
POM
PPK
Prawo wodne
RDSM
RDW
Baltic International Trawl Surveys
Projekt „Chemical Munition Search and Assessment” ‒
Poszukiwanie broni chemicznej i ocena zagrożeń
Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w
sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny
i flory (Dz. Urz. UE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn.
zm.), zwana również „dyrektywą siedliskową”
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE
z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego
ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7, z późn. zm.)
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku, znana
również jako „Komisja Helsińska”– organizacja
międzynarodowa proklamowana przez tzw. konwencję
helsińską z 1974 r. jako jej organ wykonawczy
Manual for Marine Monitoring in the COMBINE –
przewodnik do prowadzenia zintegrowanego monitoringu
Morza Bałtyckiego HELCOM COMBINE
Projekt HELCOM dotyczący bilansu ładunków
zanieczyszczeń odprowadzanych do Morza Bałtyckiego
(ang.Pollution Load Compilation)
Grupa ekspercka do spraw ssaków morskich HELCOM (EG
MAMA)
Grupa ekspercka do spraw monitoringu substancji
radioaktywnych w Morzu Bałtyckim
Międzynarodowa Rada do spraw Badań Morza z siedzibą w
Kopenhadze
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy
Instytut Badawczy
Międzynarodowa akcja liczenia zimujących ptaków
wodnych
Jednolite części wód powierzchniowych
Komisja Europejska
Ministerstwo Infrastruktury
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Monitoring Biegusa Zmiennego
Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy
Monitoring Kormorana
Monitoring Lęgowych Ptaków Morskich
Monitoring Produktywności Bielika
Monitoring Rybitwy Czubatej
Monitoring Zimujących Ptaków Wód Przejściowych
Narodowy Program Zbioru Danych Rybackich
Obszar specjalnej ochrony ptaków
Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków
Państwowy Monitoring Środowiska
Polskie Obszary Morskie
Punkt pomiarowo kontrolny
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z
2020 r. poz. 310, 284, 695, 782, 875 i 1378)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z
dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiająca ramy działań
Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego
(dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (Dz. Urz.
UE L 164 z 25.06.2008, str.19, z późn. zm.), zwana również
„Ramową dyrektywą w sprawie Strategii Morskiej”
Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z
5
Monitor Polski
SAMBAH
SAR
SatBałtyk
TG ML
UE
UM
WETLANDS
INTERNATIONAL
WG DIKE
WGPDMO
WPZDR
–7–
Poz. 414
dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy
wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.
Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm.), zwana
również „Ramową Dyrektywą Wodną”
Projekt pod tytułem. „Statyczny monitoring akustyczny
bałtyckich morświnów”
ang. swept area ratio, względna powierzchnia poddana
trałowaniu
Projekt nr POIG.01.01.02-22-011/09-00, pod tytułem.
„Satelitarna Kontrola Środowiska Morza Bałtyckiego”
Task Group on Marine Litter
Unia Europejska
Urząd Morski
Globalna organizacja non-profit działająca na rzecz
utrzymania i przywracania mokradeł i ich zasobów dla ludzi
i różnorodności biologicznej
Grupa robocza do spraw raportowania i wymiany informacji
powołana przez KE w ramach procesu wdrażania RDSM
(ang. Working group on Data Information and Knowledge
Exchange)
Grupa robocza ICES do spraw patologii i chorób
organizmów morskich
Wieloletni Program Zbierania Danych Rybackich
6
Monitor Polski
I.
–8–
Poz. 414
Wstęp
Zgodnie z art. 144 ust. 1 Prawa wodnego w celu ochrony środowiska wód morskich opracowuje
się i wdraża strategię morską na zasadach określonych w przepisach ustawy. Jednym z elementów
strategii morskiej jest opracowanie i wdrożenie programu monitoringu wód morskich.
Zgodnie z art. 11 Ramowej dyrektywy w sprawie Strategii Morskiej państwa członkowskie
opracowują program monitoringu dla wód pozostających pod ich jurysdykcją. Realizacja badań
środowiska morskiego, wykonywanych zgodnie z zaplanowanym programem monitoringowym, musi
umożliwiać zarówno przeprowadzenie oceny stanu środowiska morskiego, oceny osiągnięcia celów
środowiskowych, jak i umożliwiać ocenę skuteczności wprowadzanych działań mających na celu
utrzymanie lub poprawę stanu środowiska morskiego. Zgodnie z art. 17 ust. 2 Ramowej dyrektywy w
sprawie Strategii Morskiej państwa członkowskie są zobowiązane do rewizji i aktualizacji elementów
opracowanych strategii morskich, w tym również programu monitoringu wód morskich. Niniejszy
dokument stanowi aktualizację programu monitoringu wód morskich opracowanego w 2014 r.,
przyjętego przez Radę Ministrów w trybie obiegowym w dniu 3 czerwca 2015 r., i uwzględnia,
wymaganą przepisami Ramowej dyrektywy w sprawie Strategii Morskiej oraz Prawem wodnym,
aktualizację wstępnej oceny stanu środowiska morskiego wraz z zestawem właściwości typowych dla
dobrego stanu środowiska oraz aktualizację celów środowiskowych dla wód morskich.
Aktualizacja zestawu właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, zgodnie z
art. 154 ust. 6 w związku z ust. 11 Prawa wodnego, została przedłożona Komisji Europejskiej po
uzyskaniu zgody Rady Ministrów wyrażonej w drodze uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 18
stycznia 2019 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji
wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości
typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich (M.P. poz. 230). Aktualizacja zestawu celów
środowiskowych dla wód morskich zgodnie z art. 157 ust. 6 w związku z ust. 11 Prawa wodnego
została przedłożona Komisji Europejskiej po uzyskaniu zgody Rady Ministrów wyrażonej w drodze
uchwały nr 170 Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2018 r. w sprawie wyrażenia zgody na
przedłożenie Komisji Europejskiej projektu aktualizacji zestawu celów środowiskowych dla wód
morskich (M.P. z 2019 r. poz. 173).
Zgodnie z art. 351 ust. 1 Prawa wodnego organem odpowiedzialnym za opracowanie
programu monitoringu wód morskich, zawierającego wykaz stanowisk badań monitoringowych z
przyporządkowaniem im zakresu i częstotliwości prowadzenia pomiarów i badań oraz metodyk
referencyjnych lub warunków zapewnienia jakości pomiarów i badań dla poszczególnych
wskaźników, o których mowa w art. 153 ust. 1 pkt 1, jest właściwy organ Inspekcji Ochrony
Środowiska. Zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego właściwym organem Inspekcji
Ochrony Środowiska w zakresie opracowania i aktualizacji programu monitoringu wód
morskich jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska.
Zgodnie z art. 351 ust. 2 Prawa wodnego przy opracowywaniu programu monitoringu wód morskich i
jego aktualizacji bierze się pod uwagę potrzebę:
1) uwzględnienia ustaleń zawartych we wstępnej ocenie stanu środowiska wód morskich;
2) prowadzenia monitoringu wód morskich w sposób skoordynowany i spójny w regionie Morza
Bałtyckiego;
7
Monitor Polski
–9–
Poz. 414
3) dostarczenia informacji pozwalających na bieżącą ocenę stanu środowiska wód morskich oraz
na określenie działań pozostających do podjęcia i postępów działań już podjętych dla
osiągnięcia dobrego stanu środowiska wód morskich, zgodnie ze wstępną oceną stanu
środowiska wód morskich oraz z zestawem właściwości typowych dla dobrego stanu
środowiska wód morskich;
4) dostarczenia informacji umożliwiających identyfikację odpowiednich wskaźników, o których
mowa w art. 153 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, dla celów środowiskowych dla wód morskich;
5) dostarczenia informacji umożliwiających ocenę skuteczności działań określonych w
programie ochrony wód morskich;
6) zapewnienia identyfikacji przyczyny zmian stanu środowiska wód morskich oraz podjęcia
możliwych działań korygujących, mających na celu przywrócenie dobrego stanu środowiska
wód morskich, w przypadku stwierdzenia odstępstw od dobrego stanu środowiska wód
morskich;
7) dostarczenia informacji o substancjach szczególnie szkodliwych występujących w gatunkach
przeznaczonych do spożycia przez ludzi z obszarów połowów komercyjnych;
8) uwzględnienia badań zapewniających uzyskanie informacji, czy działania korygujące, o
których mowa w pkt 6, przyniosą oczekiwane zmiany stanu środowiska wód morskich i nie
będą miały niepożądanych skutków ubocznych;
9) zapewnienia porównywalności i możliwości wykonywania zbiorczych ocen stanu środowiska
wód morskich w regionie Morza Bałtyckiego;
10) opracowywania specyfikacji technicznych i ujednoliconych metod monitorowania stanu
środowiska wód morskich w sposób zapewniający porównywalność informacji o stanie
środowiska wód morskich na poziomie Unii Europejskiej;
11) zapewnienia, w zakresie, w jakim jest to możliwe, zgodności programu monitoringu wód
morskich z programami opracowywanymi przez inne państwa członkowskie Unii
Europejskiej położone w regionie Morza Bałtyckiego oraz państwa leżące poza granicami
Unii Europejskiej, które graniczą z regionem Morza Bałtyckiego, w tym przy wykorzystaniu
najbardziej odpowiednich dla regionu Morza Bałtyckiego wytycznych dotyczących
monitorowania stanu środowiska wód morskich;
12) uwzględnienia oceny zmian cech i właściwości wód morskich, o których mowa w art. 150 ust.
1 Prawa wodnego, a także, w razie konieczności, nowych i przyszłych zagrożeń ekosystemów
morskich;
13) uwzględnienia właściwości fizycznych, chemicznych, hydromorfologicznych i biologicznych
wód morskich, typów siedlisk oraz presji i oddziaływań na wody morskie, zawartych w
analizie, o której mowa w art. 150 ust. 1 pkt 2, w tym ich naturalnej zmienności, jak również
potrzebę przeprowadzenia oceny postępów w realizacji celów środowiskowych dla wód
morskich z zastosowaniem wskaźników, o których mowa w art. 153 ust. 1 pkt 1, oraz ich
granicznych i docelowych punktów odniesienia – o ile zostały ustalone;
14) uwzględnienia oceny stanu środowiska i programów monitoringu realizowanych na podstawie
przepisów odrębnych, w tym monitoringu przyrodniczego różnorodności biologicznej i
krajobrazowej, o którym mowa w art. 112 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, z późn. zm.);
15) uwzględnienia właściwości i oddziaływań o charakterze transgranicznym na stan środowiska
wód regionu Morza Bałtyckiego.
Program monitoringu musi uwzględniać jedenaście wskaźników (cech) wymienionych w art.
153 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego (Tabela I.1, Rys. I.1) i zgodnych z dyrektywą Komisji (UE) 2017/845
z dnia 17 maja 2017 r. zmieniającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE w
odniesieniu do przykładowych wykazów elementów branych pod uwagę przy opracowaniu strategii
8
Monitor Polski
– 10 –
Poz. 414
morskich (Dz. Urz. UE L 125 z 18.05.2017, str. 27), zwaną dalej „dyrektywą 2017/845”, która nadała
nowe brzmienie załącznikowi III do RDSM, i transponowaną do krajowego porządku prawnego
ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2170).
Aktem wykonawczym do RDSM jest decyzja Komisji (UE) 2017/848 z dnia 17 maja 2017 r.
ustanawiająca kryteria i standardy metodologiczne dotyczące dobrego stanu środowiska wód morskich
oraz specyfikacje i ujednolicone metody monitorowania i oceny, oraz uchylająca decyzję
2010/477/UE (Dz. Urz. UE L 125 z 18.05.2017, str. 43), zwana dalej „decyzją 2017/848”. Decyzja
2017/848 wprowadziła podział wskaźników (cech), które powinny być uwzględnione w ocenie stanu
środowiska morskiego, na dwie grupy. Zgodnie z decyzją 2017/848 do grupy obejmującej cechy presji
należą: D2, D3, D5, D6, D7, D8, D9, D10 i D11, do grupy cech stanu należą: D1, D4 i D6 dotyczące
elementów ekosystemu: ssaki, ryby, ptaki, siedliska pelagiczne, siedliska bentosowe (Rys. I.1). W
dokumencie przyjęto konwencję symboli dla cech i kryteriów za wersją anglojęzyczną RDSM, tj. D –
dla cechy, C – dla kryterium.
Tabela I.1.
Zestaw właściwości (cech) typowych dla dobrego stanu środowiska uwzględnianych w ocenie
stanu środowiska morskiego i objętych programem monitoringu
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
Art. 153. 1. Zestaw właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich zawiera:
1) wskaźniki i ich jakościowe lub ilościowe własności oraz kryteria dobrego stanu środowiska wód morskich
dla następujących cech charakteryzujących:
a) utrzymanie różnorodności biologicznej; jakość i występowanie siedlisk oraz rozmieszczenie i
różnorodność gatunków odpowiadają dominującym warunkom fizjograficznym, geograficznym i
klimatycznym regionu Morza Bałtyckiego,
b) utrzymanie gatunków obcych wprowadzanych do ekosystemów morskich w wyniku działalności
człowieka na poziomie niepowodującym negatywnych zmian w tych ekosystemach,
c) utrzymanie populacji wszystkich ryb i skorupiaków eksploatowanych w celach komercyjnych w
bezpiecznych granicach biologicznych oraz rozmieszczenie populacji tych ryb i skorupiaków ze względu na
ich wiek i liczebność, świadczące o jej dobrym stanie,
d) występowanie elementów morskiego łańcucha pokarmowego w ilościach i zróżnicowaniu na poziomie
zapewniającym różnorodność gatunków i utrzymanie ich pełnej zdolności reprodukcyjnej,
e) ograniczona do minimum eutrofizacja wywołana przez działalność człowieka, w szczególności jej
niekorzystne skutki, takie jak straty w różnorodności biologicznej, degradacja ekosystemu, szkodliwe
zakwity glonów oraz niedobór tlenu w dolnych partiach wód,
f) utrzymanie integralności dna morskiego na poziomie zapewniającym ochronę struktury i funkcji
ekosystemów bentosowych oraz brak negatywnego wpływu na te ekosystemy,
g) stała zmiana właściwości hydrograficznych niepowodująca negatywnego wpływu na ekosystemy
morskie,
9
Monitor Polski
– 11 –
Poz. 414
h) utrzymanie stężenia substancji zanieczyszczających na poziomie niepowodującym zanieczyszczenia wód
morskich,
i) utrzymanie poziomów substancji zanieczyszczających w rybach oraz skorupiakach i mięczakach
przeznaczonych do spożycia przez ludzi, nieprzekraczających poziomów określonych w normach lub
przepisach dotyczących poziomów tych substancji,
j) utrzymanie właściwości i ilości odpadów na poziomie niepowodującym szkód w środowisku wód
morskich, wodach przejściowych i wodach przybrzeżnych,
k) utrzymanie energii wprowadzanej do wód morskich, w tym podmorskiego hałasu, na poziomie
niepowodującym negatywnego wpływu na środowisko wód morskich.
Cechy stanu
Cechy presji związane z wprowadzaniem i eksploatacją gatunków
Cechy presji związane z wprowadzeniem do środowiska substancji, odpadów i energii
Cechy presji fizycznych
Rys. I.1.
Cechy wykorzystywane do oceny stanu środowiska Morza Bałtyckiego (źródło: aktualizacja
wstępnej oceny stanu środowiska morskiego wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości
typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, przedłożona Komisji Europejskiej po
uzyskaniu zgody Rady Ministrów wyrażonej w drodze uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 18
stycznia 2019 r. w sprawie wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji
wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu
właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich)
10
Monitor Polski
II.
– 12 –
Poz. 414
Metodyka opracowania programu monitoringu
Aktualizacja programu monitoringu wód morskich została przygotowana w oparciu o wytyczne
w zakresie wymagań raportowych Grupy Roboczej do spraw raportowania i wymiany informacji,
powołanej przez KE w ramach procesu wdrażania RDSM ‒ WG DIKE (Reporting on the 2020
update of Article 11 for the MSFD Guidance Document 17, June 2020).
Kolejne kroki podczas opracowania aktualizacji programu monitoringu uwzględniały:
1) nową decyzję 2017/848;
2) rewizję programu monitoringu wód morskich, przyjętego przez Radę Ministrów w 2015
r.;
3) analizę aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich wraz z zestawem
właściwości typowych dla dobrego stanu środowiska wód morskich, przeprowadzonej w
2018 r. i przyjętej uchwałą nr 8 Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2019 r. w sprawie
wyrażenia zgody na przedłożenie Komisji Europejskiej aktualizacji wstępnej oceny stanu
środowiska wód morskich wraz z projektem aktualizacji zestawu właściwości typowych
dla dobrego stanu środowiska wód morskich;
4) program monitoringu HELCOM uzgodniony regionalnie;
5) ustalenia wynikające z aktualnych prac koordynowanych przez Sekretariat HELCOM nad
opracowaniem wskaźników dla III Holistycznej Oceny stanu środowiska Bałtyku oraz
uwzględnienie ustaleń regionalnych HELCOM.
Zaprojektowanie programu monitoringu wód morskich w myśl RDSM wymagało rewizji
dotychczas realizowanego w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska monitoringu środowiska
morskiego tak, aby uzupełnić go o nowe wymagania RDSM przy maksymalnym wykorzystaniu
istniejących systemów i rozwiązań. Pod koniec lat 70. XX wieku rozpoczął się regularny
międzynarodowy monitoring Morza Bałtyckiego po podpisaniu i ratyfikowaniu Konwencji o ochronie
środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, sporządzona w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r.
Jednocześnie w latach 70. XX wieku wprowadzono stałą służbę oceanograficzną w POM jako
statutową służbę IMGW‒PIB. Monitoring jakości środowiska POM, wprowadzony od 1990 r. do
PMŚ, w zakresie strefy pełnomorskiej, a od 1999 r. również w obszarach przybrzeżnych, jest
realizowany według założeń programowych przewodnika do przeprowadzenia monitoringu HELCOM
przez Zakład Oceanografii i Monitoringu Bałtyku Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej
Państwowego Instytutu Badawczego na zlecenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i
finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W
związku z implementacją Ramowej Dyrektywy Wodnej, od 2007 r. realizowano w ramach PMŚ
równolegle dwa programy monitoringu wód morskich, tj.:
• monitoring strefy płytkowodnej Bałtyku w obrębie wód przejściowych i przybrzeżnych,
zgodny z wymaganiami RDW w zakresie określonym rozporządzeniem Ministra Środowiska
z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych
części wód powierzchniowych (Dz. U. poz. 1550 oraz z 2013 r. poz. 1558), rozporządzeniem
Ministra Środowiska z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. poz. 1178)
oraz rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9
października 2019 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części
wód powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych (Dz. U. poz. 2147):
− monitoring wód przejściowych,
11
Monitor Polski
– 13 –
Poz. 414
− monitoring wód przybrzeżnych w strefie do jednej mili morskiej.
Wyniki badań przeprowadzonych w ramach monitoringu strefy płytkowodnej są
wykorzystywane do opracowania aktualizacji ocen stanu wód morskich realizowanych w ramach
RDSM. Aktualizacja programu monitoringu wód morskich w ramach RDSM odnosi się do programu
monitoringu strefy płytkowodnej. Szczegółowy opis monitoringu strefy płytkowodnej realizowanego
w ramach RDW jest prezentowany w wykonawczych programach państwowego monitoringu
środowiska, opracowywanych na podstawie Strategicznego Programu Państwowego Monitoringu
Środowiska. W okresie objętym niniejszą aktualizacją, obowiązuje on na lata 2021 ̶ 2025:
• monitoring strefy głębokomorskiej Bałtyku, uwzględniający wytyczne HELCOM oraz
HELCOM MORS, a wynikający z ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o ochronie
środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego:
− monitoring strefy głębokowodnej na obszarze wód terytorialnych i wyłącznej strefy
ekonomicznej,
− uzupełniający program badań strefy przybrzeżnej, zatok i zalewów.
Dodatkowo należało dokonać rewizji innych dotychczas realizowanych programów
monitoringu w ramach PMŚ dotyczących elementów stanu lub elementów presji środowiska
morskiego, to jest:
• monitoringu rzek ujściowych wraz z identyfikacją punktowych zrzutów w ramach HELCOM
PLC – Pollution Load Compilation, wynikającego z ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o
ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego,
• monitoringu zimujących ptaków na obszarach morskich i ptaków lęgowych, wynikającego z
wymagań dyrektywy ptasiej,
• monitoringu ssaków morskich, wynikającego z wymagań dyrektywy siedliskowej,
• monitoringu ryb, wynikającego z wymagań dyrektywy siedliskowej oraz RDW,
• monitoringu siedlisk, wynikającego z wymagań dyrektywy siedliskowej.
Powiązania cech (wskaźników) z aktualnie prowadzonymi monitoringami prezentuje schemat
na Rys. II.1.
Pierwszym etapem opracowania aktualizacji programu monitoringu było zdefiniowanie
strategii, które mają zastosowanie w polskich obszarach morskich (Rys. II.2). Kolejnym etapem było
przypisanie programów monitoringów poszczególnym strategiom. Programy te odpowiadają przede
wszystkim zdefiniowaniu (i) stanu/wpływu w zakresie bioróżnorodności, charakterystyki siedlisk
dennych i kolumny wody oraz (ii) presji biologicznych, fizycznych i chemicznych charakteryzujących
środowisko morskie. Należy podkreślić, że te same programy mogą być wykorzystane do opracowania
charakterystyk różnych strategii (Rys. II.3). Do każdego z programów zgodnych z wytycznymi RDSM
przypisano odpowiednie parametry (wskaźniki), przy czym te same parametry mogą być
wykorzystywane do wypełnienia informacji w zakresie różnych programów (Rys. II.3). Końcowym
etapem było opracowanie szczegółowego programu monitorowania poszczególnych parametrów.
Taka struktura zapewnia możliwość pomiarów poszczególnych parametrów, które są wykorzystywane
do przeprowadzania ocen stanu środowiska, rewizji celów środowiskowych, rewizji skuteczności
podejmowanych działań w zakresie stosownych programów zgodnych z wytycznymi RDSM, które w
dalszej kolejności pozwalają na scharakteryzowanie poszczególnych strategii mających zastosowanie
w obszarach morskich objętych zaktualizowanym programem monitoringu.
12
Monitor Polski
– 14 –
Poz. 414
Rys. II.1. Schemat powiązań pomiedzy cechami (wskaźnikami) zgodnymi z RDSM oraz realizowanymi w
ramach PMŚ monitoringami
13
Monitor Polski
– 15 –
Poz. 414
Strategia
RDSM
Program, zgodny z
wytycznymi RDSM
Parametry
Program monitoringu wód morskich w
zakresie poszczególnych parametrów
Rys. II.2.
Schemat powiązania strategii, programów, zgodnych z wytycznymi RDSM i parametrów
uwzględnianych przy opracowaniu aktualizacji programu monitoringu wód morskich
Rys. II.3.
Przykładowy schemat powiązania strategii, programów, zgodnych z wytycznymi RDSM i
parametrów uwzględnianych przy opracowaniu aktualizacji programu monitoringu wód
morskich
14
Monitor Polski
III.
– 16 –
Poz. 414
Obszary prowadzenia monitoringu
Zgodnie z definicją RDSM, wody morskie, dla których państwa członkowskie opracowują
strategie morskie, obejmują: „wody, dno morskie i skałę macierzystą znajdujące się od strony morza
od linii podstawowej, od której jest mierzony zasięg morza terytorialnego aż do najdalej położonego
obszaru wód terytorialnych i rozciągające się aż do najdalej położonego obszaru (zasięg granicy
wyłącznej strefy ekonomicznej), na którym państwo członkowskie ma lub wykonuje prawa
jurysdykcyjne”. Przez wody morskie należy rozumieć również wody przybrzeżne określone w RDW,
o ile szczególne aspekty stanu ekologicznego środowiska morskiego nie były już przedmiotem RDSM
lub innych przepisów prawa wspólnotowego.
Zasięg i podział polskich obszarów morskich, uwzględniający jednolite części wód
przybrzeżnych i przejściowych, wody terytorialne oraz wody znajdujące się w polskiej wyłącznej
strefie ekonomicznej przedstawiono na Rys. III.1.
a)
15
Monitor Polski
– 17 –
Poz. 414
b)
Rys. III.1.
IV.
Podział polskich obszarów morskich objętych implementacją RDSM z uwzględnieniem podziału
jednolitych części wód przybrzeżnych i przejściowych obowiązującego do 2021 r. (a) i od 2022
r. (b)
Strategie i programy
Podstawą realizacji programu monitoringu wód morskich jest uzyskanie informacji
wykorzystywanych w ocenach stanu środowiska morskiego w zakresie wszystkich wymaganych
wskaźników (cech) i kryteriów. Aby zapewnić pozyskanie jak najszerszej informacji, określono
strategie monitoringu odpowiadające cechom. Każdej strategii przyporządkowano programy, przy
czym te same programy mogą składać się na różne strategie. W Tabeli IV.1 zestawiono wszystkie
strategie z przypisanymi do nich programami (z Tabeli IV.2), w ramach których monitoring jest
realizowany lub istnieje możliwość pozyskania danych. Uwzględniono również programy, dla których
nie opracowano parametrów i tym samym nie opracowano szczegółowych programów monitoringu,
ale których realizacja jest niezbędna w kontekście możliwości przeprowadzenia kompletnej oceny
stanu środowiska obszarów morskich zgodnie z RDSM.
16
Monitor Polski
Tabela IV.1.
Wskaźnik
(Cecha)
– 18 –
Poz. 414
Strategie i programy
Strategia
Program
Gatunki mobilne – ptaki zimujące – liczebność
D1 Bioróżnorodność –
Gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie – rozmieszczenie i
ptaki
liczebność
Gatunki mobilne – ptaki – stan zdrowia
Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej
D1 Bioróżnorodność –
ryby
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych
Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza
Gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia
D1
Gatunki mobilne – morświn – rozmieszczenie, zagęszczenie
D1 Bioróżnorodność –
ssaki
Gatunki mobilne – foka szara – rozmieszczenie, liczebność,
rozród
Gatunki mobilne – foka pospolita – rozmieszczenie, liczebność,
rozród
Gatunki mobilne – poziom śmiertelności/obrażeń
D1 Bioróżnorodność
spowodowanych przypadkowym przyłowem w wyniku
prowadzenia działalności rybackiej
D1 Bioróżnorodność –
Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska
siedliska pelagiczne
Zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość)
Gatunki nierodzime – dopływ ze źródeł specyficznych
Gatunki nierodzime – liczebność lub biomasa
Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych
D2
D2 Gatunki nierodzime
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych
Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza
Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska
Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska
Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa
D3
D3 Ryby komercyjne
Gatunki mobilne – ryby – strefa głębokowodna
Gatunki mobilne – ptaki zimujące ‒ liczebność
Gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie ‒ rozmieszczenie i
D4/D1
D4 Łańcuchy troficzne/
D1 Bioróżnorodność
liczebność
Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych
Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza
17
Monitor Polski
Wskaźnik
(Cecha)
– 19 –
Strategia
Poz. 414
Program
Gatunki mobilne – morświn – rozmieszczenie, liczebność
Gatunki mobilne – foka szara – rozmieszczenie, liczebność,
rozród
Gatunki mobilne – foka pospolita – rozmieszczenie, liczebność,
rozród
Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska
Zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość)
Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa
Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska
Charakterystyka parametrów chemicznych kolumny wody
D5
D5 Eutrofizacja
Charakterystyka parametrów fizycznych kolumny wody
Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska
Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa
Siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg
D6 Integralność dna
D6/D1
morskiego/
D1 Bioróżnorodność –
siedliska bentosowe
Siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów
fizykochemicznych
Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska
Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa
Straty fizyczne dna morskiego ‒ zasięg przestrzenny i rozkład
Fizyczne zaburzenia dna morskiego ‒ zasięg i rozkład
Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska
Siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów
D7
D7 Zmiany hydrograficzne
fizykochemicznych
Siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg
Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa
Charakterystyka parametrów fizycznych kolumny wody
Stężenia substancji zanieczyszczających w organizmach z
włączeniem organizmów komercyjnych
Stężenia substancji zanieczyszczających w osadach
D8
D8 Substancje
Stężenia substancji zanieczyszczających w wodzie
zanieczyszczające
Wprowadzenie zanieczyszczeń, zanieczyszczenia o charakterze
nagłym, w tym rozlewy olejowe
Gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia
Gatunki mobilne – ptaki – stan zdrowia
D9 Substancje
D9
zanieczyszczające
w żywności pochodzenia
Stężenia substancji zanieczyszczających w organizmach z
włączeniem organizmów komercyjnych
18
Monitor Polski
– 20 –
Wskaźnik
(Cecha)
Poz. 414
Strategia
Program
morskiego
Odpady morskie – charakterystyka, liczebność/objętość na
D10
D10 Odpady morskie
brzegu, w wodzie powierzchniowej, na dnie
Mikrocząstki – liczebność/objętość w wodzie morskiej, w
osadach dennych
D11
Tabela IV.2.
D11 Dźwięk podwodny i
Antropogeniczny dźwięk impulsowy
inne źródła energii
Antropogeniczny ciągły dźwięk o niskiej częstotliwości
Programy i kryteria
Program
Gatunki mobilne – morświn – rozmieszczenie, liczebność
Gatunki mobilne – foka pospolita – rozmieszczenie, liczebność,
rozród
Gatunki mobilne – foka szara – rozmieszczenie, liczebność, rozród
Gatunki mobilne – ptaki zimujące – liczebność
Gatunki mobilne – lęgowe ptaki morskie – rozmieszczenie i
liczebność
Gatunki mobilne – ptaki – stan zdrowia
Gatunki mobilne – ryby strefy głębokowodnej
Kryterium
D1C2, D1C4, D4C1, D4C2, D4C3,
D4C4
D1C2, D1C3, D1C4
D1C2, D1C3, D1C4, D4C1, D4C2,
D4C3, D4C4
D1C2, D4C1, D4C2
D1C2, D1C4, D4C1, D4C2
D8C2
D1C3, D2C2, D3C1, D3C2, D3C3,
D4C3
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przejściowych
D1C2, D1C3, D2C2, D4C1
Gatunki mobilne – ryby strefy wód przybrzeżnych
D1C2, D2C2, D4C2
Gatunki mobilne – ryby strefy płytkowodnej otwartego morza
D1C2, D2C2, D1C3
Gatunki mobilne – ryby – stan zdrowia
D8C2
Gatunki mobilne – poziom śmiertelności/obrażeń spowodowanych
działalnością rybacką (działania celowe i przypadkowe)
D1C1
Siedliska pelagiczne – charakterystyka zbiorowiska
D1C6, D2C2, D2C3, D4C1, D4C2,
Zakwity fitoplanktonu (biomasa, częstotliwość)
D4C4, D5C2, D5C3
Siedliska bentosowe – charakterystyka zbiorowiska
Gatunki bentosowe – liczebność lub biomasa
Siedliska bentosowe – rozmieszczenie i zasięg
Siedliska bentosowe – charakterystyka parametrów
fizykochemicznych
Gatunki nierodzime – dopływ ze źródeł specyficznych
D2C2, D2C3, D4C1, D4C3, D5C6,
D5C7, D5C8, D6C3, D6C5, D7C2
D2C2, D2C3, D4C1, D4C3, D5C6,
D5C7, D5C8, D6C3, D6C5, D7C2
D6C3, D6C4, D6C5, D7C2
D6C3, D6C5, D7C2
D2C1
19
Monitor Polski
– 21 –
Poz. 414
Program
Kryterium
Gatunki nierodzime – liczebność lub biomasa
D2C2, D2C3
Charakterystyka parametrów chemicznych kolumny wody
D5C1, D5C5
Charakterystyka parametrów fizycznych kolumny wody
D5C4, D7C1
Straty fizyczne dna morskiego – zasięg przestrzenny i rozkład
D6C1
Fizyczne zaburzenia dna morskiego – zasięg i rozkład
D6C2
Stężenia substancji zanieczyszczających w organizmach z
włączeniem organizmów komercyjnych
D8C1, D9C1
Stężenia substancji zanieczyszczających w osadach
D8C1
Stężenia substancji zanieczyszczających w wodzie
D8C1
Wprowadzenie zanieczyszczeń, zanieczyszczenia o charakterze
nagłym, w tym rozlewy olejowe
Odpady morskie – charakterystyka, liczebność/objętość na brzegu, w
wodzie powierzchniowej, na dnie
Mikrocząstki – liczebność/objętość w wodzie morskiej, w osadach
dennych
D8C3
D10C1
D10C2
Antropogeniczny dźwięk impulsowy
D11C1
Antropogeniczny ciągły dźwięk o niskiej częstotliwości
D11C2
V.
Wskaźniki i parametry
Dla każdego programu przypisanego wcześniej do odpowiedniej strategii wytypowano
parametry i wskaźniki, które są objęte monitoringiem zgodnie z przyjętym programem monitoringu
(Tabela V.1 – Tabela V.9). Poszczególne parametry odniesiono do odpowiednich wskaźników
HELCOM uzgodnionych regionalnie oraz przypisano je do odpowiednich wskaźników
zaraportowanych do KE w ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich.
Wskaźniki HELCOM ze statusem „CORE INDICATOR” są wskaźnikami kluczowymi dla oceny
stanu, dla których istnieją odpowiednie dane i dla których opracowano sposób pełnego ich
wykorzystania w ocenach z uwzględnieniem wartości progowych wyznaczających granicę pomiędzy
stanem dobrym i złym. Wskaźniki HELCOM ze statusem „PRE – CORE INDICATOR” wymagają
dalszych działań w celu możliwości ich regionalnego pełnego wykorzystania w ocenach, co nie
wyklucza ich wykorzystania w ocenach na poziomie krajowym, jeżeli istnieją odpowiednie dane.
20
ryby
ryby
Gatunki mobilne – ryby strefy
głębokowodnej
Gatunki mobilne – ryby strefy
wód przejściowych
Gatunki mobilne – foka pospolita
‒ rozmieszczenie, liczebność,
rozród
ssaki
Rozmieszczenie gatunków
(lokalizacja)
Liczebność gatunków (liczba
osobników i/lub biomasa)
Skład gatunkowy grupy
brak
brak
masa i liczebność ryb
‒ rozmiar, masa ciała,
płeć, wiek, stadium
rozwoju gonad,
wypełnienie żołądka
Reproductive status of
seals (CORE
INDICATOR)
Population trends and
abundance of seals
(CORE INDICATOR)
Distribution of Baltic
seals (CORE
INDICATOR),
brak
Wskaźnik HELCOM
‒ masa i liczebność
ryb
‒ rozmiar, masa ciała,
płeć, wiek, stadium
rozwoju gonad,
wypełnienie żołądka
‒ liczebność,
‒ występowanie
‒ rozród
‒ liczebność,
‒ występowanie
‒ rozród
Badane parametry
Gatunki mobilne – foka szara ‒
rozmieszczenie, liczebność,
rozród
Parametry
zgodne z RDSM
‒ rozmieszczenie i
zagęszczenie
Element
Gatunki mobilne – morświn ‒
rozmieszczenie, liczebność
Program
SI
21
LFI1
ICES stock assessment COD 24–32
ICES stock assessment European
flounder
24–25
ICES stock assessment European sprat
22–32
ICES stock assessment Herring 25–29
Ex GoR
ICES stock assessment European
flounder 26–28
brak
PL-Grey seal 1
PL-Grey seal 2
PL-Grey seal 3
brak
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z gatunkami mobilnymi
Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków mobilnych, siedlisk pelagicznych i siedlisk bentosowych
Tabela V.1.
V.1.
Monitor Polski
– 22 –
Poz. 414
Element
ryby
ryby
ptaki
ptaki
ryby
ptaki
ssaki
Program
Gatunki mobilne – ryby strefy
wód przybrzeżnych
Gatunki mobilne – ryby strefy
płytkowodnej otwartego morza
Gatunki mobilne – ptaki
zimujące – liczebność
Gatunki mobilne – lęgowe ptaki
morskie – rozmieszczenie i
liczebność
Gatunki mobilne – ryby ‒ stan
zdrowia
Gatunki mobilne – ptaki ‒ stan
zdrowia
Gatunki mobilne – poziom
Skala śmiertelności, obrażeń
Struktura pod względem
wielkości, wieku i płci;
wskaźniki płodności, przeżycia
i śmiertelności/obrażeń
Zachowania, w tym
przemieszczanie się i migracja
Parametry
zgodne z RDSM
‒ test mikrojądrowy,
‒ zewnętrzne objawy
chorób ryb
‒ liczba par ze
znanym wynikiem
lęgowym,
‒ liczebność ptaków w
okresie lęgowym,
‒ liczba piskląt na
parę lęgową,
‒ liczba piskląt na
parę z sukcesem
‒ przyłów w sieci
‒ liczebność populacji
gatunków
‒ liczebność populacji
gatunków
masa i liczebność ryb
‒ rozmiar, masa ciała,
płeć, wiek, stadium
rozwoju gonad,
wypełnienie żołądka
masa i liczebność ryb
‒ rozmiar, masa ciała,
płeć, wiek, stadium
rozwoju gonad,
wypełnienie żołądka
Badane parametry
HELCOM-ABU_BIRD_BREED
Abundance of
waterbirds in the
breeding season
(CORE INDICATOR)
Number of drowned
White-tailed eagle
productivity (CORE
INDICATOR)
brak
HELCOM_EAGLE_REPROD
brak
HELCOM-ABU_BIRD_WINT
Abundance of
waterbirds in the
wintering season
(CORE INDICATOR)
brak
brak
brak
22
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
brak
Abundance of coastal
fish key functional
groups (CORE
INDICATOR)
Abundance of key
coastal fish species
(CORE INDICATOR),
Wskaźnik HELCOM
Monitor Polski
– 23 –
Poz. 414
śmiertelności/obrażeń
spowodowanych działalnością
rybacką (działania celowe i
przypadkowe)
Program
‒ przyłów w sieci
ptaki
Badane parametry
‒ przyłów w sieci
lub innych negatywnych
oddziaływań pochodzenia
antropogenicznego.
Parametry
zgodne z RDSM
ryby
Element
mammals and
waterbirds in fishing
gear (CORE
INDICATOR)
brak
Number of drowned
mammals and
waterbirds in fishing
gear (CORE
INDICATOR)
Wskaźnik HELCOM
brak
brak
23
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Monitor Polski
– 24 –
Poz. 414
Zakwity fitoplanktonu
(biomasa,
częstotliwość)
Fitoplankton
Siedliska pelagiczne –
charakterystyka
zbiorowiska
Fitoplankton
Zooplankton
Element
‒ stężenie
chlorofilu a
‒ częstotliwości i
zasięg przestrzenny
zakwitu planktonu
‒ skład gatunkowy,
liczebność i/lub
biomasa
Parametry zgodne z
RDSM
‒ stężenie chlorofilu a
‒ skład taksonomiczny,
liczebność, biomasa
fitoplanktonu
‒ zakwit fitoplanktonu
(dane satelitarne)
‒ skład taksonomiczny,
liczebność, biomasa
Badane parametry
Cyanobacterial bloom index (PRECORE INDICATOR)
Chlorophyll-a (CORE
INDICATOR)
Zooplankton mean size and total
stock (CORE INDICATOR)
Seasonal succession of dominating
phytoplankton groups (CORE
INDICATOR)
Diatom/Dinoflagellate index
(PRE- CORE INDICATOR),
Cyanobacterial bloom index (PRECORE INDICATOR)
Wskaźnik HELCOM
HELCOM-CyaBI
HELCOM-Chl_a
PL-Chl-a
HELCOM-MSTS
HELCOM-Dia/Dino
HELCOM-CyaBI
24
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z siedliskami pelagicznymi
Program
Tabela V.2.
Monitor Polski
– 25 –
Poz. 414
makrozoobentos
Gatunki bentosowe –
liczebność i/lub biomasa
Siedliska bentosowe –
charakterystyka
parametrów
fizykochemicznych
Typ oraz morfologia
podłoża, batymetria, węgiel
organiczny, stężenie tlenu.
Skład gatunkowy,
liczebność lub biomasa
(liczba osobników bądź
stopień pokrycia dna) i lub
biomasa.
Struktura wielkościowa i
wiekowa gatunku.
Rozmieszczenie siedliska.
Zasięg siedliska
(mapowanie) – dla
pojedynczych siedlisk
(mapowanie celowane)
bądź dla wszystkich
siedlisk.
Objętość siedliska.
makroglony i
okrytozalążkowe
Siedliska bentosowe –
charakterystyka
zbiorowisk
Siedliska bentosowe –
rozmieszczenie i zasięg
Parametry zgodne z
RDSM
Element
Zmienność głębokości:
‒ za skłonem brzegowym
‒ za strefą rew
‒ w odległości 1 Mm
Warunki morfometryczne:
‒ szerokości skłonów przybrzeża –
(10 m p.p.m. i 1 Mm)
‒ stan rew – liczba i pow. przekroju
Warunki morfologiczne:
‒ profile strefy brzegowej
wychodzące w morze do 1 Mm od
linii wody
‒ parametry obliczeniowe (A)
‒ stężenie tlenu
Oxygen debt (CORE
INDICATOR)
brak
State of the softbottom macrofauna
community (CORE
INDICATOR)
‒ skład gatunkowy, liczebność,
biomasa
‒ zasięg siedliska (mapowanie)*
brak
Wskaźnik
HELCOM
‒ skład gatunkowy, biomasa, stopień
pokrycia dna, rodzaj dna
Badane parametry
oxydebt
PL-oxy_min
brak
PL-B
25
Wskaźnik zaraportowany
do KE w ramach
aktualizacji wstępnej
oceny stanu środowiska
wód morskich
PL-SM1
PL-ESMIz
Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z siedliskami bentosowymi
Program
Tabela V.3.
Monitor Polski
– 26 –
Poz. 414
Element
Parametry zgodne z
RDSM
‒ głębokość punktu pomiarowokontrolnego
Badane parametry
Wskaźnik
HELCOM
Struktura ilościowa i charakterystyka
dna:
‒ uziarnienie – mediana średnicy
ziaren
‒ zawartość materii organicznej
‒ zawartość biogenów (azot ogólny ‒
Nog i fosfor ogólny ‒ Pog)
‒ chlorofil a
‒ potencjał redox (Eh) i pH
‒ zawartość zanieczyszczeń (metale
‒ Me, wielopierścieniowe
węglowodory aromatyczne ‒ WWA,
polichlorowane bifenyle ‒ PCB,
związki tributylocyny ‒ TBT)
* Zadanie zaplanowane w związku z implementacją do Prawa wodnego dyrektywy 2017/845; zadanie będzie możliwe do zrealizowania, gdy zostaną pozyskane środki dla
PMŚ przeznaczonych na ten cel, które nie zostały zabezpieczone w związku z ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych
ustaw.
Program
26
Wskaźnik zaraportowany
do KE w ramach
aktualizacji wstępnej
oceny stanu środowiska
wód morskich
Monitor Polski
– 27 –
Poz. 414
wszystkie
komponenty
ekosystemu
wszystkie
komponenty
ekosystemu
Gatunki nierodzime –
dopływ ze źródeł
specyficznych
Gatunki nierodzime –
liczebność i lub biomasa
Element
Program
Liczebność i lub
biomasa
Gatunki obce
Parametry
zgodne z
RDSM
‒ liczebność i
biomasa
‒ występowanie,
skład gatunkowy
Badane parametry
brak
Trends in arrival of new nonindigenous species (CORE
INDICATOR)
Wskaźnik HELCOM
Inventory-Parameter
Dispersal-Parameter
HELCOM-NIS
27
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji oceny wstępnej stanu
środowiska wód morskich
Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie programów związanych z gatunkami nierodzimymi
Programy i odpowiadające im parametry dla gatunków nierodzimych
Tabela V.4.
V.2.
Monitor Polski
– 28 –
Poz. 414
Parametry zgodne z RDSM
Substancje biogenne, tlen, odczyn pH,
stężenie parcjalne CO2
Temperatura, zasolenie,
przezroczystość
Program
Charakterystyka parametrów
chemicznych kolumny wody
Charakterystyka
parametrów fizycznych
kolumny wody
Dissolved inorganic
nitrogen (DIN) (CORE
INDICATOR)
Dissolved inorganic
phosphorous (DIP)
(CORE INDICATOR)
Total nitrogen (TN)
(CORE INDICATOR)
Total phosphorus (TP)
(CORE INDICATOR)
brak
Rozpuszczony azot
nieorganiczny (azotany,
azotyny, jon amonowy)
Zasolenie
Przezroczystość
Oxygen debt (CORE
INDICATOR)
brak
Stężenie tlenu
rozpuszczonego
Odczyn pH
Ciśnienie parcjalne
dwutlenku węgla pCO2
Temperatura
Nie poddawany ocenie
Water clarity (CORE
INDICATOR)
Nie poddawany ocenie
brak
brak
Ogólny węgiel organiczny
Krzemiany
Fosfor całkowity
Azot całkowity
Rozpuszczony fosfor
nieorganiczny (fosforany)
Wskaźnik HELCOM
Wymagane parametry
Nie poddawany ocenie
Secchi depth
Nie poddawany ocenie
brak
Realizowane w ramach
monitoringu RDW
Oxydebt
PL-oxy_min
brak
brak
HELCOM-TP
HELCOM-TN
HELCOM-DIP
HELCOM-DIN
Wskaźnik
zaraportowany do KE
w ramach aktualizacji
wstępnej oceny stanu
środowiska wód
morskich
Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie parametrów charakteryzujących kolumnę wody
Programy i odpowiadające im parametry dla charakterystyki kolumny wody
Tabela V.5.
V.3.
28
Monitor Polski
– 29 –
Poz. 414
Fizyczne zaburzenia dna
morskiego
Straty fizyczne dna
morskiego ‒ zasięg
przestrzenny i rozkład
Program
Rozmieszczenie/
zasięg czasowy
i przestrzenny,
zagęszczenie
Parametry zgodne z
RDSM
Informacje na temat zabudowy hydrotechnicznej
brzegu w wodach przejściowych i przybrzeżnych, w
tym:
‒ długość opasek brzegowych,
‒ liczba ostróg (długość brzegu na jakiej występują i
zasięg w kierunku morza)
‒ zasilanie brzegu,
‒ kotwicowiska
‒ dane na temat intensywności połowowej dennymi
narzędziami wleczonymi przeliczone na
powierzchnię podlegającą zaburzeniu (SAR)
Informacje na temat zasięgu czasowego i
przestrzennego związanego z:
‒ pogłębianiem torów wodnych,
‒ składowaniem urobku z pogłębiania torów
wodnych i portów
‒ dragowaniem i innymi pracami mającymi wpływ na
powierzchniowe osady denne
Informacje na temat zasięgu czasowego i
przestrzennego prac związanych z wydobyciem
piasku i żwiru
Badane parametry
PL_WskZm
PL_WskZm
brak
brak
PL_WskZm
29
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny stanu
środowiska wód morskich
brak
brak
brak
Wskaźnik
HELCOM
Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu wód morskich w zakresie presji fizycznych na dno morskie
Programy i odpowiadające im parametry dla presji fizycznych na dno morskie
Tabela V.6.
V.4.
Monitor Polski
– 30 –
Poz. 414
Matryca
organizmy
Program
Stężenia substancji
zanieczyszczających w
organizmach
z włączeniem
organizmów
komercyjnych
Dystrybucja/
zasięg
w czasie
i przestrzeni/
stężenia
Parametry
zgodne
z RDSM
RDSM,
RDW
‒ Polibromowane
difenyloetery (PBDE) –
kongenery 28, 47, 99, 100,
153, 154*
Polybrominated diphenyl
ethers (PBDEs) (CORE
INDICATOR)
Związki bromoorganiczne
Wskaźnik HELCOM
HELCOM_PBDEs
SEAFOOD_PBDE
PL_CO(NTAMINANTS
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
‒ fluoranten*
‒ benzo(a)piren*
‒ benzo(g,h,i)perylen
‒ benzo(k)fluoranten
‒ benzo(b)fluoranten
‒ ideno(1,2,3-cd)piren
‒ heksabromocyklododekan
(HBCDD)*
RDSM,
RDW
RDSM,
RDW
Metabolity WWA
Polyaromatic hydrocarbons
(PAHs) and their
metabolites (CORE
INDICATOR)
HELCOM_PAHs
PL_CONTAMINANTS
30
Hexabromocyclododecane
HELCOM_HBCDD
(HBCDD) (CORE
SEAFOOD_HBCDD
INDICATOR)
PL_CONTAMINANTS
Związki fluoroorganiczne
‒ kwas
Perfluorooctane sulphonate
HELCOM_PFOS
RDSM,
perfluorooktanosulfonowy
(PFOS) (CORE
SEAFOOD_PFOS
RDW
(PFOS)*
INDICATOR)
PL_CONTAMINANTS
Dioksyny i związki dioksynopodobne
Polychlorinated biphenyls
HELCOM_PCBs_DIOXINS_FURANS
‒ (suma PCDD+PCDF+dlRDSM,
(PCBs), dioxins and furans
SEAFOOD_PCDD+PCDF+PCB-DL
PCB)-TEQ*
RDW
(CORE INDICATOR)
PL_CONTAMINANTS
Polichlorowane bifenyle
‒ 6 PCB – kongenery 28,
Polychlorinated biphenyls
HELCOM_PCBs_DIOXINS_FURANS
52, 101, 138, 153, 180*
RDSM
(PCBs), dioxins and furans
SEAFOOD_PCBs
‒ PCB 118*
(CORE INDICATOR)
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)
Uwagi
Wskaźniki/Parametry
Wskaźniki i parametry dla prowadzenia monitoringu w zakresie substancji zanieczyszczających w środowisku morskim i żywności pochodzenia morskiego
oraz efektów ich oddziaływania na organizmy
Programy i odpowiadające im parametry dla substancji niebezpiecznych
Tabela V.7.
V.5.
Monitor Polski
– 31 –
Poz. 414
Program
Matryca
Parametry
zgodne
z RDSM
brak
brak
Metale
Metals (lead, cadmium and
mercury) (CORE
INDICATOR)
Metals (lead, cadmium and
mercury) (CORE
INDICATOR)
RDSM,
RDW
RDSM
RDW
RDSM,
RDW,
krajowy
RDSM,
krajowy
krajowy
RDSM,
krajowy
RDSM,
RDW
‒ heksachlorobenzen
(HCB)*
‒ DDT i jego metabolity
‒ heksachlorocykloheksan
(HCH)
‒ endosulfan
‒ heksachlorobutadien
(HCBD)*
‒ heptachlor i epoksyd
heptachloru*
‒ dikofol*
‒ kadm (Cd)*
‒ ołów (Pb)*
‒ miedź (Cu)
‒ cynk (Zn)
‒ arsen (As)
‒ nikiel (Ni)*
‒ cez (137Cs)*
‒ TBT*
‒ rtęć (Hg)*
brak
RDSM
radionuklidy
Radioactive substances:
Cesium-137 in fish and
surface seawater (CORE
INDICATOR)
Związki tributylocyny/imposex
Tributyltin(TBT) and
imposex (CORE
brak
Polyaromatic hydrocarbons
(PAHs) and their
metabolites (CORE
INDICATOR)
Pestycydy chloroorganiczne
‒ 1-OH piren*
‒ 1-OH fenantren
Wskaźnik HELCOM
Uwagi
Wskaźniki/Parametry
SEAFOOD_TBT
PL_CONTAMINANTS
HELCOM_Radioactive Substances
PL_Metals
HELCOM_Metals
SEAFOOD_Metals
PL_Metals
PL_CONTAMINANTS
PL_CONTAMINANTS
brak
PL_CONTAMINANTS
HELCOM_PAHs
31
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Monitor Polski
– 32 –
Poz. 414
Matryca
osady
Program
Stężenia substancji
zanieczyszczających w
osadach
Parametry
zgodne
z RDSM
RDSM
RDSM
-
‒ fluoranten*
‒ benzo(a)piren
‒ benzo(g,h,i)perylene*
‒ benzo(k)fluoranten
‒ benzo(b)fluoranten
‒ ideno(1,2,3-cd)piren*
‒ rtęć (Hg)*
‒ kadm (Cd)*
‒ ołów (Pb)*
‒ miedź (Cu)
‒ cynk (Zn)
‒ glin (Al)
‒ arsen (As)
Iperyt siarkowy z
pochodnymi
Związki tributylocyny
brak
Bojowe środki trujące
Metals (lead, cadmium and
mercury) (CORE
INDICATOR)
Metale
Polyaromatic hydrocarbons
(PAHs) and their
metabolites (CORE
INDICATOR)
brak
HELCOM_Metals
HELCOM_PAHs
32
RDSM
‒ DDT i jego metabolity
‒ heksachlorobenzen (HCB)
‒ heksachlorocykloheksan
(HCH)
‒ endosulfan
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)
brak
RDSM
brak
HELCOM_PCBs_DIOXINS_FURANS
Polichlorowane bifenyle
Polychlorinated biphenyls
(PCBs), dioxins and furans
(CORE INDICATOR)
Pestycydy chloroorganiczne
‒ 7 PCB – kongenery 28,
52, 101, 118, 138, 153, 180
INDICATOR)
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
brak
RDSM
‒ MBT
‒ DBT
‒ TPhT
‒ indeks imposex
Wskaźnik HELCOM
Tributyltin(TBT) and
imposex (CORE
INDICATOR)
Uwagi
Wskaźniki/Parametry
Monitor Polski
– 33 –
Poz. 414
Program
woda
Matryca
Parametry
zgodne
z RDSM
Uwagi
Wskaźnik HELCOM
TBT
RDSM
33
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Tributyltin (TBT) and
imposex (CORE
brak
INDICATOR)
radionuklidy
Radioactive substances:
137
‒ stężenie Cs*
Cesium-137 in fish and
RDSM
‒ stężenie 90Sr
HELCOM_Radioactive Substances
surface seawater (CORE
238
239+240
Pu
‒ stężenie Pu,
INDICATOR)
Farmaceutyki
‒ diklofenak*
Diclofenac (PRE-CORE
RDSM
HELCOM_diclofenac
‒ 17-alfa-etynyloestradiol
INDICATOR)
Specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne
‒ aldehyd mrówkowy*
‒ arsen*
‒ bar*
‒ bor*
‒ chrom
sześciowartościowy*
‒ chrom ogólny (suma Cr+3
i Cr+6)*
‒ cynk*
‒ miedź*
‒ fenole lotne – indeks
fenolowy*
RDW
brak
PL_CONTAMINANTS
‒ węglowodory
ropopochodne – indeks
olejowy*
‒ glin*
‒ cyjanki wolne*
‒ cyjanki związane*
‒ molibden*
‒ selen*
‒ srebro*
‒ tal*
‒ tytan*
Wskaźniki/Parametry
Monitor Polski
– 34 –
Poz. 414
Program
Matryca
Parametry
zgodne
z RDSM
‒ alachlor*
‒ antracen*
‒ atrazyna*
‒ benzen*
‒ bromowane
difenyloetery*
‒ kadm i jego związki*
‒ C10-13 – chloroalkany*
‒ chlorfenwinfos*
‒ chlorpyrifos*
‒ 1,2-dichloroetan (EDC)*
‒ dichlorometan*
‒ ftalan di (2-etyloheksyl)
(DEHP)*
‒ diuron*
‒ endosulfan*
‒ fluoranten*
‒ heksachlorobenzen
(HCB*)
‒ heksachlorobutadien
(HCBD)*
‒ heksachlorocykloheksan
(HCH)*
‒ izoproturon*
‒ ołów i jego związki*
‒ rtęć i jej związki*
‒ naftalen*
‒ nikiel i jego związki*
‒ nonylofenole (4nonylofenol)*
‒ wanad*
‒ antymon*
‒ fluorki*
‒ beryl*
‒ kobalt*
Wskaźniki/Parametry
RDW
Uwagi
brak
Substancje priorytetowe
Wskaźnik HELCOM
PL_CONTAMINANTS
34
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Monitor Polski
– 35 –
Poz. 414
Program
Matryca
Parametry
zgodne
z RDSM
‒ tetrachlorometan*
‒ aldryna*
‒ dieldryna*
‒ endryna*
‒ oktylofenol (4-(1,1’, 3,3’tetrametylobutylo)-fenol)*
‒ pentachlorobenzen*
‒ pentachlorofenol (PCP)*
‒ benzo(a)piren*
‒ benzo(b)fluoranten*
‒ benzo(k)fluoranten*
‒ benzo(g,h,i)perylen*
‒ indeno(1,2,3-cd)piren*
‒ symazyna*
‒ związki tributylocyny
(kation tributylocyny)*
‒ trichlorobenzeny (TCB)*
‒ trichlorometan
(chloroform)*
‒ trifluralina*
‒ dikofol
‒ kwas
perfluorooktanosulfonowy
(PFOS)
‒ chinoksyfen
‒ aklonifen
‒ bifenoks
‒ cybutryna
‒ cypermetryna
‒ dichlorfos
‒ heksabromocyklododekan
(HBCDD)
‒ heptachlor i epoksyd
heptachloru
‒ terbutryna
Wskaźniki/Parametry
RDW
Uwagi
brak
Inne substancje zanieczyszczające
Wskaźnik HELCOM
PL_CONTAMINANTS
35
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Monitor Polski
– 36 –
Poz. 414
Matryca
Parametry
zgodne
z RDSM
Uwagi
‒ izodryna*
‒ DDT – izomer para-para*
‒ DDT całkowity*
‒ trichloroetylen (TRI)*
‒ tetrachloroetylen (PER)*
Efekty biologiczne
‒ test mikrojądrowy,
‒ zewnętrzne objawy
RDSM
chorób ryb
‒ liczba par ze znanym
wynikiem lęgowym,
‒ liczebność ptaków w
okresie lęgowym,
RDSM
‒ liczba piskląt na parę
lęgową,
‒ liczba piskląt na parę z
sukcesem
Wskaźniki/Parametry
White-tailed sea eagle
productivity (CORE
INDICATOR)
brak
Wskaźnik HELCOM
HELCOM_EAGLE_
REPROD
Wprowadzenie
zanieczyszczeń,
zanieczyszczenia o
charakterze nagłym, w
tym rozlewy olejowe
36
Wskaźnik zaraportowany do KE w
ramach aktualizacji wstępnej oceny
stanu środowiska wód morskich
Ilość
wprowadzona
Operational oil spills from
w określonym
Objętość rozlewu wyrażona
RDSM
HELCOM_OIL_SPILLS
ships (CORE INDICATOR)
czasie na
w m3
określonej
przestrzeni
RDSM – parametry wykorzystane w aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich realizowanej zgodnie z Ramową dyrektywą w sprawie Strategii Morskiej.
RDW – parametry wykorzystywane w ocenach realizowanych zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną.
* Parametry wykorzystane w aktualizacji wstępnej oceny stanu środowiska wód morskich realizowanej zgodnie z RDSM.
Gatunki mobilne –
ptaki ‒ stan zdrowia
Gatunki mobilne –
ryby ‒ stan zdrowia
…
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.