Uchwała nr 252 Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie "Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015-2019"

Dokument podpisany przez Marek Głuch Data: 2014.12.24 13:35:49 CET MONITOR POLSKI v.p l DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 24 grudnia 2014 r. Poz. 1218 UCHWAŁA NR 252 RADY MINISTRÓW .go z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie „Narodowego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019” Na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r. poz. 1649) Rada Ministrów uchwala, co następuje: § 1. Ustanawia się „Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015–2019”, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. ww w. rcl § 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: E. Kopacz  Monitor Polski –2– Poz. 1218 .go v.p l Załącznik do uchwały nr 252 Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2014 r. (poz. 1218) Narodowy Program Antyterrorystyczny ww w. rcl na lata 2015–2019 Warszawa 2014 rok  Monitor Polski –3– Poz. 1218 v.p l SPIS TREŚCI ww w. rcl .go 1. Założenia i systematyka Programu 4 2. Diagnoza zjawiska terroryzmu i systemu antyterrorystycznego Rzeczypospolitej Polskiej 8 2.1. Diagnoza zjawiska terroryzmu na 2014 r. 8 2.1.1. Ujęcie krajowe 8 2.1.2. Ujęcie międzynarodowe 9 2.1.3. Mechanizm prognozowania i ocena zagrożeń o charakterze terrorystycznym 10 2.1.4. Stopnie alarmowe 11 2.1.5. Podstawowe kategorie zdarzeń o charakterze terrorystycznym 12 2.2. Diagnoza systemu antyterrorystycznego RP 15 2.2.1. Podstawy prawne 15 2.2.2. Poziomy systemu antyterrorystycznego RP 16 2.2.3. Odpowiedzialność w fazie reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym 25 2.2.4. Współpraca międzynarodowa w zakresie przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu 30 2.2.5. Wyzwania dla systemu antyterrorystycznego RP 33 3. Cel główny i cele szczegółowe Programu • Poprawa zdolności do zapobiegania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym • Wzmocnienie przygotowania służb i instytucji na możliwość wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym • Zwiększenie zdolności do reagowania w przypadku wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym • Podniesienie skuteczności w zakresie odtwarzania wykorzystanych sił i środków oraz udoskonalania posiadanych procedur postępowania w kontekście zagrożeń o charakterze terrorystycznym 35 4. Mechanizmy realizacji Programu 38 4.1. Elementy warunkujące skuteczność systemu antyterrorystycznego RP 38 4.2. Plan działań 46 4.3. Wdrażanie i ewaluacja Programu 50 52 4.4. Ramy finansowe 5. Załączniki: 54 • Załącznik nr 1 – Wykaz podstawowych ustaw regulujących zakres zadań realizowanych w odniesieniu do poszczególnych rodzajów zagrożeń terrorystycznych przez właściwe podmioty 54 • Załącznik nr 2 – Wykaz dokumentów międzynarodowych dotyczących walki z terroryzmem, których stroną jest Polska 56 • Załącznik nr 3 – Wykaz organizacji i instytucji międzynarodowych zajmujących się przeciwdziałaniem i zwalczaniem zagrożeń o charakterze terrorystycznym 64 • Załącznik nr 4 – Wykaz skrótów 71  Monitor Polski –4– Poz. 1218 Wstęp v.p l 1. ZAŁOŻENIA I SYSTEMATYKA PROGRAMU Terroryzm stanowi jedno z największych wyzwań w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa zarówno z perspektywy globalnej, jak i regionalnej czy krajowej. Jako zagrożenie międzynarodowe wykracza on poza ramy tradycyjnie rozumianych konfliktów i sytuacji kryzysowych. Wprawdzie Polska nie była dotychczas bezpośrednim celem ataku terrorystycznego, nie oznacza to jednak, że jesteśmy zupełnie wolni od tego zagrożenia. Aktywnie uczestnicząc w działaniach społeczności międzynarodowej, ukierunkowanych na przeciwdziałanie i zwalczanie terroryzmu, musimy liczyć się z tym, że sami możemy stać się celem zamachu. Należy także pamiętać, że obywatele Rzeczypospolitej Polskiej kilkakrotnie stawali się ofiarami działalności organizacji terrorystycznych w różnych częściach świata, a w przyszłości nie można wykluczyć kolejnych tego rodzaju tragicznych w skutkach zdarzeń. Mając na uwadze powyższe, za celowe uznano opracowanie dokumentu wyznaczającego podstawowe kierunki polityki antyterrorystycznej Rzeczypospolitej Polskiej. w. rcl Założenia Programu .go Zmienność metod wykorzystywanych przez terrorystów powoduje, iż musimy posiadać odpowiednie instrumenty służące właściwemu rozpoznawaniu i ocenianiu zagrożeń oraz skutecznemu przeciwdziałaniu ewentualnym zdarzeniom. W przypadku ataku terrorystycznego musimy być przygotowani do podjęcia natychmiastowych i adekwatnych środków reagowania, a także usuwania jego skutków. Osiągnięcie tych celów wymaga bliskiej i wszechstronnej współpracy nie tylko wszystkich służb, organów i instytucji zaangażowanych w szeroko rozumiane działania antyterrorystyczne, lecz również władz lokalnych, środków masowego przekazu, sektora prywatnego, organizacji pozarządowych oraz całego społeczeństwa. Niniejszy Program przedstawia dotychczasowy poziom zagrożenia terrorystycznego, wskazując jednocześnie mechanizmy prowadzenia jego bieżącej oceny, a także elementy warunkujące skuteczność funkcjonowania systemu antyterrorystycznego RP w odniesieniu do poszczególnych faz zarządzania kryzysowego. Dokument ten nie stanowi natomiast w założeniu szczegółowego opisu sposobów reagowania na różnego rodzaju zagrożenia o charakterze terrorystycznym, czemu dedykowane są szczegółowe procedury przyjmowane zarówno na poziomie Rady Ministrów, jak i poszczególnych służb, instytucji czy organów, w tym także na szczeblu lokalnym. Założeniem Programu pozostaje bowiem określenie niezbędnych działań państwa służących wzmocnieniu systemu antyterrorystycznego RP, a tym samym podniesieniu stanu przygotowania na wystąpienie ewentualnych zagrożeń o charakterze terrorystycznym. ww Jednym z zasadniczych celów opracowania tego dokumentu jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat charakteru zagrożenia, zasad zachowania w przypadku wystąpienia zdarzenia oraz form i środków zaangażowania państwa w przeciwdziałanie i zwalczanie terroryzmu. Ma to istotne znaczenie dla budowania społecznego zrozumienia i poparcia dla działań właściwych służb, organów i instytucji, przy założeniu funkcjonowania systemu antyterrorystycznego w oparciu o zasady proporcjonalności, adekwatności i komplementarności. Fundamentalne znaczenie w tym zakresie ma również zapewnienie gwarancji pełnego poszanowania praw człowieka i innych wartości demokratycznych, zgodnie z zasadami przyjętymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Powszechnej  Monitor Polski –5– Poz. 1218 v.p l Deklaracji Praw Człowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, a także innych dokumentów międzynarodowych określających prawa i wolności. Przygotowując i publikując Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015-2019 chcemy przybliżyć zasady, formy i środki dotychczasowego zaangażowania w przeciwdziałanie i zwalczanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym oraz przedstawić priorytety i plany działań, które będziemy podejmować w najbliższych latach. Na instytucjach rządowych spoczywa natomiast odpowiedzialność za wprowadzenie tych zamierzeń, abyśmy nadal mogli żyć w kraju wolnym od terroryzmu. Przedmiotowy dokument wynika ze Strategii Sprawne Państwo 2020, jednej z dziewięciu zintegrowanych strategii rozwoju kraju (cel nr 7: Zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa i porządku publicznego, obejmujący wśród innych szczegółowych kierunków interwencji między innymi 7.2. Przeciwdziałanie i zwalczanie przestępstw oraz zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym 7.2.2. Przeciwdziałanie zagrożeniom terrorystycznym). Niniejsza Strategia wskazuje na potrzebę przygotowania i realizacji kompleksowego rządowego programu antyterrorystycznego, wzmacniającego mechanizmy współpracy i podnoszącego skuteczność działań właściwych służb, organów i instytucji. .go Korelacja z innymi dokumentami strategicznymi w. rcl Jednocześnie Program pozostaje w zgodzie z celami – nadrzędnej względem Strategii Sprawne Państwo 2020 – Strategii Rozwoju Kraju 2020, która podkreśla celowość stałego usprawniania, funkcjonującego w ramach systemu bezpieczeństwa wewnętrznego, systemu antyterrorystycznego RP i dostosowywania go do bieżących wyzwań, jak Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju Polska 2030. Trzecia fala nowoczesności oraz Strategii Europa 2020. Problematyka przeciwdziałania i reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym ujęta jest również w innych dokumentach o charakterze strategicznym, w tym Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej oraz Strategii Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego 2022, a także dokumentach rządowych, takich jak Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego, Raport o stanie obronności RP, Strategiczny Przegląd Bezpieczeństwa Narodowego oraz Polityce Ochrony Cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej. Dokumenty te odnoszą się do zjawiska terroryzmu, jako jednego z wielu możliwych zagrożeń dla systemu bezpieczeństwa narodowego RP, w kontekście zarówno bezpieczeństwa zewnętrznego, jak i wewnętrznego, w wymiarze militarnym oraz pozamilitarnym. W dokumencie zawarto diagnozę zjawiska terroryzmu w ujęciu krajowym i międzynarodowym, a także przedstawiono informacje na temat bieżącego mechanizmu prognozowania i oceny zagrożeń o charakterze terrorystycznym oraz stopni alarmowych i podstawowych kategorii zdarzeń o charakterze terrorystycznym. Jednocześnie dokonano diagnozy systemu antyterrorystycznego RP, wraz z określeniem jego wyzwań. Ponadto odniesiono się do kwestii odpowiedzialności w fazie reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym oraz współpracy międzynarodowej w zakresie przeciwdziałania i zwalczania zagrożeń o charakterze terrorystycznym. ww Struktura Programu Po części diagnostycznej omówiono cel główny i cele szczegółowe dokumentu.  Monitor Polski –6– Poz. 1218 v.p l Następnie przedstawiono mechanizmy realizacji Programu, w tym elementy warunkujące sprawność funkcjonowania systemu antyterrorystycznego RP, jak również informacje na temat sposobu wdrażania i ewaluacji oraz finansowania działań wynikających z Programu. Kluczowy element dokumentu stanowi Plan działań, zawierający wykaz priorytetów służących podniesieniu skuteczności przygotowania państwa na zagrożenia o charakterze terrorystycznym, wraz z podmiotami odpowiedzialnymi za ich wdrażanie. Dodatkowo w Programie ujęto załączniki zawierające wykaz: podstawowych ustaw regulujących zakres zadań w odniesieniu do poszczególnych rodzajów zagrożeń terrorystycznym przez właściwe podmioty (załącznik nr 1), • dokumentów międzynarodowych dotyczących walki z terroryzmem, których stroną jest Polska (załącznik nr 2), • organizacji i instytucji międzynarodowych zajmujących się przeciwdziałaniem i zwalczaniem zagrożeń o charakterze terrorystycznym (załącznik nr 3), • skrótów (załącznik nr 4). .go • Przy sporządzaniu Programu z przeprowadzonych analiz: wykorzystano konkluzje realizowanych o charakterze wynikające zdolności pododdziałów antyterrorystycznych, oddziałów specjalnych i jednostek organizacyjnych, które mogą być użyte do fizycznego zwalczania terroryzmu oraz realizacji zadań specjalnych, • wniosków z ćwiczeń antyterrorystycznych oraz ćwiczeń zarządzania kryzysowego, w których występował epizod terrorystyczny, za lata 2008–2013. w. rcl • Szczegółowe informacje odnoszące się do funkcjonowania systemu ochrony antyterrorystycznej kraju wynikające z przedmiotowych analiz nie zostały uwzględnione w Programie z uwagi na ich niejawny charakter. Podmioty odpowiedzialne Realizacja Programu została przewidziana w perspektywie pięcioletniej (2015–2019). Przyjęta cezura czasowa umożliwi realizację założonych w nim celów. Poza tym pozwoli na dokonanie szczegółowej oceny skuteczności wdrażania planowanych działań w ostatnim roku obowiązywania nadrzędnej względem Programu Strategii Sprawne Państwo 2020. Przyjęty okres obowiązywania dokumentu jest zgodny z horyzontem czasowym planowanych źródeł finansowania Programu (zakłada się tworzenie corocznych rezerw celowych na lata 2015–2019). ww Ramy czasowe Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015–2019 został przygotowany w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, we współpracy z innymi służbami, organami i instytucjami wchodzącymi w skład Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych, stanowiącego poziom strategiczny polskiego systemu antyterrorystycznego. Członkowie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych są również głównymi podmiotami odpowiedzialnymi za realizację celów i wdrażanie priorytetów wynikających z niniejszego dokumentu. Należy jednak podkreślić, że zapewnienie bezpieczeństwa antyterrorystycznego kraju jest pojmowane jako proces ciągły, niezmiennie istotny z punktu widzenia funkcjonowania państwa, przez co podejmowane działania nie są ograniczone datą zakończenia obowiązywania Programu, a zmieniające się uwarunkowania wymagają ciągłej dbałości o właściwą adaptację i doskonalenie wdrożonych rozwiązań.  Monitor Polski Poz. 1218 Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015–2019 jest dokumentem o charakterze rządowym, a przewidziane w nim cele oraz służące ich realizacji priorytety przewidują wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych i organizacyjnych na poziomie krajowym. Założenia Programu mają charakter horyzontalny, jednakże jest on realizowany w skali wszystkich struktur geograficzno-przestrzennych kraju, w szczególności w odniesieniu do 16 województw. Jednocześnie w układzie terytorialnym kraju dostrzega się miejsca szczególnie narażone na zagrożenia o charakterze terrorystyczne, takie jak np.: infrastruktura krytyczna, w tym systemy transportowe, duże skupiska ludzi czy siedziby urzędów. v.p l Kierunki interwencji w zakresie terytorialnym –7– ww w. rcl .go Bezpośrednimi adresatami priorytetów uwzględnionych w dokumencie są organy centralne, jednak ich realizacja wpłynie na poprawę efektywności realizowanych działań w zakresie zapobiegania, przygotowania i reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym na terenie całego kraju. Natomiast podmioty szczebla lokalnego, w zależności od potrzeb i możliwości, mogą być angażowane w ćwiczenia antyterrorystyczne służące weryfikacji skuteczności systemu antyterrorystycznego w odniesieniu do reagowania na konkretne zdarzania o charakterze terrorystycznym.  Monitor Polski –8– Poz. 1218 v.p l 2. DIAGNOZA ZJAWISKA TERRORYZMU I SYSTEMU ANTYTERRORYSTYCZNEGO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 2.1. DIAGNOZA ZJAWISKA TERRORYZMU NA 2014 R. 2.1.1. Ujęcie krajowe .go Pomimo podwyższonego poziomu zagrożenia zamachami terrorystycznymi na świecie i zaangażowania naszego kraju w działania w ramach międzynarodowych koalicji antyterrorystycznych, zagrożenie terrorystyczne w Polsce ze strony osób lub organizacji pochodzących z tzw. krajów podwyższonego ryzyka lub niestabilnych politycznie utrzymuje się na stosunkowo niskim poziomie, a terytorium RP traktowane jest jedynie jako cel rezerwowy ewentualnych ataków. Nie odnotowano również informacji potwierdzających zagrożenie zamachami ze strony rodzimych środowisk odwołujących się do radykalnych ideologii. w. rcl Istnieje jednak, o czym świadczą ataki terrorystyczne w innych krajach, realne zagrożenie ze strony pojedynczych osób, niezwiązanych bezpośrednio z organizacjami terrorystycznymi, tzw. samotnych wilków. Sprawcy ci wykorzystują m.in. improwizowane ładunki wybuchowe skonstruowane z materiałów ogólnodostępnych, które mogą być nabywane na terenie innych krajów niż miejsca przeprowadzenia zamachów, co w znaczny sposób utrudnia ich wykrycie. Źródłem radykalizacji tych osób jest często Internet, z którego ekstremiści czerpią jednocześnie wiedzę na temat konstruowania ładunków wybuchowych, jak i sposobów pozyskiwania komponentów do ich przygotowania. Radykalizacja może być również następstwem bezpośrednich kontaktów z osobami o skrajnych poglądach, będącymi w rzeczywistości emisariuszami środowisk ekstremistycznych bądź organizacji terrorystycznych. Motywacje działań podejmowanych przez tego rodzaju osoby mogą mieć zarówno charakter religijny, jak i polityczny, czy będący skutkiem niechęci wobec określonych osób czy środowisk. Potencjalnie działalność terrorystyczna na terytorium RP może być prowadzona również wobec obywateli innych państw przebywających w Polsce czy istotnych z ich perspektywy miejsc i obiektów, w tym miejsc kultu czy przedstawicielstw dyplomatycznych i placówek kulturalnych. ww Czynnikiem sprzyjającym podejmowaniu działalności terrorystycznej pozostaje fakt, że na terenie Polski przebywają osoby z państw i regionów podwyższonego ryzyka. Geograficzne położenie RP oraz uwarunkowania prawne wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej, w tym przynależność do strefy Schengen sprawiają, że Polska dla obywateli państw podwyższonego ryzyka pełni zazwyczaj rolę kraju tranzytowego na drodze do zachodniej i północnej Europy. Możliwe jest także podejmowanie prób wykorzystania terytorium RP do budowy zaplecza logistycznego w celu prowadzenia zamachów w innych krajach europejskich. Należy również dodać, że niestabilna sytuacja w krajach ościennych oraz związane z nią zagrożenia masowej migracji, w przypadku której utrudnione byłyby działania kontrwywiadowcze na granicy, może w konsekwencji ułatwić przenikanie na terytorium RP osób zainteresowanych podejmowaniem działań destabilizacyjnych. Możliwości wystąpienia tego rodzaju zdarzeń nie należy wykluczać w szczególności z uwagi na obserwowany kryzys w stosunkach międzynarodowych, związany z działaniami separatystycznymi we wschodniej Ukrainie.  Monitor Polski –9– Poz. 1218 v.p l Ponadto istotną sferą działalności terrorystycznej jest cyberprzestrzeń, która może być wykorzystywana przez organizacje terrorystyczne zarówno do prowadzenia bezpośrednich ataków, np. na serwery rządowe w celu uniemożliwienia ich funkcjonowania, dezinformacji lub pozyskiwania danych, jak i upowszechniania radykalnej ideologii, pozyskiwania zwolenników czy prowadzenia instruktażu w zakresie podejmowania indywidualnych aktów terroru, a także dokonywania nielegalnego transferu środków finansowych na działalność terrorystyczną oraz komunikacji. .go Na uwagę zasługuje także zagrożenie terroryzmem związanym z wykorzystaniem broni masowego rażenia (BMR). Wprawdzie w Polsce dotychczas nie ujawniono bezpośrednich działań związanych z próbami pozyskiwania na dużą skalę lub użycia czynników chemicznych, biologicznych, radiacyjnych i nuklearnych (CBRN) do działań terrorystycznych, należy jednak zwrócić uwagę, że organizacje terrorystyczne starają się uzyskać dostęp do substancji i materiałów, które użyte w zamachu zapewniłyby jak największą siłę rażenia i spowodowałyby jak najdotkliwsze straty. Podobnie jak zagrożenie zamachami terrorystycznymi, również przenikanie się działalności organizacji terrorystycznych i zorganizowanych grup przestępczych w Polsce ma wyłącznie charakter potencjalny. Jednak tego rodzaju współpraca, w szczególności w zakresie przemytu osób, pozyskiwania nielegalnej broni, amunicji oraz materiałów wybuchowych i prekursorów do ich produkcji, a także transferu środków finansowych, może znaleźć się w przyszłości w obszarze zainteresowania organizacji terrorystycznych. w. rcl Zagrożenie terrorystyczne ze strony rodzimych środowisk o charakterze ekstremistycznym również pozostaje na stosunkowo niskim poziomie. Tego rodzaju organizacje nie posiadają rozbudowanego zaplecza politycznego w Polsce, cieszą się ograniczonym poparciem społecznym oraz charakteryzują rozdrobnieniem strukturalnym, wysoką dynamiką składu osobowego w grupach i powstawaniem nowych ugrupowań, a także nastawieniem ich członków na działania o charakterze chuligańskim. Jednakże hermetyczność opisywanego środowiska oraz związany z coraz powszechniejszym dostępem do Internetu rozwój współpracy tego rodzaju ugrupowań z ich odpowiednikami poza granicami RP może skutkować wzrostem zagrożenia, w tym terrorystycznego. 2.1.2. Ujęcie międzynarodowe Potencjalne zagrożenie atakami terrorystycznymi dotyczy znacznej części państw, dlatego też od 2001 r. obywatele Polski kilkakrotnie stawali się ofiarami działalności organizacji terrorystycznych operujących w różnych częściach świata. Grupą najbardziej narażoną na ataki terrorystyczne są żołnierze uczestniczący w działaniach stabilizacyjnych i rekonstrukcyjnych w Afganistanie. Bezpośrednim celem ataków terrorystycznych mogą być także polskie placówki dyplomatyczne i konsularne znajdujące się w krajach podwyższonego ryzyka lub niestabilnych politycznie. ww Zagrożeniu zamachami i porwaniami dla okupu sprzyjać może zaangażowanie obywateli Polski w działania pomocowe i działalność gospodarczą czy dziennikarską prowadzoną w państwach podwyższonego ryzyka, jak i rozwinięta turystyka do krajów, na obszarze których istnieją rozbudowane sieci organizacji terrorystycznych, bądź o niestabilnej sytuacji politycznej, w których osłabieniu ulegają wewnętrzne struktury bezpieczeństwa. Ofiarami uprowadzeń dla okupu, których nie należy bezpośrednio identyfikować z działalnością terrorystyczną, bywają również polscy marynarze oraz pozostały personel statków pływających po obszarach morskich, na których uprawiany jest proceder piractwa,  Monitor Polski – 10 – Poz. 1218 v.p l w tym w szczególności wzdłuż wschodniego wybrzeża Afryki i w rejonie Zatoki Gwinejskiej. W tym kontekście istotne pozostają powiązania pomiędzy częścią piratów, których działalność ma charakter stricte kryminalny, a organizacjami terrorystycznymi działającymi m.in. na terenie Federalnej Republiki Somalii. w. rcl Stan na dzień 31 lipca 2014 r.1) .go Rysunek nr 1. Akty o charakterze terrorystycznym na świecie, w których śmierć ponieśli obywatele RP – po 11 września 2001 r. 2.1.3. Mechanizm prognozowania terrorystycznym i oceny zagrożeń o charakterze Bieżące prognozowanie i ocena potencjalnych zagrożeń o charakterze terrorystycznym dokonywane są w ramach comiesięcznych prognoz poziomu zagrożenia terrorystycznego na terytorium RP, sporządzanych przez Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (CAT ABW), w oparciu o informacje otrzymywane od krajowych służb, organów i instytucji uczestniczących w systemie antyterrorystycznej ochrony kraju oraz od zagranicznych służb partnerskich. Prognozy te omawiane są w trakcie comiesięcznych posiedzeń Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych (MZds.ZT), podczas których Przewodniczący Zespołu przyjmuje rekomendację CAT ABW odnośnie do poziomu zagrożenia terrorystycznego dla RP, po uzyskaniu opinii w tej sprawie od pozostałych członków MZds.ZT. ww Oprócz tego corocznie, na podstawie ww. prognoz oraz informacji uzyskanych od służb i instytucji, CAT ABW opracowuje dokument zawierający podsumowanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym dla RP oraz prognozę na nadchodzący rok, który przekazywany jest do właściwych organów administracji państwowej. Opracowywane przez służby prognozy zagrożenia o charakterze terrorystycznym w najbliższej przyszłości oraz trendy w tym zakresie w dłuższej perspektywie mają charakter niejawny. Jednocześnie na bieżąco sporządzane są raporty sytuacyjne i operacyjne, przekazywane do właściwych organów centralnych lub dystrybuowane między uczestnikami systemu 1) Powyższy rysunek nie uwzględnia żołnierzy, którzy zostali ranni lub zginęli w trakcie realizowanych przez siebie zadań w ramach misji stabilizacyjnych i rekonstrukcyjnych.  Monitor Polski – 11 – Poz. 1218 2.1.4. Stopnie alarmowe v.p l antyterrorystycznego na poziomie wykonawczym, które przedstawiają informacje na temat aktualnych zdarzeń i incydentów terrorystycznych oraz służą koordynacji wymiany informacji. W przypadku uzyskania informacji o możliwości wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym lub sabotażowym bądź ich rzeczywistego wystąpienia, wprowadzany jest jeden z czerech stopni alarmowych (ALFA, BRAVO, CHARLIE, DELTA)2). W zależności od skali i rodzaju zagrożenia stopień alarmowy jest wprowadzany przez: Prezesa Rady Ministrów, na obszarze kilku województw lub na całym terytorium RP, • ministra lub kierownika urzędu centralnego w odniesieniu do wszystkich lub wybranych organów, kierowników podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych jednostek organizacyjnych i urzędów, • wojewodę w stosunku do obszarów, obiektów i urządzeń według właściwości miejscowej, na obszarze całego lub części województwa. .go • Schemat nr 2. Stopnie alarmowe. PIERWSZY (ALPHA) Wprowadzany w przypadku zaistnienia zwiększonego i bardziej przewidywalnego zagrożenia działalnością terrorystyczną, jednakże konkretny cel ataku nie został zidentyfikowany w. rcl DRUGI (BRAVO) Uzyskano informacje o możliwości wystąpienia działań terrorystycznych, których rodzaj i zakres są trudne do przewidzenia TRZECI (CHARLIE) CZWARTY (DELTA Zaistniało konkretne zdarzenie, potwierdzające cel potencjalnego ataku terrorystycznego lub w przypadku uzyskania informacji o osobach (grupach) przygotowujących działania terrorystyczne godzące w bezpieczeństwo RP, albo tez wystąpiły akty terroru godzące w bezpieczeństwo innych państw i stwarzające potencjalne zagrożenie dla Polski W przypadku wystąpienia działań terrorystycznych powodujących zagrożenie bezpieczeństwa RP lub bezpieczeństwa innych państw i stwarzających dla Polski ww Jeżeli uprawniony organ nie wprowadził jednego z ww. stopni, obowiązuje poziom podstawowy, co oznacza, że organy administracji publicznej realizują przedsięwzięcia mające na celu niedopuszczenie do wystąpienia sytuacji powodującej potrzebę wprowadzenia stopnia alarmowego. Konsekwencją wprowadzenia danego stopnia alarmowego jest obowiązek realizacji przez organy administracji publicznej oraz kierowników służb i instytucji centralnych oraz terenowych właściwych w sprawach bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego w poszczególnych stopniach alarmowych określonego rodzaju przedsięwzięć porządkowo- 2) Zgodnie z zarządzeniem nr 74 Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 października 2011 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć i procedur systemu zarządzania kryzysowego.  Monitor Polski – 12 – Poz. 1218 v.p l -ochronnych na rzecz zapewnienia ciągłości działania urzędów, bezpieczeństwa obiektów lub urządzeń ważnych dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa. Do połowy 2014 r. na terytorium RP tylko raz – zarządzeniem nr 56 Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2012 r. – wprowadzono stopień alarmowy ALFA, co miało związek z ujawnieniem na rzece Bug, na odcinku granicy państwowej z Republiką Białorusi, pakunku zawierającego m.in. elementy umożliwiające skonstruowanie urządzenia wybuchowego. Incydent ten odnotowano podczas trwania Turnieju Finałowego Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. W efekcie podjętych działań nie stwierdzono jednak realnego zagrożenia terrorystycznego, w związku z czym stopień alarmowy ALFA został odwołany w dniu 2 lipca 2012 r. Podstawowe kategorie zdarzeń o charakterze terrorystycznym .go 2.1.5. Brak jest możliwości określenia wszystkich potencjalnych celów zamachów terrorystycznych oraz sposobów ich przeprowadzenia. Zamachy mogą być ukierunkowane zarówno na tzw. miękkie cele, w tym duże skupiska osób, jak i twarde cele obejmujące m.in. elementy infrastruktury krytycznej państwa. Ponadto w zainteresowaniu terrorystów pozostają obiekty, których zniszczenie z racji ich lokalizacji, prowadzonej działalności bądź znaczenia dla kraju ma spektakularny charakter i powoduje szeroki rozgłos medialny. w. rcl Odnotowane dotychczas ataki terrorystyczne na świecie wskazują, iż podstawowym ich celem jest infrastruktura transportowa, w tym komunikacja miejska, samoloty, statki i pociągi oraz stacje metra i dworce, a także obiekty sportowe i centra handlowe oraz inne miejsca, w których występują duże skupiska ludzi. Sprzyjają temu szczególnie takie czynniki, jak stosunkowa łatwość ich przeprowadzenia związana z występującym tłumem i możliwością wmieszania się w niego potencjalnych zamachowców, utrudnioną możliwością zapewnienia efektywnego systemu zabezpieczeń oraz potencjalne znaczne straty dla społeczeństwa i infrastruktury. Ponadto możliwym celem zamachu, z racji prowadzonej działalności i znaczenia dla kraju oraz możliwości spowodowania poważnych skutków politycznych, są siedziby władz, urzędy, obiekty wojskowe (jednostki i zakłady produkcji zbrojeniowej) oraz inne obiekty związane z działalnością instytucji państwowych i samorządowych. Wybór przedmiotowych obiektów na cel zamachu warunkowany jest dążeniem terrorystów do zdezorganizowania systemu obronnego i ciągłości działania administracji państwowej. Bezpośrednimi celami mogą być również przedstawiciele władzy i znani działacze polityczni czy społeczni. ww Narażone na atak terrorystyczny są także miejsca o znaczeniu kulturowym, w tym obiekty kulturalne i historyczne, miejsca pamięci, ośrodki kultu religijnego, a także placówki akademickie i budynki użyteczności publicznej ważne ze względów ekonomiczno-finansowych. Poza szkodami w mieniu i możliwymi ofiarami w ludziach, ewentualny zamach mógłby wywołać również niepożądane skutki w sferze społeczno-gospodarczej kraju. Atrakcyjny cel ataków terrorystycznych, ze względu na potencjalne znaczne skutki ekonomiczne oraz duże skażenie środowiska naturalnego w przypadku ich powodzenia (wyciek paliwa, pożary, zatrucie wód gruntowych itp.), stanowią obiekty związane z wydobyciem, produkcją, przetwarzaniem, przechowywaniem bądź transportowaniem produktów ropopochodnych oraz gazu ziemnego. Ponadto niezwykle wrażliwym celem są obiekty gospodarki komunalnej oraz gospodarki wodnej – wodociągi, ujęcia i oczyszczalnie, zbiorniki retencyjne oraz zapory. Ewentualny atak na ww. obiekty mógłby spowodować  Monitor Polski – 13 – Poz. 1218 v.p l trudne do oszacowania, ze względu na skalę, szkody na znacznym obszarze i ofiary w ludziach. Z uwagi na strategiczny charakter dla funkcjonowania państwa, na zamach terrorystyczny potencjalnie narażone są również zakłady przemysłowe wykorzystujące w procesie produkcji niebezpieczne substancje chemiczne w dużej ilości oraz elektrownie, elektrociepłownie i sieci przesyłowe. Dotychczas nie odnotowano jednak na świecie przypadków spektakularnych ataków terrorystycznych na tego rodzaju obiekty, czego powodem może być zwiększona ochrona i tym samym ograniczony dostęp osób nieuprawnionych. .go Obszarem działań terrorystycznych może być również cyberprzestrzeń. Atak cyberterrorystyczny rozumiany jest jako nielegalne działanie w cyberprzestrzeni o podłożu politycznym lub ideologicznym, ukierunkowane na wywołanie strachu i skutkujące przemocą przeciwko ludziom lub mieniu, którego celem jest wymuszanie na rządzie/społeczeństwie realizacji celów politycznych lub społecznych zakładanych przez atakującego. Atakami terrorystycznymi mogą więc być nielegalne groźby i ataki przeciwko komputerom, sieciom komputerowym i informacjom w nich przechowywanym, a także działania sabotażowe prowadzone w cyberprzestrzeni, w tym także w odniesieniu do infrastruktury krytycznej czy prowadzenie dezinformacji. Za możliwy cel przeprowadzenia zamachu należy uznać również placówki i przedstawicielstwa zagraniczne RP, w tym handlowe i turystyczne, szczególnie w regionach objętych konfliktami zbrojnymi lub o niestabilnej sytuacji wewnętrznej. Bezpośrednim celem ataku mogą być również osoby przebywające za granicą. Szczególnym przypadkiem tego rodzaju incydentu jest uprowadzenie obywatela danego państwa za granicą noszące znamiona działalności terrorystycznej. w. rcl W oparciu o zdarzenia o charakterze terrorystycznym, jakie miały miejsce bądź były planowane na świecie, można wyodrębnić szerokie spektrum metod ich przeprowadzania. Coraz częściej wykorzystywane są również nowe, niekonwencjonalne sposoby, w tym m.in. ukrywanie ładunków wybuchowych w przedmiotach codziennego użytku oraz zastępowanie tradycyjnych materiałów wybuchowych środkami płynnymi. W swojej taktyce terroryści często wykorzystują również ataki symultaniczne. Ponadto do przeprowadzenia zamachów mogą zostać wykorzystane czynniki chemiczne, biologiczne i promieniotwórcze. ww Oddzielną kategorię zdarzeń, które wprawdzie nie stanowią bezpośrednio incydentów terrorystycznych, lecz mają wywołać mylne przekonanie o występowaniu takiego rodzaju niebezpieczeństwa, są zawiadomienia o zagrożeniu o charakterze terrorystycznym przez osoby mające świadomość o rzeczywistym jego nieistnieniu, których celem jest wywołanie działań instytucji użyteczności publicznej lub organu ochrony bezpieczeństwa, porządku publicznego lub zdrowia, zmierzających do jego zneutralizowania (tzw. fałszywe alarmy). Tego rodzaju działania nie tylko czasowo utrudniają lub uniemożliwiają funkcjonowanie danych instytucji, których obiektów dotyczą zgłoszenia, lecz również mogą powodować potrzebę podjęcia przez właściwe służby dodatkowych czynności sprawdzających (w szczególności w zakresie sprawdzenia pirotechnicznego), jak również mogą narazić zdrowie, a w niektórych przypadkach życie osób przebywających w tych obiektach w przypadku podjęcia decyzji o przeprowadzeniu ewakuacji (np. szpitala). Podobny efekt wywołać mogą również podejrzane przesyłki celowo kierowane w szczególności do instytucji publicznych. Kategorie zdarzeń, w odniesieniu do których tworzone są odpowiednie procedury, plany czy algorytmy reagowania w przypadku wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym, są określane poprzez pryzmat sposobu przeprowadzenia ataku (np. zamach z użyciem broni palnej) lub w oparciu o jego cel (np. zamach na osoby podlegające szczególnej ochronie) czy  Monitor Polski – 14 – Poz. 1218 • • • • • w. rcl • • • zamach z użyciem urządzenia wybuchowego, zamach z użyciem broni palnej, uprowadzenie osób, w tym za granicą, zajęcie obiektu lub środka transportu, w tym również z przetrzymywaniem zakładników, uprowadzenie środka transportu: − w komunikacji lądowej, − w komunikacji wodnej, − w komunikacji lotniczej, zamach z użyciem statku powietrznego, któremu nadano status „RENEGADE”, zamach z użyciem statku lub obiektu pływającego, któremu nadano status „MARITIME RENEGADE”, zamach na zdrowie, życie lub wolność osób podlegających ochronie Biura Ochrony Rządu oraz zamach na obiekty i urządzenia objęte taką ochroną, zamach z zastosowaniem: − środków biologicznych, − środków chemicznych, − środków promieniotwórczych, atak cyberterrorystyczny, atak na infrastrukturę krytyczną, inny rodzaj zamachu, mogący spowodować bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia bądź wolności ludzi lub mienia znacznej wartości, a także dla bezpieczeństwa powszechnego, charakteryzujący się dużą dynamiką przebiegu lub możliwością utraty kontroli nad przebiegiem wydarzeń albo eskalacji zagrożenia, w szczególności z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych lub łatwopalnych albo innego gwałtownego wyzwolenia energii, a także rozprzestrzeniania substancji trujących, duszących lub parzących bądź gwałtownego wyzwolenia energii jądrowej lub wyzwolenia promieniowania jonizującego, zawiadomienia o zagrożeniu o charakterze terrorystycznym przez osoby mające świadomość rzeczywistego jego nieistnienia, których celem jest wywołanie działań instytucji użyteczności publicznej lub organu ochrony bezpieczeństwa, porządku publicznego lub zdrowia zmierzających do jego zneutralizowania. .go • • • • v.p l specyfikę działań służących ich neutralizacji. W tym kontekście wśród podstawowych kategorii zdarzeń o charakterze terrorystycznym można wyróżnić: • ww Zbliżony charakter do incydentów o charakterze terrorystycznym, których nie należy jednak wiązać z tego rodzaju zagrożeniami, mają akty terroru kryminalnego. Są one związane z działalnością kryminalną, w tym porachunkową, a nie terrorystyczną (np. detonacja ładunku pod samochodem w ramach porachunków czy próba osiągnięcia korzyści majątkowej przemocą lub groźbą zamachu na życie, zdrowie lub mienie, która doprowadza do rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym albo do zaprzestania działalności gospodarczej). Tego rodzaju działania związane są zazwyczaj z aktywnością zorganizowanych grup przestępczych i nie powodują uruchomienia procedur zarządzania kryzysowego. Tym, co różni akty terroru kryminalnego od przestępstwa o charakterze terrorystycznym, jest cel działalności sprawców. W przypadku działalności terrorystycznej czyn zabroniony popełniany jest w celu poważnego zastraszenia wielu osób, zmuszenia organu władzy publicznej Polski lub innego państwa albo organu organizacji międzynarodowej do podjęcia lub zaniechania określonych czynności czy wywołania poważnych zakłóceń w ich ustroju lub  Monitor Polski – 15 – Poz. 1218 v.p l gospodarce (czyn ten zagrożony jest karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 5 lat, a dodatkowo penalizowana jest również groźba jego popełnienia). Natomiast akty terroru kryminalnego, w szczególności te popełniane przez zorganizowane grupy przestępcze, dokonywane są w celu pozyskiwania środków majątkowych, zabezpieczenia przez sprawców realizowanych interesów, zdobycia nowych stref wpływów, zapewnienia wewnątrzgrupowej dyscypliny czy na tle porachunkowym. Zbieżne pozostawać mogą natomiast metody i środki służące popełnianiu tego rodzaju przestępstw (np. podłożenie materiału czy urządzenia wybuchowego, przesłanie niebezpiecznej przesyłki skażonej środkiem lub czynnikiem chemicznym bądź biologicznym, uprowadzenie osoby lub grupy osób), a także – w niektórych przypadkach – sposoby rozpoznawania potencjalnego zagrożenia (np. zauważenie porzuconego pakunku) czy zachowania w przypadku znalezienia się w bezpośredniej bliskości zagrożenia. 2.2.1. .go 2.2. DIAGNOZA SYSTEMU ANTYTERRORYSTYCZNEGO RP Podstawy prawne W polskim systemie prawnym nie istnieje jeden akt prawny, który kompleksowo regulowałby problematykę przeciwdziałania, zwalczania i reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym oraz usuwania skutków ataku. Podstawowe regulacje w tym zakresie zostały zawarte w następujących ustawach: w. rcl • ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm), która m.in. zawiera definicję przestępstwa o charakterze terrorystycznym (art. 115 § 20), a także penalizuje zakładanie, kierowanie oraz udział w zorganizowanej grupie albo związku mającym na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym (art. 258 § 2 i 4), finansowanie przestępstwa o charakterze terrorystycznym (art. 165a) oraz rozpowszechnianie lub publiczne prezentowanie treści mogących ułatwić popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym (art. 255a), • ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1166), która określa organy właściwe w sprawach zarządzania kryzysowego oraz ich zadania i zasady działania w tej dziedzinie, a także definiuje m.in. pojęcie zdarzenia o charakterze terrorystycznym, • ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2014 r. poz. 455), która określa zasady oraz tryb przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu. ww Problematyka reagowania na zagrożenia o charakterze terrorystycznym ujęta jest również w regulacjach dotyczących stanów nadzwyczajnych – ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r. o stanie wyjątkowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 1191, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 156, poz. 1301, z późn. zm.). Ponadto kwestie związane z zadaniami służb i instytucji w odniesieniu do zagrożeń o charakterze terrorystycznym są zawarte w ustawach kompetencyjnych regulujących ich działanie, a także innych aktach prawa obejmujących wybrane aspekty dotyczące określonego rodzaju zagrożeń (załącznik nr 1).  Monitor Polski – 16 – Poz. 1218 v.p l Natomiast szczegółowe procedury reagowania zostały ujęte zarówno w dokumentach o charakterze rządowym czy resortowym, jak i wewnętrznych procedurach poszczególnych służb i instytucji, w tym w planach zarządzania kryzysowego. Z perspektywy międzyinstytucjonalnej szczególną rolę odgrywa Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego (KPZK) wskazujący m.in. na zadania służb i instytucji w zakresie zarządzania kryzysowego w odniesieniu do zagrożeń o charakterze terrorystycznym, z uwzględnieniem podziału na podmiot wiodący i współpracujący. Zawiera on również szereg procedur odnoszących się do innych zidentyfikowanych zagrożeń, których wystąpienie może być następstwem ataku terrorystycznego (np. skażenia radiacyjne, skażenia chemiczne, zakłócenia w systemie elektroenergetycznym). Szczegółowe rozwiązania w tym zakresie przyjmowane są także przez właściwe organy na szczeblu lokalnym. 2.2.2. .go Ponadto Polska jest również stroną licznych dokumentów międzynarodowych dotyczących walki z terroryzmem, m.in. w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), Unii Europejskiej (UE), Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO), Rady Europy oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), a także współpracy traktatowej (załącznik nr 2). Poziomy systemu antyterrorystycznego RP W przyjętym w Polsce systemie antyterrorystycznym RP wyróżnić można trzy poziomy: strategiczny – w ramach którego podejmowane są przez Prezesa Rady Ministrów i Radę Ministrów kluczowe działania o charakterze systemowym w zakresie ochrony antyterrorystycznej kraju. Tworzenie polityki antyterrorystycznej państwa należy również do zadań organów opiniodawczo-doradczych, tj. Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych, Kolegium ds. Służb Specjalnych i Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego (RZZK). Szczególną rolę w systemie odgrywa również minister właściwy do spraw wewnętrznych, w. rcl • • operacyjny – w ramach którego realizowane są zadania służące koordynacji wymiany informacji między poszczególnymi służbami i instytucjami wchodzącymi w skład systemu antyterrorystycznego RP, a także prowadzony jest bieżący monitoring i analiza zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Zadania na tym poziomie koordynuje Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz w odniesieniu do kwestii związanych z zarządzaniem kryzysowym Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB), • taktyczny – wykonywany przez poszczególne służby, organy i instytucje, w których zakresie właściwości pozostaje antyterrorystyczna ochrona kraju. POZIOM STRATEGICZNY Rola Prezesa Rady Ministrów na poziomie strategicznym polskiego systemu antyterrorystycznego polega zarówno na działaniach bezpośrednich, w tym wydawaniu zarządzeń i wytycznych kluczowych z perspektywy funkcjonowania systemu antyterrorystycznego RP czy kierowaniu pracami Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego, jak i działaniach pośrednich poprzez koordynowanie pracy Rady Ministrów i jej członków. ww Prezes Rady Ministrów Rada Ministrów Rada Ministrów sprawuje zarządzanie kryzysowe na terytorium RP. Ponadto w ramach ochrony antyterrorystycznej kraju na poziomie Rady Ministrów uzgadniane  Monitor Polski – 17 – Poz. 1218 Istotną rolę w zakresie wyznaczania podstawowych kierunków działań państwa w obszarze zapobiegania, przygotowania i reagowania na zagrożenia terrorystyczne odgrywa Międzyresortowy Zespół do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych3), będący organem pomocniczym Rady Ministrów. Do zadań Zespołu należy m.in. monitorowanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym, ich analiza i ocena oraz przedstawianie opinii i wniosków dla Rady Ministrów. Ważnym zadaniem Zespołu jest także inicjowanie, koordynowanie i monitorowanie działań podejmowanych przez właściwe organy administracji rządowej w zakresie zapobiegania, przygotowania i reagowania na zagrożenia terrorystyczne. W ramach prowadzonych prac przygotowywane są również propozycje zmierzające do usprawnienia metod i form przeciwdziałania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym, wraz z możliwością występowania z wnioskiem do właściwych organów o podjęcie prac legislacyjnych. Przewodniczący MZds.ZT może powoływać spośród członków i osób zaproszonych do udziału w jego pracach z głosem doradczym zespoły zadaniowe w celu realizacji konkretnych zadań. w. rcl .go MZds.ZT v.p l są kierunki działań o charakterze systemowym czy opracowywane są niektóre rozporządzenia wpływające na funkcjonowanie podmiotów systemu antyterrorystycznego. Członkowie Rady Ministrów zapoznają się również z corocznymi sprawozdaniami z działalności Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych. Równocześnie w przypadku szczególnego zagrożenia bezpieczeństwa obywateli, w tym spowodowanego działaniami terrorystycznymi, Rada Ministrów może podjąć uchwałę o skierowaniu do Prezydenta RP wniosku o wprowadzenie stanu wyjątkowego bądź w razie zewnętrznego zagrożenia państwa spowodowanego działaniami o charakterze terrorystycznym lub działaniami w cyberprzestrzeni wnioskować o wprowadzenie stanu wojennego. Kolegium ds. Służb Specjalnych Ponadto zadania na poziomie strategicznym realizuje Kolegium do Spraw Służb Specjalnych działające przy Radzie Ministrów jako organ opiniodawczo-doradczy. Kolegium pozostaje właściwe m.in. w sprawach programowania, nadzorowania i koordynowania działalności Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego (SKW), Służby Wywiadu Wojskowego (SWW) i Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) oraz podejmowanych dla ochrony bezpieczeństwa państwa działań Policji, Straży Granicznej (SG), Żandarmerii Wojskowej (ŻW), Służby Więziennej (SW), Biura Ochrony Rządu (BOR), Służby Celnej (SC), urzędów skarbowych, izb skarbowych, organów kontroli skarbowej, organów informacji finansowej oraz służb rozpoznania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP)4). 3) ww Międzyresortowy Zespół do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych utworzony został na podstawie zarządzenia nr 162 Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 października 2006 r. W jego skład, oprócz przewodniczącego – Ministra Spraw Wewnętrznych, wchodzą jako zastępcy przewodniczącego: Minister Spraw Zagranicznych, Minister Finansów, Minister Obrony Narodowej, Minister Sprawiedliwości oraz Minister – Członek Rady Ministrów właściwy do spraw koordynowania działalności służb specjalnych, jeżeli został wyznaczony przez Prezesa RM. Pozostałymi członkami Zespołu są Sekretarz lub Podsekretarz Stanu w MSW, Sekretarz Kolegium ds. Służb Specjalnych, Szef Obrony Cywilnej Kraju, Szef ABW, Szef AW, Szef BOR, Komendant Główny Policji, Komendant Główny SG, Komendant Główny PSP, Szef SWW, Szef SKW, Komendant Główny ŻW, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, GIKS, GIIF, Szef SC, Dyrektor RCB. Do udziału w spotkaniach zapraszany jest również Szef BBN, a także przedstawiciel Prokuratury Generalnej. 4) W skład Kolegium wchodzą: przewodniczący – Prezes Rady Ministrów, sekretarz Kolegium oraz jako członkowie: minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw zagranicznych, Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, Szef BBN, Minister – Członek Rady Ministrów właściwy do spraw koordynowania działalności służb specjalnych, jeżeli został wyznaczony przez Prezesa RM. W posiedzeniach Kolegium uczestniczą także: Szef ABW, Szef AW, Szef CBA, Szef SKW, Szef SWW, Przewodniczący Sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych. Ponadto Prezydent RP może delegować swojego przedstawiciela do udziału w posiedzeniach Kolegium, a Przewodniczący Kolegium może zapraszać do udziału w posiedzeniach Kolegium przewodniczących właściwych komisji  Monitor Polski – 18 – Poz. 1218 .go Podmiotem wiodącym w fazie przygotowania, reagowania i odbudowy w kontekście zagrożeń o charakterze terrorystycznym jest minister właściwy do spraw wewnętrznych (MSW), będący organem odpowiedzialnym m.in. za ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochronę granicy państwa, kontrolę ruchu granicznego i cudzoziemców, koordynację działań związanych z polityką migracyjną państwa, a także zarządzanie kryzysowe, ratownictwo i ochronę ludności. W przypadkach niecierpiących zwłoki minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje zarządzanie kryzysowe w kraju, w zastępstwie Rady Ministrów. Swoje zadania realizuje on zarówno bezpośrednio, jak i poprzez działanie podległych lub nadzorowanych przez siebie służb – Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz we współpracy z innymi organami, służbami i instytucjami. Z perspektywy funkcji koordynacyjnej ministra właściwego do spraw wewnętrznych w systemie antyterrorystycznym, istotne jest także przewodniczenie Międzyresortowemu Zespołowi do Spraw Zagrożeń Terrorystycznych. w. rcl Minister właściwy do spraw wewnętrznych v.p l Do poziomu strategicznego polskiego systemu antyterrorystycznego zaliczany jest także Rządowy Zespół Zarządzania Kryzysowego, stanowiący organ opiniodawczo-doradczy właściwy w sprawach inicjowania i koordynowania działań podejmowanych w zakresie zarządzania kryzysowego. Do zadań Zespołu należy m.in. przygotowywanie propozycji użycia sił i środków niezbędnych do opanowania sytuacji kryzysowych oraz doradzanie w zakresie koordynacji działań organów administracji rządowej, instytucji państwowych i służb w sytuacjach kryzysowych czy opiniowanie potrzeb w zakresie odtwarzania infrastruktury lub przywrócenia jej pierwotnego charakteru. W skład RZZK wchodzą: Prezes Rady Ministrów – przewodniczący Zespołu, Minister Obrony Narodowej i minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw administracji publicznej, minister właściwy do spraw zagranicznych, Minister Koordynator Służb Specjalnych (jeżeli został powołany) oraz inne organy administracji rządowej w zależności od potrzeb. RZZK POZIOM OPERACYJNY CAT ABW Poziom operacyjny polskiego systemu antyterrorystycznego stanowi, powołane w ramach Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centrum Antyterrorystyczne, które zapewnia koordynację działań – w zakresie analityczno-informacyjnym – podejmowanych przez jednostki odpowiedzialne za ochronę antyterrorystyczną Polski. ww CAT ABW funkcjonuje w systemie całodobowym 7 dni w tygodniu. Służbę w nim pełnią, oprócz funkcjonariuszy ABW, oddelegowani funkcjonariusze, żołnierze i pracownicy m.in. Policji, SG, BOR, AW, SKW, SWW oraz Służby Celnej. Realizują oni zadania w ramach kompetencji instytucji, którą reprezentują. Równocześnie z CAT ABW aktywnie współpracują inne podmioty uczestniczące w systemie ochrony antyterrorystycznej RP, takie jak Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, MSW, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Państwowa Straż Pożarna, Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF), Siły Zbrojne RP i Żandarmeria Wojskowa. sejmowych, przedstawicieli organów państwowych oraz inne osoby, których uczestnictwo jest niezbędne ze względu na tematykę obrad.  Monitor Polski – 19 – Poz. 1218 Dodatkowo na poziomie operacyjnym koordynację realizacji zadań w odniesieniu do zarządzania kryzysowego zapewnia Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Wykonuje ono zadania krajowego centrum zarządzania kryzysowego poprzez pełnienie całodobowego dyżuru i zapewnienie obiegu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego. Ponadto w ramach działań, które można rozpatrywać w kategoriach poziomu operacyjnego, RCB zajmuje się monitorowaniem i analizowaniem bieżącej sytuacji w zakresie stanu bezpieczeństwa narodowego oraz występujących w tym zakresie zagrożeń na podstawie meldunków przekazanych przez centra zarządzania kryzysowego i pozyskanych danych z innych dostępnych źródeł, pełni stały dyżur w ramach gotowości obronnej państwa, a także zapewnia wymianę informacji w relacjach międzynarodowych i krajowych, w tym dotyczących realizacji przedsięwzięć w ramach Systemu Reagowania Kryzysowego NATO (NATO Crisis Response System). .go Rządowe Centrum Bezpieczeństwa v.p l Istotą systemu funkcjonowania CAT ABW jest koordynacja procesu wymiany informacji między uczestnikami systemu antyterrorystycznego RP, umożliwiająca wdrażanie wspólnych procedur reagowania w przypadku zaistnienia zagrożenia o charakterze terrorystycznym, a także stałe, szybkie i syntetyczne informowanie kierownictwa państwa o zagrożeniach o charakterze terrorystycznym oraz działaniach podjętych w związku z nimi przez właściwe służby i instytucje. POZIOM TAKTYCZNY Poziom taktyczny realizowany jest przez krajowe służby i instytucje uczestniczące w antyterrorystycznej ochronie kraju. Podmiotem wiodącym w fazie zapobiegania zagrożeniom o charakterze terrorystycznym jest Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego posiadająca delegację ustawową do prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych, analityczno-informacyjnych i dochodzeniowo-śledczych w zakresie rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw terroryzmu oraz ścigania ich sprawców. ABW, przy pomocy Centrum Antyterrorystycznego, koordynuje proces wymiany informacji między uczestnikami systemu ochrony antyterrorystycznej, umożliwiający wdrażanie wspólnych procedur reagowania w przypadku uzyskania informacji o możliwości wystąpienia zagrożenia o charakterze terrorystycznym. w. rcl Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ww Agencja odgrywa również istotną rolę w zakresie zarządzania kryzysowego. Organy administracji szczebla rządowego i samorządowego są zobowiązane do współpracy z Szefem ABW w ramach realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania, zapobiegania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym. Jednocześnie organy administracji publicznej, posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej są obowiązani niezwłocznie przekazywać Szefowi ABW informacje dotyczące zagrożeń o charakterze terrorystycznym dla tej infrastruktury krytycznej, w tym zagrożeń dla funkcjonowania systemów i sieci energetycznych, wodno-kanalizacyjnych, ciepłowniczych oraz teleinformatycznych istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, a także działań, które mogą prowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, mienia w znacznych rozmiarach, dziedzictwa narodowego lub środowiska. Natomiast Szef ABW, w przypadku podjęcia informacji o możliwości wystąpienia sytuacji kryzysowej będącej skutkiem zdarzenia o charakterze terrorystycznym, zagrażającego infrastrukturze krytycznej, życiu lub zdrowiu ludzi, mieniu  Monitor Polski – 20 – Poz. 1218 Współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania i przeciwdziałania zagrożeniom terrorystycznym należy również do ustawowych zadań Straży Granicznej. Działania te obejmują m.in. ochronę granicy państwowej, w tym morskiej, organizowanie i dokonywanie kontroli ruchu granicznego oraz zapobieganie nielegalnemu przekraczaniu granicy państwowej i ściganie sprawców tego rodzaju czynów zabronionych. Służba ta realizuje również działania w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej, w tym na pokładzie statków powietrznych wykonujących przewozy lotnicze pasażerów. Ważnym zadaniem w odniesieniu do zagrożeń o charakterze terrorystycznym pozostaje także monitorowanie zjawisk kryminalnych z udziałem środowisk i skupisk cudzoziemców. w. rcl Straż Graniczna Do podstawowych zadań Policji należą m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystana, inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Policja odgrywa również kluczową rolę w odniesieniu do reagowania na zdarzenia o charakterze terrorystycznym, w tym pozostaje ona wiodąca w zakresie fizycznego zwalczania terroryzmu, prowadzenia negocjacji oraz działań minersko-pirotechnicznych. Służba ta jest także odpowiedzialna za zabezpieczanie imprez masowych, jak również edukację społeczną na rzecz przeciwdziałania przestępczości. .go Policja v.p l w znacznych rozmiarach, dziedzictwu narodowemu lub środowisku, może udzielać zaleceń organom i podmiotom zagrożonym tymi działaniami oraz przekazywać im niezbędne informacje służące przeciwdziałaniu zagrożeniom. Agencja Wywiadu Do zadań Agencji Wywiadu należy rozpoznawanie międzynarodowego terroryzmu i ekstremizmu oraz zorganizowanych grup przestępczych i powiązań transnarodowych, a także ochrona zagranicznych przedstawicielstw RP i ich pracowników przed działaniami mogącymi przynieść szkodę interesom Polski. Agencja Wywiadu prowadzi również wywiad elektroniczny oraz przekazuje gromadzone i przetwarzane informacje kluczowym odbiorcom w kraju. Działalność AW na terytorium RP może być prowadzona wyłącznie w związku z jej działalnością poza granicami Państwa, a realizacja czynności operacyjno-rozpoznawczych jest dopuszczalna jedynie za pośrednictwem Szefa ABW. ww Bezpieczeństwo polskich Sił Zbrojnych zapewnia w kraju Służba Kontrwywiadu Wojskowego, natomiast za granicą – Służba Wywiadu Wojskowego. Obie służby w swym obszarze kompetencyjnym zostały zobligowane do podejmowania czynności w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi. Służba Kontrwywiadu Wojskowego Służba Wywiadu Wojskowego Do zadań SKW należy m.in. rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw związanych z działalnością terrorystyczną, popełnionych przez żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową, funkcjonariuszy SKW i SWW oraz pracowników Sił Zbrojnych RP i innych jednostek organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej. Natomiast do zadań SWW należy rozpoznawanie i przeciwdziałanie zagrożeniom międzynarodowym terroryzmem mających związek z obronnością państwa oraz bezpieczeństwem i zdolnością bojową Sił Zbrojnych RP. Działania SWW koncentrują  Monitor Polski – 21 – Poz. 1218 Istotną rolę w kontekście działań antyterrorystycznych oraz zarządzania kryzysowego odgrywa również Żandarmeria Wojskowa, której kompetencje obejmują m.in. zapewnienie ochrony porządku publicznego na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych, a także wykonywanie czynności ochronnych w stosunku do uprawnionych osób oraz mienia wojskowego przed zamachami naruszającymi te dobra (w tym fizyczne zwalczanie terroryzmu). ŻW posiada również uprawnienia do prowadzenia czynności dochodzeniowo-śledczych i operacyjno-rozpoznawczych, obejmujących swym zakresem m.in. rozpoznawanie i zwalczanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Ponadto Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych uzgodniony z Ministrem Obrony Narodowej, może zarządzić użycie żołnierzy Żandarmerii Wojskowej do udzielenia pomocy Policji w razie zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego. .go Żandarmeria Wojskowa v.p l się na pozyskiwaniu informacji o charakterze wyprzedzającym, które służą identyfikacji zagrożeń we wstępnej fazie. Aktywność SWW na terenie kraju jest możliwa wyłącznie w przypadku, gdy ma ona związek z działaniami poza granicami RP. w. rcl Wymienione powyżej służby – ABW, Policja, Straż Graniczna, AW, SWW, SKW i ŻW – w ramach wykonywanych zadań związanych z zapobieganiem terroryzmowi uprawnione są do realizacji czynności operacyjno-rozpoznawczych i analityczno-informacyjnych. Ponadto wykonują one również szereg innych działań, np. w zakresie rozpoznawania międzynarodowego obrotu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi czy bronią masowego rażenia, mającymi niezwykle istotne znaczenie z perspektywy zabezpieczenia antyterrorystycznego kraju. Biuro Ochrony Rządu Istotną rolę, również na poziomie taktycznym systemu, w kontekście działań realizowanych w ramach zarządzania kryzysowego, odgrywa Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, które ustawowo zobowiązane jest do realizacji zadań z zakresu zapobiegania, przeciwdziałania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym oraz współdziałania z Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w zakresie zapobiegania, przeciwdziałania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym. Realizuje ono zadania dotyczące m.in. obsługi merytorycznej i organizacyjnej RZZK, opracowuje dokumenty rządowe, opiniuje plany zarządzania kryzysowego ministrów, wojewodów i kierowni …