Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik pojazdów

Dziennik Ustaw Nr 276 — 15916 — Elektronicznie podpisany przez Jaroslaw Deminet Data: 2011.12.22 19:45:44 +01'00' Poz. 1632 1632 w. rcl .go v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik pojazdów samochodowych, monter nawierzchni kolejowej, optyk-mechanik, tapicer, technik automatyk sterowania ruchem kolejowym, technik dróg i mostów kolejowych, technik elektroenergetyk transportu szynowego, technik optyk, technik transportu drogowego i technik transportu kolejowego Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje: 1) elektromechanik pojazdów samochodowych — symbol cyfrowy 724[02]; § 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 3) optyk-mechanik — symbol cyfrowy 731[04]; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705, z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 112, poz. 654, Nr 139, poz. 814, Nr 149, poz. 887 i Nr 205, poz. 1206. 2) monter nawierzchni kolejowej — symbol cyfrowy 712[05]; 4) tapicer — symbol cyfrowy 743[03]; 5) technik automatyk sterowania ruchem kolejowym — symbol cyfrowy 311[46]; 6) technik dróg i mostów kolejowych — symbol cyfrowy 311[06]; 7) technik elektroenergetyk transportu szynowego — symbol cyfrowy 311[47]; 8) technik optyk — symbol cyfrowy 322[16]; 9) technik transportu drogowego — symbol cyfrowy 342[05]; 10) technik transportu kolejowego — symbol cyfrowy 311[38]. 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2011 r. (poz. 1632) Załącznik nr 1 ww PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTROMECHANIK POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH SYMBOL CYFROWY 724[02] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 2) rozpoznawać elementy, podzespoły i urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w pojazdach samochodowych; 3) dobierać materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 4) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac; 5) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych; 6) montować elementy, podzespoły i urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; 7) wykonywać połączenia elektryczne z wykorzystaniem różnych technik; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15917 — Poz. 1632 4) przeprowadzania konserwacji i przeglądów okresowych zespołów i elementów elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 9) rozróżniać podstawowe podzespoły pojazdu samochodowego; 5) sprawdzania stanu technicznego i lokalizowania oraz usuwania uszkodzeń w układach elektronicznych pojazdów samochodowych, z wykorzystaniem komputerowych urządzeń diagnostycznych. w. rcl .go v.p l 8) czytać schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 10) kierować pojazdami samochodowymi w zakresie kategorii B; 11) oceniać stan techniczny przyrządów pomiarowych i urządzeń diagnostycznych oraz przygotowywać je do pomiarów; 12) posługiwać się przyrządami pomiarowymi i urządzeniami diagnostycznymi; 13) mierzyć podstawowe i nieelektryczne; wielkości elektryczne 14) oceniać stan techniczny oraz kwalifikować do naprawy lub wymiany elementy, podzespoły i urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w pojazdach samochodowych; 15) naprawiać instalacje i urządzenia elektryczne w pojazdach samochodowych; 16) przeprowadzać przeglądy techniczne instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 17) sporządzać dokumentację produkcyjną; 3. Zawód elektromechanik pojazdów samochodowych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów (słuchaczy). Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) diagnostyki i naprawy układów zasilania i sterowania pracą silnika; 2) diagnostyki i naprawy układów elektrycznych i elektronicznych nadwozia (alarmu, klimatyzacji, nawigacji satelitarnej, systemu sterowania głosem, układów audio-video i elektrycznie sterowanych szyb); 3) diagnostyki i naprawy elektronicznych systemów bezpieczeństwa czynnego i biernego pojazdów samochodowych. 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; II. BLOKI PROGRAMOWE 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) techniczne podstawy zawodu; 21) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 2) urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 3) podstawy działalności zawodowej. 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 24) korzystać z różnych źródeł informacji; 25) prowadzić działalność gospodarczą. ww Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektromechanik pojazdów samochodowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) sprawdzania stanu technicznego zespołów i elementów instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 2) lokalizowania i usuwania uszkodzeń w instalacji elektrycznej pojazdów samochodowych; 3) wykonywania montażu i demontażu instalacji elektrycznej i urządzeń elektrycznych oraz elementów układów elektronicznych w pojazdach samochodowych; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 2) czytać schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 3) rozróżniać i dobierać materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 4) posługiwać się przyrządami do pomiaru wielkości geometrycznych; 5) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych; 6) rozróżniać połączenia rozłączne i nierozłączne stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 7) charakteryzować budowę i parametry pojazdów samochodowych; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15918 — 12) pomiary wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w pojazdach samochodowych; w. rcl .go v.p l 8) rozróżniać podstawowe pojęcia i wielkości charakteryzujące pole elektryczne i magnetyczne oraz obwody elektryczne prądu stałego; Poz. 1632 9) wyjaśniać zjawiska fizyczne zachodzące w polu magnetycznym i elektromagnetycznym oraz w obwodach elektrycznych; 10) rozróżniać elektrochemiczne źródła energii elektrycznej oraz ich parametry techniczne; 13) elementy elektroniczne stosowane w technice samochodowej; 14) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pracy. 11) obliczać i szacować wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach elektrycznych prądu stałego i przemiennego; BLOK: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE I ELEKTRONICZNE W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH 12) dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru podstawowych wielkości elektrycznych i nieelektrycznych; 1. Cele kształcenia 13) mierzyć podstawowe i nieelektryczne; wielkości elektryczne 14) rozróżniać elementy elektroniczne na podstawie wyglądu, umieszczanych na nich oznaczeń oraz symboli graficznych; 15) charakteryzować właściwości elementów elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 16) analizować na podstawie schematów ideowych pracę prostych układów elektrycznych i elektronicznych; 17) łączyć na podstawie schematów układy elektryczne i elektroniczne; 18) mierzyć parametry podstawowych elementów elektrycznych i elektronicznych; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 2) schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; ww 3) materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 4) obróbka ręczna metali i tworzyw sztucznych; 5) połączenia rozłączne i nierozłączne stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 6) budowa i parametry pojazdów samochodowych; 7) pole elektryczne i magnetyczne; 8) obwody elektryczne prądu stałego; 9) pole elektromagnetyczne; 10) elektrochemiczne źródła energii elektrycznej; 11) obwody elektryczne prądu przemiennego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) rozpoznawać i klasyfikować podstawowe obwody i układy elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; 2) stosować podstawowe pojęcia i wielkości dotyczące urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 3) rozpoznawać symbole graficzne elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 4) rozróżniać podstawowe parametry techniczne elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 5) określać funkcje oraz parametry użytkowe elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych, na podstawie oznaczeń zawartych na tabliczkach znamionowych; 6) rozpoznawać i charakteryzować czujniki stosowane w układach elektronicznych pojazdów samochodowych; 7) analizować i interpretować zjawiska fizyczne występujące w obwodach, układach i urządzeniach elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych; 8) interpretować wartości wielkości fizycznych w obwodach, układach i urządzeniach elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 9) rozróżniać podstawowe parametry techniczne przyrządów pomiarowych oraz testerów i urządzeń diagnostycznych; 10) dobierać metody, przyrządy pomiarowe oraz urządzenia diagnostyczne do pomiaru wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych; 11) mierzyć parametry instalacji i urządzeń elektrycznych oraz układów elektronicznych, zgodnie z dokumentacją techniczną i serwisową; 12) interpretować wyniki pomiarów przedstawione w postaci liczbowej i graficznej; 13) rozpoznawać elementy instalacji elektrycznej na podstawie wyglądu zewnętrznego i oznaczeń; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15919 — 6) systemy bezpieczeństwa biernego (poduszki powietrzne, poduszki pirotechniczne i napinacze pasów bezpieczeństwa); w. rcl .go v.p l 14) dobierać elementy i urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych; Poz. 1632 15) oceniać stan techniczny elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 7) systemy bezpieczeństwa czynnego (w szczególności układy ABS, TCS, ASR, ESP i EBD); 16) dobierać oprzyrządowanie uniwersalne i specjalistyczne do montażu i demontażu urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 8) instalacje elektryczne nowej generacji z magistralą transmisji danych CAN; 17) wykonywać proste prace z zakresu montażu i demontażu podzespołów w pojazdach samochodowych; 10) montaż podzespołów elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 18) wykonywać montaż mechaniczny podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 19) łączyć elementy instalacji elektrycznej pojazdu samochodowego z wykorzystaniem różnych technik; 20) posługiwać się dokumentacją techniczną i serwisową, instrukcjami obsługi oraz katalogami elementów, podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 21) wykonywać przeglądy techniczne i konserwacje instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 22) lokalizować i usuwać drobne uszkodzenia w instalacjach i urządzeniach elektrycznych pojazdów samochodowych; 9) montaż i demontaż podzespołów mechanicznych w pojazdach samochodowych; 11) kontrola elementów i podzespołów elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych; 12) uruchamianie i regulacja układów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 13) naprawa instalacji i urządzeń elektrycznych i układów elektronicznych; 14) zagrożenia występujące podczas obsługi narzędzi, maszyn i urządzeń zasilanych energią elektryczną i sprężonym powietrzem oraz zagrożenia związane z działaniem spalin i wysokich temperatur. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 23) kontrolować jakość wykonanych prac; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 24) określać, na podstawie usterek i dokumentacji technicznej, możliwość naprawy lub wymiany uszkodzonego podzespołu elektrycznego lub elektronicznego; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 25) sporządzać kalkulację kosztów przeglądu, konserwacji, naprawy i wymiany elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych pojazdu samochodowego; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 26) rozpoznawać zagrożenia występujące podczas obsługi narzędzi, maszyn i urządzeń zasilanych energią elektryczną i sprężonym powietrzem oraz zagrożenia związane z działaniem spalin i wysokich temperatur. 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; ww 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1) struktura instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 2) akumulatory stosowane w pojazdach samochodowych; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 3) urządzenia elektryczne w pojazdach samochodowych; 12) podejmować decyzje; 4) urządzenia elektroniczne w pojazdach samochodowych; 5) systemy komputerowe w pojazdach samochodowych; 13) stosować przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego; 14) prowadzić i obsługiwać pojazdy samochodowe w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15920 — Poz. 1632 3) laboratorium elektrotechniki i elektroniki samochodowej; 15) doskonalić umiejętności zawodowe; 16) korzystać z różnych źródeł informacji; w. rcl .go v.p l 4) warsztaty szkolne. 17) przestrzegać zasad etyki. Pr a cownia budowy poja zdów sa moc h o d o wy ch powinna by ć wy posa żona w: 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) eksponaty i modele części maszyn; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) próbki materiałów elektrotechnicznych; 3) podejmowanie gospodarczej; i prowadzenie działalności 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 7) elementy ergonomii; 4) elementy elektryczne i elektroniczne; 5) eksponaty, modele i przekroje podzespołów elektrycznych i mechanicznych w pojazdach samochodowych; 6) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów elektrycznych i mechanicznych w pojazdach samochodowych; 8) środki ochrony indywidualnej; 7) normy, katalogi i dokumentacje techniczne podzespołów w pojazdach samochodowych; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 8) programy komputerowe do symulacji działania podzespołów w pojazdach samochodowych. 10) zasady i metody komunikowania się; 11) przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego; Pr a cownia podsta w e le ktr ote chniki i e lek t ro niki powinna by ć wy posa żona w: 12) technika kierowania pojazdem samochodowym; 1) zasilacze stabilizowane napięcia stałego i autotransformatory; 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) mierniki uniwersalne; 14) etyka. 3) oscyloskop dwukanałowy o paśmie 20 MHz z pamięcią; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczne podstawy zawodu 30 Urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych 40 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. ww 5) zestawy ćwiczeniowe z układami elektrycznymi i elektronicznymi; 6) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych. L a bor a tor ium e le ktr ote chniki i e le ktr on i k i s amochodowe j powinno by ć wy posa żone w : 80** IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych; 1) stanowiska pomiarowe zasilane napięciem 230 V prądu przemiennego, zabezpieczone ochroną przeciwporażeniową zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wyposażone w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny (jedno stanowisko dla dwóch uczniów/słuchaczy); 2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego, akumulatory, autotransformatory oraz prostowniki zwykłe i rozruchowe; 3) mierniki analogowe i cyfrowe, w tym mierniki uniwersalne i testery; TREŚCI 4) oscyloskop dwukanałowy o paśmie 20 MHz z pamięcią; Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 5) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych; 1) pracownia budowy pojazdów samochodowych; 6) urządzenia elektryczne i elektroniczne wyposażenia pojazdów samochodowych; 2) pracownia podstaw elektrotechniki i elektroniki; 7) stół probierczy; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15921 — Poz. 1632 6) stanowiska do naprawy urządzeń elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 9) pojazd samochodowy z silnikiem benzynowym wyposażonym w układ wtryskowy V generacji; 8) dwa stanowiska z silnikiem z zapłonem samoczynnym, wyposażonym w układ wtryskowy Common Rail; w. rcl .go v.p l 8) zestawy ćwiczeniowe (makiety) do badania i kontroli: instalacji oświetleniowej, obwodu ładowania, obwodu zapłonowego, obwodu rozruchu, układu wtryskowego, układu regulacji i sterowania dynamiki jazdy, układu bezpieczeństwa biernego, układu ochrony przed kradzieżą i układu zwiększającego komfort jazdy; 10) pojazd samochodowy z silnikiem Diesla wyposażonym w układ wtryskowy Common Rail; 11) schematy instalacji elektrycznej różnych pojazdów samochodowych; 7) dwa stanowiska z silnikiem z zapłonem iskrowym, wyposażonym w układ wtryskowy z systemem EOBD; 9) wyciąg spalin dla każdego stanowiska; 10) analizator spalin; 12) komputerowe zestawy diagnostyczne do sprawdzania urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 11) dymomierz; 13) programy komputerowe do symulacji pracy urządzeń elektrycznych i elektronicznych oraz do obróbki wyników pomiarów. 13) przyrząd do kontroli i ustawiania świateł; W a r s z t a t y s z k o l n e p o wi n n y b yć wyposa żone w: 15) przetworniki i adaptery do pomiaru wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w układach wtryskowych; 1) stanowiska do obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia/ słuchacza); 2) stanowiska do lutowania i montażu układów elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 3) stanowiska do montażu i demontażu urządzeń elektrycznych oraz elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 4) stanowiska do montażu i demontażu głównych podzespołów pojazdu samochodowego (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 5) stanowiska diagnostyczne do sprawdzania stanu technicznego urządzeń elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy); 12) uniwersalny komputer diagnostyczny; 14) stół probierczy; 16) normy: PN i ISO; 17) dokumentacje techniczne, dokumentacje serwisowe i instrukcje obsługi urządzeń. Każde stanowisko powinno być wyposażone w komplet narzędzi, przyrządów pomiarowych i testerów niezbędnych do diagnostyki układów elektronicznych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy). W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 2 ww PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER NAWIERZCHNI KOLEJOWEJ SYMBOL CYFROWY 712[05] I. OPIS ZAWODU 4) rozróżniać elementy nawierzchni kolejowej; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 5) opisywać konstrukcję i zasady budowy linii kolejowej, nawierzchni kolejowej i podtorza oraz podstawowych urządzeń współpracujących z torem; 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki i elektrotechniki, wykorzystywane w budowie, eksploatacji i utrzymaniu nawierzchni kolejowej; 2) czytać rysunki techniczne i wykonywać proste szkice nawierzchni kolejowej; 3) określać właściwości materiałów stosowanych w nawierzchni kolejowej; 6) opisywać konstrukcję rozjazdów i skrzyżowań torów; 7) rozróżniać procesy technologiczne i metody wykonawstwa robót torowych; 8) wykonywać podstawowe czynności ślusarskie; 9) rozróżniać i wykonywać podstawowe operacje z zakresu obróbki plastycznej i spawania; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15922 — 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter nawierzchni kolejowej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: w. rcl .go v.p l 10) wykonywać podstawowe pomiary parametrów torów i rozjazdów; Poz. 1632 11) sprawdzać stan techniczny torów i rozjazdów oraz usuwać stwierdzone usterki; 12) posługiwać się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 13) wykonywać podstawowe roboty wchodzące w zakres bieżącego utrzymania torów; 14) wykonywać montaż przęseł torowych bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie i mechanicznie; 15) zrywać i układać przęsła torowe, ręcznie i mechanicznie; 16) zabezpieczać uszkodzone szyny w torze; 17) usuwać usterki w rozjazdach, skrzyżowaniach torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach; 18) wymieniać podzespoły rozjazdów i ich części: krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic i szyn łączących; 19) zrywać i montować w torze rozjazdy i skrzyżowania torów, ręcznie i mechanicznie; 20) zrywać i montować w torze nawierzchnię przejazdów na skrzyżowaniach toru z drogą kołową; 21) stosować przepisy prawa dotyczące ruchu kolejowego i sygnalizacji; 22) korzystać z materiałów, narzędzi ręcznych oraz maszyn i urządzeń do robót torowych, zgodnie z zasadami eksploatacji; 23) sporządzać dokumentację robót torowych; 24) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 25) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska; 26) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) wykonywania podstawowych czynności ślusarskich; 2) regulowania i ustawiania maszyn i urządzeń po naprawie, według parametrów eksploatacyjnych, i przekazywania ich do kontroli; 3) konserwacji maszyn i urządzeń do robót torowych; 4) wykonywania podstawowych pomiarów parametrów torów i rozjazdów: szerokości toru, przechyłki, krzywizny toków szynowych, luzów, zużycia elementów torów i rozjazdów oraz przesunięć toków szynowych na punktach stałych; 5) sprawdzania stanu technicznego torów i rozjazdów oraz usuwania stwierdzonych usterek; 6) posługiwania się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 7) wykonywania podstawowych robót wchodzących w zakres bieżącego utrzymania torów i podtorza, takich jak: wymiana pojedynczych szyn, podkładów i złączek, nasuwanie szyn odpełzłych i regulacja luzów, uzupełnianie i oczyszczanie podsypki, nasuwanie i podnoszenie toru, podbijanie podkładów, poprawa szerokości toru, ścinanie ław torowiska i oczyszczanie rowów bocznych, studzienek odwadniających i przepustów; 8) wykonywania montażu przęseł torowych bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie i mechanicznie; 9) zrywania i układania przęseł torowych, ręcznie i mechanicznie; 10) zabezpieczania uszkodzonych szyn w torze; 11) usuwania usterek w rozjazdach, skrzyżowaniach torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach; 12) wymiany podzespołów rozjazdów i ich części: krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic i szyn łączących; 13) zrywania i montażu w torze rozjazdów i skrzyżowań torów, ręcznie i mechanicznie; 28) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) zrywania i montażu w torze nawierzchni przejazdów kolejowych. ww 27) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 29) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 30) korzystać z różnych źródeł informacji; 31) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 1) techniczne podstawy zawodu; 2) eksploatacja maszyn i urządzeń do robót torowych; 3) budowa i eksploatacja nawierzchni kolejowej; 4) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15923 — BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU Poz. 1632 BLOK: EKSPLOATACJA MASZYN I URZĄDZEŃ DO ROBÓT TOROWYCH w. rcl .go v.p l 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać pojęcia, prawa i zasady mechaniki ogólnej i technicznej oraz elektrotechniki; 2) charakteryzować właściwości fizyczne, chemiczne, mechaniczne i technologiczne materiałów konstrukcyjnych i technologicznych stosowanych w budowie nawierzchni kolejowej; 3) mierzyć wielkości geometryczne, w tym podstawowe parametry toru, odpowiednimi przyrządami pomiarowymi; 4) stosować zasady ruchu kolejowego i sygnalizacji; 5) przedstawiać w uproszczeniach rysunkowych i szkicować elementy nawierzchni kolejowej; 6) wyjaśniać oznaczenia stosowane na rysunkach technicznych maszynowych; 7) odczytywać podstawowe symbole i oznaczenia trakcji elektrycznej; 8) odczytywać podstawowe symbole i oznaczenia na schematach hydraulicznych i pneumatycznych; 9) rozróżniać typowe elementy instalacji hydraulicznej i pneumatycznej, sprzętu instalacyjnego oraz przewodów i elementów złącznych; 10) wykonywać typowe połączenia nierozłączne: spawane, zgrzewane, lutowane i klejone; 11) obsługiwać komputer w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) pojęcia z zakresu mechaniki ogólnej i technicznej oraz elektrotechniki; 2) materiały konstrukcyjne i technologiczne stosowane w budowie nawierzchni kolejowej; 3) tworzywa sztuczne; 4) jednostki miar i pomiary; ww 5) zasady ruchu kolejowego i sygnalizacji; 6) podstawowe narzędzia oraz operacje z zakresu obróbki ręcznej; 7) podstawy elektrotechniki; 8) podstawy hydrauliki siłowej; 9) instalacje hydrauliczne; 10) podstawy pneumatyki; 11) instalacje pneumatyczne; 12) techniki łączenia szyn; 13) podstawy obsługi komputera i posługiwania się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym realizację zadań zawodowych. 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać pojęcia: proces produkcyjny i proces technologiczny; 2) klasyfikować typowe maszyny i urządzenia do robót torowych; 3) rozróżniać i charakteryzować mechanizmy napędowe, części przesuwne oraz mechanizmy ruchu postępowego i obrotowego; 4) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczenie typowych urządzeń do robót torowych: zakrętarki, wiertarki do szyn, piły spalinowej z uchwytem do cięcia szyn, szlifierki szyn, wiertarki do podkładów, urządzenia do regulacji luzów i obcinarki wypływów spawów termitowych; 5) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczenie maszyn do robót torowych, w szczególności podbijarki, oczyszczarki, profilarki, zgarniarki i ścinarki ław torowiska; 6) sprawdzać maszynę po naprawie i przed rozpoczęciem pracy; 7) wyjaśniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń do robót torowych; 8) rozróżniać i charakteryzować podstawowe rodzaje materiałów eksploatacyjnych; 9) wyjaśniać istotę smarowania oraz systemy smarowania olejem i smarem stałym; 10) określać stan techniczny użytkowanych maszyn i urządzeń do robót torowych; 11) rozróżniać i charakteryzować rodzaje obsługi technicznej i napraw okresowych; 12) obsługiwać maszyny i urządzenia do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 13) wykazywać wpływ konstrukcji i warunków eksploatacji maszyn na bezpieczeństwo pracy i środowisko; 14) określać czynniki powodujące powstawanie korozji, rozróżniać podstawowe metody zabezpieczania przed korozją, stosować farby i lakiery ochronne oraz przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska w tym zakresie; 15) stosować zalecenia jednostek dozoru technicznego dotyczące bezpiecznej eksploatacji maszyn i urządzeń do robót torowych. 2. Treść kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) pojęcia: proces produkcyjny i proces technologiczny; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15924 — 10) wykonywać nasuwanie szyn odpełzłych i regulację luzów; w. rcl .go v.p l 2) klasyfikacja maszyn i urządzeń do robót torowych; Poz. 1632 3) mechanizmy i elementy maszyn; 11) uzupełniać i oczyszczać podsypkę tłuczniową; 4) budowa, zasady działania i przeznaczenie typowych urządzeń do robót torowych; 12) dokonywać nasuwania i podnoszenia toru wraz z podbiciem podkładów; 5) napędy i sterowanie hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne; 13) poprawiać szerokość toru; 6) podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń do robót torowych; 7) materiały, gazy i płyny eksploatacyjne; 8) rodzaje tarcia i smarowania; 14) ścinać ławy torowiska wraz z oczyszczaniem rowów bocznych, studzienek odwadniających i przepustów; 15) montować przęsła torowe bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie i mechanicznie; 9) uszczelnienia techniczne; 16) zrywać i układać przęsła torowe, ręcznie i mechanicznie; 10) zasady rozpoznawania zużycia i uszkodzenia maszyn i urządzeń do robót torowych; 17) wymieniać szyny klasyczne na szyny bezstykowe; 11) zaplecze obsługowo-naprawcze maszyn i urządzeń do robót torowych; 18) zabezpieczać uszkodzone szyny w torze klasycznym i bezstykowym; 12) obsługa maszyn i urządzeń do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień; 19) usuwać usterki w rozjazdach, skrzyżowaniach torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach; 13) wpływ konstrukcji i warunków eksploatacji maszyn na bezpieczeństwo pracy i środowisko; 20) wymieniać podzespoły rozjazdów i ich części: krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic i szyn łączących; 14) korozja metali i powłoki ochronne; 15) zagrożenia życia i zdrowia związane z obsługą i naprawą maszyn i urządzeń do robót torowych. BLOK: BUDOWA I EKSPLOATACJA NAWIERZCHNI KOLEJOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) czytać dokumentację techniczną dróg kolejowych; 2) posługiwać się normami i instrukcjami w zakresie wykonawstwa nawierzchni kolejowych; ww 3) wykonywać podstawowe pomiary parametrów torów i rozjazdów: szerokości toru, przechyłki, krzywizny toków szynowych, luzów, zużycia elementów torów i rozjazdów oraz przesunięć toków szynowych na punktach stałych; 4) określać budowę i elementy podtorza; 5) obliczać potrzebną ilość materiałów nawierzchniowych dla określonego odcinka toru; 6) sprawdzać stan techniczny torów i rozjazdów oraz usuwać stwierdzone usterki; 7) posługiwać się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami mechanicznymi do robót torowych; 8) wymienić pojedyncze szyny; 9) wymieniać podkłady i złączki; 21) zrywać i montować w torze rozjazdy i skrzyżowania torów, ręcznie i mechanicznie; 22) zrywać i montować w torze nawierzchnię przejazdów na skrzyżowaniach toru z drogą kołową; 23) określać zakresy poszczególnych rodzajów napraw torów, rozjazdów, podtorza i kolejowych obiektów inżynieryjnych; 24) instalować sygnalizację zabezpieczającą miejsca robót, ograniczającą szybkość pociągów i informującą o przeszkodach w torze; 25) określać podstawowe źródła zanieczyszczeń środowiska występujące w transporcie kolejowym oraz wpływ zanieczyszczeń na człowieka i środowisko; 26) oceniać wpływ zużycia materiałów w procesie produkcyjnym na środowisko. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) pojęcia: transport, kolej, linia kolejowa i szlak kolejowy; 2) główne części składowe drogi kolejowej; 3) zadania, elementy i przekroje poprzeczne podtorza; 4) nasypy i przekopy — ich elementy i wymiary; 5) podstawowe zasady utrzymania podtorza; 6) kolejowe obiekty inżynieryjne — rodzaje i charakterystyka ogólna; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15925 — BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia w. rcl .go v.p l 7) podstawowe części nawierzchni kolejowej i ich charakterystyka; Poz. 1632 8) szyny kolejowe — przekrój poprzeczny, typy, ciężary i wymiary; 9) elementy przytwierdzania szyn do podkładów; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 10) łubki i śruby łubkowe — rodzaje i zastosowanie; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 11) podkłady — rodzaje i zadania; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 12) konstrukcja toru kolejowego na mostach, wiaduktach, w tunelach i łukach o małych promieniach; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 13) szerokość toru na prostej i w łukach, przechyłka toru, krzywe przejściowe, rampy przechyłkowe i wichrowatość toru; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) położenie toru w planie i profilu, profil podłużny toru i zaokrąglenie jego załomów; 15) poprzeczne pochylenie szyn w torze i współpraca szyny z zestawem kołowym; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska; 16) skrajnia budowli i skrajnia taboru; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 17) konstrukcja złączy izolowanych klasycznych i klejono-sprężonych; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 18) pojęcie toru bezstykowego i jego zalety oraz zachowanie się toru bezstykowego pod wpływem temperatury; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 19) rozjazd kolejowy — elementy składowe i geometryczne; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 20) rodzaje rozjazdów i ich charakterystyka; 12) podejmować decyzje; 21) konstrukcja i części składowe zwrotnic; 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 22) konstrukcja i części składowe krzyżownic; 23) pojęcie przejazdu kolejowego; 24) warunki techniczne budowy i eksploatacji skrzyżowań torów z drogami kołowymi; 15) przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 26) budowa i utrzymanie toru bezstykowego; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 27) gospodarka materiałami nawierzchniowymi; 3) podejmowanie gospodarczej; 28) sposoby wykonania napraw nawierzchni kolejowej i odbiory robót nawierzchniowych; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; ww 25) odwodnienie stacji i szlaków; 29) przeglądy i naprawy bieżące i okresowe oraz modernizacja torów i rozjazdów; 30) spawalnictwo nawierzchniowe; i prowadzenie działalności 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń prądem elektrycznym, ochrona odgromowa i ochrona środowiska; 31) bezpieczeństwo i higiena pracy podczas robót nawierzchniowych; 7) elementy ergonomii; 32) podstawowe źródła zanieczyszczeń środowiska występujące w transporcie kolejowym oraz wpływ zanieczyszczeń na człowieka i środowisko; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 33) wpływ zużycia materiałów w procesie produkcyjnym na środowisko. 8) środki ochrony indywidualnej; 10) zasady i metody komunikowania się; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) etyka. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15926 — 12) kamerę umożliwiającą oglądanie zdjęć na ekranie telewizora lub komputera; w. rcl .go v.p l III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Poz. 1632 Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* 13) egzemplarze przykładowej dokumentacji technicznej stosowanej przy budowie dróg i mostów kolejowych oraz dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR) maszyn i urządzeń do robót torowych. Techniczne podstawy zawodu 10 Eksploatacja maszyn i urządzeń do robót torowych 20 Pr a cownia ma szy n i ur zą dze ń do r obót t o ro wy ch powinna by ć wy posa żona w: Budowa i eksploatacja wierzchni kolejowej na- 45 1) eksponaty i modele maszyn i urządzeń do robót torowych: Podstawy działalności zawodowej 5 Razem a) zakrętarki spalinowej, b) wiertarki do szyn, 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. c) piły spalinowej do cięcia szyn, d) nasuwarki toru, e) drezyny motorowej, f) automatycznej podbijarki torów i rozjazdów, g) oczyszczarki tłucznia, h) zgarniarki i profilarki tłucznia, IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI j) suwnic bramowych, Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia rysunku technicznego; 2) pracownia maszyn i urządzeń do robót torowych; k) żurawi kolejowych, l) wagonów samowyładowczych, m) pociągów zmechanizowanych do układania i wymiany nawierzchni kolejowej, n) maszyn do naprawy podtorza; 3) pracownia komputerowa; 4) pracownia budowy i naprawy nawierzchni kolejowej; 2) fazogramy, foliogramy i tablice poglądowe, przedstawiające: a) podziałkę suwmiarki z noniuszem 0,1 mm i 0,05 mm, 5) warsztaty szkolne; 6) poligon terenowy. P ra c ow nia r y su n ku b y ć w y pos a ż on a w: i) stabilizatora toru, b) połączenia nitowane, tech n i cz n eg o p owinna 1) zbiór norm dotyczących rysunku technicznego; 2) modele figur i brył geometrycznych; c) połączenia spawane, d) połączenia gwintowe, e) zestaw łożysk tocznych, f) nagrzewnicę powietrza, g) przekładnie mechaniczne i hydrauliczne, 4) schematy elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne maszyn do robót torowych; h) zestawy elementów hydrauliki siłowej: pompy, silniki, siłowniki, rozdzielacze i zawory, ww 3) foliogramy i tablice poglądowe, przedstawiające typowe części maszyn do robót torowych; 5) rysunki elementów części maszyn do robót torowych i drogi kolejowej; 6) modele części maszyn do robót torowych; 7) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 8) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 9) drukarkę; i) zestawy elementów pneumatyki siłowej: sprężarki, siłowniki, zawory i hamulce; 3) zestaw narzędzi do wiercenia szyn i podkładów; 4) zestaw narzędzi do cięcia szyn; 5) zestaw zaworów hydraulicznych; 6) zestaw zaworów pneumatycznych; 7) filmy dydaktyczne przedstawiające maszyny i urządzenia do robót torowych: 10) ploter; a) podbijarki, 11) oprogramowanie do tworzenia i przetwarzania rysunków technicznych; b) pociąg zmechanizowany do układania i wymiany nawierzchni kolejowej; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15927 — c) maszynę podtorzową, e) poszczególnych kategorii przejazdów kolejowych, w. rcl .go v.p l d) ładowarkę, Poz. 1632 e) maszynę do wymiany rozjazdów, f) lekki sprzęt do robót torowych, g) piły do cięcia szyn. P ra c ow nia k om p u tero wa p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w : 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów/słuchaczy); 2) drukarkę; 3) ploter; 4) oprogramowanie: a) system operacyjny, b) system zarządzania bazami danych, c) pakiet oprogramowania: edytor tekstu, edytor graficzny i arkusz kalkulacyjny, d) aktualizowane oprogramowanie ochrony antywirusowej, e) oprogramowanie wspomagające realizację zadań zawodowych; 5) skaner. P ra c ow nia budo wy i n ap rawy n awi er zchni k o l e jow e j powi n n a b yć wyp o saż o n a w: 1) tablice poglądowe przedstawiające: a) rozwój konstrukcyjny nawierzchni kolejowej, f) napędów zwrotnicowych; 3) zdjęcia: a) odkształceń podtorza i nawierzchni kolejowej, b) kolejowych obiektów inżynieryjnych, c) składowania materiałów nawierzchniowych, d) różnych typów rozjazdów i części rozjazdowych, e) przejazdów kolejowych; 4) eksponaty: a) zestaw przekrojów różnych typów szyn, b) zestaw różnych rodzajów łubków, c) zestaw szynowych podkładek stalowych, d) zestaw wkrętów, śrub i pierścieni stalowych stosowanych w torach i rozjazdach, e) zestaw przekładek instalacyjno-amortyzacyjnych, f) zestaw dybli do podkładów i podrozjazdnic strunobetonowych, g) zestaw elementów do przytwierdzenia sprężystego SB3, h) zestaw opórek przeciwpełznych, i) zestaw próbek różnych rodzajów podsypki. Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy pos aż o n e w stanowiska ślusarskie do obróbki szyn i elementów podtorza. b) typowe przekroje drogi kolejowej, c) przekroje poprzeczne podtorza w przekopach i nasypach, d) rodzaje kolejowych obiektów inżynieryjnych, e) typy i rodzaje podkładów, f) tor kolejowy na prostej i w łukach, g) skrajnię budowli i skrajnię taboru, h) konstrukcje rozjazdów i skrzyżowań torów, i) urządzenia nastawcze wszystkich typów, ww j) rodzaje połączeń torów i dróg zwrotnicowych, k) schematy stacji kolejowych, l) przejazdy kolejowe i ich urządzenia, m) technologie wymiany nawierzchni kolejowej przy pomocy pociągu zmechanizowanego, n) technologie wzmacniania podtorza; 2) modele: a) nasypów i przekopów, b) przytwierdzania szyn do podkładów, c) złączy szynowych wiszących i podpartych, d) złączy izolowanych klasycznych i klejonych, Poligon te r e nowy powinie n by ć wy posaż o n y w maszyny i narzędzia do robót torowych, umożliwiających wykonywanie ćwiczeń z zakresu: 1) montażu przęseł torowych; 2) układania nawierzchni kolejowej; 3) montażu rozjazdów, i zwrotnic; krzyżownic, półzwrotnic 4) naprawy torów i rozjazdów; 5) łączenia torów; 6) regeneracji nawierzchni kolejowej; 7) obsługi maszyn i urządzeń do robót torowych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy). W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. W procesie kształcenia należy stworzyć uczniowi (słuchaczowi) warunki do uzyskania uprawnień do obsługi określonych maszyn i urządzeń do robót torowych. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15928 — Poz. 1632 Załącznik nr 3 w. rcl .go v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPTYK-MECHANIK SYMBOL CYFROWY 731[04] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, optyki, elektroniki i elektrotechniki; 2) sporządzać szkice, schematy i wykresy; 3) odczytywać i sporządzać rysunki konstrukcyjne, technologiczne i montażowe; 4) posługiwać się dokumentacją technologiczną oraz instrukcjami obsługi i eksploatacji maszyn, urządzeń i przyrządów; 5) wykonywać pomiary związane z montażem i demontażem sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego; 6) wykonywać pomiary związane z naprawą i regulacją sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego; 7) stosować zasady tolerancji, pasowań i chropowatości powierzchni w praktyce warsztatowej; 8) określać właściwości i zastosowanie materiałów metalowych i niemetalowych do produkcji elementów optycznych oraz aparatury optycznej i optoelektronicznej; 9) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej i mechanicznej metali i niemetali; 10) dokonywać montażu, konserwacji i naprawy aparatury optycznej i optoelektronicznej; 11) dokonywać montażu, demontażu, konserwacji i naprawy sprzętu ciemniowego, laboratoryjnego, geodezyjnego i obserwacyjnego; 12) dokonywać montażu, demontażu, konserwacji i naprawy sprzętu optycznego i optoelektronicznego; 21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 25) korzystać z różnych źródeł informacji; 26) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie optyk-mechanik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) wykonywania operacji cięcia i frezowania szkła oraz nakładania powłok na elementy optyczne; 2) szlifowania i polerowania powierzchni elementów optycznych sposobem ręcznym i z zastosowaniem maszyn wielowrzecionowych; 3) wykonywania znaków na elementach optycznych; 4) dokonywania centrowania soczewek; 5) dobierania i przygotowywania elementów optycznych, mechanicznych i elektronicznych do montażu; 6) sklejania elementów optycznych; 7) wykonywania montażu instrumentów optycznych oraz zespołów ich wyposażenia; 8) wykonywania montażu, demontażu, obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń noktowizyjnych i laserowych; 9) wykonywania montażu, demontażu, obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń interferencyjnych; 14) określać stopień zużycia narzędzi roboczych i przyrządów kontrolno-pomiarowych; 10) wykonywania montażu i demontażu mikroskopów, sprzętu laboratoryjnego i geodezyjnego; 15) zabezpieczać materiały, wyroby, narzędzia, przyrządy, urządzenia i maszyny przed wpływem szkodliwych czynników; 11) dokonywania weryfikacji oraz naprawy części i zespołów aparatury optycznej; 16) stosować procedury kontroli jakości produkcji wyrobów i usług; 13) wykonywania pomiarów i badań elementów, układów, przyrządów i urządzeń optycznych. ww 13) dokonywać ustawiania i justowania układów optycznych; 17) przeprowadzać próby działania sprzętu i aparatury optycznej; 18) sporządzać dokumentację produkcyjną; 19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 12) justowania i ustawiania układów optycznych; II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe: 1) techniczne podstawy zawodu; 2) eksploatacja przyrządów i urządzeń optycznych; 3) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 276 — 15929 — BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 21) dokonywać montażu, konserwacji i naprawy elementów, podzespołów i zespołów sprzętu optycznego i optoelektronicznego; w. rcl .go v.p l 1. Cele kształcenia Poz. 1632 Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, optyki i elektrotechniki; 2) sporządzać szkice i rysunki techniczne elementów urządzeń i aparatury optycznej; 3) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym sporządzanie szkiców i rysunków technicznych; 4) stosować układ tolerancji i pasowań, tolerancje kształtu i położenia oraz parametry chropowatości powierzchni; 5) dokonywać pomiarów i obliczeń wartości wielkości liniowych i kątowych oraz wielkości elektrycznych i świetlnych oraz interpretować wyniki pomiarów; 6) stosować metale i stopy, tworzywa sztuczne i szkła optyczne oraz materiały ceramiczne w procesie wytwarzania części, montażu, konserwacji i naprawy sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego; 22) dobierać elementy mechanizmów drobnych i precyzyjnych do budowy sprzętu i aparatury optycznej; 23) diagnozować stan techniczny sprzętu i aparatury optycznej i optoelektronicznej przed naprawą; 24) wykonywać centrowanie kręgów pomiarowych i tarcz kodowych; 25) dokonywać oceny działania sprzętu i aparatury optycznej; 26) sprawdzać szczelność wyrobów zgodnie z warunkami technicznego odbioru; 27) oceniać jakość wykonywanej pracy; 28) posługiwać się dokumentacją technologiczną, normami oraz instrukcjami obsługi maszyn, urządzeń, przyrządów optyczno-mechanicznych, optoelektronicznych i mechanicznych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 7) wykonywać podstawowe prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki materiałów; 1) podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, optyki i elektrotechniki; 8) wykonywać proste prace na obrabiarkach do metali; 2) zasady sporządzania rysunku technicznego; 9) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi; 3) komputerowe oprogramowanie użytkowe wspomagające sporządzanie szkiców i rysunków technicznych; 10) rozróżniać źródła i odbiorniki energii elektrycznej; 4) normy rysunku technicznego; 11) odczytywać proste schematy elektryczne; 5) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zabiegowe i operacyjne; 12) rozróżniać elementy instalacji elektrycznej; 6) układ tolerancji i pasowań; 13) określać budowę i wyjaśniać zasady działania podstawowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 7) odchyłki i tolerancje kształtu i położenia; 14) określać zastosowanie elementów i układów elektrycznych i elektronicznych w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych; 9) materiały konstrukcyjne i technologiczne stosowane w układach optycznych i optoelektronicznych oraz w precyzyjnych maszynach i urządzeniach; 15) dokonywać montażu elementów elektronicznych na płytkach drukowanych; 10) pomiary warsztatowe; ww 16) wykonywać połączenia krosowe wiązek przewodów; 8) chropowatość powierzchni; 11) obróbka ręczna; 12) obróbka mechaniczna skrawaniem; 17) stosować zasady bezpiecznego użytkowania maszyn i urządzeń elektrycznych; 13) obwody elektryczne prądu stałego i przemiennego; 18) wyjaśniać budowę i zasady działania układów optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; 14) podstawy miernictwa elektrycznego; 19) określać zasady montażu, demontażu, konserwacji i regulacji układów optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; 20) przygotowywać elementy optyczne, elektroniczne i mechaniczne do montażu; 15) elementy i układy elektroniczne stosowane w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych; 16) maszyny i urządzenia elektryczne; 17) instalacje elektryczne; 18) zasady bezpiecznego użytkowania i urządzeń elektrycznych; maszyn Dziennik Ustaw Nr 276 — 15930 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: w. rcl .go v.p l 19) budowa i działanie elementów i układów optycznych, optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; Poz. 1632 20) zasady montażu, demontażu, regulacji i konserwacji elementów i układów optycznych, optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej; 1) budowa i właściwości oka, wady wzroku, obserwacja obuoczna; 21) mechanizmy drobne i precyzyjne stosowane w sprzęcie i aparaturze optycznej; 3) płytki płaskorównoległe; 22) diagnoza techniczna sprzętu i aparatury optycznej i optoelektronicznej; 5) soczewki; 23) normy, procedury i narzędzia do kontroli jakości produkcji, wyrobów i usług. 7) klasyfikacja i budowa przyrządów optycznych; BLOK: EKSPLOATACJA PRZYRZĄDÓW I URZĄDZEŃ OPTYCZNYCH 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować budowę i właściwości oka; 2) określać wady wzroku i sposoby ich korekcji; 3) posługiwać się terminologią z zakresu fotometrii; 4) interpretować zasady rozchodzenia, odbicia i załamania światła; 5) charakteryzować budowę i określać zastosowanie płytki płaskorównoległej; 6) charakteryzować budowę oraz określać zastosowanie pryzmatów i zwierciadeł; 7) charakteryzować budowę i określać zastosowanie soczewek; 2) podstawy fotometrii; 4) pryzmaty i zwierciadła; 6) aberracja układów optycznych; 8) montaż, justowanie, regulacja, kontrola i naprawa urządzeń i przyrządów optycznych; 9) technologia wykonania połączeń; 10) pomiary parametrów geometrycznych; 11) pomiary parametrów optycznych; 12) budowa i zastosowanie przyrządów justerskich; 13) kontrola wyrobów optycznych i optoelektronicznych; 14) ocena jakości wykonanych prac; 15) podstawy eksploatacji urządzeń i przyrządów optycznych; 16) bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska podczas montażu, kontroli i naprawy urządzeń i przyrządów optycznych. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia 8) charakteryzować aberracje układów optycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) dokonywać klasyfikacji przyrządów optycznych; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 10) charakteryzować budowę urządzeń i przyrządów optycznych; 11) dokonywać montażu, justowania, regulacji i kontroli urządzeń i przyrządów optycznych; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) dokonywać naprawy urządzeń i przyrządów optycznych; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) wykonywać połączenia nierozłączne i rozłączne; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; ww 14) dokonywać pomiarów parametrów geometrycznych; 15) dokonywać pomiarów parametrów optycznych; 16) charakteryzować budowę i określać zastosowanie przyrządów justerskich; 17) dokonywać oceny jakości wykonanych prac; 18) określać zasady eksploatacji urządzeń i przyrządów optycznych; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas montażu, kontroli i naprawy urządzeń i przyrządów optycznych. 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; Dziennik Ustaw Nr 276 — 15931 — Poz. 1632 Pr a cownia kompute r owa i r y sunku te ch n i c z ne go powinna by ć wy posa żona w: 12) podejmować decyzje; w. rcl .go v.p l 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 15) przestrzegać zasad etyki. 2) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza); 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 3) drukarkę; 4) pakiet programów biurowych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 5) specjalistyczne programy komputerowe; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 6) zestaw materiałów i przyborów rysunkowych; 3) podejmowanie gospodarczej; i prowadzenie działalności 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 7) wzory pisma technicznego; 8) modele i przekroje brył geometrycznych; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 9) modele części maszyn; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 10) obrotowe elementy maszyn; 7) elementy ergonomii; 12) rysunki brył ściętych ukośnie i przenikających się; 8) środki ochrony indywidualnej; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) zasady i metody komunikowania się; 13) rysunki schematyczne przekładni, napędów i mechanizmów; 14) rysunki złożeniowe, zabiegowe i operacyjne; 15) schematy elektryczne; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 16) przyrządy pomiarowe i wzorce chropowatości powierzchni; 12) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczne podstawy zawodu 25 Eksploatacja przyrządów i urządzeń optycznych 55 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 90** ww w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI 1) pracownia komputerowa i rysunku technicznego; 3) pracownia elektrotechniki i elektroniki; Pr a cownia opty czno-te chnologiczna po w i n n a by ć wy posa żona w: 1) tablice przedstawiające budowę oka, wady narządu wzroku i sposoby ich korekcji; 2) tablice przedstawiające zjawisko odbicia i załamania światła; 4) modele i przekroje: zwierciadeł, pryzmatów, klinów optycznych, soczewek, lunet, lornetek, mikroskopów, aparatów fotograficznych, kamer filmowych, laserów, noktowizorów, interferometrów, niwelatorów, teodolitów i kolimatorów; 5) ławy optyczne z wyposażeniem; 6) sprzęt optyczny; Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 2) praco …