Ustawa wodna z dnia 19 września 1922 r.

W skrócie

Ustawa ta reguluje prawo własności wód w Polsce, dzieląc je na publiczne i prywatne, oraz określa zasady ich użytkowania. Jej celem jest uregulowanie kwestii związanych z wodami, ich przynależnością i sposobem korzystania.

Co reguluje

Rodzaje wód (publiczne i prywatne) oraz zasady ich własności.
Zasady zmiany wód prywatnych na publiczne i związane z tym odszkodowania.
Przynależność wód prywatnych do gruntów oraz sposób określania granic własności.
Zasady powstawania i przynależności przymulisk, odsypisk, oderwisk i wysp.
Ograniczenia w rozporządzaniu wodami prywatnymi (opadowymi, jeziornymi, podziemnymi).
Zasady powszechnego użytkowania wód publicznych i prywatnych.

Kogo dotyczy

Właścicieli gruntów, przez które przepływają lub na których znajdują się wody.
Osoby korzystające z wód publicznych i prywatnych.
Państwo, w kontekście własności wód publicznych i regulacji prawnych.

Kluczowe punkty

Wody są albo publiczne, albo prywatne (Art. 1).
Wszystkie wody są publiczne, chyba że ustawa lub szczególne tytuły prawne stanowią inaczej (Art. 2 ust. 1).
Na wodach publicznych nie można nabywać praw własności ani innych praw prywatnych, poza przewidzianymi w ustawie (Art. 2 ust. 2).
Wody prywatne należą do właściciela gruntu, np. woda z opadów atmosferycznych, woda w jeziorach, stawach, studniach na jego gruncie, woda podziemna i źródła (Art. 4).
Powszechne użytkowanie wód publicznych jest dozwolone dla każdego w sposób zwykły (kąpiel, mycie, pranie, pojenie, pływanie łodzią, czerpanie wody ręcznymi naczyniami) bez osobnego pozwolenia, o ile nie narusza biegu i jakości wody, brzegów, cudzych praw ani nie wyrządza szkody (Art. 21 ust. 1).

Tekst ustawy

Ustawa wodnaz dnia 19 września 1922 r. Treść ustawy Część PIERWSZA O prawie własności wód Rodzaje wód. Art. 1. Wody są albo publiczne, albo prywatne. Pierwsze stanowią własność publiczną (część dobra

publicznego), drugie są własnością prywatną. Wody publiczne. Art. 2.

(1)Wszystkie wody są publiczne, o ile z mocy niniejszej ustawy (art. 4) albo wskutek szczególnych tytułów prawnych nie stanowią własności prywatnej.

(2)Na wodach publicznych nie można nabywać ani praw własności, ani innych praw prywatnych, oprócz uprawnień, przewidzianych niniejszą ustawą.

(3)Woda, odprowadzona z wody publicznej z obowiązkiem doprowadzenia jej do tej samej albo innej wody publicznej, pozostaje wodą publiczną. Zamiana na wody publiczne. Art. 3.

(1)Prywatne wody płynące i jeziora mogą być w drodze ustawodawczej zaliczone do kategorji wód publicznych w Interesie publicznym.

(2)Jeżeli wskutek tej zmiany zajdzie potrzeba obciążenia służebnością lub wywłaszczenia gruntu”, poszkodowany otrzyma wynagrodzenie od Państwa.

(3)Jeżeli dotychczasowe użytkowanie wody lub łożyska przez uprawnionego zostanie zmienione lub uszczuplone, otrzymuje on odszkodowanie. Od tego odszkodowania należy odliczyć ciężary, jakie dotychczas ponosił uprawniony. Wody prywatne. Art. 4. Następujące wody należą do właściciela gruntu z samego prawa, o ile temu nie stają na przeszkodzie prawa, nabyte przez inne osoby:

a)woda z opadów atmosferycznych;
b)woda, zawarta w znajdujących się w jego gruncie jeziorach, stawach, sadzawkach, studniach i innych zbiornikach, tudzież w wodo* ciągach, kanałach i rowach;
c)woda podziemna, znajdująca się w jego gruntach, i źródła, wypływające na powierzchni jego gruntów, z wyjątkiem źródeł mineralnych, podlegających monopolowi, i wód cementowych, objętych zastrzeżeniami górniczerni;
d)odpływy z powyższych wód, dopóki nie spłyną na cudzy grunt albo do cudzej wody prywatnej lub do wody publicznej. Przynależność wód prywatnych. Art. 5.

(1)O ile nic innego nie zostanie udowodnione, płynące wody prywatne uważać należy za przynależne do tych gruntów, przez które, albo między któremi przepływają.

(2)Granicę własności prywatnych wód płynących określa między gruntami nadbrzeżnemi:

a)leżącemi po przeciwległych brzegach - linja, biegnąca środkiem wody przy stanie zwyczajnym (średnim);
b)przyległemi-linja, idąca prostopadle od punktu przecięcia ich granicy z linją brzegu (art. 6) do wyżej oznaczonej linji środkowej.

(3)Sposób oznaczenia zwyczajnego (średniego) stanu wody określi rozporządzenie Ministra Robót Publicznych.

(4)Na wodach granicznych sięga własność obywateli polskich, o ile stosunki własności nie zostały inaczej uregulowane, do granicy Państwa.

(5)Powyższe postanowienia stosują się takie do jezior, nie należących do wód płynących, o ile własność w inny sposób nie została uregulowana. Linja brzegu. Art. 6.

(1)Granicę między łożyskiem wody a przyległemi gruntami oznacza się, gdzie jest wyraźna krawędź brzegu, według tej krawędzi, zresztą według granicy porostu traw, o ile zaś ta granica leży powyżej zwyczajnego (średniego) stanu wody- według tegoż stanu wody.

(2)Linja brzegu może być ustalona przez władzę wodną w razie potrzeby po wysłuchaniu właścicieli gruntów nadbrzeżnych i innych osób interesowanych. Interesowani mogą zażądać ustalenia linji brzegu na koszt własny.

(3)W razie zmiany łożyska wody może być linja brzegu ponownie ustalona.

(4)Linję brzegu ustala władza wodna na podstawie postępowania, które przeprowadzi według postanowień części szóstej niniejszej ustawy. Ustalenie to nie przesądza jednak dochodzenia prawa, opartego na tytule prywatno-prawnym, na zwykłej drodze prawa. Przymuliska na wodach płynących. Art. 7.

(1)Przymuliska, powstające stopniowo i niepostrzeżenie przy gruntach nadbrzeżnych wód płynących, zarówno jak i odsypiska, jakie tworzy woda płynąca, oddalając się niepostrzeżenie od jednego brzegu, a przenosząc na drugi, przypadają na rzecz właścicieli nadbrzeżnych w granicach, określonych w art. 5, ust. 2, punkcie b, z obowiązkiem pozostawienia ścieżki lub drogi holowniczej wzdłuż rzek żeglownych i spławnych.

(2)To samo stosuje się do powiększenia gruntów nadbrzeżnych, powstałego skutkiem naturalnego obniżenia zwierciadła wody.

(3)Prawo to nie dotyczy odsypisk morskich, które stanowią własność Państwa. Przymuliska na jeziorach i stawach. Art. 8.

(1)W jeziorach i stawach, które nie należą do właścicieli nadbrzeżnych, przymuliska i powierzchnie przybrzeżne, osuszone wskutek obniżenia zwierciadła wody, pozostają w dotychczasowych granicach własnością właścicieli jezior i stawów. Muszą oni jednak zezwolić właścicielom nadbrzeżnym na dostąp do wody, o ile to jest konieczne do wykonywania zwykłego użytkowania w dotychczasowym zakresie.

(2)Natomiast właściciele jezior i stawów nie nabywają żadnego prawa do gruntów nadbrzeżnych, jakie woda pokrywa podczas wylewów. Odsypiska i grunty, uzyskane przez regulację. Art. 9.

(1)Grunt, uzyskany wskutek budowli regulacyjnych między linją brzegu a budowlami regulacyjnemi, tudzież łożyska wód płynących, odcięte przekopami, przypadają tym, którzy ponoszą koszty przedsiębiorstwa.

(2)Skoro cel regulacji został osiągnięty, grunty te i odsypiska muszą być odstąpione właścicielom gruntów przyległych na Ich żądanie za zwrotem wartości, jeżeli nie są potrzebne do żeglugi albo do umocnienia brzegów albo też do produkcji materjałów dla robót regulacyjnych.

(3)Jeżeli względy publiczne tego wymagają, może władze wodna zobowiązać nabywców gruntów do odpowiedniego ich użytkowania. Oderwiska. Art. 10. Jeżeli przez siłę żywiołową (wodę, zapadnięcie ziemi, usuwisko stoku górskiego) znaczna i łatwa do rozpoznania część gruntu zostanie oderwana od brzegu i przerzucona do obcego gruntu, położonego niżej, lub na brzegu przeciwległym, to właściciel poprzedni może własności swej dochodzić, lecz skargę o to w ciągu 2 lat wytoczyć jest obowiązany. Po upływie tego terminu skarga jego jest niedopuszczalna, chybaby właściciel gruntu, z którym część oderwana została połączona, nie objął go jeszcze w posiadanie. Wyspy. Art. 11.

(1)Wyspy, tworzące się na wodach prywatnych, należą do właścicieli nadbrzeżnych w granicach, określonych w art. 5 ustępie 2.

(2)Wyspy, tworzące się na wodach publicznych, stanowią dobro publiczne. Art. 12. Jeżeli woda płynąca, tworząc sobie nowe ramię, przecina i okrąża grunt właściciela nadbrzeżnego i czyni z tegoż gruntu wyspę, to właściciel zachowuje własność swego gruntu, choćby nawet wyspa utworzyła się na rzece publicznej. Opuszczone łożysko: a) wody płynącej. Art. 13.

(1)Jeżeli woda publiczna opuści dotychczasowe łożysko i utworzy nowe, to nowe łożysko staje się dobrem publicznem. Dotychczasowi właściciele gruntów, zajętych pod nowe łożysko, mogą żądać w drodze administracyjnej w ciągu jednego roku od zaszłej zmiany, aby ich odszkodowano opuszczonemi łożyskiem w stosunku do powierzchni zabranego Im gruntu, lub jego wartością.

(2)Jeżeli woda prywatna opuści dotychczasowe i utworzy nowe łożysko, woda ta staje się własnością właścicieli gruntów nadbrzeżnych. Właściciele opuszczonego łożyska i dotychczasowi właściciele nowego łożyska, właściciele nadbrzeżni, poprzedni i nowi, właściciele wody, jako też wszyscy inni, którzy poprzednio mieli prawo do wody i do łożyska nowej wody płynącej, są uprawnieni, to wszyscy, lub każdy z nich do przywrócenia stanu pierwotnego w ciągu roku. b) jeziora. Art. 14.

(1)Łożysko opuszczonego jeziora należy do właścicieli jeziora w stosunku do przysługującego każdemu prawa własności.

(2)Jeżeli udziały własności nie były oznaczone, łożysko opuszczonego jeziora ma być rozdzielone między właścicieli brzegów, według zasad, przepisanych w art. 5 ust.

Ochrona brzegu. Art.
Każdy właściciel gruntu ma prawo zabezpieczać swój brzeg przed podmywaniem wody płynącej. Nikomu atoli nie wolno zakładać takich budowli i plantacji, które by mogły zmienić bieg wody, albo szkodzić żegludze, zakładom wodnym lub innym cudzym prawom. Usuwanie przymulisk i wysp. Art. 16.

(1)Dla ułatwienia żeglugi i spławu, tudzież dla przywrócenia zwykłego biegu wody, może władza wodna zarządzić usunięcie przymulisk i przekopanie wysp.

(2)Za usunięcie przymulisk i przekopanie wysp na wodach publicznych nie mogą właściciele żądać odszkodowania, chyba jeżeli posiadali przymulisko lub wyspę dłużej niż lat trzydzieści i używali Ich pod uprawę. Ograniczenie prawa rozporządzania wodą prywatną: a) wodą opadową i odpływem ze źródeł. Art. 17.

(1)Właściciel nie może zmieniać kierunku odpływu zbierającej się na jego gruncie wody opadowej, ani odpływu ze źródeł ze szkodą gruntu niżej położonego.

(2)Właścicielowi gruntu niżej położonego nie wolno' wstrzymywać naturalnego odpływu ze szkodą gruntu wyżej położonego.

(3)Zakaz, przewidziany w ustępie 1, nie dotyczy zmiany odpływu, spowodowanej zmianą gospodarczego użytkowania gruntu (zmianą kierunku orki, stawianiem budynków i ogrodzeń lub innemi gospodarcze mi zarządzeniami).

(4)Na właścicielu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód i zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich na niekorzyść wyżej, względnie niżej leżących gruntów. b) wodą jezior. Art. 18.

(1)Właściciel jeziora, nie należącego do wody płynącej, nie jest uprawniony spuszczać go lub jego zwierciadła tak obniżać, iżby przez to stan wód gruntowych uległ zmianie ze szkodą innych, chyba że to jest potrzebne dla zwykłego odwodnienia gruntów.

(2)Również nie wolno właścicielowi wpuszczać do jeziora wody i innych cieczy, lub wrzucać stałych lub mulistych materji, które mogą wodę ze szkodą dla Innych zanieczyścić. c) wodą podziemną. Art. 19.

(1)Właściciel gruntu nie może stale zabierać do użycia i zużycia większej ilości wody podziemnej, niż to jest potrzebne do użytku domowego i do gospodarstwa, gdyby przez to: 1) zakład wodociągowy lub źródło, użytkowane przez kogo innego, zostały pozbawione wody, lub wydajność ich istotnie została zmniejszona, 2) dotychczasowe użytkowanie cudzego gruntu zostało uszczuplone, 3) stan wody płynącej lub jeziora tak został zmieniony, iżby inni w wykonaniu swoich praw zostali przez to ukróceni.

(2)Właściciel gruntu nie ma prawa:

(1)piętrzyć wody gruntowej doliny za pomocą podziemnych urządzeń,

(2)wprowadzać lub wpuszczać do ziemi takich materji, któreby zanieczyszczały wodę podziemną, wodę płynącą lub jezioro ze szkodą dla Innych.

(3)Przepis ustępu 2 punktu 2 nie ma zastosowania do nawożenia gruntów. Intabulacja. Art. 20. Łożyska wód publicznych i prawa prywatne na wodach publicznych mogą być wpisane do ksiąg hipotecznych (gruntowych) za zezwoleniem władzy wodnej II instancji. Część DRUGA O użytkowaniu wód. Rozdział I. Użytkowanie powszechne. Powszechne użytkowanie wód publicznych i prywatnych. Art. 21.

(1)Wód publicznych wolno każdemu bez osobnego pozwolenia władzy używać w sposób zwykły, nie wykluczający takiego samego użytkowania przez innych: do kąpieli, mycia, prania, pojenia i pławienia, jeżdżenia łodzią, ślizgania się oraz czerpania wody ręcznemi naczyniami dla gospodarstwa domowego. Z tem samem ograniczeniem wolno każdemu odprowadzać do publicznych wód płynących wodę zwykłą lub zużytą, pochodzącą z gospodarstwa. Pod to postanowienie nie podpada jednak odprowadzenie wód, zanieczyszczonych za pomocą wspólnych urządzeń (kanalizacji). Przez powyższe używanie nie można naruszać ani biegu i jakości wody oraz brzegów, ani też uwłaczać cudzemu prawu, ani wyrządzać komukolwiek szkody. Przytem muszą być zawsze zachowane przepisy policyjne i może to się odbywać tylko w miejscach, do tego przeznaczonych, przy użyciu dozwolonych w tym celu dostępów.

(2)To samo stosuje się do naturalnych płynących wód prywatnych; jednakże jazda łódkami i ślizgawka o tyle są dopuszczalne, o ile to dotychczas było w użyciu.

(3)Powyższe postanowienia nie mają zastosowania do stawów, sztucznie utworzonych przez rozszerzenie łożyska wody prywatnej. Również jest wykluczone powszechne użycie prywatnych wód płynących, z wyjątkiem do żeglugi i spławu, w miejscach, gdzie wody te przepływają przez podwórza, ogrody i parki. Wreszcie władza wodna może w każdej chwili wzbronić powszechnego używania na zbiornikach wodnych i takich jeziorach, z których wypływają wody prywatne.

(4)Do wydobywania roślin, pni drzewnych, mułu, ziemi, piasku, żwiru, kamieni i lodu z łożyska wód publicznych potrzebne jest zezwolenie władzy wodnej z wyjątkiem specjalnych uprawnień tudzież wydobywania tych przedmiotów bez osobnych urządzeń dla potrzeb gospodarczych. W wodach prywatnych jest do tego uprawniony tylko właściciel z zastrzeżeniem nabytych praw osób trzecich, o ile to może się odbywać bez szkody dla innych, zwłaszcza ze względu na głębokość łożyska i bezpieczeństwo brzegów. Zakaz wstrzymywania, zanieczyszczania i marnowania wody. Art. 22.

(1)Zabrania się wrzucania do wód ziemi, piasku, żużli, kamieni, drzewa, stałych lub mulistych materji i padliny, tudzież składania takich przedmiotów na brzegach wód płynących, jeżeli istnieje niebezpieczeństwo, że mogą być przez wodę zebrane i wstrzymywać jej odpływ. Zabrania się również wpuszczania do wód takich rzeczy i wrzucania takich przedmiotów i materji, które, choćby nie wstrzymywały odpływu wody, mogłyby spowodować jej szkodliwe zanieczyszczenie. Na wyjątki od tego zakazu może zezwolić władza wodna, jeżeli skutkiem tego nie powstanie szkodliwe wstrzymanie odpływu lub zanieczyszczenie wody.

(2)Zabrania się takiego używania istniejących urządzeń do piętrzenia, doprowadzania i odprowadzania wody, któreby powodowało marnowanie lub bezużyteczne piętrzenie wody ze szkodą dla innych.

(3)Przepis ustępu 1 nie dotyczy podawania pokarmu dla ryb oraz nawożenia sztucznych stawów na wodach płynących, jeśli stawy te służą do hodowli i przechowania ryb. Władza wodna może jednak tego zabronić, jeżeliby to mogło spowodować szkodliwe dla Innych zanieczyszczenie wody.

(4)Ustalenie faktu szkodliwego zanieczyszczenia wody należy do władzy wodnej. Może ona zezwolić na wyjątki od powyższych zakazów. Gdyby jednak przez takie zezwolenie miało być utrudnione utrzymanie wód płynących, można w tym wypadku udzielić go jedynie za zgodą obowiązanych do utrzymania. Władza wodna może wyjątkowo, aż do odwołania, udzielić zezwolenia na moczenie lnu i konopi w wodach płynących tam, gdzie na urządzenie osobnych dołów do moczenia miejscowe warunki nie pozwalają. Zezwolenie władzy wodnej pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność tych, którym zostało udzielone, za szkody, wynikłe i dozwolonego użytkowania. Ograniczenie i zakaz używania wód płynących. Art. 23. Władza wodna jest uprawniona ograniczyć lub zakazać używania wody płynącej, gdy używanie nie jest oparte na specjalnem prawie albo na przepisach o użytkowaniu powszechnem. Takie zarządzenia winny być uzasadnione. Zezwolenie władzy. Art. 24.

(1)Wznoszenie nowych lub Istotna zmiana Istniejących budowli w wodach płynących wymaga pozwolenia władzy wodnej.

(2)Celem utrzymania wolnego odpływu mole władza wodna postanowić, aby na wodach naturalnych płynących stawiane były urządzenia w pewnym odstępie od linji brzegu tylko za jej zezwoleniem. Wpuszczania cieczy do wód płynących. Art. 25.

(1)Kto chce wodę lub Inne ciecze ponad miarę powszechnego użytkowania do wód odprowadzać, musi o tem uprzednio zawiadomić władze. wodną. Ody władza ta jest zdania, że projektowanemu odprowadzeniu sprzeciwiają się względy policyjne lub ograniczenia, przewidziane niniejszą ustawą, ma zabronić odprowadzenia z podaniem powodów. W przeciwnym razie winna władza oznajmić donoszącemu, że z jej strony niema przeszkód do odprowadzenia. Władza wodna może również wskazać środki zaradcze, po których zastosowaniu cofnie swój zakaz.

(2)Przed otrzymaniem oznajmienia (ust. 1) oraz przed zastosowaniem wskazanych przez władzę wodną środków zaradczych, odprowadzenie wody lub innych cieczy jest wzbronione.

(3)Przepisy te nie mają zastosowania, gdy prawo na odprowadzenie wody uzyskane zostało na podstawie zezwolenia właściwej władzy, lub gdy istniało w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a nie zostało przez nią uchylone. Odpowiedzialność za zanieczyszczanie wody. Art. 26.

(1)Za szkody, które powstają skutkiem niedozwolonego zanieczyszczenia wód, odpowiada przedsiębiorca zakładu, z którego pochodzi zanieczyszczenie Przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli dla zapobieżenia zanieczyszczeniu zastosował należyte środki ostrożności.

(2)Gdy zanieczyszczenie pochodzi z kilku zakładów, przedsiębiorcy odpowiadają solidarnie.

(3)W stosunku wzajemnym odpowiadają przedsiębiorcy stosownie do udziału w zanieczyszczeniu, a w razie wątpliwości - w równych częściach.

(4)Przepisy, według których także trzecie osoby są odpowiedzialne za szkody, pozostają nienaruszone. Żegluga, spław tratew, przewozy. Art. 27.

(1)Wody publiczne i państwowe kanały żeglowne mogą być przez każdego używane do komunikacji publicznej, a w szczególności do żeglugi i do spławu drzewa w stanie wiązanym, przyczem mają być przestrzegane przepisy traktatów państwowych, regulaminów, wydanych dla żeglugi, spławu, policji rzecznej i kanałowej oraz specjalnych ustaw i rozporządzeń.

(2)Założenie łańcucha lub podobnego urządzenia w wodzie publicznej dla ułatwienia żeglugi wymaga zezwolenia władzy wodnej.

(3)Urządzenie stałego przewozu na wodach publicznych zależy od zezwolenia władzy wodnej. Na wodach prywatnych pozwolenie jest wymagane, jeżeli przewóz ma być urządzony w celach zarobkowych.

(4)Pozwolenie nie jest potrzebne na przewozy urządzone czasowo dla transportu robotników lub materjałów. Ścieżki i drogi holownicze. Art. 28.

(1)Właściciele gruntów, przylegających do wód żeglownych i spławnych, oraz w miarę potrzeby właściciele gruntów, leżących poza temi gruntami, muszą pozwolić na urządzenie i utrzymanie na ich gruntach przez Państwo ścieżki lub dróg holowniczej w celu holowania statków i tratew tak przez ludzi, jak i zwierzęta.

(2)Ody prywatne wody płynące zaliczone zostaną do wód żeglownych i spławnych, ma Państwo odszkodować właścicieli za ścieżki i drogi holownicze, urządzone na ich gruntach, To samo stosuje się do publicznych wód płynących, wzdłuż których nie istniały dotychczas ścieżki lub drogi holownicze,

(3)Władza wodna może zamknąć drogi i ścieżki holownicze wzdłuż publicznych wód płynących na pewnych przestrzeniach.

(4)Władza wodna upoważniona jest do wydawania rozporządzeń, bliżej określających wyżej wymienione obowiązki. Lądowanie i wyładowywanie statków i tratew. Art. 29.

(1)Właściciele gruntów, przylegających do wód żeglownych i spławnych, muszą w nagłych wypadkach zezwolić na lądowanie i przymocowywanie statków i tratew, oraz na czasowe umieszczenie na brzegu ładunków, tudzież statków i tratew, i ile należące do nich brzegi nie zostały na ich żądanie od tego zwolnione przez władze wodne.

(2)Ten sam obowiązek stosuje się w nagłych wypadkach także do prywatnych ładowni.

(3)Władza wodna może wydać rozporządzenie, określające bliżej te obowiązki. Odpowiedzialność właścicieli statków i tratew za szkody. Art. 30.

(1)Za szkody, powstałe z powodu niezgodnego z rozporządzeniami władz używania dróg i ścieżek holowniczych lub z powodu lądowania, przymocowania i wyładowania, odpowiada właściciel statku lub tratwy.

(2)Żądanie odszkodowania w drodze administracyjnej przedawnia się w ciągu roku. Spław tratew i spust drzewa na wodach prywatnych. Art. 31.

(1)Spław tratew i spust drzewa luźnego na prywatnych wodach płynących jest dozwolony w dotychczasowym zakresie tam, gdzie przy wejściu w życie niniejszej ustawy był powszechnie wykonywany lub specjalnie dopuszczony. Nadto w interesie publicznym lub ze względu na przeważające potrzeby gospodarcze może on być dopuszczony lub rozszerzony, albo też ograniczony lub zakazany rozporządzeniem Ministra Robót Publicznych.

(2)Do spławu tratew na prywatnych wodach płynących mają być zastosowane przepisy art. 29 i 30 o lądowaniu i przymocowaniu na gruntach nadbrzeżnych, tudzież o odszkodowaniu. Opłaty za użytkowania wód. Art. 32.

(1)Minister Robót Publicznych może w porozumieniu z Ministrem Skarbu zarządzić pobieranie opłat od statków, tratew i drzewa luźnego, płynących na wodach publicznych i prywatnych, oraz za wydobywanie roślin, mułu, ziemi, piasku, żwiru, kamieni i lodu z łożysk wód publicznych (art. 21 ust. 4).

(2)Opłaty od spławu i spustu mają być użyte na pokrycie kosztów zarządu, urządzeń i odszkodowań, opłaty zaś za wydobywanie przedmiotów i materjałów z wód publicznych-na utrzymanie tych wód.

(3)Szczegółowe przepisy wydane zostaną w drodze rozporządzenia. Ochrona prawa użytkowania wód płynących. Art. 33.

(1)Właściciel wody płynącej, jako tai ten, komu przysługuje prawo użytkowania tej wody przy wejściu w życie niniejszej ustawy, nie mogą utrudniać powszechnego użytkowania lub też ich uniemożliwiać. Wogóle nie wolno nikomu przeszkadzać w powszechnem użytkowaniu wód płynących.

(2)Władza wodna ma czuwać nad przestrzeganiem tych postanowień. Zakaz używania gruntów nadbrzeżnych. Art.

Użytkowanie powszechne nie zawiera uprawnienia do wejścia na grunty nadbrzeżne lub ich używania, ani do wykonania urządzeń na wodach, zwyjątkiem używania ścieżki i drogi holowniczej, tudzież lądowania i przymocowania statków i tratew i umieszczania na nich ładunków, tudzież statków i tratew w nagłych wypadkach (art. 28 ust. 1, art. 29 i 30). Regulowania powszechnego użytkowania. Art.
Władza wodna może powszechne użytkowanie regulować, ograniczać lub zakazywać. Zarządzenia takie winny być uzasadnione. Rozdział II. Użytkowanie wody prywatnej przez właściciela. Zakres użytkowania. Art. 36.

(1)Właściciel gruntu może rozporządzać wodą, znajdującą się na powierzchni lub, pod powierzchnią jego gruntu, tudzież wodą płynącą, z ograniczeniami, przewidzianemi w art. 17 do 19, tudzież w art. 22 do 23 i art. 37 do 39 niniejszej ustawy, o ile temu nie sprzeciwiają się prawa osób trzecich.

(2)W szczególności właściciel ma prawo: 1) używać i zużywać wodą oraz odprowadzać ją naziemnie lub podziemnie, bezpośrednio lub pośrednio; 2) wprowadzać do wody płynącej wodą lub inne ciecze naziemne lub podziemne, bezpośrednio lub pośrednio; 3) obniżać lub podnosić zwierciadło wody oraz trwale zbierać wodą przez wstrzymanie odpływu. Ograniczenie użytkowania wody płynącej. Art. 37.

(1)Przez użytkowanie wody płynącej nie można: 1) ze szkodą Innych ani zmieniać odpływu, ant wody zanieczyszczać; 2) tak zmieniać stanu wody, aby przez to Inni w prawach do wody zostali ukróceni, albo obce grunty zostały na szkodą narażone; 3) utrudniać innym należytego utrzymania wód płynących i brzegów.

(2)Nieznaczne szkody nie mają być brane pod uwagą.

(3)Zmiana poziomu wody, która powoduje zmianą stanu wody gruntowej na niekorzyść innych, jest wówczas dozwolona, jeżeli została uskuteczniona przez wprowadzenie wody lub obniżenie zwierciadła wody w celu odwodnienia rowami lub drenami gruntów, dla których woda płynąca stanowi odpływ naturalny. Obowiązek odprowadzania niezużytej wody w granicach gruntu właściciela. Art. 38.

(1)Woda, zabrana przez właścicieli gruntów nadbrzeżnych z ich prywatnej wody płynącej, a nie zużyta w granicach ich gruntów, które stanowią całość gospodarczą, ma być wprowadzona napowrót do łożyska wody płynącej przed zetknięciem się z obcemi gruntami. Jeżeli brzegi przeciwległe należą do różnych właścicieli, każdy z nich ma prawo do odprowadzenia tylko połowy ilości wody, jaka ze względu na powszechne użytkowanie i potrzeby gospodarcze właścicieli gruntów niżej położonych może być rozporządzana.

(2)Właściciele gruntów nadbrzeżnych nie są uprawnieni do takiego piętrzenia wody, któreby sięgało poza granicą ich gruntów, albo uniemożliwiało osuszenie cudzych gruntów dla potrzeb rolnictwa. Wspólne użytkowanie wód płynących. Art.

Jeżeli właściciele kilku przyległych części wody płynącej zgodzą się na wspólne wykonywanie przysługujących im praw użytkowania lub utworzą spółkę, wtedy ich grunty stanowią jedną całość odnośnie do dopuszczalności wykonywania tych praw. Użytkowanie jezior. Art.
Władza wodna orzeka, czy i w jakim zakresie dopuszczalne jest nadal w razie potrzeby dotychczasowe użytkowanie powszechne jeziora. Właściciel jeziora winien być przedtem wysłuchany. Wydane zarządzenie może władza w każdym czasie odwołać. Odszkodowanie za ograniczenie użytkowania wody podziemnej. Art. 41.

(1)Jeżeli właściciele wody podziemnej wskutek ograniczenia jej użytkowania do potrzeb domowych i gospodarczych (art. 19) ponoszą szkodę, mogą żądać od przedsiębiorstwa, pobierającego wodę, wzniesienia urządzeń, któreby szkodzie zapobiegały lub ją wyrównywały, o ile urządzenia takie dadzą się pogodzić z przedsiębiorstwem i gospodarczo usprawiedliwić. O ile nie można zapobiec szkodom lub ich wyrównać, winno być uiszczone odszkodowenie w wysokości istotnej straty.

(2)Na żądanie przedsiębiorcy odszkodowanie może być wymierzone w perjodycznych świadczeniach. Władza wodna może sobie zastrzec zbadanie i ponowne ustalenie odszkodowania w pewnych okresach czasu. Użytkowanie wody prywatnej na podstawie zezwolenia. Art. 42.

(1)Prawo do użycia i zużycia nadwyżki wody podziemnej, jaka jest do rozporządzenia po pokryciu potrzeb domowych i gospodarczych właściciela, tudzież do piętrzenia wody podziemnej, dalej prawo wpuszczania do ziemi i do jeziora wody lub innych cieczy, lub wrzucania do jeziora stałych lub mulistych materji, może nabyć właściciel, a za jego zgodą kto inny, na podstawie pozwolenia władzy wodnej.

(2)Nie wyklucza to możliwości wywłaszczania gruntu celem uzyskania bez zgody właściciela pozwolenia na pobór wody dla celów gospodarczych lub przemysłowych (art. 124).

(3)Używanie lub zużywanie wody, tudzież wprowadzanie wody lub innych cieczy przez większą liczbę uprawnionych może być uregulowane w drodze postępowania wyrównaczego.

(4)Przy udzielaniu zezwolenia należy zastosować przepisy art. 46 - 48, tudzież art. 51, 52, 54 i art. 56 -

Jeżeli przy udzieleniu zezwolenia Chodzi o nabycie prawa, nieprzysługującego właścicielowi w myśl art. 19, winien przedsiębiorca wykonać urządzenia, zapobiegające szkodliwemu działaniu zamierzonego użytkowania wody, a gdy takie urządzenie nie da się pogodzić z przedsiębiorstwem, lub gospodarczo usprawiedliwić, uiścić odszkodowanie w wysokości Istotnej straty. Odprowadzenie wody podziemnej za granicę własności gruntowej. Art.
Kto chce odprowadzić wodę podziemną dla jej użycia lub zużycia po za granicę posiadłości gruntowej, stanowiącej całość gospodarczą potrzebuje na to zezwolenia. Odszkodowanie za istotne straty. Art.
Właścicielowi należy się odszkodowanie za odebraną lub naruszoną możliwość użytkowania wody w wysokości istotnej straty. O ile chodzi o utracone korzyści, mają być zastosowane przepisy prawa cywilnego. Rozdział III. Użytkowanie wód na podstawie pozwolenia władzy. Pozwolenie władzy. Art. 45.

(1)Pozwolenia władzy wodnej potrzeba: 1) do używania i zużywania oraz odprowadzania wody nadziemnie lub podziemnie, bezpośrednio lub pośrednio, 2) do doprowadzania wody i innych cieczy nadziemnie lub podziemnie, bezpośrednio lub pośrednio. 3) do istotnej zmiany łożyska lub brzegów wody płynącej, 4) do obniżania lub podnoszenia zwierciadła wody, zwłaszcza trwałego zbierania wody przez wstrzymywanie odpływu, 5) do budowy i istotnej zmiany urządzeń, w szczególności mostów i kładek, tudzież zakładania nad wodą i w wodzie przewodów rurowych i kabli, 6) do budowy portów, przystani i dojazdowych kanałów żeglownych, o ile te ostatnie nie stanowią samoistnych dróg wodnych, albo też budowane są przez prywatne przedsiębiorstwo przy udziale lub bez udziału Państwa w kosztach, 7) do urządzania zakładów kąpielowych, przeznaczonych do publicznego użytku, 8) do urządzania stałych przewozów (art. 27).

(2)Pozwolenie jest zbyteczne, gdy powyższe prawa Istniały przy wejściu w życie niniejszej ustawy i przez nią zostają utrzymane, lub gdy używanie wody z mocy przepisów o użytkowaniu powszechnem jest dozwolone.

(3)Również zbyteczne jest pozwolenie na wykonanie budowli wodnych i regulacyjnych przez Państwo lub związki samorządowe na podstawie projektów, zatwierdzonych przez Ministra Robót Publicznych;-postępowanie zaś wodno-prawne w sprawie takich projektów ograniczyć się winno do rozprawy i orzeczenia co do zarzutów i żądań stron interesowanych.

(4)O dopuszczalności ujęcia wody podziemnej za pomocą robót, przedsiębranych na podstawie uprawnienia, uzyskanego według ustaw górniczych, lub też uprawnienia do wydobywania minerałów żywicznych, uzyskanego według austrjackich ustaw z 11 maja 1884 r. (austr. Dz. Ust. P. № 71) i z 9 stycznia 1907 r. (austr. Dz. Ust. P. № 7), jak również galicyjskiej ustawy krajowej z 22 marca 1908 r. (Dz. Ust. Kraj. № 61) (krajowej ustawy naftowej), rozstrzygają władze górnicze. Natomiast na urządzenie zakładów wodnych na powierzchni ziemi ma posiadacz kopalni i uprawniony do wydobywania minerałów żywicznych uzyskać pozwolenie władzy wodnej według postanowień niniejszej ustawy.

(5)Ma skutek podania może być pozwolenie przywiązane do prawa własności gruntowej. Zasady dla udzielania pozwoleń. Art. 46.

(1)Pozwolenie może być udzielone: 1) na czas nieograniczony lub ograniczony, 2) z zastrzeżeniem dopełnienia wskazanych przez władzą warunków, 3) tylko przedsiębiorstwu, opartemu na projekcie technicznym.

(2)Pozwolenie na wyzyskanie siły popędowej wód publicznych może być udzielone przedsiębiorstwom na przypuszczalny czas trwania przedsiębiorstwa, stałym zaś przedsiębiorstwom na okres najwyżej dziewięćdziesięcioletni, licząc od prawomocności orzeczenia.

(3)Pozwolenia może władza odmówić jedynie na podstawie zasad, wskazanych w niniejszej ustawie.

(4)Temu, komu pozwolenie zostało udzielone na czas ograniczony, przysługuje prawo żądania przedłużenia pozwolenia z poczynieniem zmian, jakie się okazały koniecznemi. Żądaniu temu może władza odmówić, jeżeli się temu sprzeciwiają względy dobra publicznego, lub poważne względy natury gospodarczej. Żądanie winno być zgłoszone na pół roku przed wygaśnięciem pozwolenia.

(5)Ustawy wojewódzkie mogą wprowadzić opłaty za udzielanie pozwoleń na wyzyskanie siły popędowej wód publicznych. Dochody z opłat mają być obracane na utrzymanie wód publicznych. Warunkowe pozwolenia. Art. 47.

(1)Pozwolenie może być udzielone z zastrzeżeniem dopełnienia wskazanych przez władzę warunków: 1) gdy przy zamierzonem użytkowaniu wody należy przewidywać jej zanieczyszczenie, 2) gdy z powodu zamierzonego użytkowania wody należy oczekiwać szkodliwego działania, wskutek którego ucierpiałoby dobro publiczne, lub zostałyby naruszone prawa osób trzecich, albo też zostałyby ponad dotychczasową miarę powiększone obowiązki, ciążące na tych osobach, w szczególności zaś obowiązek utrzymania wód i ich brzegów.

(2)Warunki pozwolenia mogą nałożyć na przedsiębiorcę następujące obowiązki: 1) pokrycia w całości lub części kosztów wzniesienia i utrzymania urządzeń, zapobiegających szkodliwym skutkom zamierzonego użytkowania, 2) wzniesienia i utrzymywania urządzeń, zapobiegających uniemożliwieniu lub utrudnieniu użytkowania powszechnego wody, 3) utrzymywania wody płynącej i jej brzegów, jak również ponoszenia kosztów nadzoru nad wykonywaniem nadanego prawa, 4) założenia i utrzymywania urządzeń (obserwacji wodowskazów, stanu wody gruntowej i t. p.) dla stwierdzenia, czy i w jakich granicach szkody zostały wyrządzone, 5) pokrywania szkód, wynikających ze szkodliwego działania zamierzonego użytkowania wody, 6) założenia i utrzymywania urządzeń, któreby okolice o pięknym krajobrazie mogły uchronić od zeszpecenia, a dały się pogodzić z celem i rentownością przedsiębiorstwa, 7) złożenia zabezpieczenia na dotrzymanie przepisanych w pozwoleniu warunków, jakoteż na zaspokojenie pretensji do odszkodowania, które jednak nie może przewyższać przewidywanych w najbliższych trzech latach szkód (ort. 61). Państwo i związki samorządowe wolne są od obowiązku składania zabezpieczenia.

(3)Postanowienia niniejszego artykułu mają także zastosowanie do szkodliwego działania zamierzonego użytkowania wody płynącej przez właściciela w wypadkach, przewidzianych w art. 37 ust. 1.

(4)Za szkodliwe działanie nie jest uważana zmiana stanu wody gruntowej, jeżeli została spowodowana przez wprowadzenie wody lub przez obniżenie zwierciadła wody w celu odwodnienia rowami lub drenami gruntów, dla których woda płynąca stanowi odpływ naturalny. Odmówienie pozwolenia. Art.

Ze względów publicznych należy odmówić pozwolenia, lub udzielić go pod warunkami, zabezpieczającemi następujące i tym podobne względy: 1) gdyby przedsiębiorstwo mogło oddziaływać niekorzystnie na obronę kraju, albo zagrażać bezpieczeństwu publicznemu lub stosunkom zdrowotnym; 2) gdyby rozpoczęta lub projektowana regulacja wody płynącej mogła być przez zamierzone użytkowanie udaremniona lub znacznie utrudniona; 3) jeżeli należy się obawiać istotnego utrudnienia odpływu wielkiej wody i lodu, albo żeglugi i spławu tratew, a nie można temu zapobiec przez zmianę konstrukcji szkodliwie działającej części zakładu piętrzącego wodę; 4) jeżeliby przedsiębiorstwo szkodliwie wpłynęło na bieg, wysokość, spad, albo na brzegi wód płynących; 5) jeżeliby zamierzone użytkowanie wody wpłynęło szkodliwie na jakość wody, a działanie to nie dało się usunąć przez urządzenia, oczyszczające wodę, 6) jeżeliby powstało istotne utrudnienie powszechnego użytkowania wody, niezbędnego zaopatrzenia w wodę i niebezpieczeństwo dla kultury krajowej; 7) gdyby projektowany zakład wodny przeszkadzał w używaniu wody na cele rolnicze; 8) gdyby zamierzone przedsiębiorstwo zużywało nadmierną ilość wody lub nie wyzyskiwało należycie siły wodnej, chyba, że zakład o większych rozmiarach nie jest na razie potrzebny, a projekt przewiduje racjonalne rozszerzenie go w przyszłości; 9) gdyby projekt przewidywał oddanie siły za granicę Państwa. Pozwolenie na przewozy. Art.
Pozwolenie na utrzymanie przewożą ma być ograniczone do osoby starającego się i udzielane wyłącznie na czas określony. Pierwszeństwo mają właściciele dróg, względnie zarządy drogowe. Pozwolenie na użytkowanie jezior, sztucznych wód płynących i zbiorników. Art.
Pozwolenia, dotyczące jezior, z których odpływają tylko naturalne wody prywatne, tudzież pozwolenia, dotyczące sztucznych wód płynących lub sztucznych zbiorników wody, utworzonych przez przegrody dolin, nie mogą być udzielane w razie sprzeciwu właścicieli jezior, sztucznych wód płynących lub zbiorników wodnych. Odszkodowanie. Art. 51.

(1)O ile nie można zapobiec szkodliwemu działaniu za pomocą odpowiednich urządzeń (art. 47), ma przedsiębiorca dotkniętego tem działaniem odszkodować.

(2)Odszkodowanie mogą stanowić perjodyczne świadczenia. Władza wodna może sobie zastrzec sprawdzenie i ponowne ustalenie odszkodowania w pewnych okresach czasu. Art. 52.

(1)Za szkodę, wyrządzoną przez zmianę, odpływu lub stanu wody, jak również przez utrudnienie utrzymania wody płynącej lub jej brzegów, nie należy się wynagrodzenie, jeżeli poszkodowany mógł był uniknąć szkody przez należyte wykonywanie ciążących na nim obowiązków utrzymania.

(2)To samo stosuje się do szkodliwej zmiany stanu wód gruntowych. Szkody stąd powstałe winny być wynagradzane tylko w wysokości istotnie poniesionej straty.

(3)Postanowienie art. 37 ust. 3 ma tu również zastosowanie. Wykupno gruntów i zakładów, narażonych na uszkodzenia. Art. 53.

(1)Gdy zachodzi obawa, że przez zamierzone użytkowanie wody płynącej cudze grunty lub zakłady mogą być o tyle uszkodzona, że stosownie do ich dotychczasowego przeznaczenia nie mogłyby być celowo użytkowane, właściciel ma prawo żądać, aby przedsiębiorca nabył za wynagrodzeniem grunty lub zakłady.

(2)Gdyby w przyszłości odstąpiony kawałek gruntu całkowicie lub częściowo stał się zbędnymi dla celów przedsiębiorstwa i miał być sprzedany, należy stosować odnośne przepisy o ustawowem prawie pierwokupu. Prawo pierwszeństwa. Art. 54.

(1)Jeżeli przy udzieleniu pozwolenia ma się wybierać między kilkoma współubiegającemi się przedsiębiorstwami, które się wzajemnie wykluczają bądź z powodu podziału ilości rozporządzalnej wody, bądź z powodu czasu jej używania, bądź wreszcie z powodu właściwych każdemu z tych przedsiębiorstw urządzeń, należy przy udzieleniu pozwolenia rozstrzygać przedewszystkiem według znaczenia przedsiębiorstwa dla dobra publicznego, następnie zaś według jego znaczenia gospodarczego.

(2)Gdy kilka równych sobie znaczeniem przedsiębiorstw współubiega się o pozwolenie, należy dać pierwszeństwo istniejącym przed nowymi, następnie tym przedsiębiorstwom, które są związane z danem miejscem, przed takiemi, które mogą być założone gdzieindziej, wreszcie przedsiębiorstwom właścicieli wady przed przedsiębiorstwami właścicieli gruntów nadbrzeżnych, a przedsiębiorstwom tych ostatnich przed przedsięborstwami innych osób.

(3)Na wodach publicznych pierwszeństwo powyższe mają: Państwo, związki samorządowe i spółki wodne. Wspólne użytkowanie. Art. 55. Jeżeli przez złączenie urządzeń kilku przedsiębiorstw, które się starają o pozwolenie, a nawzajem nie wykluczają, można osiągnąć lepsze i korzystniejsze wyzyskanie wody, lub złączenie to leży w interesie publicznym, może władza wodna uzależnić udzielenie pozwolenia od zobowiązania się interesowanych do wykonania wspólnych urządzeń. Postępowanie wyrównawcze. Art. 56.

(1)Gdy wody płynącej nie może wystarczyć na użytkowanie jej przez kilku uprawnionych w sposób, przewidziany w art. 45 ust. 1, lub gdy przy kilku sposobach jej użytkowania jeden sposób wyklucza lub ogranicza drugi, ma każdy z uprawnianych prawo żądać, aby miara, czas i sposób użytkowania były unormowane w drodze postępowanie wyrównawczego. Żądanie podobnego unormowania może być odrzucone, gdy oczekiwana stąd ogólna korzyść nie o wiele przewyższa szkody.

(2)Unormowanie winno być przeprowadzone w sposób, odpowiadający słusznie ocenionym Interesom wszystkich uczestników postępowania, z uwzględnieniem potrzeb użytkowania powszechnego. Powstające przytem szkody winny być uczestnikom o tyle wynagradzane, o ile się nie wyrównują przez wypływające dla nich korzyści. Do wynagrodzenia szkód obowiązani są oni stosownie do korzyści, które mają być przez oszacowanie wypośrodkowane.

(3)Prawo, oparte na wywłaszczeniu, może być przedmiotem wyrównania jedynie za zgodą uprawnionego. Art. 57.

(1)Jeżeli można przeprowadzić unormowanie poboru wody przez zmianę urządzeń, należących do jednego z uprawnionych, bez zmniejszenia sprawności przedsiębiorstwa, może być na wniosek jednego z uczestników w drodze postępowania wyrównawczego nałożony na uprawnionego obowiązek, aby zmiany tej albo sam dokonał, albo na nią zezwolił.

(2)Wnioskodawca ma ponieść koszty zmiany. Ma on również wynagrodzić szkodę, powstałą przez zatrzymanie ruchu. To samo dotyczy zwrotu zwiększonych kosztów prowadzenia przedsiębiorstwa i jego utrzymania, o ile one nie wyrównują się przez korzyści, spowodowane zmianą. Pozwolenie dla obcokrajowców. Art. 58. Do udzielenia pozwolenia obcokrajowcom, a to tak osobom fizycznym, jak i prawnym, mają analogiczne zastosowanie przepisy ustawowe o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców. Termin wykonania przedsiębiorstwa. Art. 59.

(1)W pozwoleniu należy oznaczyć termin, w jakim przedsiębiorstwo ma być wykonana i w ruch puszczone.

(2)Termin ten może być przedłużony. Zmuszenie przedsiębiorcy do wykonania warunków. Art. 60. Władza wodna ma prawo zmusić przedsiębiorcę do wykonania włożonych na niego warunków. Uzależnienie wykonywania prawa od złożenia odszkodowania. Art. 61.

(1)Do wykonania nadanego prawa można przystąpić, gdy umówione lub oznaczone przez władze, administracyjną odszkodowanie zostało wypłacone lub do depozytu sądowego złożone.

(2)Ody odszkodowanie polega na perjodycznych świadczeniach, wystarcza złożenie sum, przypadających za najbliższe trzy lata świadczeń.

(3)Jeżeli orzeczenie władzy administracyjnej zaczepiono tylko co do wysokości odszkodowania, może władza zezwolić na wykonanie za odpowiedniem zabezpieczeniem,

(4)Gdy kto przystąpi do wykonania prawa, nim to jest w myśl ustępów 1, 2 i 3 dopuszczalne, może władza wodna zabronić wykonywania prawa i zarządzić usuniecie wzniesionych urządzeń, Zaskarzalność i przenoszenie nadanego prawa. Art. 62.

(1)Nadane prawo może być przedmiotem sporu sądowego. Przepisy, dotyczące pretensji, wypływających z tytułu własności, mają odpowiednie zastosowanie. Prawo nie może być oddzielone od przedsiębiorstwa, któremu zostało nadane, i przechodzi wraz z niem na prawnych następców. Użycie takiego uprawnienia na inne cele lub dla innego zakładu wymaga osobnego pozwolenia władzy.

(2)Jeżeli prawo jest przywiązane do własności gruntowej, nie może być oddzielone od tej własności przechodzi na następców prawnych tylko z prawem własności parceli gruntowej i przedsiębiorstwem. Gdy grunt ulegnie podziałowi, nadane prawo wygasa odnośnie do tych części gruntu, którym wykonanie jego nie przynosi korzyści. Cofnięcia pozwolenia za odszkodowaniem. Art. 63.

(1)Z powodu szkód i niebezpieczeństwa dla dobra publicznego może być pozwolenie każdego czasu za odszkodowaniem cofnięte lub ograniczone orzeczeniem władzy wodnej z urzędu lub na wniosek związków samorządowych i korporacji publicznych. O ile z cofnięcia pozwolenia odnoszą korzyść osoby trzecie, mają być pociągnięte do stosownego udziału w odszkodowaniu i w kosztach postępowania; w innych wypadkach ponosi te koszty Państwo.

(2)Obowiązani według ustępu 1 do odszkodowania mogą pociągnąć w drodze sądowej do zwrotu powyższych wydatków te osoby, które przez złożenie świadomie nieprawdziwych dowodów i oświadczeń uzyskały pozwolenie. Cofnięcie pozwolenia bez odszkodowania. Art. 64.

(1)Bez odszkodowania mole być z urzędu pozwolenie cofnięta przez właściwą władze. wodna; 1) jeżeli pozwolenie udzielone zostało na podstawie dowodów, które w zasadniczych punktach są nieprawdziwe, a zostało udowodnione, że to było wiadomem starającemu się o pozwolenie i jeżeli przez udzielenie pozwolenia zostały spowodowane bardzo znaczne szkody i niebezpieczeństwo dla dobra publicznego; 2) jeżeli przedsiębiorstwo przejdzie choćby częściowo w ręce obcokrajowców; 3) jeżeli przedsiębiorca zaniecha wykonania nadanego prawa, zwłaszcza jeżeli usunie wykonane urządzenia lub dopuści do ich zniszczenia; 4) jeżeli udzielone pozwolenie stania się dla przedsiębiorstwa bezużytecznem lub zbytecznem; 5) jeżeli przedsiębiorstwo, pomimo kilkakrotnego wezwania władzy wodnej, nałożonych w pozwoleniu warunków w Istotnych punktach kilkakrotnie nie wypełni lub nie dotrzyma przepisanych terminów co do wykonania lub puszczenia w ruch zakładu.

(2)Jeżeli pozwolenie zostało cofnięte, władza wodna może zmusić przedsiębiorcę, aby bez pretensji do odszkodowania wykonał roboty potrzebna do usunięcia szkodliwych skutków urządzeni zakładu, albo całkiem zniósł urządzenia i przywrócił stan pierwotny. Rozdział IV. Szczegółowa przepisy dla zakładów, piętrzących wodę. Znaki wodne na zakładach koncesjonowanych. Art. 65.

(1)Każde urządzenie, piętrzące wodę na podstawie pozwolenia, musi być opatrzone conajmniej jednym znakiem wodnym (palem markującym, znakiem normalnym, wodowskazem i t. p.), który ma wyraźnie wskazywać wysokość dopuszczalnego najwyższego stanu wody, tak latem, jak i zimą, a jeśli stan wody ma być utrzymywany na pewnym najniższym poziomie-także wysokość najniższego dopuszczalnego stanu wody.

(2)Znaki, wskazujące wysokość wody, winny być urządzone i utrzymywane przez uprawnionych do wody w miejscu dla interesowanych dostępnem zgodnie z przepisami i w ten sposób, aby były o ile możności zabezpieczone od umyślnego uszkodzenia i zniszczenia przez czas i przypadek. Uprawnieni do piętrzenia wody i zarządcy zakładów obowiązani są donieść natychmiast władzy wodnej o zaszłam uszkodzeniu znaków, wskazujących wysokość wody.

(3)Osobne rozporządzenie Ministra Robót Publicznych przepisze kształt znaków wodnych i ostrożności; jakie przy ich ustawieniu należy zachować. Znaki wodne na zakładach niekoncesjonowanych. Art. 66.

(1)Na zakładach, powstałych przed wejściem w życie niniejszej ustawy, a niezaopatrzonych w znak wodny, oraz na zakładach, które zbudowane zostały po wejściu w życie tej ustawy, a dla których pozwolenie nie jest wymagane, należy, o ile prawo do piętrzenia wody i wysokość piętrzenia są niesporne, umieścić znak wodny na żądanie jednego z interesowanych. Wnioskodawca, o ile sam nie jest uprawniony do piętrzenia wody, winien wykazać, że wykonywanie prawa piętrzenia wody przynosi mu szkodę. Znak piętrzenia może być także osadzony z urzędu.

(2)Gdy przy zakładzie, piętrzącym wodę, na który nie potrzeba pozwolenia, interesowani na to się zgadzają, lub w drodze prawa ustalono, że wprawdzie prawo do piętrzenia wody istnieje, że jednak niema obowiązujących i jasnych postanowień co do dopuszczalnej wysokości piętrzenia, winna władza wodna na wniosek jednego z interesowanych w ten sposób oznaczyć stan wody, ażeby interesy uprawnionego do piętrzenia z interesami właścicieli gruntów i innych uprawnionych do piętrzenia według słusznej oceny zostały uzgodnione.

(3)Na czas trwania sporu sądowego o dopuszczalną wysokość piętrzenia, lub postępowania według ustępu 2, może władza wodna w drodze niezaskarżalnego orzeczenia na wniosek jednego z interesowanych oznaczyć tymczasowo stan wody.

(4)Koszty osadzenia znaków, oznaczających dozwoloną wysokość wody, ponosi uprawniony do piętrzenia. Koszty, spowodowane nieuzasadnionemi wnioskami lub sprzeciwami, mogą być nałożone na wnioskodawców i sprzeciwiających się. Wysokość i podział kosztów oznacza władza wodna. Utrzymanie zakładu w należytym stanie. Art. 67. Uprawniony do piętrzenia oraz prowadzący zakład wodny winni zakład wraz z wszystkiemi urządzeniami, mającemi znaczenie dla odpływu wody, utrzymywać w należytym stanie, w szczególności zaś w taki sposób, aby woda ze szkodą innych nie była marnowana. Mogą oni do tego być zmuszeni przez władzę wodną. Przebudowa zakładu dla uchylenia niebezpieczeństwa. Art. 68.

(1)Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że urządzenie, piętrzące wodę, z powodu jego konstrukcji może być uszkodzone lub zniszczone przez wielką wodę i że przez to powstaną szkody dla innych, a niebezpieczeństwo to można usunąć lub zmniejszyć przez przebudowę lub zabezpieczenie urządzenia bez zmniejszenia jego sprawności, może być uprawniony na wniosek obowiązanych do utrzymywania wody płynącej oraz innych interesowanych zmuszony przez władzę wodną do wykonania przebudowy lub zabezpieczenia zakładu.

(2)Koszty przebudowy ponosi uprawniony do piętrzenia, w razie zaś braku winy, także inni Interesowani w utrzymaniu i zabezpieczeniu zakładu.

(3)Do ogólnej sumy kosztów winny być na rzecz uprawnionego do piętrzenia wody doliczone według słusznej oceny straty, powstałe przez wstrzymanie ruchu zakładu w czasie przebudowy. To samo stosuje się do zwiększonych przez przebudowę kosztów utrzymania zakładu. O ile natomiast utrzymanie zakładu zostało przez przebudowę lub zabezpieczenie zakładu ułatwione lub wynikają stąd dla uprawnionego inne korzyści, winny być te korzyści od kosztów odliczone.

(4)O warunkach i sposobie przebudowy lub zabezpieczenia zakładu, o wysokości odszkodowania i poręki, o płaceniu kosztów budowy, zwłaszcza o pokrywaniu ich z udzielonej poręki, o rozdziale tych kosztów pomiędzy interesowanych, jak również o terminie, w ciągu którego ma być przebudowa rozpoczęta i ukończona, orzeka w razie sporu władza wodna przy słusznem uwzględnieniu wszelkich przewidywanych strat i korzyści.

(5)Władza wodna może uprawnionego do piętrzenia zmusić do wykonania nałożonych na niego w orzeczeniu obowiązków. Przebudowa zakładu ze względów publicznych. Art.

O ile w przypadku, przewidzianym w art. 68, dobro publiczne narażone jest na poważne szkody lub niebezpieczeństwo, może władza wodna zażądać przebudowy lub zabezpieczenia zakładu piętrzącego wodę. Zresztą należy postępować według art.
Państwo ma jednak ponosić koszty, o ile one przewyższają korzyści interesowanych. Unieruchomienie lub zniesienie zakładu. Art. 70.

(1)Zakład, piętrzący wodę, może być tylko za zezwoleniem władzy wodnej stale unieruchomiony lub zniesiony.

(2)Zezwolenia można tylko wówczas odmówić, gdyby inni przez unieruchomienie lub zniesienie zakładu mieli ponieść szkodę, a wobec uprawnionego i władzy wodnej zobowiążą się, stosownie do wyboru uprawnionego, zwrócić koszty utrzymania budowli piętrzącej, albo ją utrzymywać. Muszą się oni również zobowiązać zwrócić Inne szkody uprawnionemu i dać zabezpieczenie na wypełnienie swych zobowiązań. O wysokości wynagrodzenia, przypadającego za utrzymanie budowli piętrzącej, jak również za inne straty oraz o obowiązku zabezpieczenia orzeka w razie sporu władza wodna. Ma ona na żądanie uprawnionego do piętrzenia wyznaczyć termin, w ciągu którego powyżej wspomniane obowiązki mają być przyjęte, w razie przeciwnym władza wodna udzieli zezwolenia na unieruchomienie lub zniesienie budowli piętrzącej. Od złożenia zabezpieczenia wolne są: Państwo, związki samorządowe i spółki wodne.

(3)Do budowli piętrzących, które powstały na mocy pozwolenie, mają powyższe przepisy (ustępy 1 i 2) zastosowanie o tyle tylko, o ile pozwolenie inaczej nie stanowi. Zakaz nagłego spuszczania wody. Art. 71. Nie wolno bez upoważnienia władzy wodnej nagle spuszczać nagromadzonej wody, gdyby skutkiem tego mogły być cudze grunty lub zakłady zagrożone lub uszkodzone, wykonywanie praw użytkowania wody ograniczone lub utrzymanie wody płynącej utrudnione. Utrzymanie stanu wody na wysokości ustalonej. Art. 72.

(1)Przy zakładach piętrzących nie można piętrzyć wody ponad wysokość, ustaloną znakiem wodnym.

(2)Gdy tylko woda wzbierze ponad tę wysokość, ma przedsiębiorca, bez pretensji do odszkodowania, z zachowaniem ostrożności, w art. 71 przewidzianych, przez otwarcie ruchomych części jazu oraz przez usuwanie wszelkich przeszkód (naniesionych przedmiotów, lodu, żwiru i t. p.) natychmiast bez przerwy i tak długo spuszczać wodę, dopóki się znów nie obniży do poziomu znaku wodnego. W razie oczekiwanego wezbrania władza wodna ma prawo nakazać przedsiębiorcy, któremu w tym wypadku pretensja do odszkodowania nie przysługuje, aby spuścił bezzwłocznie wodę przez zastosowanie tych samych środków poniżej wysokości, ustalonej znakiem wodnym, o ile to w pozwoleniu lub w innem orzeczeniu przez władzę zostało ustalone, i ten stan w miarę możności tak długo utrzymywał, aż woda opadnie.

(3)Gdy zwierciadło wody ma być utrzymywane na pewnej wysokości, nie może być ono opuszczone niżej tej wysokości. Skoro tylko to nastąpi. ma być odpływ wody na tak długo wstrzymany, aż woda znów do określonej wysokości się podniesie, jednak bez ujmy dla powszechnego użytkowania wody i praw innych osób.

(4)Do wydawania zarządzeń, potrzebnych do wykonania powyższych przepisów, upoważniona jest władza wodna, zaś w nagłych wypadkach miejscowa władza policyjna (art. 227). Regulowanie ruchu zakładu dla ułatwienia utrzymania wody płynącej. Art. 73.

(1)Prowadzący ruch zakładu, piętrzącego wodę, obowiązany jest na zarządzenie władzy wodnej otwierać i zamykać ruchome części zakładu, jeżeli skutkiem tego utrzymanie wody płynącej znacznie będzie ułatwione.

(2)Jeżeli skutkiem poczynionych zarządzeń ruch zakładu dozna przerwy, może być żądane odszkodowanie, gdy przerwa trwa ponad czas, określony w pozwoleniu. To samo ma miejsce, gdy w pozwoleniu czas nie jest określony, a przerwa ruchu jest znaczna.

(3)Odszkodowanie ma zapłacić obowiązany do utrzymania wody płynącej. Roboty na cudzych gruntach i wodzie płynącej dla zapobieżenia wylewu. Art. 74.

(1)Jeżeli następują zalewy lub inne szkody dla obcych gruntów lub zakładów przez to, że mimo należytego wykonywania prawa piętrzenia, stan wody podnosi się ponad dozwoloną wysokość, może być uprawniony do piętrzenia na wniosek poszkodowanego zmuszony dozwolić na podjęcie na cudzych gruntach lub na wodzie płynącej takich środków zaradczych, które, nie pociągając zmian w budowli piętrzącej i nie naruszając prawa do piętrzenia wody, mogłyby zapobiec szkodliwemu działaniu.

(2)Wnioskodawca winien użyć potrzebnych środków dla ochrony prawa piętrzenia przed naruszeniem oraz obowiązany jest na żądanie uprawnionego dać w tym względzie zabezpieczenie. Od zabezpieczenia wolne są: Państwo, związki komunalne i spółki wodne. Część TRZECIA. Utrzymanie i regulacja wód i ich brzegów, tudzież ochrona od powodzi. Rozdział I. Utrzymanie wód i ich brzegów. Istota prawna obowiązku utrzymania. Art. 75.

(1)Obowiązek utrzymania wód płynących i ich brzegów w myśl niniejszej ustawy jest zobowiązaniem publiczno-prawnem, które poza wypadkami, w tej ustawie wymienionemi, nie może być ani zniesione, ani ulec zmianie. Publiczno-prawne obowiązki utrzymania wód płynących lub Ich brzegów, które istniały przed wejściem w życie niniejszej ustawy, wygasają, o ile przez tę ustawę nie zostały utrzymane.

(2)Umowy co do obowiązku utrzymania mogą być zawierane ze skutkiem prywatnoprawnym. Pojęcie obowiązku utrzymania. Art. 76.

(1)Obowiązek utrzymania wód żeglownych i sprawnych obejmuje utrzymanie żeglowności, względnie spławności, oraz wolnego odpływu wody, na Innych zaś wodach płynących utrzymywanie wolnego odpływu.

(2)Sztuczne publiczne wody płynące mają być” utrzymywane w interesie wolnego odpływu tylko o tyle, o ile wody te do tego celu są przeznaczone.

(3)Utrzymanie żeglowności rozciąga się tylko na wodę, służącą do publicznej żeglugi. Nie obejmuje ono osobnych dróg dojazdowych do portów.

(4)Gdy woda płynąca została uregulowana na podstawie urzędowo zatwierdzonego planu, obowiązek utrzymania obejmuje utrzymywanie stanu, do jakiego doprowadzono ją przez regulację, dopóki rozporządzenie Ministra Robót Publicznych nie uzna utrzymywania tego stanu za zbyteczne. Obowiązani do utrzymania. Art. 77.

(1)Utrzymanie wód należy: 1) publicznych wód żeglownych i granicznych- do Państwa; 2) wód spławnych i potoków górskich-do Państwa, samorządów wojewódzkich i spółek wodnych w myśl obowiązujących ustaw; 3) innych wód publicznych - do spółek wodnych; 4) wód prywatnych-do właścicieli wód, względnie do właścicieli gruntów nadbrzeżnych, a przy wodociągach i innych zakładach na obcych gruntach - do właścicieli wodociągów i zakładów; 5) sztucznych wód płynących - do przedsiębiorcy; 6) przy urządzeniach, które służą do specjalnego użytkowania wody lub do zabezpieczenia dróg, mostów, budynków, kolei, portów i innych zakładów na wodach płynących-do właścicieli tych urządzeń.

(2)Do czasu utworzenia spółki wodnej ma być woda utrzymywana przez tych, którzy dotąd byli do tego obowiązani.

(3)Gdy woda płynąca została uregulowana na podstawie zatwierdzonych planów przez kogo innego, niż przez obowiązanych do jej utrzymania, dalsze utrzymanie ciąży na przedsiębiorcy regulacji. Utrzymanie może jednak objąć za zgodą władzy wodnej do tego dotychczas obowiązany na podstawie umowy z przedsiębiorcą.

(4)Za zgodą władzy wodnej i interesowanych, a bez tej zgody na podstawie ustawy wojewódzkiej, może być utrzymanie wody publicznej powierzone gminom i innym korporacjom publiczno-prawnym.

(5)Do udziału w kosztach utrzymania wód publicznych mogą być zobowiązane inne osoby w stosunku do odniesionych korzyści. Udział właścicieli gruntów w kosztach utrzymania. Art. 78.

(1)Obowiązany do utrzymywania wody płynącej ma z zachowaniem przepisów art. 79 przeprowadzić w łożysku wody płynącej i na gruntach przybrzeżnych te roboty, które są potrzebne dla zapobieżenia wstrzymania odpływu przez obrywanie brzegów lub dla usunięcia szkód, powodowanych przez żeglugę lub roboty regulacyjne na gruntach nadbrzeżnych. Właściciele tych gruntów mają uczestniczyć w kosztach tych robót w miarę korzyści, powstających przez zabezpieczenie gruntów; mogą oni zamiast gotówki dostarczyć robocizny lub materjałów budowlanych. Przyczynienia się do kosztów nie można żądać, gdy chodzi o usunięcie lub zapobieżenie szkodom, spowodowanym przez żeglugę i roboty regulacyjne.

(2)Przed zarządzeniem robót należy wysłuchać właścicieli gruntów, tudzież przedstawicieli interesowanych samorządów przy okazaniu i wyjaśnieniu im planu oraz podaniu przypadających na nich kosztów przybliżonych, Wykonanie robót przez właścicieli gruntów. Art. 79.

(1)Właściciele gruntów nadbrzeżnych winni usunąć ze swoich gruntów takie drzewa, krzaki, ogrodzenia i inne przedmioty, które przeszkadzają odpływowi wody płynącej równo z brzegami.

(2)Właściciele nadbrzeżni mają również wykonać powyżej linji brzegu nie wymagające fachowych wiadomości, ani znaczniejszych kosztów roboty dla wyrównania i zadarnienia terenu, aby przez to zapobiec obrywaniu brzegów, któreby wstrzymywało odpływ wody.

(3)O ile skutek robót, wymienionych w ustępie 2, zależy od uprzedniego zabezpieczenia spodu brzegu poniżej linji brzegowej, roboty te mają być wykonane dopiero po zabezpieczeniu spodu brzegu przez obowiązanych do utrzymania wody. Władza wodna rozstrzyga, czy warunek ten jest spełniony.

(4)Gdy brzegi wody płynącej są obudowane podług planu, urzędownie zatwierdzonego, ma przedsiębiorca mimo przepisów ustępu 1 brzegi te w tym stanie utrzymywać, dopóki rozporządzenie Ministra Robót Publicznych nie uzna utrzymania tego stanu za zbyteczne.

(5)Jeśli brzeg tworzą budynki, mury, bulwary i t. p. lub gdy te budowle wchodzą w wodą płynącą, ma ja właściciel własnym kosztem utrzymywać. Utrzymywanie brzegów przez obowiązanego do utrzymania wody. Art. 80.

(1)Obowiązek utrzymywania brzegu może być za zgodą wiedzy wodnej uregulowany umową między interesowanymi właścicielami gruntów a obowiązanym do utrzymania wody odmiennie od postanowień art. 76 i 79. Na żądanie właścicieli gruntów, obowiązanych do utrzymywania brzegu, ma obowiązany do utrzymania wody wykonać w ich zastępstwie roboty, wymienione w art. 79, za stosownem wynagrodzeniem.

(2)Jeżeli wóda płynąca została uregulowana według urzędownie zatwierdzonego planu, obowiązany do utrzymywania wody płynącej ma prawo przyjąć na siebie, za złożeniem deklaracji przed władzą wodną, utrzymanie brzegów, ciążące na właścicielach gruntów w myśl art. 79 ust. 2. Może on pociągnąć właścicieli nadbrzeżnych do udziału w kosztach zabezpieczenia brzegów do wysokości ciężarów, nałożonych na nich w ust. 2 art. 79.

(3)To samo stosuje się do wypadku, gdy brzegi naturalnej wody płynącej zostały uregulowane według urzędownie stwierdzonego planu, a utrzymanie zarówno wody płynącej, jak i zabezpieczonych brzegów, należy do tego samego obowiązanego. Usuwanie przeszkód w odpływie przez władzą. Art. 81. Gdy w wodzie płynącej przeszkody w odpływie spowodowane zostały przez kogo innego, a nie przez obowiązanego do utrzymania, ma władza wodna w miarą możności pociągnąć sprawcą do usunięcia przeszkód. To samo stosuje się do usunięcia przeszkód na gruntach nadbrzeżnych, które wodzie płynącej równo z brzegami utrudniają znacznie odpływ. Przepisy wyjątkowe. Art. 82.

(1)Odmiennie od przepisów niniejszej ustawy obowiązani są do utrzymywania: 1) Państwo, gdy do wejścia w życie niniejszej Ustawy utrzymywało lub było obowiązano utrzymywać wódą płynącą lub jej brzegi; 2) ten, który przy wejściu w życie niniejszej ustawy był publiczno-prawnie obowiązany do utrzymywania wody płynącej naturalnej lub sztucznej, albo jej brzegów z mocy zwyczaju lub specjalnego tytułu; 3) przedsiębiorca na czas trwania obowiązku, nałożonego w pozwoleniu lub w innem orzeczeniu władz; 4) Państwo, spółka wodna lub inna korporacja prawa publicznego, gdy na mocy umowy, zawartej z zobowiązanym do utrzymania, przejęły za zgodą władzy wodnej ze skutkiem publiczno-prawnie wiążącym obowiązek utrzymywania wody płynącej lub jej brzegów.

(2)W myśl punktu 4 ust. 1 uważane są narówni z korporacjami prawe publicznego te poddane publicznemu nadzorowi spółki zobowiązanych do utrzymania, które powstały przed wejściem w życie niniejszej ustawy na mocy dotychczasowego ustawodawstwa, albo na podstawie postanowień statutowych lub regulaminowych, albo też zostaną utworzone po wejściu w życie niniejszej ustawy.

(3)Zakres obowiązku utrzymania wody płynącej i jej brzegów oznacza się i w tych wyjątkowych przypadkach według art. 76 i 79. Udział w kosztach utrzymania wody publicznej. Art. 83.

(1)jeżeli przy wejściu w życie niniejszej ustawy istniał oparty na zwyczaju lub specjalnym tytule obowiązek utrzymania wody publicznej, ma prawo ten, na którego w myśl art. 77 ust. 1 p. 2 i 3 i ust. 4 obowiązek utrzymania został przeniesiony, pociągnąć dotychczasowych obowiązanych do udziału w kosztach utrzymania w wysokości dotychczasowego ich zobowiązania. Udział w kosztach nią może przewyższać przeciętnej nakładów bieżących, jakie były potrzebne w ciągu ostatnich 10 lat przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

(2)Od obowiązku udziału w kosztach można się uwolnić przez spłatę sumy w wysokości 25-krotnego nakładu. Udział w kosztach utrzymania publicznej rzeki żeglownej i granicznej. Art. 84.

(1)Jeżeli przy wejściu w życie niniejszej ustawy jest kto inny, aniżeli Państwo, obowiązany w sposób publiczno-prawnie wiążący do utrzymywania publicznej wody żeglownej lub granicznej, ma prawo Państwo zwolnionego od obowiązku utrzymywania pociągnąć do udziału w kosztach utrzymywania w wysokości jego dotychczasowego zobowiązania. Udział w kosztach nie może przewyższać przeciętnych wydatków bieżących, jakie w ciągu ostatnich 10 lat przed wejściem w życie niniejszej Ustawy obciążały obowiązanego.

(2)Ustęp 2 art. 83 ma tu również zastosowanie. Prawo spławu tratew i utrzymanie spławności wody płynącej. Art. 85.

(1)Gdzie na wodach płynących spław tratew odbywa się zwyczajowo lub jest specjalnie dozwolony, ma Państwo wydać potrzebne zarządzenia dla jego utrzymania.

(2)Gdy przy wejściu w życie niniejszej ustawy był kto inny do tego obowiązany, obowiązek ten zostaje utrzymany.

(3)Obowiązany do utrzymywania wody płynącej i Obowiązany do utrzymania spławności mogą się za zgodą władzy wodnej ugodzić, aby jeden z nich przejął obowiązki drugiego. Rozstrzygania sporów o utrzymanie wody i brzegów. Art. 86.

(1)Spory interesowanych o to, na nim z nich ciąży publiczno-prawny obowiązek utrzymywania wody lub jej brzegów, mają być rozstrzygane przez władze administracyjne.

(2)W tej samej drodze winny być rozstrzygane skargi Interesowanych i zwrot świadczenia przeciwko jednemu zobowiązanych publiczno-prawnie do utrzymywania wody płynącej lub jej brzegów, a te bezwzględu na to, czy świadczenie to było dokonana na zarządzenie władzy wodnej lub bez tego zarządzenia. Jeżeli jednak chodzi o skargę przeciw Państwu, władza wodna, powołana do zarządu wód publicznych, ma wydać orzeczenie wstępne, czy i w jakim zakresie podjęte roboty były potrzebne do wypełnienia obowiązku utrzymywania, Pokrycie nadwyżki kosztów utrzymania brzegów w razie zaliczenia wody prywatnej do wód publicznych. Art.

Gdy prywatna woda płynąca zostanie według przepisu art. 3 zaliczona do wód publicznych i przez to zwiększy się ciężar utrzymywania brzegów dla pierwotnie obowiązanych, ma im być ze Skarbu Państwa wypłacone odszkodowanie za zwiększenie ciężaru utrzymania. Na poczet odszkodowania winny być policzone korzyści, które dla obowiązanych do utrzymywania brzegów przynosi przejście utrzymania wody płynącej na Państwo. Udział obowiązanych w kosztach utrzymania wody prywatnej, zaliczonej do wód publicznych. Art.
Gdy przy przeniesieniu prywatnych wód płynących do rzędu wód publicznych utrzymanie przechodzi na Państwo, mogą być pociągnięci do ponoszenia kosztów utrzymania w dotychczas obowiązującej wysokości ci, którzy dotąd byli do utrzymania wody płynącej obowiązani. Gdy dotychczasowe utrzymanie ciążyło na gminie lub spółce wodnej, mają one swoim udziałem przyczyniać się do kosztów. Udział ten nie może przewyższać przeciętnej nakładów z ostatnich lat dziesięciu przed wejściem w życie niniejszej ustawy. Od obowiązku płacenia udziału można się uwolnić przez złożenie sumy w wysokości 25-krotnego udziału rocznego. Obowiązki właścicieli gruntów nadbrzeżnych. Art. 89.

(1)Właściciele gruntów nadbrzeżnych są obowiązani; 1) zezwolić obowiązanemu do utrzymania wody, tudzież jego urzędnikom i pełnomocnikom na wykonanie robót przygotowawczych na gruntach nadbrzeżnych, przymuliskach i wyspach; 2) oddać grunt potrzebny wraz z placami robocze mi i składowemi dla wykonania opasek i obitek, ostróg, tam zamykających i innych robót konserwacyjnych, oraz zezwolić na połączenie tych budowli wodnych z brzegami; 3) zezwolić na wykonanie na brzegu i na wodzie płynącej urządzeń pomocniczych potrzebnych dla robót konserwacyjnych, na składanie na gruntach nadbrzeżnych wykopanej ziemi, żwiru, piasku, drzewa i t. p., na przywóz i odwóz tych materjałów, tudzież materjałów budowlanych, wreszcie na dostęp dla robotników i osób dozorujących; 4) zezwolić na branie z gruntów nadbrzeżnych materjałów potrzebnych do utrzymania wody płynącej, a to: kamienia polnego i łamanego, żwiru, darniny, piasku, gliny, ziemi, drzewa, faszyny i t. p., o ile te grunty nie stanowią obejścia gospodarskiego, ogrodów, sadów i cmentarzy; 5) zezwolić na usunięcie przymulisk i wysp, o ile to jest potrzebne dla utrzymania lub przywrócenia zwykłego biegu wody (art. 16).

(2)Przepisy punktów 1, 2, 3 i 4 ustępu 1 mają zastosowanie także do gruntów, leżących poza gruntami nadbrzeżnemi, oraz do ich właścicieli.

(3)Co do miejsca wydobywania materjałów budowlanych (p. 4 ust. 1) winien obowiązany do utrzymania wody porozumieć się z właścicielami gruntów.

(4)Właściciele gruntów mają prawo do wynagrodzenia, którego wysokość oznacza władza wodna na zasadzie opinji znawców. Orzeczenie władzy wodnej jest zaskarżalne w drodze prawa w przeciągu trzech miesięcy ód dnia terminu rekursu, albo, jeżeli wniesiono rekurs, od dnia doręczenia orzeczenia drugiej instancji. Art. 90. Przez zajęcie gruntów w wypadkach, przewidzianych w art. 89, odpływ wód płynących może być wstrzymany tylko za zgodą interesowanych. W wypadkach punktu 4 ust. 1 art. 89 istniejąca wysokość brzegów może być obniżona tylko za zgodą właścicieli nadbrzeżnych gruntów, gdyby przez to wielka woda występowała wcześniej, niż dotychczas na przyległe obszary. Wytwarzanie i użytkowanie odsypisk. Art. 91.

(1)Obowiązany do utrzymania wody ma prawo wytwarzać odsypiska i o tyle je umacniać, aby się utrwaliły i bez szkody dla wody płynącej mogły być użytkowane jako łąki lub pastwiska. W tym celu z mocy samego prawa (art. 9) wchodzi on w posiadanie i użytkowanie odsypisk. O zamiarze wytworzenia i ustalenia odsypisk winien obowiązany do utrzymania wody zawiadomić pisemnie właścicieli Gruntów przyległych.

(2)Właściciele gruntów nadbrzeżnych mogą w myśl art. 9 niniejszej ustawy objąć odsypiska w posiadanie za zgodą obowiązanego do utrzymania wody, gdy odsypiska się utrwalą lub gdy roboty konieczne dla ich utrwalenia zostały wstrzymane, albo wreszcie gdy obowiązany do utrzymania wody nie wypełnia obowiązku utrwalenia odsypiska, a to za zwrotem wartości odsypisk, która nie może przewyższać wyłożonych kosztów.

(3)Przepisy ustępu 2 stosują się także do nieutrwalonych jeszcze odsypisk, które wytworzone zostały przez roboty konserwacyjne przed wejściem w życie niniejszej ustawy. Dostęp do wody, przewozów i miejsc do lądowania przez odsypiska. Art. 92.

(1)Jak długo obowiązany do utrzymania wody znajduje się w posiadaniu odsypisk, musi właścicielowi lub użytkownikowi gruntów nadbrzeżnych zezwolić na dostęp do wody płynącej i umożliwić jej użytkowanie stosownie do potrzeb gospodarczych z zachowaniem przepisów ort. 91.

(2)Gdy odsypiska znajdują się przed przewozami, miejscami do lądowania i t. p., winien obowiązany do utrzymania przyśpieszyć ich utrwalenie i postarać się o odpowiedni dostęp.

(3)W razie wydzierżawienia odsypisk przy równej ofercie ma pierwszeństwo właściciel i użytkownik gruntów nadbrzeżnych. Zakaz szkodliwego dla budowli wodnych użytkowania odsypisk. Art. 93. Dopóki budowle wodne konserwacyjne będą przez obowiązanego utrzymywane, ma on prawo zabronić takiego użytkowania przyległych odsypisk, któreby mogło szkodzić tym budowlom. Obsiew i obsadzanie odsypisk przez obowiązanego do utrzymania wody. Art. 94.

(1)Gdy się okaże potrzeba obsadzenia lub obsiania trawą odsypisk, objętych w posiadanie przez właścicieli nadbrzeżnych, obowiązany do utrzymania wody ma prawo wezwać ich do wykonania tego w określonym terminie. Gdy właściciel nadbrzeżny nie spełni tego żądania, obowiązany do utrzymania wody ma prawo sam przeprowadzić obsadzenie i obsianie i ciągnąć stąd korzyści, w którym to celu właściciel gruntów nadbrzeżnych winien zezwolić na odpowiedni dostęp.

(2)Użytkowanie winno być odstąpione właścicielowi nadbrzeżnego gruntu, gdy zwróci niepokryte przez użytkowanie koszty i przejmie utrzymywanie odsypisk oraz złoży w razie potrzeby zabezpieczenie. Osadzanie znaków, punktów stałych i sygnałów na gruntach nadbrzeżnych. Art.

Obowiązanym do utrzymania wody, jak również ich urzędnikom i upoważnionym wolno w każdym czasie osadzać na przymuliskach i wyspach, jak również na gruntach nadbrzeżnych, a w miarę potrzeby i na gruntach, poza niemi leżących, - znaki kilometrowe, względnie hektometrowe, i punkty stale, zarówno jak i sygnały żeglarskie i inne znaki. Znaki te winny być tak widoczne, aby nie były dla gospodarki niebezpieczne. Właściciele gruntów oraz użytkownicy mają prawo do zwrotu szkody, jaka z tego powodu poniosą. Odszkodowania wogóle. Art.
O ile w niniejszym rozdziale obowiązek do odszkodowania nie jest wyraźnie nałożony, może być wynagrodzenie za szkody, spowodowane przez roboty przy utrzymaniu wody, o tyle tylko żądane, o ile szkodom tym przez zachowanie potrzebnej ostrożności można było zapobiec. Wysłuchanie właścicieli gruntów. Art. 97.

(1)W wypadkach, wymienionych w art. 89 do 95, należy wysłuchać właścicieli i użytkowników odnośnych gruntów przed rozpoczęciem zamierzonych robót, o ile nie zachodzi niebezpieczeństwo w zwłoce.

(2)W razie sporów wydaje zarządzenia władza wodna. Wyjątkowe postanowienia dla fortec, kolei żelaznych i dróg publicznych. Art. 98.

(1)Postanowienia art. 89 i 91 do 95 nie mają zastosowania do gruntów, stanowiących przynależność fortec, kolei żelaznych albo dróg publicznych, o ile sprzeciwiają się temu względy dobra publicznego. Czy zachodzi ten wypadek, rozstrzyga wojewoda, od orzeczenia którego dopuszczalne jest odwołanie do Ministerstwa Robót Publicznych.

(2)W wypadkach ustępu 1 właściciele gruntów obowiązani są sami wykonać potrzebne roboty konserwacyjne według wskazówek władzy wodnej. Zawieszenie przepisów o utrzymaniu wód granicznych Art.

O ile traktaty państwowe lub Inne umowy międzynarodowe temu się nie sprzeciwiają, mogą być przepisy niniejszej ustawy o utrzymaniu wód czasowo zawieszone przez Ministra Robót Publicznych na takich wodach płynących, które nie należą wyłącznie do Rzeczypospolitej Polskiej. Rozdział II. Regulacja wód i ubezpieczenie brzegów. Regulacja ze względów publicznych. Art.
Regulacja wód płynących i ubezpieczenie brzegów mogą być przeprowadzone ze względów interesu publicznego według następujących postanowień. Art. 101.

(1)Przedsiębiorstwo regulacyjne może obejmować: 1) stawianie budowli regulacyjnych, pogłębienie dla celów żeglugi, wytworzenie nowego łoży: ska, regulację na wielką wodę albo 2) inne ulepszenia, wychodzące poza zakres utrzymania.

(2)Sztuczne wytwarzanie nowych gruntów przybrzeżnych i plantacje wikliny uważa się za przedsiębiorstwo regulacyjne w myśl ustępu 1 punktu 2.

(3)Władza wodna rozstrzyga w razie sporu. czy roboty wychodzą poza zakres utrzymania i podpadają pod postanowienia tego rozdziału. Przeciw rozstrzygnięciu władzy może być wniesione zażalenie do wyższej instancji. Uprawnienie do regulacji. Art. 102.

(1)Do przeprowadzenia regulacji mają prawo: 1) na wodach żeglownych i granicznych - Państwo; 2) na wodach spławnych i potokach górskich - Państwo, samorządy wojewódzkie i spółki wodne; 3) na innych wodach publicznych - Państwo, spółki wodne, lub inne korporacje prawa publicznego, oraz spółki obowiązanych do utrzymania wody, albo jej brzegów, które powstały przed wejściem w życie niniejszej ustawy na mocy dotychczasowego ustawodawstwa, albo na podstawie postanowień statutowych lub regulaminowych, albo też zostaną, utworzone po wejściu w życie niniejszej ustawy (art. 82 ust. 2), wreszcie utworzona dla regulacji spółka wodna na przestrzeni wody, położonej w jej okręgu.

(2)Ustawy wojewódzkie mogą powierzyć przeprowadzenie regulacji i stojącego z nią w związku ubezpieczenia brzegów związkom samorządowym. Obowiązki przedsiębiorcy. Art. 103.

(1)Przedsiębiorca regulacji ma obowiązek wykonania takich urządzeń, które są potrzebne dla ochrony gruntów, budowli i zakładów przed niebezpieczeństwem i szkodą, o ile urządzenia te dadzą się pogodzić z przedsiębiorstwem i gospodarczo usprawiedliwić. Przedsiębiorca winien także wykonać urządzenia, wymagane w Interesie publicznym. Do tych należą spowodowane przez regulację zmiany na drogach publicznych i znajdujących się na nich mostach. Obowiązany do utrzymywania drogi lub mostu ma, z zachowaniem dążących na nim z mocy specjalnego tytułu obowiązków, w takiej mierze przyczynić się do kosztów, w jakiej wskutek zmiany zaoszczędził wydatków, któreby inaczej ponieść musiał dla spełnienia obowiązków utrzymania.

(2)Gdy skutkiem regulacji należy się spodziewać szkodliwego oddziaływania na prawa osób trzecich, mogą one żądać wykonania urządzeń, któreby wykluczały szkodliwe skutki. Przepis ten stosuje się także do zmiany odpływu, zmiany stanu wody, która by ograniczała prawa innych do wody lub narażała obce grunty na szkodę, wreszcie do utrudnienia w spełnianiu przez innych obowiązku utrzymania wody i brzegów.

(3)Za szkodę nie uważa się zmiany stanu wody gruntowej, gdy regulację przeprowadza się Celem uzyskania odpływu dla zwykłego odwodnienia gruntów, dla których naturalnym odpływem jest regulowana woda płynąca.

(4)Przedsiębiorca obowiązany jest założyć i utrzymywać urządzenia, jak obserwację wodowskazów, stanu wody gruntowej i t. p. dla stwierdzenia, czy i w jakich granicach szkody zostały wyrządzone.

(5)Jeżeli Państwo urządzi nasyp przed linją brzegu dla wybudowania drogi lub ścieżki holowniczej lub dla innych celów, winno poprzednim właścicielom brzegów lub użytkownikom w miarę, jak tego wymagają ich interesy gospodarcze, zabezpieczyć w dotychczasowym zakresie dostęp do wody i możność jej użytkowania.

(6)Przedsiębiorca obowiązany jest także utrzymywać wymienione powyżej urządzenia, o ile ten ciężar przekracza zakres istniejącego dotychczas obowiązku właścicieli gruntów i zakładów oraz uprawnionych do utrzymywania Istniejących i temuż celowi służących urządzeń. Odszkodowanie. Art. 104.

(1)O ile w wypadku, przewidzianym w ustępie 2 art. 103, wymienione tam urządzenia nie dadzą się pogodzić z przedsiębiorstwem lub gospodarczo usprawiedliwić, dotknięty szkodliwem działaniem może żądać odszkodowania. Z powodu naruszenia prawa, o ile nie chodzi o prawo do wody płynącej, może on również sprzeciwiać się regulacji.

(2)Odszkodowanie może polegać na periodycznych świadczeniach, przytem może być zastrzeżone ponowne jego oznaczenie i odmienne ustalenie w pewnych okresach czasu. Na poczet odszkodowania winna być wliczona korzyść, jaką uprawniony osiąga z przedsiębiorstwa. Art. 105. Z powodu szkodliwej zmiany odpływu lub stanu wody gruntowej, z powodu utrudnienia utrzymywania wody płynącej lub jej brzegów, oraz z powodu czasowego naruszenia praw użytkowania wody- odszkodowanie może być wtedy tylko żądane, gdy szkoda jest znaczna. Usuwanie odsypisk, wysp i wystających brzegów. Art. 106.

(1)Jeśli to jest według planu potrzebne (art. 103), przedsiębiorca jest uprawniony spędzić wodą lub w inny sposób usunąć przymuliska i odsypiska wszelkiego rodzaju, skały, wyspy i wystające brzegi. Odszkodowanie może być tylko wtedy wymagane, gdy szkoda jest znaczna, o ile zaś chodzi o przymuliska i wyspy, jeżeli właściciele posiadali je dłużej niż lat trzydzieści i używali ich pod uprawę (art. 16).

(2)Obsadzenie, zadarnienie lub inne umocnienie gruntów, które według planu regulacyjnego mają być usunięte, wymaga zgody przedsiębiorcy.

(3)Przy wykonaniu robót winien przedsiębiorca unikać zeszpecenia krajobrazu, o ile to da się pogodzić z celem i gospodarczem założeniem przedsiębiorstwa. Stosunki prawne między przedsiębiorstwem regulacyjnem a właścicielami gruntów. Art. 107.

(1)Postanowienia art. 89 do 93, określające stosunki prawne między obowiązanym do utrzymania wody a właścicielami gruntów, mają być odpowiednio zastosowane do stosunków prawnych między przedsiębiorcą regulacyjnym a właścicielami gruntów.

(2)Pozatem właściciele gruntów nadbrzeżnych obowiązani są bez odszkodowania na żądanie przedsiębiorcy usunąć lub zezwolić na usunięcie dziko rosnących drzew i krzaków, które przeszkadzają regulacji, a według planu muszą być usunięte. Zatwierdzenie projektu regulacyjnego. Art. 108.

(1)Przedsiębiorca winien przedłożyć projekt regulacyjny wraz z objaśnieniem władzy wodnej, która po przeprowadzeniu dochodzenia wyda orzeczenie o dopuszczalności przedsiębiorstwa, oraz co do zarzutów i roszczeń interesowanych i zatwierdzi projekt. Przy robotach regulacyjnych, podejmowanych na podstawie projektów, zatwierdzonych przez Ministerstwo Robót Publicznych, odpada potrzeba zatwierdzania projektu przez władzę wodną.

(2)W razie potrzeby może władza wodna zezwolić na zmiany zatwierdzonego projektu. Wytyczenia linji brzegu. Art. 109. Przed rozpoczęciem robót regulacyjnych winna władza wodna ustalić i zamarkować granicę między łożyskiem wody a gruntami nadbrzeżnemi (linję brzegu) w myśl art. 6, oraz wydać orzeczenie co do zarzutów i roszczeń interesowanych właścicieli gruntów. Dopuszczalność żądania urządzeń, zapobiegających szkodzie, lub odszkodowania po zatwierdzeniu projektu. Art. 110.

(1)Dotknięty szkodliwem działaniem regulacji może nawet po zatwierdzeniu projektu żądać w myśl art. 103 do 105 wzniesienia i utrzymywania urządzeń, bądź też odszkodowania, chyba że jeszcze przed upływem terminu, przez władzę wskazanego, szkodliwe działanie przewidział lub przewidzieć był winien, a przed upływem tego terminu nie sprzeciwiał się regulacji, ani nie stawiał żądań w przedmiocie wzniesienia urządzeń, lub odszkodowania. Z powodu upływu terminu nie gasną pretensje, gdy poszkodowany udowodni, że dotrzymaniu terminu stanęły na przeszkodzie siła wyższa lub nie dające się uchylić wypadki.

(2)Pretensje o wynagrodzenie szkód przedawniają się w ciągu 3 lat od chwili, kiedy poszkodowany dowiedział się, że szkodliwe działanie nastąpiło, pozatem są wykluczone, jeśli nie zostaną podniesione w przeciągu 30 lat po wykończeniu tej części przedsiębiorstwa. która spowodowała szkodę. Czas ukończenia poszczególnych robót winien być w odpowiedni sposób podany do publicznej wiadomości przez władzę wodną. Rozkład kosztów. Art. 111.

(1)Właściciele gruntów nadbrzeżnych winni uiścić przedsiębiorcy regulacji stosowny datek do kosztów ubezpieczenia brzegów, o ile to ubezpieczenie według zatwierdzonego planu jest potrzebne dla utrzymania, zapewnienia, lub poprawienia odpływu wody płynącej. Datek nie może przewyższać korzyści, wypływającej dla właścicieli z zabezpieczenia ich gruntów nadbrzeżnych.

(2)Przepisy ustępu 1 mają także odpowiednie zastosowanie, gdy ubezpieczenie ma być przeprowadzone poniżej linji brzegu, by zapobiec wstrzymywaniu odpływu przez obrywanie brzegów.

(3)Ody przez regulację wody płynącej obowiązany do utrzymania zostanie zwolniony od tego obowiązku, winien on uiścić przedsiębiorcy datek w wysokości korzyści, wypływającej ze zwolnienia od ciężaru utrzymywania. Datek ten nie może przewyższać przeciętnej nakładów bieżących, jakie były potrzebne i jakie musiał ponosić dotychczasowy obowiązany do utrzymywania w ciągu ostatnich 10 lat przed regulacją, i może być całkowicie spłacony złożeniem 25-krotnego datku rocznego. Zasiłki z funduszów publicznych. Art. 112.

(1)Jeżeli regulacja nakłada na obowiązanego takie ciężary, które nie stoją w odpowiednim stosunku do korzyści, lub których obowiązany nie jest w stanie ponieść, przymus regulacji jest dopuszczalny, jeżeli Państwo i samorządy wojewódzkie przyczynią się odpowiedniemi datkami do kosztów.

(2)Wysokość zasiłków ze Skarbu Państwa i z funduszów wojewódzkich oznaczą osobne ustawy państwowe i wojewódzkie.

(3)Zasiłek Państwa nie może być mniejszy od zasiłku samorządu wojewódzkiego. Rozdział III Ochrona od powadzi. Policyjne ograniczenia w obszarze przepływu wielkiej wody. Art. 113.

(1)Dla ochrony od powodzi władza administracyjna II instancji może wydawać rozporządzenia, mocą których:

a)może być uczynione zależnem od zezwolenia władzy wodnej I instancji: 1) pogłębianie powierzchni ziemi w przekroju przepływu wielkiej wody, jak również wydobywanie gliny, żwiru, kamieni i innych materjałów z gruntów nadbrzeżnych, a w miarę potrzeby i z dalszych; 2) obsadzanie drzewami i krzakami gruntów wolnych od zalewu przez wielką wodą, które jednak są narażone na podmycie;
b)władza wodna I instancji może zakazać: 1) składania w przekroju przepływu wielkiej wody mułu, ziemi, piasku, żużli, kamieni, drzewa i innych materjałów, które mogą odpływ wody utrudniać; 2) wzruszania ziemi przez orkę, karczowanie. cięcie darni, wypasanie i t. p. na gruntach, leżących w nurcie wielkiej wody, jak również na gruntach nadbrzeżnych, a w miarę potrzeby i na dalszych; 3) używania gruntów nadbrzeżnych do składania, wyciągania lub staczania drzewa. albo innych przedmiotów, jak również do pojenia bydła, o ile osobne urządzenia nie wykluczają szkody;
c)na polecenie władzy administracyjnej I instancji właściciele gruntów będą obowiązani bez pretensji do odszkodowania bądź sami usunąć, bądź zezwolić na usunięcie w przekroju przepływu wielkiej wody dziko rosnących drzew i krzaków, zaś poza tym obszarem wszystkich tych drzew i krzaków, które są narażone na wpadnięcie do wody lub wyrwanie.

(2)Wydanym w myśl ustępu 1 zarządzeniom nie podlegają zarządy regulacji wód publicznych, ani zarządy wałowe przy wykonywaniu swych uprawnień między wałami a wodą płynącą. Utrzymanie wolnego obszaru zalewu. Art. 114.

(1)Na wodach płynących, które nie są obwałowane na wielką wodę, władza wodna II instancji oznaczy obszar zalewu, w obrębie którego bez pozwolenia władzy wodnej I instancji nie wolno będzie: 1) podnosić powierzchni terenu, tudzież wznosić, rozszerzać i przenosić wystających nad powierzchnią ziemi urządzeń (grobel, wałów, budynków, murów i Innych budowli, cegielni polowych, ogrodzeń, plantacji drzew i krzaków i podobnych urządzeń); 2) całkowicie lub częściowo usuwać grobel, wałów i tym podobnych wzniesień.

(2)W ważniejszych wypadkach ma władza wodna I instancji przed wydaniem pozwolenia wysłuchać urząd techniczny (meljoracyjny), obowiązany do utrzymania wody. zarząd spółki wodnej (związku wałowego), względnie zarząd regulacji i obwałowania, oraz wnioskodawcę, nadto zaś ogłosić publicznie termin do wnoszenia zarzutów.

(3)Na zastosowanie środków ochronnych w nagłych wypadkach na czas trwania niebezpieczeństwa nie potrzeba żadnego pozwolenia. Gdyby jednak te środki miały pozostać na stałe, należy po usunięciu niebezpieczeństwa uzyskać pozwolenia. Art. 115.

(1)Odmowa udzielenia zezwolenia na zastosowanie środków ochronnych (art. 114 ust. 1) lub połączenie go z zastrzeżeniami i ograniczeniami może nastąpić tylko ze względu na ochronę od wielkiej wody.

(2)Zezwolenia na wzniesienie urządzeń nie można odmówić, gdy szkody, jakich z powodu odpływu wielkiej wody należy się obawiać, zostanę wyrównane przez inne ulepszenia na koszty proszącego.

(3)Jeśli nowe urządzenie ma być wzniesione w miejsce istniejącego, a odpływ nie dozna przez to większych przeszkód niż dotychczas, zezwolenia można odmówić tylko w razie wniesienia sprzeciwu i tylko za odszkodowaniem. Odszkodowanie ma zapłacić ten, kto wniósł sprzeciw. Odszkodowanie określa władza wodna. Orzeczenie jej w tym ostatnim przedmiocie może być zaskarżone w zwykłej drodze prawa w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia.

(4)Władza wodna może wydać orzeczenie, że pozwolenie co do niektórych urządzeń, wymienionych w art. 114, ze względu na ich nieznaczne oddziaływanie na przepływ wielkiej wody nie jest potrzebne, lub może być udzielone z zastrzeżeniem odwołania. Usunięcia przeszkód w odpływie wielkiej wody. Art. 116.

(1)O ile dla ochrony od powodzi jest potrzebne całkowite lub częściowe usunięcie wzniesień powierzchni ziemi i urządzeń, wystających ponad powierzchnię (wałów, grobli i Innych wzniesień, budynków, murów i innych budowli, cegielni polowych, ogrodzeń, plantacji, drzew i krzaków i podobnych urządzeń), które wstrzymują odpływ wielkiej wody, może być przez władzę wodną przyznane prawo wywłaszczenia.

(2)Gdy prawo wywłaszczenia zostało przyznane Państwu, lub związkowi komunalnemu, mogą one pociągnąć do udziału w kosztach przedsiębiorstwa właścicieli gruntów i zakładów, jak również związki i korporacje prawa publicznego, w miarę korzyści, jakie im usunięcie przeszkód przyniesie. Ma wniosek przedsiębiorcy ustala wysokość udziału władza wodna.

(3)Gdyby usunięcie przeszkód w odpływie wody obciążyło nadmiernie spółkę wodną, związek wałowy lub związek samorządowy, które są obowiązane do utrzymywania wałów ochronnych, przyczynić się ma do pokrycia kosztów Państwo i samorządowy związek wojewódzki. Udział Państwa nie może być mniejszy od udziału samorządu wojewódzkiego. Budowa wałów ochronnych. Związki wałowa. Art. 117. Celem ochrony od powodzi i popierania rolnictwa mogą być tworzone związki wałowe dla budowy, przedłużenia, podwyższenia i utrzymania walów, oraz urządzeń ubezpieczających, osuszających i nawodniających przez właścicieli gruntów, które są narażone na wylewy. Postanowienia części piątej niniejszej ustawy mają zastosowanie także do tworzenia organizacji i stosunków prawnych związków wałowych. Zarządzenia dla ochrony wałów. Art. 118.

(1)Władza wodna jest uprawniona ograniczyć, lub całkowicie zabronić takiego używania walów, któreby zmniejszało odporność wałów. Kto przez to byłby naruszony w wykonywaniu przysługującego mu prawa, może żądać od obowiązanego do utrzymania wału odszkodowania. W szczególności nie wolno:

a)przejeżdżać lub przepędzać zwierząt przez wały w innych miejscach, aniżeli do tego przeznaczonych;
b)skopywać, przebijać i zasadzać drzewami lub wikliną watów;
c)paść zwierzęta na skarpach wałów;
d)kopać doły dla dobywania gliny, piasku i t. p., zbiorniki wody (sadzawki) i studnie w odległości do dwudziestu metrów od stopy walów;
e)oraz ziemię bliżej, aniżeli dwa metry po obu stronach wałów;

(2)W b. Galicji obowiązują ustawy krajowe o konserwacji obwałowania Wisły, tudzież regulacji i obwałowania jej dopływów, w b. dzielnicy pruskiej zaś statuty związków wałowych. Obowiązki właścicieli gruntów. Art. 119.

(1)Właściciele gruntów, należących do związku wałowego i gruntów, znajdujących się między wałami a wodą płynącą, są obowiązani do odstąpienia za odszkodowaniem gruntów, potrzebnych pod urządzenia wałów i należące do nich urządzenia zabezpieczające, odwodniające i nawodniające.

(2)Właściciele gruntów między wałami a wodą płynącą winni poddać się ograniczeniom własności, potrzebnym do budowy i utrzymania wałów i należących do nich urządzeń zabezpieczających, odwodniających i nawodniających.

(3)Właściciele gruntów, należących do związku wałowego, oraz gruntów między wałami a wodą płynącą, muszą zezwolić na branie z ich gruntów rolnych i leśnych, tudzież z nieużytków i wód, kamienia polnego i łamanego, żwiru, darni, piasku, gliny oraz ziemi, potrzebnych do budowy i utrzymania wałów oraz urządzeń zabezpieczających, odwodniających i nawodniających.

(4)O potrzebie i rozmiarze wywłaszczenia i ograniczeń, tudzież o odszkodowaniu orzeka władza wodna. Orzeczenie władzy wodnej w przedmiocie określenia wysokości przypadającego odszkodowania może być w ciągu 3 miesięcy zaskarżone w zwykłej drodze prawa.

(5)O ile w powyższych wypadkach statuty, istniejących już związków wałowych zawierają przepisy odmienne, należy postępować według tych przepisów. Przejście własności wału na związek wałowy. Art. 120. Jeżeli związek wałowy obejmie utrzymanie Istniejących już wałów, przechodzą one na jego własność z chwilą udzielenia pozwolenia, albo wydania statutu. Statut może postanowić, że użytkowanie wałów pozostaje przy dotychczasowych właścicielach, Obrona wałów. Art. 121.

(1)Gdy wały podczas wielkiej wody są zagrożone, wszyscy mieszkańcy zagrożonych, a w razie potrzeby i sąsiednich miejscowości, obowiązani są na zarządzenie władzy wodnej dać bezpłatną pomoc do robót ochronnych i dostarczyć na miejsce potrzebnych narzędzi i środków transportowych.

(2)Władza wodna może w tym wypadku potrzebne zarządzenie natychmiast w czyn wprowadzić przez zastosowanie środków przymusowych; ma ona prawo żądać dostarczenia wszelkiego rodzaju materjałów przydatnych do obrony przed niebezpieczeństwem z zastrzeżeniem wyrównania między obowiązanymi i zwrotu szkody. Przedsiębiorstwa, utrzymujące wały (województwa, powiaty, związki wałowe (spółki wodne), są obowiązane do zwrotu szkody. O wysokości odszkodowania orzeka w razie sporu władza wodna. Niezadowoleni z jej orzeczenia mogą w ciągu trzech miesięcy od daty doręczenia orzeczenia udać się na zwykłą drogę prawa. Odbudowa wału nie należącego do związku wałowego. Art. 122.

(1)Gdy istniejący już wał, który służy dla ochrony gruntów większej liczby właścicieli, a nie należy do żadnego związku wałowego, całkowicie lub częściowo zniszczeje, albo zostanie zburzony przez siłę żywiołową lub szkodliwe działanie, władza wodna może na wniosek jednego z interesowanych, a w razie publicznego niebezpieczeństwa z urzędu orzec, że obowiązani do utrzymania mają wał odbudować w takich wymiarach, jakie przedtem posiadał.

(2)W ten sam sposób może przy takich wałach być nakazane obowiązanym podjęcie środków, potrzebnych do zapewnienia utrzymania wałów w dotychczasowych rozmiarach i stanie.

(3)Gdy zachodzi wątpliwość lub spór, kto jest obowiązany do utrzymania wału, można tymczasowo zażądać świadczeń od tego, kto wał dotychczas utrzymywał, gdy zaś ten nie może ponieść takiego ciężaru, od właścicieli gruntów, które, według uznania władzy, wał ochrania. Ten ostatni przepis ma być również zastosowany, jeżeli obowiązany do utrzymania nie jest w stanie ponosić tego ciężaru. Jeżeli pociągnięcie właścicieli nie może tak szybko nastąpić, winna gmino na wezwanie zaliczyć koszty utrzymania lub odbudowy wału. Gdy kilka gmin jest Interesowanych, należy między nie odpowiednio rozłożyć koszty, które mają być zaliczone.

(4)Pociągnięci tymczasowo do utrzymania lub odbudowy wału mają prawo dochodzić swych pretensji do zwrotu datków lub wartości świadczeń w drodze sądowej przeciw obowiązanemu do utrzymania.

(5)Wymienione w poprzednich ustępach datki i świadczenia są ciężarami publicznemi. Zapewnienie budowy i utrzymania wału, nie należącego do związku. Art. 123. Gdy ciężar budowy wału, nie należącego do związku wałowego, został tymczasowo uregulowany, ma być utworzony związek wałowy dla ustalenia przyszłych świadczeń, chyba że w drodze dobrowolnego przyznania lub w drodze prawa oznaczony został obowiązany do utrzymania, który posiada dostateczne środki. Część CZWARTA. O wywłaszczeniu i prawach przymusowych. Wywłaszczenie. Art. 124.

(1)Na rzecz przedsiębiorstwa, które ma na celu osuszenie rowami lub drenami i nawodnienie gruntów, odprowadzenie wód zużytych, dostarczenie wódy dla celów gospodarstwa domowego lub przemysłowych, wyzyskanie siły wodnej, regulację i uspławnienie wód płynących dla statków lub tratew, budowę kanałów żeglownych, urządzenie przewozu, ochronę od powodzi, o ile nie może być inaczej celowo lub tylko z niepomiernie wysokiemi kosztami przeprowadzone, a oczekiwane korzyści znacznie przewyższają straty-mogą być ustanowione za odszkodowaniem stosowne ograniczenia (służebności) i obciążenia prawa własności gruntów i wód płynących, potrzebnych do wykonania przedsiębiorstwa, a gdy to do osiągnięcia celu jest niedostateczne - muszą być odstąpione potrzebne grunty i inne nieruchomości, urządzenia i zakłady, prawa, wreszcie uprawnienia wodne, które mają mniejsze znaczenie gospodarcze, niż udzielić się mające pozwolenie.

(2)Przy wymiarze odszkodowania nie należy uwzględniać tych stosunków, co do których jest widoczne, że spowodowane zostały umyślnie, aby żądać większego wynagrodzenia. Wartość szczególnego upodobania, tudzież wzrost wartości przedmiotu wywłaszczenia z powodu zamierzonego przedsiębiorstwa wodnego - nie mają być brane pod uwagę przy oznaczeniu odszkodowania.

(3)Jeżeli przedsiębiorstwo ma na celu zwyczajne odwodnienie gruntów, dla których woda płynąca stanowi odpływ naturalny, przedsiębiorca nabywa wraz z ustaleniem prawa, wspomnianego w ust. 1, jednocześnie prawo obniżenia zwierciadła wody na odnośnej przestrzeni, lub podniesienia go przez wpuszczenie wody, o ile przez to żadne Inne szkody prócz zmiany stanu wód gruntowych nie zostaną spowodowane. Do wynagrodzenia szkód i strat, wywołanych wyłącznie zmianą stanu wód gruntowych, przedsiębiorca nie jest obowiązany,

(4)Gdyby przeprowadzenie wody zanieczyszczonej miało powodować szkody lub uciążliwości dla właścicieli gruntów, winno być uskutecznione za pomocą zamkniętych, szczelnych przewodów.

(5)O potrzebie, rozmiarze i rodzaju służebności lub odstąpieni gruntów i nieruchomości, tudzież o wysokości odszkodowania orzeka władza wodna. Nieruchomości wolne od wywłaszczenia. Art. 125.

(1)Postanowienia art. 124 nie mają zastosowania do budynków, podwórzy, ogrodów i cmentarzy, obowiązek zaś zezwolenia na przeprowadzenie kanału dla nawodnienia lub odwodnienia gruntów, zaopatrzenia w wodę dla potrzeb domowych lub przemysłowych, lub odprowadzenie wód zużytych przez takie realności, ogranicza się do zezwolenia na przeprowadzenie wody w zamkniętych szczelnych przewodach.

(2)Na wyjątki od powyższego przepisu, gdy chodzi o przedsiębiorstwo Państwa, lub samorządów, lub gdy przedsiębiorstwo leży w interesie publicznym, należy uzyskać zezwolenie władzy administracyjnej II Instancji. Wykupno gruntu zamiast służebności. Art. 126.

(1)W wypadkach, w art. 124 wymienionych, może właściciel gruntu żądać, by przedsiębiorca zamiast ustanowienia służebności nabył na własność potrzebne dla urządzeń grunty.

(2)Gdy pozostała część gruntu nie może być celowo według swego dotychczasowego przeznaczenia używana, może właściciel żądać wykupienia całego gruntu. Odebranie lub ograniczenie prawa piętrzenia wody ze względu na interes rolnictwa lub żeglugi. Art. 127. Prawa piętrzenia wody mogą być na żądanie interesowanych z powodu przeważających korzyści dla rolnictwa lub żeglugi odebrane lub ograniczone za odszkodowaniem. Pozwolenie na piętrzenie wody może być w myśl art. 63 cofnięte lub ograniczone. Wspólne użytkowanie urządzeń do odwodniania i nawodniania. Art. 128.

(1)Przedsiębiorcy urządzeń do odwodnienia gruntów, lub do odprowadzenia wód zanieczyszczonych, obowiązani są zezwolić na wspólne użytkowanie tych urządzeń osobom trzecim, gdy one nie mogą tego celowo przeprowadzić w inny sposób lub tylko nakładem wielkich kosztów, gdy przy tem użytkowanie lub ruch zakładu nie zostaną dla przedsiębiorcy istotnie naruszone i nadto, gdy osoby trzecie przyjmą na siebie odpowiednią część kosztów urządzenia i jego utrzymania, wynagrodzą przedsiębiorcy szkody, jakieby mu wspólne użytkowanie mogło wyrządzić, oraz dadzą na jego żądanie przed przystąpieniem do wspólnego użytkowania stosowne zabezpieczenie. Jeżeli wspólne użytkowanie możliwe jest tylko przy odpowiedniej zmianie urządzenia, przedsiębiorcy są również obowiązani stosownie do ich uznania zmiany te bądź sami przeprowadzić, bądź na przeprowadzenie ich zezwolić. Koszty tych zmian mają ponieść wyłącznie osoby, żądające wspólnego użytkowania.

(2)Obowiązki, określone w ust. 1, dotyczą także przedsiębiorców urządzeń do nawodnienia, jednak tylko na rzecz właścicieli tych gruntów, które dla powyższych urządzeń zostały zajęte.

(3)Przepisy ustępów 1 i 2 nie mają zastosowania do urządzeń, wzniesionych przez spółkę wodną lub związek wałowy. Prawo właścicieli gruntów nadbrzeżnych do urządzeń na prywatnych wodach płynących. Art. 129.

(1)Właściciel lub użytkownik gruntu nadbrzeżnego może dla celów własnego gospodarstwa żądać za odszkodowaniem od właściciela naturalnej wody płynącej zezwolenia na urządzenie schodów, pomostów, schronisk dla czółen, pralni, palów do przywiązywania lub podobnych zwyczajowych urządzeń. To samo stosuje się do zakładów kąpielowych i przystani, choćby one nie służyły wyłącznie do celów własnego gospodarstwa, o ile stosownie do art. 45 nie mają zastosowania przepisy o pozwoleniach. Urządzenia te na żądanie władzy wodnej winny być w wyznaczonym terminie bez pretensji do odszkodowania usunięte lub zmienione, gdy dalsze ich istnienie w dotychczasowym stanie nie da się pogodzić z interesem publicznym, w szczególności zaś z utrzymaniem wolnego odpływu, regulacją wody płynącej według zatwierdzonego planu (art. 106), a przy wodach publicznych takie z przeznaczeniem ich dla żeglugi.

(2)Przepisy ust. 1 nie mają zastosowania do stawów, sztucznie utworzonych przez rozszerzenie łożyska prywatnej wody płynącej, dalej do przestrzeni tej wody w obrębie podwórzy, ogrodów i parków, do zbiorników wodnych, wreszcie do takich jezior, z których odpływają tylko naturalne wody płynące (art. 21 ust. 3). Prawo użycia wody w razie niebezpieczeństwa. Art. 130.

(1)Gdyby zaszedł wypadek czasowego braku wody, może władza wodna, a w razie grożącego niebezpieczeństwa, jak np. pożaru, miejscowa władza policyjna wydać zarządzenia, wskazane interesem publicznym, co do czasowego użycia wód publicznych i prywatnych z wyjątkiem zamkniętych wodociągów obcych gmin i w razie konieczności kazać je natychmiast wykonać. interesowanych należy natychmiast o temzawiadomić.

(2)Właściciel lub uprawniony do użytkowania może żądać odszkodowania. Obowiązek odszkodowania, którego wysokość oznacza władza wodna, obciąża gminę. Właściciel lub uprawniony, który się czuje pokrzywdzonym, może się odnieść w terminie trzymiesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia do właściwego sądu o oznaczenie wysokości odszkodowania w drodze postępowania sądowego.

(3)Skoro ustanie potrzeba lub minie niebezpieczeństwo, miejscowa władza policyjna usunąć ma na koszt gminy poczynione zarządzenia. Obszary ochronne dla wodociągów i źródeł. Art. 131.

(1)Dla ochrony zakładów, zaopatrujących w wodę do picia i użytkową, przed zanieczyszczeniem lub zmniejszeniem ich wydajności, tudzież dla ochrony naturalnych albo sztucznie ujętych źródeł, zasilających wodociągi, może władza wodna ustanowić obszary ochronne i wydać zarządzenia co do użytkowania i zagospodarowania gruntów w obrębie tych obszarów. ,

(2)Jeżeli skutkiem tych zarządzeń właściciel gruntu ograniczony jest w swobodnem jego używaniu, przysługuje mu prawo żądania odszkodowania.

(3)Co do ochrony źródeł mineralnych obowiązują przepisy ustaw o uzdrowiskach. Roboty przygotowawcze na cudzych gruntach. Art. 132.

(1)Jeżeli w celu wykonania urządzeń wodnych potrzebne są roboty przygotowawcze na cudzych gruntach, a właściciel ich nie chce na nie zezwolić, musi przedsiębiorca uzyskać na to pozwolenie władzy wodnej, która wyznaczy stosowny termin do podjęcia tych robót. Jeżeli chodzi o grunty kolejowe, należy porozumieć się z właściwemi władzami kolejowemi.

(2)Na żądanie właściciela gruntu ma władzo wodna oznaczyć zabezpieczenie, jakie tymczasowo winien dać przedsiębiorca tytułem wynagrodzenia szkody, spowodowanej robotami przygotowawczemi.

(3)Państwo, związki samorządowe i spółki wodne wolne są od obowiązku zabezpieczenia odszkodowania. Część PIĄTA. O spółkach wodnych (związkach wałowych). Rozdział I. Postanowienia ogólne. Cele spółki. Art. 133. Według postanowień niniejszej ustawy mogą się tworzyć spółki wodne: 1) dla osuszania gruntów rowami i drenami, nawodnienia, namulania i podnoszenia (kolmacji) gruntów, uprawy i eksploatacji torfowisk, budowy i utrzymania zakładów dla piętrzenia wody i wyzyskania siły popędowej wody i budowy zbiorników wody; 2) dla regulacji i utrzymania wód płynących, a w szczególności: wytworzenia łożyska dla poprawy odpływu i odprowadzenia wielkiej wody, ubezpieczenia brzegów, osunięcia przeszkód w odpływie wielkiej wody, budowy i utrzymania wałów celem ochrony od powodzi wraz z urządzeniami ochronnemi, odwodniającemi i nawodniejącemi (związki wałowe), zabudowań potoków górskich wraz z ustaleniem i zalesieniem stoków górskich; 3) dla uspławnienia wód płynących dla statków i tratew jakoteż dla budowy i utrzymania nowych dróg żeglownych i innych urządzeń dla żeglugi; 4) dla zakładania, utrzymania i użytkowania urządzeń dla zaopatrywania w wodę do picia i do użytku gospodarczego, dla utrzymania wód w czystości oraz odprowadzenia wód zużytych i zanieczyszczonych (kanalizacji). Utworzenie spółki. Statut spółki. Art. 134.

(1)Warunkiem utworzenia spółki jest złożenie dowodu, że przedsiębiorstwo służy dla dobra publicznego, lub ma na celu wspólny gospodarczy pożytek.

(2)Spółka zostaje utworzona: 1) przez zatwierdzenie statutu na podstawie jednogłośnej uchwały interesowanych; 2) przez zatwierdzenie statutu na podstawia uchwały większości przy równoczesnem przymusowym pociągnięciu do udziału w spółce mniejszości; 3) przez wydanie statutu bez zgody większości Niedopuszczalność zarzutów po zatwierdzaniu statutu. Art. 135. Po zatwierdzeniu lub wydaniu statutu nie można podnosić zarzutu, że nie istniały warunki dla zatwierdzenia, albo wydania statutu. Uprawnienie do działań i siedziba spółki. Art. 136.

(1)Spółka jest osobą prawną.

(2)Musi mieć siedzibę w Państwie Polskiem.

(3)Ma być wpisana do księgi wodnej (art. 229). Członkowie spółki. Art. 137. Do spółki mogą, oprócz każdoczesnych właścicieli gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych, w przedsiębiorstwie interesowanych, należeć jako członkowie tylko te spółki wodne, związki komunalne, wałowe i rybackie, które są interesowane w przedsiębiorstwie. Posiadacze dziedzicznego prawa budowy mają ta same prawa, co właściciele. Art. 138.

(1)Na przystąpienie do spółki, korporacji, fundacji i instytucji prawa publicznego zezwolenie nie jest wymagane.

(2)Posiadacze fideikomisów i ordynacji są uprawnieni do przystąpienia do spółki bez zezwolenia oczekiwaczy. Zarząd spółki. Art. 139.

(1)Spółka musi mieć zarząd. Zarząd może się składać z jednej lub więcej osób, z których jedna jest przewodniczącym.

(2)Zarząd zastępuje spółkę w sądzie i poza sądem. Zarządowi przysługuje prawo ustawowego zastępcy. Zakres jego praw może być ograniczony przez statut ze skutkiem prawnym względem osób trzecich. Zarząd prowadzi administrację, o ile poszczególne sprawy nie są przekazane ustawowo, lub przez statut przewodniczącemu zarządu, lub zgromadzeniu członków.

(3)Przewodniczący zarządu, który jako taki się wylegitymuje, nie potrzebuje osobnego pełnomocnictwa dla zastępowania zarządu wobec władz sądowych i administracyjnych.

(4)Statut spółki może postanowić, że w miejsce zgromadzenia członków wstępuje wybierany przez nich wydział z wyjątkiem dwóch wypadków: 1) jeżeli chodzi o zmianę statutu, która, wprowadza nowy cel spółki, lub ustanawia stosunek głosów, nie odpowiadający stosunkowi udziału w ciężarach spółki (art. 176), 2) jeżeli chodzi o rozwiązanie i likwidację (art. 178). Przedstawiciele Państwa i samorządów w spółce. Art.

Jeżeli spółka korzysta z zapomóg Państwa lub ciał samorządowych, statut zapewni odpowiedni udział przedstawicieli władz państwowych i samorządowych w zarządzie i zebraniu spółki. Stosunki prawna spółki. Art.
O ile stosunki prawne spółki i jej członków nie są unormowane w niniejszej ustawia, określa je statut, zatwierdzony przez władzę nadzorczą (wodną). Postanowienie statutu. Art. 142.

(1)Statut musi zawierać postanowienia określające: 1) nazwę i siedzibę spółki; 2) cel spółki z powołaniem się na plan przedsiębiorstwa; 3) ewentualne zmiany planu; 4) użytkowania i utrzymywanie urządzeń spółki 5) przyjęcie przez członków ograniczeń prawa własności gruntu oraz Innych ciążących na nich obowiązków; 6) stosunek udziału w korzyściach i ciężarach. jako też w prawie głosowania; 7) układanie budżetu oraz sprawdzanie i regulowanie rachunków; 8) skład i wybór zarządu, zakres uprawnień zarządu i, jeżeli zarząd składa się z kilku członków, uprawnień przewodniczącego, formę legitymacji członków zarządu i dokumentowanie jego uchwał; 9) warunki i formę zwoływania zgromadzenia członków lub wydziału, pełniącego jego czynności, tudzież sposób dokumentowania powziętych przez nich uchwał; 10) sprawy, mające podlegać uchwale zgromadzenia członków lub wydziału; 11) skład i sposób wyboru komisji rewizyjnej (art. 166); 12) formę obwieszczeń spółki i pisma publiczne, w których obwieszczenia mają być umieszczane, o ile to jest przewidziane w statucie.

(2)Do statutu należy dołączyć wykaz wcielonych do spółki gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych z podaniem każdorazowych właścicieli oraz należących do spółki związków. Wykaz ten winien być stale uzupełniany. Sąd polubowny. Art.

Statut może zawierać przepisy o utworzeniu sądu polubownego, który rozstrzygać ma sprawy w sporach spółki na wezwanie obu stron. Ograniczenie prawa głosu. Art.
W spółkach, mających, więcej niż 2 członków, żaden członek nie może posiadać więcej niż dwie piąte wszystkich głosów. Nadzór Państwa. Art. 145.

(1)Spółka stoi pod nadzorem władz państwowych.

(2)Nadzór państwowy odnosi się do prawidłowego wykonania, utrzymania i naprawy urządzeń spółki, jako też do przestrzegania, ażeby sprawy spółki były zarządzane zgodnie z ustawami i statutem.

(3)Władza nadzorcza może swa zarządzenia przeprowadzić bezpośrednio. Mianowanie zastępców członków zarządu. Art.

Jeżeli przepisany statutem wybór zarządu, lub poszczególnych jego członków, pomimo wezwania władzy nadzorczej, nie przyjdzie do skutku, przysługuje tejże prawo mianowania zastępców na miejsce brakujących członków, którzy do czasu prawidłowego wybrania brakujących członków mają spełniać ich obowiązki. Władza nadzorcze może im wyznaczyć odpowiednie wynagrodzenie na koszt spółki. Wstawienia do budżetu i ściągnięcie przez władzą wydatków. Art.
Jeżeli spółka zaniedba lub wzbrania się wstawić do budżetu lub uchwalić poza budżetem świadczeń i wydatków, jakie w myśl ustawy lub statutu na nią przypadają lub przez władzę w granicach jej kompetencji zostały ustalone, może władza nadzorcza w uzasadnionem orzeczeniu zarządzić wstawienie do budżetu lub ustalenie nadzwyczajnego wydatku i ściągnąć potrzebne datki. Złożenie z urzędu członków zarządu. Art.
Władzy nadzorczej przysługuje prawo złożenia z urzędu członków zarządu, którzy się dopuszczą ciężkiego zaniedbania obowiązków. Złożeni z urzędu mogą wnieść odwołanie do wyższej instancji. Ustanowienie przymusowego zarządu spółki. Art.
Jeżeli zarząd spółki mimo wezwań władzy nadzorczej zaniedbuje należyte wykonanie, utrzymanie albo naprawę urządzeń spółki, władza nadzorcza może usunąć zarząd i na koszt spółki ustanowić komisarza i ciało doradcze, złożone z członków spółki do zarządu spraw spółki. Zezwolenie władzy na obciążenie spółki. Art. 150.

(1)Do sprzedaży gruntów, albo zaciągania pożyczek z wyjątkiem takich, przez które nie zwiększa się stan obdłużenia spółki, potrzebuje spółka zezwolenia władzy nadzorczej.

(2)Statut może przepisać uzyskanie takiego zezwolenia także w innych wypadkach. Kontrola władzy. Art. 151. Na żądanie władzy nadzorczej muszą jej być przedłożone do przejrzenia akty spółki i odpisy budżetu, zamknięcia rachunkowego, jako też sprawozdań komisji rewizyjnej oraz protokułów posiedzeń zarządu i zgromadzenia członków. Władzy nadzorczej przysługuje prawo zarządzenia nadzwyczajnych rewizji kasy spółki i całej administracji spółki, jak również brania osobiście lub przez pełnomocników udziału w rewizjach i zebraniach zarządu oraz w posiedzeniach zgromadzenia członków (wydziału). Uprawnienie do robót na gruntach spółki. Art. 152.

(1)Spółka jest uprawniona wznosić i utrzymywać na gruntach do niej należących urządzenia, potrzebne do osiągnięcia celów spółki.

(2)W razie sporu orzeka wiedza nadzorcza, czy pewne urządzenie jest potrzebne do osiągnięcia celu spółki.

(3)Członkowie spółki mogą żądać od spółki wynagrodzenia za szkody, wyrządzone ich gruntom, kopalniom, lub zakładom przemysłowym przy równoczesnem uwzględnieniu korzyści, wynikających z urządzeń spółki.

(4)Dzierżawcom i innym użytkownikom nie przysługuje prawo domagania się takiego odszkodowania od spółki. Odpowiedzialność spółki za zobowiązania. Art. 153. Spółka odpowiada swoim majątkiem za przyjęte zobowiązania. O ile w ten sposób wierzyciele zaspokojeni być nie mogą, suma dłużna musi być zebrana drogą datków, które wyznacza zarząd według miary, ustanowionej w statucie. Pierwszeństwo ciężarów spółki przed prawami rzeczowemi. Art. 154.

(1)Ciężary spółki są ciężarami realnemi i mają aż do wysokości trzechletnich zaległości pierwszeństwo przed innemi prawami rzeczowemi bezpośrednio po państwowych podatkach i publicznych daninach. Obciążają one grunty, kopalnie i zakłady przemysłowe, interesowane w przedsiębiorstwie, według miary, ustanowionej w statucie.

(2)Członkowie, wyłączeni ze spółki, odpowiadają za nałożone na nich datki udziałowe aż do czasu Ich wystąpienia. Rozkład datków. Art. 155.

(1)Udział w ciężarach spółki normuje się według miary korzyści, które członkowie odnoszą z urządzeń spółki. Przy spółkach, mających na celu utrzymywanie wód w czystości, oznacza się udział w ciężarach spółki przedewszystkiem podług stopnia zanieczyszczenia, wywołanego przez poszczególnych członków i podług nakładów, czynionych przez spółkę dla usunięcia tych zanieczyszczeń.

(2)Prawo głosu członków należy normować według stosunku ich udziału w ciężarach spółki. Każdy członek spółki, obowiązany do składania datków udziałowych, musi mieć przynajmniej jeden głos.

(3)Jednogłośna uchwała interesowanych obecnych przy głosowaniu może postanowić inną miarę, aniżeli to zostało określone w ust. 1 i w ust. 2 zdaniu 1. Rozstrzyganie sporów. Art. 156.

(1)Spory o przynależność do spółki mają być rozstrzygane w drodze administracyjnej.

(2)Przeciw pociągnięciu do udziału w ciężarach spółki i wymiarowi datku udziałowego przysługuje wniesienie sprzeciwu do zarządu spółki w przeciągu czterech tygodni. Przeciw uchwale zarządu spółki może być wniesiona w przeciągu 2 tygodni skarga do władzy wodnej, jeżeli obie strony nie odwołały się do sądu polubownego. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania uchwały zarządu spółki. Środki przymusowe zarządu. Art. 157.

(1)Zarząd, a jeżeli tenże składa się z więcej osób, także jego przewodniczący są uprawnieni przeprowadzać zarządzenia w ich zakresie działania względem poszczególnych członków spółki przy użyciu następujących środków przymusowych: 1) Jeżeli chodzi o wymuszenie czynności, które może wykonać osoba trzecia, może być zarządzone wykonanie tej czynności i ściągnięcie tymczasowo oznaczonych kosztów w drodze przymusowej z zobowiązanego. 2) Jeżeli jest rzeczą pewną, że zobowiązany nie może ponieść kosztów, powstałych z wykonania przez osobę trzecią, lub jeżeli chodzi o wymuszenie czynności niewykonalnej przez osobę trzecią, albo o zaniechanie, natenczas może być wyznaczona grzywna do wysokości 1.000 marek. Grzywny wpływają do kasy spółki.

(2)Zastosowanie środków przymusowych musi być poprzedzone pisemnem zagrożeniem; jeżeli chodzi o zmuszenie do pewnej czynności, należy w pisemnem zagrożeniu oznaczyć termin, w przeciągu którego czynność ta ma być wykonana. Zażalenie przeciw zarządzeniom zarządu spółki. Art. 158.

(1)Przeciwko zarządzeniom zarządu i jego przewodniczącego i przeciw zagrożeniu użycia środków przymusowych jest dopuszczalne w ciągu miesiąca od dnia doręczenia zażalenie do władzy nadzorczej. Skarga może opierać się tylko na następujących motywach: 1) że zaskarżone zarządzenie narusza prawa skarżącego przez niezastosowanie, albo przez niewłaściwe zastosowanie obowiązującego prawa, w szczególności także zarządzeń, wydanych przez władze w zakresie ich kompetencji; 2) że nie było istotnych podstaw, któreby uprawniały zarząd albo jego przewodniczącego do wydania zarządzenia, albo do zagrożenia środkami przymusowemi.

(2)Zażalenie przeciw zagrożeniu użycia środków przymusowych rozciąga się równocześnie na zarządzenie, o którego wykonanie chodzi, jeżeli w sprawie tego zarządzenia nie zostało wdrożone osobne postępowanie.

(3)Zażalenie przeciwko zarządowi, albo jego przewodniczącemu, najeży składać do władzy nadzorczej na ręce zarządu. Ściąganie zaległych datków. Art.

Zaległe datki udziałowe, jako też grzywny i koszty, wymienione w art. 157, mogą być ściągnięte przymusowo w drodze administracyjnej. Ściąganie datków na spłatę potyczki. Art.
Jeżeli spółka za zezwoleniem administracji Państwa zaciągnie pożyczkę przez wypuszczenie obligacji udziałowych, albo otrzyma ją ze Skarbu Państwa, z funduszów samorządowych, lub z publicznego zakładu kredytowego, upoważnionego statutem do udzielania takich pożyczek, mają być zastosowane następujące wyjątkowe postanowienia: 1) datki spółki wodnej ściągane być mają w terminach płatności bez prośby lub zezwolenia zarządu spółki przez kasy skarbowe tak, jak podatki państwowe, aż do wysokości najbliższej raty pożyczki i odsyłane do właściwej kasy, w którym to celu zarząd spółki dostarczyć ma kasie skarbowej potrzebnych wykazów. Administracja Państwa ma prawo ściągać od spółki zwrot nadwyżki kosztów, którą urząd podatkowy przez to ponosi. 2) gdyby członek spółki dłużej niż przez rok zalegał z uiszczeniem datku na spłatę pożyczki, kasa skarbowa postarać się ma niezwłocznie o zahipotekowanie zaległej wierzytelności spółki na nieruchomościach dłużnika. Zwoływanie zgromadzeń członków spółki. Art. 161.

(1)Zarząd winien zwołać zgromadzenie członków (wydział), jeżeli interes spółki tego wymaga lub ⅛ członków spółki zarząda tego pisemnie z podaniem celu.

(2)Jeżeli zarząd w ciągu 2 miesięcy wniosku nie uwzględni, natenczas jest obowiązana władza nadzorcza do zwołania zgromadzenia. Występowanie i wstępowanie członków spółki. Art. 162. Za zgodą spółki mogą nowi członkowie wstępować, albo dotychczasowi występować. Potrzeba jednak do tego zezwolenia władzy nadzorczej; władza nadzorcza winna w razie występowania Członków mieć na uwadze także Interesy wierzycieli i dobra publicznego. Obowiązek przyjęcia nowych członków. Art. 163.

(1)Spółka jest obowiązana przyjąć do swego związku właścicieli gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych, jako też spółki wodne i inne związki (art. 137) na ich żądania, jeżeli cel zamierzony przez spółkę, jest dla nich możliwy do osiągnięcia jedynie przez przyłączenie do urządzeń spółki i ich wspólne użytkowanie, a urządzenia spółki mogą zaspokoić wspólne potrzeby choćby po stosownej przebudowie.

(2)(Sowo wstępujący członek jest jednakże obowiązany ponosić koszty urządzeń, potrzebnych dla połączenia z urządzeniami spółki i wspólnego ich użytkowania. Wyłączenie nieruchomości i zakładów ze spółki. Art. 164.

(1)Spółka może żądać wyłączenia gruntów, kopalń lub zakładów przemysłowych wbrew woli właścicieli, gdyby w przeciwnym razie osiągnięcie celu spółki było zagrożone.

(2)Wyłączonemu należy się zwrot wyłożonych kosztów. Podniesienie jednak wartości, któreby grunt, kopalnia lub zakład przemysłowy osiągnęły dopiero wskutek przedsiębiorstwa spółki, nie wchodzi w rachubę przy oznaczeniu odszkodowania. Zakaz zmiany urządzeń, nienależących do spółki, celem wyzyskania ulepszonych przez spółkę stosunków wodnych. Art.

Jeżeli właściciele gruntów, kopalń lub zakładów przemysłowych, tudzież spółki wodne i inne związki (art. 137) nie są członkami spółki, a korzystaliby z utworzonych przez spółkę korzystniejszych stosunków wodnych przez zmianę urządzenia ruchu swych zakładów, spółka ma prawo zakazać im tę zmianę urządzenia ruchu, gdyby wskutek tego zakłady spółki nie wystarczały dla potrzeb spółki. To samo stosuje się do tych gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych, stanowiących własność członków spółki, które nie zostały wcielone do związku spółki. Kontrola urządzeń spółki. Art.
Urządzenia spółki należy przynajmniej raz do roku skontrolować. W skład komisji rewizyjnej powinni oprócz zarządu, albo poszczególnych jego członków, wchodzić także inni członkowie spółki. Rozdział II. Spółki utworzone uchwałą większości. Przymus przystąpienia do spółki. Art. 167.

(1)Jeżeli spółka ma być utworzona dla osuszenia rowami lub drenami, nawodnienia i namulenia (kolmacji) gruntów, uprawy i eksploatacji torfowisk, regulacji i obwałowania wód płynących, dla utrzymania wód w czystości (kanalizacji) i budowy zbiorników, sprzeciwiający się właściciele gruntów, kopalni i zakładów przemysłowych, interesowanych w spółce, jako też spółki wodne i inne związki mogą być zmuszone do przystąpienia do spółki, jeżeli: 1) przedsiębiorstwo może być celowo przeprowadzone tylko w drodze utworzenia spółki; 2) większość uczestników zgadza się na zawiązanie spółki; 3) korzyści z przedsiębiorstwa przewyższają ciężar, jaki mają ponosić sprzeciwiający się właściciele gruntów, kopalni i zakładów przemysłowych, tudzież spółki wodne i inne związki a przy spółkach dla utrzymania wód w czystości, jeżeli przedsiębiorstwo służy dla usunięcia spowodowanego przez nich zanieczyszczenia.

(2)Większość oblicza się, jeżeli mają należeć tylko grunty, tak według powierzchni, jak i według dochodu, przyjętego dla wymiaru podatku gruntowego (czystego dochodu katastralnego), albo jeżeli wszystkie grunty poddano zcaleniu (komasacji), według obliczonych przytem wartości lub dochodu. Gdy chodzi o udział kopalń, zakładów przemysłowych, spółek wodnych lub innych związków samych, jako takich, lub razem z gruntami, to większość oblicza się na podstawie tymczasowo ustalonych korzyści. Jeżeli w tym wypadku ma być zastosowany względem sprzeciwiających się właścicieli gruntów przymus przystąpienia do spółki, potrzebna jest oprócz tego większość interesowanych właścicieli gruntów, obliczona według powierzchni dochodu (zd. 1).

(3)Za korzyść, w rozumieniu ust. 1 p. 3, uważa się także możność zużytkowania przedsiębiorstwa przez odpowiednie cel

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.