📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 16 maja 2019 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Organy informacji finansowej
Rozdział 3 - Komitet Bezpieczeństwa Finansowego
Rozdział 4 - Krajowa ocena ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz ocena ryzyka
instytucji obowiązanych
Rozdział 5 - Środki bezpieczeństwa finansowego oraz inne obowiązki instytucji obowiązanych
Rozdział 6 - Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych
Rozdział 7 - Przekazywanie i gromadzenie informacji
Rozdział 8 - Wstrzymywanie transakcji i blokowanie rachunków
Rozdział 9 - Ochrona i udostępnianie informacji
Rozdział 10 - Szczególne środki ograniczające
Rozdział 11 - Inne środki służące ochronie interesu publicznego
Rozdział 12 - Kontrolowanie instytucji obowiązanych
Rozdział 13 - Kary administracyjne
Rozdział 14 - Przepisy karne
Rozdział 15 - Zmiany w przepisach obowiązujących
Rozdział 16 - Przepisy przejściowe i dostosowujące
Rozdział 17 - Przepisy końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 oraz z 2018 r. poz. 2243) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu
(Dz. U. poz. 723), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 1075),
2)
ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 1499),
3)
ustawą z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych
(Dz. U. poz. 2215),
4)
ustawą z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku
z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości
(Dz. U. z 2019 r. poz. 125),
5)
ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem
stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27
kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)
(Dz. U. poz. 730)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 14 maja 2019 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 158-180 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu
(Dz. U. poz. 723), które stanowią:
„
Art. 158.
W ustawie z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400) w art. 6 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„
4.
Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji udostępnianych na
podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
- w zakresie określonym tymi przepisami.
”
.
Art. 159.
W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138) w art. 3 ust. 6 otrzymuje brzmienie:
„
6.
Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji udostępnianych na
podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
- w zakresie określonym tymi przepisami.
”
.
Art. 160.
W ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach
(Dz. U. z 2016 r. poz. 40 oraz z 2017 r. poz. 1909) po art. 14 dodaje się art. 14a w brzmieniu:
„
Art. 14a.
1.
Organ, o którym mowa w art. 13, sprawuje kontrolę nad działalnością fundacji będącej
instytucją obowiązaną w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu w zakresie zgodności jej działania z przepisami tej ustawy.
2.
Do kontroli, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 12 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu
(Dz. U. poz. 723).
”
.
Art. 161.
W ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach
(Dz. U. z 2017 r. poz. 210) po art. 25 dodaje się art. 25a w brzmieniu:
„
Art. 25a.
1.
Organ, o którym mowa w art. 8 ust. 5, sprawuje kontrolę nad działalnością stowarzyszenia
będącego instytucją obowiązaną w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu w zakresie zgodności jego działania z przepisami tej
ustawy.
2.
Do kontroli, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 12 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu
(Dz. U. poz. 723).
”
.
Art. 162.
W ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2291 oraz z 2018 r. poz. 398) w art. 18 § 4 otrzymuje brzmienie:
„
§ 4.
Obowiązek zachowania tajemnicy nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie
przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - w zakresie
określonym tymi przepisami.
”
.
Art. 163.
W ustawie z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym
(Dz. U. z 2018 r. poz. 377 i 650) w art. 37 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„
4.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie
przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - w zakresie
określonym tymi przepisami.
”
.
Art. 164.
W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
(Dz. U. z 2016 r. poz. 922 oraz z 2018 r. poz. 138) w art. 43 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
W odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2a i 3, oraz zbiorów, o których
mowa w ust. 1 pkt 1a, przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję
Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego, Służbę Ochrony
Państwa, Centralne Biuro Antykorupcyjne i Generalnego Inspektora Informacji Finansowej,
z wyjątkiem zbioru danych, o których mowa w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu
(Dz. U. poz. 723), Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2,
art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18.
”
.
Art. 165.
W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.a)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 648, 768, 935, 1428, 1537, 2169 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 398 i 650.) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 119zo w § 4 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
art. 106 i art. 106a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz art. 15 i art. 16 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2065, z późn. zm.b)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2486 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62, 106, 138, 650 i 723.), w tym dokonywania oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, o której
mowa w przepisach o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
”
;
2)
w art. 119zr w § 1 w pkt 5 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
„
dane identyfikacyjne pełnomocnika do rachunków podmiotu kwalifikowanego i reprezentanta
podmiotu kwalifikowanego, a także jego beneficjenta rzeczywistego w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu
(Dz. U. poz. 723), jeżeli są dostępne, zawierające:
”
.
Art. 166.
W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1876, z późn. zm.c)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2361 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62, 106, 138, 650 i 685.) w art. 106a ust. 3a otrzymuje brzmienie:
„
3a.
W przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 165a lub art. 299 Kodeksu karnego, lub wykorzystywania działalności banku w celu ukrycia działań przestępczych lub
dla celów mających związek z przestępstwem lub przestępstwem skarbowym prokurator
może, w drodze postanowienia, wstrzymać określoną transakcję lub dokonać blokady środków
na rachunku bankowym na czas oznaczony, nie dłuższy niż 6 miesięcy, również pomimo
braku zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1. W postanowieniu określa się zakres, sposób
i termin wstrzymania transakcji lub blokady środków na rachunku.
”
.
Art. 167.
W ustawie z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1314 i 2201) w art. 14 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji udostępnianych na
podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
- w zakresie określonym tymi przepisami.
”
.
Art. 168.
W ustawie z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji
Wywiadu
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1920 i 2405 oraz z 2018 r. poz. 138 i 650) w art. 34a w ust. 2 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„
4)
instytucji obowiązanych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu;
”
.
Art. 169.
W ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. z 2018 r. poz. 450 i 650) w art. 33a w ust. 2 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
niewypełniania obowiązków wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu;
”
.
Art. 170.
W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1768, z późn. zm.d)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2486 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650 i 685.) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 3 uchyla się pkt 25a;
2)
w art. 150 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„
3)
Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej - w zakresie i na zasadach określonych
w przepisach o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
”
.
Art. 171.
W ustawie z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2065, z późn. zm.e)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2486 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62, 106, 138 i 650.) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 67 pkt 7 otrzymuje brzmienie:
„
7)
badaniu przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
”
;
2)
w art. 68 w ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
„
6)
badaniu przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
”
;
3)
w art. 71 w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
usunięcie w wyznaczonym terminie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania obowiązków
wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
”
.
Art. 172.
W ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 165 i 650) w art. 11 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może wystąpić z wnioskiem do Generalnego
Inspektora Informacji Finansowej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa
Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji,
czy w odniesieniu do podmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, istnieją uzasadnione
zastrzeżenia z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, bezpieczeństwa
interesów ekonomicznych państwa, a także zagrożeń związanych z praniem pieniędzy lub
finansowaniem terroryzmu.
”
.
Art. 173.
W ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie
danych gospodarczych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 470 i 650) w art. 25 w ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
„
6)
Generalny Inspektor Informacji Finansowej - w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań
określonych w przepisach o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
”
.
Art. 174.
W ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 oraz z 2018 r. poz. 650) w art. 49a ust. 10 otrzymuje brzmienie:
„
10.
Minister właściwy do spraw środowiska przekazuje niezwłocznie Komisji Nadzoru Finansowego,
Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Szefowi Agencji Wywiadu wnioski o
przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego, w celu przedstawienia opinii w zakresie,
o którym mowa w ust. 2 pkt 1.
”
.
Art. 175.
W ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2003 oraz z 2018 r. poz. 62 i 650) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 59ic ust. 8 otrzymuje brzmienie:
„
8.
W przypadkach, o których mowa w ust. 6 i 7, dostawca niezwłocznie informuje konsumenta,
nieodpłatnie, o przyczynach odmowy zawarcia umowy, chyba że przekazanie takiej informacji
zagrażałoby bezpieczeństwu narodowemu lub porządkowi publicznemu lub byłoby sprzeczne
z przepisami prawa, w tym z przepisami ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu
(Dz. U. poz. 723), zwanej dalej „ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy”.
”
;
2)
w art. 64a w ust. 1 w pkt 1 lit. b otrzymuje brzmienie:
„
b)
zasady i procedury wypełniania obowiązków instytucji obowiązanych w rozumieniu art.
2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy;
”
.
Art. 176.
W ustawie z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1170, z późn. zm.f)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 1089, 1926, 2102 i 2486 oraz z 2018 r. poz. 8, 106, 650 i 685.) w art. 35 w ust. 2 pkt 9 otrzymuje brzmienie:
„
9)
Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, w zakresie wykonywania przez niego zadań
określonych w przepisach o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
”
.
Art. 177.
W ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania
depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1937 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 685) w art. 54 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
W przypadku gdy środki zdeponowane na rachunku zostały zablokowane na podstawie przepisów
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu lub została dokonana
blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego w rozumieniu art. 119zg pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.g)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 648, 768, 935, 1428, 1537, 2169 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 398, 650
i 723.), wypłatę środków gwarantowanych zawiesza się na czas trwania blokady.
”
.
Art. 178.
W ustawie z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz. U. poz. 2261) w art. 39 ust. 5 otrzymuje brzmienie:
„
5.
Obowiązek zachowania tajemnicy nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie
przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - w zakresie
określonym tymi przepisami.
”
.
Art. 179.
W ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
(Dz. U. z 2018 r. poz. 508 i 650) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 2 w ust. 1 uchyla się pkt 11;
2)
w art. 14 w ust. 1:
a)
uchyla się pkt 8,
b)
pkt 9 otrzymuje brzmienie:
„
9)
koordynowanie kontroli celno-skarbowych wykonywanych przez naczelników urzędów celno-skarbowych,
z wyjątkiem kontroli celno-skarbowych, o których mowa w art. 54 ust. 1 pkt 5;
”
;
3)
w art. 54 w ust. 1 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:
„
5)
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
”
;
4)
w art. 148:
a)
w ust. 1 w pkt 1 uchyla się lit. c,
b)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia,
stawki dodatku kontrolerskiego, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, warunki i tryb przyznawania,
wypłaty, zmiany wysokości oraz utraty dodatku kontrolerskiego, uwzględniając potrzebę
zwiększenia skuteczności kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej, audytu lub
czynności, o których mowa w art. 113-117, art. 118 ust. 1-17, art. 119 ust. 1-10,
art. 120 ust. 1-6, art. 122-126, art. 127 ust. 1-5, art. 127a ust. 1, 2 i 6-12, art.
128 ust. 1, art. 131 ust. 1, 2 i 5 i art. 133, przez zapewnienie motywacji do ich
sprawnego wykonywania.
”
.
Art. 180.
W ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami
(Dz. U. poz. 648) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w odnośniku nr 1 po pkt 2 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu:
„
3)
dyrektywę Rady (UE) 2016/2258 z dnia 6 grudnia 2016 r. zmieniającą dyrektywę 2011/16/UE
w odniesieniu do dostępu organów podatkowych do informacji dotyczących przeciwdziałania
praniu pieniędzy
(Dz. Urz. UE L 342 z 16.12.2016, str. 1).
”
;
2)
w art. 2 po pkt 7 dodaje się pkt 7a w brzmieniu:
„
7a)
ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - rozumie
się przez to ustawę z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu
(Dz. U. poz. 723);
”
;
3)
w art. 4:
a)
po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„
1a.
W celu realizacji zadań związanych z wymianą informacji podatkowych instytucje obowiązane
wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, na pisemne żądanie ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Szefa Krajowej
Administracji Skarbowej lub jego upoważnionego przedstawiciela, są obowiązane do udzielenia
informacji gromadzonych na potrzeby realizacji obowiązków związanych ze stosowaniem
środków bezpieczeństwa finansowego wynikających z tej ustawy.
”
,
b)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Żądania, o których mowa w ust. 1 i 1a, oznacza się klauzulą „Tajemnica skarbowa”,
a ich przekazanie następuje w trybie przewidzianym dla dokumentów zawierających informacje
niejawne o klauzuli „zastrzeżone” w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych.
”
;
4)
w art. 24 w ust. 1 pkt 20 otrzymuje brzmienie:
„
20)
osobie kontrolującej - rozumie się przez to beneficjenta rzeczywistego, o którym mowa
w art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;”.
”
;
”
;
2)
odnośnika nr 1 oraz art. 27 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1075), które stanowią:
„
1)Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r.
w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającą dyrektywy 2002/65/WE,
2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylającą dyrektywę
2007/64/WE
(Dz. Urz. UE L 337 z 23.12.2015, str. 35).
”
„
Art. 27.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
3)
art. 19 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1499), który stanowi:
„
Art. 19.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 1 lit. b w zakresie art. 119zg pkt 5 lit. a, c oraz d, pkt 6 lit. c w zakresie
art. 119zr § 3 pkt 9, pkt 8, art. 4, art. 9, art. 11 oraz art. 16, które wchodzą w
życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 1 pkt 5, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r.;
3)
art. 1 pkt 1 lit. b w zakresie art. 119zg pkt 5 lit. b, pkt 6 lit. a, b oraz c w zakresie
art. 119zr § 3 pkt 7 i 8, pkt 7, pkt 9 lit. b w zakresie art. 119zv § 4b-4d oraz art.
12, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2019 r.
”
;
4)
art. 144 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych
(Dz. U. poz. 2215), który stanowi:
„
Art. 144.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem:
1)
art. 124 pkt 4 lit. b, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.;
2)
art. 49 ust. 5 i 6, który wchodzi w życie z dniem 30 czerwca 2021 r.;
3)
art. 77 ust. 3 pkt 4, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.;
4)
art. 23 ust. 5 i 6, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
”
;
5)
odnośnika nr 1 oraz art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych
w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości
(Dz. U. z 2019 r. poz. 125), które stanowią:
„
1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r.
w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez
właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych,
wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego
przepływu takich danych oraz uchylającej decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW
(Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 89).
”
„
Art. 107.
Tracą moc art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4-7, art. 14-22, art. 23-28, art. 31 oraz rozdziały
4, 5 i 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych zachowane w mocy w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w celu rozpoznawania,
zapobiegania, wykrywania i zwalczania czynów zabronionych, prowadzenia postępowań
w sprawach dotyczących tych czynów oraz wykonywania orzeczeń w nich wydanych, kar
porządkowych i środków przymusu w zakresie określonym w przepisach stanowiących podstawę
działania służb i organów uprawnionych do realizacji zadań w tym zakresie, w terminie
do dnia wejścia w życie przepisów wdrażających dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r.
w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez
właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych,
wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego
przepływu takich danych oraz uchylającą decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW
(Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 89) na podstawie art. 175 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych.
Art. 108.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 58 pkt 12, który wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2019 r.;
2)
art. 82 pkt 5 w zakresie art. 25c-25h, które wchodzą w życie po upływie roku od dnia
ogłoszenia.
”
;
6)
odnośnika nr 1 oraz art. 173 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem
stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27
kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)
(Dz. U. poz. 730), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz
uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE
L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2).
”
„
Art. 173.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 87 pkt 1, który wchodzi w życie po upływie 90 dni od dnia ogłoszenia;
2)
art. 107 pkt 7 i 8, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 2019 r.;
3)
art. 157 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 13 października 2019 r.
”
.
a)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 648, 768, 935, 1428, 1537, 2169 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 398 i 650.
b)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2486 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62, 106, 138, 650 i 723.
c)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2361 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62, 106, 138, 650 i 685.
d)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2486 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650 i 685.
e)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 2486 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62, 106, 138 i 650.
f)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 1089, 1926, 2102 i 2486 oraz z 2018 r. poz. 8, 106, 650 i 685.
g)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r.
poz. 648, 768, 935, 1428, 1537, 2169 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 398, 650
i 723.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu1)Niniejsza ustawa: 1) w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu
systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylającą dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (Dz. Urz. UE L 141
z 05.06.2015, str. 73); 2) służy stosowaniu: rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001
z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych
przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu (Dz.
Urz. UE L 344 z 28.12.2001, str. 70, z późn. zm.), rozporządzenia Rady (WE) nr 881/2002
z dnia 27 maja 2002 r. wprowadzającego niektóre szczególne środki ograniczające skierowane
przeciwko niektórym osobom i podmiotom związanym z organizacjami ISIL (Daisz) i Al-Kaida
(Dz. Urz. UE L 139 z 29.05.2002, str. 9, z późn. zm.), rozporządzenia (WE) nr 1889/2005
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie kontroli
środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty (Dz. Urz. UE
L 309 z 25.11.2005, str. 9), rozporządzenia Rady (UE) nr 753/2011 z dnia 1 sierpnia
2011 r. w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom,
grupom, przedsiębiorstwom i podmiotom w związku z sytuacją w Afganistanie (Dz. Urz.
UE L 199 z 02.08.2011, str. 1, z późn. zm.), rozporządzenia Komisji (UE) nr 389/2013
z dnia 2 maja 2013 r. ustanawiającego rejestr Unii zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady, decyzjami nr 280/2004/WE i nr 406/2009/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady oraz uchylającego rozporządzenia Komisji (UE) nr 920/2010 i nr
1193/2011 (Dz. Urz. UE L 122 z 03.05.2013, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 17 z 21.01.2017,
str. 52), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/847 z dnia 20 maja
2015 r. w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i uchylenia
rozporządzenia (WE) nr 1781/2006 (Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, str. 1).
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa zasady i tryb przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Art. 2.
1.
Instytucjami obowiązanymi są:
1)
banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, oddziały instytucji kredytowych, instytucje
finansowe mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz oddziały instytucji
finansowych niemających siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2187, 2243 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 326, 730 i 875);
2)
spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa,
w rozumieniu ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2386 i 2243 oraz z 2019 r. poz. 326, 730 i 875);
32)W brzmieniu ustalonym przez art. 11 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy
o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1075), która weszła
w życie z dniem 20 czerwca 2018 r.)
krajowe instytucje płatnicze, krajowe instytucje pieniądza elektronicznego, oddziały
unijnych instytucji płatniczych, oddziały unijnych i zagranicznych instytucji pieniądza
elektronicznego, małe instytucje płatnicze, biura usług płatniczych oraz agenci rozliczeniowi,
w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 659 i 730);
4)
firmy inwestycyjne, banki powiernicze w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2286, 2243 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 730 i 875) oraz oddziały zagranicznych firm inwestycyjnych w rozumieniu tej ustawy, prowadzące
działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5)
zagraniczne osoby prawne prowadzące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność
maklerską, w tym prowadzące taką działalność w formie oddziału, oraz towarowe domy
maklerskie w rozumieniu ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 312), a także spółki handlowe, o których mowa w art. 50a tej ustawy;
6)
spółki prowadzące rynek regulowany - w zakresie, w jakim prowadzą platformę aukcyjną,
o której mowa w art. 3 pkt 10a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
7)
fundusze inwestycyjne, alternatywne spółki inwestycyjne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych,
zarządzający ASI, oddziały spółek zarządzających oraz oddziały zarządzających z Unii
Europejskiej znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu
ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi
funduszami inwestycyjnymi
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1355, 2215, 2243 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 730 i 875);
8)
zakłady ubezpieczeń wykonujące działalność, o której mowa w dziale I załącznika do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej
i reasekuracyjnej
(Dz. U. z 2019 r. poz. 381 i 730), w tym krajowe zakłady ubezpieczeń, główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń
z siedzibą w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej oraz oddziały
zagranicznych zakładów ubezpieczeń mających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska
państwie członkowskim Unii Europejskiej;
9)
pośrednicy ubezpieczeniowi wykonujący czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego w zakresie
ubezpieczeń wymienionych w dziale I załącznika do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej
i reasekuracyjnej oraz oddziały zagranicznych pośredników wykonujących takie czynności mające siedzibę
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem agenta ubezpieczeniowego, który
jest agentem ubezpieczeniowym wykonującym czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego
na rzecz jednego zakładu ubezpieczeń w zakresie tego samego działu zgodnie z załącznikiem
do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz nie pobiera od klienta składki ubezpieczeniowej ani od zakładu ubezpieczeń kwot
należnych klientowi;
10)
Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. oraz spółka, której Krajowy Depozyt Papierów
Wartościowych S.A. przekazał wykonywanie czynności z zakresu, o którym mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, w zakresie, w jakim prowadzą rachunki papierów wartościowych lub rachunki zbiorcze;
11)
przedsiębiorcy prowadzący działalność kantorową w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe
(Dz. U. z 2019 r. poz. 160), inni przedsiębiorcy świadczący usługę wymiany walut lub usługę pośrednictwa w wymianie
walut, niebędący innymi instytucjami obowiązanymi, oraz oddziały przedsiębiorców zagranicznych
prowadzących taką działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
12)
podmioty prowadzące działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie:
a)
wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi i środkami płatniczymi,
b)
wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi,
c)
pośrednictwa w wymianie, o której mowa w lit. a lub b,
d)
prowadzenia rachunków, o których mowa w ust. 2 pkt 17 lit. e;
13)
notariusze w zakresie czynności dokonywanych w formie aktu notarialnego, obejmujących:
a)
przeniesienie własności wartości majątkowej, w tym sprzedaż, zamianę lub darowiznę
ruchomości lub nieruchomości,
b)
zawarcie umowy działu spadku, zniesienia współwłasności, dożywocia, renty w zamian
za przeniesienie własności nieruchomości oraz o podział majątku wspólnego,
c)
przeniesienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, prawa użytkowania wieczystego
oraz ekspektatywy odrębnej własności lokalu,
d)
wniesienie wkładu niepieniężnego po założeniu spółki,
e)
zawarcie umowy dokumentującej wniesienie lub podwyższenie wkładów do spółki albo wniesienie
lub podwyższenie kapitału zakładowego,
f)
przekształcenie lub połączenie spółek,
g)
zbycie przedsiębiorstwa,
h)
zbycie udziałów w spółce;
14)
adwokaci, radcowie prawni, prawnicy zagraniczni, doradcy podatkowi w zakresie, w jakim
świadczą na rzecz klienta pomoc prawną lub czynności doradztwa podatkowego dotyczące:
a)
kupna lub sprzedaży nieruchomości, przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa,
b)
zarządzania środkami pieniężnymi, instrumentami finansowymi lub innymi aktywami klienta,
c)
zawierania umowy o prowadzenie rachunku bankowego, rachunku papierów wartościowych
lub wykonywania czynności związanych z prowadzeniem tych rachunków,
d)
wnoszenia wkładu do spółki kapitałowej lub podwyższenia kapitału zakładowego spółki
kapitałowej,
e)
tworzenia, prowadzenia działalności lub zarządzania spółkami kapitałowymi lub trustami
- z wyjątkiem radców prawnych oraz prawników zagranicznych wykonujących zawód w ramach
stosunku pracy lub służby w urzędach obsługujących organy administracji publicznej,
innych państwowych lub samorządowych jednostkach organizacyjnych oraz w podmiotach
innych niż spółki, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2115 i 2193 oraz z 2019 r. poz. 730), oraz doradców podatkowych wykonujących zawód w ramach stosunku pracy w podmiotach
innych niż te, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 283 i 730);
15)
doradcy podatkowi w zakresie czynności doradztwa podatkowego innych niż wymienione
w pkt 14 oraz biegli rewidenci;
16)
przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców
(Dz. U. poz. 646, 1479, 1629, 1633 i 2212), niebędący innymi instytucjami obowiązanymi, świadczący usługi polegające na:3)Wprowadzenie do wyliczenia ze zmianą wprowadzoną przez art. 10 pkt 1 ustawy z dnia
5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1499), która weszła w życie z dniem 22 sierpnia 2018 r.
a)
tworzeniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,
b)
pełnieniu funkcji członka zarządu lub umożliwianiu innej osobie pełnienia tej funkcji
lub podobnej funkcji w osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej
osobowości prawnej,
c)
zapewnianiu siedziby, adresu prowadzenia działalności lub adresu korespondencyjnego
oraz innych pokrewnych usług osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej
osobowości prawnej,
d)
działaniu lub umożliwieniu innej osobie działania jako powiernik trustu, który powstał
w drodze czynności prawnej,
e)
działaniu lub umożliwieniu innej osobie działania jako osoba wykonująca prawa z akcji
lub udziałów na rzecz podmiotu innego niż spółka notowana na rynku regulowanym podlegającym
wymogom dotyczącym ujawniania informacji zgodnie z prawem Unii Europejskiej lub podlegająca
równoważnym standardom międzynarodowym;
17)
podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych;
18)
pośrednicy w obrocie nieruchomościami;
19)
operatorzy pocztowi w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2188);
20)
podmioty prowadzące działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier
w karty i gier na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 847);
21)
fundacje ustanowione na podstawie ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1491) w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej
lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy płatność jest
przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą
powiązane;
22)
stowarzyszenia posiadające osobowość prawną, utworzone na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach
(Dz. U. z 2019 r. poz. 713), w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej
lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy płatność jest
przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą
powiązane;
234)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 10 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.)
przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności za towary w gotówce o wartości
równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy transakcja
jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się
ze sobą powiązane;
244)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 10 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.)
przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców w zakresie, w jakim prowadzą działalność polegającą na udostępnianiu skrytek sejfowych,
oraz oddziały przedsiębiorców zagranicznych prowadzące taką działalność na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej;
25)
instytucje pożyczkowe w rozumieniu ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
(Dz. U. z 2018 r. poz. 993 i 1075 oraz z 2019 r. poz. 730).
2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
beneficjencie rzeczywistym - rozumie się przez to osobę fizyczną lub osoby fizyczne
sprawujące bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad klientem poprzez posiadane uprawnienia,
które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego
wpływu na czynności lub działania podejmowane przez klienta, lub osobę fizyczną lub
osoby fizyczne, w imieniu których są nawiązywane stosunki gospodarcze lub przeprowadzana
jest transakcja okazjonalna, w tym:
a)
w przypadku klienta będącego osobą prawną inną niż spółka, której papiery wartościowe
są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym podlegającym wymogom ujawniania informacji
wynikającym z przepisów prawa Unii Europejskiej lub odpowiadającym im przepisom prawa
państwa trzeciego: - osobę fizyczną będącą udziałowcem lub akcjonariuszem klienta,
której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji
tej osoby prawnej, - osobę fizyczną dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów
w organie stanowiącym klienta, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie
porozumień z innymi uprawnionymi do głosu, - osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad
osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej
niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji klienta, lub łącznie dysponującą więcej
niż 25% ogólnej liczby głosów w organie klienta, także jako zastawnik albo użytkownik,
lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu, - osobę fizyczną sprawującą
kontrolę nad klientem poprzez posiadanie w stosunku do tej osoby prawnej uprawnień,
o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
(Dz. U. z 2019 r. poz. 351), lub - osobę fizyczną zajmującą wyższe stanowisko kierownicze w przypadku udokumentowanego
braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych
w tiret pierwszym, drugim, trzecim i czwartym oraz w przypadku niestwierdzenia podejrzeń
prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu,
b)
w przypadku klienta będącego trustem: - założyciela, - powiernika, - nadzorcę, jeżeli
został ustanowiony, - beneficjenta, - inną osobę sprawującą kontrolę nad trustem,
c)
w przypadku klienta będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, wobec
którego nie stwierdzono przesłanek lub okoliczności mogących wskazywać na fakt sprawowania
kontroli nad nim przez inną osobę fizyczną lub osoby fizyczne, przyjmuje się, że taki
klient jest jednocześnie beneficjentem rzeczywistym;
2)
blokadzie rachunku - rozumie się przez to czasowe uniemożliwienie korzystania i dysponowania
ze wszystkich lub części wartości majątkowych gromadzonych na rachunku, w tym również
przez instytucję obowiązaną;
3)
członkach rodziny osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne - rozumie się
przez to:
a)
małżonka lub osobę pozostającą we wspólnym pożyciu z osobą zajmującą eksponowane stanowisko
polityczne,
b)
dziecko osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne i jego małżonka lub osoby
pozostającej we wspólnym pożyciu,
c)
rodziców osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne;
4)
dyrektywie 2015/849 - rozumie się przez to dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie
zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania
terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012
i uchylającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji
2006/70/WE
(Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, str. 73);
5)
europejskich urzędach nadzoru - rozumie się przez to Europejski Urząd Nadzoru Bankowego,
Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejski
Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych;
6)
finansowaniu terroryzmu - rozumie się przez to czyn określony w art. 165a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 i 2077 oraz z 2019 r. poz. 730, 858 i 870);
7)
grupie - rozumie się przez to jednostkę dominującą wraz z jej jednostkami podporządkowanymi
w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości;
8)
jednostkach współpracujących - rozumie się przez to organy administracji rządowej,
organy jednostek samorządu terytorialnego oraz inne państwowe jednostki organizacyjne,
a także Narodowy Bank Polski (NBP), Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) i Najwyższą
Izbę Kontroli (NIK);
9)
kadrze kierowniczej wyższego szczebla - rozumie się przez to członka zarządu, dyrektora
lub pracownika instytucji obowiązanej posiadającego wiedzę z zakresu ryzyka prania
pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z działalnością instytucji obowiązanej
oraz podejmującego decyzje mające wpływ na to ryzyko;
10)
kliencie - rozumie się przez to osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną
nieposiadającą osobowości prawnej, której instytucja obowiązana świadczy usługi lub
dla której wykonuje czynności wchodzące w zakres prowadzonej przez nią działalności
zawodowej, w tym z którą instytucja obowiązana nawiązuje stosunki gospodarcze, lub
na zlecenie której przeprowadza transakcję okazjonalną; w przypadku umowy ubezpieczenia
przez klienta instytucji obowiązanej rozumie się ubezpieczającego;
11)
osobach zajmujących eksponowane stanowiska polityczne - rozumie się przez to osoby
fizyczne zajmujące znaczące stanowiska lub pełniące znaczące funkcje publiczne, w
tym:
a)
szefów państw, szefów rządów, ministrów, wiceministrów, sekretarzy stanu, podsekretarzy
stanu, w tym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów i wiceprezesa
Rady Ministrów,
b)
członków parlamentu lub podobnych organów ustawodawczych, w tym posłów i senatorów,
c)
członków organów zarządzających partii politycznych,
d)
członków sądów najwyższych, trybunałów konstytucyjnych oraz innych organów sądowych
wysokiego szczebla, których decyzje nie podlegają zaskarżeniu, z wyjątkiem trybów
nadzwyczajnych, w tym sędziów Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego
Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych oraz sędziów sądów apelacyjnych,
e)
członków trybunałów obrachunkowych lub zarządów banków centralnych, w tym Prezesa
oraz członków Zarządu NBP,
f)
ambasadorów, chargés d'affaires oraz wyższych oficerów sił zbrojnych,
g)
członków organów administracyjnych, zarządczych lub nadzorczych przedsiębiorstw państwowych,
w tym dyrektorów przedsiębiorstw państwowych oraz członków zarządów i rad nadzorczych
spółek z udziałem Skarbu Państwa, w których ponad połowa akcji albo udziałów należy
do Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych,
h)
dyrektorów, zastępców dyrektorów oraz członków organów organizacji międzynarodowych
lub osoby pełniące równoważne funkcje w tych organizacjach,
i)
dyrektorów generalnych w urzędach naczelnych i centralnych organów państwowych, dyrektorów
generalnych urzędów wojewódzkich oraz kierowników urzędów terenowych organów rządowej
administracji specjalnej;
12)
osobach znanych jako bliscy współpracownicy osoby zajmującej eksponowane stanowisko
polityczne - rozumie się przez to:
a)
osoby fizyczne będące beneficjentami rzeczywistymi osób prawnych, jednostek organizacyjnych
nieposiadających osobowości prawnej lub trustów wspólnie z osobą zajmującą eksponowane
stanowisko polityczne lub utrzymujące z taką osobą inne bliskie stosunki związane
z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b)
osoby fizyczne będące jedynym beneficjentem rzeczywistym osób prawnych, jednostek
organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub trustu, o których wiadomo,
że zostały utworzone w celu uzyskania faktycznej korzyści przez osobę zajmującą eksponowane
stanowisko polityczne;
13)
państwie trzecim wysokiego ryzyka - rozumie się przez to państwo identyfikowane na
podstawie informacji pochodzących z wiarygodnych źródeł, w tym raportów z ewaluacji
krajowych systemów przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
przeprowadzanych przez Grupę Specjalną do spraw Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy
(FATF) oraz organy lub organizacje z nią powiązane, jako nieposiadające skutecznego
systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu lub posiadające
znaczące braki w systemie przeciwdziałania praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu,
w szczególności państwo trzecie zidentyfikowane przez Komisję Europejską w akcie delegowanym
przyjętym na podstawie art. 9 dyrektywy 2015/849;
14)
praniu pieniędzy - rozumie się przez to czyn określony w art. 299 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny;
15)
przeprowadzaniu transakcji - rozumie się przez to wykonanie przez instytucję obowiązaną
dyspozycji lub zlecenia wydanych przez klienta lub osobę działającą w jego imieniu;
16)
przetwarzaniu informacji - rozumie się przez to każdą operację wykonywaną na informacjach,
w szczególności ich uzyskiwanie, gromadzenie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie,
zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te operacje, które wykonuje się
w systemach informatycznych;
17)
rachunku - rozumie się przez to:
a)
rachunek płatniczy w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych,
b)
rachunek bankowy i rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej niebędące
rachunkami płatniczymi,
c)
rachunek papierów wartościowych i rachunek zbiorczy oraz służący do ich obsługi rachunek
pieniężny, w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
d)
rejestr uczestników funduszu lub ewidencję uczestników funduszu inwestycyjnego zamkniętego,
e)
prowadzony w formie elektronicznej zbiór danych identyfikacyjnych zapewniających osobom
uprawnionym możliwość korzystania z jednostek walut wirtualnych, w tym przeprowadzania
transakcji ich wymiany,
f)
rachunek derywatów w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
18)
relacjach korespondenckich - rozumie się przez to:
a)
świadczenie usług bankowych przez jeden bank jako korespondenta na rzecz innego banku
jako respondenta,
b)
relacje między instytucjami kredytowymi, instytucjami finansowymi, w tym relacje,
w ramach których są świadczone podobne usługi przez instytucję będącą korespondentem
na rzecz instytucji będącej respondentem, oraz relacje, które zostały ustanowione
na potrzeby transakcji dotyczących papierów wartościowych lub na potrzeby transferów
środków pieniężnych;
19)
rozporządzeniu 2015/847 - rozumie się przez to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/847 z dnia 20 maja 2015 r.
w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i uchylenia rozporządzenia
(WE) nr 1781/2006
(Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, str. 1);
20)
stosunkach gospodarczych - rozumie się przez to stosunki instytucji obowiązanej z
klientem związane z działalnością zawodową instytucji obowiązanej, które w chwili
ich nawiązywania wykazują cechę trwałości;
21)
transakcji - rozumie się przez to czynność prawną lub faktyczną, na podstawie której
dokonuje się przeniesienia własności lub posiadania wartości majątkowych, lub czynność
prawną lub faktyczną dokonywaną w celu przeniesienia własności lub posiadania wartości
majątkowych;
22)
transakcji okazjonalnej - rozumie się przez to transakcję, która nie jest przeprowadzana
w ramach stosunków gospodarczych;
23)
transferze środków pieniężnych - rozumie się przez to transfer środków pieniężnych
w rozumieniu rozporządzenia 2015/847;
24)
truście (trust) - rozumie się przez to regulowany przepisami prawa obcego stosunek
prawny wynikający ze zdarzenia prawnego, umowy lub porozumienia, w tym zespołu takich
zdarzeń lub czynności prawnych, na podstawie którego dokonuje się przeniesienia własności
lub posiadania wartości majątkowych na powiernika w celu sprawowania zarządu powierniczego
oraz udostępniania tych wartości beneficjentom tego stosunku;
25)
umowie ubezpieczenia - rozumie się przez to umowę, o której mowa w dziale I załącznika do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej
i reasekuracyjnej;
26)
walucie wirtualnej - rozumie się przez to cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie
jest:
a)
prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez NBP, zagraniczne banki centralne lub
inne organy administracji publicznej,
b)
międzynarodową jednostką rozrachunkową ustanawianą przez organizację międzynarodową
i akceptowaną przez poszczególne kraje należące do tej organizacji lub z nią współpracujące,
c)
pieniądzem elektronicznym w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych,
d)
instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
e)
wekslem lub czekiem
- oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane
jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione
albo może być przedmiotem handlu elektronicznego;
27)
wartościach majątkowych - rozumie się przez to prawa majątkowe lub inne mienie ruchome
lub nieruchomości, środki płatnicze, instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, inne papiery wartościowe, wartości dewizowe oraz waluty wirtualne;
28)
wstrzymaniu transakcji - rozumie się przez to czasowe ograniczenie korzystania i dysponowania
wartościami majątkowymi polegające na uniemożliwieniu przeprowadzenia przez instytucję
obowiązaną określonej transakcji lub większej liczby określonych transakcji.
Art. 3.
Do umowy ubezpieczenia oraz do umowy o udostępnieniu skrytki sejfowej stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy.
Art. 4.
Przepisów rozporządzenia 2015/847 nie stosuje się do transferów środków pieniężnych
wykonywanych pomiędzy dostawcami usług płatniczych mającymi siedzibę na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, na rachunek płatniczy odbiorcy umożliwiający dokonywanie
wyłącznie płatności za dostawę towarów lub usług, jeżeli:
1)
dostawca usług płatniczych odbiorcy może za pomocą niepowtarzalnego identyfikatora
transakcji monitorować transfer środków pieniężnych pomiędzy odbiorcą a osobą fizyczną,
osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która
zawarła z odbiorcą umowę na dostawę towarów lub usług;
2)
kwota transferu środków pieniężnych z tytułu płatności za dostawę towarów lub usług
nie przekracza równowartości 1000 euro.
Art. 5.
Przeliczenia kwot wyrażonych w ustawie w euro dokonuje się według średniego kursu
waluty ogłoszonego przez NBP, obowiązującego w dniu przeprowadzania transakcji, w
dniu zlecenia przeprowadzenia transakcji lub w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary
pieniężnej.
Art. 6.
Instytucje obowiązane wyznaczają kadrę kierowniczą wyższego szczebla odpowiedzialną
za wykonywanie obowiązków określonych w ustawie.
Art. 7.
W przypadku instytucji obowiązanej, w której działa zarząd lub inny organ zarządzający,
wyznacza się spośród członków tego organu osobę odpowiedzialną za wdrażanie obowiązków
określonych w ustawie.
Art. 8.
Instytucje obowiązane wyznaczają pracownika zajmującego kierownicze stanowisko odpowiedzialnego
za zapewnienie zgodności działalności instytucji obowiązanej oraz jej pracowników
i innych osób wykonujących czynności na rzecz tej instytucji obowiązanej z przepisami
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wyznaczony pracownik
jest również odpowiedzialny za przekazywanie w imieniu instytucji obowiązanej zawiadomień,
o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 90.
Art. 9.
W przypadku instytucji obowiązanych prowadzących działalność jednoosobowo zadania
kadry kierowniczej wyższego szczebla oraz pracownika, o których mowa w art. 6 i art.
8, wykonuje osoba prowadząca tę działalność.
Rozdział 2
Organy informacji finansowej
Art. 10.
1.
Organami administracji rządowej właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu, zwanymi dalej „organami informacji finansowej”, są:
1)
minister właściwy do spraw finansów publicznych jako naczelny organ informacji finansowej;
2)
Generalny Inspektor Informacji Finansowej, zwany dalej „Generalnym Inspektorem”.
2.
Generalnego Inspektora powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra
właściwego do spraw finansów publicznych po zasięgnięciu opinii ministra - członka
Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych, jeżeli
został wyznaczony przez Prezesa Rady Ministrów.
3.
Generalny Inspektor jest sekretarzem albo podsekretarzem stanu w urzędzie obsługującym
ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Art. 11.
Generalnym Inspektorem może być osoba, która:
1)
posiada wyłącznie obywatelstwo polskie;
2)
korzysta z pełni praw publicznych;
3)
wykazuje nieskazitelną postawę moralną, obywatelską i patriotyczną;
4)
nie była skazana za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo
skarbowe;
5)
spełnia wymagania określone w przepisach o ochronie informacji niejawnych w zakresie
dostępu do informacji niejawnych o klauzuli „ściśle tajne”;
6)
posiada tytuł zawodowy magistra lub tytuł równorzędny w zakresie prawa, ekonomii lub
finansów;
7)
posiada wiedzę z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
8)
nie pełniła służby zawodowej ani nie pracowała w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych
w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach
organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów
(Dz. U. z 2019 r. poz. 430, 399, 447 i 534), ani nie była ich współpracownikiem.
Art. 12.
1.
Do zadań Generalnego Inspektora należy podejmowanie działań w celu przeciwdziałania
praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w szczególności:
1)
analizowanie informacji dotyczących wartości majątkowych, co do których Generalny
Inspektor powziął podejrzenie, że mają one związek z przestępstwem prania pieniędzy
lub finansowania terroryzmu;
2)
przeprowadzanie procedury wstrzymania transakcji lub blokady rachunku;
3)
żądanie przekazania informacji o transakcjach i ich udostępnianie;
4)
przekazywanie uprawnionym organom informacji i dokumentów uzasadniających podejrzenie
popełnienia przestępstwa;
5)
wymiana informacji z jednostkami współpracującymi;
6)
sporządzanie krajowej oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz
strategii przeciwdziałania tym przestępstwom we współpracy z jednostkami współpracującymi
i instytucjami obowiązanymi;
7)
sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
8)
wydawanie decyzji w sprawach wpisu na listę osób i podmiotów, wobec których stosuje
się szczególne środki ograniczające, o których mowa w art. 117, lub skreślenia z niej
oraz prowadzenie tej listy;
9)
współpraca z właściwymi organami innych państw, a także zagranicznymi instytucjami
i międzynarodowymi organizacjami zajmującymi się przeciwdziałaniem praniu pieniędzy
lub finansowaniu terroryzmu;
10)
nakładanie kar administracyjnych, o których mowa w ustawie;
11)
udostępnianie wiedzy i informacji z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej
urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
12)
przetwarzanie informacji w trybie określonym w ustawie;
13)
inicjowanie innych działań w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu.
2.
Generalny Inspektor wykonuje swoje zadania przy pomocy komórki organizacyjnej wyodrębnionej
w tym celu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
3.
W celu skutecznego i efektywnego wykonywania zadań Generalny Inspektor może wydać,
z zachowaniem wymogów dotyczących ochrony informacji niejawnych, instrukcję dotyczącą
sposobu realizacji zadań przez komórkę organizacyjną, o której mowa w ust. 2, w zakresie
gromadzenia, przetwarzania i analizy informacji w trybie ustawy.
4.
Generalny Inspektor jest administratorem systemu teleinformatycznego służącego przeciwdziałaniu
praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Art. 13.
W celu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu Generalny Inspektor
może przetwarzać informacje pochodzące również od izb rozliczeniowych utworzonych
na podstawie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz instytucji utworzonych na podstawie art. 105 ust. 4 tej ustawy.
Art. 14.
1.
Generalny Inspektor przedstawia Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem ministra
właściwego do spraw finansów publicznych, roczne sprawozdanie ze swojej działalności
w term …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.