← Polska

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i

W skrócie

Niniejsze rozporządzenie określa zasady oceny zdolności do czynnej służby wojskowej oraz reguluje właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Ustanawia kategorie zdolności do służby wojskowej i zasady zaliczania do nich.

Co reguluje

Kogo dotyczy

Kluczowe punkty

📄 Tekst ustawy
DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 sierpnia 1992 r. Nr 57 TREŚĆ: Poz.: 278 279 - R o z P o R Z Ą D Z E N I A: Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach . . . . . . . . . . . . . . . . 985 Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji i szczegółowego zakresu działania Społecznej Komisji Rewindykacyjnej 1070 278 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Na podstawie art. 26 ust. 4 i art. 70 ust. 1 oraz w związku z art. 29 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 i Nr 40, poz. 174), art. 6 ust. 3, art. 56 pkt 2 i art. 101 ust. 3 oraz w związku z art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1992 r. Nr 8, poz. 31), jak również na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342, z 1985 r. Nr 20, poz. 85 i z 1989 r. Nr 35, poz. 192) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 3) kategoria D - niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju, 4) kategoria E - niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, 5) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby stałej i kontraktowej, zwanej dalej "służbą zawodową", oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, zwanej dalej również "służbą kandydacką", 6) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby kandydackiej . Kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej oraz zasady zaliczania do tych kategorii 2. Ilekroć w dalszych przepisach rozporządzenia jest mowa o "żołnierzu zawodowym", należy przez to rozumieć żołnierza zawodowego w służbie stałej lub kontraktowej. § 1. 1. Ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej: § 2. Orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań spec jalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. 1) kategoria A - zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania zasadniczej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, zajęć wojskowych w czasie trwania studiów wyższych, przeszkolenia wojskowego, okresowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, zasadniczej służby lub szkolenia poborowych w obronie cywilnej, służby zastępczej, jak również służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, 2) kategoria B - czasowo niezdolny do służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, § 3. 1. Niezależnie od orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej według kategorii i kryteriów, o których mowa w § 1 i 2, w stosunku do żołnierzy niezawodowych i zawodowych pełniących służbę wojskową w niżej wymienionych jednostkach oraz specjalnościach wojskowych, jak również osób ubiegających się o przyjęcie do tych jednostek (uzyskanie specjalności), wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenia o zdolności lub niezdolności do służby: 986 Dziennik Ustaw Nr 57 1) w jednostkach desantowo-szturmowych, 2) w charakterze instruktorów-skoczków spadochronowych oraz skoczków spadochronowych doświadczal­ nych, 3) w charakterze nurków i płetwonurków, 4) w Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego, 5) w składzie personelu latającego, naziemnego zabezpieczenia lotów oraz służby inżynieryjno-lotniczej, - Poz. 278 3) żołnierze zawodowi - specjaliści morscy: a) zdolny - Z/I-IV/C, b) niezdolny - N/I-IV /C - podlega wyokrętowaniu, c) czasowo niezdolny - F/I-IV /C - podlega wyokrętowaniu na okres do 6 miesięcy . 4. Wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenia, o których mowa w ust. 1 i 2, według dodatkowych kryteriów zdrowotnych określonych w: morskich Marynarki 1) załączniku nr 1 do rozporządzenia - w odniesieniu do służby wojskowej w jednostkach (specjalnościach) wymienionych w ust. 1 pkt 1-4, 2. Na potrzeby orzekania o zdolności do służby w skła­ dzie personelu latającego, personelu naziemnego zabezpieczenia lotów oraz personelu służby inżynieryjno-lotniczej (ust. 1 pkt 5) ustala się następujące kategorie zdolności do służby w poszczególnych specjalnościach lotniczych: 2) załączniku nr 2 do rozporządzenia - w odniesieniu do służby w składzie personelu latającego, naziemnego zabezpieczenia lotów i służby inżynieryjno-lotniczej (ust. 1 pkt 5), 6) na okrętach w Wojennej . specjalnościach 1) kandydaci i piloci samolotów bojowych i naddźwięko­ wych oraz piloci doświadczalni samolotów naddźwię­ kowych : a) zdolny - Z/lA, b) niezdolny - N/lA, c) czasowo niezdolny - F/lA, 2) kandydaci i piloci samolotów bojowych poddźwięko­ wych oraz piloci doświadczalni samolotów poddźwię­ kowych: a) zdolny - Z/IB, b) niezdolny - N/IB, c) czasowo niezdolny - F/IB, 3) kandydaci i piloci doświadczalni samolotów i śmigłow­ ców innych niż wymienione w pkt 1 i 2: a) zdolny - Z/IC, b) niezdolny - N/IC, c) czasowo niezdolny - F/IC, 4) pozostały personel latający i kandydaci do tego personelu: a) zdolny - Z/II, b) niezdolny - N/II, c) czasowo niezdolny - F/II, 5) personel naziemny zabezpieczający loty i kandydaci do tego personelu oraz kandydaci i personel służby inżynieryjno-lotniczej: a) zdolny - Z/III, b) niezdolny - N/III, c) czasowo niezdolny - F/III. 3. Na potrzeby orzekania o zdolnościach do służby na w specjalnościach morskich Marynarki Wojennej (ust. 1 pkt 6) ustala się następujące kategorie zdolności do służby w tych specjalnościach : okrętach 1) kandydaci do służby na okrętach w morskich: a) zdolny - Z/I-IV/A, b) niezdolny - N/I-IV/A, specjalnościach 2) marynarze służby zasadniczej na okrętach, słuchacze wojskowych szkół morskich i kursów szkolenia specjalistów morskich: a) zdolny - Z/I-IV/B, b) niezdolny - N/I-IV /B - podlega wyokrętowaniu, c) czasowo niezdolny - F/I-IV/B - podlega wyokrętowaniu do 3 miesięcy, 3) załączniku nr 3 do rozporządzenia - w odniesieniu do służby na okrętach w specjalnościach morskich Marynarki Wojennej (ust. 1 pkt 6) . Rozdział 2 Właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich § 4. 1. W zakresie dokonywania oceny zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz orzekania w tym przedmiocie właściwe są : 1) rejonowe wojskowe komisje lekarskie oraz Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej, 2) okręgowe wojskowe komisje lekarskie, 3) Wojskowa Komisja Lotniczo-Lekarska, 4) Główna Wojskowa Komisja Lotniczo-Lekarska, 5) Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska, 6) Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej, 7) Wojskowa Komisja Lekarska Instytucji Centralnych Ministerstwa Obrony Narodowej, zwana dalej również Wojskową Komisją Lekarską IC MON, 8) Centralna Wojskowa Komisja Lekarska. 2. Terytorialny zakres działania komisji wymienionych w ust. 1 pkt 1 oraz ich właściwość w stosunku do okreś­ lonych jednostek wojskowych ustalają organy wojskowe, stosownie do organizacji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. § 5. 1. Do rejonowych wojskowych komisji lekarskich oraz P ~i onowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Woje nnej, stosownie do ich obszaru działania i właściwości, o której mowa w § 4 ust. 2, należy: 1) orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej: a) żołnierzy niezawodowych (w tym również w służbie kandydackiej) , b) żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska etatowe do stopnia wojskowego kapitana (kapitana marynarki), c) żołnierzy i innych osób przewidzianych do szkolenia na skoczków spadochronowych, nurków i płetwo­ nurków, d) żołnierzy rezerwy w razie potrzeby ponownego wydania orzeczenia w związku ze zmianami w ich stanie zdrowia, e) junaków odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej, Dziennik Ustaw Nr 57 - 987 - Poz. 278 f) poborowych (w tym również poborowych odbywających służbę zastępczą oraz studentów szkół wyższych podlegających obowiązkowi odbywania zajęć wojskowych) -w okresie gdy nie urzęduje rejonowa komisja lekarska, g) osób ubiegających się o powołanie do służby kandydackiej lub do zawodowej służby wojskowej. 9) orzekanie w stosunku do studentów wymienionych w ust. 1 pkt 1 lit. f) o związku chorób i ułomności oraz śmierci z odbywaniem zajęć wojskowych w czasie trwania studiów w szkołach wyższych, jak również o ich stopniu trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z odbywaniem tych zajęć. 2) orzekanie: a) o udzielaniu żołnierzom, o których mowa w pkt 1 lit. a) i b), urlopu zdrowotnego, b) o potrzebie długotrwałego lub stałego zwolnienia żołnierza zawodowego ze względu na stan zdrowia od niektórych zajęć służbowych, c) czy stan zdrowia żołnierza zawodowego uniemoż­ liwia mu dalsze pełnienie służby na dotychczas zajmowanym stanowisku, dzają również badania stanu zdrowia kandydatów do liceów 3) orzekanie o zdolności do odbywania nauki przez małole­ tnich w szkołach i orkiestrach wojskowych. 2. Ponadto na podstawie odrębnych przepisów do rejonowych komisji lekarskich należy: 1) orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a) i b): a) o związku ich chorób i ułomności oraz śmierci ze służbą wojskową, 3. Rejonowe wojskowe komisje lekarskie przeprowawojskowych. § 6. Do okręgowych wojskowych komisji lekarskich należy: 1) rozpatrywanie odwołań i sprzeciwów od orzeczeń wydanych przez rejonowe wojskowe komisje lekarskie oraz zatwierdzanie orzeczeń wydanych przez te komisje, z uwzględnieniem przepisu § 10 pkt 1, 2) orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej żołnierzy zawodowych, zajmujących stanowiska etatowe od stopnia wojskowego majora (komandora podporucznika) w jednostkach wojskowych stacjonujących na terenie okręgu wojskowego, z wyjątkiem żołnierzy, o których mowa w § 8 pkt 2, § 10 pkt 2 i § 11 pkt 1, 3) orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 2, w sprawach wymienionych § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 2, b) o stopniu trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej lub choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami tej służby, 4) orzekanie o związku zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny w sprawach dotyczących osób ubiegających się o inwalidztwo wojenne, badanych przez wojewódzkie komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia. 2) orzekanie o inwalidztwie i jego związku ze służbą wojskową żołnierzy zawodowych, uznanych przez tę komisję za niezdolnych do zawodowej służby wojskowej, § 7. 1. Do zakresu działania Wojskowej Komisji Lotniczo-Lekarskiej r ależy: 3) orzekanie o związku obrażeń lub śmierci z wypadkiem, któremu osoba powołana do czynnej służby wojskowej lub z niej zwolniona uległa w czasie bezpośredniej drogi do jednostki wojskowej lub z powrotem, 4) przeprowadzanie badań kontrolnych inwalidztwa rencistów wojskowych oraz orzekanie o związku ich śmierci ze służbą wojskową, 5) orzekanie o inwalidztwie emerytów i rencistów wojskowych, skierowanych przez wojskowy organ emerytalny, 6) orzekanie o uprawnieniu członków rodzin żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych oraz członków ich rodzin do korzystania z dodatkowej powierzchni mieszkalnej ze względu na stan zdrowia, 7) orzekanie o związku zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny w sprawach dotyczących osób ubiegających się o inwalidztwo wojenne, badanych przez obwodowe komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, 8) orzekanie o związku chorób i ułomności oraz śmierci z zasadniczą służbą w obronie cywilnej, jak również o stopniu trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem tej służby albo choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami tej służby, 1) orzekanie o zdolności do zawodowej służby wojskowej: a) kandydatów do Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej i Szkoły Chorążych Wojsk Lotniczych, b) podchorążych Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej i kadetów Szkoły Chorążych Wojsk Lotniczych, 2) orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 1 lit. b). w sprawach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1, 3) przeprowadzanie okresowych i okolicznościowych badań lekarskich żołnierzy, o których mowa w pkt 1 lit. b). 2. Wojskowa Komisja Lotniczo-Lekarska przeprowadza również badania stanu zdrowia i zdolności do służby w po- wietrzu kandydatów do Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego w Dęblinie. § 8. Do zakresu działania Głównej Wojskowej Komisji Lotniczo- Lekarskiej należy: 1) rozpatrywanie odwołań i sprzeciwów od orzeczeń wydanych przez Wojskową Komisję Lotniczo-Lekarską oraz zatwierdzanie orzeczeń wydanych przez tę komisję, 2) orzekanie o zdolności do służby w powietrzu, służby naziemnego zabezpieczenia lotów i służby inżynieryjno­ -lotniczej w stosunku do żołnierzy zawodowych - członków personelu latającego, personelu naziemnego zabezpieczenia lotów i personelu służby inżynie­ ryjno-lotniczej. Dziennik Ustaw Nr 57 - 988 - Poz. 278 3) orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 2: 5) przeprowadzanie okresowych i okolicznościowych badań lekarskich żołnierzy, o których mowa w pkt 2. a) o zdolności do służby wojskowej żołnierzy uznanych za niezdolnych do służby w powietrzu, do służby naziemnego zabezpieczenia lotów lub do służby § 11. Do zakresu działania Wojskowej Komisji Lekarskiej Instytucji Centralnych Ministerstwa Obrony Narodowej inżynieryjno-lotniczej, b) w sprawach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5, 4) przeprowadzanie okresowych i okolicznościowych badań lekarskich żołnierzy, o których mowa w pkt 2. § 9. Do zakresu działania Wojskowej Komisji Morsko- Lekarskiej należy: należy: 1) orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących służbę wojskową w instytucjach centralnych Ministerstwa Obrony Narodowej oraz szefostwach rodzajów wojsk i służb, a także innych jednostkach wojskowych stacjonujących na terenie garnizonu m. st. Warszawy i podległych szefom tych organów wojskowych, 1) orzekanie o zdolności do służby wojskowej na okręcie w specjalnościach morskich: 2) orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 1, w sprawach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 pkt 1, 2 i 7, a) żołnierzy niezawodowych pełniących służbę w jednostkach Marynarki Wojennej oraz żołnierzy zawodowych zajmujących w tych jednostkach stanowiska etatowe do stopnia wojskowego kapitana marynarki, 3) przeprowadzanie badań kontrolnych i orzekanie w sprawach wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 4 w stosunku do rencistów wojskowych zamieszkałych na terenie województwa warszawskiego, b) kandydatów do Akademii Marynarki Wojennej, Szkoły Chorążych Marynarki Wojennej oraz Szkoły Podoficerów Zawodowych Marynarki Wojennej, 4) orzekanie o inwalidztwie emerytów i rencistów wojskowych, skierowanych przez wojskowy organ emerytalny, zamieszkałych na terenie województwa warszawskiego, c) podchorążych Akademii Marynarki Wojennej oraz kadetów i elewów szkół wymienionych pod lit. b), d) żołnierzy przeznaczonych do szkolenia na nurków i płetwonurków, 2) . orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 1 lit. a) i c): b) o stopniu trwałego uszczerbku na zdrowiu, pozostającym w związku z pełnieniem służby na okręcie w specjalnościach morskich, b) w sprawach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 2, 3) przeprowadzanie okresowych i okolicznościowych badań lekarskich żołnierzy, o których mowa w pkt 1 lit. a) i c). § 10. Do zakresu działania Wojskowej Komisji Lekars- kiej Marynarki Wojennej należy: 1) rozpatrywanie odwołań i sprzeciwów od orzeczeń wydanych przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską Marynarki Wojennej i Wojskową Komisję Morsko-Lekarską oraz zatwierdzanie orzeczeń wydanych przez te komisje, 2) orzekanie o zdolności do służby na okręcie w specjalnościach morskich i w jednostkach nabrzeżnych marynarki wojennej żołnierzy zawodowych zajmujących w tych jednostkach (na okrętach) stanowiska etatowe od stopnia wojskowego komandora podporucznika, 3) orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 2, w sprawach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5, 4) orzekanie o zwiąku zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny w sprawach dotyczących osób ubiegających się o inwalidztwo wojenne, badanych przez wojewódzkie komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, 5) orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej oficerów i chorążych rezerwy zamieszkałych na terenie województwa warszawskiego w razie potrzeby ponownego wydania orzeczenia w związku ze zmianami w ich stanie zdrowia. § 12. Do zakresu działania Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej należy: 1) rozpatrywanie odwołań i sprzeciwów od orzeczeń wydanych przez okręgowe wojskowe komisje lekarskie, Główną Wojskową Komisję Lotniczo-Lekarską, Wojskową Komisję Lekarską Marynarki Wojennej, Wojskową Komisję Lekarską IC MON oraz zatwierdzanie orzeczeń wydanych prze te komisje, 2) sprawowanie fachowego kierownictwa i nadzoru nad działalnością wojskowych komisji lekarskich oraz rozstrzyganie kwestii spornych lub nasuwających szczególne wątpliwości, 3) analizowanie całokształtu zagadnień związanych z orzecznictwem wojskowo-lekarskim i działalnością orzeczniczo-lekarską wojskowych komisji lekarskich oraz udzielanie im wytycznych w sprawach organizacyjnych dotyczących orzecznictwa wojskowo-lekarskiego, 4) organizowanie masowych badań lekarskich na potrzeby wojska, 5) współpraca z organami wojskowymi i Wojskową Radą Lekarską oraz instytucjami naukowo-lekarskimi spoza wojska w zakresie spraw związanych z orzecznictwem wojskowo-lekarskim. Rozdział 3 Kierowanie do wojskowych komisji lekarskich § 13. 1. Do wojskowych komisji lekarskich kieruje się - z urzędu lub na prośbę - osoby ubiegające się o wydanie orzeczenia lekarskiego. Dziennik Ustaw Nr 57 - 989 2. Do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu: - Poz. 278 2) wojskowy komendant uzupełnień - w stosunku do: 1) żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej z innych przyczyn niż ze względu na stan zdrowia, a) żołnierzy r~zerwy, 2) żołnierzy niezawodowych przed zwolnieniem z: b) nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, c) przeszkolenia wojskowego, c) studentów szkół wyższych podlegających obowią;z:­ kowi odbywania zajęć wojskowych oraz absolwentów tych szkół przeznaczonych do odbycia przeszkolenia wojskowego, d) okresowej służby wojskowej, e) ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy d) osób ubiegających się o przyjęcie do: - zawodowej służby wojskowej, a) zasadniczej służby wojskowej, - jeżeli zdaniem lekarza jednostki wojskowej ich stan b) poborowych, - a) żołnierzy zawodowych - przez kolejne 6 miesięcy, b) żołnierzy służby okresowej ce, przez kolejne 3 miesią­ c) żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej - przez kolejne 60 dni, d) żołnierzy służby zasadniczej oraz odbywających przeszkolenie wojskowe - przez kolejne 30 dni, 4) żołnierzy, o których mowa w pkt 3, w celu wstępnego ustalenia uszczerbku na zdrowiu, 5) żołnierzy, o których mowa w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. b). § 8 pkt 2, § 9 pkt 1 lit. a) i c) oraz § 10 pkt 2, na badan'ia okresowe i okolicznościowe w terminach i przypadkach okreś­ lonych w odrębnych przepisach, 6) żołnierzy zawodowych i niezawodowych, jeżeli orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest niezbędne w postępowaniu karnym, 7) osoby powołane lub zwolnione z czynnej służby wojskowej, które uległy wypadkowi w czasie bezpośredniej drogi z miejsca zamieszkania do jednostki wojskowej lub z powrotem, 8) w okresie gdy nie urzęduje rejonowa komisja lekarska: a) poborowych, b) studentów szkół wyższych podlegających obowiąz­ kowi odbywania zajęć wojskowych oraz absolwentów tych szkół przeznaczonych do odbycia przeszkolenia wojskowego. 3. Niezależnie od przyczyn, o których mowa w ust. 2 pkt 1-5, żołnierz może być skierowany z urzędu do wojskowej komisji lekarskiej, jeżeli w jego stanie zdrowia nastąpiło nagłe pogorszenie spowodowane wypadkiem lub ujawnieniem choroby, uniemożliwiające lub utrudniające pełnienie obo- w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, zdrowia w okresie służby uległ pogorszeniu, 3) żołnierzy, którzy nie wykonują obowiązków służbowych z powodu choroby: służby wojskowej e) osób przewidzianych do szkolenia na skoczków spadochronowych, nurków lub płetwonur~ów, f) junaków oddziałów obrony cywilnej, g) osób, o których mowa w § 5 ust. 2 pkt 3, 3) dowódca okręgu wojskowego (rodzaju sił zbrojnych) - w stosunku do oficerów w stopn.iach wojskowych generałów (admirałów) i pułkowników (komandorów) oraz oficerów zajmujących stanowiska etatowe pułkow­ ników (komandorów) lub wyższe, pełniących służbę w podległych jednostkach wojskowych, 4) szefowie instytucji centralnych Ministerstwa Obrony Narodowej (instytucji równorzędnych) - w stosunku do podległych oficerów, o których m'o wa w pkt 3, 5) dowódcy jednostek wojskowych - w stosunku do pozostałych żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową w podległych jednostkach oraz małoletnich odbywających naukę w szkołach i orkiestrach wojsko- wych. 2. Skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej zarzą­ dzają również: 1) Centralna Wojskowa Komisja Lekarska oraz okręgowe wojskowe komisje lekarskie i Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej - w stosunku do każdego żołnierza w sprawach rozpatrywanych przez te komisje, 2) dowódcy jednostek wojskowych wykonujący rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej z przyczyn innych niż stan zdrowia - w stosunku do podległych żołnierzy, 3) sądy i prokuratury wojskowe oraz organy Żandarmerii Wojskowej - w stosunku do żołnierzy pozostających w ich dyspozycji. wiązków służbowych. 3. Szef Departamentu Kadr może kierować do wojskowych komisji lekarskich wszystkich żołnierzy zawodowych oraz żołnierzy rezerwy. 4. Żołnierza zawodowego kieruje się na jego prośbę do wojskowej komisji lekarskiej, jeżeli stan jego zdrowia: § 15. Na podstawie odrębnych przepisów do wojskowych komisji lekarskich mogą kierować : 1) uniemożliwia mu pełnienie czynnej służby wojskowej, 1) wszystkich żołnierzy w czynnej służbie wojskowej - organy wojskowe właściwe do ustalania prawa do odszkodowania, 2) uniemożliwia lub utrudnia mu pełnienie służby na zajmowanym stanowisku . § 14. 1. Skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej zarządza: 1) komendant wojskowego zakładu opieki zdrowotnej - w stosunku do wszystkich żołnierzy przebywających na leczeniu w tym zakładzie, 2) emerytów i rencistów wojskowych emerytalne, wojskowe organy 3) osoby ubiegające się o inwalidztwo wojenne, zbadane przez właściwe komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia - oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społe­ cznych . Dziennik Ustaw Nr 57 - 990 - § 16. 1. Organy wojskowe kierujące żołnierza do wojskowej komisji lekarskiej są obowiązane przekazać tej komisji wszelkie informacje oraz dokumenty, które dotyczą okoliczności zachorowania żołnierza i mogą mieć znaczenie dla ustalenia związku choroby lub ułomności ze służbą wojskową· 2. Na wniosek przewodniczącego wojskowej komisji lekarskiej organy wojskowe, o których mowa w ust. 1 (w tym także sądy, prokuratury wojskowe oraz organy Żandarmerii Wojskowej), są obowiązane dostarczyć komisji również inne dokumenty niezbędne do wydania orzeczenia. § 17. Wzór skierowania do wojskowej komisji lekarskiej określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. Rozdział 4 Orzekanie przez wojskowe komisje lekarskie i tryb zatwierdzania orzeczeń § 18. 1. Wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie . na podstawie badania lekarskiego, według kategorii i kryteriów, o których mowa w § 2 i 3, oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie, w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby wojskowej przez osobę badaną· Poz. 278 2) ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku ze służbą wojskową, 3) szczegółowe uzasadnienie, 4) pouczenie o prawie odwołania się w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia. 2. Treść orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej dotyczącego: 1) stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu żołnierza w czynnej służbie wojskowej oraz związku śmierci tego żołnierza ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby, 2) inwalidztwa żołnierza rezerwy oraz związku jego inwalidztwa lub śmierci ze służbą wojskową, 3) związku zranień, kontuzji oraz innych obrażeń i chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny - określają odrębne przepisy. § 20. Wojskowa komisja lekarska, orzekając o związku choroby ze służbą wojskową, kieruje się ustaleniami wykazów chorób powstałych lub ujawniających się w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. określonych na podstawie odrębnych przepisów. § 21. 1. Wojskowa komisja lekarska orzeka w składzie 2. W uzasadnionych wypadkach wojskowa komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej. trzech 3. Orzeczenie wydaje się niezwłocznie po skompletowaniu dokumentacji i po przeprowadzeniu niezbędnych wnieść na piśmie sprzeciw od orzeczenia z podaniem uzasad- badań . 4. Orzeczenie o stopniu trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z peł­ nieniem czynnej służby wojskowej albo choroby pozostającej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej wydaje się po zakończeniu leczenia; jeżeli okres leczenia trwa dłużej niż 6 miesięcy, może być wydane wstępne orzeczenie o uszczerbku na zdrowiu. Orzeczenie o stopniu trwałego uszczerbku na zdrowiu może być wydane również przed zakończeniem leczenia, jeżeli uszczerbek na zdrowiu jest niewątpliwy, taki jak brak koń­ czyny, brak gałki ocznej, ślepota. 5. Jeżeli wojskowa komisja lekarska nie może wydać orzeczenia z powodu braku dostatecznych dowodów, w szczególności dotyczących związku schorzeń, ułomności i śmierci ze służbą wojskową, powiadamia o tym zainteresowaną osobę, zobowiązując ją do dostarczenia brakujących dokumentów w terminie nie przekraczającym 14 dni; o dostarczenie tych dokumentów komisja lekarska może się również zwrócić do przełożonego lub organu, który skierował sprawę do komisji lekarskiej . . 6. Po upływie terminu wyznaczonego do dostarczenia brakujących dokumentów, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie na podstawie posiadanych dokumentów. § 19. 1. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej po- winno zawierać: 1) rozpoznanie lekarskie, oficerów-lekarzy; orzeczenie podpisują wszyscy członkowie komisji. 2. Członek komisji, mający odrębne zdanie, może nienia. Przewodniczący komisji przesyła ten sprzeciw łącznie z orzeczeniem i pozostałymi dokumentami do wojskowej komisji lekarskiej wyższego szczebla, która zobowiązana jest zająć stanowisko w sprawie w ciągu siedmiu dni od otrzymania sprzeciwu. § 22. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich sporządza się na formularzach: 1) o niezdolości do zawodowej służby wojskowej - według wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do rozporzą­ dzenia, 2) o zdolności do czynnej służby wojskowej - według wzoru stanowiącego załącznik nr 6 do rozporządzenia, 3) o związku śmierci ze służbą wojskową - według wzoru stanowiącego załącznik nr 7 do rozporządzenia, 4) o stopniu trwałego uszczerbku na zdrowiu - według wzoru stanowiącego załącznik nr 8 do rozporządzenia, 5) o związku zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny - według wzoru stanowiącego załącznik nr 9 do rozporządzenia, 6) o wyniku badania kontrolnego inwalidztwa rencistów wojskowych - według wzoru stanowiącego załącznik nr 10 do rozporządzenia . § 23. 1. Niezwłocznie po wydaniu orzeczenia, o którym mowa w § 22 pkt 1,3 i 4, przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej zawiadamia osobę zainteresowaną o jego treści; zawiadomienie sporządza się na formularzu według Dziennik Ustaw Nr 57 - wzoru stanowiącego załącznik nr 11 do rozporządzenia i wręcza się zainteresowanej osobie lub przesyła listem poleconym. 2. W zawiadomieniu należy podać w szczególności rozpoznane schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne, określenie stopnia zdolności do służby wojskowej. związek schorzeń lub ułomności ze służbą, uzasadnienie orzeczenia oraz pouczenie o prawie odwołania się od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. § 24. 1. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich ustalające: 1) trwałą lub czasową niezdolność do zawodowej służby wojskowej w stosunku do żołnierzy pełniących tę służbę oraz istnienie lub nieistnienie związku ich schorzeń lub ułomności ze służbą wojskową, 2) związek śmierci ze służbą wojskową osób, o których mowa w § 5 ust. 2 pkt 3, 3) uszczerbek na zdrowiu żołnierza wskutek wypadku lub choroby - podlegają zatwierdzeniu przez wojskową komisję lekarską wyższego szczebla. 2. Po upływie terminu do wniesienia odwołań, orzeczenia, o których mowa w ust. 1, wydane przez: 1) rejonowe wojskowe komisje lekarskie przesyła się do komisji wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2, 2) 3) podejrzenia, że zostały spowodowane umyślnie, należy orzec o stanie zdrowia tej osoby zgodnie z wynikami badań lekarskich i o podejrzeniu powiadomić niezwłocznie właś­ ciwego prokuratora oraz przełożonego lub organ, który skierował tę osobę do komisji. Rozdział 5 Orzekanie o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego § 27. 1. Urlopu zdrowotnego udziela się - z zastrzeże ­ niem ust. 3 i 4 - żołnierzowi po leczeniu w zakładzie opieki zdrowotnej. 2. W uzasadnionych wypadkach urlopu zdrowotnego można udzielić po leczeniu ambulatoryjnym. 3. Urlopu zdrowotnego udziela się w szczególności, gdy żołnierz nie wymaga już dalszego leczenia zakładowego, ale nie odzyskał jeszcze pełnej zdolności do wykonywania obowiązków służbowych. 4. Urlop zdrowotny może być udzielony także żołnie­ rzowi, który został uznany przez wojskową komisję lekarską za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. ale stan jego zdrowia rokuje poprawę i odzyskanie zdolności do tej służby. § 28. 1. Urlopu zdrowotnego udziela się: Rejonową Wojskową Komisję Lekarską Marynarki Wojennej oraz Wojskową Komisję Morsko- Lekarską przesyła się do komisji wymienionej w § 4 ust. 1 pkt 6, 1) żołnierzom zawodowym - jednorazowo na okres 2 miesięcy, a w ciągu kolejnych 12 miesięcy na okres 6 miesięcy, Wojskową Komisję Lotniczo-Lekarską przesyła się 2) żołnierzom pełniącym nadterminową zasadniczą służbę wojskową jednorazowo na okres 30 dni, łącznie w okresie służby nadterminowej - na okres 3 miesięcy, do komisji wymienionej w § 4 ust. 1 pkt 4, 4) okręgowe wojskowe komisje lekarskie, Główną Wojskową Komisję Lotniczo-Lekarską, Wojskową Komisję Lekarską Marynarki Wojennej i Wojskową Komisję Le- - Poz. 278 991 karską IC MON przesyła się do komisji wymienionej w § 4 ust. 1 pkt 8 w celu zatwierdzenia. 3. W razie niezatwierdzenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 1, wojskowa komisja lekarska wyższego szczebla uchyla je oraz: 1) przeprowadza ponowne badanie i wydaje nowe orzeczenie, 2) zarządza ponowne badanie i wydanie nowego orzeczenia przez właściwą wojskową komisję lekarską. 4. Orzeczenie zatwierdzone jest ostateczne. W przypadkach, o których mowa w ust. 3 pkt 1, zainteresowanej osobie przysługuje odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a jeżeli orzeczenie wydała ta komisja - do Ministra Obrony Narodowej lub organu przez niego okreś­ lonego; w przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, zainteresowanej osobie przysługuje odwołanie do wojskowej komisji lekarskiej wyższego szczebla. 3) żołnierzom służby zasadniczej oraz żołnierzom odbywającym przeszkolenie wojskowe - jednorazowo na okres 30 dni. 2. Żołnierzom okresowej służby wojskowej uznanym za niezdolnych do czynnej służby wojskowej, którzy uzyskali w trybie odrębnie określonym zgodę na przedłużenie tej służby, udziela się ulopu zdrowotnego na okres służby. § 29. Przepisów § 27 i 28 ust. 1 nie stosuje się do żołnierzy zawodowych w służbie stałej, którzy odbyli służbę obowiązkową, zwalnianych z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego przez organ wojskowy. Rozdział 6 Rozpatrywanie odwołań i sprzeciwów od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich § 30. 1. Prawo odwołania przysługuje od każdego nieprawomocnego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. kiej, w szczególności ocenę zdolności do czynnej służby wojskowej oraz wymienienie stwierdzonych chorób i ułom­ ności, wpisuje się do książki zdrowia żołnierza (emeryta, rencisty wojskowego). 2. Jeżeli orzeczenie dotyczy ustalenia związku śmierc i ze służbą wojskową, prawo odwołania przysługuje małżon­ kowi lub innemu najbliższemu członkowi rodziny zmarłego . Jeżeli orzeczenie dotyczy chorego psychicznie lub ubezwłas­ nowolnionego, prawo odwołania przysługuje także małżon­ kowi lub innemu najbliższemu członkowi rodziny. § 26. Jeżeli choroby i ułomności stwierdzone u osoby badanej nasuną wojskowej komisji lekarskiej uzasadnione łości lub w części. § 25. Istotną treść orzeczenia wojskowej komisji lekars- 3. Przedmiotem odwołania może być orzeczenie w ca- Dziennik Ustaw Nr 57 - 992 4. Odwołanie wnosi się do właściwej wojskowej komisji lekarskiej wyższego szczebla, o której mowa w § 24 ust. 2, za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wymienionego w § 23 ust. 1 albo doręczenia orzeczenia nie podlegającego zatwierdzeniu. § 31 . 1. Wojskowa komisja lekarska, od której orzeczenia zostało wniesione odwołanie, może odwołanie uwzględ ­ nić i wydać nowe orzeczenie oraz powiadomić o tym odwołującego się. 2. W razie nieuwzględnienia odwołania, wojskowa komisja lekarska, w terminie 7 dni od jego otrzymania, przesyła odwołanie wraz z aktami sprawy i uzasadnieniem własnej decyzji do komisji wyższego szczebla; przepis § 24 ust. 2 stosuje się odpowiednio. 3. Odwołanie wniesione po terminie określonym w § 30 ust. 4 nie podlega rozpatrzeniu . W wyjątkowych należycie umotywowanych wypadkach wymienione odwołanie po tym terminie może być rozpatrzone. § 32. 1. Wojskowe komisje lekarskie rozpatrują odwo łania w składzie trzech oficerów-lekarzy. 2. Wojskowa komisja lekarska rozpatrująca odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdujących się w aktach orzeczniczo-lekarskich; w razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie. 3. Wojskowa komisja lekarska rozpatrująca odwołanie może: Poz. 278 Rozdział 7 Uchylanie orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w trybie nadzoru § 36. 1. Minister Obrony Narodowej lub organ przez niego upoważniony może w trybie nadzoru uchylić każde orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej sprzeczne z prawem lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycz nych. 2. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje Przewodniczącemu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w stosunku do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich wydanych wobec żołnierzy nie pełniących czynnej służby wojskowej . 3. W razie uchylenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, organ, o którym mowa w ust. 1 i 2, zarządza ponowne rozpatrzenie sprawy przez wyznaczoną wojskową komisję lekarską. 4. Wyznaczona wojskowa komisja lekarska, wydając nowe orzeczenie, zawiadamia o tym wojskową komisję lekarską, której orzeczenie zostało uchylone, oraz odpowiednio właściwy wojskowy organ emerytalny lub organ wojskowy właściwy do ustalania prawa do odszkodowania. § 37. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej wydane w trybie określonym w § 36 ust. 1 i 2 jest ostateczne. Rozdział 8 Przepisy przejściowe i końcowe § 38. 1. Osoby, które na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zostały zaliczone, ze względu na zdolność do służby wojskowej, do kategorii A grupy Al ' A 2 i A 3 , z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia uzyskują : 1) utrzymać w mocy orzeczenie, 1) grupa Al - kategorię A. 2) uchylić je oraz zarządzić ponowne badanie i wydanie nowego orzeczenia przez wojskową komisję lekarską niższego szczebla, 2) grupa A 2 - kategorię A. z wyjątkiem osób, o których mowa w ust. 2, 3) grupa A3 - kategorię D. 3) uchylić i wydać nowe orzeczenie. 4. Centralna Wojskowa Komisja Leklarska, rozpatrując odwołanie, może je: 1) utrzymać w mocy i zatwierdzić orzeczenie, 2) uchylić je i wydać nowe orzeczenie. § 33. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania jest ostateczne. § 34. Przepisy § 32 i 33 stosuje się odpowiednio do rozpatrywania sprzeciwów, z tym że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska rozpatruje sprzeciwy w składzie pięciu oficerów-lekarzy. § 35. Przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej, która wydała orzeczenie w trybie przepisów § 32 ust. 3 i 4 lub § 34, zawiadamia o tym komisję, której orzeczenie zostało uchylone, a w razie utrzymania w mocy orzeczenia, zawiadamia na piśmie o tej decyzji zainteresowanego, podając jej uzasadnienie. Zawiadomienie wysyła się również do wojskowej komisji lekarskiej, która wydała orzeczenie. 2. Osoby, które zostały zaliczone do kategorii A grupy A z' na podstawie schorzeń i ułomności wymienionych w załączniku nr 12 do rozporządzenia , uzyskują kategorię D. § 39. W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 marca 1973 r. w sprawie ustalania stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. Nr 13, poz. 93 i z 1976 r. Nr 41, poz. 242) wprowadza się następujące zmiany: 1) skreśla się § 1-5 oraz § 9, 12, 13 i 15, 2) w § 6 ust. 1 po wyrazach "Stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu" dodaje się wyrazy "żołnierza wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warun. kami służby wojskowej". § 40. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogło ­ szenia z mocą od dnia 9 czerwca 1992 r. Minister Obrony Narodowej: w z. R. Szeremietiew Dziennik Ustaw Nr 57 - 993 - Poz. 278 Załączniki do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. (poz. 278) Załącznik nr 1 WYKAZ CHORÓB I UŁOMNOŚCI PRZY OCENIE ZDOLNOŚCI FIZYCZNEJ I PSYCHICZNEJ DO CZYNNEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ Choroba i ułomność Grupa I * 3 4 5 6 7 ciała A A Z Z Wzrost poniżej 160 cm do 150 cm przy proporcjonalnej budowie ciała A A N/Z Z ciała D D N N 4 Słaba budowa ciała A A Z - 5 Słaba budowa ciała upośledzająca sprawność ustroju D D N N/Z 6 Charłactwo nie rokujące poprawy E E N N 7 Otyłość nie upośledzająca sprawności ustroju A A Z/N Z 8 Otyłość upośledzająca sprawność ustroju D D N Z 9 Otyłość znacznie upośledzająca sprawność ustroju E E N N/Z 10 Feminizm, infantylizm, eunochoidyzm, obojnactwo E E N N 11 Odwrotne położenie trzew bez zaburzeń w ustroju A A N/Z Z 12 Odwrotne położenie trzew z zaburzeniami w ustroju D D N N Paragraf Punkt 1 2 Grupa II * Grupa III * Grupa IV* ROZDZIAŁ 1- BUDOWA CIAŁA 1 1 2 3 Wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie Wzrost poniżej 150 cm przy proporcjonalnej budowie Objaśnienia szczegółowe *) Osoby badane przez komisje lekarskie dzieli się na cztery grupy: Grupa I (kolumna czwarta wykazu) obejmuje: a) poborowych, ochotników przedpoborowych oraz kobiety poddane obowiązkowi stawienia się do poboru, b) szeregowych i podoficerów zasadniczej służby wojskowej, c) żołnierzy odbywających nadterminową zasadniczą służbę wojskową, d) studentów przeznaczonych do odbywania zajęć wojskowych oraz absolwentów szkół wyższych przeznaczonych do odbycia przeszkolenia wojskowego, e) junaków odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej oraz poborowych odbywających służbę zastępczą, f) żołnierzy odby~ających okresową służbę wojskową. Grupa II (kolumna piąta wykazu) obejmuje żołnierzy rezerwy. Grupa III (kolumna szósta wykazu) obejmuje: a) poborowych, ochotników przedpoborowych, żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej i żołnierzy rezerwy ubiegających się o przyjęcie do służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych, b) żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w pierwszym i drugim roku nauki (studiów), c) podoficerów zasadniczej służby wojskowej, żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, podchorążych odbywających przeszkolenie wojskowe oraz żołnierzy rezerwy ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej. - Dziennik Ustaw Nr 57 994 - Poz. 278 d) poborowych i ochotników przeznaczonych do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostkach desantowo-szturmowych oraz żołnierzy rezerwy powoływanych do okresowej służby wojskowej lub na ćwiczenia wojskowe w tych jednostkach, e) żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową, nadterminową zasadniczą służbę wojskową , przeszkolenie wojskowe lub ćwiczenia wojskowe w jednostkach desantowo-szturmowych albo przewidzianych do przeniesienia do tych jednostek, f ) żoł n ierzy pełniących zawodową (okresową) służbę wojskową w jednostkach desantowo-szturmowych oraz przewidzianych do wyznaczenia na stanowiska służbowe w tych jednostkach, g) małoletnich ubieg ających się o przyjęcie oraz przyjętych na naukę do szkół i orkiestr wojskowych, h) oficerów, chorążych, podoficerów ubiegających się o skierowanie na kursy i uczelnie wojskowe oraz do służby w jednostkach specjalnych. Grupa IV (kolumna siódma wykazu) obejmuje: a) żołn i erzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w trzecim i dalszych latach nauki (studiów). b) osoby określone wart. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1991 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1992 r. Nr 8. poz. 31). c) żołn i erzy zawodowych. Skrót PZP oznacza Poradnię Zdrowia Psychicznego. Do § 1 pkt 1 i 2. Danych wzrostu nie uwzględnia się przy kwalifikowaniu żołnierzy zawodowych. Kandydatów do służby w wojskach desantowo-szturmowych należy kwalifikować jako zdolnych przy wzroście 165-185 cm, kobiet y-kandydatki do zawodowej służby wojskowej - przy wzroście minimum 155 cm . . pkt 4. Nie dotyczy żołnierzy zawodowych . pkt 5 i 6. Słabą budowę ciała należy oceniać nie tylko na podstawie dysproporcji pomiędzy wzrostem i ciężarem ciała, lecz również biorąc pod uwagę stan umięśnienia oraz stan układu krążenia w oparciu o próby czynnościowe. Ocenę zdolności do zawodowej służby wojskowej przy słabej budowie ciała należy opierać na stwierdzeniu ogólnej sprawności ustroju. pkt 7-9. Rozpoznanie otyłości winno opierać się na stwierdzeniu nadmiernie rozwiniętej tkanki tłuszczowej. Żołnierzy zawodowych z nadmiernie rozwiniętą tkanką tłuszczową, przy stwierdzeniu, że wzrost jej jest spowodowany nadmiernym odżywianiem, należy przy sprawnym układzie krążenia i oddechowym (próby czynnościowe) uznawać za zdolnych. Kandydatów do wojsk desantowo-szturmowych o wadze ciała ponad 80 kg należy uznawać za niezdolnych. Przez otyłość znacznie upośledzającą sprawność ustroju należy rozumieć otyłość znacznego stopnia, przy niepełnosprawnym układzie krążenia i oddechowym. Dysproporcje wagi i wzrostu mogą być przejściowe . W takich wypadkach osoby badane należy zaliczyć do kategorii "czasowo niezdolny do służby wojskowej" . R OZDZ I AŁ II - SKÓRA. TKANKA PODSKÓRNA, NACZYNIA LIMFATYCZNE I WĘZŁY CHŁONNE 4 5 6 7 ści ustroju A A Z Z Przewlekłe choroby skóry nieznacznie szpecące lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju A A N/Z Z D D N Z/ N E E N N A A Z Z upośledzające sprawność ustroju D D N Z/ N 7 Tatuaże nie szpecące A A Z/ N Z 8 Tatuaże szpecące A/ D A/ D N Z/ N 9 Torbiel włosowa z przetoką lub bez przetoki A A N/Z Z 10 Torbiel włosowa nawrotowa po wielokrotnych (trzech i więcej) operacjach, nie poddająca się leczeniu D/ E D/ E N N/Z 1 2 2 1 2 3 3 Przewlekłe choroby skóry nie upośledzające sprawno- Przewlekłe choroby skóry, szpecące, upośledzające sprawność ustroju 4 Przewlekłe choroby skóry, wybitnie szpecące, znacznie upośledzające sprawność ustroju 5 Ciała obce wgojone w powłoki zewnętrzne, nie upo- śledzające sprawności ustroju 6 Ciała obce wgojone w powłoki zewnętrzne, znacznie Dziennik Ustaw Nr 57 - 995 - Poz. 278 1 2 3 4 5 6 7 3 1 Blizny nie szpecące lub nie upośledzające sprawności ustroju A A Z Z dzające sprawność ustroju A A N/Z Z Blizny szpecące lub upośledzające sprawność ustroju D D N Z/ N sprawność ustroju E E N N Blizny po samouszkodzeniach A A N Z/ N Skupien ie powiększonych węzłów chłonnych z ropieniem lub bez D D N N/Z Organiczne schorzenia naczyń limfatycznych nieznacznie upośledzające sprawność ustroju D D N Z/ N E D N N 2 3 4 5 4 5 - 1 2 Blizny nieznacznie szpecące lub nieznacznie upośle - Blizny znacznie szpecące lub znacznie upośledzające Schorzenia naczyń limfatycznych upośledzające sprawność ustroju Objaśnienia szczegółowe Do § 2 Nowotwory skóry należy kwalifikować według paragrafów rozdziału XVIII - Nowotwory. pkt 2 i 3. Według tych punktów należy kwalifikować m.in . łagodne i ograniczone postacie łuszczycy oraz rybią łuskę, wyprysk kontaktowy. Rozpoznanie wyprysku kontaktowego wymaga wykonania testów skórnych. pkt 4. Według tego punktu należy kwalifikować różnorodne przewlekłe uogólnione choroby skóry jak: św i e rzbiączka uogólniona (wyprysk endogenny), wrodzone zaburzenia rogowacenia skóry znacznego stopnia (rogowiec dziedziczny), wrodzone dziedziczne oddzielanie się naskórka, pęcherzyca pergaminowata - barwikowa, uogólnione i nawracające lub oporne na leczenie postacie łuszczycy, gruźlicę skóry oporną na leczenie. pkt 8. Osoby z rozległymi szpecącymi tatuażami należy kierować do PZP (w ramach badań komisyjnyc h) . pkt 9 i 10. Torbiel włosową należy różnicować z przetoką skórną, która nie stanowi patologii. Rozpoznanie winno być potwierdzone badaniem chirurgicznym lub dokumentacją leczenia szpitalnego .. Do § 3 pkt 1 i 2. Według tych punktów należy kwalifikować między innymi wyleczoną gruźlicę skóry. pkt 3 i 4. Według tych punktów należy kwalifikować rozlegle blizny połączone z ubytkami tkanek mię kki c h (po zranieniach , oparzeniach itp.) oraz blizny w miejscach narażonych na tarcie w czasie ruchów i chodzenia lub znacznie szpecące, upośledzające funkcję narządów lub całego organizmu. pkt 5. Kandydatów na żołnierzy zawodowych należy kierować do konsultacji psychiatrycznej . W przypadku stwierdzenia świeżych blizn, kandydatów należy uznawać za niezdolnych. Osoby z licznym i bliznami po samouszko dzeniach należy kierować do PZP. Do § 4 Według niniejszego paragrafu należy kwalifikować gruźlicę węzłów chłonnych obwodowych. W ocen ie zdolności do służby wojskowej żołnierzy zawodowych należy zawsze brać pod uwagę schorzen ie podstawowe, które spowodowało powiększenie tych węzłów. Znaczne powiększenie węzłów chłonnych obwodowych w widocznym miejscu oraz powikłanie (np. p rzetoką) jest podstawą do skierowan ia żołnierza zawodowego na leczenie. Orzekać należy po ustaleniu rozpoznania i zakończonym leczeniu szpitalnym. Do § 5 pkt 1 i 2. Rozpoznanie winno być oparte na dokumentacji szpitalnej lub z poradni specjalistycznej . Kwalifikacja orzecznicza żołnierzy zawodowych - po zakończonym leczeniu i ustaleniu rozpoznania . ROZDZIAŁ III - CZASZKA 1 2 3 6 1 Zniekształcenie czaszki nie upośledzające sprawności 4 5 6 7 A A Z Z D D N Z/ N czaszki (np. guzy, wgniecenia) oraz ubytki czaszki , pourazowe lub chorobowe, znacznie upośledzające sprawność ustroju E E N N 4 Przepukliny mózgu E E N N 5 Obce ciała w mózgu E E N N/ Z ustroju 2 3 Zniekształcenia czaszki (np. guzy, wgniecenia) oraz ubytki kości czaszki, pourazowe lub chorobowe, upośledzające sprawność ustroju Zn i ekształcenia - Dziennik Ustaw Nr 57 996 - Poz. 278 Objaśnienia szczegółowe Do § 6 pkt 2-4. Rozpoznanie winno być potwierdzone dokumentacją z zakładu opieki zdrowotnej (neurologa lub neurochirurga) . Kwalifikacja orzecznicza żołnierzy zawodowych - po zakończonym leczeniu i ustaleniu rozpoznania. pkt 5. Kwalifikacja orzecznicza żołnierzy zawodowych jak w pkt 2-4 niniejszego paragrafu . ROZDZIAŁ IV - 1 7 NARZĄD WZROKU 4 5 6 7 A A Z Z A/ D A/ D N/Z Z D D N Z/ N ność ochronną oka A A N/Z Z Przewlekłe choroby brzegów powiek lub spojówek, trudno poddające się leczeniu, upośledzające sprawność oka D D N Z/ N Zrosty spojówki gałkowej i powiekowej, nie upośledzające ruchów gałki ocznej lub powiek A A Z Z Zrosty spojówki gałkowej lub powiekowej. upośledzaocznej lub ruchomość powiek, nie powodujące wysychania rogówki A/ D A/ D N Z Zrosty spojówki gałkowej i powiekowej. upośledzające ruchomość gałki ocznej lub powiek, powodujące wysychanie rogówki E D N N/Z 1 Nieznaczne upośledzenie wydzielania lub odpływu łez A/ D A N Z 2 Znaczne upośledzenie wydzielania lub odpływu łez E D N N/ Z 1 Ślepota jednego oka lub brak jednej gałki ocznej przy E E N Z/ N ostrości wzroku pozostałego oka poniżej 0,8 po zastosowaniu szkieł sferycznych do ± 3,0 D, cylindrycznych do ± 2,0 D E E N N/Z 3 Całkowita ślepota lub brak obu gałek ocznych E E N N 1 Nieznaczny oczopląs przy skierowaniu gałek ocznych w bok A A N Z D/A A/ D N Z/ N 2 1 3 Zniekształcenie powiek nie upośledzające funkcji ochronnej 2 Zniekształcenie powiek nieznacznie upośledzające funkcję ochronną 3 Zniekształcenie powiek upośledzające funkcję ochronną 4 Przewlekłe choroby brzegów powiek lub spojówek, nie upośledzające lub nieznacznie upośledzające spraw- 5 6 7 jące skrajne wychylenie gałki 8 8 9 ostrości wzroku pozostałego oka nie mniejszej niż 0,8 bez korekcji albo po zastosowaniu szkieł sferycznych do ± 3,0 D lub cylindrycznych do ± 2,0 D 2 10 2 Ślepota jednego oka lub brak jednej gałki ocznej przy Nieznaczny oczopląs przy patrzeniu wprost. wzmagający się przy patrzeniu w bok 11 3 Wyraźny oczopląs przy patrzeniu wprost D D N N/Z 1 Zez utajony lub zez jawny nieznacznego stopnia przy ostrości wzroku każdego oka 0,5 lub większej, z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 3,0 D albo cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 1,0 D A A N Z - Dziennik Ustaw Nr 57 1 Poz. 278 3 4 5 6 7 2 Brak jednoczesnego widzenia obuocznego (zez utajony, zez naprzemienny) z ostrością wzroku każdego oka nie mniejszą niż 0,5, z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 3,0 D do 6,0 D albo cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 1,0 D do 2,0 D A A N Z/ N cją optymalną D D N N/ Z Niedowład mięśni zewnętrznych lub wewnętrznych oka, porażenny lub pourazowy, nieznacznie upośledzający czynność wzrokową, nie powodujący podwójnego widzenia D/ E D N Z Niedowład mięśni zewnętrznych lub wewnętrznych oka, porażenny lub pourazowy, znacznie upośledzający czynność wzrokową, powodujący podwójne widzenie E E N N/ Z Ostrość wzroku jednego oka lub obu oczu mniejsza niż 0,8, nie mniejsza niż 0,5, bez korekcji szkłami A A Z Z A A N/ Z Z A A N/Z Z 6,0 D albo cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 3,0 D D D N Z/ N Ostrość jednego oka co najmniej 0,5, a drugiego 0,1 do 0,4, z optymalną korekcją szkłami sferycznymi lub cylindrycznymi E D N Z/ N korekcją szkłami sferycznymi lub cylindrycznymi E E N N Przebyte, nie nawracające choroby rogówki, twardówki, tęczówki, ciała rzęskowego i soczewki A A N/Z Z Przewlekłe i nawracające choroby rogówki, twardówki, tęczówki, ciała rzęskowego i soczewki D D N N/Z Przebyte, nie nawracające choroby siatkówki, naczyniówki i nerwu wzrokowego D D N/ Z Z Przewlekłe i nawracające choroby siatkówki, naczyniówki i nerwu wzrokowego D D N N/Z 5 Nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw A A N/ Z Z 6 Upośledzenie rozróżniania barw A A N Z 7 Jaskra E E N N/Z 1 2 13 - 2 3 12 997 1 2 Brak jednoczesnego widzenia obuocznego z ostrością wzroku gorszego oka mniejszą niż 0,5 do 0,1, z korek- Ostrość każdego oka co najmniej 0,5, z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 3,0 D lub cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 1,0 D 3 Ostrość każdego oka co najmniej 0,5, z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 3,0 D do 6,0 D albo cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 1,0 D do 3,0 D 4 Ostrość każdego oka co najmniej 0,5, z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 5 6 14 1 2- 3 4 Ostrość każdego oka od 0,1 do 0,4, z optymalną Dziennik Ustaw Nr 57 - 998 Poz. 278 - Objaśnienia szczegółowe Do § 7 pkt 2 i 3. Przy kwalifikowaniu zniekształceń powiek należy kierować się ich skutkiem dla oka (brak objawów wysychania powierzchni gałki ocznej, podrażnienie spojówki, wysychanie rogówki). Rozpoznanie winno być oparte na dokumentacji leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej. Kwalifikacja orzecznicza żołnierzy zawodowych - w zależności od tego, czy schorzenie jest trwałe, nie poddaje się żadnemu leczeniu i powoduje znaczne upośledzenie narządu wzroku. pkt 4 i 5. W przypadku żołnierzy zawodowych należy orzekać jak w objaśnieniach do pkt 2 i 3. pkt 6 i 7. Przy kwalifikowaniu zrostów spojówki gałkowej i powiekowej należy brać pod uwagę zaburzenia widzenia obuocznego (podwójne widzenie w zależności od amplitudy wychylenia gałek ocznych). Według tych punktów należy kwalifikować również następstwa jaglicy. pkt 8. W przypadku żołnierzy zawodowych należy orzekać jak w objaśnieniach do pkt 2 i 3. Do § 8 pkt 1 i 2. Kwalifikacja orzecznicza winna opierać się na dokumentacji leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej. Poborowych należy zaliczyć do kategorii "B - czasowo niezdolny do służby wojskowej na okres 6-12 miesięcy", z zaleceniem poddania się leczeniu. Do § 9 pkt 1 i 2. Przez ślepotę oka należy rozumieć także ostrość wzroku poniżej 0,1, nie dającą się poprawić szkłami (bez względu na ich siłę korygującą), lub koncentryczne zwężenie pola widzenia średnio do 10 od punktu fiksacji. 0 Do § 10. Każdy przypadek oczopląsu podlega konsultacji okulistycznej, neurologicznej i laryngologicznej. Do § 12 pkt 1 i 2. W przypadkach stwierdzenia niedowładów lub porażeń mięśni zewnętrznych lub wewnętrznych oka konieczna jest konsultacja neurologiczna. W ostatecznej ocenie należy kierować się stopniem zachowania widzenia obuocznego. . . Do § 11 i 13. Jeżeli ostrość wzroku któregokolwiek oka wynosi poniżej 0,5, należy kierować badanego do badania okulistycznego w celu określenia wady refrakcji i ustalenia ostrości wzroku po zastosowaniu korekcji. Przy większej różnicy wady pomiędzy jednym i drugim okiem należy zastosować szkła, jakie badany przyjmuje przy jednoczesnym patrzeniu obu oczami. Przy korekcji ostrości wzroku nie stosuje się szkieł kombinowanych. W wypadku zmętnienia lub zniekształcenia środowisk załamujących za podstawę kwalifikacji przyjmuje się ostrość wzroku . Do § 13 pkt 1. Dla kandydatów do wojsk desantowo-szturmowych wymagana jest ostrość wzroku nie mniejsza niż 0,8 każdego oka, bez korekcji szkłami. Te same wymagania należy stosować do kandydatów na kierowców. pkt 2. Kandydatów do Wojskowej Akademii Technicznej (kierunek radiolokacja) oraz kandydatów do wojsk desantowo-szturmowych należy kwalifikować jako niezdolnych, kandydatów do pozostałych szkół wojskowych można kwalifikować jako zdolnych. pkt 5. Kwalifikacja orzecznicza żołnierzy zawodowych wymaga konsultacji okulistyc:z:nej. Ocena zależna jest od tego, czy w oku (przy drugim zdrowym) nie stwierdza się krótkowzroczności powyżej 10,0 D, zmian w okolicy plamkowej, ognisk zwyrodnieniowych w siatkówce lub zmętnienia soczewki. Do § 14 pkt 1~ . Kwalifikacja orzecznicza - po zakończeniu leczenia i ustaleniu rozpoznania. Według tych punktów należy kwalifikować również gruźlicę oraz zmiany pogruźlicze. W przypadku zaniku nerwu wzrokowego wymagane jest badanie neurologiczne. Według tych punktów należy kwalifi~ować również ograniczenie pola widzenia. Przy ustalaniu kategorii zdolności należy brać pod uwagę ostrość wzroku. Bezsoczewkowość i pseudosoczewkowość należy kwalifikować według § 14 pkt 2. pkt 5 i 6. Przez "prawidłowe rozróżnianie barw" należy rozumieć umiejętność rozróżniania czterech barw podstawowych, t.j . czerwonej, żółtej, zielonej i niebieskiej. Stan ten nie stwarza praktycznie ograniczeń do pełnienia zawodowej służby wojskowej prawie na wszystkich stanowiskach służbowych. Przez."nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw" należy rozumieć utrudnienie rozróżniania czterech podstawowych barw (pomyłki przy odczytywaniu pojedynczych tablic z zestawu Ishihary lub Stillinga albo przedłużony czas odczytu - ponad 3 sek.). Nieumiejętność rozróżniania czterech barw podstawowych należy traktować jako "upoś'ledzenie rozróżniania barw" . Kandydatów do szkół samochodowych, wojsk rakietowych i artylerii, wojsk radiolokacyjnych, u których stwierdza się nieznaczne upośledzenie różnicowania barw, należy kwalifikować jako niezdolnych . pkt 7. Przy ocenie orzeczniczej wymagana jest dokumentacja dotychczasowego leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej. ROZDZIAŁ V - NARZĄD SŁUCHU 4 5 6 7 śledzenia słuchu A A Z/ N Z Brak lub znaczny niedorozwój albo znaczne zniekształcenie jednej lub obu małżowin usznych, bez równoczesnego upośledzenia słuchu D D N Z 1 2 3 15 1 Zniekształcenie lub niedorozwój (nie szpecące) jednej lub obu małżowin usznych, bez równoczesnego upo- 2 Dziennik Ustaw Nr 57 - 999 - Poz. 278 1 2 3 16 1 Jednostronne lub obustronne zwężenie przewodu słuchowego zewnętrznego, blizny błony bębenkowej, bez 4 5 6 7 A A N Z D D N Z D D N Z słwchu E D/ E N N/Z Jednostronne lub obustronne zarośnięcie przewodu słuchowego zewnętrznego, blizny zniekszt'akające błonę bębenkową, upośledzające ruchomość kosteczeksłuchowych, z przytępieniem słuchu graniczącym z głuchotą 1 E E N N J~dnostronny bębenkowej D D N Z E E N Z/N E E N N/Z E E N N osłabienia słuchu 2 Jednostronne lub obustronne zwężenie pr~ewodu słucho~ego zewnętrznego, blizny błony bębenkowej, przewlekły nieżyt ucha środkowego, z osłabieniem .. słuchu 3 , Jedriostronne zwężenie przewodu słuchowego zewnętrznego, blizny· zniekształcające błonę bębenkową, upośledzające ruchomość kosteczek słuchowych, przewlekły nieżyt ucha środkowego ; z przytępieniem słuchu 4 5. 17 18 ' 1 2 19 lub . obustronny suchy ubytek . błony Jednostronne przewlekłe ropne zapalenie acha środ kowego, niezależnie od ostrości słuchu Obustronne przewlekłe ropne ~zapalenie uszu środkowych, niezale~nie od ostrości słuchu ' , ; 3 Gruźlica uszu czynna 1 Przebyta antromastoidektomia bez upośledzenia słuchu A A Z Z Przebyta wygojona jednostronna operacja zachowawcza ucha środkowego ' , . . . . D A N Z Przebyta wygojona obustronna· operacja zachowawcza 0szu środkowych D D N Z/ N szcz~tna ucha środkowego E E N N/Z Jednostronne lub obustronne zwyrodnienie włókniste (tympano- lub otoskleroza) ucha środkbwego, z osłabieniem słuchu D D N Z/ N Jednostronne zwyrodnienie włókniste lub kostne (ty mpano- lub otoskleroza) ucha środkowego, z przytępieniem słuchu . E D N Z/ N osłabieniu słuchu E E N Z/N Obustronne zwyrodnienie włókniste lub kostne (tym pano- lub otoskleroza) ucha środkowego, z przytępieniem słuchu E E N N/Z Przebyta jednostronna lub obustronna operacja ucha z powodu włóknistego lub kostnego zwyrodnienia E E N Z/ N 2 ·3 4 20 Obustronne zwężenie przewodu słuchowego zewnętrznego, blizny zniekształGające błonę bębenkową , upośledzające ruchomośc kosteczek słuchowych, przewlekły nieżyt ucha środkowego, z przytępieniem 1 2 3 4 5 Przebyta jednostronna lub obustronna operacja do- Obustronne zwyrodnienie włókniste lub kostne (tympano- lub otoskleroza) ucha środkowego, z jednostronny …

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.