📄 Tekst ustawy
Dokument podpisany
przez Jarosław Deminet;
RCL
Data: 2014.06.09
15:12:46 CEST
MONITOR POLSKI
v.p
l
DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 9 czerwca 2014 r.
Poz. 445
UCHWAŁA Nr 76
RADY MINISTRÓW
.go
z dnia 29 kwietnia 2014 r.
w sprawie ustanowienia Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014–2020
Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493,
z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§ 1. Ustanawia się Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014–2020, stanowiący załącznik
do uchwały.
w.
rcl
§ 2. Traci moc uchwała nr 162/2006 Rady Ministrów z dnia 25 września 2006 r. w sprawie Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.
ww
§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
1)
Prezes Rady Ministrów: D. Tusk
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1589, z 2010 r. Nr 28, poz. 146 i Nr 125, poz. 842
oraz z 2011 r. Nr 149, poz. 887.
Monitor Polski
–2–
Poz. 445
.go
v.p
l
Załącznik do uchwały nr 76 Rady Ministrów
z dnia 29 kwietnia 2014 r. (poz. 445)
KRAJOWY PROGRAM
PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY
W RODZINIE
ww
w.
rcl
NA LATA 2014 –2020
WARSZAWA 2014
Monitor Polski
–3–
Poz. 445
v.p
l
Spis treści
Wstęp ..................................................................................................................................................................................... 5
I.
Cele Programu .............................................................................................................................................................. 13
II.
Założenia Programu . .................................................................................................................................................... 14
III.
Adresaci Programu ....................................................................................................................................................... 15
IV. Realizatorzy Programu ................................................................................................................................................. 16
V.
Akty prawa krajowego oraz programy wieloletnie ...................................................................................................... 17
.go
VI. Obszary, kierunki i działania Programu ....................................................................................................................... 19
1. Profilaktyka i edukacja społeczna ............................................................................................................................ 19
1.1. Poszerzenie wiedzy ogółu społeczeństwa, w tym zainteresowanych służb na temat zjawiska przemocy
w rodzinie ......................................................................................................................................................... 19
1.2. Podniesienie poziomu wiedzy i świadomości społecznej w zakresie przyczyn i skutków przemocy
w rodzinie; zmiana postrzegania przez społeczeństwo problemu przemocy w rodzinie (art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) .......................................................................................................... 20
1.3. Ograniczenie zjawiska przemocy w rodzinie w mediach ................................................................................ 21
w.
rcl
1.4. Poprawa jakości systemu działań profilaktycznych . ....................................................................................... 22
1.5. Realizacja programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie
(art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180,
poz. 1493, z późn. zm.) .................................................................................................................................... 23
2. Ochrona i pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie (art. 10 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) . .................................. 24
2.1. Rozwój infrastruktury instytucji rządowych i samorządowych, a także podmiotów oraz organizacji pozarządowych udzielających pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie oraz wypracowanie zasad
współpracy ....................................................................................................................................................... 24
2.2. Upowszechnianie informacji i edukacja w zakresie możliwości i form udzielania pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie (art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) ....................................................................... 27
2.3. Udzielanie pomocy i wsparcia osobom dotkniętym przemocą w rodzinie ...................................................... 27
2.4. Monitoring skuteczności działań pomocowych ............................................................................................... 31
ww
3. Oddziaływanie na osoby stosujące przemoc w rodzinie .......................................................................................... 31
3.1. Tworzenie i rozszerzanie ofert oddziaływań wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, realizowanych
przez instytucje rządowe i samorządowe, a także podmioty oraz organizacje pozarządowe, a także wypracowanie zasad współpracy pomiędzy tymi instytucjami i podmiotami oraz organizacjami pozarządowymi ........................................................................................................................................................ 31
3.2. Interweniowanie oraz reagowanie właściwych służb na stosowanie przemocy w rodzinie ............................ 33
3.3. Realizowanie wobec osób stosujących przemoc w rodzinie programów oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych zmierzających do zaprzestania przemocy w rodzinie (art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) .............. 35
3.4. Realizowanie programów psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc w rodzinie
zmierzających do zmiany wzorców zachowań ................................................................................................ 38
Monitor Polski
–4–
Poz. 445
4. Podnoszenie kompetencji służb i przedstawicieli podmiotów realizujących działania z zakresu przeciwdziałania
przemocy w rodzinie ................................................................................................................................................ 39
v.p
l
4.1. Wzmacnianie jakości kształcenia zawodowego i doskonalenia zawodowego osób przygotowujących się
do realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz osób realizujących te zadania ..... 39
4.2. Wyznaczanie kierunków działań dla podmiotów i instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy
w rodzinie ......................................................................................................................................................... 40
4.3. Zwiększanie kompetencji osób realizujących zadania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie ...... 41
4.4. Wzmacnianie kompetencji zawodowych oraz przeciwdziałanie wypaleniu zawodowemu osób realizujących zadania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie ................................................................... 42
VII. Przewidywane skutki finansowe . ................................................................................................................................. 44
VIII. Przewidywane efekty realizacji Programu ................................................................................................................... 45
Załączniki do Programu:
.go
IX. Sposób monitorowania i sprawozdawczości ................................................................................................................ 46
Załącznik do uchwały nr 76 Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2014 r.
w.
rcl
1. Załącznik nr 1 – Harmonogram działań Programu – obszary, kierunki i rodzaje działań, wskaźniki, podmioty odpowiedzialne, terminy realizacji.
2. Załącznik nr 2 – Nakłady budżetu państwa w latach 2014–2020 w związku z uchwaleniem Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.
ww
3. Załącznik nr 3 – Wzór do rocznego Sprawozdania z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy
w Rodzinie na lata 2014–2020.
Monitor Polski
–5–
Poz. 445
Wstęp
w.
rcl
.go
v.p
l
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w art. 18 i 71
wskazuje, że instytucja rodziny jest objęta szczególną ochroną i opieką
Rzeczypospolitej Polskiej, a jej dobro państwo ma obowiązek uwzględnić w swojej
polityce społecznej, zwłaszcza poprzez udzielanie szczególnej pomocy rodzinom
znajdującym się w trudnej sytuacji społecznej.
Przepis art. 33 Konstytucji wskazuje ponadto, że kobieta i mężczyzna
w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym,
społecznym i gospodarczym, zaś zgodnie z art. 72 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska
zapewnia ochronę praw dziecka, a każdy ma prawo żądać od organów władzy
publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem
i demoralizacją.
Nie budzi wątpliwości fakt, że zadaniem państwa jest zatem ochrona rodziny
przed zagrożeniami płynącymi z zewnątrz i wewnątrz, w tym zwłaszcza przed
przemocą ze strony osób najbliższych.
Rodziny dotknięte przemocą pozostają w trudnej sytuacji społecznej, co jest
podstawą do udzielania im szczególnej pomocy przy użyciu metod i narzędzi
określonych w obecnie obowiązującym porządku prawnym.
Przemoc w rodzinie jest jednym z podstawowych zagrożeń zarówno dla rodzin
rozumianych jako instytucja, podlegająca ochronie i opiece państwa, jak i dla ich
poszczególnych członków.
Statystycznie większość ofiar przemocy w rodzinie stanowią kobiety, a w dalszej
kolejności kategorie osób, których płeć nie jest uwzględniona: małoletni, osoby starsze,
osoby z niepełnosprawnościami. Bardzo często ofiarami przemocy w rodzinie są też
dzieci – świadkowie.
ww
1. Diagnoza sytuacji
Jako przyczyny sprzyjające stosowaniu przemocy w rodzinie możemy wskazać
normy społeczne i kulturowe. Przez wieki istniało silne społeczne przyzwolenie na
stosowanie przemocy wobec najbliższych, w szczególności kobiet i dzieci. Nadal
w wielu środowiskach to zjawisko znajduje odzwierciedlenie w obyczajach – społecznej
akceptacji bicia, stosowania kar cielesnych, w przekonaniach związanych z rolą
mężczyzny w rodzinie (rola „pana i władcy”).
Niebagatelny wpływ na stosowanie przemocy w rodzinie ma również
dziedziczenie wzorca przemocy z rodziny pochodzenia. Dzieci wychowujące się
w rodzinach z problemem przemocy przyswajają sobie zachowania dorosłych, których
są świadkami lub ofiarami. Uczą się, że najlepszym i najbardziej skutecznym sposobem
rozwiązywania konfliktów jest przemoc.
Wpływ na stosowanie przemocy w rodzinie może mieć także
uzależnienie/nadużywanie alkoholu. Wielu sprawców przemocy w rodzinie w chwili
Monitor Polski
–6–
Poz. 445
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
popełnienia czynu jest pod wpływem alkoholu. Należy pamiętać, że alkohol osłabia
kontrolę nad zachowaniem i zwiększa prawdopodobieństwo reagowania złością
i gniewem na trudności oraz niepowodzenia życiowe. Uzależnienie od alkoholu nie
zwalnia z odpowiedzialności za swoje czyny, mimo że sprawcy często wykorzystują
fakt bycia nietrzeźwym jako czynnik usprawiedliwiający ich zachowanie.
Pierwsze badania przeprowadzone na zlecenie Ministerstwa Pracy i Polityki
Społecznej w 2007 r. dotyczące diagnozy zjawiska przemocy w rodzinie w Polsce
wskazywały, że przemocy w rodzinie doświadczył więcej niż co trzeci Polak (36%).
Kolejne badania planowane do przeprowadzenia pod koniec 2013 r. będą miały
charakter porównawczy i dzięki nim uzyskamy informację na temat skali zjawiska
przemocy w rodzinie na przestrzeni obowiązywania Programu.
Na zlecenie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w grudniu 2012 r. zostały
przeprowadzone badania w ramach projektu badawczego zatytułowanego „Diagnoza
dotycząca realizacji zadań wynikających z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
wykonywanych przez zespoły interdyscyplinarne/grupy robocze, a także realizacji
procedury „Niebieskie Karty” w oparciu o rozporządzenie z dnia 13 września 2011 r.
w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta”
(Dz. U. Nr 209, poz. 1245)”. Projekt ten został opracowany i wykonany przez Instytut
Badania Rynku i Opinii Publicznej Millward Brown SMG/KRC na zamówienie
Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.
Wg raportu z badań wynika, że 62% osób dotkniętych przemocą w rodzinie,
których sytuacją zajmował się zespół interdyscyplinarny i grupy robocze w 2012 r.
w ramach realizacji procedury „Niebieskie Karty”, stanowiły wyłącznie kobiety.
Większość badanych zespołów interdyscyplinarnych funkcjonuje w gminach
wiejskich (63%), jedna czwarta (24%) – w gminach miejsko-wiejskich, a nieco ponad
jedna dziesiąta (13%) – w gminach miejskich.
Rozkład liczby zespołów ze względu na województwo w badanej próbie jest
zbliżony do rozkładu liczby gmin w Polsce. Najwięcej badanych zespołów
interdyscyplinarnych było z województwa mazowieckiego (14%), lubelskiego
i wielkopolskiego (po 9%) – czyli województw o największej liczbie gmin w Polsce.
W ramach badań uzyskano informacje dotyczące 1666 zespołów
interdyscyplinarnych ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie (z 65% gmin w Polsce)
powołanych w ramach znowelizowanej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.).
Większość z nich funkcjonuje w gminach wiejskich (63%), jedna czwarta w gminach
miejsko-wiejskich (24%), a pozostałe w gminach miejskich (13%). Rozkład liczby
badanych zespołów ze względu na województwo jest analogiczny do rozkładu liczby
gmin w Polsce w podziale na województwa.
W skład badanych zespołów interdyscyplinarnych wchodzą przedstawiciele
jednostek organizacyjnych pomocy społecznej (100%), Policji (100%), gminnej komisji
Monitor Polski
–7–
Poz. 445
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
rozwiązywania problemów alkoholowych (100%), oświaty (99%) i ochrony zdrowia
(94%). W skład zdecydowanej większości zespołów wchodzą także kuratorzy sądowi
(88%), w skład połowy (48%) – przedstawiciele organizacji pozarządowych,
a przedstawiciele Prokuratury w skład 16% badanych zespołów. W większości
przypadków porozumienia o współpracy z instytucjami zostały zawarte przez wójta,
burmistrza lub prezydenta miasta. Wśród członków 25% badanych zespołów są także
przedstawiciele innych instytucji.
W 2012 r. procedurę „Niebieskie Karty” realizowało 96% badanych zespołów
interdyscyplinarnych.
W 2012 r. w przypadku badanych zespołów procedurę „Niebieskie Karty”
wszczynali najczęściej policjanci (94%) i pracownicy jednostek organizacyjnych
pomocy społecznej (67%), wypełniali formularz „Niebieska Karta – A” i przekazywali
go następnie przewodniczącemu zespołu. To także do przedstawicieli tych instytucji
najczęściej trafiają, zdaniem respondentów, zgłoszenia o przemocy w rodzinie. Rzadziej
wskazywano przedstawicieli innych uprawnionych instytucji jako przekazujących
zespołowi interdyscyplinarnemu w 2012 r. formularze „Niebieska Karta – A” i tym
samym uruchamiających procedurę „Niebieskie Karty” (przedstawiciele oświaty – 25%,
gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych – 13%, ochrony zdrowia –
10%). Do nich zdaniem respondentów rzadziej także trafiają zgłoszenia dotyczące
przemocy w rodzinie.
Jak wynika z analiz przeprowadzonych w ramach prezentowanych badań,
zdecydowana większość badanych zespołów interdyscyplinarnych ds. przeciwdziałania
przemocy w rodzinie wywiązuje się z nałożonych na nie obowiązków i zadań
związanych z funkcjonowaniem zespołu interdyscyplinarnego i grup roboczych oraz
realizacji procedury „Niebieskie Karty”. Przedstawiciele zespołów interdyscyplinarnych
uczestniczący w badaniu ocenili funkcjonowanie zespołu interdyscyplinarnego i grup
roboczych jako skuteczny sposób przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Zalety pracy interdyscyplinarnej – kompleksowość oraz zwiększenie
efektywności i skuteczności działań – są potwierdzane opiniami uczestników badań.
Jako najważniejsze pozytywne rezultaty pracy interdyscyplinarnej wskazano
kompleksowe, wieloaspektowe udzielanie pomocy rodzinom dotkniętym przemocą
w rodzinie, lepszą koordynację działań służb i instytucji w zakresie przeciwdziałania
przemocy w rodzinie, a przez to zwiększenie ich skuteczności oraz możliwość
wzajemnego uczenia się, dzielenia wiedzą i doświadczeniami. Sprawne współdziałanie
służb i instytucji pozwala efektywnie wykorzystywać zasoby, instrumenty i uprawnienia
służb i instytucji – zarówno na poziomie strategicznym, jak i indywidualnych
przypadków rodzin.
Po kilku latach funkcjonowania Programu widać wyraźnie, że decyzja dotycząca
opracowania tego dokumentu, a przede wszystkim ustawowych uregulowań prawnych
w tym zakresie, była trafna i potrzebna.
Monitor Polski
–8–
Poz. 445
w.
rcl
.go
v.p
l
Usystematyzowanie działań, wskazanie odpowiedzialności dla poszczególnych szczebli
administracji publicznej, z jednej strony, powoduje wzrost odpowiedzialności,
a z drugiej strony, daje możliwość dokonywania oceny i lepszej kontroli.
W dalszym ciągu należy kontynuować intensywne działania wynikające z obowiązków
nałożonych przez Krajowy Program na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie
i jednocześnie wsłuchiwać się w debatę publiczną oraz opinie specjalistów pracujących
bezpośrednio z osobami doznającymi i stosującymi przemoc w rodzinie.
Realizowane działania w ramach Programu mają duże znaczenie przy kreowaniu
przyszłych priorytetów w walce ze zjawiskiem przemocy w rodzinie.
Jednym z kluczowych osiągnięć, które dotychczas udało się zrealizować zarówno na
szczeblu centralnym, jak i samorządowym, jest podejmowanie współpracy oraz branie
odpowiedzialności za tę problematykę przez różne resorty zaangażowane w realizację
Programu, ale również przez służby pracujące w środowiskach lokalnych.
Wprowadzenie tego typu rozwiązań daje gwarancję skuteczności podejmowanych
działań oraz stworzenia optymalnych rozwiązań w zakresie walki ze zjawiskiem
przemocy w rodzinie.
Realizowane działania w ramach Programu w sposób znaczący wpłynęły na zmianę
świadomości społecznej. Ujawnianie przypadków przemocy w rodzinie świadczy
o poszerzeniu wiedzy na temat tego zjawiska. Ponadto każdy zgłoszony przypadek
przemocy w rodzinie to odpowiedź społeczeństwa na brak przyzwolenia na to zjawisko,
to świadomość, że przemoc w rodzinie jest przestępstwem.
2. Zgodność Programu
strategicznymi
z
krajowymi
i
międzynarodowymi
dokumentami
ww
Problem przemocy w rodzinie został dostrzeżony i zdiagnozowany także w innych
państwach na całym świecie, czego wyrazem są podejmowane działania organizacji
międzynarodowych, w tym m.in. Organizacji Narodów Zjednoczonych czy też Rady
Europy, w celu ograniczenia tego zjawiska.
W szczególności należy tu wskazać na akty prawa międzynarodowego,
zmierzające do przeciwdziałania przemocy wobec kobiet i dzieci oraz przemocy
w rodzinie, w tym m.in.:
Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ):
- Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet z dnia
18 grudnia 1979 roku,
- Deklaracja o Eliminacji Przemocy wobec Kobiet z dnia 20 grudnia 1993 roku
Rezolucja 48/104 Zgromadzenia Ogólnego ONZ,
- Rezolucja A/54/4 Zgromadzenia Ogólnego ONZ – Protokół Fakultatywny do
Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet z dnia
6 października 1999 roku,
Monitor Polski
–9–
Poz. 445
w.
rcl
.go
v.p
l
Rady Europy:
- Rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (85)4 w sprawie
przemocy domowej z 26 marca 1985 roku,
- Rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (90)2 w sprawie reakcji
społecznych na przemoc w rodzinie z 15 stycznia 1990 roku,
- Rekomendacja Rady Europy 1450 (2000) dotycząca przemocy wobec kobiet
w Europie,
- Rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy Rec. (2002)5 w sprawie
ochrony kobiet przed przemocą z 30 kwietnia 2002 roku,
- Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy
domowej,
Unii Europejskiej:
- Dyrektywa 2012/29/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
25 października 2012 r. ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw,
wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępująca decyzję ramową Rady
2001/220/WSiSW (Dz. Urz. UE L 315 z 14.11.2012, s. 57),
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/99/UE z dnia 13 grudnia
2011 r. w sprawie europejskiego nakazu ochrony (w sprawach karnych)
(Dz. Urz. UE L 338 z 21.12.2011, s. 2),
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia
2011 r. w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych
i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej, zastępująca
decyzję ramową Rady 2004/68/WSiSW (Dz. Urz. UE L 335 z 17.12.2011,
s. 1),
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE z dnia 5 kwietnia
2011 r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu
oraz ochrony ofiar (Dz. Urz. UE L 101 z 15.04.2011, s. 1),
- Program sztokholmski przyjęty w dniach 10–11 grudnia 2009 r.
ww
Rzeczpospolita Polska, mając na uwadze doświadczenia międzynarodowe, także
podjęła działania legislacyjne w celu zwiększenia skuteczności przeciwdziałania
przemocy w rodzinie, czego wyrazem było uchwalenie w dniu 29 lipca 2005 r. ustawy
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.),
zwanej dalej „ustawą”.
Ustawa nałożyła na Radę Ministrów obowiązek przyjęcia Krajowego Programu
Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, zwanego dalej „Programem”, w celu tworzenia
warunków do bardziej skutecznego przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Dotychczas obowiązujący Program określał szczegółowe działania w zakresie
zapewnienia ochrony i udzielania pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie,
programów oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych wobec osób stosujących przemoc
oraz podnoszenia świadomości społecznej na temat przyczyn i skutków przemocy
w rodzinie.
Monitor Polski
– 10 –
Poz. 445
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
Program został przyjęty uchwałą nr 162/2006 Rady Ministrów z dnia 25 września
2006 r. na lata 2006–2016, a następnie został wdrożony i realizowany przez organy
administracji rządowej oraz jednostki samorządu terytorialnego.
W dniu 1 sierpnia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 czerwca 2010 r.
o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 125, poz. 842), która wprowadziła wiele nowych uregulowań dotyczących
zarówno usprawnienia istniejących, jak i nowych instytucji prawnych.
Konieczność opracowania nowego dokumentu, jakim jest Krajowy Program
Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014–2020, została zawarta w art. 10
ust. 1 znowelizowanej ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Zapisy ustawowe, wymagają uszczegółowienia i wprowadzenia systematyczności
realizowanych działań. Nowy dokument jest dopełnieniem przepisów ustawy
i usystematyzowaniem priorytetów w obszarze przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Ponadto opracowanie nowego Programu jest uwarunkowane koniecznością
przestrzegania techniki legislacyjnej.
Preambuła do znowelizowanej ustawy podkreśla, że przemoc w rodzinie narusza
podstawowe prawa człowieka, w tym prawo do życia i zdrowia oraz poszanowania
godności osobistej, a władze publiczne mają obowiązek zapewnić wszystkim
obywatelom równe traktowanie i poszanowanie ich praw i wolności.
Przepisy ustawy rozszerzyły zakres działań, które mają zostać określone
szczegółowo w Programie, w postaci podnoszenia świadomości społecznej na temat
promowania metod wychowawczych bez użycia przemocy, a także upowszechnienia
informacji o możliwościach i formach udzielania pomocy zarówno osobom dotkniętym
przemocą, jak i stosującym przemoc w rodzinie, w celu tworzenia warunków
skutecznego przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
W projekcie Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2020 w celu szczegółowym
nr 3 „Poprawa sytuacji i grup zagrożonych wykluczeniem z rynku pracy” jednym
z kierunków interwencji jest „Wsparcie dla osób zagrożonych lub dotkniętych przemocą
w rodzinie”.
Zarówno w Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju – Polska 2030, jak
i w strategii średniookresowej, tj. Strategii Rozwoju Kraju 2020, w kierunkach
interwencji znajdują się działania dotyczące zapewnienia jak najlepszej adresowalności
świadczeń oraz dotyczące podejmowania działań na rzecz profilaktyki rodziny, które to
działania mają być skierowane do rodzin z różnymi dysfunkcjami, w tym zagrożonymi
lub dotkniętymi przemocą w rodzinie.
Opracowany Program zawiera odniesienia do celów zawartych w dokumencie
programowym UE EUROPA 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego
i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jednym z celów
nadrzędnych Strategii jest zmniejszenie ubóstwa społecznego poprzez zapewnienie
spójności społecznej i terytorialnej, tak aby korzyści płynące ze wzrostu gospodarczego
Monitor Polski
– 11 –
Poz. 445
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
i zatrudnienia były szeroko dostępne, a osoby ubogie i wykluczone społecznie mogły
żyć godnie i aktywnie uczestniczyć w życiu społeczeństwa.
W związku z powyższym należy podjąć skuteczne działania mające na celu
przeciwdziałanie ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, w tym również przeciwdziałanie
przemocy w rodzinie. Zjawisko przemocy w rodzinie może bowiem bezpośrednio lub
pośrednio wpływać na zwiększenie odsetka osób wykluczonych społecznie lub
żyjących w ubóstwie.
W ramach realizacji Programu osoby doświadczające przemocy w rodzinie będą
miały możliwość skorzystać z kompleksowej pomocy przeciwdziałającej marginalizacji
społecznej, umożliwiającej powrót do aktywności społecznej i zawodowej.
W związku z powyższym opracowano nowy Krajowy Program Przeciwdziałania
Przemocy w Rodzinie z rozszerzonym horyzontem czasowym, do 2020 roku,
uwzględniający nowe zadania i instytucje prawne, wprowadzone wspomnianą powyżej
ustawą.
Jednocześnie, przeprowadzono analizę dotychczasowych uregulowań zawartych
w Programie, mając na względzie nabyte doświadczenia w ich realizacji. W wyniku tej
analizy, część działań zostało zmienionych, część rozszerzonych na nowe obszary,
zwłaszcza w zakresie współpracy służb realizujących zadania określone ustawą, a część
usuniętych, ze względu na ich małą przydatność.
W związku z tym, zadaniem Programu jest wprowadzenie w życie szerokiego
spektrum działań w zakresie zapewnienia ochrony i udzielania pomocy osobom
dotkniętym przemocą w rodzinie, programów oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych
wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, podnoszenia świadomości społecznej na
temat przyczyn i skutków przemocy w rodzinie oraz promowania metod
wychowawczych bez użycia przemocy, a także upowszechnienia informacji
o możliwościach i formach udzielania pomocy zarówno osobom dotkniętym przemocą,
jak i stosującym przemoc w rodzinie.
Metody i narzędzia realizacji celów Programu będą miały zastosowanie w skali
całego kraju. Program ma charakter uniwersalny z uwzględnieniem priorytetów
z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Program powstał w wyniku prac Zespołu Monitorującego do spraw
Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie przy ministrze właściwym do spraw
zabezpieczenia społecznego, we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych,
Ministerstwem Sprawiedliwości, Ministerstwem Zdrowia, Ministerstwem Edukacji
Narodowej, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Pełnomocnikiem
Rządu do spraw Równego Traktowania, Prokuraturą Generalną, a także organizacjami
pozarządowymi.
W rozdziale pierwszym określono cel główny oraz cele szczegółowe Programu.
W rozdziale drugim dokładnie sprecyzowano założenia Programu. W rozdziale trzecim
zaś wymieniono adresatów Programu, a w rozdziale czwartym określono jego
realizatorów. W rozdziale piątym wskazano na akty prawne oraz plany wieloletnie, do
Monitor Polski
– 12 –
Poz. 445
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
których odnosi się Program. W rozdziale szóstym wskazano i opisano obszary, kierunki
oraz działania Programu.
W Programie określono też skutki finansowe realizacji poszczególnych zadań
oraz wskazano źródła finansowania działań w kolejnych latach realizacji oraz zasady
sprawozdawczości ze zrealizowanych zadań.
Program ma wieloletnią perspektywę, gdyż zawarte w nim cele i obszary działań
nakładają obowiązek na wszystkie szczeble administracji publicznej realizacji
długofalowych zadań w celu zmniejszenia zjawiska przemocy w rodzinie.
Zmniejszenie skali zjawiska przemocy w rodzinie w Polsce jest procesem
wymagającym czasu, wysiłku, nakładów finansowych, zaangażowania wszystkich
służb, a także zmiany świadomości społecznej.
Realizacja Programu powinna przyczynić się do ograniczenia zjawiska przemocy
w rodzinie.
Treści zawarte w Programie mają elastyczny charakter, dzięki temu możliwe
będzie realizowanie nowatorskich lokalnych programów dostosowanych do specyfiki
potrzeb występujących na danym terenie.
Monitor Polski
I.
– 13 –
Poz. 445
Cele Programu
Cele szczegółowe:
Cel 1: zintensyfikowanie działań
przemocy w rodzinie.
v.p
l
Cel główny:
Zwiększenie skuteczności przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz zmniejszenie
skali tego zjawiska w Polsce.
profilaktycznych
w
zakresie
przeciwdziałania
Cel 2: zwiększenie dostępności i skuteczności ochrony oraz wsparcia osób dotkniętych
przemocą w rodzinie.
.go
Cel 3: zwiększenie skuteczności oddziaływań wobec osób stosujących przemoc
w rodzinie.
Cel 4: zwiększenie poziomu kompetencji przedstawicieli instytucji i podmiotów
realizujących zadania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie w celu
podniesienia jakości i dostępności świadczonych usług.
Wskaźnik ogólny:
ww
w.
rcl
mierzący stopień realizacji celu głównego Programu wyrażony będzie odsetkiem
procentowym osób, które doznały przemocy fizycznej, psychicznej i seksualnej
w rodzinie na obszarze Polski oszacowany na podstawie przeprowadzonej co dwa lata
diagnozy zjawiska przemocy w rodzinie.
Monitor Polski
II.
– 14 –
Poz. 445
Założenia Programu
I.
Profilaktyka i edukacja społeczna:
v.p
l
W celu zwiększenia skuteczności przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w tym
realizacji celów ustawowych oraz celów wskazanych w Programie, określono cztery
podstawowe obszary zawierające kierunki działań oraz sprecyzowano oddziaływania
wobec różnych grup odbiorców:
obszar kierowany do ogółu społeczeństwa, w tym do osób i rodzin zagrożonych
przemocą w rodzinie.
II.
Ochrona i pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie:
.go
obszar kierowany do osób dotkniętych przemocą w rodzinie (w tym do: kobiet,
mężczyzn, dzieci, współmałżonków lub partnerów w związkach nieformalnych, osób
starszych, osób z niepełnosprawnościami lub osób niesamodzielnych).
III. Oddziaływanie na osoby stosujące przemoc w rodzinie:
obszar kierowany do osób stosujących przemoc w rodzinie, jak również do właściwych
służb lub podmiotów zajmujących się oddziaływaniem na osoby stosujące przemoc.
IV. Podnoszenie kompetencji służb i
realizujących działania z zakresu
w rodzinie:
przedstawicieli podmiotów
przeciwdziałania przemocy
w.
rcl
obszar kierowany do przedstawicieli instytucji i podmiotów realizujących zadania
z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
ww
Każde z działań we wskazanych obszarach zostało przypisane konkretnym
podmiotom odpowiedzialnym za ich realizację. Opisano też przewidywane wskaźniki
monitorowania realizacji działań.
Zmniejszenie skali zjawiska przemocy w rodzinie, pomaganie osobom
dotkniętym przemocą, a także oddziaływanie na osoby stosujące przemoc jest
nadrzędnym celem, który powinien łączyć działania sektora publicznego i organizacji
pozarządowych.
Monitor Polski
III.
– 15 –
Poz. 445
Adresaci Programu
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
Program skierowany jest do:
1) ogółu społeczeństwa, w tym osób zagrożonych przemocą w rodzinie;
2) osób dotkniętych przemocą w rodzinie;
3) osób stosujących przemoc w rodzinie;
4) świadków przemocy w rodzinie;
5) służb zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie.
Monitor Polski
IV.
– 16 –
Poz. 445
Realizatorzy Programu
v.p
l
Realizatorami ustawy, a także Programu, są:
- organy administracji rządowej, przy wsparciu państwowych jednostek
organizacyjnych realizujących zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy
w rodzinie oraz współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz kościołami
i związkami wyznaniowymi, a także Prokuratura oraz sądy powszechne;
- jednostki samorządu terytorialnego, przy współpracy podmiotów lub
organizacji pozarządowych oraz kościołów i związków wyznaniowych.
ww
w.
rcl
.go
Program na szczeblu centralnym jest realizowany przez Krajowego Koordynatora
Realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w randze
sekretarza lub podsekretarza stanu w urzędzie obsługującym tego ministra, któremu
przepisami ustawy nałożono obowiązek kierowania Zespołem Monitorującym do spraw
Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie – organem opiniodawczo-doradczym ministra
właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.
Na szczeblach wojewódzkich realizatorami Programu są wyznaczeni przez
wojewodów Wojewódzcy Koordynatorzy Realizacji Krajowego Programu
Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy
w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) Rada Ministrów do dnia 30 września
każdego roku zobowiązana została do składania Sejmowi i Senatowi Rzeczypospolitej
Polskiej sprawozdania z realizacji Programu.
Monitor Polski
V.
– 17 –
Poz. 445
Akty prawa krajowego oraz programy wieloletnie
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
Program będzie realizowany w oparciu o następujące akty prawne:
- ustawę z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U.
z 2012 r. poz. 788, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553,
z późn. zm.),
- ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89,
poz. 555, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90,
poz. 557, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U.
z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U.
Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182,
z późn. zm.),
- ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687,
z późn. zm.),
- ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym
zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150),
- ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości
i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1356, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich
(Dz. U. z 2014 r. poz. 382),
- ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r.
poz. 124),
- ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,
poz. 2572, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24,
z późn. zm.),
- ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43,
poz. 226, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r.
poz. 594, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r.
poz. 595, z późn. zm.),
- ustawę z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r.
poz. 596, z późn. zm.).
Monitor Polski
– 18 –
Poz. 445
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
Program jest skorelowany z następującymi Programami:
Rządowym Programem Ograniczania Przestępczości i Aspołecznych
Zachowań „Razem Bezpieczniej” 2007–2015;
Narodowym Programem Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów
Alkoholowych na lata 2011–2015;
Krajowym Programem Przeciwdziałania Narkomanii 2011–2016;
Narodowym Programem Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2011–2015.
Monitor Polski
Obszary, kierunki i działania Programu
Obszar:
1.
Poz. 445
Profilaktyka i edukacja społeczna
v.p
l
VI.
– 19 –
Cel: Zintensyfikowanie działań profilaktycznych w zakresie przeciwdziałania
przemocy w rodzinie.
Kierunki działań:
Poszerzenie wiedzy ogółu społeczeństwa, w tym zainteresowanych służb na
temat zjawiska przemocy w rodzinie
Rodzaje działań:
.go
1.1.
1.1.1. Prowadzenie badań, ekspertyz oraz analiz dotyczących zjawiska przemocy
w rodzinie (art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
w.
rcl
Realizatorzy zadania: minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego
w ramach zlecenia zadania wskazanemu podmiotowi (ośrodki badania opinii publicznej,
ośrodki naukowe).
Wskaźniki:
− corocznie opracowany raport dotyczący diagnozy zjawiska przemocy w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
1.1.2. Diagnoza zjawiska przemocy w rodzinie na obszarze gminy, powiatu
i województwa, w tym w odniesieniu do gmin, ustalenie odsetka populacji
rodzin zagrożonych przemocą w rodzinie
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny,
powiatowy, wojewódzki.
Wskaźniki:
− liczba opracowanych diagnoz.
Termin realizacji: 2014–2020.
ww
1.1.3. Monitorowanie zjawiska przemocy w rodzinie na obszarze województwa
(art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy
w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
Realizatorzy zadania: wojewodowie za pośrednictwem Wojewódzkich Koordynatorów
Realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.
Monitor Polski
– 20 –
Poz. 445
Kierunki działań:
Podniesienie poziomu wiedzy i świadomości społecznej w zakresie przyczyn
i skutków przemocy w rodzinie; zmiana postrzegania przez społeczeństwo
problemu przemocy w rodzinie (art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U.
Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
Rodzaje działań:
.go
1.2.
v.p
l
Wskaźniki:
− corocznie opracowany raport dotyczący monitorowania zjawiska przemocy
w rodzinie na terenie województwa.
Termin realizacji: 2014–2020.
w.
rcl
1.2.1. Prowadzenie ogólnopolskich i lokalnych kampanii społecznych, które:
- obalają mity i stereotypy na temat przemocy w rodzinie,
usprawiedliwiające jej stosowanie,
- opisują mechanizmy przemocy w rodzinie oraz jednoznacznie wskazują
na ich społeczną szkodliwość i społeczno-kulturowe uwarunkowania,
- promują metody wychowawcze bez użycia przemocy (art. 10 ust. 1 pkt 3
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) i informują o zakazie stosowania
kar cielesnych wobec dzieci przez osoby wykonujące władzę rodzicielską
oraz sprawujące opiekę lub pieczę,
- promują działania służące przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, w tym
ochronę i pomoc dla osób doznających przemocy oraz interwencję wobec
osób stosujących przemoc
ww
Realizatorzy zadania:
a) ministrowie właściwi do spraw: zabezpieczenia społecznego, zagranicznych,
a także Minister Sprawiedliwości, Pełnomocnik Rządu do spraw Równego
Traktowania, w tym w ramach zlecenia zadania wskazanemu podmiotowi, we
współpracy z mediami, a także organizacjami pozarządowymi, oraz przy
współpracy ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, a także
Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,
b) jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny, powiatowy,
wojewódzki, we współpracy z mediami oraz organizacjami pozarządowymi.
Wskaźniki:
− liczba ogólnokrajowych i lokalnych kampanii społecznych.
Termin realizacji: 2014–2020.
Monitor Polski
– 21 –
Poz. 445
v.p
l
1.2.2. Współpraca pomiędzy organami samorządu terytorialnego a kościołami lub
związkami wyznaniowymi na danym terenie, w celu wprowadzenia
elementów edukacji na temat zjawiska przemocy w rodzinie w ramach
działania poradni prowadzonych przez kościoły lub związki wyznaniowe lub
do programów nauk przedmałżeńskich (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493,
z późn. zm.)
Kierunki działań:
1.3.
.go
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel powiatowy
i gminny we współpracy z kościołami i związkami wyznaniowymi oraz organizacjami
pozarządowymi.
Wskaźniki:
− liczba podjętych inicjatyw,
− liczba osób, którym udzielono informacji dotyczących przeciwdziałania przemocy
w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
Ograniczenie zjawiska przemocy w rodzinie w mediach
w.
rcl
Rodzaje działań:
1.3.1. Promowanie w środkach masowego przekazu programów skierowanych do
dzieci i młodzieży pozbawionych treści przemocowych
Realizatorzy zadania: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.
Wskaźniki:
− liczba programów dla dzieci i młodzieży, w których nie występuje przemoc,
− liczba programów w środkach masowego przekazu promujących pozbawione treści
przemocowych programy kierowane do dzieci i młodzieży.
Termin realizacji: 2014–2020.
1.3.2. Ograniczanie zjawiska przemocy w rodzinie w środkach masowego przekazu
ww
Realizatorzy zadania: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.
Wskaźniki:
− liczba wystąpień Przewodniczącego do nadawców wzywających do zaniechania
naruszenia prawa,
− liczba wszczętych postępowań na skutek wystąpień i skarg składanych do KRRiT
dotyczących emisji w mediach programów zawierających treści przemocowe.
Termin realizacji: 2014–2020.
Monitor Polski
– 22 –
Poz. 445
Kierunki działań:
Poprawa jakości systemu działań profilaktycznych
Rodzaje działań:
v.p
l
1.4.
1.4.1. Opracowanie programów osłonowych oraz edukacyjnych i prowadzenie działań,
dotyczących zapobiegania przemocy w rodzinie, w szczególności wobec dzieci,
kobiet, osób starszych lub z niepełnosprawnościami.
.go
Realizatorzy zadania: ministrowie właściwi do spraw: zabezpieczenia społecznego,
oświaty i wychowania.
Wskaźniki:
– liczba programów osłonowych oraz edukacyjnych,
– liczba osób, w stosunku do których prowadzono działania.
Termin realizacji: 2014–2020.
w.
rcl
1.4.2. Opracowanie i realizacja programów służących działaniom profilaktycznym
mającym na celu udzielenie specjalistycznej pomocy, zwłaszcza w zakresie
promowania i wdrożenia prawidłowych metod wychowawczych w stosunku
do dzieci w rodzinach zagrożonych przemocą w rodzinie (art. 6 ust. 3 pkt 2
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U.
Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba opracowanych programów,
− liczba zrealizowanych programów,
− liczba uczestników programów.
Termin realizacji: 2014–2020.
ww
1.4.3. Prowadzenie poradnictwa, w szczególności poprzez działania edukacyjne
służące wzmocnieniu opiekuńczych i wychowawczych, alternatywnych
wobec stosowania przemocy metod i kompetencji rodziców w rodzinach
zagrożonych przemocą w rodzinie (art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. Nr 180, poz. 1493,
z późn. zm.) oraz w stosunku do grup ryzyka, np. małoletnich w ciąży
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny,
Ministerstwo Zdrowia.
Wskaźniki:
− liczba placówek prowadzących poradnictwo w zakresie przeciwdziałania przemocy
w rodzinie,
Monitor Polski
– 23 –
Poz. 445
Kierunki działań:
Realizacja programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony
ofiar przemocy w rodzinie (art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
Rodzaje działań:
.go
1.5.
v.p
l
− liczba programów,
− liczba osób, którym udzielono porady,
− liczba wizyt patronażowych prowadzonych przez położne podstawowej opieki
zdrowotnej.
Termin realizacji: 2014–2020.
1.5.1. Opracowanie i realizacja gminnego programu przeciwdziałania przemocy
w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie (art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180,
poz. 1493, z późn. zm.)
w.
rcl
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny.
Wskaźniki:
− liczba opracowanych i realizowanych gminnych programów przeciwdziałania
przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie,
− liczba uchylonych przez wojewodę uchwał w sprawie przyjęcia gminnych
programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy
w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
1.5.2. Opracowanie i realizacja powiatowego programu przeciwdziałania
przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie (art. 6 ust. 3
pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
ww
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba opracowanych i realizowanych powiatowych programów przeciwdziałania
przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie,
− liczba uchylonych przez wojewodę uchwał w sprawie przyjęcia powiatowych
programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy
w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
Monitor Polski
– 24 –
Poz. 445
v.p
l
1.5.3. Opracowanie i realizacja wojewódzkiego programu przeciwdziałania
przemocy w rodzinie oraz ramowego programu ochrony ofiar przemocy
w rodzinie (art. 6 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
Obszar:
2.
.go
Realizatorzy zadania: samorząd województwa.
Wskaźniki:
− liczba opracowanych i realizowanych wojewódzkich programów przeciwdziałania
przemocy w rodzinie oraz opracowanie ramowych programów ochrony ofiar
przemocy w rodzinie,
− liczba uchylonych przez wojewodę uchwał w sprawie przyjęcia wojewódzkich
programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
Ochrona i pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie (art. 10 ust. 1
pkt 1 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
w.
rcl
Cel: zwiększenie dostępności i skuteczności ochrony oraz wsparcia osób dotkniętych
przemocą w rodzinie.
Kierunki działań:
2.1.
Rozwój infrastruktury instytucji rządowych i samorządowych, a także
podmiotów oraz organizacji pozarządowych udzielających pomocy osobom
dotkniętym przemocą w rodzinie oraz wypracowanie zasad współpracy
Rodzaje działań:
2.1.1. Utworzenie i funkcjonowanie zespołów interdyscyplinarnych (art. 6 ust. 2
pkt 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
ww
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny.
Wskaźniki:
− liczba utworzonych zespołów interdyscyplinarnych,
− liczba posiedzeń zespołów interdyscyplinarnych,
− liczba osób objętych pomocą zespołów interdyscyplinarnych,
− liczba rodzin objętych pomocą zespołów interdyscyplinarnych,
− liczba utworzonych grup roboczych,
− liczba posiedzeń grup,
Monitor Polski
– 25 –
Poz. 445
v.p
l
− liczba osób objętych pomocą grup roboczych,
− liczba rodzin objętych pomocą grup roboczych.
Termin realizacji: 2014–2020.
2.1.2. Ewidencjonowanie istniejącej infrastruktury instytucji rządowych
i samorządowych, a także podmiotów oraz organizacji pozarządowych
udzielających pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie
w.
rcl
.go
Realizatorzy zadania: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, wojewodowie.
Wskaźniki:
a) corocznie aktualizowane na stronach internetowych Ministerstwa Pracy i Polityki
Społecznej bazy teleadresowe podmiotów realizujących zadania zlecone z zakresu
przeciwdziałania przemocy w rodzinie,
b) corocznie aktualizowane na stronach internetowych wojewodów bazy teleadresowe
podmiotów oraz organizacji pozarządowych świadczących usługi dla osób i rodzin
dotkniętych przemocą w rodzinie,
c) corocznie aktualizowanie rejestru placówek zapewniających miejsca noclegowe oraz
rejestru specjalistycznego poradnictwa.
Termin realizacji:
− punkty a) i b) – zewidencjonowanie: 2014–2015,
− punkty a) i b) – aktualizacja: 2014–2020,
− punkt c): 2014–2020.
2.1.3. Przesyłanie zaktualizowanych baz danych z danego województwa, o których
mowa w pkt 2.1.2., prezesowi sądu apelacyjnego, prokuratorowi
apelacyjnemu, komendantowi wojewódzkiemu Policji, kuratorowi oświaty
oraz organom samorządu terytorialnego do dnia 15 lipca każdego kolejnego
roku
Realizatorzy zadania: wojewodowie.
Wskaźniki:
− liczba przekazanych ww. podmiotom
elektronicznej.
Termin realizacji: 2014–2020.
aktualnych
baz
danych
w
wersji
ww
2.1.4. Upowszechnienie baz danych, przez podmioty, o których mowa w pkt 2.1.3.,
w podległych im pionach organizacyjnych
Realizatorzy zadania: prezesi sądów apelacyjnych,
komendanci wojewódzcy Policji, kuratorzy oświaty.
prokuratorzy
apelacyjni,
Monitor Polski
– 26 –
Poz. 445
v.p
l
Wskaźniki:
− liczba przekazanych ww. podmiotom aktualnych baz danych w wersji papierowej
i elektronicznej.
Termin realizacji: 2014–2020.
.go
2.1.5. Rozbudowa sieci i poszerzanie oferty placówek wspierających
i udzielających pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie, w tym:
- punktów konsultacyjnych dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie,
- ośrodków wsparcia dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie,
- specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie,
- domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży,
- ośrodków interwencji kryzysowej,
- innych placówek świadczących specjalistyczną pomoc dla osób
dotkniętych przemocą w rodzinie
w.
rcl
Realizatorzy zadania: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, jednostki samorządu
terytorialnego – szczebel gminny i powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba utworzonych w danym roku punktów konsultacyjnych dla osób dotkniętych
przemocą w rodzinie, ośrodków wsparcia dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie,
specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, domów dla
matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, ośrodków interwencji kryzysowej,
innych placówek świadczących specjalistyczną pomoc dla osób dotkniętych
przemocą w rodzinie,
− zakres i rodzaj świadczonych usług przez ww. placówki,
− liczba osób korzystających z oferty placówek wspierających i udzielających pomocy
osobom dotkniętym przemocą w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
2.1.6. Nawiązywanie i wzmacnianie współpracy pomiędzy instytucjami rządowymi
i samorządowymi oraz organizacjami pozarządowymi w zakresie pomocy
osobom dotkniętym przemocą w rodzinie
ww
Realizatorzy zadania: minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,
wojewodowie, jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny i powiatowy, we
współpracy z podmiotami lub organizacjami pozarządowymi.
Wskaźniki:
− liczba zlecanych lub wspólnie realizowanych projektów.
Termin realizacji: 2014–2020.
Monitor Polski
– 27 –
Poz. 445
Kierunki działań:
Upowszechnianie informacji i edukacja w zakresie możliwości i form
udzielania pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie (art. 10 ust. 1
pkt 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
Rodzaje działań:
v.p
l
2.2.
2.2.1. Upowszechnianie informacji w zakresie możliwości i form uzyskania m.in.
pomocy: medycznej, psychologicznej, prawnej, socjalnej, zawodowej
i rodzinnej
.go
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny,
powiatowy i wojewódzki we współpracy z mediami o zasięgu regionalnym oraz
organizacjami pozarządowymi.
Wskaźniki:
− liczba opracowanych i upowszechnianych materiałów informacyjnych,
− liczba lokalnych kampanii społecznych.
Termin realizacji: 2014–2020.
w.
rcl
2.2.2. Opracowanie i realizacja zajęć edukacyjnych kierowanych do osób
dotkniętych przemocą w rodzinie w zakresie podstaw prawnych i zagadnień
psychologicznych dotyczących reakcji na przemoc w rodzinie
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny
i powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba zajęć dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie,
− liczba osób uczestniczących w zajęciach.
Termin realizacji: 2014–2020.
Kierunki działań:
2.3.
Udzielanie pomocy i wsparcia osobom dotkniętym przemocą w rodzinie
Rodzaje działań:
ww
2.3.1. Realizowanie przez instytucje publiczne zajmujące się pomocą osobom
dotkniętym przemocą w rodzinie pomocy w formie poradnictwa
medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego
i rodzinnego
Monitor Polski
– 28 –
Poz. 445
v.p
l
Realizatorzy zadania: instytucje państwowe, samorządowe przy współpracy
z organizacjami pozarządowymi i innymi.
Realizowanie wskazanych zadań odbywać się będzie przez pracowników socjalnych
w razie potrzeby całodobowo.
Wskaźniki:
− liczba osób objętych pomocą w formie poradnictwa medycznego, psychologicznego,
prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego w danej instytucji.
Termin realizacji: 2014–2020.
.go
2.3.2. Zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie miejsc całodobowych
w ośrodkach wsparcia oraz w ośrodkach interwencji kryzysowej (art. 6 ust. 2
pkt 3 i ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy
w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
w.
rcl
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny
i powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba gminnych ośrodków wsparcia,
− liczba miejsc w gminnych ośrodkach wsparcia,
− liczba osób dotkniętych przemocą w rodzinie, które skorzystały z miejsc
w gminnych ośrodkach wsparcia,
− liczba powiatowych ośrodków wsparcia,
− liczba miejsc w powiatowych ośrodkach wsparcia,
− liczba osób dotkniętych przemocą w rodzinie, które skorzystały z miejsc
w powiatowych ośrodkach wsparcia,
− liczba ośrodków interwencji kryzysowej,
− liczba miejsc w ośrodkach interwencji kryzysowej,
− liczba osób dotkniętych przemocą w rodzinie, które skorzystały z miejsc
w ośrodkach interwencji kryzysowej.
Termin realizacji: 2014–2020.
2.3.3. Zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie całodobowych miejsc
w specjalistycznych ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie
ww
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie,
− liczba miejsc w specjalistycznych ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy
w rodzinie,
− liczba osób dotkniętych przemocą w rodzinie, które skorzystały z miejsc
w specjalistycznych ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie.
Monitor Polski
– 29 –
Poz. 445
Termin realizacji: 2014–2020.
dostępności do
interwencyjnych
v.p
l
2.3.4. Tworzenie i zwiększanie zakresu działania oraz
ogólnopolskich całodobowych telefonów zaufania,
(dotyczących zgłoszeń alarmowych o wystąpieniu lub podejrzeniu wystąpienia nagłego
zagrożenia życia, zdrowia, środowiska, mienia oraz zagrożeń bezpieczeństwa i porządku
publicznego, przekazana na numery alarmowe obsługiwane w centrum powiadamiania
ratunkowego, z zewnętrznych systemów monitoringu albo przy wykorzystaniu innych środków
komunikacji, które umożliwiają niezwłoczne przekazanie tej informacji do centrum
powiadamiania ratunkowego) lub informacyjnych dla osób dotkniętych przemocą
w rodzinie oraz utworzenie całodobowej bezpłatnej ogólnopolskiej linii
telefonicznej dla ofiar przemocy w rodzinie i ze względu na płeć
.go
Realizatorzy zadania: minister właściwy do spraw zdrowia przy wsparciu Państwowej
Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, minister właściwy do spraw
wewnętrznych, minister właściwy do spraw administracji publicznej, organizacje
pozarządowe.
Wskaźniki:
− liczba ogólnopolskich telefonów zaufania,
− czas dostępności telefonu,
− liczba rozmów i interwencji.
Termin realizacji: 2014–2020.
w.
rcl
2.3.5. Tworzenie i zwiększanie zakresu działania oraz dostępności do lokalnych
telefonów zaufania, interwencyjnych lub informacyjnych dla osób
dotkniętych przemocą w rodzinie
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny,
powiatowy i wojewódzki; organizacje pozarządowe.
Wskaźniki:
− liczba lokalnych telefonów zaufania,
− czas dostępności telefonu,
− liczba rozmów i interwencji.
Termin realizacji: 2014–2020.
ww
2.3.6. Wzmacnianie ochrony osób dotkniętych przemocą w rodzinie w toku
postępowania karnego poprzez przesłuchiwanie dzieci w przyjaznych
pokojach przesłuchań oraz tworzenie odpowiednich warunków do
przesłuchiwania dorosłych osób dotkniętych przemocą w rodzinie
Realizatorzy zadania: Minister Sprawiedliwości, minister właściwy do spraw
wewnętrznych, sądy powszechne, Komenda Główna Policji, jednostki samorządu
Monitor Polski
– 30 –
Poz. 445
v.p
l
terytorialnego – szczebel gminny i powiatowy we współpracy z organizacjami
pozarządowymi.
Wskaźniki:
− liczba przyjaznych pokoi przesłuchań,
− liczba dzieci przesłuchanych w przyjaznych pokojach przesłuchań.
Termin realizacji: 2014–2020.
.go
2.3.7. Zapewnianie bezpieczeństwa krzywdzonym dzieciom w trybie art. 12a
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.)
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny
i powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba dzieci, które zostały odebrane z rodziny w razie bezpośredniego zagrożenia
życia lub zdrowia w związku z przemocą w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
i
pomocy
w.
rcl
2.3.8. Opracowanie i realizacja programów terapeutycznych
psychologicznej dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie.
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny
i powiatowy przy współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Wskaźniki:
− liczba programów terapeutycznych dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie,
− liczba uczestniczących w programie terapeutycznym osób dotkniętych przemocą
w rodzinie,
− liczba osób, które ukończyły programy terapeutyczne,
− liczba grup terapeutycznych,
− liczba grup wsparcia.
Termin realizacji: 2014–2020.
ww
2.3.9. Tworzenie warunków umożliwiających osobom dotkniętym przemocą
w rodzinie otrzymanie w pierwszej kolejności mieszkań socjalnych
Realizatorzy zadania: jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny.
Wskaźniki:
− liczba opracowanych uregulowań prawnych (przepisów prawa miejscowego,
regulaminów, etc.) umożliwiających pomoc osobom dotkniętym przemocą
w uzyskaniu mieszkania,
Monitor Polski
– 31 –
Poz. 445
Kierunki działań:
2.4.
v.p
l
− liczba mieszkań socjalnych przyznanych osobom dotkniętym przemocą w rodzinie
w pierwszej kolejności.
Termin realizacji: 2014–2020.
Monitoring skuteczności działań pomocowych
Rodzaje działań:
2.4.1. Badanie skuteczności pomocy udzielanej rodzinom dotkniętym przemocą
3.
w.
rcl
Obszar:
.go
Realizatorzy zadania: minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego,
wojewodowie, jednostki samorządu terytorialnego – szczebel gminny i powiatowy.
Wskaźniki:
− liczba zakończonych procedur „Niebieskie Karty” z uwagi na ustanie przemocy
w rodzinie,
− liczba osób monitorowanych po opuszczeniu specjalistycznych ośrodków wsparcia
dla ofiar przemocy w rodzinie, u których przemoc w rodzinie ustała,
− liczba corocznych raportów i analiz czynników sprzyjających i utrudniających
skuteczną pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie.
Termin realizacji: 2014–2020.
Oddziaływanie na osoby stosujące przemoc w rodzinie
Cel: zwiększenie skuteczności oddziaływań wobec osób stosujących przemoc
w rodzinie.
Kierunki działań:
3.1.
Tworzenie i rozszerzanie ofert oddziaływań wobec osób stosujących przemoc
w rodzinie, realizowanych przez instytucje rządowe i samorządowe, a także
podmioty oraz organizacje pozarządowe, a także wypracowanie zasad
współpracy pomiędzy tymi instytucjami i podmiotami oraz organizacjami
pozarządowymi
ww
Rodzaje działań:
3.1.1. Ewidencjonowanie instytucji rządowych i samorządowych, podmiotów oraz
organizacji pozarządowych, które realizują oferty dla osób stosujących …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.