📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 11 maja 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych
organach porządkowych
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych
organach porządkowych
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Zakres działania i organizacja Żandarmerii Wojskowej
Rozdział 3 - Uprawnienia i obowiązki żołnierzy Żandarmerii Wojskowej
Rozdział 4 - Stosowanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej przez Żandarmerię Wojskową
Rozdział 5 - Wojskowe organy porządkowe
Rozdział 6 - Zmiany w przepisach obowiązujących
Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1214), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
(Dz. U. poz. 655),
2)
ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych
i pomocy kredytobiorcom
(Dz. U. poz. 1488),
3)
ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych
ustaw
(Dz. U. poz. 2600 oraz z 2023 r. poz. 403),
4)
ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 289 i 535),
5)
ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 535)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 26 kwietnia 2023 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 824 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
(Dz. U. poz. 655), który stanowi:
„
Art. 824.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 288 ust. 2 i art. 777 ust. 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu
ogłoszenia;
2)
art. 439 ust. 1 pkt 4, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
”
;
2)
art. 93 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć
gospodarczych i pomocy kredytobiorcom
(Dz. U. poz. 1488), który stanowi:
„
Art. 93.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 53, art. 60, art. 67, art. 72 i art. 77-79, które wchodzą w życie z dniem 31
lipca 2022 r.;
2)
art. 48 i art. 57 pkt 4 lit. a, które wchodzą w życie z dniem 10 listopada 2023 r.
”
;
3)
art. 33 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 2600 oraz z 2023 r. poz. 403), który stanowi:
„
Art. 33.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2023 r., z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 14, 67 lit. c, pkt 68 lit. c oraz art. 9 pkt 11 i 12, które wchodzą w życie
z dniem 14 marca 2024 r.;
2)
art. 10 pkt 1-6, 12, 13 i 17, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.
”
;
4)
art. 14 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 289 i 535), który stanowi:
„
Art. 14.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 3 pkt 16, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;
2)
art. 6 pkt 2, 3, pkt 4 lit. d, pkt 8, 9 i 11, art. 11 pkt 3 oraz art. 13, które wchodzą
w życie po upływie roku od dnia ogłoszenia.
”
;
5)
art. 24 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy
w rodzinie oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 535), który stanowi:
„
Art. 24.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 12, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od
dnia 1 marca 2023 r.;
2)
art. 13, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy zmienianej
w art. 13.
”
.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych
organach porządkowych
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Tworzy się Żandarmerię Wojskową jako wyodrębnioną i wyspecjalizowaną służbę wchodzącą
w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Ustawa określa:
1)
zakres działania i organizację Żandarmerii Wojskowej oraz uprawnienia i obowiązki
żołnierzy Żandarmerii Wojskowej;
2)
rodzaje i zadania wojskowych organów porządkowych oraz uprawnienia i obowiązki żołnierzy
tych organów.
3.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
żołnierzach Żandarmerii Wojskowej - rozumie się przez to żołnierzy pełniących czynną
służbę wojskową na stanowiskach służbowych w jednostkach organizacyjnych Żandarmerii
Wojskowej;
2)
żołnierzach wojskowych organów porządkowych - rozumie się przez to żołnierzy pełniących
czynną służbę wojskową, wyznaczonych przez właściwy organ wojskowy do pełnienia służby
określonej w art. 45;
3)
Siłach Zbrojnych - rozumie się przez to Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozdział 2
Zakres działania i organizacja Żandarmerii Wojskowej
Art. 2.
Nazwa „Żandarmeria Wojskowa”, jej skrót „ŻW” przysługuje wyłącznie służbie, o której
mowa w art. 1 ust. 1.
Art. 3.
1.
Żandarmeria Wojskowa wykonuje zadania należące do jej zakresu działania w Siłach Zbrojnych
oraz w stosunku do osób określonych w ust. 2.
2.
Żandarmeria Wojskowa jest właściwa wobec:
1)
żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową;
2)
żołnierzy niebędących w czynnej służbie wojskowej w czasie noszenia przez nich mundurów
oraz odznak i oznak wojskowych;
2a1)Dodany przez art. 732 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.
U. poz. 655), która weszła w życie z dniem 23 kwietnia 2022 r.)
żołnierzy w aktywnej rezerwie podczas pełnienia przez nich służby;
2b1)Dodany przez art. 732 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.
U. poz. 655), która weszła w życie z dniem 23 kwietnia 2022 r.)
żołnierzy w pasywnej rezerwie podczas odbywania ćwiczeń wojskowych, udziału w zwalczaniu
klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, w akcjach poszukiwawczych oraz ratowania
życia ludzkiego;
2c1)Dodany przez art. 732 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.
U. poz. 655), która weszła w życie z dniem 23 kwietnia 2022 r.)
żołnierzy w pasywnej rezerwie w czasie noszenia przez nich mundurów oraz odznak i
oznak wojskowych;
3)
pracowników zatrudnionych w jednostkach wojskowych:
a)
w związku z ich zachowaniem się podczas pracy w tych jednostkach,
b)
w związku z popełnieniem przez nich czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary,
wiążącego się z tym zatrudnieniem;
4)
osób przebywających na terenach lub w obiektach jednostek wojskowych;
4a)
osób przebywających na terenach lub w obiektach placówek zagranicznych Rzeczypospolitej
Polskiej;
4b)
osób stwarzających lub mogących stwarzać zagrożenie dla osoby ochranianej;
5)
innych osób niż określone w pkt 1-4, podlegających orzecznictwu sądów wojskowych albo
jeżeli wynika to z odrębnych przepisów;
6)
osób niebędących żołnierzami, jeżeli współdziałają z osobami, o których mowa w pkt
1-5, w popełnieniu czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary albo też jeżeli
dokonują czynów zagrażających dyscyplinie wojskowej albo czynów przeciwko życiu lub
zdrowiu żołnierza albo mieniu wojskowemu;
7)
żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej oraz członków ich personelu cywilnego, jeżeli pozostają w związku z pełnieniem
obowiązków służbowych, o ile umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest
stroną, nie stanowi inaczej.
Art. 4.
1.
Zadaniami Żandarmerii Wojskowej są:
1)
zapewnianie przestrzegania dyscypliny wojskowej;
2)
ochranianie porządku publicznego na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz
w miejscach publicznych;
3)
ochranianie życia i zdrowia ludzi oraz mienia wojskowego przed zamachami naruszającymi
te dobra;
3a)
prowadzenie działań antyterrorystycznych w rozumieniu ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r.
o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2632) na obszarach lub w
obiektach należących do komórek i jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi
Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych albo administrowanych przez te komórki
i jednostki organizacyjne;
3b)
ochranianie placówek zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej znajdujących się w miejscu
stacjonowania Polskich Kontyngentów Wojskowych oraz ochrona personelu dyplomatyczno-konsularnego
tych placówek;
4)
wykrywanie przestępstw i wykroczeń, w tym skarbowych, popełnionych przez osoby, o
których mowa w art. 3 ust. 2, ujawnianie i ściganie ich sprawców oraz ujawnianie i
zabezpieczanie dowodów tych przestępstw i wykroczeń;
4a)
dokonywanie analizy oświadczeń o stanie majątkowym żołnierzy zawodowych i przedstawianie
Ministrowi Obrony Narodowej wniosków w tym względzie;
5)
zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń przez osoby, o których mowa w art.
3 ust. 2, oraz innym zjawiskom patologicznym, a w szczególności: alkoholizmowi i narkomanii
w Siłach Zbrojnych;
6)
współdziałanie z polskimi oraz zagranicznymi organami i służbami właściwymi w sprawach
bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz policjami wojskowymi;
7)
zwalczanie klęsk żywiołowych, nadzwyczajnych zagrożeń środowiska i likwidowanie ich
skutków oraz czynne uczestniczenie w akcjach poszukiwawczych, ratowniczych i humanitarnych,
mających na celu ochronę życia i zdrowia oraz mienia;
8)
wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach.
2.
Zadania, o których mowa w ust. 1, Żandarmeria Wojskowa wykonuje poprzez:
1)
kontrolowanie przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz porządku publicznego;
2)
interweniowanie w przypadkach naruszenia dyscypliny wojskowej lub porządku publicznego;
3)
opracowywanie dla właściwych organów informacji o stanie dyscypliny wojskowej i przestępczości
w Siłach Zbrojnych, a także występowanie do tych organów z wnioskami mającymi na celu
zapobieżenie popełnianiu przestępstw, wykroczeń i przewinień dyscyplinarnych;
4)
wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych;
5)
wykonywanie czynności procesowych w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach
o postępowaniu karnym i karnym skarbowym;
6)
zabezpieczanie śladów i dowodów popełnienia przestępstw i wykroczeń oraz sporządzanie
ekspertyz i opinii kryminalistycznych;
7)
poszukiwanie sprawców przestępstw i wykroczeń oraz zaginionych żołnierzy, a także
poszukiwanie utraconych przez jednostki wojskowe: broni, amunicji, materiałów wybuchowych
i innego mienia wojskowego oraz materiałów zawierających informacje niejawne;
8)
wykonywanie kontroli ruchu drogowego, pilotowanie kolumn wojskowych oraz kierowanie
ruchem drogowym, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym
i o drogach publicznych;
9)
kontrolowanie uprawnień żołnierzy do noszenia munduru oraz odznak i oznak wojskowych,
posiadania uzbrojenia i ekwipunku wojskowego oraz przebywania poza terenami i obiektami
jednostek wojskowych;
10)
kontrolowanie posiadania uprawnień do używania munduru oraz odznak i oznak wojskowych,
w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o odznakach i mundurach;
11)
konwojowanie osób, dokumentów i mienia wojskowego;
12)
przymusowe doprowadzanie osób, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach
o postępowaniu karnym, karnym skarbowym, karnym wykonawczym i cywilnym;
13)
asystowanie przy czynnościach egzekucyjnych, w zakresie i na zasadach przewidzianych
w przepisach o postępowaniu cywilnym i o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
14)
współuczestniczenie w zapewnianiu porządku podczas trwania imprez masowych przeprowadzanych
na terenach i w obiektach jednostek wojskowych, w zakresie i na zasadach przewidzianych
w przepisach o bezpieczeństwie imprez masowych;
15)
wykonywanie zadań policji sądowej w sądach wojskowych i powszechnych jednostkach organizacyjnych
prokuratury, w których utworzono komórki organizacyjne do spraw wojskowych;
16)
kontrolowanie ochrony mienia wojskowego, a w szczególności przechowywania uzbrojenia
i środków bojowych;
16a)
przeprowadzanie kontroli ochrony obszarów, obiektów i urządzeń, o których mowa w art.
4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U.
z 2021 r. poz. 1995), przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne;
17)
kontrolowanie przestrzegania przepisów o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi oraz o narkomanii, a także wykonywanie czynności przewidzianych w tych
przepisach dla organów wojskowych;
17a)
przyjmowanie i zwalnianie z izby zatrzymań osób, o których mowa w art. 26a, oraz prowadzenie
ich ewidencji, przechowywanie dokumentów dotyczących pobytu tych osób w izbach zatrzymań
oraz ich rzeczy osobistych, złożonych do depozytu, a także nadzorowanie osób przebywających
w izbach zatrzymań;
18)
wykonywanie czynności ochronnych w stosunku do uprawnionych osób, a także zabezpieczanie
pobytu w jednostkach wojskowych osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe
i delegacji zagranicznych;
19)
przetwarzanie informacji, w tym danych osobowych.
3.
Żandarmeria Wojskowa wykonuje również czynności na polecenie sądu wojskowego i sądu
powszechnego oraz prokuratora, a także organów administracji rządowej, wojskowej i
samorządu terytorialnego oraz Agencji Mienia Wojskowego w zakresie, w jakim obowiązek
ten wynika z odrębnych przepisów.
4.
W czasie stanów nadzwyczajnych oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny
Żandarmeria Wojskowa wykonuje ponadto zadania określone w odrębnych przepisach.
5.
Wykonywanie zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 3b, odbywa się w ramach użycia Sił
Zbrojnych poza granicami państwa w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach
użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz.
U. z 2023 r. poz. 755).
Art. 4a.
Obowiązku doręczenia korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego
doręczenia elektronicznego albo publicznej usługi hybrydowej, o których mowa w ustawie
z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz.
285), nie stosuje się, jeżeli doręczenie korespondencji przy wykorzystaniu publicznej
usługi hybrydowej albo publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego
mogłoby wpłynąć negatywnie na sposób realizacji przez Żandarmerię Wojskową zadań związanych
z prowadzonymi czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi lub realizację działań kontrterrorystycznych
w rozumieniu ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych.
Art. 5.
1.
Żandarmeria Wojskowa wykonuje zadania należące do jej zakresu działania na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Żandarmeria Wojskowa może wykonywać zadania należące do jej zakresu działania również
poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w stosunku do:
1)
żołnierzy polskich;
2)
osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4a i 4b;
3)
polskich pracowników zatrudnionych za granicą w polskich jednostkach wojskowych i
w polskich przedstawicielstwach wojskowych, chyba że umowa międzynarodowa stanowi
inaczej.
Art. 6.
1.
Dowódcą Żandarmerii Wojskowej i przełożonym wszystkich żołnierzy Żandarmerii Wojskowej
jest Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej.
2.
Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej podlega bezpośrednio Ministrowi Obrony Narodowej.
3.
Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej i jego zastępcę wyznacza na stanowisko służbowe
i zwalnia z tego stanowiska Minister Obrony Narodowej.
Art. 7.
1.
Żandarmerię Wojskową tworzą:
1)
Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej;
2)
terenowe jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej;
3)
specjalistyczne jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej.
2.
Terenowymi jednostkami organizacyjnymi Żandarmerii Wojskowej są:
1)
oddziały Żandarmerii Wojskowej;
2)
wydziały Żandarmerii Wojskowej.
3)
(uchylony)
2a.
W skład oddziałów lub wydziałów Żandarmerii Wojskowej mogą wchodzić placówki Żandarmerii
Wojskowej, jako ich zamiejscowe komórki wewnętrzne.
3.
Minister Obrony Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy, przekształca i znosi terenowe
oraz specjalistyczne jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej, a także określa
ich organizację oraz szczegółowe zakresy i obszary działania jednostek organizacyjnych
Żandarmerii Wojskowej, z uwzględnieniem struktury i rozmieszczenia Sił Zbrojnych oraz
zadań Żandarmerii Wojskowej.
Art. 8.
1.
Żandarmeria Wojskowa składa się z następujących pionów funkcjonalnych:
1)
dochodzeniowo-śledczego;
2)
prewencyjnego;
3)
administracyjno-logistyczno-technicznego.
2.
Minister Obrony Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi inne niż wymienione
w ust. 1 rodzaje pionów funkcjonalnych, określając ich organizację i zakres działania.
Art. 8a.
1.
W stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby albo pracy w Żandarmerii
Wojskowej przeprowadza się postępowanie kwalifikacyjne.
2.
Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej organizuje i prowadzi postępowanie kwalifikacyjne
w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby:
1)
albo pracy w Komendzie Głównej Żandarmerii Wojskowej, Centrum Szkolenia Żandarmerii
Wojskowej w Mińsku Mazowieckim i Oddziale Zabezpieczenia Żandarmerii Wojskowej w Warszawie;
2)
w korpusie oficerów zawodowych w pozostałych jednostkach organizacyjnych Żandarmerii
Wojskowej.
3.
Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej może upoważnić właściwego komendanta oddziału
Żandarmerii Wojskowej do organizacji lub przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego.
4.
Komendant oddziału Żandarmerii Wojskowej organizuje i prowadzi postępowanie kwalifikacyjne
w stosunku do innych niż wskazanych w ust. 2 pkt 2 kandydatów ubiegających się o przyjęcie
do służby albo pracy w podległych mu jednostkach organizacyjnych.
5.
Postępowanie kwalifikacyjne ma na celu ustalenie, czy kandydat posiada predyspozycje
i spełnia warunki do pełnienia służby albo pracy w Żandarmerii Wojskowej.
6.
Kandydat ubiegający się o przyjęcie do służby albo pracy w Żandarmerii Wojskowej może
być poddany badaniom psychologicznym lub psychofizjologicznym.
7.
Kandydat ubiegający się o przyjęcie do służby albo pracy w Żandarmerii Wojskowej wypełnia
ankietę kwalifikacyjną i wniosek o przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego.
8.
Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej lub osoby przez niego upoważnione w ramach
postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzają:
1)
wobec kandydata do pracy:
a)
rozmowę kwalifikacyjną,
b)
sprawdzenie w Krajowym Rejestrze Karnym, Krajowym Systemie Informacyjnym Policji i
Krajowym Centrum Informacji Kryminalnych oraz ewidencjach i kartotekach niedostępnych
powszechnie, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r.
o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 756),
c)
wywiad o kandydacie w miejscu zamieszkania i pracy,
d)
badania psychologiczne oraz badania psychofizjologiczne - w przypadku stanowisk wymagających
szczególnych predyspozycji;
2)
wobec kandydata do służby, czynności wymienione w pkt 1 lit. a-c oraz:
a)
egzamin ze sprawności fizycznej,
b)
egzamin z poziomu znajomości języków obcych,
c)
badania psychologiczne,
d)
badania psychofizjologiczne - w przypadku stanowisk wymagających szczególnych predyspozycji.
9.
Żandarmeria Wojskowa, w celu przeprowadzenia postępowań kwalifikacyjnych, przetwarza
następujące dane:
1)
w przypadku kandydata do pracy:
a)
wizerunek,
b)
nazwisko, w tym nazwisko rodowe,
c)
imię lub imiona,
d)
imię ojca,
e)
imię i nazwisko panieńskie matki,
f)
stan cywilny,
g)
datę urodzenia,
h)
miejsce urodzenia,
i)
obywatelstwo (obywatelstwa),
j)
serię i numer dowodu osobistego,
k)
numer PESEL,
l2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 732 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.)
posiadany stopień wojskowy lub inny stopień w formacji określonej w art. 138 ustawy
z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305 oraz z 2023 r. poz. 347
i 641),
m)
serię i numer książeczki wojskowej,
n)
adres miejsca zamieszkania,
o)
serię i numer paszportu,
p)
miejsce pracy lub służby,
q)
dochody,
r)
dane dotyczące służby albo zatrudnienia,
s)
wykształcenie,
t)
wynik rozmowy kwalifikacyjnej,
u)
wyniki wywiadu w miejscu zamieszkania i pracy,
v)
wyniki sprawdzeń w kartotekach niedostępnych powszechnie, o których mowa w art. 25
ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych,
w)
wyniki sprawdzeń w Krajowym Rejestrze Karnym, Krajowym Systemie Informacyjnym Policji
i Krajowym Centrum Informacji Kryminalnych,
x)
wynik badania psychologicznego,
y)
wynik badania psychofizjologicznego;
2)
w przypadku kandydata do służby, dane wymienione w pkt 1 oraz wynik:
a)
testu sprawnościowego,
b)
sprawdzianu kwalifikacji językowych.
10.
Przepis ust. 8 pkt 2 lit. d stosuje się do żołnierzy Żandarmerii Wojskowej przed wyznaczeniem
na stanowiska służbowe, w przypadku stanowisk wymagających szczególnych predyspozycji.
11.
Informacje, o których mowa w ust. 9, przetwarza się przez okres niezbędny do prowadzenia
postępowania kwalifikacyjnego oraz pełnienia służby albo pracy w Żandarmerii Wojskowej,
a także wykonywania ustawowych zadań przez Żandarmerię Wojskową.
12.
Informacje, o których mowa w ust. 9, uzyskane podczas postępowania kwalifikacyjnego
zakończonego wynikiem negatywnym przetwarza się przez okres 5 lat, licząc od dnia
zakończenia tego postępowania.
13.
Informacje, o których mowa w ust. 9, podlegają zabezpieczeniom zapobiegającym nadużyciom
lub niezgodnemu z prawem dostępowi lub przekazywaniu polegającym co najmniej na dopuszczeniu
do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne upoważnienie
wydane przez administratora danych.
14.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb prowadzenia
postępowania kwalifikacyjnego do Żandarmerii Wojskowej oraz wzór ankiety kwalifikacyjnej
i wniosku o przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego, mając na względzie zapewnienie
sprawnego przebiegu postępowania kwalifikacyjnego oraz wyłonienia osób posiadających
predyspozycje i warunki do pełnienia służby albo pracy w Żandarmerii Wojskowej.
Art. 9.
1.
Do jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej oraz żołnierzy pełniących służbę
w tych jednostkach w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy dotyczące
jednostek wojskowych i żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową.
1a.
(uchylony)
2.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, dodatkowe - poza warunkami
ogólnymi ustalonymi dla żołnierzy - warunki fizyczne i psychiczne oraz kwalifikacje
żołnierzy Żandarmerii Wojskowej, w szczególności wymagania co do stanu zdrowia i sprawności
fizycznej oraz wykształcenia i umiejętności, a także wymogu niekaralności, z rozróżnieniem
żołnierzy zawodowych i niezawodowych.
3.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, dodatkowe - obok posiadanego
przez żołnierzy - umundurowanie, uzbrojenie i wyposażenie żołnierzy Żandarmerii Wojskowej,
niezbędne im do wykonywania zadań Żandarmerii Wojskowej.
4.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze zarządzenia:
1)
plany i programy szkolenia specjalistycznego żołnierzy Żandarmerii Wojskowej;
2)
formy, metody, sposoby i środki wykonywania czynności służbowych przez żołnierzy Żandarmerii
Wojskowej, w zakresie objętym przepisami ustawy.
Art. 10.
1.
Dokumentem potwierdzającym pełnienie przez żołnierza czynnej służby wojskowej na stanowisku
służbowym w jednostce organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej oraz posiadanie przez niego
prawa wykonywania czynności należących do jej zakresu działania jest legitymacja żołnierza
Żandarmerii Wojskowej.
2.
Prawo wykonywania czynności należących do zakresu działania Żandarmerii Wojskowej
potwierdza również odznaka identyfikacyjna żołnierza Żandarmerii Wojskowej.
3.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
wzór legitymacji żołnierza Żandarmerii Wojskowej oraz szczegółowy sposób postępowania
z nią związanego, a w szczególności ustali dane osobowe wpisywane do legitymacji,
organy wydające, wymieniające i odbierające legitymację, przypadki, w których podlega
ona zdeponowaniu, wymianie i zwrotowi, oraz sposób jej używania, przechowywania i
niszczenia, z rozróżnieniem żołnierzy zawodowych i niezawodowych;
2)
wzór odznaki identyfikacyjnej żołnierza Żandarmerii Wojskowej oraz szczegółowy sposób
postępowania z nią związanego, a w szczególności ustali organy wydające i odbierające
odznakę, przypadki, w których podlega ona zdeponowaniu i zwrotowi, oraz sposób jej
używania, przechowywania i noszenia, z rozróżnieniem żołnierzy zawodowych i niezawodowych.
Art. 11.
1.
Żołnierze Żandarmerii Wojskowej podczas wykonywania czynności służbowych są obowiązani:
1)
nosić mundury;
2)
mieć przy sobie legitymację żołnierza Żandarmerii Wojskowej;
3)
mieć przy sobie odznakę identyfikacyjną żołnierza Żandarmerii Wojskowej.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych,
o których mowa w art. 40 ust. 2.
3.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się przy wykonywaniu czynności ochronnych.
Art. 12.
1.
Żołnierze Żandarmerii Wojskowej przed przystąpieniem do wykonania czynności służbowej
są obowiązani przedstawić się, podając stopień wojskowy oraz imię i nazwisko, a ponadto
na żądanie osoby, której czynność ta dotyczy, są obowiązani okazać legitymację żołnierza
Żandarmerii Wojskowej w sposób umożliwiający odczytanie oraz zanotowanie serii i numeru
legitymacji, a także danych osobowych żołnierza.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się przy wykonywaniu czynności ochronnych oraz czynności
operacyjno-rozpoznawczych, o których mowa w art. 40 ust. 2.
Art. 13.
(uchylony)
Art. 14.
1.
Żandarmeria Wojskowa, wykonując zadania, o których mowa w art. 4, współdziała z:
1)
Służbą Kontrwywiadu Wojskowego, Służbą Wywiadu Wojskowego, wojskowymi organami porządkowymi
oraz dowódcami jednostek wojskowych i dowódcami (komendantami) garnizonów;
2)
Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Policją, Strażą Graniczną, organami Krajowej
Administracji Skarbowej, Służbą Ochrony Państwa, strażami ochrony kolei oraz innymi
organami uprawnionymi do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych, a także
organami uprawnionymi do prowadzenia dochodzeń w sprawach o przestępstwa oraz organami,
którym przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego, i organami uprawnionymi do
nakładania grzywien w drodze mandatu karnego w sprawach o wykroczenia;
3)
Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji
jego zadań ustawowych.
2.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres i tryb współdziałania
Żandarmerii Wojskowej z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Policją, Strażą Graniczną,
organami Krajowej Administracji Skarbowej, Służbą Ochrony Państwa oraz innymi organami
uprawnionymi do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych, a także organami
uprawnionymi do prowadzenia dochodzeń w sprawach o przestępstwa oraz organami, którym
przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego, i organami uprawnionymi do nakładania
grzywien w drodze mandatu karnego w sprawach o wykroczenia, z uwzględnieniem właściwości
i kompetencji tych organów oraz zadań Żandarmerii Wojskowej.
3.
Zakres i tryb współdziałania Żandarmerii Wojskowej ze strażami ochrony kolei określają
przepisy o transporcie kolejowym.
4.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, zakres i tryb współdziałania
Żandarmerii Wojskowej z organami wojskowymi, o których mowa w ust. 1 pkt 1, z uwzględnieniem
właściwości i kompetencji tych organów oraz zadań Żandarmerii Wojskowej.
Art. 15.
Świętem Żandarmerii Wojskowej jest dzień 13 czerwca.
Art. 16.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, znak Żandarmerii Wojskowej,
z uwzględnieniem przepisów o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozdział 3
Uprawnienia i obowiązki żołnierzy Żandarmerii Wojskowej
Art. 17.
1.
Żołnierze Żandarmerii Wojskowej, wykonując zadania, o których mowa w art. 4, wobec
osób określonych w art. 3 ust. 2 mają prawo:
1)
legitymowania w celu ustalenia tożsamości;
2)
sprawdzania posiadania uprawnień określonych w odrębnych przepisach;
3)
zatrzymywania w przypadkach i w trybie określonym w przepisach o postępowaniu karnym;
43)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 4.)
zatrzymywania w przypadkach określonych w art. 18 i w przepisach innych ustaw;
44)W brzmieniu ustalonym przez art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie
ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 289
i 535), która wejdzie w życie z dniem 15 sierpnia 2023 r.)
zatrzymywania w przypadkach określonych w art. 18 ust. 1 i 2 oraz w przepisach innych
ustaw;
5)
doprowadzania do miejsca pełnienia czynnej służby wojskowej lub miejsca zamieszkania,
w przypadkach określonych ustawą;
6)
osadzania w izbie zatrzymań w przypadkach i w trybie określonym w przepisach o dyscyplinie
wojskowej;
7)
nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia, na zasadach i w trybie
określonym dla funkcjonariuszy Policji w przepisach o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,
a także wykonywania czynności sprawdzających oraz zawiadamiania prokuratora do spraw
wojskowych w powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury o popełnieniu wykroczenia,
na zasadach i w trybie określonym w przepisach o postępowaniu karnym;
8)
występowania do dowódców jednostek wojskowych z wnioskami o wszczęcie postępowania
dyscyplinarnego, na zasadach i w trybie określonym w przepisach o dyscyplinie wojskowej,
postępowaniu karnym i w innych przepisach;
9)
przeszukiwania osób i pomieszczeń w przypadkach i w trybie określonym w przepisach
o postępowaniu karnym i w innych przepisach;
10)
dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania
ładunków w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego
i wodnego:
a)
w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą
kary lub
b)
w celu znalezienia:
-
broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów mogących służyć do popełnienia czynu
zabronionego pod groźbą kary lub
-
przedmiotów, których posiadanie jest zabronione, lub mogących stanowić dowód w prowadzonym
postępowaniu karnym, karnym skarbowym lub czynnościach wyjaśniających w sprawach o
wykroczenia lub w związku z realizacją zadań, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2-4,
5, 6 i 8, lub
-
przedmiotów podlegających przepadkowi, w przypadku uzasadnionego przypuszczenia posiadania
przez osobę broni lub takich przedmiotów lub uzasadnionego przypuszczenia ich użycia
do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary
-
na zasadach i w sposób określony w art. 17a i art. 17b;
10a)
obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach
publicznych, a w przypadku czynności operacyjno-rozpoznawczych i administracyjno-porządkowych
prowadzonych na podstawie ustawy - także dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom;
11)
udzielania pouczeń oraz wydawania rozkazów (poleceń) w granicach niezbędnych do wykonania
czynności służbowej;
12)
żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej
i samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorców;
13)
zwracania się o niezbędną pomoc do innych jednostek organizacyjnych niż wymienione
w pkt 12 oraz stowarzyszeń i fundacji, jak również zwracania się w nagłych wypadkach
do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy;
14)
usuwania pojazdów i blokowania kół pojazdów w przypadkach i w trybie określonym w
przepisach o ruchu drogowym;
15)
używania i wykorzystywania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej na zasadach
określonych w art. 42;
16)
dokonywania sprawdzenia prewencyjnego w celu ochrony przed bezprawnymi zamachami na
życie lub zdrowie osób lub mienie lub w celu ochrony przed nieuprawnionymi działaniami
skutkującymi zagrożeniem życia lub zdrowia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego
lub:
a)
zapobiegania zdarzeniom o charakterze terrorystycznym - osób w związku z ich dostępem
na tereny lub do obiektów ochranianych przez Żandarmerię Wojskową lub w związku z
zabezpieczeniem przez Żandarmerię Wojskową imprez masowych lub zgromadzeń, bagaży
lub przedmiotów posiadanych przez te osoby, a także środków transportu lądowego, powietrznego
lub wodnego lub pojazdów, którymi się poruszają w związku z dostępem do tych terenów
lub obiektów,
b)
znalezienia i odebrania przedmiotów, których użycie ze względu na ich właściwości
może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia lub bezpieczeństwa przeprowadzonych czynności
osób:
-
doprowadzanych przez Żandarmerię Wojskową na polecenie lub zarządzenie uprawnionego
organu lub w związku z realizacją czynności określonych przepisami prawa lub osób
w stanie nietrzeźwości doprowadzanych przez Żandarmerię Wojskową do miejsca pełnienia
czynnej służby wojskowej lub miejsca zamieszkania lub izby zatrzymań lub innego miejsca
określonego przepisami prawa lub wskazanego przez uprawniony organ w poleceniu lub
zarządzeniu, na podstawie którego dokonuje się doprowadzenia do izby zatrzymań lub
innego miejsca określonego przepisami prawa,
-
zatrzymywanych w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 3 i 4, osób zatrzymanych, przyjmowanych
i osadzanych w izbach zatrzymań lub innych miejscach określonych przepisami prawa,
-
pozbawionych wolności, w tym przebywających w zakładach karnych, aresztach śledczych,
zakładach poprawczych, a także osób skazanych lub tymczasowo aresztowanych, przekazywanych
na podstawie umów międzynarodowych, podczas wykonywania w stosunku do tych osób przez
Żandarmerię Wojskową na polecenie sądu lub prokuratora czynności polegających na przemieszczaniu
tych osób w związku z wykonywaniem czynności procesowych lub innych czynności określonych
przez sąd lub prokuratora;
17)
wydawania osobom poleceń określonego zachowania się w granicach niezbędnych do wykonania
czynności określonych w pkt 1-7, 9 lub 10 lub wykonywania innych czynności służbowych
podejmowanych w zakresie i w celu realizacji ustawowych zadań Żandarmerii Wojskowej
lub w granicach niezbędnych do ochrony przed zatarciem śladów przy zabezpieczaniu
miejsca zdarzenia lub w celu uniknięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa osób
lub mienia, gdy jest to niezbędne do sprawnej realizacji zadań Żandarmerii Wojskowej
albo uniknięcia zatarcia śladów przestępstwa lub wykroczenia.
1a.
Przy wykonywaniu zadań, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3b, do żołnierzy Żandarmerii
Wojskowej stosuje się odpowiednio przepisy art. 7b i art. 7c ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza
granicami państwa.
2.
Instytucje, organy i przedsiębiorcy, o których mowa w ust. 1 pkt 12, są obowiązani,
w zakresie swojego działania, do udzielania żądanej pomocy w ramach obowiązujących
przepisów prawa.
3.
Jednostki, stowarzyszenia, fundacje i osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 13, są obowiązane
do udzielania pomocy w ramach obowiązujących przepisów prawa.
Art. 17a.
1.
Kontrola osobista polega na sprawdzeniu:
1)
zawartości odzieży i obuwia osoby poddawanej kontroli osobistej, zwanej dalej „osobą
kontrolowaną”, i przedmiotów, które znajdują się na jej ciele, bez odsłaniania przykrytej
odzieżą powierzchni ciała;
2)
zawartości podręcznego bagażu oraz innych przedmiotów, które posiada przy sobie osoba
kontrolowana;
3)
zawartości odzieży i obuwia osoby kontrolowanej i przedmiotów, które znajdują się
na jej ciele, z odsłonięciem przykrytych odzieżą powierzchni ciała w celu oraz w zakresie
niezbędnym do odebrania broni lub przedmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt
10, w przypadku gdy ujawniono ich posiadanie przez osobę kontrolowaną podczas sprawdzenia,
o którym mowa w pkt 1 lub 2 i gdy do ich odebrania nie jest wystarczające zastosowanie
czynności określonych w pkt 1 i 2;
4)
jamy ustnej, nosa, uszu oraz włosów osoby kontrolowanej;
5)
miejsc intymnych osoby kontrolowanej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
2.
Żołnierz Żandarmerii Wojskowej dokonuje kontroli osobistej w sposób możliwie najmniej
naruszający dobra osobiste osoby kontrolowanej oraz w zakresie niezbędnym w danych
okolicznościach do zrealizowania celu dokonywanej kontroli. Podczas sprawdzenia, o
którym mowa w ust. 1 pkt 3 i 5, osoba kontrolowana powinna być częściowo ubrana. Żołnierz
Żandarmerii Wojskowej najpierw sprawdza część odzieży, a przed sprawdzeniem kolejnej
części umożliwia osobie kontrolowanej włożenie odzieży już sprawdzonej.
3.
Sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3, można dokonać wzrokowo, manualnie lub
z wykorzystaniem psa służbowego lub środków technicznych niezbędnych do wykrywania
materiałów i urządzeń, których posiadanie jest zabronione, w szczególności broni,
materiałów wybuchowych, środków odurzających, substancji psychotropowych i ich prekursorów,
a sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 i 5 - wzrokowo lub manualnie.
4.
Żołnierz Żandarmerii Wojskowej dokonujący kontroli osobistej:
1)
przystępując do czynności związanych z kontrolą osobistą podaje swój stopień, imię
i nazwisko w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, a żołnierz Żandarmerii
Wojskowej nieumundurowany na żądanie osoby kontrolowanej okazuje również legitymację
służbową w taki sposób, aby osoba kontrolowana miała możliwość odczytać i zanotować
numer i organ, który wydał legitymację, oraz imię i nazwisko żołnierza Żandarmerii
Wojskowej;
2)
podaje podstawę prawną i przyczynę podjęcia kontroli osobistej;
3)
legitymuje osobę kontrolowaną oraz inne osoby, jeżeli uczestniczą w czynności;
4)
może wezwać osobę kontrolowaną do dobrowolnego wydania przez nią broni lub innych
niebezpiecznych przedmiotów mogących służyć do popełnienia czynu zabronionego pod
groźbą kary lub przedmiotów mogących stanowić dowód w postępowaniu prowadzonym w związku
z realizacją zadań, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10, lub podlegających przepadkowi
oraz może żądać opróżnienia przez osobę kontrolowaną kieszeni, innych części odzieży,
przedmiotów znajdujących się na ciele osoby kontrolowanej lub przez nią posiadanych,
jak również może żądać przyjęcia przez osobę kontrolowaną odpowiedniej pozycji ciała
w sposób umożliwiający sprawdzenie miejsc intymnych;
5)
odbiera osobie kontrolowanej broń lub inne niebezpieczne przedmioty mogące służyć
do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary lub przedmioty, których posiadanie
jest zabronione, lub przedmioty mogące stanowić dowód w postępowaniu prowadzonym w
związku z realizacją zadań, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10, lub podlegające
przepadkowi;
6)
sprawdza czy informacje o osobie kontrolowanej, przedmiotach lub dokumentach posiadanych
przez tę osobę są przetwarzane w zbiorach danych w dostępnych Żandarmerii Wojskowej
krajowych i międzynarodowych systemach informacyjnych, w których przetwarza się informacje,
w tym dane osobowe, o osobach podejrzanych o popełnienie przestępstw, osobach zaginionych
lub osobach poszukiwanych w związku z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego
lub w których przetwarza się informacje o skradzionych lub utraconych dokumentach
lub przedmiotach w celu ich odnalezienia;
7)
pobiera niezbędne dane osobowe osoby kontrolowanej lub innych osób, jeżeli uczestniczą
w czynności, oraz dane dotyczące posiadanych przez osobę kontrolowaną dokumentów i
podlegających sprawdzeniu przedmiotów, w tym dane związane z tymi przedmiotami lub
utrwalone na tych dokumentach;
8)
może odstąpić od wykonywania czynności, o których mowa w pkt 1 i 3, w przypadku gdy
czynności te zostały wykonane przez żołnierza Żandarmerii Wojskowej bezpośrednio przed
przystąpieniem do dokonania kontroli osobistej w ramach realizacji innych uprawnień
określonych w art. 17, w szczególności w związku z legitymowaniem osoby.
5.
Kontroli osobistej dokonuje żołnierz Żandarmerii Wojskowej tej samej płci, co osoba
kontrolowana, w miejscu niedostępnym w czasie wykonywania kontroli dla osób postronnych.
6.
W przypadku gdy kontrola osobista musi być dokonana niezwłocznie, w szczególności
ze względu na okoliczności mogące stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego
lub mienia, może jej dokonać żołnierz Żandarmerii Wojskowej płci odmiennej niż osoba
kontrolowana, także w miejscu niespełniającym warunku, o którym mowa w ust. 5, w sposób
możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby kontrolowanej.
7.
Podczas kontroli osobistej może być obecna osoba przybrana przez dokonującego czynności,
a w przypadku gdy nie uniemożliwi to przeprowadzenia kontroli osobistej albo nie utrudni
jej przeprowadzenia w istotny sposób, podczas kontroli osobistej może być obecna także
osoba wskazana przez osobę kontrolowaną.
8.
Osoba kontrolowana jest obowiązana umożliwić żołnierzom Żandarmerii Wojskowej dokonanie
czynności, o których mowa w ust. 1.
9.
Po zakończeniu kontroli osobistej żołnierz Żandarmerii Wojskowej poucza osobę kontrolowaną
o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w ust. 11, oraz o prawie do żądania
sporządzenia protokołu z kontroli osobistej.
10.
Z kontroli osobistej sporządza się protokół w przypadku, gdy osoba kontrolowana zgłosiła
takie żądanie bezpośrednio po jej dokonaniu oraz w przypadku, gdy w toku kontroli
znaleziono broń lub przedmioty, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10. Protokół zawiera
w szczególności:
1)
oznaczenie czynności, podstawy prawnej i przyczyny jej podjęcia, jej miejsca oraz
danych osoby kontrolowanej i osób uczestniczących w kontroli osobistej, obejmujących
w szczególności imię, nazwisko, numer PESEL lub datę urodzenia oraz rodzaj i cechy
identyfikacyjne dokumentu, na podstawie którego ustalono tożsamość osoby;
2)
datę i godzinę rozpoczęcia i zakończenia czynności;
3)
dane żołnierza Żandarmerii Wojskowej dokonującego czynności, obejmujące stopień, imię,
nazwisko oraz nazwę jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej, w której pełni
służbę;
4)
nazwę jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej właściwej ze względu na miejsce
dokonania kontroli osobistej;
5)
przebieg czynności, oświadczenia i wnioski jej uczestników;
6)
spis znalezionych i odebranych przedmiotów oraz w miarę potrzeby ich opis;
7)
pouczenie osoby kontrolowanej o jej prawach;
8)
w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.
11.
Osobie kontrolowanej przysługuje zażalenie do sądu rejonowego właściwego ze względu
na miejsce dokonania kontroli osobistej, w terminie 7 dni od dnia jej dokonania, w
celu zbadania zasadności, legalności oraz prawidłowości jej dokonania. Do zażalenia
stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 50 Kodeksu postępowania karnego.
12.
W przypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości dokonania
kontroli osobistej sąd zawiadamia o tym prokuratora i Komendanta Głównego Żandarmerii
Wojskowej.
13.
W przypadku gdy w toku kontroli osobistej nie znaleziono broni lub przedmiotów, o
których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10, lub w przypadku gdy osoba kontrolowana nie zgłosiła
żądania sporządzenia protokołu z kontroli osobistej, kontrolę osobistą dokumentuje
się w dokumentacji służbowej, określając datę, czas, miejsce i przyczynę jej dokonania,
dane osób w niej uczestniczących oraz rodzaj i wynik czynności, a także informację
o pouczeniu osoby kontrolowanej, o którym mowa w ust. 9.
14.
W przypadku gdy przedmioty ujawnione w wyniku czynności, o których mowa w ust. 1,
stwarzają niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia lub mienia, żołnierz Żandarmerii Wojskowej,
w granicach dostępnych środków, niezwłocznie podejmuje czynności ochronne, a w szczególności
zabezpiecza miejsce zagrożone przed dostępem osób postronnych oraz powiadamia dyżurnego
właściwej miejscowo jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej o konieczności
zarządzenia działań usuwających to niebezpieczeństwo.
15.
Zażalenie, o którym mowa w ust. 11, składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej
Żandarmerii Wojskowej właściwej według miejsca dokonania kontroli osobistej. Jednostka
organizacyjna Żandarmerii Wojskowej, o której mowa w zdaniu pierwszym, niezwłocznie
przekazuje zażalenie do sądu rejonowego.
Art. 17b.
1.
Przeglądanie zawartości bagaży lub sprawdzanie ładunków w portach, na dworcach oraz
w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego polega na:
1)
wzrokowej i manualnej kontroli zawartości bagaży lub ładunków, w tym manualnym sprawdzeniu
ładunków, elementów konstrukcyjnych bagaży oraz znajdujących się w nich przedmiotów;
2)
sprawdzeniu bagaży i ładunków z wykorzystaniem psa służbowego lub z wykorzystaniem
środków technicznych niezbędnych do wykrywania materiałów i urządzeń zabronionych,
w szczególności broni, materiałów wybuchowych, środków odurzających, substancji psychotropowych
i ich prekursorów.
2.
Czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje się w obecności posiadacza bagaży lub
ładunków, a w przypadku gdy nie można ustalić posiadacza bagaży lub ładunków lub w
przypadku jego nieobecności - w obecności przedstawiciela przewoźnika, spedytora lub
agenta morskiego.
3.
W przypadku bagaży lub ładunków przyjętych do przewozu, czynności, o których mowa
w ust. 1, wykonuje się wyłącznie w obecności przedstawiciela przewoźnika, spedytora
lub agenta morskiego.
4.
W przypadku braku możliwości zapewnienia natychmiastowej obecności osób, o których
mowa w ust. 2, żołnierz Żandarmerii Wojskowej może wykonać czynności określone w ust.
1 bez ich obecności, jeżeli z posiadanych informacji wynika, że zwłoka może spowodować
zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego lub mienia, albo gdy istnieje uzasadniona obawa
zniszczenia bądź utracenia przedmiotów mogących stanowić dowód w postępowaniu prowadzonym
w związku z realizacją zadań, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10, lub podlegających
przepadkowi.
5.
Żołnierz Żandarmerii Wojskowej w związku z realizacją czynności, o których mowa w
ust. 1, ma prawo żądania udostępnienia bagaży lub przewożonych ładunków, w tym otwarcia
bagażnika oraz udostępnienia przestrzeni bagażowej w środkach komunikacji do przejrzenia,
wyjęcia przewożonych bagaży lub ładunków oraz otwarcia i pokazania ich zawartości.
6.
Osoby, o których mowa w ust. 2, są obowiązane udostępnić żołnierzowi Żandarmerii Wojskowej
bagaż lub ładunek do przejrzenia lub sprawdzenia, w tym wykonać czynności, o których
mowa w ust. 5.
7.
Czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje się w miarę możliwości w sposób niepowodujący
uszkodzenia przeglądanych bagaży lub ładunków.
8.
Przy dokonywaniu czynności, o których mowa w ust. 1, przepisy art. 17a ust. 4 i 14
stosuje się odpowiednio.
9.
Żołnierz Żandarmerii Wojskowej po zakończeniu wykonywania czynności, o których mowa
w ust. 1, poucza posiadacza bagaży lub ładunków lub przedstawiciela przewoźnika, spedytora
lub agenta morskiego, w obecności którego dokonano tych czynności, o prawie do złożenia
zażalenia, o którym mowa w ust. 11, oraz o prawie do żądania sporządzenia protokołu
z dokonanych czynności.
10.
Z dokonania czynności, o których mowa w ust. 1, sporządza się protokół w przypadku,
gdy posiadacz bagaży lub ładunków lub przedstawiciel przewoźnika, spedytora lub agenta
morskiego, w obecności którego dokonano tych czynności, zgłosił takie żądanie bezpośrednio
po dokonaniu tych czynności oraz w przypadku, gdy w toku czynności znaleziono broń
lub przedmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Do sporządzenia protokołu stosuje się
odpowiednio przepis art. 17a ust. 10 zdanie drugie.
11.
Posiadaczowi bagaży lub ładunków lub przedstawicielowi przewoźnika, spedytora lub
agenta morskiego, w obecności którego dokonano czynności określonych w ust. 1, przysługuje
zażalenie do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce dokonania czynności,
w terminie 7 dni od dnia jej dokonania, w celu zbadania zasadności, legalności oraz
prawidłowości jej dokonania. Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału
50 Kodeksu postępowania karnego. W przypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności
lub nieprawidłowości dokonania czynności, przepis art. 17a ust. 12 stosuje się odpowiednio.
12.
W przypadku gdy w toku czynności, o których mowa w ust. 1, nie znaleziono broni lub
przedmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, lub gdy posiadacz bagaży lub ładunków
lub przedstawiciel przewoźnika, spedytora lub agenta morskiego, w obecności którego
dokonano tych czynności, nie zażądał sporządzenia protokołu, czynności dokumentuje
się w dokumentacji służbowej, określając datę, czas, miejsce i przyczynę ich dokonania,
dane osób w nich uczestniczących oraz rodzaj i wynik czynności, a także informację
o pouczeniu osoby, o którym mowa w ust. 9.
13.
Zażalenie, o którym mowa w ust. 11, składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej
Żandarmerii Wojskowej właściwej według miejsca dokonania czynności określonych w ust.
1. Jednostka organizacyjna Żandarmerii Wojskowej, o której mowa w zdaniu pierwszym,
niezwłocznie przekazuje zażalenie do sądu rejonowego.
Art. 17c.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania dokumentów,
o których mowa w art. 17a ust. 10 i 13 oraz art. 17b ust. 10 i 12, a także wzory protokołów,
o których mowa w art. 17a ust. 9 i art. 17b ust. 9, z uwzględnieniem informacji niezbędnych
do udokumentowania podstaw prawnych, celu i zakresu dokonanej kontroli osobistej,
przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunków w portach i na dworcach oraz
w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego oraz z uwzględnieniem niezbędnych
danych osobowych osób objętych tymi czynnościami, uczestniczących w tych czynnościach
oraz dokonujących tych czynności, a także informacji niezbędnych do ustalenia przebiegu
i wyniku tych czynności.
Art. 17d.
1.
Sprawdzenie prewencyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 16, polega na manualnym
sprawdzeniu osoby, zawartości jej odzieży oraz przedmiotów znajdujących się na jej
ciele lub przez nią posiadanych, sprawdzeniu za pomocą środków technicznych niezbędnych
do wykrywania materiałów i urządzeń niebezpiecznych lub których posiadanie jest zabronione,
w szczególności broni, materiałów wybuchowych, środków odurzających, substancji psychotropowych
i ich prekursorów, sprawdzeniu biochemicznym lub z wykorzystaniem psa służbowego w
zakresie niezbędnym do realizacji celu podejmowanych czynności Żandarmerii Wojskowej
w danych okolicznościach oraz w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste
osoby, wobec której czynności są wykonywane.
2.
W przypadku gdy w stosunku do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 16 lit. a,
osób doprowadzonych w związku z realizacją czynności określonych przepisami prawa
lub osób doprowadzanych przez Żandarmerię Wojskową, o których mowa w art. 17 ust.
1 pkt 16 lit. b tiret pierwsze, zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 17 ust.
1 pkt 10, dokonuje się kontroli osobistej na zasadach i w sposób określony w art.
17a.
3.
W stosunku do osób zatrzymanych, doprowadzanych lub konwojowanych, sprawdzenie prewencyjne,
o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 16, może polegać również na:
1)
żądaniu zdjęcia przez osobę odzieży i obuwia,
2)
zdjęciu osobie odzieży i obuwia w przypadku niewykonania żądania, o którym mowa w
pkt 1,
3)
dokonaniu oględzin ciała osoby oraz sprawdzeniu zdjętej odzieży i obuwia, w tym z
wykorzystaniem środków, o których mowa w ust. 1,
4)
żądaniu wydania oraz oddania do depozytu, lub w celu zajęcia lub zabezpieczenia:
a)
środków płatniczych i przedmiotów wartościowych, dokumentów tożsamości, środków łączności
oraz urządzeń technicznych służących do rejestrowania i odtwarzania informacji,
b)
przedmiotów, które mogą stanowić zagrożenie życia lub zdrowia lub bezpieczeństwa osoby
poddanej sprawdzeniu prewencyjnej lub innych osób albo bezpieczeństwa przeprowadzanych
czynności, w tym broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów mogących służyć do popełnienia
przestępstwa lub wykroczenia lub przedmiotów mogących stanowić dowód w postępowaniu
prowadzonym w związku z realizacją zadań, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10,
lub podlegających przepadkowi,
c)
przedmiotów, które mogą stanowić zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa osoby
znajdującej się w pomieszczeniu izby zatrzymań lub innym miejscu określonym przepisami
prawa, w szczególności przedmiotów posiadających ostre krawędzie lub zakończenie,
środków służących do obezwładniania, dopuszczonych do obrotu produktów leczniczych,
produktów zawierających alkohol, sznurowadeł, pasków, szalików, zapałek, zapalniczek
lub innych przedmiotów, których wymiary lub ilość naruszają ustalony porządek bądź
bezpieczeństwo pobytu w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych,
5)
odebraniu przedmiotów, o których mowa w pkt 4, oraz odpowiednio ich przyjęciu do depozytu,
zabezpieczeniu lub zajęciu
- w szczególności, gdy czynności te przeprowadza się w przypadku zatrzymywania osoby
zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 lub 4 lub osoby zatrzymanej, przyjętej i osadzonej
w izbie zatrzymań, przejmowania osoby w związku z wykonywanymi czynnościami przez
Żandarmerię Wojskową, a także po zakończeniu widzenia lub innej czynności związanej
z kontaktem osoby zatrzymanej, konwojowanej lub doprowadzonej z innymi osobami lub
po każdorazowej utracie kontaktu wzrokowego z osobą konwojowaną lub doprowadzaną.
4.
Czynności, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3, wykonuje się w sposób umożliwiający osobie
pozostawienie części odzieży na ciele, a po sprawdzeniu zdjętej odzieży - jej włożenie
przed zdjęciem pozostałej niesprawdzonej części odzieży oraz w warunkach zapewniających
poszanowanie jej intymności.
5.
Do sprawdzenia prewencyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 16, przepisy art.
17a ust. 5, 6 i 14 stosuje się odpowiednio.
6.
W przypadku gdy w toku sprawdzenia prewencyjnego osób zatrzymanych, doprowadzonych
lub konwojowanych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 16 lit. b, ujawniono broń lub
przedmioty, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10, sprawdzenie to traktuje się jako
kontrolę osobistą oraz stosuje się odpowiednio przepisy art. 17a.
7.
W przypadku zwalniania osoby z izby zatrzymań lub innego miejsca określonego przepisami
prawa w celu jej przekazania do wykonania czynności procesowych lub innych czynności
określonych przez sąd lub prokuratora, środki, dokumenty tożsamości, urządzenia techniczne
i przedmioty, o których mowa w ust. 3 pkt 4 lit. a i c, z wyjątkiem sznurowadeł, paska
i szalika, przejmuje na czas doprowadzenia lub konwoju żołnierz Żandarmerii Wojskowej
realizujący doprowadzenie lub konwój.
8.
Osobie, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 16 lit. a, odmawiającej poddania się sprawdzeniu
prewencyjnemu, można odmówić wstępu na teren obiektów lub obszarów ochranianych przez
Żandarmerię Wojskową lub na imprezę masową zabezpieczaną przez Żandarmerię Wojskową,
jak również uniemożliwić udział w zgromadzeniu.
Art. 18.
1.
Żołnierze Żandarmerii Wojskowej mają prawo zatrzymać żołnierza:
1)
który stwarza w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego
albo dla mienia;
2)
co do którego istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełnił on wykroczenie, a zachodzi
obawa co do jego ucieczki lub ukrycia się albo zatarcia śladów, bądź też nie można
ustalić jego tożsamości;
3)
który został ujęty na gorącym uczynku popełnienia wykroczenia albo w pościgu podjętym
bezpośrednio po popełnieniu tego czynu;
4)
który rażąco narusza dyscyplinę wojskową lub porządek publiczny, jeżeli zachodzi obawa
co do jego ucieczki lub ukrycia się albo zatarcia śladów czynu bądź nie można ustalić
jego tożsamości albo gdy zatrzymanie jest niezbędne do niezwłocznego przywrócenia
dyscypliny wojskowej lub porządku publicznego;
5)
który, będąc pozbawiony wolności, samowolnie opuścił izbę zatrzymań, areszt śledczy,
zakład karny lub wojskowy areszt dyscyplinarny albo opuścił je na podstawie zezwolenia
właściwego organu i w wyznaczonym terminie nie powrócił do nich;
6)
który, pełniąc niezawodową służbę wojskową, samowolnie przebywa poza jednostką wojskową
lub wyznaczonym miejscem przebywania;
7)
który w mundurze wojskowym znajduje się w miejscu publicznym pod wpływem środka odurzającego
lub substancji psychotropowej albo środka zastępczego;
8)
który nosi mundur wojskowy albo posiada uzbrojenie lub wyekwipowanie wojskowe, niezgodne
z obowiązującymi przepisami.
25)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 6..
Żołnierze Żandarmerii Wojskowej mają prawo zatrzymać żołnierza pełniącego czynną służbę
wojskową stosującego przemoc w rodzinie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2021 r. poz. 1249 oraz z
2023 r. poz. 289 i 535), zwanej dalej „ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie”,
stwarzającego bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego.
26)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 535),
która wejdzie w życie z dniem 22 czerwca 2023 r..
Żołnierze Żandarmerii Wojskowej mają prawo zatrzymać żołnierza pełniącego czynną służbę
wojskową stosującego przemoc domową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1249 oraz z 2023 r.
poz. 289 i 535), zwanej dalej „ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej”, stwarzającego
bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego.
3.
Żołnierz Żandarmerii Wojskowej w celu stwierdzenia zasadności zatrzymania ocenia ryzyko
bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego, odrębnie dla osoby dorosłej
i dziecka, biorąc pod uwagę w szczególności:7)Wprowadzenie do wyliczenia w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o
której mowa w odnośniku 8.
Żołnierz Żandarmerii Wojskowej w celu stwierdzenia zasadności zatrzymania, o którym
mowa w ust. 2, ocenia ryzyko bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego,
odrębnie dla osoby dorosłej i dziecka, biorąc pod uwagę w szczególności:8)Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez art. 8 pkt 2 lit. a ustawy,
o której mowa w odnośniku 4.
19)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 10.)
akty przemocy fizycznej w rodzinie;
110)W brzmieniu ustalonym przez art. 8 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.)
akty fizycznej przemocy domowej;
211)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 12.)
wiek osoby dotkniętej przemocą w rodzinie;
212)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 8 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.)
wiek osoby doznającej przemocy domowej;
35)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 6.)
stosowanie przemocy w rodzinie wobec kobiety w ciąży;
36)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 535),
która wejdzie w życie z dniem 22 czerwca 2023 r.)
stosowanie przemocy domowej wobec kobiety w ciąży;
411)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 1 …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.