Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Ordynacja wyborcza

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 28 sierpnia 2003 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw Dział I - Przepisy wspólne Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Prawa wyborcze Rozdział 3 - Organy wyborcze Rozdział 4 - Zarządzanie wyborów Rozdział 5 - Ustalenie liczby radnych Rozdział 6 - Obwody głosowania Rozdział 7 - Spis wyborców Rozdział 8 - Przebieg głosowania Rozdział 9 - Ustalanie wyników głosowania w obwodach głosowania Rozdział 10 - Protesty wyborcze. Ważność wyborów Rozdział 10a - Komitety wyborcze Rozdział 11 - Kampania wyborcza Rozdział 12 - Finansowanie wyborów Rozdział 12a - Finansowanie kampanii wyborczej Dział II - Wybory do rad gmin. Przepisy szczególne Rozdział 13 - System wyborczy Rozdział 14 - Okręgi wyborcze Rozdział 15 - Zgłaszanie kandydatów na radnych Rozdział 16 - Mężowie zaufania Rozdział 17 - Karty do głosowania Rozdział 18 - Sposób głosowania i warunki ważności głosu Rozdział 19 - Ustalanie wyników wyborów Dział III - Wybory do rad powiatów. Przepisy szczególne Rozdział 20 - Zasady ogólne Rozdział 21 - Liczba radnych. System wyborczy Rozdział 22 - Okręgi wyborcze Rozdział 23 - Zgłaszanie kandydatów na radnych Rozdział 24 - Karty do głosowania Rozdział 25 - Sposób głosowania i warunki ważności głosu Rozdział 26 - Ustalanie wyników wyborów Dział IV - Wybory do sejmików województw. Przepisy szczególne Rozdział 27 - Zasady ogólne Rozdział 28 - Liczba radnych. System wyborczy Rozdział 29 - Okręgi wyborcze Rozdział 30 - Zgłaszanie kandydatów na radnych Rozdział 31 - Karty do głosowania Rozdział 32 - Sposób głosowania i warunki ważności głosu Rozdział 33 - Ustalanie wyników wyborów Dział V - Ogłaszanie wyników wyborów Rozdział 34 - Ogłaszanie wyników wyborów na obszarze województwa Rozdział 35 - Ogłaszanie wyników wyborów na obszarze kraju Dział VI - Wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego. Przepisy szczególne Rozdział 36 - Obsadzenie mandatów bez głosowania Rozdział 37 - Wygaśnięcie mandatu radnego Rozdział 38 - Wybory uzupełniające Rozdział 39 - Wybory przedterminowe Rozdział 40 - Zmiany w podziale terytorialnym państwa Dział VII - Przepisy karne Dział VIII - Przepisy szczególne, przepisy przejściowe i końcowe Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych   (Dz. U. Nr 62, poz. 718, z 2001 r. Nr 46, poz. 499, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 113, poz. 984 oraz z 2003 r. Nr 65, poz. 595) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw   (Dz. U. Nr 95, poz. 602), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 1) ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw   (Dz. U. Nr 160, poz. 1060), 2) ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 45, poz. 497), 3) ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pracownikach samorządowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 89, poz. 971), 4) ustawą z dnia 15 lutego 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa, ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz ustawy o referendum lokalnym   (Dz. U. Nr 23, poz. 220), 5) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2002 r. sygn. akt SK. 32/01   (Dz. U. Nr 68, poz. 632), 6) ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta   (Dz. U. Nr 113, poz. 984), 7) ustawą z dnia 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 127, poz. 1089), 8) ustawą z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 214, poz. 1806) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 28 sierpnia 2003 r. 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje: 1) art. 207-211 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw   (Dz. U. Nr 95, poz. 602), które stanowią: „  Art. 207. Państwowa Komisja Wyborcza powoła, w ciągu 14 dni od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy, wojewódzkich komisarzy wyborczych zgodnie z przepisami ustawy. Art. 208. 1. Zarządzone przez Prezesa Rady Ministrów, na podstawie art. 9 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin   (Dz. U. z 1996 r. Nr 84, poz. 387 i z 1998 r. Nr 50, poz. 311) w związku z art. 32 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy   (Dz. U. Nr 48, poz. 195 i Nr 86, poz. 396 oraz z 1995 r. Nr 124, poz. 601), wybory do rad gmin i do Rady miasta stołecznego Warszawy przeprowadza się, w wyznaczonym uprzednio terminie 11 października 1998 r., na podstawie przepisów niniejszej ustawy. 2. Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, dostosuje kalendarz wyborczy odnoszący się do ogłoszonych na dzień 11 października 1998 r. wyborów, o których mowa w ust. 1, do wymogów niniejszej ustawy. Art. 209. W pierwszych wyborach do rad gmin przeprowadzanych na podstawie niniejszej ustawy w terminie, o którym mowa w art. 208, zarząd gminy dokonuje podziału gminy na okręgi wyborcze, ustala liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu oraz tworzy obwody głosowania. Art. 210. 1. Prezes Rady Ministrów wyznaczy, w drodze rozporządzenia, datę pierwszych wyborów do rad powiatów i sejmików województw oraz określi dni, w których upływają terminy wykonania czynności określonych w ustawie (wspólny kalendarz wyborczy, jeżeli wybory do rad powiatów i sejmików województw zostaną wyznaczone na ten sam dzień). 2. W razie zarządzenia pierwszych wyborów do rad powiatów i sejmików województw na podstawie niniejszej ustawy na ten sam dzień, na który zarządzono pierwsze wybory do rad gmin przeprowadzanych na podstawie niniejszej ustawy (art. 208), Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, dni, w których upływają terminy wykonania czynności wyborczych określonych w ustawie (wspólny kalendarz wyborczy do wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw). Art. 211. 1. W pierwszych wyborach do rad powiatów i sejmików województw przeprowadzanych na podstawie niniejszej ustawy: 1) minister właściwy do spraw administracji publicznej, po zasięgnięciu opinii właściwego wojewody i sejmiku samorządowego oraz Państwowej Komisji Wyborczej, dokonuje, w drodze rozporządzenia, podziału powiatów i województw na okręgi wyborcze oraz ustala liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym, 2) obsługę administracyjną wojewódzkich komisji wyborczych i wykonanie zadań wyborczych na obszarze województwa zapewnia wojewoda właściwy dla siedziby sejmiku województwa we współdziałaniu z dyrektorem delegatury Krajowego Biura Wyborczego, 3) obsługę administracyjną powiatowej komisji wyborczej i wykonanie zadań wyborczych na obszarze powiatu zapewnia burmistrz (prezydent miasta) właściwy dla siedziby powiatu, 4) art. 135 ust. 5 i 6 nie stosuje się, 5) art. 137 nie stosuje się, 6) art. 136, art. 139 i art. 164 stosuje się odpowiednio. 2. Opinia sejmiku samorządowego, o której mowa w ust. 1 pkt 1, powinna być udzielona w terminie 7 dni od dnia zwrócenia się o nią przez ministra właściwego do spraw administracji. W przypadku niedotrzymania tego terminu minister wykonuje uprawnienia określone w ust. 1 pkt 1 bez uzyskania opinii sejmiku samorządowego. 3. Przy podziale województwa na okręgi wyborcze dla przeprowadzenia pierwszych wyborów do sejmików województw należy dążyć do tego, aby okręgi wyborcze obejmowały obszar możliwie jednorodny ze względu na układ osadniczy i przestrzenny.  ”  ; 2) art. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw   (Dz. U. Nr 160, poz. 1060), który stanowi: „  Art. 4. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.  ”  ; 3) art. 15 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 45, poz. 497), które stanowią: „  Art. 15. 1. Do końca kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, w czasie której ustawa weszła w życie, przepisy: 1) art. 17, art. 18a ust. 2, art. 21 ust. 2, art. 24a ust. 2, art. 24b ust. 1 i 4, art. 25 ust. 5, art. 27, art. 28 i art. 37 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, 2) art. 9, art. 21 ust. 8, art. 23 ust. 2 i art. 26 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 2, 3) art. 16 ust. 3, art. 23 ust. 4, art. 25 ust. 2 i art. 31 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 3, 4) art. 9 ust. 4 ustawy, o której mowa w art. 7, 5) ustawy, o której mowa w art. 8, w tym artykule zmieniane - mają zastosowanie w brzmieniu dotychczasowym.  ” „  Art. 16. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z tym że: 1) art. 10 i art. 13 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, 2) przepis art. 25b ustawy, o której mowa w art. 1, ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której ustawa weszła w życie.  ”  ; 4) art. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pracownikach samorządowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 89, poz. 971), który stanowi: „  Art. 7. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 6, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą obowiązującą od dnia 30 maja 2001 r.  ”  ; 5) art. 6-8 ustawy z dnia 15 lutego 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa, ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz ustawy o referendum lokalnym   (Dz. U. Nr 23, poz. 220), które stanowią: „  Art. 6. Wojewódzcy komisarze wyborczy i zastępcy wojewódzkich komisarzy wyborczych działający w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stają się komisarzami wyborczymi w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 4. Art. 7. Państwowa Komisja Wyborcza w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy określi właściwość rzeczową i właściwość terytorialną komisarzy wyborczych zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 4. Art. 8. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepis art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, i przepis art. 9 ust. 4 ustawy, o której mowa w art. 2, mają zastosowanie do kadencji następującej po kadencji, w czasie której ustawa wejdzie w życie.  ”  ; 6) art. 102 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta   (Dz. U. Nr 113, poz. 984), który stanowi: „  Art. 102. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepisy art. 28-81, art. 82 pkt 1 i 6 oraz art. 83-99 wchodzą w życie w dniu wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzonych w związku z zakończeniem kadencji tych organów wybranych w dniu 11 października 1998 r.  ”  ; 7) art. 6 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 127, poz. 1089), który stanowi: „  Art. 6. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 27, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.  ”  ; 8) art. 16 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw   (Dz. U. Nr 214, poz. 1806), który stanowi: „  Art. 16. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.  ”  . Załącznik   -   Tekst jednolity ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw Dział I Przepisy wspólne Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady i tryb przeprowadzania wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, zgłaszania kandydatów oraz warunki ważności tych wyborów. Art. 2. 1. Wybory do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym. 2. W wyborach do każdego z organów, o których mowa w ust. 1, głosować można tylko osobiście i tylko jeden raz. Art. 3. 1. W rozumieniu niniejszej ustawy organami stanowiącymi jednostek samorządu terytorialnego są rady gmin, rady powiatów i sejmiki województw. 2. Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o radzie gminy, należy przez to rozumieć także radę miasta na prawach powiatu. 3. Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o radzie, należy przez to rozumieć także sejmik województwa. Art. 4. Przepisy niniejszego działu stosuje się do wyborów odpowiednich rad, jeżeli przepisy szczególne ustawy nie stanowią inaczej. Rozdział 2 Prawa wyborcze Art. 5. Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) do danej rady ma każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 18 lat i stale zamieszkuje na obszarze działania tej rady. Art. 6. Nie mają prawa wybierania osoby: 1) pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym; 2) pozbawione praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu; 3) ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądowym. Art. 7. Prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) przysługuje osobie mającej prawo wybierania do danej rady. Art. 8. 1. Można kandydować tylko do jednego z organów wymienionych w art. 3 ust. 1. 2. Przepis ust. 1 stosuje się w przypadku uzupełniania składu rady lub wyboru danej rady przed upływem kadencji rad. 3. Można być radnym tylko jednej z rad, o których mowa w art. 3. Art. 9. Przy ustalaniu faktu stałego zamieszkania dla potrzeb niniejszej ustawy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Rozdział 3 Organy wyborcze Art. 10. 11)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa, ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz ustawy o referendum lokalnym (Dz. U. Nr 23, poz. 220), która weszła w życie z dniem 31 marca 2002 r.. Państwowa Komisja Wyborcza powołana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej   (Dz. U. Nr 46, poz. 499, Nr 74, poz. 786 i Nr 154, poz. 1802, z 2002 r. Nr 14, poz. 128, Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 153, poz. 1271 oraz z 2003 r. Nr 57, poz. 507 i Nr 130, poz. 1188) oraz komisarze wyborczy organizują wybory i sprawują nadzór nad ich przeprowadzeniem zgodnie z przepisami prawa. 2. Wybory przeprowadzają: 1) terytorialne (wojewódzkie, powiatowe i gminne) komisje wyborcze; 2) obwodowe komisje wyborcze. Art. 11. 1. Do zadań Państwowej Komisji Wyborczej należy: 1) sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego; 2) powoływanie i odwoływanie komisarzy wyborczych2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.; 3) rozpatrywanie skarg na działalność komisarzy wyborczych2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.; 4) ustalanie wzorów urzędowych formularzy oraz druków wyborczych, a także wzorów pieczęci organów wyborczych niższego stopnia; 5) sprawowanie nadzoru nad sporządzaniem spisów wyborców; 6) podawanie do publicznej wiadomości zbiorczych wyników wyborów do rad; 7) wykonywanie innych zadań określonych w ustawach. 2. Wykonując zadania, o których mowa w ust. 1, Państwowa Komisja Wyborcza wydaje wytyczne wiążące komisarzy wyborczych2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. oraz terytorialne i obwodowe komisje wyborcze, a także wyjaśnienia dla organów samorządu terytorialnego oraz podległych im jednostek wykonujących zadania związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów. 3. Państwowa Komisja Wyborcza uchyla postanowienia komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. podjęte z naruszeniem prawa lub niezgodne z jej wytycznymi i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia. 4. Państwowa Komisja Wyborcza podejmuje uchwały w zakresie swoich ustawowych uprawnień. 5. Państwowa Komisja Wyborcza może na czas przeprowadzenia wyborów utworzyć swoją inspekcję i określić jej zadania. Do osób powołanych w skład inspekcji stosuje się odpowiednio przepisy art. 20 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 4 oraz art. 21 ust. 2. Art. 12. 1. Do zadań komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. należy: 1) sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego przez terytorialne i obwodowe komisje wyborcze; 2) zapewnianie we współdziałaniu z organami samorządu terytorialnego organizacji wyborów do rad na obszarze województwa; 3) powoływanie terytorialnych komisji wyborczych oraz rozwiązywanie terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych po wykonaniu ich ustawowych zadań; 4) rozpatrywanie skarg na działalność terytorialnych komisji wyborczych; 5) kontrolowanie, w zakresie ustalonym przez Państwową Komisję Wyborczą, prawidłowości sporządzania spisów wyborców; 6) podawanie do publicznej wiadomości informacji o składach terytorialnych komisji wyborczych powołanych na obszarze województwa; 7) udzielanie, w miarę potrzeby, terytorialnym i obwodowym komisjom wyborczym wyjaśnień; 8) ustalanie zbiorczych wyników wyborów do rad przeprowadzonych na obszarze województwa i ogłaszanie ich w trybie określonym w niniejszej ustawie; 9) przedkładanie sprawozdania z przebiegu wyborów na obszarze województwa, wraz z ich wynikami, Państwowej Komisji Wyborczej; 10) (skreślony);3)Przez art. 4 pkt 3 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 11) wykonywanie innych czynności przewidzianych w ustawach lub zleconych przez Państwową Komisję Wyborczą. 2. Komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. uchyla uchwały terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych podjęte z naruszeniem prawa lub niezgodne z wytycznymi Państwowej Komisji Wyborczej i przekazuje sprawę właściwej komisji do ponownego rozpatrzenia. 3. Komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. może na czas przeprowadzenia wyborów utworzyć swoją inspekcję i określić jej zadania. Przepisy dotyczące osób powołanych do inspekcji Państwowej Komisji Wyborczej, o których mowa w art. 11 ust. 5, mają zastosowanie do inspekcji powołanej przez komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 4. Komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. wydaje postanowienia w zakresie swoich ustawowych uprawnień. 5. (skreślony).4)Przez art. 4 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 6. (skreślony).4)Przez art. 4 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. Art. 13. Do zadań terytorialnej komisji wyborczej należy: 1) rejestrowanie kandydatów na radnych; 2) zarządzanie druku obwieszczeń wyborczych i podanie ich do publicznej wiadomości w trybie określonym w ustawie; 3) zarządzanie druku kart do głosowania i ich dostarczania obwodowym komisjom wyborczym; 4) rozpatrywanie skarg na działalność obwodowych komisji wyborczych; 5) ustalenie wyników głosowania i wyników wyborów do rady i ogłoszenie ich w trybie określonym niniejszą ustawą; 6) przesłanie wyników głosowania i wyników wyborów komisarzowi wyborczemu2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.; 7) wykonywanie innych czynności określonych w ustawie lub zleconych przez komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Art. 14. Do zadań obwodowej komisji wyborczej należy: 1) przeprowadzenie głosowania w obwodzie; 2) czuwanie w dniu wyborów nad przestrzeganiem prawa wyborczego w miejscu i czasie głosowania; 3) ustalenie wyników głosowania w obwodzie i podanie ich do publicznej wiadomości; 4) przesłanie wyników głosowania do właściwej terytorialnej komisji wyborczej. Art. 15. 15)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 4 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Komisarz wyborczy jest pełnomocnikiem Państwowej Komisji Wyborczej wyznaczonym na obszar stanowiący część jednego województwa. 1a6)Dodany przez art. 4 pkt 4 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Państwowa Komisja Wyborcza określa właściwość terytorialną komisarzy wyborczych oraz właściwość rzeczową w zakresie wykonywania czynności o charakterze ogólnowojewódzkim, z uwzględnieniem zadań związanych z wyborami do sejmiku województwa oraz zadań, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 8 i 9. 27)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 4 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Komisarzy wyborczych powołuje w każdym województwie w liczbie od 2 do 6 spośród sędziów, na okres 5 lat, Państwowa Komisja Wyborcza na wniosek ministra właściwego do spraw sprawiedliwości. Ta sama osoba może być ponownie powołana na stanowisko komisarza tylko raz. 2a8)Dodany przez art. 4 pkt 4 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Komisarzem wyborczym może być także sędzia w stanie spoczynku, nie dłużej jednak niż do ukończenia 70 lat. 3. Komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. pełni swoją funkcję niezależnie od sprawowania urzędu sędziego właściwego sądu. 49)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 4 lit. e ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Funkcja komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. wygasa wskutek śmierci, ustania stosunku służbowego sędziego, ukończenia 70 lat przez komisarza będącego sędzią w stanie spoczynku lub odwołania. Państwowa Komisja Wyborcza odwołuje komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. przed upływem okresu, na jaki został powołany, z powodu zrzeczenia się funkcji lub na wniosek prezesa właściwego sądu albo na wniosek ministra właściwego do spraw sprawiedliwości. 5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, powołanie komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. następuje w trybie i na zasadach przewidzianych w ust. 2. 610)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 4 lit. f ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. W razie czasowej niemożności pełnienia funkcji przez komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. Państwowa Komisja Wyborcza może powierzyć pełnienie tej funkcji na ten okres innemu komisarzowi wyborczemu lub innej osobie zapewniającej rzetelne wykonanie czynności wyborczych. Art. 16. (skreślony).11)Przez art. 4 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. Art. 17. 1. Terytorialne komisje wyborcze powołuje, najpóźniej w 45 dniu przed dniem wyborów, komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. spośród wyborców zgłoszonych przez pełnomocników komitetów wyborczych, z zastrzeżeniem ust. 3. 2. W skład komisji wchodzi od 7 do 9 osób. 3. W skład komisji wyborczej wojewódzkiej, powiatowej oraz komisji wyborczej w mieście na prawach powiatu wchodzi z urzędu, jako przewodniczący, sędzia wskazany przez prezesa sądu okręgowego12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 4. Pierwsze posiedzenie wojewódzkiej komisji wyborczej organizuje komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 5. Pierwsze posiedzenia powiatowych i gminnych komisji wyborczych organizuje, z upoważnienia komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., odpowiednio starosta i wójt (burmistrz, prezydent miasta). 6. Komisja na pierwszym posiedzeniu wybiera, z zastrzeżeniem ust. 3, ze swojego składu przewodniczącego i jego zastępcę. 7. Skład komisji podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. 8. Zmiany i uzupełnienia w składzie komisji następują w trybie przepisów o jej powołaniu. Art. 18. 113)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 82 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984), który wszedł w życie w dniu wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzonych w związku z zakończeniem kadencji tych organów wybranych w dniu 11 października 1998 r., zgodnie z art. 102 tej ustawy.. Obwodową komisję wyborczą powołuje, najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów, wójt (burmistrz, prezydent miasta) spośród wyborców zgłoszonych przez pełnomocników komitetów wyborczych, z zastrzeżeniem ust. 2. 214)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. W skład komisji wchodzi od 5 do 9 osób, w tym z urzędu, jako członek, osoba wskazana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) spośród pracowników samorządowych gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych. 3. Pierwsze posiedzenie komisji organizuje wójt (burmistrz, prezydent miasta). 4. Komisja na pierwszym posiedzeniu wybiera ze swojego składu przewodniczącego i jego zastępcę. 5. Skład komisji podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. 6. Zmiany i uzupełnienia w składzie komisji następują w trybie przepisów o jej powołaniu. Art. 19. 1. W skład komisji wyborczych, o których mowa w art. 10 ust. 2, mogą wchodzić tylko wyborcy stale zamieszkali na obszarze działania danej rady. Można być członkiem tylko jednej komisji wyborczej. 2. W skład każdej z komisji wyborczych wchodzi po jednym przedstawicielu zgłoszonym przez pełnomocnika każdego komitetu wyborczego, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4. 3. W przypadku zgłoszenia przez pełnomocników komitetów wyborczych do składu terytorialnej lub obwodowej komisji wyborczej liczby kandydatów przekraczającej dopuszczalny skład komisji, o składzie komisji decyduje publiczne losowanie przeprowadzone przez organ właściwy do jej powołania. 4. Jeżeli liczba kandydatów zgłoszonych w trybie, o którym mowa w ust. 2 i 3, jest mniejsza od dopuszczalnego minimalnego składu liczbowego komisji, uzupełnienia jej składu dokonuje organ właściwy do powołania komisji ze zgłoszonych, przez pełnomocników komitetów wyborczych, kandydatów w ciągu 3 dni po upływie terminu określonego odpowiednio w art. 17 ust. 1 i w art. 18 ust. 1. 5. Sposób zgłaszania kandydatów, wzór zgłoszenia oraz zasady powoływania komisji wyborczych, w tym tryb przeprowadzenia losowania, określa Państwowa Komisja Wyborcza. 615)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Osoby wchodzące w skład komisji wyborczych tracą członkostwo w komisji z dniem podpisania zgody na kandydowanie na radnego. Z tym dniem tracą również członkostwo w komisjach osoby będące w stosunku do osób, które wyraziły zgodę na kandydowanie: zstępnymi, wstępnymi, małżonkami, rodzeństwem, małżonkami zstępnych lub przysposobionych. 7. Członkowie komisji nie mogą pełnić funkcji pełnomocników komitetów wyborczych ani też mężów zaufania, o których mowa w art. 43 ust. 2. 8. Członkowie komisji nie mogą prowadzić agitacji na rzecz kandydatów na radnych. Art. 20. 1. Członkom komisji wyborczych przysługują: 1) diety i zwrot kosztów podróży, 216)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) zryczałtowane diety za czas związany z przeprowadzeniem głosowania oraz ustaleniem wyników głosowania i wyników wyborów na zasadach i w wysokości określonych przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej. 2. W związku z wykonywaniem czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 2, członkom komisji przysługuje na okres do 5 dni zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Przewodniczący wojewódzkich i powiatowych komisji wyborczych wykonują swoje zadania na zasadach takich jak sędzia sądu powszechnego delegowany do pracy w innym sądzie. 417)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Wynagrodzenie komisarzy wyborczych2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. ustala minister właściwy do spraw administracji publicznej w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu członka Państwowej Komisji Wyborczej, określonej odrębnymi przepisami. Art. 21. 1. Osoby wchodzące w skład komisji wyborczych, o których mowa w art. 10 ust. 2, korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych i ponoszą odpowiedzialność jak funkcjonariusze publiczni. 2. Osobom wchodzącym w skład komisji wyborczych, które uległy wypadkowi w czasie wykonywania zadań tych komisji albo w drodze do miejsca lub z miejsca ich wykonywania, przysługuje odszkodowanie w wysokości i na zasadach określonych dla pracowników w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Odszkodowanie wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a postępowanie powypadkowe prowadzi komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do komisarzy wyborczych2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Art. 22. 1. Państwowa Komisja Wyborcza ustala w regulaminie sposób wykonania swoich zadań wynikających z niniejszej ustawy oraz określa tryb pracy komisarzy wyborczych2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., w tym sposób sprawowania przez nich nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego. 2. Państwowa Komisja Wyborcza ustala regulaminy terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych, określając w nich w szczególności tryb pracy komisji oraz sposób wykonania zadań. 318)W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984), która weszła w życie z dniem 4 sierpnia 2002 r.. Państwowa Komisja Wyborcza może określić warunki oraz sposób wykorzystania techniki elektronicznej przy ustalaniu wyników głosowania i wyników wyborów przez terytorialne komisje wyborcze i komisarzy wyborczych. Art. 23. 119)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Obsługę Państwowej Komisji Wyborczej i komisarzy wyborczych2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. zapewnia Krajowe Biuro Wyborcze, utworzone na podstawie przepisów ustawy - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Obsługę administracyjną właściwej terytorialnej komisji wyborczej oraz wykonanie zadań wyborczych odpowiednio na obszarze województwa, powiatu i gminy zapewnia marszałek województwa, starosta i wójt (burmistrz, prezydent miasta), jako zadanie zlecone. W tym celu marszałek województwa, starosta i wójt (burmistrz, prezydent miasta) może ustanowić pełnomocnika do spraw wyborów - urzędnika wyborczego. Zasady współdziałania urzędnika wyborczego z Krajowym Biurem Wyborczym określa porozumienie zawarte odpowiednio pomiędzy marszałkiem, starostą i wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a Kierownikiem Krajowego Biura Wyborczego lub upoważnioną przez niego osobą. 3. Obsługę administracyjną i warunki techniczno-materialne pracy obwodowych komisji wyborczych zapewnia wójt (burmistrz, prezydent miasta), jako zadanie zlecone gminie. Art. 24. 1. Jednostki organizacyjne sprawujące trwały zarząd nieruchomości państwowych i komunalnych są obowiązane udostępnić pomieszczenia wskazane przez marszałka województwa, starostę i wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z przeznaczeniem na siedziby odpowiednio terytorialnej komisji wyborczej oraz obwodowych komisji wyborczych (lokale wyborcze). 2. Pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, są udostępniane bezpłatnie. 320)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Siedziby komisji wyborczych można również umieszczać w pomieszczeniach innych podmiotów niż wymienione w ust. 1, po uprzednim porozumieniu z zarządzającymi tymi pomieszczeniami. 4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do pomieszczeń niezbędnych dla wykonywania przez komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. zadań związanych z wyborami. Rozdział 4 Zarządzanie wyborów Art. 2521)W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 18.. 1. Wybory do rad zarządza się nie później niż na 30 dni przed upływem kadencji rad. Datę wyborów wyznacza się na dzień wolny od pracy, przypadający w ciągu 60 dni po upływie kadencji rad. 2. Prezes Rady Ministrów, po zasięgnięciu opinii Państwowe Komisji Wyborczej, wyznacza, w drodze rozporządzenia, datę wyborów zgodnie z ust. 1 oraz określa dni, w których upływają terminy wykonania czynności wyborczych przewidzianych w ustawie (kalendarz wyborczy). 3. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 2, podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości i ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej najpóźniej w 60 dniu przed dniem wyborów. Art. 26. 122)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 45, poz. 497), która weszła w życie z dniem 30 maja 2001 r.. W razie konieczności przeprowadzenia wyborów danej rady przed upływem kadencji z przyczyn określonych w ustawach, wybory zarządza się i przeprowadza w ciągu 60 dni od wystąpienia tej przyczyny. Przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio, z tym że w kalendarzu wyborczym terminy wykonania czynności wyborczych mogą być krótsze od przewidzianych w ustawie. 2. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie wyborów, o których mowa w ust. 1, wojewoda podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości, w formie obwieszczenia, na obszarze działania rady, do której wybory mają być przeprowadzone. Rozdział 5 Ustalenie liczby radnych Art. 27. 123)W brzmieniu ustalonym przez art. 8 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 22.. Liczbę radnych wybieranych do rad ustala, odrębnie dla każdej rady, wojewoda, po porozumieniu z komisarzem wyborczym2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., odpowiednio do zasad określonych w niniejszej ustawie oraz ustawach odrębnych. 2. Ustalenie liczby radnych dla każdej rady następuje na podstawie liczby mieszkańców zamieszkałych na obszarze działania danej rady, według stanu ewidencji ludności na koniec roku poprzedzającego rok, w którym wybory mają być przeprowadzone. Art. 2824)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 4 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 1, i art. 82 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 18.. Zarządzenie wojewody ustalające liczbę radnych wybieranych do rad ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym i podaje do publicznej wiadomości, w formie obwieszczenia, w każdej gminie najpóźniej na 4 miesiące przed upływem kadencji. Po jednym egzemplarzu zarządzenia przekazuje się niezwłocznie każdej właściwej radzie i komisarzowi wyborczemu2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. oraz przesyła do Państwowej Komisji Wyborczej. Art. 29. 1. W przypadku, o którym mowa w art. 26, wojewoda, po porozumieniu z komisarzem wyborczym2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., ustala liczbę radnych wybieranych do danej rady na podstawie liczby mieszkańców według stanu w ewidencji ludności na koniec miesiąca poprzedzającego zarządzenie o wyborach. 225)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 14 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Liczbę radnych wybieranych do danej rady podaje się w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 26 ust. 2. 3. (skreślony).26)Przez art. 4 pkt 14 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. Rozdział 6 Obwody głosowania Art. 30. 127)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Głosowanie w wyborach do rad przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych na obszarze gminy. 227)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Podziału gminy na obwody głosowania dokonuje rada gminy, na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), według następujących zasad: 1) stały obwód głosowania powinien obejmować od 500 do 3 000 mieszkańców; w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami obwód może obejmować mniejszą liczbę mieszkańców; 2) można utworzyć odrębny obwód głosowania w szpitalu, zakładzie pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, jeżeli w dniu wyborów będzie przebywać w nim co najmniej 15 wyborców objętych rejestrem wyborców w gminie, na terenie której położona jest wymieniona jednostka. 3. Uchwałę rady gminy o utworzeniu obwodów głosowania ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Po jednym egzemplarzu uchwały przekazuje się niezwłocznie wojewodzie i komisarzowi wyborczemu2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 4. Na ustalenia rady gminy, o których mowa w ust. 2, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., w terminie 5 dni od daty podania ich do publicznej wiadomości. Komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni i wydaje postanowienie; na postanowienie nie przysługuje środek zaskarżenia. Art. 31. 128)W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 18.. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) przedkłada radzie gminy wnioski w sprawie zmian w podziale na obwody głosowania, jeżeli konieczność taka wynika ze zmian granic gminy, zmiany liczby mieszkańców w gminie lub w obwodzie głosowania, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmian w podziale gminy na okręgi wyborcze. 2. Wnioski, o których mowa w ust. 1, przedkłada się nie później niż na 3 miesiące przed upływem kadencji rady gminy. Rada gminy dokonuje zmian w podziale na obwody głosowania najpóźniej w ciągu miesiąca od przedłożenia wniosku. 3. Do zmian w podziale na obwody głosowania przepisy art. 30 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio. Art. 32. Informację o numerach i granicach obwodów głosowania oraz wyznaczonych siedzibach obwodowych komisji wyborczych dla danych wyborów podaje wójt (burmistrz, prezydent miasta), w formie obwieszczenia, do wiadomości wyborców najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów. Po jednym egzemplarzu obwieszczenia przekazuje się niezwłocznie terytorialnej komisji wyborczej oraz komisarzowi wyborczemu2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Rozdział 7 Spis wyborców Art. 33. 1. Osoby, którym przysługuje prawo wybierania, wpisuje się do spisu wyborców. 2. Wyborca może być wpisany tylko do jednego spisu. Art. 34. 1. Spis wyborców służy dla wyborów do rad, do których wybory zostały zarządzone. 229)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 16 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Spis sporządza się w urzędzie gminy, najpóźniej w 14 dniu przed dniem wyborów, na podstawie stałego rejestru wyborców w gminie, prowadzonego na zasadach określonych w przepisach ustawy - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Spis sporządza się w 2 egzemplarzach, oddzielnie dla każdego obwodu głosowania, według miejsca zamieszkania wyborców. 430)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 16 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. W spisie umieszcza się nazwisko i imiona, imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL oraz adres zamieszkania wyborcy. Art. 35. 1. Spis wyborców jest udostępniany do wglądu w urzędzie gminy. 2. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) powiadamia wyborców, w sposób zwyczajowo przyjęty, o sporządzeniu spisu wyborców oraz o miejscu i czasie jego udostępniania. Art. 36. 1. Na nieprawidłowości w spisie wyborców mogą być wnoszone reklamacje. 2. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) obowiązany jest rozpatrzyć reklamację w terminie 3 dni od daty jej wniesienia i wydać decyzję w sprawie. 3. Decyzję, wraz z uzasadnieniem, doręcza się niezwłocznie wnoszącemu reklamację, a gdy dotyczy ona innych osób - również tym osobom, Art. 37. 1. Na decyzję nieuwzględniającą reklamacji lub powodującą skreślenie ze spisu wyborców wnoszący reklamację bądź osoba skreślona ze spisu może wnieść, w terminie 3 dni od daty doręczenia decyzji, skargę za pośrednictwem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do właściwego sądu rejonowego. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) przesyła niezwłocznie sądowi skargę wraz z decyzją i aktami sprawy. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) może też niezwłocznie zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli uzna skargę w całości za słuszną. 2. Prawo skargi do właściwego sądu rejonowego przysługuje wyborcy również w przypadku niewydania decyzji przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) na reklamację, o której mowa w art. 36, w terminie 7 dni od daty wniesienia reklamacji. 3. Sąd rozpoznaje skargę w postępowaniu nieprocesowym, w składzie jednego sędziego, w terminie 3 dni od daty jej wniesienia. Odpis postanowienia sądu doręcza się osobie, która wniosła skargę, oraz wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), którego decyzja została zaskarżona. Na postanowienie sądu nie przysługuje środek zaskarżenia. Art. 38. Spis wyborców przekazuje się w przeddzień wyborów przewodniczącemu obwodowej komisji wyborczej. Art. 3931)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Minister właściwy do spraw administracji publicznej, na wniosek Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania spisów wyborców, w tym spisów wyborców w szpitalach, zakładach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych, w których utworzono obwody głosowania, ustalając wzór spisu, metody jego aktualizacji oraz sposób udostępniania spisu wyborców. Rozdział 8 Przebieg głosowania Art. 40. 1. Głosowanie odbywa się w lokalu obwodowej komisji wyborczej, zwanym dalej „lokalem wyborczym”, między godziną 6 a 20, bez przerwy. 2. W obwodach głosowania, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2, obwodowa komisja wyborcza, po uzgodnieniu z terytorialną komisją wyborczą, może ustalić inne godziny rozpoczęcia i zakończenia głosowania. O ustaleniach tych powiadamia się wyborców oraz odpowiednio wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 3. O godzinie 20 przewodniczący komisji zarządza zakończenie głosowania. Od tej chwili mogą głosować tylko wyborcy, którzy przybyli do lokalu wyborczego przed godziną 20. Art. 41. W lokalu wyborczym wydziela się miejsca zapewniające tajność głosowania, w liczbie umożliwiającej wyborcom swobodne korzystanie z nich. Art. 42. 1. Przed rozpoczęciem głosowania obwodowa komisja wyborcza sprawdza, czy urna jest pusta, po czym zamyka ją i opieczętowuje pieczęcią komisji oraz ustala liczbę otrzymanych kart do głosowania. 2. Od chwili opieczętowania aż do zakończenia głosowania urny otwierać nie wolno. Art. 43. 1. Od chwili rozpoczęcia głosowania aż do jego zakończenia w lokalu wyborczym powinno być obecnych co najmniej 3 członków obwodowej komisji wyborczej, w tym przewodniczący komisji lub jego zastępca. 2. W lokalu wyborczym podczas wszystkich czynności obwodowej komisji wyborczej mogą przebywać mężowie zaufania wyznaczeni przez pełnomocników komitetów wyborczych w trybie określonym niniejszą ustawą. Art. 44. 1. Przed przystąpieniem do głosowania wyborca okazuje obwodowej komisji wyborczej dowód osobisty lub inny dokument umożliwiający stwierdzenie jego tożsamości. 2. Wyborca niewpisany do spisu wyborców zostanie przez komisję dopisany do spisu i dopuszczony do udziału w głosowaniu, jeżeli udokumentuje, iż stale zamieszkuje na terenie danego obwodu głosowania, a urząd gminy potwierdzi, że osoba ta jest wpisana do rejestru wyborców w gminie. Art. 45. 1. Wyborca wpisany do spisu wyborców lub dopisany do spisu zgodnie z art. 44 ust. 2 otrzymuje od komisji kartę do głosowania właściwą dla przeprowadzanych wyborów. 2. Wyborca potwierdza otrzymanie karty własnym podpisem w rubryce spisu na to przeznaczonej. 3. Komisja wydaje karty do głosowania opatrzone jej własną pieczęcią. 4. Po otrzymaniu karty do głosowania wyborca udaje się do miejsca zapewniającego tajność głosowania, znajdującego się w lokalu wyborczym. 5. Kartę do głosowania wyborca wrzuca do urny. Art. 46. Wyborcy niepełnosprawnemu, na jego prośbę, może pomagać przy głosowaniu inna osoba, z wyłączeniem członków komisji i mężów zaufania. Art. 47. 1. Głosowania przerywać nie wolno. Gdyby wskutek nadzwyczajnych wydarzeń głosowanie było przejściowo uniemożliwione, obwodowa komisja wyborcza może zarządzić jego przerwanie, przedłużenie albo odroczenie do dnia następnego. Uchwała w tej sprawie powinna być natychmiast podana do publicznej wiadomości i przesłana terytorialnej komisji wyborczej, wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) oraz komisarzowi wyborczemu2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 2. W razie przerwania lub odroczenia głosowania komisja zapieczętowuje wlot urny wyborczej i oddaje urnę wraz ze spisem wyborców na przechowanie przewodniczącemu komisji. Pieczęć komisji oddaje się w takim przypadku na przechowanie zastępcy przewodniczącego lub innemu członkowi komisji. W miarę możliwości komisja ustala również liczbę kart niewykorzystanych, umieszcza je w opieczętowanym pakiecie i oddaje na przechowanie przewodniczącemu komisji. Przed ponownym podjęciem głosowania komisja stwierdza protokolarnie, czy pieczęcie na urnie i pakiecie z kartami są nienaruszone. Art. 48. 1. W lokalu wyborczym oraz na terenie budynku, w którym lokal się znajduje, jakakolwiek agitacja wyborcza jest zabroniona. 2. W lokalu wyborczym umieszcza się tylko urzędowe obwieszczenia wyborcze. 3. Państwowa Komisja Wyborcza może postanowić o umieszczeniu w lokalu wyborczym oraz w miejscu zapewniającym tajność głosowania zwięzłej informacji o sposobie głosowania właściwym dla przeprowadzanych wyborów. Informację tę sporządza, według wzoru ustalonego przez Państwową Komisję Wyborczą, komisarz wyborczy2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. i zapewnia umieszczenie jej we wszystkich lokalach wyborczych. Art. 49. Osobom uzbrojonym wstęp do lokalu wyborczego jest zakazany. Art. 50. 1. Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej odpowiada za utrzymanie porządku i spokoju w czasie głosowania; w tym celu ma prawo żądać opuszczenia lokalu wyborczego przez osoby zakłócające porządek i spokój oraz naruszające przepis art. 48 ust. 1. 2. Na żądanie przewodniczącego komisji komendant właściwego komisariatu policji obowiązany jest zapewnić konieczną pomoc. W takim przypadku przepis art. 49 nie ma zastosowania. Rozdział 9 Ustalanie wyników głosowania w obwodach głosowania Art. 51. 132)Oznaczenie ust. 1 nadane przez art. 4 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Niezwłocznie po zakończeniu głosowania obwodowa komisja wyborcza ustala wyniki głosowania w obwodzie do danej rady. 233)Dodany przez art. 4 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Państwowa Komisja Wyborcza może określić warunki oraz sposób korzystania przez obwodowe komisje wyborcze z techniki elektronicznej przy ustalaniu wyników głosowania w obwodzie. Art. 52. 1. Komisja ustala, na podstawie aktualnego spisu wyborców, liczbę osób uprawnionych do głosowania oraz liczbę wyborców, którym wydano karty do głosowania. 2. Komisja ustala liczbę niewykorzystanych kart do głosowania, a następnie karty te umieszcza w zapieczętowanych pakietach. 3. Przewodniczący komisji w obecności jej członków otwiera urnę wyborczą, po czym komisja liczy znajdujące się w niej karty do głosowania. 4. Kart do głosowania przedartych, całkowicie na dwie lub więcej części, nie bierze się pod uwagę przy obliczeniach, o których mowa w ust. 3. 5. Jeżeli liczba kart do głosowania wyjętych z urny jest mniejsza lub większa od liczby wydanych kart, komisja podaje w protokole przypuszczalną przyczynę tej niezgodności. Art. 53. 1. Obwodowa komisja wyborcza ustala, na podstawie ważnych kart do głosowania, liczbę głosów nieważnych oraz liczbę głosów ważnie oddanych na każdą z list kandydatów i głosów ważnie oddanych na poszczególnych kandydatów każdej z list. 2. Warunki ważności głosu określają przepisy szczególne niniejszej ustawy. 3. Komisja sporządza w trzech egzemplarzach protokół głosowania w obwodzie. Art. 54. 1. W protokole głosowania w obwodzie wymienia się liczby: 1) osób uprawnionych do głosowania; 2) wyborców, którym wydano karty do głosowania; 3) oddanych kart do głosowania; 4) kart nieważnych; 5) kart ważnych; 6) głosów nieważnych, z podaniem przyczyny ich nieważności; 7) głosów ważnie oddanych na każdą z list kandydatów; 8) głosów ważnie oddanych na poszczególnych kandydatów każdej z list. 2. W protokole wymienia się ponadto liczbę otrzymanych i niewykorzystanych kart do głosowania. 3. W protokole podaje się czas rozpoczęcia i zakończenia głosowania oraz omawia zarządzenia i wydane decyzje, jak również inne istotne okoliczności związane z przebiegiem głosowania. 4. Protokół podpisują i każdą ze stron parafują wszystkie osoby wchodzące w skład obwodowej komisji wyborczej obecne przy jego sporządzaniu. Protokół opatruje się pieczęcią komisji. 5. Mężom zaufania przysługuje prawo wniesienia do protokołu uwag, z wymienieniem konkretnych zarzutów. 6. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio do członków obwodowej komisji wyborczej, z tym że nie zwalnia ich to z obowiązku podpisania protokołu głosowania w obwodzie. Art. 55. Niezwłocznie po sporządzeniu protokołu obwodowa komisja wyborcza podaje do publicznej wiadomości wyniki głosowania poprzez wywieszenie w lokalu wyborczym w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców jednego z egzemplarzy protokołu głosowania w obwodzie. Art. 56. 1. Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej niezwłocznie przekazuje do właściwej terytorialnej komisji wyborczej, w zapieczętowanej kopercie, jeden egzemplarz protokołu głosowania w obwodzie wraz z wyjaśnieniami komisji do zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 54 ust. 5 i 6. 2. Tryb przekazywania i przyjmowania protokołów, o których mowa w ust. 1, określa Państwowa Komisja Wyborcza. 3. Państwowa Komisja Wyborcza może określić zasady i tryb wcześniejszego przekazywania danych z protokołu za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej użytku publicznego lub systemu elektronicznego przesyłania danych. Art. 5734)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Po wykonaniu czynności wymienionych w art. 56 ust. 1 przewodniczący obwodowej komisji wyborczej niezwłocznie przekazuje w depozyt wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) dokumenty z głosowania oraz pieczęć. Rozdział 10 Protesty wyborcze. Ważność wyborów Art. 58. 1. W ciągu 14 dni od daty wyborów może być wniesiony protest przeciwko ważności wyborów do danej rady lub wyborowi radnego z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom lub naruszenia przepisów niniejszej ustawy dotyczących przebiegu głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów. 2. Jeżeli podstawę protestu stanowi zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko wyborom do danej rady lub naruszenia przez organy wyborcze przepisów ustawy dotyczących ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, może go wnieść każdy wyborca zamieszkały na obszarze działania tej rady. 3. Protest przeciwko wyborowi radnego w okręgu wyborczym może wnieść wyborca, którego nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania na obszarze danego okręgu wyborczego. 4. Prawo wniesienia protestu przysługuje również pełnomocnikowi, o którym mowa w art. 101 ust. 2. 5. W razie wniesienia protestu, do czasu rozstrzygnięcia sprawy w sposób określony w art. 61, do osób wybranych stosuje się przepisy o obowiązkach i prawach radnych. Art. 59. 1. Protest wnosi się na piśmie do właściwego sądu okręgowego12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 2. Wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Art. 60. 1. Sąd okręgowy12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. rozpoznaje protesty w postępowaniu nieprocesowym, w ciągu 30 dni po upływie terminu do wnoszenia protestów, w składzie 3 sędziów, z udziałem zainteresowanych, komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. i przewodniczących właściwych komisji wyborczych, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. 2. Sąd okręgowy12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną w myśl art. 58 ust. 2-4 lub niespełniający warunków określonych w art. 58 ust. 1 i art. 59 ust. 2. 3. Sąd okręgowy12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. pozostawia bez dalszego biegu również protest dotyczący sprawy, co do której w niniejszej ustawie przewiduje się możliwość wniesienia skargi lub odwołania do sądu lub właściwego organu wyborczego przed dniem głosowania. Art. 61. 1. Sąd okręgowy12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. rozpoznając protesty rozstrzyga o ważności wyborów oraz o ważności wyboru radnego. 2. Sąd okręgowy12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., orzekając o nieważności wyborów lub o nieważności wyboru radnego, stwierdza wygaśnięcie mandatów oraz postanawia o przeprowadzeniu wyborów ponownych lub o podjęciu niektórych czynności wyborczych, wskazując czynność, od której należy ponowić postępowanie wyborcze. 3. Na orzeczenia sądu okręgowego12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., o których mowa w ust. 1 i 2 oraz art. 60, zainteresowanym, komisarzowi wyborczemu2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. i przewodniczącemu właściwej komisji wyborczej przysługuje, w ciągu 7 dni od daty doręczenia, zażalenie do właściwego sądu apelacyjnego. Sąd apelacyjny rozpoznaje sprawę w ciągu 30 dni; na postanowienie sądu nie przysługuje środek zaskarżenia. 4. O zakończeniu postępowania w sprawie protestów i o treści ostatecznych orzeczeń właściwy sąd zawiadamia niezwłocznie zainteresowanych, wojewodę, komisarza wyborczego2)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. i przewodniczącego właściwej komisji wyborczej. Art. 62. 1. Przeprowadzenie wyborów ponownych lub podjęcie wskazanych czynności wyborczych zarządza wojewoda w ciągu 7 dni od dnia zakończenia postępowania sądowego, o którym mowa w art. 61 ust. 4. 2. Przepisy art. 26 stosuje się odpowiednio, z tym że w zarządzeniu wojewody o wyborach wymienia się ponadto osoby, które utraciły mandaty, ze wskazaniem oznaczenia listy kandydatów. 3. Wygaśnięcie mandatów radnych, o którym mowa w art. 61 ust. 2, następuje z dniem podania zarządzenia wojewody do publicznej wiadomości. Art. 63. 1. W razie unieważnienia wyborów lub wyboru radnego, wybory ponowne lub wskazane czynności wyborcze przeprowadzają te same komisje wyborcze, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów niniejszej ustawy. 2. Jeżeli podstawą unieważnienia wyborów lub wyboru radnego były zarzuty odnoszące się do komisji wyborczych lub nieprawidłowości w spisie wyborców, powołuje się nowe komisje lub sporządza nowe spisy. 3. Wyborów ponownych nie przeprowadza się, jeżeli ich data przypadałaby w okresie 6 miesięcy przed zakończeniem kadencji rady. Art. 64. Wyniki wyborów ponownych i przeprowadzonych czynności wyborczych podaje się w sposób określony w niniejszej ustawie. Rozdział 10a Komitety wyborcze35)Dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 127, poz. 1089), która weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2002 r. Art. 64a. Komitety wyborcze mogą być tworzone przez: 1) partie polityczne i koalicje partii politycznych; 2) stowarzyszenia i organizacje społeczne, zwane dalej „organizacjami”; 3) wyborców. Art. 64b. Komitety wyborcze w imieniu partii politycznych, organizacji i wyborców wykonują czynności wyborcze, a w szczególności zgłaszają kandydatów na radnych oraz prowadzą, na zasadzie wyłączności, kampanię wyborczą na ich rzecz. Art. 64c. 1. Funkcję komitetu wyborczego partii politycznej pełni organ upoważniony do jej reprezentowania na zewnątrz. 2. Organ partii politycznej, o którym mowa w ust. 1, powołuje: 1) pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego partii politycznej uprawnionego do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego, z zastrzeżeniem art. 82a; 2) pełnomocnika finansowego, o którym mowa w art. 82a. 3. Organ partii politycznej, o którym mowa w ust. 1, obowiązany jest zawiadomić Państwową Komisję Wyborczą o utworzeniu komitetu oraz o zamiarze samodzielnego zgłaszania kandydatów na radnych. 4. Zawiadomienie, o którym mowa w ust. 3, może być dokonane w terminie od dnia ogłoszenia rozporządzenia o zarządzeniu wyborów do 50 dnia przed dniem wyborów. 5. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 3, podaje się: 1) nazwę komitetu wyborczego oraz skrót jego nazwy, a także adres siedziby komitetu i numer ewidencyjny, pod którym partia polityczna jest wpisana do ewidencji partii politycznych; 2) imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika wyborczego; 3) imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika finansowego. 6. Do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 3, dołącza się: 1) oświadczenia pełnomocników, o których mowa w ust. 2, o …