Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik pojazdów

Dziennik Ustaw Nr 276 — 15916 — Elektronicznie podpisany przez Jaroslaw Deminet Data: 2011.12.22 19:45:44 +01'00' Poz. 1632 1632 w. rcl .go v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik pojazdów samochodowych, monter nawierzchni kolejowej, optyk-mechanik, tapicer, technik automatyk sterowania ruchem kolejowym, technik dróg i mostów kolejowych, technik elektroenergetyk transportu szynowego, technik optyk, technik transportu drogowego i technik transportu kolejowego Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje: 1) elektromechanik pojazdów samochodowych — symbol cyfrowy 724[02]; § 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 3) optyk-mechanik — symbol cyfrowy 731[04]; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705, z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 112, poz. 654, Nr 139, poz. 814, Nr 149, poz. 887 i Nr 205, poz. 1206. 2) monter nawierzchni kolejowej — symbol cyfrowy 712[05]; 4) tapicer — symbol cyfrowy 743[03]; 5) technik automatyk sterowania ruchem kolejowym — symbol cyfrowy 311[46]; 6) technik dróg i mostów kolejowych — symbol cyfrowy 311[06]; 7) technik elektroenergetyk transportu szynowego — symbol cyfrowy 311[47]; 8) technik optyk — symbol cyfrowy 322[16]; 9) technik transportu drogowego — symbol cyfrowy 342[05]; 10) technik transportu kolejowego — symbol cyfrowy 311[38]. 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2011 r. (poz. 1632) Załącznik nr 1 ww PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTROMECHANIK POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH SYMBOL CYFROWY 724[02] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 2) rozpoznawać elementy, podzespoły i urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w pojazdach samochodowych; 3) dobierać materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 4) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac; 5) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych; 6) montować elementy, podzespoły i urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; 7) wykonywać połączenia elektryczne z wykorzystaniem różnych technik; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15917 — Poz. 1632 4) przeprowadzania konserwacji i przeglądów okresowych zespołów i elementów elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 9) rozróżniać podstawowe podzespoły pojazdu samochodowego; 5) sprawdzania stanu technicznego i lokalizowania oraz usuwania uszkodzeń w układach elektronicznych pojazdów samochodowych, z wykorzystaniem komputerowych urządzeń diagnostycznych. w. rcl .go v.p l 8) czytać schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 10) kierować pojazdami samochodowymi w zakresie kategorii B; 11) oceniać stan techniczny przyrządów pomiarowych i urządzeń diagnostycznych oraz przygotowywać je do pomiarów; 12) posługiwać się przyrządami pomiarowymi i urządzeniami diagnostycznymi; 13) mierzyć podstawowe i nieelektryczne; wielkości elektryczne 14) oceniać stan techniczny oraz kwalifikować do naprawy lub wymiany elementy, podzespoły i urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w pojazdach samochodowych; 15) naprawiać instalacje i urządzenia elektryczne w pojazdach samochodowych; 16) przeprowadzać przeglądy techniczne instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 17) sporządzać dokumentację produkcyjną; 3. Zawód elektromechanik pojazdów samochodowych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów (słuchaczy). Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) diagnostyki i naprawy układów zasilania i sterowania pracą silnika; 2) diagnostyki i naprawy układów elektrycznych i elektronicznych nadwozia (alarmu, klimatyzacji, nawigacji satelitarnej, systemu sterowania głosem, układów audio-video i elektrycznie sterowanych szyb); 3) diagnostyki i naprawy elektronicznych systemów bezpieczeństwa czynnego i biernego pojazdów samochodowych. 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; II. BLOKI PROGRAMOWE 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) techniczne podstawy zawodu; 21) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 2) urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 3) podstawy działalności zawodowej. 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 24) korzystać z różnych źródeł informacji; 25) prowadzić działalność gospodarczą. ww Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektromechanik pojazdów samochodowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) sprawdzania stanu technicznego zespołów i elementów instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 2) lokalizowania i usuwania uszkodzeń w instalacji elektrycznej pojazdów samochodowych; 3) wykonywania montażu i demontażu instalacji elektrycznej i urządzeń elektrycznych oraz elementów układów elektronicznych w pojazdach samochodowych; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 2) czytać schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 3) rozróżniać i dobierać materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 4) posługiwać się przyrządami do pomiaru wielkości geometrycznych; 5) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych; 6) rozróżniać połączenia rozłączne i nierozłączne stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 7) charakteryzować budowę i parametry pojazdów samochodowych; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15918 — 12) pomiary wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w pojazdach samochodowych; w. rcl .go v.p l 8) rozróżniać podstawowe pojęcia i wielkości charakteryzujące pole elektryczne i magnetyczne oraz obwody elektryczne prądu stałego; Poz. 1632 9) wyjaśniać zjawiska fizyczne zachodzące w polu magnetycznym i elektromagnetycznym oraz w obwodach elektrycznych; 10) rozróżniać elektrochemiczne źródła energii elektrycznej oraz ich parametry techniczne; 13) elementy elektroniczne stosowane w technice samochodowej; 14) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pracy. 11) obliczać i szacować wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach elektrycznych prądu stałego i przemiennego; BLOK: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE I ELEKTRONICZNE W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH 12) dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru podstawowych wielkości elektrycznych i nieelektrycznych; 1. Cele kształcenia 13) mierzyć podstawowe i nieelektryczne; wielkości elektryczne 14) rozróżniać elementy elektroniczne na podstawie wyglądu, umieszczanych na nich oznaczeń oraz symboli graficznych; 15) charakteryzować właściwości elementów elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 16) analizować na podstawie schematów ideowych pracę prostych układów elektrycznych i elektronicznych; 17) łączyć na podstawie schematów układy elektryczne i elektroniczne; 18) mierzyć parametry podstawowych elementów elektrycznych i elektronicznych; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 2) schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; ww 3) materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 4) obróbka ręczna metali i tworzyw sztucznych; 5) połączenia rozłączne i nierozłączne stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 6) budowa i parametry pojazdów samochodowych; 7) pole elektryczne i magnetyczne; 8) obwody elektryczne prądu stałego; 9) pole elektromagnetyczne; 10) elektrochemiczne źródła energii elektrycznej; 11) obwody elektryczne prądu przemiennego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) rozpoznawać i klasyfikować podstawowe obwody i układy elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; 2) stosować podstawowe pojęcia i wielkości dotyczące urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 3) rozpoznawać symbole graficzne elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 4) rozróżniać podstawowe parametry techniczne elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 5) określać funkcje oraz parametry użytkowe elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych, na podstawie oznaczeń zawartych na tabliczkach znamionowych; 6) rozpoznawać i charakteryzować czujniki stosowane w układach elektronicznych pojazdów samochodowych; 7) analizować i interpretować zjawiska fizyczne występujące w obwodach, układach i urządzeniach elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych; 8) interpretować wartości wielkości fizycznych w obwodach, układach i urządzeniach elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 9) rozróżniać podstawowe parametry techniczne przyrządów pomiarowych oraz testerów i urządzeń diagnostycznych; 10) dobierać metody, przyrządy pomiarowe oraz urządzenia diagnostyczne do pomiaru wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 11) mierzyć parametry instalacji i urządzeń elektrycznych oraz układów elektronicznych, zgodnie z dokumentacją techniczną i serwisową; 12) interpretować wyniki pomiarów przedstawione w postaci liczbowej i graficznej; 13) rozpoznawać elementy instalacji elektrycznej na podstawie wyglądu zewnętrznego i oznaczeń; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15919 — 6) systemy bezpieczeństwa biernego (poduszki powietrzne, poduszki pirotechniczne i napinacze pasów bezpieczeństwa); w. rcl .go v.p l 14) dobierać elementy i urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; Poz. 1632 15) oceniać stan techniczny elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 7) systemy bezpieczeństwa czynnego (w szczególności układy ABS, TCS, ASR, ESP i EBD); 16) dobierać oprzyrządowanie uniwersalne i specjalistyczne do montażu i demontażu urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 8) instalacje elektryczne nowej generacji z magistralą transmisji danych CAN; 17) wykonywać proste prace z zakresu montażu i demontażu podzespołów w pojazdach samochodowych; 10) montaż podzespołów elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 18) wykonywać montaż mechaniczny podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 19) łączyć elementy instalacji elektrycznej pojazdu samochodowego z wykorzystaniem różnych technik; 20) posługiwać się dokumentacją techniczną i serwisową, instrukcjami obsługi oraz katalogami elementów, podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 21) wykonywać przeglądy techniczne i konserwacje instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 22) lokalizować i usuwać drobne uszkodzenia w instalacjach i urządzeniach elektrycznych pojazdów samochodowych; 9) montaż i demontaż podzespołów mechanicznych w pojazdach samochodowych; 11) kontrola elementów i podzespołów elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 12) uruchamianie i regulacja układów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 13) naprawa instalacji i urządzeń elektrycznych i układów elektronicznych; 14) zagrożenia występujące podczas obsługi narzędzi, maszyn i urządzeń zasilanych energią elektryczną i sprężonym powietrzem oraz zagrożenia związane z działaniem spalin i wysokich temperatur. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 23) kontrolować jakość wykonanych prac; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 24) określać, na podstawie usterek i dokumentacji technicznej, możliwość naprawy lub wymiany uszkodzonego podzespołu elektrycznego lub elektronicznego; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 25) sporządzać kalkulację kosztów przeglądu, konserwacji, naprawy i wymiany elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych pojazdu samochodowego; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 26) rozpoznawać zagrożenia występujące podczas obsługi narzędzi, maszyn i urządzeń zasilanych energią elektryczną i sprężonym powietrzem oraz zagrożenia związane z działaniem spalin i wysokich temperatur. 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; ww 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1) struktura instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 2) akumulatory stosowane w pojazdach samochodowych; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 3) urządzenia elektryczne w pojazdach samochodowych; 12) podejmować decyzje; 4) urządzenia elektroniczne w pojazdach samochodowych; 5) systemy komputerowe w pojazdach samochodowych; 13) stosować przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego; 14) prowadzić i obsługiwać pojazdy samochodowe w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15920 — Poz. 1632 3) laboratorium elektrotechniki i elektroniki samochodowej; 15) doskonalić umiejętności zawodowe; 16) korzystać z różnych źródeł informacji; w. rcl .go v.p l 4) warsztaty szkolne. 17) przestrzegać zasad etyki. Pr a cownia budowy poja zdów sa moc h o d o wy ch powinna by ć wy posa żona w: 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) eksponaty i modele części maszyn; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) próbki materiałów elektrotechnicznych; 3) podejmowanie gospodarczej; i prowadzenie działalności 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 7) elementy ergonomii; 4) elementy elektryczne i elektroniczne; 5) eksponaty, modele i przekroje podzespołów elektrycznych i mechanicznych w pojazdach samochodowych; 6) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów elektrycznych i mechanicznych w pojazdach samochodowych; 8) środki ochrony indywidualnej; 7) normy, katalogi i dokumentacje techniczne podzespołów w pojazdach samochodowych; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 8) programy komputerowe do symulacji działania podzespołów w pojazdach samochodowych. 10) zasady i metody komunikowania się; 11) przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego; Pr a cownia podsta w e le ktr ote chniki i e lek t ro niki powinna by ć wy posa żona w: 12) technika kierowania pojazdem samochodowym; 1) zasilacze stabilizowane napięcia stałego i autotransformatory; 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) mierniki uniwersalne; 14) etyka. 3) oscyloskop dwukanałowy o paśmie 20 MHz z pamięcią; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczne podstawy zawodu 30 Urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych 40 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. ww 5) zestawy ćwiczeniowe z układami elektrycznymi i elektronicznymi; 6) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych. L a bor a tor ium e le ktr ote chniki i e le ktr on i k i s amochodowe j powinno by ć wy posa żone w : 80** IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych; 1) stanowiska pomiarowe zasilane napięciem 230 V prądu przemiennego, zabezpieczone ochroną przeciwporażeniową zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wyposażone w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny (jedno stanowisko dla dwóch uczniów/słuchaczy); 2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego, akumulatory, autotransformatory oraz prostowniki zwykłe i rozruchowe; 3) mierniki analogowe i cyfrowe, w tym mierniki uniwersalne i testery; TREŚCI 4) oscyloskop dwukanałowy o paśmie 20 MHz z pamięcią; Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 5) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych; 1) pracownia budowy pojazdów samochodowych; 6) urządzenia elektryczne i elektroniczne wyposażenia pojazdów samochodowych; 2) pracownia podstaw elektrotechniki i elektroniki; 7) stół probierczy; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15921 — Poz. 1632 6) stanowiska do naprawy urządzeń elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 9) pojazd samochodowy z silnikiem benzynowym wyposażonym w układ wtryskowy V generacji; 8) dwa stanowiska z silnikiem z zapłonem samoczynnym, wyposażonym w układ wtryskowy Common Rail; w. rcl .go v.p l 8) zestawy ćwiczeniowe (makiety) do badania i kontroli: instalacji oświetleniowej, obwodu ładowania, obwodu zapłonowego, obwodu rozruchu, układu wtryskowego, układu regulacji i sterowania dynamiki jazdy, układu bezpieczeństwa biernego, układu ochrony przed kradzieżą i układu zwiększającego komfort jazdy; 10) pojazd samochodowy z silnikiem Diesla wyposażonym w układ wtryskowy Common Rail; 11) schematy instalacji elektrycznej różnych pojazdów samochodowych; 7) dwa stanowiska z silnikiem z zapłonem iskrowym, wyposażonym w układ wtryskowy z systemem EOBD; 9) wyciąg spalin dla każdego stanowiska; 10) analizator spalin; 12) komputerowe zestawy diagnostyczne do sprawdzania urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 11) dymomierz; 13) programy komputerowe do symulacji pracy urządzeń elektrycznych i elektronicznych oraz do obróbki wyników pomiarów. 13) przyrząd do kontroli i ustawiania świateł; W a r s z t a t y s z k o l n e p o wi n n y b yć wyposa żone w: 15) przetworniki i adaptery do pomiaru wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w układach wtryskowych; 1) stanowiska do obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia/ słuchacza); 2) stanowiska do lutowania i montażu układów elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 3) stanowiska do montażu i demontażu urządzeń elektrycznych oraz elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 4) stanowiska do montażu i demontażu głównych podzespołów pojazdu samochodowego (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 5) stanowiska diagnostyczne do sprawdzania stanu technicznego urządzeń elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 12) uniwersalny komputer diagnostyczny; 14) stół probierczy; 16) normy: PN i ISO; 17) dokumentacje techniczne, dokumentacje serwisowe i instrukcje obsługi urządzeń. Każde stanowisko powinno być wyposażone w komplet narzędzi, przyrządów pomiarowych i testerów niezbędnych do diagnostyki układów elektronicznych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy). W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 2 ww PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER NAWIERZCHNI KOLEJOWEJ SYMBOL CYFROWY 712[05] I. OPIS ZAWODU 4) rozróżniać elementy nawierzchni kolejowej; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 5) opisywać konstrukcję i zasady budowy linii kolejowej, nawierzchni kolejowej i podtorza oraz podstawowych urządzeń współpracujących z torem; 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki i elektrotechniki, wykorzystywane w budowie, eksploatacji i utrzymaniu nawierzchni kolejowej; 2) czytać rysunki techniczne i wykonywać proste szkice nawierzchni kolejowej; 3) określać właściwości materiałów stosowanych w nawierzchni kolejowej; 6) opisywać konstrukcję rozjazdów i skrzyżowań torów; 7) rozróżniać procesy technologiczne i metody wykonawstwa robót torowych; 8) wykonywać podstawowe czynności ślusarskie; 9) rozróżniać i wykonywać podstawowe operacje z zakresu obróbki plastycznej i spawania; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15922 — 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter nawierzchni kolejowej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: w. rcl .go v.p l 10) wykonywać podstawowe pomiary parametrów torów i rozjazdów; Poz. 1632 11) sprawdzać stan techniczny torów i rozjazdów oraz usuwać stwierdzone usterki; 12) posługiwać się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 13) wykonywać podstawowe roboty wchodzące w zakres bieżącego utrzymania torów; 14) wykonywać montaż przęseł torowych bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie i mechanicznie; 15) zrywać i układać przęsła torowe, ręcznie i mechanicznie; 16) zabezpieczać uszkodzone szyny w torze; 17) usuwać usterki w rozjazdach, skrzyżowaniach torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach; 18) wymieniać podzespoły rozjazdów i ich części: krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic i szyn łączących; 19) zrywać i montować w torze rozjazdy i skrzyżowania torów, ręcznie i mechanicznie; 20) zrywać i montować w torze nawierzchnię przejazdów na skrzyżowaniach toru z drogą kołową; 21) stosować przepisy prawa dotyczące ruchu kolejowego i sygnalizacji; 22) korzystać z materiałów, narzędzi ręcznych oraz maszyn i urządzeń do robót torowych, zgodnie z zasadami eksploatacji; 23) sporządzać dokumentację robót torowych; 24) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 25) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska; 26) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) wykonywania podstawowych czynności ślusarskich; 2) regulowania i ustawiania maszyn i urządzeń po naprawie, według parametrów eksploatacyjnych, i przekazywania ich do kontroli; 3) konserwacji maszyn i urządzeń do robót torowych; 4) wykonywania podstawowych pomiarów parametrów torów i rozjazdów: szerokości toru, przechyłki, krzywizny toków szynowych, luzów, zużycia elementów torów i rozjazdów oraz przesunięć toków szynowych na punktach stałych; 5) sprawdzania stanu technicznego torów i rozjazdów oraz usuwania stwierdzonych usterek; 6) posługiwania się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 7) wykonywania podstawowych robót wchodzących w zakres bieżącego utrzymania torów i podtorza, takich jak: wymiana pojedynczych szyn, podkładów i złączek, nasuwanie szyn odpełzłych i regulacja luzów, uzupełnianie i oczyszczanie podsypki, nasuwanie i podnoszenie toru, podbijanie podkładów, poprawa szerokości toru, ścinanie ław torowiska i oczyszczanie rowów bocznych, studzienek odwadniających i przepustów; 8) wykonywania montażu przęseł torowych bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie i mechanicznie; 9) zrywania i układania przęseł torowych, ręcznie i mechanicznie; 10) zabezpieczania uszkodzonych szyn w torze; 11) usuwania usterek w rozjazdach, skrzyżowaniach torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach; 12) wymiany podzespołów rozjazdów i ich części: krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic i szyn łączących; 13) zrywania i montażu w torze rozjazdów i skrzyżowań torów, ręcznie i mechanicznie; 28) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) zrywania i montażu w torze nawierzchni przejazdów kolejowych. ww 27) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 29) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 30) korzystać z różnych źródeł informacji; 31) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 1) techniczne podstawy zawodu; 2) eksploatacja maszyn i urządzeń do robót torowych; 3) budowa i eksploatacja nawierzchni kolejowej; 4) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15923 — BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU Poz. 1632 BLOK: EKSPLOATACJA MASZYN I URZĄDZEŃ DO ROBÓT TOROWYCH w. rcl .go v.p l 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać pojęcia, prawa i zasady mechaniki ogólnej i technicznej oraz elektrotechniki; 2) charakteryzować właściwości fizyczne, chemiczne, mechaniczne i technologiczne materiałów konstrukcyjnych i technologicznych stosowanych w budowie nawierzchni kolejowej; 3) mierzyć wielkości geometryczne, w tym podstawowe parametry toru, odpowiednimi przyrządami pomiarowymi; 4) stosować zasady ruchu kolejowego i sygnalizacji; 5) przedstawiać w uproszczeniach rysunkowych i szkicować elementy nawierzchni kolejowej; 6) wyjaśniać oznaczenia stosowane na rysunkach technicznych maszynowych; 7) odczytywać podstawowe symbole i oznaczenia trakcji elektrycznej; 8) odczytywać podstawowe symbole i oznaczenia na schematach hydraulicznych i pneumatycznych; 9) rozróżniać typowe elementy instalacji hydraulicznej i pneumatycznej, sprzętu instalacyjnego oraz przewodów i elementów złącznych; 10) wykonywać typowe połączenia nierozłączne: spawane, zgrzewane, lutowane i klejone; 11) obsługiwać komputer w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) pojęcia z zakresu mechaniki ogólnej i technicznej oraz elektrotechniki; 2) materiały konstrukcyjne i technologiczne stosowane w budowie nawierzchni kolejowej; 3) tworzywa sztuczne; 4) jednostki miar i pomiary; ww 5) zasady ruchu kolejowego i sygnalizacji; 6) podstawowe narzędzia oraz operacje z zakresu obróbki ręcznej; 7) podstawy elektrotechniki; 8) podstawy hydrauliki siłowej; 9) instalacje hydrauliczne; 10) podstawy pneumatyki; 11) instalacje pneumatyczne; 12) techniki łączenia szyn; 13) podstawy obsługi komputera i posługiwania się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym realizację zadań zawodowych. 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać pojęcia: proces produkcyjny i proces technologiczny; 2) klasyfikować typowe maszyny i urządzenia do robót torowych; 3) rozróżniać i charakteryzować mechanizmy napędowe, części przesuwne oraz mechanizmy ruchu postępowego i obrotowego; 4) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczenie typowych urządzeń do robót torowych: zakrętarki, wiertarki do szyn, piły spalinowej z uchwytem do cięcia szyn, szlifierki szyn, wiertarki do podkładów, urządzenia do regulacji luzów i obcinarki wypływów spawów termitowych; 5) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczenie maszyn do robót torowych, w szczególności podbijarki, oczyszczarki, profilarki, zgarniarki i ścinarki ław torowiska; 6) sprawdzać maszynę po naprawie i przed rozpoczęciem pracy; 7) wyjaśniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń do robót torowych; 8) rozróżniać i charakteryzować podstawowe rodzaje materiałów eksploatacyjnych; 9) wyjaśniać istotę smarowania oraz systemy smarowania olejem i smarem stałym; 10) określać stan techniczny użytkowanych maszyn i urządzeń do robót torowych; 11) rozróżniać i charakteryzować rodzaje obsługi technicznej i napraw okresowych; 12) obsługiwać maszyny i urządzenia do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 13) wykazywać wpływ konstrukcji i warunków eksploatacji maszyn na bezpieczeństwo pracy i środowisko; 14) określać czynniki powodujące powstawanie korozji, rozróżniać podstawowe metody zabezpieczania przed korozją, stosować farby i lakiery ochronne oraz przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska w tym zakresie; 15) stosować zalecenia jednostek dozoru technicznego dotyczące bezpiecznej eksploatacji maszyn i urządzeń do robót torowych. 2. Treść kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) pojęcia: proces produkcyjny i proces technologiczny; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15924 — 10) wykonywać nasuwanie szyn odpełzłych i regulację luzów; w. rcl .go v.p l 2) klasyfikacja maszyn i urządzeń do robót torowych; Poz. 1632 3) mechanizmy i elementy maszyn; 11) uzupełniać i oczyszczać podsypkę tłuczniową; 4) budowa, zasady działania i przeznaczenie typowych urządzeń do robót torowych; 12) dokonywać nasuwania i podnoszenia toru wraz z podbiciem podkładów; 5) napędy i sterowanie hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne; 13) poprawiać szerokość toru; 6) podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń do robót torowych; 7) materiały, gazy i płyny eksploatacyjne; 8) rodzaje tarcia i smarowania; 14) ścinać ławy torowiska wraz z oczyszczaniem rowów bocznych, studzienek odwadniających i przepustów; 15) montować przęsła torowe bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie i mechanicznie; 9) uszczelnienia techniczne; 16) zrywać i układać przęsła torowe, ręcznie i mechanicznie; 10) zasady rozpoznawania zużycia i uszkodzenia maszyn i urządzeń do robót torowych; 17) wymieniać szyny klasyczne na szyny bezstykowe; 11) zaplecze obsługowo-naprawcze maszyn i urządzeń do robót torowych; 18) zabezpieczać uszkodzone szyny w torze klasycznym i bezstykowym; 12) obsługa maszyn i urządzeń do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 19) usuwać usterki w rozjazdach, skrzyżowaniach torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach; 13) wpływ konstrukcji i warunków eksploatacji maszyn na bezpieczeństwo pracy i środowisko; 20) wymieniać podzespoły rozjazdów i ich części: krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic i szyn łączących; 14) korozja metali i powłoki ochronne; 15) zagrożenia życia i zdrowia związane z obsługą i naprawą maszyn i urządzeń do robót torowych. BLOK: BUDOWA I EKSPLOATACJA NAWIERZCHNI KOLEJOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) czytać dokumentację techniczną dróg kolejowych; 2) posługiwać się normami i instrukcjami w zakresie wykonawstwa nawierzchni kolejowych; ww 3) wykonywać podstawowe pomiary parametrów torów i rozjazdów: szerokości toru, przechyłki, krzywizny toków szynowych, luzów, zużycia elementów torów i rozjazdów oraz przesunięć toków szynowych na punktach stałych; 4) określać budowę i elementy podtorza; 5) obliczać potrzebną ilość materiałów nawierzchniowych dla określonego odcinka toru; 6) sprawdzać stan techniczny torów i rozjazdów oraz usuwać stwierdzone usterki; 7) posługiwać się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami mechanicznymi do robót torowych; 8) wymienić pojedyncze szyny; 9) wymieniać podkłady i złączki; 21) zrywać i montować w torze rozjazdy i skrzyżowania torów, ręcznie i mechanicznie; 22) zrywać i montować w torze nawierzchnię przejazdów na skrzyżowaniach toru z drogą kołową; 23) określać zakresy poszczególnych rodzajów napraw torów, rozjazdów, podtorza i kolejowych obiektów inżynieryjnych; 24) instalować sygnalizację zabezpieczającą miejsca robót, ograniczającą szybkość pociągów i informującą o przeszkodach w torze; 25) określać podstawowe źródła zanieczyszczeń środowiska występujące w transporcie kolejowym oraz wpływ zanieczyszczeń na człowieka i środowisko; 26) oceniać wpływ zużycia materiałów w procesie produkcyjnym na środowisko. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) pojęcia: transport, kolej, linia kolejowa i szlak kolejowy; 2) główne części składowe drogi kolejowej; 3) zadania, elementy i przekroje poprzeczne podtorza; 4) nasypy i przekopy — ich elementy i wymiary; 5) podstawowe zasady utrzymania podtorza; 6) kolejowe obiekty inżynieryjne — rodzaje i charakterystyka ogólna; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15925 — BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia w. rcl .go v.p l 7) podstawowe części nawierzchni kolejowej i ich charakterystyka; Poz. 1632 8) szyny kolejowe — przekrój poprzeczny, typy, ciężary i wymiary; 9) elementy przytwierdzania szyn do podkładów; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 10) łubki i śruby łubkowe — rodzaje i zastosowanie; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 11) podkłady — rodzaje i zadania; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 12) konstrukcja toru kolejowego na mostach, wiaduktach, w tunelach i łukach o małych promieniach; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 13) szerokość toru na prostej i w łukach, przechyłka toru, krzywe przejściowe, rampy przechyłkowe i wichrowatość toru; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) położenie toru w planie i profilu, profil podłużny toru i zaokrąglenie jego załomów; 15) poprzeczne pochylenie szyn w torze i współpraca szyny z zestawem kołowym; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska; 16) skrajnia budowli i skrajnia taboru; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 17) konstrukcja złączy izolowanych klasycznych i klejono-sprężonych; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 18) pojęcie toru bezstykowego i jego zalety oraz zachowanie się toru bezstykowego pod wpływem temperatury; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 19) rozjazd kolejowy — elementy składowe i geometryczne; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 20) rodzaje rozjazdów i ich charakterystyka; 12) podejmować decyzje; 21) konstrukcja i części składowe zwrotnic; 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 22) konstrukcja i części składowe krzyżownic; 23) pojęcie przejazdu kolejowego; 24) warunki techniczne budowy i eksploatacji skrzyżowań torów z drogami kołowymi; 15) przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 26) budowa i utrzymanie toru bezstykowego; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 27) gospodarka materiałami nawierzchniowymi; 3) podejmowanie gospodarczej; 28) sposoby wykonania napraw nawierzchni kolejowej i odbiory robót nawierzchniowych; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; ww 25) odwodnienie stacji i szlaków; 29) przeglądy i naprawy bieżące i okresowe oraz modernizacja torów i rozjazdów; 30) spawalnictwo nawierzchniowe; i prowadzenie działalności 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń prądem elektrycznym, ochrona odgromowa i ochrona środowiska; 31) bezpieczeństwo i higiena pracy podczas robót nawierzchniowych; 7) elementy ergonomii; 32) podstawowe źródła zanieczyszczeń środowiska występujące w transporcie kolejowym oraz wpływ zanieczyszczeń na człowieka i środowisko; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 33) wpływ zużycia materiałów w procesie produkcyjnym na środowisko. 8) środki ochrony indywidualnej; 10) zasady i metody komunikowania się; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) etyka. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15926 — 12) kamerę umożliwiającą oglądanie zdjęć na ekranie telewizora lub komputera; w. rcl .go v.p l III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Poz. 1632 Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* 13) egzemplarze przykładowej dokumentacji technicznej stosowanej przy budowie dróg i mostów kolejowych oraz dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR) maszyn i urządzeń do robót torowych. Techniczne podstawy zawodu 10 Eksploatacja maszyn i urządzeń do robót torowych 20 Pr a cownia ma szy n i ur zą dze ń do r obót t o ro wy ch powinna by ć wy posa żona w: Budowa i eksploatacja wierzchni kolejowej na- 45 1) eksponaty i modele maszyn i urządzeń do robót torowych: Podstawy działalności zawodowej 5 Razem

1. a)zakrętarki spalinowej,
2. b)wiertarki do szyn, 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.
3. c)piły spalinowej do cięcia szyn,
4. d)nasuwarki toru,
5. e)drezyny motorowej,
6. f)automatycznej podbijarki torów i rozjazdów,
7. g)oczyszczarki tłucznia,
8. h)zgarniarki i profilarki tłucznia, IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI
9. j)suwnic bramowych, Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia rysunku technicznego; 2) pracownia maszyn i urządzeń do robót torowych;
10. k)żurawi kolejowych,
11. l)wagonów samowyładowczych,
12. m)pociągów zmechanizowanych do układania i wymiany nawierzchni kolejowej,
13. n)maszyn do naprawy podtorza; 3) pracownia komputerowa; 4) pracownia budowy i naprawy nawierzchni kolejowej; 2) fazogramy, foliogramy i tablice poglądowe, przedstawiające:
14. a)podziałkę suwmiarki z noniuszem 0,1 mm i 0,05 mm, 5) warsztaty szkolne; 6) poligon terenowy. P ra c ow nia r y su n ku b y ć w y pos a ż on a w:
15. i)stabilizatora toru,
16. b)połączenia nitowane, tech n i cz n eg o p owinna 1) zbiór norm dotyczących rysunku technicznego; 2) modele figur i brył geometrycznych;
17. c)połączenia spawane,
18. d)połączenia gwintowe,
19. e)zestaw łożysk tocznych,
20. f)nagrzewnicę powietrza,
21. g)przekładnie mechaniczne i hydrauliczne, 4) schematy elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne maszyn do robót torowych;
22. h)zestawy elementów hydrauliki siłowej: pompy, silniki, siłowniki, rozdzielacze i zawory, ww 3) foliogramy i tablice poglądowe, przedstawiające typowe części maszyn do robót torowych; 5) rysunki elementów części maszyn do robót torowych i drogi kolejowej; 6) modele części maszyn do robót torowych; 7) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 8) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 9) drukarkę;
23. i)zestawy elementów pneumatyki siłowej: sprężarki, siłowniki, zawory i hamulce; 3) zestaw narzędzi do wiercenia szyn i podkładów; 4) zestaw narzędzi do cięcia szyn; 5) zestaw zaworów hydraulicznych; 6) zestaw zaworów pneumatycznych; 7) filmy dydaktyczne przedstawiające maszyny i urządzenia do robót torowych: 10) ploter;
24. a)podbijarki, 11) oprogramowanie do tworzenia i przetwarzania rysunków technicznych;
25. b)pociąg zmechanizowany do układania i wymiany nawierzchni kolejowej; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15927 —
26. c)maszynę podtorzową,
27. e)poszczególnych kategorii przejazdów kolejowych, w. rcl .go v.p l
28. d)ładowarkę, Poz. 1632
29. e)maszynę do wymiany rozjazdów,
30. f)lekki sprzęt do robót torowych,
31. g)piły do cięcia szyn. P ra c ow nia k om p u tero wa p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w : 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów/słuchaczy); 2) drukarkę; 3) ploter; 4) oprogramowanie:
32. a)system operacyjny,
33. b)system zarządzania bazami danych,
34. c)pakiet oprogramowania: edytor tekstu, edytor graficzny i arkusz kalkulacyjny,
35. d)aktualizowane oprogramowanie ochrony antywirusowej,
36. e)oprogramowanie wspomagające realizację zadań zawodowych; 5) skaner. P ra c ow nia budo wy i n ap rawy n awi er zchni k o l e jow e j powi n n a b yć wyp o saż o n a w: 1) tablice poglądowe przedstawiające:
37. a)rozwój konstrukcyjny nawierzchni kolejowej,
38. f)napędów zwrotnicowych; 3) zdjęcia:
39. a)odkształceń podtorza i nawierzchni kolejowej,
40. b)kolejowych obiektów inżynieryjnych,
41. c)składowania materiałów nawierzchniowych,
42. d)różnych typów rozjazdów i części rozjazdowych,
43. e)przejazdów kolejowych; 4) eksponaty:
44. a)zestaw przekrojów różnych typów szyn,
45. b)zestaw różnych rodzajów łubków,
46. c)zestaw szynowych podkładek stalowych,
47. d)zestaw wkrętów, śrub i pierścieni stalowych stosowanych w torach i rozjazdach,
48. e)zestaw przekładek instalacyjno-amortyzacyjnych,
49. f)zestaw dybli do podkładów i podrozjazdnic strunobetonowych,
50. g)zestaw elementów do przytwierdzenia sprężystego SB3,
51. h)zestaw opórek przeciwpełznych,
52. i)zestaw próbek różnych rodzajów podsypki. Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy pos aż o n e w stanowiska ślusarskie do obróbki szyn i elementów podtorza.
53. b)typowe przekroje drogi kolejowej,
54. c)przekroje poprzeczne podtorza w przekopach i nasypach,
55. d)rodzaje kolejowych obiektów inżynieryjnych,
56. e)typy i rodzaje podkładów,
57. f)tor kolejowy na prostej i w łukach,
58. g)skrajnię budowli i skrajnię taboru,
59. h)konstrukcje rozjazdów i skrzyżowań torów,
60. i)urządzenia nastawcze wszystkich typów, ww
61. j)rodzaje połączeń torów i dróg zwrotnicowych,
62. k)schematy stacji kolejowych,
63. l)przejazdy kolejowe i ich urządzenia,
64. m)technologie wymiany nawierzchni kolejowej przy pomocy pociągu zmechanizowanego,
65. n)technologie wzmacniania podtorza; 2) modele:
66. a)nasypów i przekopów,
67. b)przytwierdzania szyn do podkładów,
68. c)złączy szynowych wiszących i podpartych,
69. d)złączy izolowanych klasycznych i klejonych, Poligon te r e nowy powinie n by ć wy posaż o n y w maszyny i narzędzia do robót torowych, umożliwiających wykonywanie ćwiczeń z zakresu: 1) montażu przęseł torowych; 2) układania nawierzchni kolejowej; 3) montażu rozjazdów, i zwrotnic; krzyżownic, półzwrotnic 4) naprawy torów i rozjazdów; 5) łączenia torów; 6) regeneracji nawierzchni kolejowej; 7) obsługi maszyn i urządzeń do robót torowych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy). W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. W procesie kształcenia należy stworzyć uczniowi (słuchaczowi) warunki do uzyskania uprawnień do obsługi określonych maszyn i urządzeń do robót torowych. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15928 — Poz. 1632 Załącznik nr 3 w. rcl .go v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPTYK-MECHANIK SYMBOL CYFROWY 731[04] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, optyki, elektroniki i elektrotechniki; 2) sporządzać szkice, schematy i wykresy; 3) odczytywać i sporządzać rysunki konstrukcyjne, technologiczne i montażowe; 4) posługiwać się dokumentacją technologiczną oraz instrukcjami obsługi i eksploatacji maszyn, urządzeń i przyrządów; 5) wykonywać pomiary związane z montażem i demontażem sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego; 6) wykonywać pomiary związane z naprawą i regulacją sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego; 7) stosować zasady tolerancji, pasowań i chropowatości powierzchni w praktyce warsztatowej; 8) określać właściwości i zastosowanie materiałów metalowych i niemetalowych do produkcji elementów optycznych oraz aparatury optycznej i optoelektronicznej; 9) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej i mechanicznej metali i niemetali; 10) dokonywać montażu, konserwacji i naprawy aparatury optycznej i optoelektronicznej; 11) dokonywać montażu, demontażu, konserwacji i naprawy sprzętu ciemniowego, laboratoryjnego, geodezyjnego i obserwacyjnego; 12) dokonywać montażu, demontażu, konserwacji i naprawy sprzętu optycznego i optoelektronicznego; 21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 25) korzystać z różnych źródeł informacji; 26) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie optyk-mechanik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) wykonywania operacji cięcia i frezowania szkła oraz nakładania powłok na elementy optyczne; 2) szlifowania i polerowania powierzchni elementów optycznych sposobem ręcznym i z zastosowaniem maszyn wielowrzecionowych; 3) wykonywania znaków na elementach optycznych; 4) dokonywania centrowania soczewek; 5) dobierania i przygotowywania elementów optycznych, mechanicznych i elektronicznych do montażu; 6) sklejania elementów optycznych; 7) wykonywania montażu instrumentów optycznych oraz zespołów ich wyposażenia; 8) wykonywania montażu, demontażu, obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń noktowizyjnych i laserowych; 9) wykonywania montażu, demontażu, obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń interferencyjnych; 14) określać stopień zużycia narzędzi roboczych i przyrządów kontrolno-pomiarowych; 10) wykonywania montażu i demontażu mikroskopów, sprzętu laboratoryjnego i geodezyjnego; 15) zabezpieczać materiały, wyroby, narzędzia, przyrządy, urządzenia i maszyny przed wpływem szkodliwych czynników; 11) dokonywania weryfikacji oraz naprawy części i zespołów aparatury optycznej; 16) stosować procedury kontroli jakości produkcji wyrobów i usług; 13) wykonywania pomiarów i badań elementów, układów, przyrządów i urządzeń optycznych. ww 13) dokonywać ustawiania i justowania układów optycznych; 17) przeprowadzać próby działania sprzętu i aparatury optycznej; 18) sporządzać dokumentację produkcyjną; 19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 12) justowania i ustawiania układów optycznych; II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 1) techniczne podstawy zawodu; 2) eksploatacja przyrządów i urządzeń optycznych; 3) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15929 — BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 21) dokonywać montażu, konserwacji i naprawy elementów, podzespołów i zespołów sprzętu optycznego i optoelektronicznego; w. rcl .go v.p l 1. Cele kształcenia Poz. 1632 Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, optyki i elektrotechniki; 2) sporządzać szkice i rysunki techniczne elementów urządzeń i aparatury optycznej; 3) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym sporządzanie szkiców i rysunków technicznych; 4) stosować układ tolerancji i pasowań, tolerancje kształtu i położenia oraz parametry chropowatości powierzchni; 5) dokonywać pomiarów i obliczeń wartości wielkości liniowych i kątowych oraz wielkości elektrycznych i świetlnych oraz interpretować wyniki pomiarów; 6) stosować metale i stopy, tworzywa sztuczne i szkła optyczne oraz materiały ceramiczne w procesie wytwarzania części, montażu, konserwacji i naprawy sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego; 22) dobierać elementy mechanizmów drobnych i precyzyjnych do budowy sprzętu i aparatury optycznej; 23) diagnozować stan techniczny sprzętu i aparatury optycznej i optoelektronicznej przed naprawą; 24) wykonywać centrowanie kręgów pomiarowych i tarcz kodowych; 25) dokonywać oceny działania sprzętu i aparatury optycznej; 26) sprawdzać szczelność wyrobów zgodnie z warunkami technicznego odbioru; 27) oceniać jakość wykonywanej pracy; 28) posługiwać się dokumentacją technologiczną, normami oraz instrukcjami obsługi maszyn, urządzeń, przyrządów optyczno-mechanicznych, optoelektronicznych i mechanicznych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 7) wykonywać podstawowe prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki materiałów; 1) podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, optyki i elektrotechniki; 8) wykonywać proste prace na obrabiarkach do metali; 2) zasady sporządzania rysunku technicznego; 9) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi; 3) komputerowe oprogramowanie użytkowe wspomagające sporządzanie szkiców i rysunków technicznych; 10) rozróżniać źródła i odbiorniki energii elektrycznej; 4) normy rysunku technicznego; 11) odczytywać proste schematy elektryczne; 5) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zabiegowe i operacyjne; 12) rozróżniać elementy instalacji elektrycznej; 6) układ tolerancji i pasowań; 13) określać budowę i wyjaśniać zasady działania podstawowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 7) odchyłki i tolerancje kształtu i położenia; 14) określać zastosowanie elementów i układów elektrycznych i elektronicznych w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych; 9) materiały konstrukcyjne i technologiczne stosowane w układach optycznych i optoelektronicznych oraz w precyzyjnych maszynach i urządzeniach; 15) dokonywać montażu elementów elektronicznych na płytkach drukowanych; 10) pomiary warsztatowe; ww 16) wykonywać połączenia krosowe wiązek przewodów; 8) chropowatość powierzchni; 11) obróbka ręczna; 12) obróbka mechaniczna skrawaniem; 17) stosować zasady bezpiecznego użytkowania maszyn i urządzeń elektrycznych; 13) obwody elektryczne prądu stałego i przemiennego; 18) wyjaśniać budowę i zasady działania układów optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; 14) podstawy miernictwa elektrycznego; 19) określać zasady montażu, demontażu, konserwacji i regulacji układów optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; 20) przygotowywać elementy optyczne, elektroniczne i mechaniczne do montażu; 15) elementy i układy elektroniczne stosowane w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych; 16) maszyny i urządzenia elektryczne; 17) instalacje elektryczne; 18) zasady bezpiecznego użytkowania i urządzeń elektrycznych; maszyn Dziennik Ustaw Nr 276 — 15930 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: w. rcl .go v.p l 19) budowa i działanie elementów i układów optycznych, optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; Poz. 1632 20) zasady montażu, demontażu, regulacji i konserwacji elementów i układów optycznych, optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; 1) budowa i właściwości oka, wady wzroku, obserwacja obuoczna; 21) mechanizmy drobne i precyzyjne stosowane w sprzęcie i aparaturze optycznej; 3) płytki płaskorównoległe; 22) diagnoza techniczna sprzętu i aparatury optycznej i optoelektronicznej; 5) soczewki; 23) normy, procedury i narzędzia do kontroli jakości produkcji, wyrobów i usług. 7) klasyfikacja i budowa przyrządów optycznych; BLOK: EKSPLOATACJA PRZYRZĄDÓW I URZĄDZEŃ OPTYCZNYCH 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować budowę i właściwości oka; 2) określać wady wzroku i sposoby ich korekcji; 3) posługiwać się terminologią z zakresu fotometrii; 4) interpretować zasady rozchodzenia, odbicia i załamania światła; 5) charakteryzować budowę i określać zastosowanie płytki płaskorównoległej; 6) charakteryzować budowę oraz określać zastosowanie pryzmatów i zwierciadeł; 7) charakteryzować budowę i określać zastosowanie soczewek; 2) podstawy fotometrii; 4) pryzmaty i zwierciadła; 6) aberracja układów optycznych; 8) montaż, justowanie, regulacja, kontrola i naprawa urządzeń i przyrządów optycznych; 9) technologia wykonania połączeń; 10) pomiary parametrów geometrycznych; 11) pomiary parametrów optycznych; 12) budowa i zastosowanie przyrządów justerskich; 13) kontrola wyrobów optycznych i optoelektronicznych; 14) ocena jakości wykonanych prac; 15) podstawy eksploatacji urządzeń i przyrządów optycznych; 16) bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska podczas montażu, kontroli i naprawy urządzeń i przyrządów optycznych. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia 8) charakteryzować aberracje układów optycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) dokonywać klasyfikacji przyrządów optycznych; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 10) charakteryzować budowę urządzeń i przyrządów optycznych; 11) dokonywać montażu, justowania, regulacji i kontroli urządzeń i przyrządów optycznych; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) dokonywać naprawy urządzeń i przyrządów optycznych; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) wykonywać połączenia nierozłączne i rozłączne; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; ww 14) dokonywać pomiarów parametrów geometrycznych; 15) dokonywać pomiarów parametrów optycznych; 16) charakteryzować budowę i określać zastosowanie przyrządów justerskich; 17) dokonywać oceny jakości wykonanych prac; 18) określać zasady eksploatacji urządzeń i przyrządów optycznych; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas montażu, kontroli i naprawy urządzeń i przyrządów optycznych. 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15931 — Poz. 1632 Pr a cownia kompute r owa i r y sunku te ch n i c z ne go powinna by ć wy posa żona w: 12) podejmować decyzje; w. rcl .go v.p l 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 15) przestrzegać zasad etyki. 2) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 3) drukarkę; 4) pakiet programów biurowych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 5) specjalistyczne programy komputerowe; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 6) zestaw materiałów i przyborów rysunkowych; 3) podejmowanie gospodarczej; i prowadzenie działalności 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 7) wzory pisma technicznego; 8) modele i przekroje brył geometrycznych; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 9) modele części maszyn; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 10) obrotowe elementy maszyn; 7) elementy ergonomii; 12) rysunki brył ściętych ukośnie i przenikających się; 8) środki ochrony indywidualnej; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) zasady i metody komunikowania się; 13) rysunki schematyczne przekładni, napędów i mechanizmów; 14) rysunki złożeniowe, zabiegowe i operacyjne; 15) schematy elektryczne; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 16) przyrządy pomiarowe i wzorce chropowatości powierzchni; 12) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczne podstawy zawodu 25 Eksploatacja przyrządów i urządzeń optycznych 55 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 90** ww w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI 1) pracownia komputerowa i rysunku technicznego; 3) pracownia elektrotechniki i elektroniki; Pr a cownia opty czno-te chnologiczna po w i n n a by ć wy posa żona w: 1) tablice przedstawiające budowę oka, wady narządu wzroku i sposoby ich korekcji; 2) tablice przedstawiające zjawisko odbicia i załamania światła; 4) modele i przekroje: zwierciadeł, pryzmatów, klinów optycznych, soczewek, lunet, lornetek, mikroskopów, aparatów fotograficznych, kamer filmowych, laserów, noktowizorów, interferometrów, niwelatorów, teodolitów i kolimatorów; 5) ławy optyczne z wyposażeniem; 6) sprzęt optyczny; Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 2) pracownia optyczno-technologiczna; 17) normy rysunku technicznego. 3) tablice przedstawiające budowę: zwierciadeł, pryzmatów, klinów optycznych, soczewek, lunet, lornetek, mikroskopów, aparatów fotograficznych, kamer filmowych, laserów i noktowizorów; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 4) warsztaty szkolne. 11) rysunki wykonawcze części maszyn; 7) dokumentację konstrukcyjną elementów optycznych; 8) układ tolerancji i pasowań; 9) tablice przedstawiające właściwości fizyczne, mechaniczne i technologiczne szkła optycznego, materiałów ceramicznych i uszczelniających; 10) tablice przedstawiające przebieg montażu i regulacji aparatury optycznej; 11) tablice przedstawiające przebieg justowania niwelatora i teodolitu; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15932 — Poz. 1632 9) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych; 12) próbki surowców i materiałów; w. rcl .go v.p l 13) próbki metali i ich stopów; 14) modele połączeń rozłącznych i nierozłącznych stosowanych w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych; 10) instrukcje obsługi urządzeń elektrycznych; 11) zestawy norm elektrotechnicznych. 15) zestaw narzędzi do obróbki mechanicznej; Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy po s aż o ne w: 16) zestawy rodzajów mocowań okrągłych i nieokrągłych elementów optycznych; 1) stanowiska do obróbki ręcznej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów/słuchaczy); 17) przyrządy kontrolno-pomiarowe i narzędzia do montażu; 2) stanowiska z obrabiarkami uniwersalnymi (jedno stanowisko dla czterech uczniów/słuchaczy); 18) modele i przekroje: przyrządów kontrolno-pomiarowych, narzędzi do montażu wyrobów optycznych i optoelektronicznych; 3) stanowiska z maszynami i urządzeniami do wykonywania elementów optycznych (jedno stanowisko dla czterech uczniów/słuchaczy); 19) wyroby optyczne i optoelektroniczne oraz ich części i podzespoły; 4) stanowiska do montażu mechanicznego (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 20) przekładnie i łożyska oraz ich mechanizmy; 5) stanowiska do montażu optycznego (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 21) instrukcje na poszczególne stanowiska pracy; 22) normy i katalogi szkła optycznego oraz wyrobów optycznych i optoelektronicznych. P ra c ow nia e le ktro tech n i ki i el ektro n iki pow i n na by ć w y po saż o n a w: 6) stanowiska justerskie (jedno stanowisko dla sześciu uczniów/słuchaczy); 7) stanowiska kontrolne (jedno stanowisko dla sześciu uczniów/słuchaczy); 8) przyrządy justerskie; 1) mierniki podstawowych wielkości elektrycznych; 9) przyrządy kontrolno-pomiarowe; 2) rezystory, cewki i kondensatory; 10) surowce i materiały; 3) zestawy do demonstracji zjawisk w obwodach elektrycznych; 11) instrukcje na poszczególne stanowiska pracy; 12) instrukcje obsługi maszyn; 4) elementy i układy elektroniczne; 13) dokumentacje techniczne; 5) modele i przekroje transformatorów, prądnic, silników prądu stałego i przemiennego oraz mierników wielkości elektrycznych; 6) podstawowe maszyny i urządzenia elektryczne; 7) model instalacji elektrycznej i jej schematy; ww 8) tablice przedstawiające wielkości fizyczne i ich jednostki oraz symbole graficzne stosowane w elektrotechnice i elektronice; 14) instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy). W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TAPICER SYMBOL CYFROWY 743[03] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 3) określać i stosować zasady konstrukcji, funkcjonalności i estetyki wyrobów tapicerowanych; 4) rozróżniać style i typy konstrukcji mebli tapicerowanych; 1) czytać i sporządzać rysunki techniczne oraz szkice z zakresu tapicerstwa; 5) dobierać materiały i półfabrykaty do wykonania określonych typów mebli, sprzętów i wnętrz; 2) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną i technologiczną; 6) oceniać jakość materiałów i półfabrykatów oraz rozpoznawać i usuwać ich wady; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15933 — Poz. 1632 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie tapicer powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 8) określać zasady składowania oraz warunki magazynowania materiałów i półfabrykatów; 1) tapicerowania mebli o różnym stopniu złożoności konstrukcyjnej części tapicerowanych; 9) dobierać i stosować narzędzia do określonych operacji technologicznych; 2) tapicerowania wyrobów i elementów wyposażenia środków transportu; 10) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w tapicerstwie oraz wykonywać ich konserwację; 3) wykonywania części tapicerowanych sprzętu sportowego, turystycznego i medycznego; 11) przygotowywać materiały i półfabrykaty tapicerskie do montażu; 4) wykonywania prac dekoratorsko-tapicerskich związanych z wyposażeniem wnętrz; 12) wykonywać operacje szycia ręcznego i maszynowego; 5) naprawy, renowacji i rekonstrukcji części tapicerowanych mebli, środków transportu, sprzętu sportowego, turystycznego i medycznego. w. rcl .go v.p l 7) obliczać zapotrzebowanie na materiały na podstawie dokumentacji konstrukcyjnej i technologicznej; 13) wykonywać i montować części tapicerowane mebli różnych typów konstrukcji; 14) wykonywać i montować części tapicerowane wyposażenia środków transportu; 15) wykonywać i montować części tapicerowane sprzętu sportowego, turystycznego i medycznego; II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 1) materiałowo-techniczny; 16) wykonywać pomocnicze prace stolarskie i ślusarskie w procesie technologicznym wyrobów tapicerowanych; 2) technologiczny; 17) wykonywać prace dekoratorsko-tapicerskie związane z wyposażeniem wnętrz; BLOK: MATERIAŁOWO-TECHNICZNY 18) rozpoznawać i usuwać błędy produkcyjne; 1. Cele kształcenia 3) podstawy działalności zawodowej. 19) stosować różne metody oceny jakości mebli i innych wyrobów tapicerowanych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 20) dokonywać napraw, renowacji i rekonstrukcji wyrobów tapicerowanych; 1) stosować ogólne zasady wykonywania rysunków technicznych; 21) sporządzać kosztorysy prac tapicerskich; 2) stosować zasady rzutowania, wymiarowania oraz wykonywania widoków, przekrojów i kładów; 22) stosować zasady pakowania, magazynowania i transportu wyrobów tapicerowanych; 23) wykorzystywać w sposób racjonalny materiały, narzędzia, maszyny, urządzenia i energię w procesie pracy; 24) sporządzać dokumentację produkcyjną; 25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 3) czytać i sporządzać rysunki techniczne wyrobów, podzespołów i elementów; 4) czytać i stosować uproszczenia rysunkowe; 5) sporządzać szkice wyrobów, podzespołów i elementów; 6) stosować zasady kolorystyki; 7) określać rolę i znaczenie normalizacji w rysunku zawodowym; 8) wykonywać rysunki przestrzenne; 28) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 9) stosować oznaczenia graficzne materiałów; 29) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 10) sporządzać opisy techniczne; ww 27) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 30) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 31) korzystać z różnych źródeł informacji; 32) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 11) określać warunki wykonania tapicerowanych części wyrobu; 12) określać czynniki wpływające na konstrukcję wyrobu tapicerowanego; 13) stosować zasady funkcjonalności i estetyki wyrobu tapicerowanego; 14) rozróżniać style mebli tapicerowanych; 15) charakteryzować oraz klasyfikować materiały i półfabrykaty; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15934 — 12) podział i charakterystyka wyrobów tapicerowanych; w. rcl .go v.p l 16) określać wymagania techniczne dla materiałów i półfabrykatów; Poz. 1632 17) określać i stosować zasady prawidłowej gospodarki materiałami; 18) wykonywać pomiary oraz obliczać zapotrzebowanie na materiały podstawowe i pomocnicze; 13) konstrukcje wyrobów tapicerowanych; 14) meble tapicerowane stylowe; 15) materiały włókniste; 19) dokonywać składowania materiałów i półfabrykatów; 16) rodzaje przędzy i nici; 20) charakteryzować oraz klasyfikować maszyny, urządzenia i narzędzia; 18) materiały i półfabrykaty wyściełające włókniste; 21) określać zasady działania oraz przygotowania maszyn i narzędzi do pracy; 20) taśmy tapicerskie i wyroby plecione; 22) dobierać narzędzia do ręcznych i maszynowych prac tapicerskich; 21) drewno, materiały i tworzywa drewnopochodne; 23) rozróżniać zespoły maszyn, urządzeń i narzędzi zmechanizowanych oraz określać ich przeznaczenie i zadania; 22) kleje; 24) określać zasady przygotowania i mocowania narzędzi w zespołach roboczych; 25) dobierać maszyny i urządzenia do określonych operacji technologicznych; 26) dobierać parametry obróbcze; 27) posługiwać się terminologią z zakresu maszynoznawstwa; 28) oceniać stan techniczny maszyn, urządzeń i narzędzi; 29) określać stopień zużycia narzędzi roboczych; 30) kontrolować parametry pracy maszyn, urządzeń i narzędzi zmechanizowanych; 31) określać zasady konserwacji maszyn, urządzeń i narzędzi; 32) określać zasady bezpiecznej obsługi maszyn, urządzeń i narzędzi. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) zasady wykonywania rysunku technicznego; 2) konstrukcje geometryczne; ww 3) widoki, przekroje i kłady; 4) rzutowanie prostokątne; 5) wymiarowanie; 6) rysunek techniczny wyrobów, podzespołów i elementów; 7) uproszczenia rysunkowe; 8) rysunek szkicowy; 9) podstawy kolorystyki; 17) materiały pokryciowe; 19) tworzywa sztuczne i wyroby z tworzyw; 23) metale i wyroby metalowe; 24) gospodarka materiałami; 25) podstawy maszynoznawstwa; 26) narzędzia ręczne i przybory; 27) maszyny, urządzenia i narzędzia do rozkroju materiałów; 28) maszyny do szycia i przeszywania; 29) maszyny i urządzenia do mocowania; 30) maszyny i urządzenia do wytwarzania sprężyn i formatek sprężynowych; 31) zgrzewarki do tworzyw; 32) maszyny i urządzenia specjalne; 33) środki i urządzenia transportowe; 34) konserwacja maszyn, urządzeń i narzędzi; 35) zasady bezpiecznej obsługi maszyn, urządzeń i narzędzi. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) określać proces technologiczny wyrobów tapicerowanych; 2) charakteryzować rodzaje wyrobów tapicerowanych; 3) dokonywać charakterystyki konstrukcyjno-materiałowej wyrobów tapicerowanych oraz określać ich funkcję i przeznaczenie; 4) przygotowywać materiały i półfabrykaty do wykonywania części tapicerowanych o różnym stopniu złożoności konstrukcyjno-materiałowej; 10) rysunek przestrzenny; 5) wykonywać części tapicerowane o różnym stopniu złożoności konstrukcyjno-materiałowej; 11) dokumentacja projektowa wyrobów tapicerowanych; 6) stosować zasady i techniki rozkroju materiałów, w zależności od ich rodzaju i przeznaczenia; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15935 — 7) wykonywać i stosować szablony; 35) obliczać koszty produkcji, napraw i renowacji wyrobów tapicerowanych; 36) określać zasady gospodarki energią elektryczną i cieplną; w. rcl .go v.p l 8) wycinać ręcznie i maszynowo elementy tapicerowanych części wyrobu; Poz. 1632 9) oznaczać i kompletować wycięte elementy; 10) dobierać narzędzia i przybory do szycia ręcznego i maszynowego; 11) wykonywać ściegi, ręcznie i maszynowo; 12) określać sposoby i metody łączenia elementów w tapicerowanych częściach wyrobu; 37) dobierać wyposażenie stanowiska pracy do wykonywanego wyrobu tapicerowanego; 38) określać kierunki techniczno-technologicznego rozwoju tapicerstwa. 2. Treści kształcenia (działy programowe) 13) wykonywać różnego rodzaju podłoża w oparciu o ramy drewniane i szkielety metalowe; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 14) przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny, urządzenia i narzędzia zmechanizowane; 1) fazy procesu technologicznego wyrobów tapicerowanych; 15) prowadzić konserwację maszyn, urządzeń i narzędzi; 2) przygotowanie materiałów i półfabrykatów do wykonywania części tapicerowanych; 16) stosować metody i techniki wykończania tapicerowanych części wyrobu; 3) ściegi tapicerskie, szycie ręczne i maszynowe; 17) wykonywać meble tapicerowane stylowe; 18) wykonywać prace dekoratorskie; 19) wykonywać prace stolarskie i ślusarskie; 20) stosować techniki łączenia materiałów w półfabrykatach, częściach i tapicerowanych elementach wyposażenia środków transportu; 21) montować wyroby oraz mocować części tapicerowane wyposażenia środków transportu; 22) określać kolejność wykonania operacji w procesie produkcji części tapicerowanych różnych wyrobów; 4) wykonywanie podłoży; 5) metody tapicerowania mebli; 6) technologia tapicerowania wyrobów i wyposażenia środków transportu; 7) zasady tapicerowania mebli stylowych; 8) tapicerowanie sprzętu sportowego, turystycznego i medycznego; 9) podstawy prac dekoratorskich; 10) zasady organizacji i przygotowywania produkcji; 11) naprawa i renowacja wyrobów tapicerowanych; 23) przestrzegać parametrów techniczno-technologicznych dla określonych operacji; 12) podstawy technologii prac stolarskich i ślusarskich; 24) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną i technologiczną w procesie technologicznym; 13) dokumentacja konstrukcyjna i technologiczna; 25) dokonywać ilościowego i jakościowego odbioru podzespołów i zespołów wyrobów tapicerowanych; 26) posługiwać się normami w procesie technologicznym; 27) określać przyczyny powstawania błędów produkcyjnych i sposoby ich usuwania; 14) ocena jakości procesów technologicznych i wyrobów tapicerowanych; 15) pakowanie, magazynowanie i transport wyrobów tapicerowanych; 16) koszty produkcji, napraw i renowacji wyrobów tapicerowanych; 17) kierunki techniczno-technologicznego rozwoju tapicerstwa. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 29) oceniać jakość i klasyfikować wyroby tapicerowane według określonych kryteriów; 1. Cele kształcenia ww 28) oceniać jakość procesu wytwarzania tapicerowanych części wyrobu; 30) określać zakres oraz techniki napraw i renowacji wyrobów tapicerowanych; 31) określać sposoby wykorzystania odpadów produkcyjnych; 32) stosować zasady i warunki odbioru wyrobów tapicerowanych; 33) stosować zasady pakowania, magazynowania i zabezpieczania wyrobów tapicerowanych w środkach transportu; 34) określać zasady normowania materiałów i czasu pracy; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15936 — IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI w. rcl .go v.p l 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; Poz. 1632 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 1) pracownia rysunku zawodowego; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 2) pracownia materiałoznawstwa; 3) pracownia maszyn i urządzeń; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 4) pracownia technologii; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 5) warsztaty szkolne. 12) podejmować decyzje; Pr a cownia r y sunku by ć wy posa żona w: 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 15) przestrzegać zasad etyki. 2) wzory pisma technicznego; 3) modele rzutni, figur i brył geometrycznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; i po w i n n a 1) zestawy przyborów i materiałów rysunkowych; 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 3) podejmowanie gospodarczej; za wodowe go prowadzenie działalności 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 4) modele części, podzespołów, zespołów i wyrobów tapicerowanych; 5) modele złączy i połączeń stolarskich; 6) elementy, podzespoły i zespoły konstrukcji; 7) modele podstawowych typów konstrukcji wyrobów tapicerowanych; 8) rysunki złożeniowe i wykonawcze wyrobów tapicerowanych; 9) dokumentacje projektowe wyrobów tapicerowanych; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 10) dokumentacje rysunkowe maszyn i podzespołów; 7) elementy ergonomii; 11) rysunki wykonawcze części maszyn; 8) środki ochrony indywidualnej; 12) mechanizmy stelaży i podnośników; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 13) okucia i akcesoria; 10) zasady i metody komunikowania się; 14) tablice kolorystyczne przedstawiające zestawy barw; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 15) plansze, przezrocza i foliogramy, przedstawiające: rzuty aksonometryczne i prostokątne, widoki, przekroje, kłady i wymiarowanie; 16) zestawy norm dotyczących rysunku technicznego; 17) dokumentacje projektowe; ww Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Materiałowo-techniczny 30 Technologiczny 40 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 18) katalogi i prospekty wyrobów, okuć i akcesoriów. Pr a cownia ma te r ia łozna wstwa powinn a b yć wy posa żona w: 1) próbki:
70. a)materiałów pokryciowych: tkanin, przędzin, dzianin, tkanin laminowanych, materiałów skóropodobnych i skór naturalnych,
71. b)przędzy i nici,
72. c)materiałów i półfabrykatów włóknistych,
73. d)tworzyw konstrukcyjnych,
74. e)taśm tapicerskich i wyrobów plecionych,
75. f)drewna i tworzyw drzewnych, Dziennik Ustaw Nr 276 — 15937 — Poz. 1632
76. l)łączniki metalowe i z tworzyw sztucznych,
77. h)materiałów wykończeniowych i dekoratorskich;
78. m)części maszyn i mechanizmów, w. rcl .go v.p l
79. g)środków chemicznych, 2) eksponaty:
80. a)sprężyny i formatki sprężynowe,
81. b)okucia, łączniki, złącza i akcesoria,
82. c)mechanizmy i podzespoły tapicerskie;
83. n)sprężyny,
84. o)formatki sprężynowe; 2) próbki:
85. a)materiałów pokryciowych, 3) instrukcje wykonywania prac tapicerskich;
86. b)materiałów i półfabrykatów wyściółkowych, 4) przyrządy do pomiaru sprężystości i odkształceń materiałów;
87. c)materiałów pomocniczych, 5) narzędzia i przyrządy kontrolno-pomiarowe; 6) katalogi i prospekty materiałów; 7) tablice poglądowe, foliogramy i wykresy, dotyczące materiałów i akcesoriów tapicerskich; 8) schematy złączy i połączeń stolarskich. P ra c ow nia m a sz yn i u rz ąd z eń p o wi n na by ć w y pos a ż ona w: 1) modele maszyn i urządzeń oraz ich elementów i przekrojów; 2) narzędzia do obróbki ręcznej i maszynowej;
88. d)drewna i tworzyw drzewnych,
89. e)klejów, lakierów, farb i emalii,
90. f)środków czyszczących,
91. g)ściegów ręcznych i maszynowych,
92. h)wzorów przeszyć warstw pokryciowych; 3) plansze i tablice poglądowe, przedstawiające:
93. a)schematy kinematyczne maszyn i urządzeń,
94. b)sposoby trasowania i rozkroju materiałów,
95. c)podłoża tapicerskie o różnych konstrukcjach, 3) części maszyn i urządzeń;
96. d)konstrukcje nośne mebli i wyrobów tapicerowanych, 4) schematy kinematyczne maszyn i urządzeń;
97. e)warstwy tapicerskie, 5) mechanizmy, okucia, podzespoły i stelaże;
98. f)wzory mebli tapicerowanych, współczesnych i stylowych, 6) katalogi narzędzi, maszyn i urządzeń; 7) katalogi, prospekty i inne materiały informacyjne firm produkujących narzędzia, maszyny i urządzenia; 8) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące eksploatacji maszyn i urządzeń;
99. g)wyroby do wystroju i dekoracji wnętrz,
100. h)wzory sprzętu sportowego i medycznego,
101. i)schematy procesów technologicznych; 4) dokumentacje konstrukcyjne i technologiczne wyrobów tapicerowanych; 5) instrukcje obsługi oraz konserwacji maszyn, urządzeń i narzędzi zmechanizowanych; P ra c ow nia t e c hn o l o g i i p o wi n n a b yć wy posa żo na w : 6) instrukcje techniczno-technologiczne na poszczególne stanowiska pracy; 1) modele i eksponaty:
102. a)meble tapicerowane o różnych typach konstrukcji, 7) katalogi, prospekty i inne materiały informacyjne firm produkujących narzędzia, maszyny i urządzenia;
103. b)podzespoły i zespoły tapicerowane, 8) zestaw Polskich Norm.
104. c)podłoża tapicerskie, Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy po s aż o ne w: ww 9) instrukcje obsługi oraz konserwacji maszyn i urządzeń.
105. d)konstrukcje nośne,
106. e)warstwy tapicerskie, 1) próbki materiałów i półfabrykatów na warstwy tapicerskie;
107. f)półfabrykaty, części tapicerowane i wyroby stosowane w środkach transportu, 2) eksponaty: sprężyny i formatki sprężynowe;
108. g)wzorniki do trasowania i rozkroju materiałów,
109. h)połączenia stolarskie, 3) próbki drewna i tworzyw drzewnych; 4) okucia, mechanizmy, podzespoły i stelaże;
110. i)narzędzia i przybory tapicerskie, 5) modele przekrojów układów tapicerskich;
111. j)narzędzia ręczne oraz przybory stolarskie i ślusarskie, 6) wzory obszyć dekoracyjnych;
112. k)przyrządy kontrolno-pomiarowe, 7) zestawy elementów wykończeniowych tapicerowanych części wyrobu; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15938 — 8) schematy budowy maszyn i urządzeń tapicerskich; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy). w. rcl .go v.p l 9) katalogi wyrobów tapicerowanych; Poz. 1632 10) filmy instruktażowe przedstawiające produkcję wyrobów tapicerowanych; 12) instrukcje techniczno-technologiczne na poszczególne stanowiska pracy. W warsztatach szkolnych powinny być wydzielone działy i stanowiska: przygotowania produkcji, trasowania i rozkroju materiałów tapicerskich, szycia, przeszywania ręcznego i maszynowego, wykonywania podzespołów i zespołów tapicerowanych, pomocniczych prac stolarskich i ślusarskich, montażu wyrobów tapicerowanych oraz kontroli jakości materiałów, wyrobów i procesów technologicznych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. 11) dokumentacje konstrukcyjne i technologiczne wyrobów tapicerowanych; Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK AUTOMATYK STEROWANIA RUCHEM KOLEJOWYM SYMBOL CYFROWY 311[46] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, elektrotechniki i elektroniki, wykorzystywane w maszynach, urządzeniach elektrycznych i aparaturze elektronicznej; 2) określać właściwości materiałów przewodzących i elektroizolacyjnych oraz właściwie je dobierać; 3) wykonywać obróbkę ręczną i mechaniczną materiałów stosowanych w automatyce; 4) czytać i wykonywać rysunki techniczne elementów urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 5) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych; 6) dokonywać pomiarów wielkości elektrycznych i nieelektrycznych, dobierając przyrządy pomiarowe i metody pomiarowe, oraz interpretować wyniki pomiarów; 11) obsługiwać urządzenia łączności przewodowej i bezprzewodowej; 12) organizować zaplecza budowy; 13) projektować proste układy automatyki sterowania ruchem kolejowym; 14) montować, regulować i eksploatować urządzenia do przestawiania i kontroli ruchomych części rozjazdu przy zamkniętych torach; 15) montować, regulować i eksploatować urządzenia sterowania ruchem kolejowym na stacji przy czynnych i zamkniętych torach; 16) montować, regulować i eksploatować systemy i urządzenia sterowania ruchem kolejowym na szlaku przy czynnych i zamkniętych torach; 17) montować, regulować i eksploatować urządzenia rogatek przejazdowych, urządzenia samoczynnej sygnalizacji przejazdowej i urządzenia audiowizualne; 18) wykonywać badania diagnostyczne urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 19) regulować i eksploatować urządzenia detekcji stanów awaryjnych pojazdów kolejowych; 8) posługiwać się schematami obwodów elektrycznych oraz schematami ideowymi i montażowymi układów automatyki sterowania ruchem kolejowym; 21) posługiwać się sygnalizacją w transporcie kolejowym; ww 7) określać przyczyny i skutki przepięć, przeciążeń i zwarć oraz stosować środki ochrony urządzeń sterowania ruchem kolejowym od przeniesienia wysokiego napięcia; 9) rozróżniać i charakteryzować elementy drogi kolejowej; 10) dokonywać oględzin i prowadzić badania techniczne parametrów rozjazdów i elementów w układzie napęd-zwrotnica, mających wpływ na współpracę z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym; 20) klasyfikować pojazdy kolejowe, z uwzględnieniem oddziaływania tor — pojazd; obowiązującą 22) stosować zasady dotyczące skrajni budowli i skrajni taboru; 23) sporządzać plany i schematy urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacji i szlaku; 24) prowadzić prace utrzymaniowe w czynnych urządzeniach sterowania ruchem kolejowym podczas wykonywania jazd pociągowych i prac manewrowych; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15939 — 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik automatyk sterowania ruchem kolejowym powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: w. rcl .go v.p l 25) prowadzić dokumentację dotyczącą utrzymania urządzeń sterowania ruchem kolejowym; Poz. 1632 26) dobierać urządzenia sterowania ruchem kolejowym zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową (DTR); 27) obsługiwać urządzenia telekomunikacyjne współpracujące z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym; 28) obsługiwać ręczne, mechaniczne, elektryczne i komputerowe urządzenia sterowania ruchem kolejowym; 29) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym sterowanie ruchem kolejowym; 30) stosować ustalone procedury w stanach awaryjnych, w wydarzeniach i wypadkach kolejowych, w trudnych warunkach atmosferycznych oraz podczas przebudowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 31) posługiwać się wewnętrznym rozkładem jazdy pociągów; 32) sporządzać dokumentację produkcyjną; 33) określać wpływ transportu kolejowego na środowisko oraz podejmować działania związane z ochroną środowiska; 34) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych; 35) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 1) montowania podzespołów i zespołów urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 2) montowania urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacjach i liniach kolejowych; 3) eksploatacji urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacjach i liniach kolejowych; 4) eksploatacji urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego na przejazdach kolejowych; 5) eksploatacji sieci zasilających urządzenia sterowania ruchem kolejowym; 6) sprawdzania stanu technicznego urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 7) czytania i wykonywania rysunków technicznych elementów, podzespołów i zespołów urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 8) czytania i wykonywania planów i schematów urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacjach i szlakach; 9) organizowania prac i nadzoru podczas budowy, przebudowy, konserwacji, przeglądów okresowych i badań diagnostycznych urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 10) dokonywania pomiarów i prób w czynnych urządzeniach sterowania ruchem kolejowym oraz w czasie ich budowy i przebudowy; 11) prowadzenia dokumentacji eksploatacyjnej urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 12) obsługiwania technicznego i diagnozowania urządzeń detekcji stanów awaryjnych taboru; 36) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 13) instalowania i sprawdzania urządzeń ochrony przeciwporażeniowej i odgromowej; 37) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska; 14) oceniania ogólnego stanu technicznego toru i rozjazdów w zakresie związanym z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym; 38) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 16) obsługiwania systemów informatycznych związanych z eksploatacją urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 39) kierować zespołem pracowników; 17) kwalifikowania urządzeń sterowania ruchem kolejowym do remontu; ww 40) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 41) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 42) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 43) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 15) obsługiwania urządzeń łączności przewodowej i bezprzewodowej; 18) wykonywania napraw bieżących, remontów, pomiarów i regulacji urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 19) zabezpieczania urządzeń sterowania ruchem kolejowym po poważnych wypadkach oraz wypadkach i incydentach na liniach kolejowych; 20) projektowania prostych układów automatyki sterowania ruchem kolejowym; 21) projektowania i przygotowywania danych wejściowych prostych systemów informatycznych sterowania ruchem kolejowym; 22) sporządzania dokumentacji budowy i przebudowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15940 — Poz. 1632 5) tor kolejowy i jego elementy; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 6) rozjazdy, skrzyżowania i połączenia torów; 1) wiedza o transporcie kolejowym; 8) klasyfikacja pojazdów kolejowych; 2) podstawy elektrotechniki, automatyki, teleinformatyki i elektroniki; 9) zasady gospodarki trakcyjnej i taborowej; w. rcl .go v.p l II. BLOKI PROGRAMOWE 3) sterowanie ruchem kolejowym; 4) podstawy działalności zawodowej. BLOK: WIEDZA O TRANSPORCIE KOLEJOWYM 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) opisywać historię i organizację kolei; 2) tworzyć i analizować plany i schematy stacji oraz tablice zależności (karty przebiegów); 7) kontrola i ocena stanu technicznego oraz naprawa rozjazdów; 10) sieć trakcyjna: zasilanie sieci, połączenia sieci prądów powrotnych i sieci ochronnej; 11) protokoły, sprawozdania, notatki i korespondencja związana z wykonywaniem zadań zawodowych; 12) procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach kolejowych oraz podczas przebudowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym i zamknięć torów; 13) język obcy, z uwzględnieniem terminologii właściwej dla zagadnień sterowania ruchem kolejowym. 3) rozpoznawać konstrukcję drogi kolejowej, z uwzględnieniem podstawowych zagadnień związanych z wymaganiami toru kolejowego i konstrukcji nawierzchni kolejowej; BLOK: PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI, TELEINFORMATYKI I ELEKTRONIKI 4) powiązać warunki techniczne dróg kolejowych z oddziaływaniem taboru; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 5) rozpoznawać rodzaje pojazdów kolejowych i ich oddziaływanie na urządzenia sterowania ruchem kolejowym; 1) charakteryzować podstawowe zjawiska zachodzące w polu elektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym; 6) klasyfikować pojazdy kolejowe według przeznaczenia rozwiązań konstrukcyjnych oraz wymagań technicznych; 2) czytać schematy ideowe i montażowe oraz rysunki techniczne elementów urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 7) rozróżniać i określać elementy sieci trakcyjnej: przewód zasilający, przewód jezdny, tor, sieć powrotna, konstrukcje wsporcze i uszynienia ochronne; 3) rozróżniać elementy obwodów elektrycznych i elektronicznych oraz określać ich funkcje; 8) stosować przepisy prawa dotyczące transportu kolejowego; 9) sporządzać protokoły, sprawozdania, notatki i korespondencję związaną z wykonywaniem zadań zawodowych; ww 10) stosować ustalone procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach kolejowych oraz podczas przebudowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym i zamknięć torów; 11) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy związanej ze sterowaniem ruchem kolejowym. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) historia i organizacja kolei; 2) oznaczenia na planach i schematach; 3) podtorze kolejowe i kolejowe obiekty inżynieryjne; 4) nawierzchnia kolejowa; 1. Cele kształcenia 4) dobierać i obrabiać w automatyce; materiały stosowane 5) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych; 6) dobierać materiały konstrukcyjne, przewodzące, elektroizolacyjne i magnetyczne; 7) rozpoznawać podstawowe elementy układów mechanicznych, elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych; 8) klasyfikować elementy układów automatyki; 9) sporządzać schematy blokowe; 10) opisywać układy regulacji i układy ze sprzężeniem zwrotnym; 11) opisywać układy automatyki i określać kryteria ich stabilności; 12) obsługiwać regulatory i urządzenia sterowania ruchem kolejowym; 13) rozpoznawać typy regulatorów przemysłowych; 14) sporządzać charakterystyki urządzeń i układów automatyki; 15) obsługiwać i naprawiać urządzenia i układy automatyki; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15941 — 16) stosować falowniki do sterowania napędów; 6) montować, sprawdzać działanie i regulować obwody torowe, klasyczne i bezłączowe; w. rcl .go v.p l 17) projektować proste układy automatyki; Poz. 1632 18) projektować proste układy elektroniczne; 19) charakteryzować podstawowe zjawiska zachodzące w urządzeniach teleinformatycznych; 20) rozróżniać sprzęt komputerowy i sieci komputerowe stosowane w kolejnictwie. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) budowa atomu, zasady elektryczności i przepływ prądu elektrycznego w obwodach; 2) podstawowe elementy elektroniczne; 3) układy elektroniczne; 4) wzmacniacze, prostowniki i stabilizatory; 5) podstawowe pojęcia automatyki; 6) elementy automatyki; 7) układy ze sprzężeniem zwrotnym; 8) przekaźniki i styczniki elektromagnetyczne; 9) elementy pneumatyki i hydrauliki; 10) układy sterowania napędów elektrycznych; 11) metody opisu własności dynamicznych układów liniowych; 12) kryteria stabilności liniowych układów automatyki; 13) układy regulacji; 14) projektowanie urządzeń i układów automatyki; 15) projektowanie układów elektronicznych; 16) sprzęt komputerowy i sieci komputerowe. BLOK: STEROWANIE RUCHEM KOLEJOWYM 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: ww 1) montować, zabudowywać, sprawdzać działanie, regulować i konserwować napęd zwrotnicowy mechaniczny i elektryczny, rygiel oraz zamki zwrotnicowe, wykolejnicowe i zależnościowe; 2) zabudowywać, sprawdzać działanie, regulować i konserwować semafory kształtowe i semafory świetlne; 3) zabudowywać, regulować i konserwować pędnie drutowe, naprężacze i osprzęt pędniowy; 4) zabudowywać, sprawdzać działanie, regulować i konserwować skrzynie kluczowe, suwaki i poprzeczki zależności oraz dźwignie nastawcze, zwrotnicowe, ryglowe i sygnałowe; 5) montować, sprawdzać działanie, regulować i wymieniać aparaty blokowe oraz zastawki elektryczne, zatrzaskowe i poddźwigniowe; 7) montować, sprawdzać działanie i wymieniać elementy pulpitu nastawczego kostkowego; 8) czytać schematy i montować obwody sterujące, zależnościowe i sygnałowe, w urządzeniach mechanicznych i przekaźnikowych sterowania ruchem kolejowym i w urządzeniach zdalnego sterowania oraz sprawdzać poprawność wykonanych połączeń; 9) wymieniać przekaźniki zaciskowe i wtykowe w czynnych urządzeniach sterowania ruchem kolejowym; 10) sprawdzać i konserwować urządzenia zasilające prądu stałego i prądu przemiennego; 11) układać kable sygnalizacyjne, wykonywać połączenia kabli sygnalizacyjnych i przeprowadzać pomiary parametrów elektrycznych kabli sygnalizacyjnych; 12) wbudowywać torowe urządzenia samoczynnego hamowania pociągów (SHP) i sprawdzać ich parametry; 13) zabudowywać, sprawdzać i regulować czujniki torowe różnych typów; 14) montować, sprawdzać, regulować i konserwować urządzenia zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych; 15) analizować działanie obwodów nastawczych, zależnościowych i sygnałowych, w urządzeniach sterowania ruchem kolejowym w systemie półsamoczynnej blokady stacyjnej i samoczynnej blokady liniowej; 16) przeprowadzać diagnostykę i konserwować urządzenia detekcji stanów awaryjnych pojazdów kolejowych; 17) określać oraz usuwać usterki w obwodach sterowania ruchem kolejowym; 18) obsługiwać urządzenia telekomunikacyjne, radiokomunikacyjne i telewizję przemysłową służącą prowadzeniu ruchu kolejowego; 19) odczytywać i interpretować stany podawane przez komputerowe systemy diagnostyki urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 20) nadzorować działanie urządzeń zdalnego sterowania; 21) montować i sprawdzać urządzenia automatyki rozrządu; 22) dokonywać oględzin i przeprowadzać badania techniczne urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 23) projektować proste układy automatyki sterowania ruchem kolejowym; 24) charakteryzować zasady funkcjonowania Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym (European Rail Traffic Management System — ERTMS). Dziennik Ustaw Nr 276 — 15942 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) 30) układy automatyki sterowania ruchem kolejowym; w. rcl .go v.p l Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: Poz. 1632 1) ręczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym; 31) Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym (European Rail Traffic Management System — ERTMS). 2) sygnalizacja kolejowa; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 3) mechaniczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym; 1. Cele kształcenia 4) urządzenia blokowe oraz blokady stacyjne i liniowe; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 5) projektowanie urządzeń z sygnalizacją świetlną; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 6) mechaniczne i elektryczne urządzenia zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 7) układy niezajętości torów i rozjazdów; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 8) sieć kablowa; 9) przekaźniki stosowane w urządzeniach sterowania ruchem kolejowym; 4) opracowywać plan marketingowy; 10) obwody elektryczne sygnalizacji świetlnej; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 11) elektryczne napędy zwrotnicowe i sygnałowe; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) elektryczne urządzenia suwakowe; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) zasady projektowania urządzeń elektrycznych i mechanicznych z sygnalizacją świetlną; 14) urządzenia przekaźnikowe; 15) zasady projektowania urządzeń przekaźnikowych; 16) półsamoczynna blokada stacyjna i samoczynna blokada liniowa; 17) sygnalizacja kabinowa; 18) samoczynna sygnalizacja przejazdowa; 19) urządzenia detekcji stanów awaryjnych pojazdów kolejowych; 20) urządzenia telekomunikacyjne, radiokomunikacyjne i telewizji przemysłowej; 21) komputerowe systemy diagnostyki urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 22) układy zdalnego sterowania; ww 23) urządzenia automatyki rozrządu; 24) montaż urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo pracy; 15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 16) prowadzić negocjacje; 25) utrzymanie urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 26) eksploatacja urządzeń sterowania ruchem kolejowym w zimie; 18) podejmować decyzje; 27) urządzenia rozgłoszeniowe; 28) urządzenia monitoringu i sygnalizacji pożarowej; 29) procedury stosowane w łączności telekomunikacyjnej i radiokomunikacyjnej; 19) korzystać ze źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów i oprogramowania użytkowego, w tym w języku obcym; 20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 21) przestrzegać zasad etyki. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15943 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI w. rcl .go v.p l Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: Poz. 1632 1) gospodarka rynkowa; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia elektrotechniki, automatyki, teleinformatyki i elektroniki; 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 2) pracownia urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności; 6) strategie marketingowe; 3) pracownia zajęć praktycznych; 7) metody poszukiwania pracy; 4) pracownia infrastruktury kolejowej; 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 5) laboratorium elektryczne; 9) podejmowanie gospodarczej; i prowadzenie działalności 6) laboratorium sterowania ruchem kolejowym. 10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności gospodarczej; Pr a cownia e le ktr ote chniki, a utoma ty ki, t el einfor ma ty ki i e le ktr oniki powinna by ć w yp o sa żona w: 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 1) wzmacniacze; 12) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń prądem elektrycznym, ochrona odgromowa i ochrona środowiska; 2) generatory; 13) elementy ergonomii; 4) elementy i układy scalone; 14) środki ochrony indywidualnej; 5) urządzenia elektroakustyczne; 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 6) urządzenia zapisu i odtwarzania dźwięku; 16) elementy fizjologii i higieny pracy; 3) elementy i układy elektroniczne; 7) regulatory czynników fizycznych; 17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 8) czujniki i elementy w automatyce; 18) zasady i metody komunikowania się; 9) przetworniki A/C i C/A; 19) elementy socjologii i psychologii pracy; 10) układy transmisji szeregowej i równoległej; 20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe, w tym w języku obcym; 11) przekaźniki prądu stałego i przemiennego oraz przekaźniki elektroniczne i czasowe; 21) formy doskonalenia zawodowego; 12) układy prostownicze. 22) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE wykonawcze stosowane Pr a cownia ur zą dze ń ste r owa nia r uche m k o l ejowy m i łą czności powinna by ć wy po s aż o na w: Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* 1) napędy zwrotnicowe i rogatkowe wraz z układami sterowania; Wiedza o transporcie kolejowym 5 Podstawy elektrotechniki, automatyki, teleinformatyki i elektroniki 25 3) aparat blokowy z podstawą blokową blokady stacyjnej i liniowej, kostkowy i komputerowy; Sterowanie ruchem kolejowym 60 Podstawy działalności zawodowej 5 ww Nazwa bloku programowego Razem 2) ławę nastawczą z dźwigniami nastawczymi i skrzynią zależności; 4) układ sterujący sygnalizacją przejazdową; 95** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 5) układy połączeń blokady półsamoczynnej i samoczynnej; 6) urządzenia łączności ruchowej z koncentratorem elektromechanicznym i komputerowym; 7) sieci radiotelefoniczne wraz z wyposażeniem w koncentratory i radiotelefony; 8) urządzenia łączności dyspozytorskiej; 9) urządzenia rozgłoszeniowe i wizualnej informacji dla podróżnych; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15944 — 2) mierniki analogowe i cyfrowe; 3) generatory i oscyloskopy; w. rcl .go v.p l 10) komputerowe pulpity nastawcze stosowane w ruchu kolejowym; Poz. 1632 11) programy komputerowe do symulacji działania urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 12) urządzenia telewizji przemysłowej; 13) urządzenia informatyczne zabezpieczenia ruchu. P ra c ow nia z a jęć p raktycz n ych p o wi n na by ć w y pos a ż ona w: 1) stanowiska ślusarskie do obróbki ręcznej i mechanicznej metali (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 2) stanowiska do montażu i demontażu podzespołów i urządzeń sterowania ruchem kolejowym (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 3) stanowiska do wykonywania połączeń nierozłącznych i rozłącznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 4) stanowiska do obróbki przewodów kabli oraz montażu podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/ słuchaczy); 5) stanowiska do montażu układów i urządzeń automatyki (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy). 4) makiety (trenażery) umożliwiające wykonanie pomiarów napięcia, prądu, rezystancji, pojemności i indukcyjności:
113. a)obwodów RLC,
114. b)transformatora,
115. c)silnika małej mocy,
116. d)instalacji elektrycznych,
117. e)linii przesyłowych,
118. f)zabezpieczeń elektrycznych,
119. g)prądnicy małej mocy; 5) stanowiska komputerowe do opracowywania wyników (jedno stanowisko dla pięciu uczniów/słuchaczy). L a bor a tor ium ste r owa nia r uche m kole j o w ym powinno by ć wy posa żone w: 1) wielofunkcyjną makietę symulacyjną sterowania ruchem kolejowym wyposażoną w:
120. a)systemy sygnalizacji kształtowej i świetlnej, P ra c ow nia inf rastru ktu ry ko l ej o wej p owinna b y ć w y pos a ż on a w: 1) modele, foliogramy i przezrocza, przedstawiające:
121. a)skrajnię budowli i skrajnię taboru,
122. b)oznakowania szlaków i stacji,
123. c)systemy urządzeń stacyjnych sterowania ruchem kolejowym (okręgi nastawcze powiązane blokadami stacyjnymi):
124. b)przekroje poprzeczne podtorza i toru, — system mechaniczny kluczowy,
125. c)kolejowe obiekty inżynieryjne, budynki i urządzenia stacyjne, — system mechaniczny scentralizowany,
126. d)konstrukcje toru i rozjazdów z zamknięciami nastawczymi na poziomie szyn, — system elektromechaniczny,
127. e)konstrukcje przejazdów i urządzenia zabezpieczające, — system komputerowy;
128. f)złącza izolowane,
129. g)łączniki szynowe,
130. h)maszyny i urządzenia do robót torowych,
131. i)sieć trakcyjną; ww 2) filmy dydaktyczne przedstawiające budowę i remonty torów i rozjazdów oraz montaż urządzeń sterowania ruchem kolejowym; 3) komplet przyrządów do pomiaru toru, zwrotnic i zamknięć nastawczych; 4) oznaczniki na planach i schematach; — system przekaźnikowy, 2) wielofunkcyjną makietę symulacyjną sterowania ruchem kolejowym wyposażoną w systemy urządzeń sterowania ruchem kolejowym:
132. a)półsamoczynną blokadę stacyjną,
133. b)samoczynną blokadę liniową,
134. c)samoczynną sygnalizację przejazdową,
135. d)przejazd kolejowy obsługiwany na miejscu oraz przejazd kolejowy obsługiwany z odległości, wyposażony w system telewizji przemysłowej umożliwiający jego obserwację; 5) dokumentacje budowy urządzeń na szlakach i stacjach. 3) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); Lab or a t or ium el ektrycz n e p o wi n n o b yć wy p os a ż one w : 4) drukarkę; 1) stanowiska pomiarowe zasilane napięciem stabilizowanym w zakresie 0÷150 V= i 3x400/230 V~ (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 5) ploter; 6) systemy automatycznej kontroli jazdy pociągu (urządzenia SHP, ERTMS i balisy); Dziennik Ustaw Nr 276 — 15945 — Poz. 1632 12) urządzenia telewizji przemysłowej; 7) oprogramowanie: 13) przepisy prawa niezbędne do wykonywania zadań zawodowych; w. rcl .go v.p l
136. a)programy symulacyjne prowadzenia ruchu kolejowego,
137. b)programy symulacyjno-demonstracyjne urządzeń i układów sterowania ruchem kolejowym,
138. c)programy użytkowe do nadzoru sterowania ruchem kolejowym; 8) urządzenia łączności telefonicznej i radiotelefonicznej; 9) urządzenia sterowania ruchem kolejowym; 10) urządzenia zabezpieczenia ruchu; 11) urządzenia sygnalizacyjne; 14) dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Laboratorium sterowania ruchem kolejowym może być połączone z pracownią urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy). Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK DRÓG I MOSTÓW KOLEJOWYCH SYMBOL CYFROWY 311[06] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki budowli i wytrzymałości materiałów; 2) wymiarować podstawowe elementy konstrukcji budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 3) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu hydrologii, hydrogeologii, hydrauliki i mechaniki gruntów; 4) rozróżniać i charakteryzować podstawowe elementy torowisk oraz konstrukcji budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 5) rozróżniać i charakteryzować podstawowe materiały budowlane stosowane w kolejowych robotach drogowych i mostowych oraz oceniać i określać ich przydatność; 6) czytać i wykonywać rysunki techniczne elementów dróg kolejowych, konstrukcji budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; ww 7) wykonywać pomiary sytuacyjno-wysokościowe oraz wytyczać i niwelować trasy komunikacyjne; 8) rozpoznawać grunty i typowe materiały do budowy dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych oraz określać ich właściwości; 9) projektować nieskomplikowane kolejowe obiekty inżynieryjne; 10) projektować nieskomplikowane i krótkie odcinki dróg kolejowych; 11) opracowywać procesy technologiczne i harmonogramy kolejowych robót drogowych i mostowych; 12) stosować zasady organizacji kolejowych robót drogowych i mostowych; 13) organizować zaplecza budowy; 14) organizować i prowadzić roboty związane z budową, modernizacją i utrzymaniem dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 15) stosować właściwe materiały do budowy dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 16) kwalifikować maszyny i urządzenia do robót ziemnych, drogowych, mostowych i budowlanych, zgodnie z zasadami działania i przeznaczeniem; 17) oceniać efektywność i celowość stosowania maszyn do kolejowych robót drogowych i mostowych; 18) prowadzić dokumentację budowy oraz dokonywać odbiorów i rozliczeń robót; 19) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym projektowanie, budowę i utrzymanie nawierzchni kolejowej, podtorza i kolejowych obiektów inżynieryjnych oraz kosztorysowanie i rozliczanie robót; 20) przeprowadzać kontrole stanu technicznego, w tym oględziny, badania i pomiary, dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych, za pomocą aparatury kontrolno-pomiarowej, ustalać usterki oraz zakres napraw; 21) stosować zasady prowadzenia ruchu kolejowego, sygnalizacji i oznakowania podczas kolejowych robót drogowych i mostowych; 22) opracowywać projekty planów finansowych budowy, utrzymania i ochrony dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15946 — 8) organizowania i nadzorowania przebiegu procesów budowlanych, ze szczególnym uwzględnieniem doboru materiałów, narzędzi, maszyn i parametrów technologicznych procesu, zgodnie z dokumentacją; w. rcl .go v.p l 23) określać wpływ transportu kolejowego na środowisko oraz podejmować działania związane z ochroną środowiska; Poz. 1632 24) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych; 25) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 9) prowadzenia racjonalnej gospodarki elementami odzyskanymi podczas kolejowych robót drogowych i mostowych; 26) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 10) przeprowadzania kontroli jakości wykonywanych robót; 27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska; 11) nadzorowania i kierowania pracą maszyn i urządzeń drogowych oraz dokonywania oceny ich stanu technicznego; 28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 29) kierować zespołem pracowników; 30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 32) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 33) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik dróg i mostów kolejowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) czytania i wykonywania rysunków technicznych elementów dróg kolejowych, konstrukcji budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 2) projektowania i wymiarowania nieskomplikowanych i krótkich odcinków dróg kolejowych oraz nieskomplikowanych kolejowych obiektów inżynieryjnych, a także sporządzania ich dokumentacji konstrukcyjno-technologicznej; ww 3) projektowania podstawowych procesów budowy i naprawy dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych oraz sporządzania ich dokumentacji technologicznej; 4) wykonywania pomiarów sytuacyjno-wysokościowych oraz wytyczania i niwelowania tras komunikacyjnych; 5) organizowania zaplecza budowy; 6) organizowania zaopatrzenia w materiały do kolejowych robót drogowych i mostowych oraz określania warunków składowania i transportu tych materiałów do miejsca ich wbudowania; 7) organizowania przyobiektowych wytwórni prefabrykatów; 12) przeprowadzania kontroli stanu technicznego, w tym oględzin, badań i pomiarów, dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 13) oceniania stanu technicznego obiektów budownictwa kolejowego; 14) kwalifikowania obiektów budownictwa kolejowego do napraw i remontów; 15) sporządzania kosztorysów powykonawczych i dokumentacji technicznej wykonanych prac; 16) prowadzenia dokumentacji planistycznej, ewidencyjnej i sprawozdawczej dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 17) opracowywania projektów planów finansowych budowy, utrzymania i ochrony dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 18) wykonywania robót interwencyjnych oraz bieżącej konserwacji dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 19) wykonywania zadań na rzecz obronności oraz w stanach kryzysowych podczas klęsk żywiołowych; 20) przeciwdziałania niszczeniu dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych. 3. Zawód technik dróg i mostów kolejowych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów (słuchaczy). Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) dróg kolejowych; 2) mostów kolejowych. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 1) wiedza budowlana; 2) budowa dróg i mostów kolejowych; 3) eksploatacja dróg i mostów kolejowych; 4) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15947 — BLOK: WIEDZA BUDOWLANA 22) wytyczać w terenie odcinki proste, prostopadłe i równoległe; 23) wyznaczać łuk i krzywą przejściową; w. rcl .go v.p l 1. Cele kształcenia Poz. 1632 Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 24) wykonywać samodzielnie podstawowe pomiary sytuacyjno-wysokościowe; 1) charakteryzować kolejowe obiekty inżynieryjne; 25) sporządzać dokumentację pomiarową na potrzeby budownictwa drogowego i mostowego; 2) charakteryzować podstawowe elementy dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych; 26) projektować i przenosić w teren elementy geometryczne drogi; 3) określać rodzaje kolejowych obiektów inżynieryjnych; 27) charakteryzować podstawowe pojęcia z zakresu mechaniki budowli i wytrzymałości materiałów; 4) rozpoznawać i charakteryzować typowe elementy instalacji budowlanych; 5) określać podstawy prawne realizacji budowy; 28) obliczać wielkości obciążeń i sił wewnętrznych w podstawowych elementach konstrukcji budowlanych; 6) określać organy państwowego nadzoru budowlanego; 29) wymiarować drewniane, stalowe i żelbetowe elementy konstrukcji budowlanych; 7) czytać i wykonywać rysunki techniczne, z uwzględnieniem specyfiki rysunku mechanicznego, budowlanego i drogowo-mostowego, ręcznie i z wykorzystaniem komputerowego oprogramowania użytkowego wspomagającego projektowanie, zgodnie z obowiązującymi normami; 30) ustalać w terenie wymiary podstawy fundamentu i głębokość jego posadowienia; 8) postrzegać przestrzennie elementy konstrukcji przedstawiane w rzutach i przekrojach; 9) rozróżniać i określać poszczególne części składowe dokumentacji technicznej; 10) korzystać z informacji zawartych w opisie technicznym; 11) odczytywać z dokumentacji technicznej informacje dotyczące technologii wykonania robót i zastosowanych materiałów; 12) określać właściwości materiałów budowlanych stosowanych do kolejowych robót drogowych i mostowych; 31) posługiwać się tablicami i literaturą techniczną w rozwiązywaniu zagadnień konstrukcyjnych; 32) posługiwać się kalkulatorem z funkcjami matematycznymi; 33) posługiwać się komputerem przy obliczeniach i wykresach; 34) analizować i kontrolować poprawność uzyskiwanych wyników obliczeń; 35) łączyć elementy konstrukcji budowlanych; 36) wykorzystywać drewniane, stalowe i żelbetowe elementy konstrukcji budowlanych podczas wykonywania zadań zawodowych; 37) stosować podstawowe technologie budowlane; 38) rozwiązywać podstawowe problemy występujące podczas robót budowlanych; 13) rozpoznawać materiały budowlane; 39) rozróżniać podstawowe narzędzia i sprzęt budowlany oraz opisywać zakres ich stosowania; 14) oceniać jakość materiałów budowlanych do kolejowych robót drogowych i mostowych oraz właściwie je stosować; 40) stosować przepisy prawa budowlanego, przepisy techniczno-budowlane i normy stosowane w budownictwie; 15) określać bezpieczne warunki transportowania, magazynowania i stosowania materiałów budowlanych do kolejowych robót drogowych i mostowych; 41) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska podczas prowadzenia kolejowych robót drogowych i mostowych. ww 16) rozpoznawać i określać przydatność gruntów do celów budowlanych; 17) projektować skład mieszanek betonowych; 18) określać podstawowe metody pomiarów geodezyjnych; 19) posługiwać się podstawową terminologią dotyczącą miernictwa i geodezji; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących