Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2019 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywającyc

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowejz dnia 9 sierpnia 2019 r.w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą 1)Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej - oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. poz. 1055). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich Załącznik nr 2 - Plany nauczania uzupełniającego Treść rozporządzenia Na podstawie art. 47 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe   (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148, 1078 i 1287) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa organizację kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą w: 1) szkołach podstawowych i liceach ogólnokształcących oraz zespołach tych szkół przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w art. 8 ust. 5 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zwanych dalej „szkołami za granicą”; 2) szkołach polskich; 3) szkołach podstawowych i liceach ogólnokształcących oraz zespołach tych szkół w Polsce, o których mowa w art. 8 ust. 5 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zwanych dalej „szkołami w Polsce”. § 2. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o szkole bez bliższego określenia - należy przez to rozumieć szkołę za granicą, szkołę polską i szkołę w Polsce. § 3. 1. Zadania związane z organizacją kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą koordynuje Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, zwany dalej „Ośrodkiem”. 2. Ośrodek jest zespołem szkół i placówek w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zwanej dalej „ustawą”. 3. Organizację i szczegółowe zadania Ośrodka określa statut nadany przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, zwanego dalej „ministrem”. § 4. 1. W organizacji pracy Ośrodka nie przewiduje się ferii szkolnych. 2. Dyrektor Ośrodka ustala organizację roku szkolnego w szkole na wniosek dyrektora szkoły za granicą, szkoły w Polsce lub kierownika szkoły polskiej. § 5. 1. Do szkół mogą być przyjmowane także dzieci obywateli polskich stale zamieszkałych za granicą oraz dzieci osób niebędących obywatelami polskimi, jeżeli szkoła posiada wolne miejsca oraz odpowiednie warunki kadrowe, organizacyjne i finansowe. 2. Kształcenie w szkołach jest nieodpłatne. 3. Warunkiem przyjęcia ucznia do szkoły polskiej jest dostarczenie kierownikowi szkoły polskiej zaświadczenia o uczęszczaniu ucznia do szkoły funkcjonującej w systemie oświaty kraju pobytu ucznia lub szkoły europejskiej działającej na podstawie Konwencji o Statucie Szkół Europejskich albo pisemnego oświadczenia rodziców o uczęszczaniu ucznia do takiej szkoły. § 6. 1. Szkołę zakłada, przekształca i likwiduje minister z własnej inicjatywy lub na wniosek dyrektora Ośrodka. 2. Założenie, przekształcenie i likwidacja szkoły za granicą lub szkoły polskiej następuje po zasięgnięciu opinii kierownika właściwego przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Nazwa szkoły za granicą i szkoły polskiej zawiera odpowiednio: 1) określenie: „Szkoła Podstawowa”, „Liceum Ogólnokształcące”, „Szkoła Polska”; 2) imię szkoły za granicą lub szkoły polskiej, jeżeli takie nadano; 3) wskazanie przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego albo przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej, przy którym szkoła za granicą lub szkoła polska są zakładane; 4) nazwę miejscowości, w której szkoła za granicą lub szkoła polska ma siedzibę. 4. Imię szkole za granicą lub szkole polskiej nadaje minister na wniosek dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej, po zasięgnięciu opinii kierownika właściwego przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej oraz dyrektora Ośrodka. 5. Statut szkoły określa warunki i sposób używania nazwy szkoły na pieczęciach, tablicy urzędowej i sztandarze. 6. Do przekształcenia lub likwidacji szkoły nie stosuje się przepisów art. 89 ust. 1, 6 i 9 ustawy. 7. Szkoła za granicą i szkoła polska działa na podstawie statutu przygotowanego przez radę pedagogiczną i uchwalonego przez radę szkoły, a w razie jej niepowołania - przez radę pedagogiczną, z tym że pierwszy statut szkole nadaje minister. 8. Dyrektor szkoły za granicą oraz kierownik szkoły polskiej, niezwłocznie po uchwaleniu zmian w statucie albo nowego statutu, przesyła statut albo jego zmiany dyrektorowi Ośrodka w celu sprawdzenia zgodności z prawem statutu albo jego zmian oraz kierownikowi przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej - do wiadomości. 9. W przypadku stwierdzenia niezgodności z prawem statutu albo jego zmian, dyrektor Ośrodka uchyla statut albo jego zmiany i zobowiązuje dyrektora szkoły lub kierownika szkoły polskiej do wprowadzenia niezbędnych zmian przed ponownym uchwaleniem statutu albo jego zmian. Dyrektorowi szkoły lub kierownikowi szkoły polskiej od rozstrzygnięcia dyrektora Ośrodka przysługuje odwołanie do ministra w terminie 14 dni od dnia otrzymania rozstrzygnięcia. 10. Do statutu szkoły nie stosuje się przepisów art. 98 ust. 1 pkt 4, 6, 9-16, 20, 22, 24 i 25, ust. 2 pkt 1, art. 99 pkt 3, art. 100 oraz art. 103-107 ustawy. 11. W szkołach polskich, w których jest zatrudnionych mniej niż trzech nauczycieli, nie tworzy się rady pedagogicznej i rady szkoły. 12. W przypadku, o którym mowa w ust. 11, kompetencje rady pedagogicznej wykonuje kierownik szkoły polskiej. § 7. 1. Szkoła polska może zostać utworzona, jeżeli zgłoszono do niej co najmniej 50 uczniów. 2. W uzasadnionych przypadkach, na wniosek kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej, może zostać utworzona szkoła polska, do której zgłoszono mniejszą liczbę uczniów niż określona w ust. 1. § 8. 1. Szkoły za granicą: 1) realizują programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego odpowiednio dla szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego, określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy; 2) realizują ramowy plan nauczania dla danego typu szkoły, określony w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy; 3) realizują programy nauczania uwzględniające ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia; 4) realizują plany nauczania uzupełniającego, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia; 5) prowadzą kształcenie w zakresie programów i planów nauczania, o których mowa w pkt 1 i 2, w formie dziennej przez pięć dni w tygodniu. 2. W przypadkach uzasadnionych warunkami kadrowymi lub lokalowymi w szkołach za granicą, za zgodą dyrektora Ośrodka, mogą nie być realizowane następujące przedmioty: 1) w szkołach podstawowych - muzyka, plastyka, informatyka, technika lub wychowanie fizyczne; 2) w liceach ogólnokształcących - podstawy przedsiębiorczości, informatyka, wychowanie fizyczne, muzyka, plastyka, filozofia, język łaciński i kultura antyczna. 3. Zgoda, o której mowa w ust. 2, jest udzielana na czas określony, odrębnie dla każdego przedmiotu. § 9. Szkoły polskie: 1) realizują programy nauczania uwzględniające ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia; 2) realizują plany nauczania uzupełniającego, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia; 3) prowadzą kształcenie w wybranych dniach tygodnia ustalonych w arkuszu organizacji szkoły polskiej. § 10. 1. Szkoły w Polsce prowadzą kształcenie na odległość obejmujące realizację: 1) programów nauczania uwzględniających podstawę programową kształcenia ogólnego odpowiednio dla szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego, określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy; 2) programu nauczania uwzględniającego ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. 2. Zajęcia edukacyjne w kształceniu na odległość są prowadzone w formie konsultacji. § 11. 1. W szkołach w Polsce prowadzących kształcenie na odległość: 1) ocenianiu podlegają osiągnięcia edukacyjne ucznia; 2) nie ocenia się zachowania ucznia; 3) ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego odpowiednio dla szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy lub w ramach programowych kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich, określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, oraz do wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów nauczania; 4) oceny bieżące z obowiązkowych zajęć edukacyjnych są ustalane według skali i w formach określonych w statucie Ośrodka; 5) podstawą klasyfikowania ucznia uczestniczącego w tym kształceniu są oceny klasyfikacyjne. 2. W klasach I-III szkoły podstawowej w Polsce prowadzącej kształcenie na odległość roczna ocena klasyfikacyjna, o której mowa w art. 44i ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty   (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481), będąca oceną opisową, uwzględnia poziom i postępy w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do odpowiednio wymagań i efektów kształcenia, o których mowa w art. 44b ust. 3 tej ustawy, dla danego etapu edukacyjnego oraz wskazuje potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia związane z przezwyciężaniem trudności w nauce lub rozwijaniem uzdolnień. 3. Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej w Polsce prowadzącej kształcenie na odległość roczne i końcowe oceny klasyfikacyjne z obowiązkowych zajęć edukacyjnych są ustalane według następującej skali: 1) stopień celujący - 6; 2) stopień bardzo dobry - 5; 3) stopień dobry - 4; 4) stopień dostateczny - 3; 5) stopień dopuszczający - 2; 6) stopień niedostateczny - 1. 4. Pozytywnymi ocenami klasyfikacyjnymi są oceny ustalone w stopniach, o których mowa w ust. 3 pkt 1-5. 5. Negatywną oceną klasyfikacyjną jest ocena ustalona w stopniu, o którym mowa w ust. 3 pkt 6. 6. Uczeń może nie być klasyfikowany z jednego, kilku albo wszystkich zajęć edukacyjnych, jeżeli brak jest podstaw do ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej z powodu nieuczestniczenia ucznia w konsultacjach, o których mowa w § 10 ust. 2, w wymiarze przekraczającym połowę czasu przeznaczonego na konsultacje w okresie, za który jest przeprowadzana klasyfikacja. 7. Uczeń nieklasyfikowany z powodu usprawiedliwionej nieobecności może zdawać egzamin klasyfikacyjny. 8. Uczeń nieklasyfikowany z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności może zdawać egzamin klasyfikacyjny za zgodą rady pedagogicznej. 9. Egzamin klasyfikacyjny i egzamin poprawkowy, o którym mowa w art. 44m ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, przeprowadza się w formie pisemnej lub ustnej w siedzibie Ośrodka. 10. Terminy egzaminów, o których mowa w ust. 9, oraz skład komisji egzaminacyjnej ustala dyrektor Ośrodka. 11. Dyrektor Ośrodka ustala termin egzaminu klasyfikacyjnego po uzgodnieniu z rodzicami ucznia albo pełnoletnim uczniem i nauczycielem przedmiotu, którego dotyczy egzamin. Egzamin klasyfikacyjny nie może być przeprowadzony później niż w ostatnim dniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych w danym roku szkolnym. 12. Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, uczeń, który w wyniku klasyfikacji rocznej otrzymał negatywną ocenę klasyfikacyjną z jednego albo dwóch obowiązkowych zajęć edukacyjnych, może za zgodą rady pedagogicznej zdawać egzamin poprawkowy. 13. Egzamin poprawkowy nie może być przeprowadzony później niż w ostatnim dniu w danym roku szkolnym. 14. Uczeń klasy I-III szkoły podstawowej w Polsce prowadzącej kształcenie na odległość otrzymuje w każdym roku szkolnym promocję do klasy programowo wyższej. 15. W wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych poziomem rozwoju i osiągnięć ucznia w danym roku szkolnym lub stanem zdrowia ucznia, rada pedagogiczna może postanowić o powtarzaniu klasy przez ucznia klasy I-III szkoły podstawowej w Polsce prowadzącej kształcenie na odległość, na wniosek dyrektora szkoły po zasięgnięciu opinii rodziców ucznia albo na wniosek rodziców ucznia po zasięgnięciu opinii dyrektora szkoły. 16. Na wniosek rodziców ucznia i po uzyskaniu zgody dyrektora szkoły albo na wniosek wychowawcy oddziału i po uzyskaniu zgody rodziców ucznia, rada pedagogiczna może postanowić o promowaniu ucznia klasy I i II szkoły podstawowej w Polsce prowadzącej kształcenie na odległość do klasy programowo wyższej również w ciągu roku szkolnego, jeżeli poziom rozwoju i osiągnięć ucznia rokuje opanowanie w jednym roku szkolnym treści nauczania przewidzianych w programie nauczania dwóch klas. 17. Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej w Polsce prowadzącej kształcenie na odległość, uczeń otrzymuje promocję do klasy programowo wyższej, jeżeli ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych otrzymał roczne pozytywne oceny klasyfikacyjne, o których mowa w ust. 4. 18. W zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozporządzeniu, do oceniania i klasyfikowania uczniów uczestniczących w kształceniu na odległość w szkołach w Polsce stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, z wyjątkiem art. 44b ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 2. 19. Absolwenci, którzy ukończyli liceum ogólnokształcące w Polsce w kształceniu na odległość obejmującym realizację programów nauczania uwzględniających podstawę programową kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, mogą przystąpić do egzaminu maturalnego przeprowadzanego zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. § 12. 1. Obowiązkowe zajęcia edukacyjne w szkołach za granicą i szkołach polskich są prowadzone oddzielnie dla każdego oddziału, jeżeli oddział liczy co najmniej 7 uczniów. 2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej, dyrektor Ośrodka może wyrazić zgodę na prowadzenie obowiązkowych zajęć edukacyjnych w oddziale liczącym mniej niż 7 uczniów. 3. Jeżeli oddział liczy mniej niż 7 uczniów i dyrektor Ośrodka nie wyrazi zgody, o której mowa w ust. 2, obowiązkowe zajęcia edukacyjne są prowadzone w grupach międzyklasowych. 4. Godzina lekcyjna w szkołach trwa 45 minut. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się prowadzenie zajęć edukacyjnych w czasie nie krótszym niż 30 minut i nie dłuższym niż 60 minut, zachowując ogólny tygodniowy czas trwania zajęć edukacyjnych ustalony w tygodniowym rozkładzie zajęć, o którym mowa w art. 110 ust. 4 ustawy. § 13. W szkołach nie organizuje się oddziałów przedszkolnych. § 14. 1. Do szkół nie stosuje się art. 68 ust. 3, art. 94, art. 114 i art. 164 ustawy oraz przepisów wydanych na podstawie art. 111 ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Do uczniów szkół w Polsce, realizujących programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego, stosuje się art. 164 ustawy oraz przepisy wydane na jego podstawie. § 15. 1. Uczniowie i absolwenci szkół otrzymują świadectwa szkolne wydawane zgodnie z przepisami w sprawie warunków i trybu wydawania świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych. 2. Na wniosek rodziców, a w przypadku ucznia pełnoletniego - na wniosek ucznia, kierownik szkoły polskiej wydaje także informację o systemie oświaty kraju, w którym uczeń realizował obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, oraz o zakresie zajęć edukacyjnych zrealizowanych w szkole funkcjonującej w systemie oświaty kraju pobytu ucznia, do której uczeń uczęszczał. Do wniosku o wydanie informacji dołącza się ostatnie świadectwo uzyskane w tej szkole. 3. Informacja, o której mowa w ust. 2, zawiera: 1) imię, nazwisko, datę urodzenia oraz numer PESEL ucznia, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - serię i numer paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość; 2) nazwy szkół, do których uczeń uczęszczał w poszczególnych latach nauki; 3) wykaz nauczanych przedmiotów i zajęć oraz ich polskie odpowiedniki; 4) tygodniowy wymiar przedmiotów i zajęć, o których mowa w pkt 3; 5) zwięzły opis systemu oświaty danego kraju, obejmujący w szczególności: a) dane o sposobie i warunkach spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, b) informację o etapach edukacyjnych i typach szkół, c) informację o egzaminach kończących poszczególne etapy edukacyjne, d) informację o rodzajach egzaminów i świadectw uprawniających do podjęcia nauki na studiach, e) opis systemu oceniania i skalę ocen, f) inne istotne informacje dotyczące systemu oświaty danego kraju. 4. Informację, o której mowa w ust. 2, sporządza się w postaci papierowej. 5. Przepisy ust. 2-4 stosuje się odpowiednio do szkół w Polsce i szkół za granicą realizujących programy nauczania uwzględniające ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. § 16. Szkoły są obowiązane gromadzić i udostępniać księgozbiór biblioteczny wspomagający realizację programów nauczania oraz samokształcenie uczniów i doskonalenie nauczycieli. § 17. Dyrektor Ośrodka sprawuje nadzór w zakresie spraw finansowych i administracyjnych nad działalnością szkół za granicą i szkół polskich we współpracy z kierownikami właściwych przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych lub przedstawicielstw wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej. § 18. 1. Szkołą za granicą kieruje dyrektor, a szkołą polską kierownik. 2. Dyrektor szkoły za granicą i kierownik szkoły polskiej sprawują nadzór pedagogiczny nad nauczycielami zatrudnionymi odpowiednio w szkole za granicą lub szkole polskiej. § 19. 1. Minister powierza stanowisko dyrektora Ośrodka oraz stanowisko dyrektora szkoły za granicą, a także odwołuje z tych stanowisk. Do odwołania dyrektora szkoły za granicą nie stosuje się przepisów art. 66 ustawy. 2. Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły za granicą wyłania się w drodze konkursu. 3. W celu przeprowadzenia konkursu minister powołuje komisję konkursową w składzie: 1) trzech przedstawicieli ministra; 2) przedstawiciel ministra właściwego do spraw zagranicznych; 3) dyrektor Ośrodka. 4. Minister ustala regulamin konkursu oraz tryb pracy komisji konkursowej. Przepisów art. 63 ust. 14-18 ustawy, a także przepisów wydanych na podstawie art. 63 ust. 20 ustawy nie stosuje się. § 20. 1. Dyrektor Ośrodka, po zasięgnięciu opinii kierownika właściwego przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej, powierza stanowisko kierownika szkoły polskiej, a także odwołuje z tego stanowiska. 2. Kandydata na stanowisko kierownika szkoły polskiej wyłania się w drodze konkursu. 3. W celu przeprowadzenia konkursu dyrektor Ośrodka powołuje komisję konkursową w składzie: 1) trzech przedstawicieli Ośrodka; 2) przedstawiciel ministra; 3) przedstawiciel ministra właściwego do spraw zagranicznych. 4. Dyrektor Ośrodka ustala regulamin konkursu na stanowisko kierownika szkoły polskiej oraz tryb pracy komisji konkursowej. 5. Stanowisko kierownika szkoły polskiej powierza się na okres dwóch lat, z możliwością przedłużenia o kolejne dwa lata. 6. Warunkiem przedłużenia okresu powierzenia stanowiska kierownika szkoły polskiej jest uzyskanie przez osobę, której powierzono stanowisko kierownika szkoły polskiej, pozytywnej oceny pracy dokonanej na wniosek tej osoby, na warunkach i w trybie określonych w art. 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela   (Dz. U. z 2018 r. poz. 967 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 730 i 1287) oraz przepisach wydanych na podstawie art. 6a ust. 12 tej ustawy. § 21. 1. Stanowisko dyrektora i wicedyrektora szkoły za granicą oraz stanowisko kierownika szkoły polskiej może zostać powierzone osobie spełniającej wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 62 ust. 4 ustawy. 2. Do tworzenia stanowiska wicedyrektora nie stosuje się art. 97 ustawy. 3. Jeżeli nie jest możliwe wyłonienie osoby spełniającej wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 62 ust. 4 ustawy, dyrektor Ośrodka powierza pełnienie obowiązków dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej nauczycielowi zatrudnionemu w szkole za granicą lub szkole polskiej, do czasu wyłonienia osoby spełniającej te wymagania, nie dłużej niż na okres jednego roku szkolnego. 4. Jeżeli nie jest możliwe powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej nauczycielowi, o którym mowa w ust. 3, dyrektor Ośrodka może powołać na stanowisko dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej osobę niespełniającą wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 62 ust. 4 ustawy, do czasu wyłonienia osoby spełniającej te wymagania, nie dłużej niż na okres 12 miesięcy. 5. Powołanie na stanowisko dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej osoby, o której mowa w ust. 4, może nastąpić, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące wymagania: 1) posiada obywatelstwo polskie, z tym że wymóg ten nie dotyczy obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz Konfederacji Szwajcarskiej; 2) ukończyła studia magisterskie; 3) posiada znajomość języka kraju pobytu lub języka angielskiego, odpowiadającą co najmniej poziomowi biegłości językowej B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy; 4) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym; 5) ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych; 6) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 7) nie była karana zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych   (Dz. U. z 2019 r. poz. 1440 i 1495); 8) w przypadku cudzoziemca - posiada znajomość języka polskiego poświadczoną na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim   (Dz. U. z 2019 r. poz. 1480). 6. W przypadku powołania na stanowisko dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej osoby, o której mowa w ust. 4, niebędącej nauczycielem albo będącej nauczycielem posiadającym niższy stopień awansu zawodowego niż nauczyciel kontraktowy, nadzór pedagogiczny nad pracą nauczycieli szkoły za granicą lub szkoły polskiej sprawuje dyrektor Ośrodka. § 22. Dyrektor Ośrodka zatrudnia osobę, której ma być powierzone stanowisko dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej, na podstawie umowy o pracę na czas określony równy okresowi powierzenia stanowiska. § 23. 1. Dyrektor szkoły za granicą oraz kierownik szkoły polskiej zatrudniają nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami odpowiednio w szkole za granicą lub szkole polskiej. 2. Dyrektor szkoły za granicą oraz kierownik szkoły polskiej, za zgodą dyrektora Ośrodka, może oddelegować nauczyciela zatrudnionego w szkole za granicą lub szkole polskiej do pracy w sekcji polskiej działającej w szkole funkcjonującej w systemie oświaty innego kraju, zwanej dalej „sekcją polską”. § 24. 1. Dyrektor Ośrodka, po zasięgnięciu opinii dyrektora szkoły lub kierownika szkoły polskiej zatrudniających nauczycieli oddelegowanych do pracy w sekcjach polskich, może powierzyć nauczycielowi oddelegowanemu zadania kierownika sekcji polskiej. Zadania kierownika nie mogą naruszać prawa kraju, w którym działa sekcja polska. 2. Dyrektor Ośrodka, powierzając zadania kierownika sekcji polskiej, określa zakres zadań dotyczących koordynowania pracy nauczycieli oddelegowanych do pracy w sekcji polskiej oraz sprawowania nad nimi nadzoru pedagogicznego. 3. W przypadku gdy w danej sekcji polskiej żadnemu z nauczycieli nie zostały powierzone zadania kierownika sekcji polskiej, nadzór pedagogiczny nad nauczycielami tej sekcji sprawuje dyrektor Ośrodka. § 25. 1. Dyrektor Ośrodka, za zgodą ministra, na wniosek dyrektora szkoły za granicą może utworzyć w szkole za granicą stanowisko wicedyrektora. Zadania wicedyrektora określa statut szkoły za granicą. 2. Dyrektor szkoły za granicą, po zasięgnięciu opinii dyrektora Ośrodka, powierza stanowisko wicedyrektora nauczycielowi zatrudnionemu w szkole za granicą. 3. Kierownik szkoły polskiej może upoważnić nauczyciela zatrudnionego w tej szkole do zastępowania go podczas jego nieobecności, w zakresie określonym w upoważnieniu. O udzieleniu upoważnienia kierownik szkoły polskiej informuje dyrektora Ośrodka. 4. Jeżeli kierownik szkoły polskiej nie udzielił upoważnienia, o którym mowa w ust. 3, dyrektor Ośrodka może powierzyć nauczycielowi zatrudnionemu w tej szkole pełnienie obowiązków kierownika szkoły polskiej podczas jego nieobecności. § 26. Odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły za granicą lub kierownika szkoły polskiej stanowi podstawę rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem. § 27. 1. Organizację kształcenia w szkołach europejskich określają postanowienia Konwencji o Statucie Szkół Europejskich. 2. Nauczycieli do pracy w szkołach europejskich kieruje minister. 3. Minister może kierować do pracy w szkołach europejskich osoby niebędące nauczycielami na inne stanowiska niż stanowiska nauczycieli. 4. Kandydatów na nauczycieli i kandydatów na inne stanowiska w szkołach europejskich wyłania się w drodze konkursu. 5. Minister powołuje komisję konkursową oraz ustala jej skład i regulamin działania. W skład komisji konkursowej wchodzi co najmniej jeden wizytator albo starszy wizytator, o których mowa w § 29 ust. 1. § 28. Dyrektor Ośrodka zatrudnia w Ośrodku nauczycieli i osoby niebędące nauczycielami, skierowanych do pracy w szkole europejskiej, na podstawie umowy o pracę na czas określony równy okresowi skierowania. § 29. 1. Nadzór pedagogiczny nad nauczycielami skierowanymi do pracy w szkołach europejskich sprawują wizytatorzy lub starsi wizytatorzy zatrudnieni w Ośrodku. 2. Zakres nadzoru pedagogicznego nad nauczycielami skierowanymi do pracy w szkołach europejskich określają postanowienia Konwencji o Statucie Szkół Europejskich. 3. Dyrektor Ośrodka przedstawia ministrowi: 1) do dnia 31 sierpnia każdego roku - plany nadzoru pedagogicznego nad nauczycielami skierowanymi do pracy w szkołach europejskich, na kolejny rok szkolny; 2) do dnia 15 października każdego roku - wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego nad nauczycielami skierowanymi do pracy w szkołach europejskich, sprawowanego w poprzednim roku szkolnym. § 30. 1. Uczniowie realizujący programy nauczania uwzględniające ramy programowe kształcenia uzupełniającego oraz plany nauczania uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych, którzy rozpoczęli naukę w szkołach przed rokiem szkolnym 2017/2018, realizują dotychczasowe programy nauczania i plany nauczania, określone odpowiednio w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą   (Dz. U. z 2014 r. poz. 454 oraz z 2017 r. poz. 1649). 2. Począwszy od roku szkolnego 2019/2020, uczniowie klasy VI szkoły podstawowej w Polsce i uczniowie klasy VI szkoły podstawowej za granicą, realizujący programy nauczania uwzględniające ramy programowe kształcenia uzupełniającego oraz plany nauczania uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych, realizują programy nauczania uwzględniające ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia, oraz plany nauczania uzupełniającego, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. § 31. Uczniowie klasy VIII szkoły podstawowej w Polsce i uczniowie klasy VIII szkoły podstawowej za granicą, którzy realizują programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego, określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, do roku szkolnego 2019/2020 mogą przystąpić do egzaminu ósmoklasisty. Przystąpienie przez tych uczniów do egzaminu ósmoklasisty nie jest warunkiem ukończenia szkoły podstawowej. § 32. Z dniem 1 września 2019 r. koordynatorzy sekcji polskich stają się kierownikami sekcji polskich, o których mowa w § 24 ust. 1. § 33. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2019 r.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą (Dz. U. poz. 1648), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zgodnie z art. 169 ust. 1 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245 i 2432 oraz z 2019 r. poz. 534 i 1287). 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej - oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. poz. 1055). 2) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą (Dz. U. poz. 1648), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zgodnie z art. 169 ust. 1 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245 i 2432 oraz z 2019 r. poz. 534 i 1287). Załącznik nr 1   -   Ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkół polskich SZKOŁA PODSTAWOWA Celem kształcenia uzupełniającego w szkole podstawowej jest: 1) przyswojenie przez uczniów podstawowego zasobu wiadomości na temat języka polskiego, tradycji i kultury polskiej, faktów o Polsce, w tym z historii, geografii i wiedzy o społeczeństwie; 2) zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystywania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów; 3) kształtowanie u uczniów postaw umożliwiających sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie oraz postaw świadomej przynależności do narodu polskiego. Do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia uzupełniającego w szkole podstawowej należą: 1) czytanie - rozumiane zarówno jako prosta czynność oraz jako umiejętność rozumienia, wykorzystywania i przetwarzania tekstów w zakresie umożliwiającym zdobywanie wiedzy, rozwój emocjonalny, intelektualny i moralny oraz uczestnictwo w życiu społeczeństwa, w tym w życiu Polonii w miejscu zamieszkania; 2) umiejętność formułowania wniosków opartych na obserwacjach empirycznych dotyczących przyrody i społeczeństwa; 3) umiejętność komunikowania się w języku polskim zarówno w mowie, jak i w piśmie; 4) umiejętność posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno--komunikacyjnymi w celu wyszukiwania, korzystania i weryfikowania informacji, a także podejmowania twórczych działań na rzecz społeczności polonijnej w miejscu zamieszkania; 5) umiejętność uczenia się jako sposób zaspokajania naturalnej ciekawości świata, odkrywania swoich zainteresowań i przygotowania do dalszej edukacji; 6) umiejętność pracy zespołowej. Jednym z najważniejszych zadań szkoły podstawowej jest kształcenie umiejętności posługiwania się językiem polskim, w tym dbałość o wzbogacanie zasobu słownictwa uczniów w zakresie mowy ojczystej. Powyższe umiejętności uczeń zdobywa przy wsparciu wszystkich nauczycieli. EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA Klasy I-III szkoły podstawowej Cele kształcenia - wymagania ogólne Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym. Zadaniem szkoły jest wykształcenie umiejętności posługiwania się językiem polskim oraz ukształtowanie systemu wiadomości i umiejętności potrzebnych dziecku do poznawania i rozumienia świata, radzenia sobie w codziennych sytuacjach oraz do kontynuowania nauki w klasach IV-VIII szkoły podstawowej. Uczeń zdobywa podstawowe wiadomości na temat historii, geografii i przyrody Polski. Zdobywa podstawowe informacje o kulturze i społeczeństwie polskim, identyfikuje się z kulturą i tradycją polską, zachowując szacunek dla odmienności kulturowych i tradycji kraju zamieszkania, poznaje klasyczne teksty polskiej literatury dziecięcej. Uczeń rozbudza swoje zainteresowania Polską. Treści nauczania - wymagania szczegółowe Treści nauczania należy dostosować do poziomów biegłości językowej uczniów (poziom A - podstawowy, B - średni, C - zaawansowany)1 I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. 1. Słuchanie. Uczeń: 1) rozróżnia głoski współczesnej polszczyzny; 2) rozumie złożone polecenia; 3) rozumie złożone wypowiedzi monologowe i dialogowe; 4) rozumie teksty literackie (zwłaszcza tworzone we współczesnej polszczyźnie) i inne teksty kultury (wspierane ilustracjami, gestami, rekwizytami). 2. Czytanie. Uczeń: 1) czyta na głos, prawidłowo akcentując wyrazy; 2) czyta na głos, poprawnie i wyraziście, krótki i prosty tekst (także nieznany), drukowany i pisany; 3) rozumie krótkie teksty użytkowe; 4) rozumie utwory literackie i inne teksty kultury; 5) zaznacza w tekście literackim wybrane fragmenty, określa czas i miejsce akcji, wskazuje głównych bohaterów; 6) rozumie podstawowe oraz przenośne znaczenie wyrazów w tekście, wybrane związki frazeologiczne; 7) wyszukuje w tekście potrzebne informacje; 8) korzysta ze słowników i encyklopedii. II. Tworzenie wypowiedzi. 1. Mówienie. Uczeń: 1) poprawnie wymawia słowa i zwroty; 2) skutecznie porozumiewa się w codziennych sytuacjach, stosując właściwe formy komunikowania się, wypowiada się płynnie, w uporządkowanej formie; 3) uczestniczy w rozmowie i w prostej dyskusji, wyraża w prosty sposób własne zdanie; 4) formułuje kilkuzdaniową wypowiedź, opowiada o własnych doświadczeniach, opisuje ludzi, przedmioty, miejsca i sytuacje; 5) formułuje życzenia i zaproszenie; 6) opowiada w prosty sposób akcję utworu oraz opisuje postaci i relacje między nimi, a także świat przedstawiony w tekstach kultury; 7) opisuje, omawia, charakteryzuje postać literacką; 8) stosuje formuły grzecznościowe; 9) recytuje wiersze i krótkie fragmenty prozatorskie, stosując pauzę i intonację. 2. Pisanie. Uczeń: 1) przepisuje krótkie teksty; 2) pisze z pamięci (kilka wyrazów, pojedyncze zdania) i ze słuchu (proste, krótkie teksty); 3) z pomocą nauczyciela tworzy krótką wypowiedź (opis, list prywatny: zapisuje adres nadawcy i odbiorcy, życzenia, zaproszenie, ogłoszenie, notatkę); 4) tworzy krótką wypowiedź (opowiadanie) w ramach zagadnień opracowanych podczas zajęć; 5) pisze według podanego wzoru proste teksty na znane mu tematy (np. związane z jego zainteresowaniami); 6) stosuje podstawowe formuły grzecznościowe; 7) zna i na ogół stosuje zasady ortografii i interpunkcji. III. Wiedza o Polsce. Uczeń: 1) określa położenie Polski w Europie; 2) opowiada wybrane legendy i podania ilustrujące narodziny państwa polskiego; 3) wymienia symbole narodowe, wyjaśnia ich znaczenie, rozpoznaje hymn narodowy; 4) wymienia wybrane postacie z historii Polski (Mieszko I, Bolesław Chrobry, Mikołaj Kopernik, Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz, Fryderyk Chopin, Jan Matejko, Maria Skłodowska-Curie, Janusz Korczak, Irena Sendlerowa, Jan Paweł II); 5) opowiada o tradycjach swojej rodziny, tworzy własne drzewo genealogiczne, posługuje się terminami opisującymi pokrewieństwo; 6) podaje nazwę regionu, z którego pochodzi jego rodzina, opisuje krajobraz tego regionu i wymienia najważniejsze jego obiekty; 7) rozpoznaje różnorodność tradycji kulturowych i szanuje odmienności innych narodów; 8) opisuje położenie Polski, wymienia obecną i dawne stolice Polski; wymienia najważniejsze miasta, znane zabytki, góry i rzeki; 9) opowiada o najważniejszych polskich świętach oraz związanych z nimi tradycjach; 10) porównuje polskie tradycje świąteczne ze świętami w kraju zamieszkania; 11) zna na pamięć kilka wybranych polskich wierszy, piosenek i przysłów; 12) opisuje polski pejzaż z uwzględnieniem pór roku oraz obyczaje związane z tymi porami roku; 13) opisuje krajobrazy Polski: nadbałtycki, nizinny, wyżynny, górski. Teksty kultury Lektury obowiązkowe: Władysław Bełza, Katechizm polskiego dziecka; Jan Brzechwa, Wiersze dla dzieci (wybór); Julian Tuwim, Wiersze dla dzieci (wybór); Józef Wybicki, Mazurek Dąbrowskiego (dwie pierwsze zwrotki); Kornel Makuszyński, Marian Walentynowicz, Przygody Koziołka Matołka. Legendy: O Lechu, Czechu i Rusie; O Piaście Kołodzieju; O smoku wawelskim; O Warsie i Sawie; O hejnale krakowskim. Piosenki: Krakowiaczek jeden (za: Zygmunt Gloger); Mam chusteczkę haftowaną; Płynie Wisła, płynie (słowa Edmund Wasilewski, muzyka Kazimierz Hofman); Stary niedźwiedź; Wlazł kotek na płotek (za: Oskar Kolberg, muzyka Stanisław Moniuszko); Zasiali górale... Lektury uzupełniające (2 pozycje w każdym roku we fragmentach/całości, do samodzielnego lub wspólnego czytania/słuchania): Justyna Bednarek, Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek (czterech prawych i sześciu lewych); Czesław Centkiewicz, Zaczarowana zagroda; Waldemar Cichoń, Cukierku, ty łobuzie!; Agnieszka Frączek, Rany Julek O tym jak Julian Tuwim został poetą; Mira Jaworczakowa, Oto jest Kasia; Grzegorz Kasdepke, Detektyw Pozytywka; Leszek Kołakowski, Kto z was chciałby rozweselić pechowego nosorożca?; Barbara Kosmowska, Dziewczynka z parku; Maria Kruger, Karolcia; Marcin Pałasz, Sposób na Elfa; Joanna Papuzińska, Asiunia; Danuta Parlak, Kapelusz Pani Wrony; Roman Pisarski, O psie, który jeździł koleją; Janina Porazińska, Pamiętnik Czarnego Noska; Maria Terlikowska, Drzewo do samego nieba; Barbara Tylicka, O krakowskich psach i kleparskich kotach. Polskie miasta w baśniach i legendach; Danuta Wawiłow, Najpiękniejsze wiersze; Łukasz Wierzbicki, Afryka Kazika; Łukasz Wierzbicki, Dziadek i niedźwiadek; Wybrane polskie komiksy, np.: Henryk Jerzy Chmielewski, Tytus, Romek i A'Tomek (do wyboru); Janusz Christa, Kajko i Kokosz (do wyboru). Czasopisma, strony internetowe, programy telewizyjne i radiowe (w miarę możliwości), filmy, popularne piosenki dla dzieci. Kręgi tematyczne: 1) ja i moi bliscy:   -   podstawowe informacje o sobie (imię, nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania),   -   wygląd zewnętrzny,   -   umiejętności i zainteresowania,   -   emocje, marzenia, świat wyobraźni,   -   najbliższa rodzina,   -   przyjaciele, koledzy; 2) dom i otoczenie:   -   dom (pomieszczenia, meble),   -   zabawki,   -   podwórko, plac zabaw,   -   ciekawe miejsca; 3) życie codzienne:   -   kalendarz (miesiące, dni tygodnia, godziny, pory dnia),   -   podstawowe czynności dnia codziennego,   -   moja klasa i obowiązki szkolne,   -   gry, zabawy, koła zainteresowań,   -   żywienie (artykuły spożywcze, posiłki i potrawy),   -   zakupy (kupowanie, sprzedawanie, cyfry i liczby),   -   usługi (np. biblioteka),   -   ubranie (części garderoby); 4) zdrowie i sport:   -   najważniejsze części ciała,   -   czystość i schludność,   -   samopoczucie,   -   umiejętności sportowe; 5) podróże i turystyka:   -   wakacje,   -   ciekawostki turystyczne,   -   komunikacja lokalna; 6) środowisko naturalne:   -   pogoda, pory roku,   -   rośliny i zwierzęta,   -   ekologia i ochrona przyrody; 7) technika, media:   -   domowe urządzenia techniczne,   -   telewizja, radio, bezpieczny Internet; 8) wiedza o Polsce:   -   symbole narodowe,   -   znani Polacy,   -   święta i zwyczaje,   -   polonica w miejscu zamieszkania; 9) język nauki:   -   podstawowe terminy z zakresu wiedzy o języku,   -   podstawowe terminy z zakresu wiedzy o literaturze,   -   podstawowe terminy historyczne i geograficzne. JĘZYK POLSKI Klasy IV-VIII szkoły podstawowej Cele kształcenia - wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. 1. Rozwijanie sprawności uważnego słuchania, czytania głośnego i cichego oraz umiejętności rozumienia znaczeń dosłownych i znaczeń przenośnych wypowiedzi. 2. Kształcenie umiejętności porozumiewania się w różnych sytuacjach prywatnych i publicznych. 3. Kształtowanie świadomości rozumienia języka jako wartościowego i wielofunkcyjnego narzędzia komunikacji. 4. Rozwijanie umiejętności samodzielnego poszukiwania i porządkowania informacji, w tym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii informacyjnych, dokonywania ich selekcji i krytycznej oceny. 5. Rozwijanie umiejętności rzetelnego korzystania ze źródeł wiedzy z poszanowaniem cudzej własności intelektualnej. 6. Doskonalenie rozumienia komunikatów - werbalnych i niewerbalnych - o coraz bardziej skomplikowanej organizacji. 7. Rozwijanie rozumienia wartości języka polskiego oraz jego funkcji w budowaniu tożsamości narodowej i kulturowej. 8. Kształtowanie nawyków systematycznego uczenia się, porządkowania zdobytej wiedzy i jej pogłębiania. II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. 1. Zachęcanie do poznawania literatury i innych tekstów kultury polskiej, odpowiednich dla stopnia rozwoju emocjonalnego i intelektualnego. 2. Rozwijanie zainteresowania różnymi dziedzinami kultury. 3. Rozwijanie umiejętności rozumienia utworów literackich i innych tekstów kultury oraz umiejętności mówienia o nich z wykorzystaniem poznanych pojęć. 4. Doskonalenie sprawności analizy i interpretacji tekstów kultury, wykorzystywania narzędzi, dzięki którym lektura staje się coraz dojrzalsza, bardziej świadoma i samodzielna. 5. Rozwijanie umiejętności dostrzegania prawdy, dobra, piękna, szacunku dla człowieka i kierowania się tymi wartościami. 6. Kształtowanie postawy szacunku dla przeszłości i tradycji kulturowej jako podstawy tożsamości narodowej i patriotyzmu. 7. Kształtowanie gustu estetycznego i wrażliwości. 8. Kształtowanie postawy aktywnego uczestnictwa w kulturze polskiej w miejscu zamieszkania, szczególnie w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym. III. Tworzenie wypowiedzi. 1. Rozwijanie umiejętności wypowiadania się w mowie i w piśmie na tematy poruszane na zajęciach, związane z poznawanymi tekstami kultury i własnymi zainteresowaniami. 2. Kształcenie umiejętności poprawnego mówienia, w tym usprawnianie czynności fonacyjnych, artykułacyjnych i prozodycznych uczniów. 3. Rozwijanie umiejętności wypowiadania się w określonych formach wypowiedzi ustnych i pisemnych, w tym stosowania środków stylistycznych i dbałości o estetykę tekstu oraz umiejętności organizacji tekstu. 4. Kształcenie umiejętności pisania zgodnego z regułami pisowni polskiej. 5. Rozwijanie umiejętności posługiwania się podstawowymi pojęciami i terminami, służącymi do opisywania języka. 6. Rozwijanie twórczych i sprawczych działań językowych oraz kształtowanie odpowiedzialności za własne zachowania językowe. 7. Zachęcanie do rozwijania swoich uzdolnień przez udział w różnych formach pogłębiania wiedzy, np.: konkursach, olimpiadach, kołach zainteresowań, oraz rozwijanie umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy. Treści nauczania - wymagania szczegółowe Treści nauczania należy dostosować do poziomów biegłości językowej uczniów (poziom A - podstawowy, poziom B - średni, poziom C - zaawansowany)2 Klasy IV-VI I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. 1. Słuchanie. Uczeń: 1) rozróżnia głoski języka polskiego; 2) rozumie polecenia, instrukcje oraz wypowiedzi monologowe i dialogowe, włącznie z wypowiedziami w dyskusjach, w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych; 3) rozumie wypowiedzi o charakterze informacyjnym i użytkowym; 4) rozpoznaje dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi; 5) rozpoznaje słownictwo neutralne i wartościujące; 6) rozróżnia środki perswazji, rozumie ich funkcję; 7) odróżnia informacje o faktach od opinii; 8) rozróżnia typy komunikatów: informacyjny, literacki, reklamowy; 9) rozpoznaje różne sytuacje komunikacyjne i ich wpływ na kształt wypowiedzi; 10) rozumie, na czym polega etykieta językowa; 11) rozumie utwory literackie i inne teksty kultury: po wysłuchaniu lub obejrzeniu odpowiada na pytania i zadaje pytania dotyczące tekstu, formułuje temat lub problem, rozpoznaje wpisanego w tekst nadawcę i odbiorcę, odczytuje dosłowne i niedosłowne sensy tekstu. 2. Czytanie. Uczeń: 1) czyta na głos, w tym z podziałem na role, prawidłowo akcentując wyrazy i stosując akcent zdaniowy, zachowuje intonację zdania; 2) sprawnie czyta teksty głośno i cicho; 3) identyfikuje tekst jako komunikat; rozróżnia typy komunikatów: informacyjny, literacki, reklamowy, ikoniczny; 4) odróżnia informacje o faktach od opinii; 5) rozróżnia oficjalną i nieoficjalną odmianę języka; 6) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje, w tym wyrażone wprost i pośrednio, oraz zaznacza odpowiednie fragmenty tekstu; 7) porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie; 8) odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od drugorzędnych; 9) rozróżnia synonimy, antonimy, rozumie ich funkcje w tekście; 10) rozróżnia formy gatunkowe: dialog, opowiadanie, opis, list, sprawozdanie (z filmu, spektaklu, wydarzenia), dedykacja, zaproszenie, podziękowanie, ogłoszenie, życzenia, opis przeżyć wewnętrznych, charakterystyka, tekst o charakterze argumentacyjnym; 11) rozpoznaje różnice między fikcją a kłamstwem; 12) rozpoznaje wypowiedzi o charakterze emocjonalnym i perswazyjnym; 13) rozpoznaje słownictwo neutralne i wartościujące, rozumie ich funkcje w tekście; 14) dostrzega zasady spójności formalnej (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie) i semantycznej tekstu; 15) rozpoznaje związki frazeologiczne, dostrzega ich bogactwo, rozumie ich znaczenie; 16) dostrzega swoistość tekstów kultury: literatury, teatru, filmu, muzyki, sztuk plastycznych i audiowizualnych; 17) dostrzega różnice między tekstem literackim a jego adaptacją; 18) skutecznie korzysta ze słowników, w tym jednojęzycznych i dwujęzycznych, oraz innych źródeł informacji, w tym z zasobów internetowych; gromadzi wiadomości, dokonuje selekcji informacji wg określonych kryteriów; 19) rozumie utwory literackie: odpowiada na pytania i zadaje pytania dotyczące tekstu, tworzy ilustracje do tekstu, formułuje temat lub problem, rozpoznaje wpisanego w tekst nadawcę i odbiorcę, rozpoznaje elementy świata przedstawionego, odczytuje dosłowne i niedosłowne sensy tekstów. II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń: 1) wskazuje charakterystyczne cechy różnych tekstów kultury, np. obrazu, komiksu, filmu, w tym adaptacji filmowej, scenicznej, radiowej; 2) odczytuje znaczenia dosłowne i niedosłowne tekstów; 3) określa tematykę, problematykę tekstu; 4) rozróżnia i wskazuje elementy świata przedstawionego, wyodrębnia obrazy poetyckie w poezji; 5) rozpoznaje czytany utwór jako baśń, legendę, bajkę, hymn, nowelę, opowiadanie, dziennik, pamiętnik, powieść, oraz wskazuje jego cechy gatunkowe; 6) rozpoznaje odmiany powieści i opowiadania, np. obyczajowe, przygodowe, detektywistyczne, fantastycznonaukowe, fantasy; 7) rozpoznaje fikcję literacką; rozróżnia elementy realistyczne i fantastyczne w tekstach, ze szczególnym uwzględnieniem ich w prozie realistycznej, fantastycznonaukowej, utworach fantasy; 8) rozpoznaje w tekście literackim epitet, porównanie, przenośnię, wyrazy dźwiękonaśladowcze, zdrobnienie, zgrubienie, uosobienie, ożywienie, apostrofę, anaforę, pytanie retoryczne; 9) rozpoznaje elementy rytmizujące wypowiedź: wers, rym, strofę, refren; 10) posługuje się terminologią: podmiot liryczny, narrator, narracja (pierwszo-i trzecioosobowa), dialog, monolog, bohater (główny, drugoplanowy); 11) wskazuje funkcje elementów konstrukcyjnych utworów, w tym tytułu, podtytułu, motta, puenty, punktu kulminacyjnego; 12) wykorzystuje w omawianiu tekstów literackich elementy wiedzy o twórcy, kulturze, otaczającym go świecie; 13) przedstawia własne rozumienie tekstów kultury i je uzasadnia. III. Tworzenie wypowiedzi. 1. Mówienie. Uczeń: 1) poprawnie wymawia słowa, stosując zasady akcentowania wyrazów; 2) mówi w sposób zrozumiały, stosując akcent zdaniowy; 3) posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą polszczyzny; 4) używa stylu stosownego do sytuacji komunikacyjnej; 5) stosuje niewerbalne środki komunikacji (np. gest, mimika, postawa ciała), wzmacniając słowa gestem; 6) wypowiada się na bliskie mu tematy, np.: zainteresowania, rodzina, szkoła; 7) opowiada o własnych doświadczeniach, opisuje ludzi, przedmioty, miejsca i sytuacje; 8) spontanicznie i w miarę płynnie porozumiewa się w codziennych sytuacjach, stosując właściwe formy komunikowania się; 9) uczestniczy w rozmowie, dyskusji, wyraża własne zdanie i uzasadnia je; 10) stosuje zróżnicowane formuły grzecznościowe w zależności od relacji łączącej go z osobą, do której mówi (dorosły, rówieśnik, obcy, bliski, nauczyciel, lekarz), ma świadomość konsekwencji używania formuł niestosownych i obraźliwych; 11) dostosowuje sposób wyrażania się do zamierzonego celu wypowiedzi, w tym intonację; 12) streszcza tekst; 13) informuje o faktach, formułuje opinie, stosując słownictwo neutralne i wartościujące; 14) stosuje zasady etykiety językowej; 15) stosuje środki językowe, w tym peryfrazę, powtórzenie, aluzję; 16) wypowiada się o tekstach kultury: dzieli się wrażeniami na temat przeczytanego, oglądanego tekstu kultury, formułuje pytania do tekstu, opisuje postacie i relacje między nimi, wyraża sąd o postaciach i zdarzeniach, opowiada fabułę oraz ustala kolejność zdarzeń i dostrzega ich wzajemną zależność, tworzy dalsze losy bohatera, początek i zakończenie utworu na podstawie jego fragmentu lub ilustracji; 17) poprawnie stosuje elementy gramatyki języka polskiego; 18) wygłasza tekst z pamięci, ze zrozumieniem oraz odpowiednią intonacją, dykcją, właściwym akcentowaniem. 2. Pisanie. Uczeń: 1) zapisuje dyktowane polecenia, teksty; 2) sporządza plan wypowiedzi; 3) formułuje pytania do tekstu; 4) tworzy logiczną i uporządkowaną wypowiedź na zadany temat, stosując odpowiednie: kompozycję i układ graficzny; 5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: opowiadanie, opis, list, e-mail, sprawozdanie (z filmu, spektaklu, wydarzenia), dedykacja, zaproszenie, podziękowanie, ogłoszenie, życzenia, opis przeżyć wewnętrznych, charakterystyka, tekst argumentacyjny; 6) redaguje scenariusz filmowy na podstawie fragmentów tekstu oraz własnych pomysłów; 7) stosuje zasady etykiety językowej we współczesnych formach komunikatów (np. e-mail, SMS, blog). 3. Świadomość językowa. Uczeń: 1) rozpoznaje części mowy: czasownik, rzeczownik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik, partykuła; 2) odróżnia części mowy odmienne od nieodmiennych; 3) rozpoznaje formy przypadków, liczby, osoby, czasu i rodzaju gramatycznego odpowiednio rzeczownika, przymiotnika, liczebnika, zaimka i czasownika oraz określa ich funkcje w wypowiedzeniach; 4) rozpoznaje stopnie przymiotników i przysłówków; 5) rozpoznaje bezosobowe formy czasownika: formy zakończone na -no, -to, konstrukcje z się; 6) odróżnia czasowniki dokonane od niedokonanych; 7) rozróżnia konstrukcję strony biernej i czynnej; 8) oddziela temat fleksyjny od końcówki; 9) rozpoznaje znaczenia wyrazów wieloznacznych; 10) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, rozumie ich znaczenie; 11) rozpoznaje funkcje składniowe wyrazów używanych w wypowiedzeniach (podmiot, orzeczenie, grupa podmiotu, grupa orzeczenia, dopełnienie, przydawka, okolicznik); 12) rozpoznaje związki wyrazów w zdaniu, wyróżnia człon nadrzędny i podrzędny oraz typy związków: związek zgody, rządu, przynależności; 13) rozpoznaje typy wypowiedzeń: zdanie pojedyncze i złożone, równoważnik zdania, wypowiedzenia oznajmujące, pytające, rozkazujące i wykrzyknikowe, oraz typy zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie; 14) określa funkcję wyrazów poza zdaniem. Teksty kultury Lektura obowiązkowa: Jan Brzechwa, Akademia pana Kleksa; Janusz Christa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks); Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi; Ignacy Krasicki, wybrane bajki; Adam Mickiewicz, Powrót taty, Pani Twardowska, Pan Tadeusz (fragmenty, w tym opisy: zwyczaje i obyczaje, polowanie i koncert Wojskiego); Bolesław Prus, Katarynka; Juliusz Słowacki, W pamiętniku Zofii Bobrówny; Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy; Józef Wybicki, Mazurek Dąbrowskiego; Wybrane podania, legendy i baśnie polskie; Wybrane wiersze Władysława Bełzy, Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Zbigniewa Herberta, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Czesława Miłosza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego oraz pieśni i piosenki patriotyczne, kolędy. Lektura uzupełniająca (2 pozycje w każdym roku szkolnym, we fragmentach lub w całości do samodzielnego lub wspólnego czytania/słuchania): Adam Bahdaj, Kapelusz za 100 tysięcy; Janusz Korczak, Król Maciuś Pierwszy; Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów; Stanisław Lem, Cyberiada (fragmenty); Kornel Makuszyński, wybrana powieść; Andrzej Maleszka, Magiczne drzewo; Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść; Ewa Nowak, Pajączek na rowerze; Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa; Henryk Sienkiewicz, Janko Muzykant; Alfred Szklarski, wybrana powieść; Wybrane pozycje z serii Nazywam się... (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II) lub inne utwory literackie i teksty kultury, wybrane przez nauczyciela, np. film, spektakl. Wybrane programy telewizyjne i radiowe, czasopisma (w miarę możliwości). Klasy VII i VIII I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. 1. Słuchanie. Uczeń: 1) rozróżnia głoski języka polskiego; 2) rozumie polecenia, instrukcje oraz wypowiedzi monologowe i dialogowe, włącznie z wypowiedziami w dyskusjach, w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych - rozróżnia informacje przekazane werbalnie oraz zawarte w dźwięku i obrazie; 3) rozumie wypowiedzi o charakterze informacyjnym i użytkowym; 4) odróżnia informacje o faktach od opinii; 5) rozpoznaje wypowiedzi o charakterze emocjonalnym i perswazyjnym; 6) dostrzega w wypowiedzi ewentualne przejawy agresji i manipulacji; 7) rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną, wskazuje tezę, argumenty i wnioski; 8) wie, na czym polega etykieta językowa; 9) rozróżnia retoryczne środki językowe oraz rozumie ich oddziaływanie na odbiorcę; 10) rozpoznaje intencje wypowiedzi (aprobatę, dezaprobatę, negację, prowokację); 11) odróżnia mowę zależną od niezależnej; 12) rozpoznaje różnice między fikcją a kłamstwem; 13) rozróżnia oficjalną i nieoficjalną odmianę języka; 14) odróżnia język ogólnopolski od środowiskowych odmian języka; 15) rozróżnia regionalne odmiany polszczyzny; 16) rozpoznaje różne sytuacje komunikacyjne i ich wpływ na kształt wypowiedzi; 17) określa kontekst komunikatu; 18) rozpoznaje styl potoczny, urzędowy, artystyczny, naukowy, publicystyczny; 19) rozróżnia gatunki publicystyczne: wywiad, reportaż, felieton; 20) rozumie utwory literackie i inne teksty kultury, w tym: formułuje temat/problem, odczytuje dosłowne i niedosłowne sensy tekstów. 2. Czytanie. Uczeń: 1) sprawnie czyta głośno i po cichu; 2) rozpoznaje wpisanego w tekst nadawcę i odbiorcę; 3) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu; 4) porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie; 5) odróżnia informacje o faktach od opinii; 6) rozróżnia oficjalną i nieoficjalną odmianę języka; 7) rozpoznaje różnice między fikcją a kłamstwem; 8) rozpoznaje wypowiedzi o charakterze emocjonalnym i perswazyjnym; 9) rozpoznaje intencje wypowiedzi (aprobatę, dezaprobatę, negację, prowokację); 10) rozpoznaje w tekstach ironię, parodię, groteskę; 11) dostrzega relacje między częściami składowymi wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity); 12) rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną, wskazuje tezę, argumenty i wnioski; 13) czerpie dodatkowe informacje z przypisu; 14) rozróżnia literaturę piękną, literaturę naukową, literaturę popularnonaukową, publicystykę; 15) rozpoznaje gatunki publicystyczne: reportaż, wywiad, felieton; 16) rozpoznaje rodzaje literackie: lirykę, epikę i dramat; przypisuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju; 17) rozpoznaje gatunki liryki, epiki, dramatu, w tym: pamiętnik, komedia, tragedia, fraszka, sonet, pieśń, tren, ballada; przypisuje czytany utwór do odpowiedniego gatunku literackiego; 18) wyszukuje i analizuje przekazy w Internecie, w polskich mediach (w miarę możliwości): prasie, radiu, telewizji; krytycznie i świadomie odbiera treści; 19) selekcjonuje potrzebne informacje, sprawdzając ich dokładność; 20) dostrzega i określa różnice pomiędzy informacją a innym przekazem, w tym opinią, oceną, krytyką; 21) porządkuje informacje w sposób najbardziej odpowiedni do wykorzystania; 22) poznaje strategie i tricki nadawców, „filtruje” informacje i obrazy, które do niego docierają; 23) korzysta ze słowników jedno- i dwujęzycznych oraz innych źródeł informacji; posługuje się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi w celu wyszukiwania, korzystania i weryfikowania informacji, rozwijania zainteresowań, a także podejmowania twórczych działań na rzecz społeczności szkolnej i polonijnej; 24) rozumie utwory literackie oraz inne teksty kultury, formułując temat lub problem, odczytując dosłowne i niedosłowne sensy tekstów. II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń: 1) poznaje wskazane przez nauczyciela i wybrane wspólnie z nauczycielem teksty kultury; 2) w kontakcie z tekstami kultury kształtuje gust estetyczny, wrażliwość, poczucie tożsamości; 3) rozpoznaje wpisanego w tekst kultury nadawcę i odbiorcę; 4) rozpoznaje elementy świata przedstawionego w tekście literackim; 5) rozpoznaje rodzaje literackie: epika, liryka i dramat; wskazuje cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów; przypisuje utwór literacki do właściwego rodzaju literackiego; 6) rozróżnia gatunki epiki, liryki, dramatu, w tym: pamiętnik, dramat, komedia, fraszka, hymn, sonet, pieśń, tren, ballada; wskazuje ich podstawowe cechy; 7) rozpoznaje w tekście literackim: symbol, alegorię, eufemizm, neologizm, porównanie homeryckie, inwokację; określa ich funkcje; 8) rozpoznaje gatunki dziennikarskie: reportaż, wywiad, artykuł; określa ich podstawowe cechy; 9) rozpoznaje w tekstach ironię; 10) analizuje i interpretuje wskazane u …