Podstawy programowe kształcenia w dziesięciu konkretnych zawodach. Wykaz umiejętności, które absolwent powinien posiadać po ukończeniu kształcenia. Zadania zawodowe, do których absolwent powinien być przygotowany. Bloki programowe i treści kształcenia dla każdego z tych zawodów.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik, górnik eksploatacji otworowej, korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, krawiec, mechanik…

Czego dotyczy ten akt?

Niniejsze rozporządzenie określa podstawy programowe kształcenia w wybranych zawodach, czyli co uczniowie powinni umieć i wiedzieć po ukończeniu nauki w tych specjalizacjach. Ma ono na celu ujednolicenie i podniesienie jakości kształcenia zawodowego w Polsce.

Kogo dotyczy: Uczniów i słuchaczy kształcących się w zawodach wymienionych w rozporządzeniu; Szkoły i placówki edukacyjne prowadzące kształcenie w tych zawodach.

Najważniejsze informacje

Państwo: Polska
Dziedzina prawa: Prawo energetyczne i sektorów sieciowych
Źródło: api.sejm.gov.pl
Tekst pobrano: 2026-06-17
Wyjaśnienie zaktualizowano: 2026-07-07

Co reguluje ten akt?

Podstawy programowe kształcenia w dziesięciu konkretnych zawodach.
Wykaz umiejętności, które absolwent powinien posiadać po ukończeniu kształcenia.
Zadania zawodowe, do których absolwent powinien być przygotowany.
Bloki programowe i treści kształcenia dla każdego z tych zawodów.

Kogo dotyczy ten akt?

Uczniów i słuchaczy kształcących się w zawodach wymienionych w rozporządzeniu.
Szkoły i placówki edukacyjne prowadzące kształcenie w tych zawodach.

Jakie są kluczowe punkty?

Rozporządzenie dotyczy 10 zawodów, m.in. elektromechanika, krawca, pszczelarza, technika informatyka i zegarmistrza.
Dla każdego zawodu określono symbol cyfrowy, np. elektromechanik ma symbol 724[05].
Podstawy programowe stanowią załączniki nr 1-10 do rozporządzenia.
Zawód elektromechanika jest szerokoprofilowy i umożliwia specjalizację pod koniec kształcenia, np. w naprawie sprzętu AGD, urządzeń chłodniczych lub dźwigów.

Prawo energetyczne i sektorów sieciowych

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 maja 2026 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać…

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 18 maja 2026 r. w sprawie wymagań jakościowych, metod badań jakości…

Postanowienie o odznaczeniu z dnia 7 czerwca 1947 r. za zasługi w dziele odbudowy Elektrowni Warszawskiej

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 2026 r. w sprawie sposobu udzielania dostępu do aplikacji SRPP

Ustawa o Polskim Bonie Turystycznym – tekst jednolity 2026

PL:legislativa:DU/2026/667

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie studiów

Rozporządzenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie udzielania pomocy inwestycyjnej na propagowanie…

Prawo energetyczne i sektorów sieciowych

Tekst ustawy

Dziennik Ustaw Nr 154 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2010.08.24 13:22:23 +02'00' — 11834 — Poz. 1033 1033 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik, górnik eksploatacji otworowej, korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, krawiec, mechanik precyzyjny, pszczelarz, technik górnictwa otworowego, technik informatyk, technik rachunkowości i zegarmistrz Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r.

Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:

1)elektromechanik — symbol cyfrowy 724[05];

§ 11. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją

zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374):

3)korektor i stroiciel instrumentów muzycznych — symbol cyfrowy 311[01];

2)górnik eksploatacji otworowej — symbol cyfrowy 811[01]; .go

4)krawiec — symbol cyfrowy 743[01];

1)Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji

6)pszczelarz — symbol cyfrowy 612[01];

7)technik górnictwa otworowego — symbol cyfrowy 311[14];

8)technik informatyk — symbol cyfrowy 312[01];

9)technik rachunkowości — symbol cyfrowy 412[01];

10)zegarmistrz — symbol cyfrowy 731[05].

2.Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia. w. rcl rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591).

2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r.

Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991.

5)mechanik precyzyjny — symbol cyfrowy 731[03];

§ 2Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 lipca 2010 r. (poz. 1033) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTROMECHANIK SYMBOL CYFROWY 724[05] I. OPIS ZAWODU

1)interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki, elektroniki i mechaniki;

6)dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac;

2)rozpoznawać elementy i podzespoły elektryczne, elektroniczne i mechaniczne oraz maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie wyglądu zewnętrznego oraz oznaczeń;

7)mierzyć podstawowe wielkości fizyczne, geometryczne i elektryczne;

3)dobierać materiały stosowane w budowie maszyn i urządzeń elektrycznych;

9)sprawdzać poprawność działania maszyn i urządzeń elektrycznych;

4)wykonywać prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem;

10)dokonywać przeglądów technicznych maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych; ww 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

5)posługiwać się schematami ideowymi, montażowymi, rysunkami warsztatowymi oraz instrukcjami obsługi i dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) maszyn i urządzeń elektrycznych;

8)wykonywać montaż mechaniczny i elektryczny maszyn i urządzeń elektrycznych;

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11835 — Poz. 1033 BLOK: ELEKTROTECHNIKA I MECHANIKA

12)wykonywać naprawy główne maszyn i urządzeń elektrycznych;

1.Cele kształcenia

13)stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

14)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

15)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

16)komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

17)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; v.p l

11)konserwować i naprawiać maszyny i urządzenia elektryczne;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)rozpoznawać na schematach i rysunkach elementy mechaniczne, pneumatyczne i hydrauliczne oraz podzespoły elektryczne i elektroniczne stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

2)sporządzać szkice prostych części maszyn;

3)rozróżniać podstawowe materiały stosowane w konstrukcji maszyn i urządzeń elektrycznych;

4)interpretować podstawowe prawa z zakresu elektrotechniki i mechaniki;

19)korzystać z różnych źródeł informacji;

5)wyjaśniać zjawiska zachodzące w polu magnetycznym i elektromagnetycznym; .go

18)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

20)planować działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

2.Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektromechanik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

7)mierzyć podstawowe wielkości geometryczne i elektryczne;

8)obliczać i szacować wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach prądu stałego i przemiennego;

9)analizować na podstawie schematów ideowych pracę prostych układów elektrycznych i elektronicznych; w. rcl

1)wykonywania przeglądów technicznych maszyn i urządzeń elektrycznych;

6)dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru wielkości geometrycznych i elektrycznych;

2)wykonywania montażu i demontażu podzespołów elektrycznych i mechanicznych w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

10)łączyć na podstawie schematów układy elektryczne oraz elektroniczne;

3)przeprowadzania konserwacji i napraw maszyn i urządzeń elektrycznych;

11)mierzyć parametry podstawowych elementów elektrycznych i elektronicznych;

4)wykonywania napraw głównych maszyn i urządzeń elektrycznych;

12)analizować na podstawie wyników pomiarów pracę prostych układów elektrycznych i elektronicznych;

5)instalowania i użytkowania maszyn i urządzeń elektrycznych.

3.Zawód elektromechanik jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów.

Tematyka specjalizacji może dotyczyć:

13)rozpoznawać podzespoły, maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie wyglądu zewnętrznego i oznaczeń;

14)określać funkcje podzespołów, maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie schematów ideowych;

15)rozróżniać parametry techniczne podzespołów, maszyn i urządzeń elektrycznych;

2)konserwacji i napraw urządzeń chłodniczych;

16)wykorzystywać dane zawarte na tabliczkach znamionowych maszyn i urządzeń elektrycznych; ww

1)napraw elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego;

3)konserwacji i napraw dźwigów osobowych i towarowych.

II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

1)elektrotechnika i mechanika;

2)techniki wytwarzania i naprawy;

3)podstawy działalności zawodowej.

17)dobierać długość oraz przekrój przewodów zasilających maszyny i urządzenia elektryczne, z uwzględnieniem warunków ich pracy;

18)dobierać zabezpieczenia maszyn i urządzeń elektrycznych;

19)dokonywać pomiaru parametrów maszyn i urządzeń elektrycznych zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową (DTR);

20)opracowywać wyniki pomiarów z wykorzystaniem techniki komputerowej; — 11836 —

21)interpretować wyniki pomiarów parametrów maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych;

22)rozpoznawać rodzaje ochrony przeciwporażeniowej na schematach maszyn i urządzeń elektrycznych;

23)rozpoznawać elementy i układy sterowania stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

24)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2.Treści kształcenia (działy programowe)

1)rysunek techniczny;

BLOK: TECHNIKI WYTWARZANIA I NAPRAWY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)wykonywać prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem;

2)rozpoznawać podzespoły, maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie wyglądu zewnętrznego i oznaczeń na nich stosowanych;

3)wykonywać proste prace regeneracyjne zużytych części maszyn;

4)dobierać podzespoły elektryczne i mechaniczne w zależności od przewidywanych warunków pracy;

5)wykonywać montaż podzespołów mechanicznych (przekładni, łożysk, wałków, sprzęgieł, hamulców, sprężyn, dźwigni) w maszynach i urządzeniach elektrycznych; .go Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

2)materiały stosowane w elektrotechnice;

3)elementy mechaniczne w urządzeniach elektrycznych;

6)wykonywać montaż elementów pneumatycznych i hydraulicznych, stosowanych w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

4)elementy pneumatyczne i hydrauliczne stosowane w urządzeniach elektrycznych;

7)wykonywać montaż mechaniczny oraz elektryczny maszyn i urządzeń elektrycznych;

5)pomiar wielkości geometrycznych i elektrycznych;

8)wykonywać połączenia elektryczne na podstawie schematów ideowych oraz montażowych maszyn i urządzeń elektrycznych; w. rcl

6)obwody elektryczne prądu stałego;

7)pole elektryczne;

9)sprawdzać poprawność działania maszyn i urządzeń elektrycznych;

8)pole magnetyczne i elektromagnetyzm;

10)lokalizować uszkodzenia w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

9)obwody elektryczne prądu przemiennego;

12)instalacje elektryczne zasilające i sygnalizacyjne;

11)dokonywać wymiany podzespołów mechanicznych (przekładni, łożysk, wałków, sprzęgieł, hamulców, sprężyn, dźwigni) i elektrycznych (styczników, przekaźników, wyłączników, układów automatyki i układów zabezpieczających) w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

13)oświetlenie elektryczne;

12)montować i naprawiać elektryczny sprzęt gospodarstwa domowego;

10)elementy i układy elektroniczne;

11)łączniki niskiego napięcia;

14)transformatory;

15)maszyny elektryczne;

16)grzejnictwo elektryczne; ww

17)urządzenia chłodnicze;

18)urządzenia klimatyzacyjne;

19)urządzenia dźwigowe;

20)elektryczny sprzęt gospodarstwa domowego;

21)ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach elektrycznych;

22)układy sterowania stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

23)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

13)użytkować, konserwować i naprawiać maszyny oraz urządzenia elektryczne, stosowane w zakładach przemysłowych, budownictwie, transporcie oraz handlu (silniki i prądnice elektryczne, transformatory, spawarki elektryczne, urządzenia dźwigowe, urządzenia grzejne, urządzenia chłodnicze, urządzenia klimatyzacyjne);

14)montować instalacje elektryczne zasilające i pomocnicze;

15)wykonywać okresowe przeglądy techniczne, konserwacje oraz lokalizować i usuwać drobne uszkodzenia w instalacjach elektrycznych;

16)dokonywać przeglądów technicznych maszyn i urządzeń elektrycznych;

17)interpretować normy dotyczące kontroli jakości;

18)posługiwać się schematami ideowymi, montażowymi, rysunkami warsztatowymi, instrukcjami i dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) maszyn i urządzeń elektrycznych;

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11837 — Poz. 1033

10)rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;

20)stosować środki ochrony przeciwpożarowej;

11)podejmować decyzje;

21)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

12)doskonalić umiejętności zawodowe;

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)ręczna i mechaniczna obróbka materiałów stosowanych w elektrotechnice;

2)montaż i demontaż podzespołów mechanicznych maszyn i urządzeń elektrycznych;

13)przestrzegać zasad etyki.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2)dokumenty dotyczące zatrudnienia;

3)prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

4)bezpieczeństwo i higiena pracy; .go

3)montaż i demontaż podzespołów elektrycznych oraz elektronicznych; v.p l

19)sporządzać kalkulację kosztów wykonanych usług;

4)wykonywanie połączeń mechanicznych i elektrycznych;

5)kontrola podzespołów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych;

6)montaż, demontaż i naprawa elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego;

7)montaż, demontaż i naprawa maszyn elektrycznych;

6)elementy ergonomii;

7)środki ochrony indywidualnej;

8)zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

9)zasady i metody komunikowania się;

10)elementy socjologii i psychologii pracy;

11)formy doskonalenia zawodowego;

12)źródła informacji zawodowej; w. rcl

8)montaż, demontaż i naprawa urządzeń elektrycznych, stosowanych w zakładach przemysłowych, budownictwie, transporcie oraz handlu;

5)ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

13)etyka.

9)montaż instalacji elektrycznych;

10)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego 1. Cele kształcenia Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podbudowa programowa: gimnazjum Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

Elektrotechnika i mechanika 30

1)interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

Techniki wytwarzania i naprawy 45 Podstawy działalności zawodowej 5

2)podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; ww

3)sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

5)stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

6)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

7)dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

Razem 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI

8)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:

9)komunikować się i współpracować w zespole;

1)pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń; — 11838 —

2)laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki;

3)laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych;

4)warsztaty szkolne.

Pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w:

1)stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

Poz. 1033

2)autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, indukcyjny regulator napięcia; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

3)przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze, mostek RLC, miernik cos j, częstościomierz, miernik rezystancji izolacji, mierniki impedancji pętli zwarcia, miernik uziemień, czasomierz, mierniki prędkości obrotowej, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi;

6)zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów mechanicznych i elektrycznych;

4)maszyny i urządzenia elektryczne przystosowane do badań: silniki prądu stałego (obcowzbudne, bocznikowe, szeregowe i szeregowo-bocznikowe), silniki prądu przemiennego (indukcyjne, synchroniczne i komutatorowe), prądnice prądu stałego i przemiennego, transformatory jednofazowe i trójfazowe, przekładniki prądowe i napięciowe oraz wyłączniki instalacyjne i przemysłowe, wyłączniki różnicowoprądowe, styczniki i przekaźniki, elektryczne źródła światła;

7)normy PN-IEC, PN-ISO, ISO, katalogi, dokumentacje techniczne maszyn i urządzeń elektrycznych;

5)gotowe zestawy ćwiczeniowe elektronicznego sterowania maszynami i urządzeniami elektrycznymi;

8)programy komputerowe do symulacji działania maszyn i urządzeń.

6)programy komputerowe do symulacji pracy maszyn i urządzeń elektrycznych oraz do obróbki wyników pomiarów.

2)eksponaty i modele części maszyn;

3)próbki materiałów elektrotechnicznych;

4)elementy elektryczne i elektroniczne; .go

5)podzespoły elektryczne i mechaniczne;

Laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki powinno być wyposażone w:

1)stanowiska do pomiaru wielkości mechanicznych i elektrycznych; w. rcl

1)minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, zabezpieczonych ochroną przeciwporażeniową zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wyposażonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w:

2)zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—24 V, autotransformatory, generatory funkcyjne;

3)przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze, mostki RLC, liczniki energii elektrycznej jednofazowe i trójfazowe, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi;

4)zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych; ww

5)makiety (trenażery) z układami elektrycznymi i elektronicznymi przystosowanymi do badań;

6)programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych oraz do obróbki wyników pomiarów.

Laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych powinno być wyposażone w:

2)stanowiska do trasowania;

3)stanowiska do obróbki ręcznej;

4)stanowiska do mechanicznej obróbki skrawaniem;

5)stanowiska do montażu podzespołów elektrycznych i elektronicznych;

6)stanowiska do montażu, demontażu oraz naprawy maszyn i urządzeń elektrycznych;

7)normy PN-IEC, PN-ISO, ISO;

8)dokumentację techniczną, dokumentację techniczno-ruchową (DTR).

Każde stanowisko powinno być wyposażone w komplet narzędzi i przyrządów pomiarowych.

Laboratoria i pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsiębiorstwach.

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11839 — Poz. 1033 v.p l Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE GÓRNIK EKSPLOATACJI OTWOROWEJ SYMBOL CYFROWY 811[01] I. OPIS ZAWODU

22)korzystać z różnych źródeł informacji;

1.W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

23)planować działalność gospodarczą.

1)czytać i szkicować proste rysunki konstrukcyjne i schematy technologiczne;

2)użytkować maszyny i urządzenia stosowane w eksploatacji ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i wody podziemnej;

2.Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie górnik eksploatacji otworowej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: .go

3)włączać i wyłączać odwierty eksploatacyjne oraz kontrolować proces wydobycia ropy naftowej, gazu ziemnego, wody, soli lub siarki;

4)prowadzić procesy wstępnego oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

1)obsługiwania maszyn i urządzeń przy eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi;

5)użytkować maszyny i urządzenia do obróbki, rekonstrukcji i likwidacji odwiertów;

2)prowadzenia procesów technologicznych na podstawie instrukcji stanowiskowych;

6)prowadzić prace montażowe i demontażowe maszyn i urządzeń wydobywczych i przeróbczych;

3)obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych przy obróbce, rekonstrukcji i likwidacji odwiertów, urządzeń do wstępnego oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

7)wykonywać pomiary parametrów złożowych w odwiertach eksploatacyjnych;

4)obsługiwania odwiertów eksploatacyjnych;

5)wykonywania podstawowych pomiarów parametrów technicznych i technologicznych oraz gromadzenia danych z pomiarów; w. rcl

8)przygotowywać odwierty do zabiegów intensyfikacji wydobycia;

9)pobierać do badań próbki ropy naftowej, gazu ziemnego, wody i siarki;

10)posługiwać się urządzeniami i przyrządami kontrolno-pomiarowymi;

11)użytkować urządzenia do transportu ropy naftowej, gazu ziemnego, wody i siarki;

12)dobierać urządzenia, narzędzia i materiały do prowadzenia prac na stanowisku pracy;

13)konserwować, wykonywać proste naprawy i regulacje maszyn i urządzeń;

14)rozliczać i dokumentować dzienne wydobycie ropy naftowej, gazu ziemnego, wody i siarki;

15)stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; ww

16)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów geologicznych i górniczych;

17)likwidować zagrożenia na stanowisku pracy, usuwać awarie górnicze i ich skutki;

18)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

19)komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

20)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

21)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

6)kontrolowania prawidłowości wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;

7)wykonywania montażu i demontażu, konserwacji i naprawy maszyn i urządzeń wydobywczych;

8)sporządzania raportów z wydobycia ropy naftowej, gazu ziemnego, wody, siarki i soli oraz wykorzystania materiałów i paliw.

3.Zawód górnik eksploatacji otworowej jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć:

1)eksploatacji i oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

2)eksploatacji wód podziemnych;

3)eksploatacji siarki i soli otworami wiertniczymi.

II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

1)mechaniczny;

2)górniczy;

3)podstawy działalności zawodowej.

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11840 — Poz. 1033 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)wykonywać szkice części maszyn;

2)czytać dokumentację techniczną i warsztatową oraz posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń;

3)rozróżniać materiały niemetalowe wykorzystywane w eksploatacji maszyn i urządzeń; v.p l

21)wykonywać czynności konserwacyjne, drobne naprawy, wymianę części, montaż i demontaż maszyn i urządzeń;

BLOK: MECHANICZNY

22)określać źródła pozyskiwania energii elektrycznej oraz definiować podstawowe wielkości elektryczne;

23)określać parametry maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie tabliczki znamionowej;

24)klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego, w tym elementy zabezpieczające obwody elektryczne;

25)dokonywać pomiaru napięcia, natężenia i mocy prądu elektrycznego w obwodach prądu stałego i przemiennego;

5)wykonywać podstawowe operacje w zakresie ręcznej, mechanicznej i plastycznej obróbki skrawaniem;

26)charakteryzować maszyny i urządzenia prądu stałego i przemiennego, włączać i wyłączać napędy elektryczne;

6)wykonywać łączenie elementów metalowych przez lutowanie oraz proste zabiegi spawania elektrycznego i gazowego;

27)rozróżniać podstawowe elementy elektroniczne oraz podstawowe elementy układów sterowania;

7)wykonywać podstawowe pomiary warsztatowe;

28)rozróżniać podstawowe elementy automatyki przemysłowej oraz wskazywać ich zastosowanie w górnictwie otworowym; .go

4)rozróżniać rodzaje i właściwości metali i ich stopów oraz określać ich zastosowanie;

8)rozpoznawać zjawisko korozji, określać skutki korozji oraz wykonywać typowe powłoki antykorozyjne;

9)rozróżniać podstawowe prawa statyki, kinematyki i dynamiki punktu materialnego;

29)dobierać narzędzia, przyrządy i materiały, w zależności od wykonywanej pracy;

30)rozpoznawać stan techniczny maszyn i urządzeń;

31)przygotowywać stanowiska pracy, wydawać, przyjmować narzędzia i przyrządy, materiały i wykonane prace;

11)rozróżniać rodzaje połączeń, osie, wały, łożyska, sprzęgła, hamulce, przekładnie mechaniczne oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn;

32)rozróżniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń; w. rcl

10)rozróżniać typowe rodzaje obciążeń i naprężeń w elementach konstrukcyjnych maszyn i urządzeń;

12)charakteryzować elementy składowe rurociągu, metody łączenia rur, wykonywać połączenia gwintowe rur;

13)wyjaśniać pojęcia: praca, energia, moc, sprawność oraz obliczać pracę mechaniczną, moc i sprawność;

14)określać rodzaje tarcia, metody smarowania oraz wpływ tarcia na sprawność i zużycie maszyn; ww

15)rozróżniać układy smarowania maszyn i urządzeń;

16)klasyfikować i charakteryzować pompy oraz określać ich podstawowe parametry;

17)rozróżniać elementy napędów hydraulicznych i pneumatycznych oraz określać ich przeznaczenie;

33)użytkować urządzenia komputerowe wspomagające procesy technologiczne na stanowisku pracy;

34)posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), normami PN-ISO, ISO i korzystać z literatury technicznej;

35)stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego dotyczące bezpiecznego funkcjonowania maszyn i urządzeń;

36)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów geologicznych i górniczych.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)elementy rysunku technicznego;

18)wyjaśniać zasadę działania i zastosowanie napędów hydraulicznych i pneumatycznych;

2)technologia i korozja metali;

19)klasyfikować sprężarki oraz określać ich podstawowe parametry i zastosowanie;

4)metody łączenia metali;

20)określać na podstawie dokumentacji technicznej elementy składowe maszyn i urządzeń oraz ustalać przebieg ich montażu i demontażu;

3)podstawowe operacje obróbki metali;

5)podstawy mechaniki i wytrzymałości materiałów;

6)elementy maszyn i urządzeń; — 11841 —

7)pompy i sprężarki;

8)transport rurociągowy;

9)napędy hydrauliczne i pneumatyczne;

10)elementy automatyki przemysłowej;

11)podstawy elektrotechniki i elektroniki;

12)obsługa operatorska maszyn i urządzeń;

13)montaż i demontaż maszyn i urządzeń;

14)konserwacja i naprawa maszyn i urządzeń;

15)gospodarka materiałowa;

BLOK: GÓRNICZY 1. Cele kształcenia

18)objaśniać konstrukcję odwiertu ropno-gazowego, sposób zafiltrowania studni wierconej, konstrukcję odwiertu do eksploatacji soli i siarki metodą podziemnego wytopu siarki;

19)charakteryzować uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów eksploatacyjnych;

20)określać warunki eksploatacji złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;

21)określać właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody, pobierać próbki płynów złożowych do badań;

22)wykonywać podstawowe pomiary w odwiertach eksploatacyjnych (studniach);

23)obliczać wykładnik gazowy i wykładnik wodny;

24)obsługiwać odwierty samoczynne ropne, odwierty gazowe, dokonywać wymiany zwężki dławiącej oraz zwężki pomiarowej; .go

16)przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy geologiczne i górnicze.

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154 Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

25)obsługiwać indywidualny żuraw pompowy, kierat pompowy, podłączać odwierty do koła kieratowego;

1)opisywać budowę geologiczną skorupy ziemskiej;

26)rozróżniać rodzaje pomp wgłębnych do eksploatacji ropy naftowej i wody;

2)rozróżniać podstawowe grupy i rodzaje skał oraz określać ich podstawowe właściwości (twardość, porowatość, przepuszczalność);

27)wymieniać zużyte elementy pompy wgłębnej;

3)obliczać ciśnienie górotworu i temperaturę złożową;

29)obsługiwać odwierty do eksploatacji soli i siarki; w. rcl

28)wyciągać i zapuszczać do odwiertu rury wydobywcze i żerdzie pompowe;

4)charakteryzować rodzaje i produkty wietrzenia skał;

5)wyjaśniać wpływ erozji na ukształtowanie powierzchni ziemi;

6)opisywać warunki powstawania ropy naftowej i gazu ziemnego;

7)rozpoznawać i szkicować pułapki ropno-gazowe;

8)rozróżniać elementy tektoniki (fałdy, uskoki, wysady solne);

9)określać rodzaje złóż ropno-gazowych;

10)wyjaśniać pojęcia: przekrój, profil i mapa geologiczna;

11)wyjaśniać mechanizmy krążenia wody w przyrodzie; ww

12)określać skład chemiczny i właściwości wód podziemnych;

13)opisywać warunki powstawania i występowania złóż siarki i soli kamiennej;

14)dokonywać podziału Polski na jednostki geologiczne i wskazywać rejony występowania złóż ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i soli;

15)charakteryzować metody wiercenia otworów eksploatacyjnych;

16)określać rodzaje urządzeń i narzędzi stosowanych do wiercenia otworów;

17)opisywać rolę płuczki wiertniczej i wpływ jej właściwości na proces wiercenia;

30)obsługiwać pompy i sprężarki;

31)charakteryzować zabiegi intensyfikacji wydobycia ropy naftowej (szczelinowanie hydrauliczne, kwasowanie);

32)charakteryzować metody nawadniania i nagazowania złóż;

33)charakteryzować podziemne magazynowanie gazu ziemnego oraz obsługiwać odwierty i urządzenia stosowane w tym celu;

34)określać zasady magazynowania ropy naftowej, gazu ziemnego i wody, wykonywać pomiar ilości płynu w zbiornikach;

35)charakteryzować proces stabilizacji ropy naftowej;

36)charakteryzować metody odgazolinowania, osuszania, odsiarczania i odazotowania gazu ziemnego;

37)dobierać narzędzia do wykonywania obróbki odwiertów;

38)wykonywać zabiegi obróbki odwiertów eksploatacyjnych, pompowanie oczyszczające i pomiarowe studni wierconej;

39)likwidować wycieki ropne;

40)obsługiwać urządzenia do rekonstrukcji i likwidacji odwiertów eksploatacyjnych;

41)obsługiwać detektory i przyrządy pomiarowe do wykrywania obecności w powietrzu mieszaniny węglowodorów oraz gazów kwaśnych — siarkowodoru i dwutlenku węgla; — 11842 —

42)charakteryzować rodzaje zagrożeń występujących w czasie eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego;

43)charakteryzować klasy zagrożenia erupcyjnego i kategorie zagrożenia siarkowodorowego oraz zabezpieczenia przeciwerupcyjne wylotu otworu;

44)określać wpływ czynników szkodliwych występujących podczas eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego na uzbrojenie wgłębne i powierzchniowe odwiertów;

45)określać rodzaje awarii związanych z eksploatacją kopalin;

46)stosować branżowe normy;

21)procedury postępowania w przypadkach awarii i sytuacjach stwarzających zagrożenia;

22)przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy geologiczne i górnicze.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2)podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; .go

47)użytkować urządzenia komputerowe w zakresie dokumentowania wielkości wydobycia i aktualizacji robót górniczych;

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

3)sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

48)postępować zgodnie z obowiązującymi procedurami w sytuacjach trudnych i sytuacjach zagrożenia;

4)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

49)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów geologicznych i górniczych.

5)stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy geologiczne i górnicze;

2.Treści kształcenia (działy programowe) w. rcl Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

6)określać podstawowe źródła zanieczyszczeń środowiska związane z wydobywaniem kopalin otworami wiertniczymi oraz wskazywać ich wpływ na człowieka i środowisko;

1)budowa geologiczna skorupy ziemskiej;

2)procesy wietrzenia, erozja;

3)tektonika;

4)geologia naftowa i elementy hydrogeologii;

5)regiony geologiczne Polski;

6)metody wiercenia otworów;

7)urządzenia, narzędzia i płuczki wiertnicze;

8)konstrukcja odwiertów i studzien wierconych;

9)właściwości fizyczne kopalin;

10)energia złożowa;

11)eksploatacja samoczynna ropy naftowej i gazu ziemnego; ww

12)pompowanie ropy naftowej;

13)zabiegi intensyfikacji wydobycia;

14)wtórne metody eksploatacji;

15)eksploatacja wód podziemnych;

16)eksploatacja siarki i soli kamiennej;

17)obróbka, rekonstrukcja i likwidacja odwiertów;

18)czynniki szkodliwie działające na uzbrojenia wgłębne i powierzchniowe odwiertów;

7)planować sposoby wykorzystania odpadów i ścieków produkcyjnych;

8)wskazywać przepisy prawa określające warunki wydobywania kopalin;

9)organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska oraz wymaganiami ergonomii;

10)dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

11)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

12)komunikować się i współpracować w zespole;

13)rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;

14)podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń;

15)postępować zgodnie z procedurami w przypadku wystąpienia zagrożeń górniczych;

16)charakteryzować organizację i zadania służb ratownictwa górniczego;

17)doskonalić umiejętności zawodowe;

19)magazynowanie, oczyszczanie i transport kopalin;

18)korzystać z różnych źródeł informacji;

20)awarie górnicze, zapobieganie i likwidacja;

19)przestrzegać zasad etyki. — 11843 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2)dokumenty dotyczące zatrudnienia;

Poz. 1033 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI v.p l Dziennik Ustaw Nr 154 Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:

3)prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

1)pracownia podstaw budowy maszyn i elektrotechniki;

4)bezpieczeństwo i higiena pracy;

2)pracownia wiertnictwa i górnictwa;

5)ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

3)pracownia komputerowa;

6)wybrane przepisy prawa geologicznego i górniczego;

7)elementy ergonomii;

Pracownia podstaw budowy maszyn i elektrotechniki powinna być wyposażona w:

1)stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); .go

8)środki ochrony indywidualnej;

4)warsztaty szkolne.

9)zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

2)przybory rysunkowe;

10)zasady i metody komunikowania się;

3)rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, montażowe i schematyczne;

11)elementy socjologii i psychologii pracy;

4)normy PN-ISO, ISO;

12)zagrożenia występujące w środowisku pracy;

5)dokumentacje techniczne, dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

13)organizacja i zadania ratownictwa górniczego;

6)instrukcje obsługi maszyn i urządzeń;

7)modele maszyn i urządzeń; w. rcl

14)zanieczyszczenia środowiska związane z eksploatacją otworową;

15)formy doskonalenia zawodowego;

8)modele części maszyn;

16)źródła informacji zawodowej;

9)przyrządy pomiarowe i aparaturę kontrolno-pomiarową;

17)etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

10)elementy obwodów elektrycznych;

11)elementy elektroniczne; ww Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %*

12)modele maszyn i urządzeń elektrycznych stosowanych w górnictwie otworowym;

Podbudowa programowa: gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające

13)elementy automatyki przemysłowej i górniczej;

Mechaniczny 40 Górniczy 44 Podstawy działalności zawodowej 6 Razem 90** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

14)schematy instalacji elektrycznych;

15)schematy elektryczne maszyn i urządzeń.

Pracownia wiertnictwa i górnictwa powinna być wyposażona w:

1)zestaw modeli krystalograficznych minerałów;

2)zbiór podstawowych minerałów i skał;

3)przekroje złóż i surowców mineralnych;

4)przykłady okazów skamieniałości przewodnich;

5)rdzenie wiertnicze;

6)busole i kompasy geologiczne;

7)zestaw narzędzi wiertniczych;

8)przykładowy projekt geologiczno-techniczny odwiertu; — 11844 —

9)modele maszyn i urządzeń do eksploatacji ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i wód podziemnych;

10)makiety instalacji;

11)zestawy narzędzi do obsługi odwiertów i studzien wierconych;

12)schematy instalacji oraz maszyn i urządzeń;

13)próbki ropy naftowej, wody, siarki i soli kamiennej oraz produktów ropopochodnych;

14)przyrządy do pomiaru właściwości fizykochemicznych kopalin ciekłych i gazowych;

15)próbki skał ropnogazowych, wodonośnych i skał nierozpuszczalnych;

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w:

1)stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów);

2)drukarkę, ploter;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w:

1)stanowiska do obróbki ręcznej;

2)stanowiska do obróbki mechanicznej, plastycznej, cieplnej i do spawania;

3)stanowiska kontroli jakości;

4)przyrządy pomiarowe.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, w przedsiębiorstwach górnictwa nafty i gazu, przedsiębiorstwach hydrologicznych oraz uzdrowiskowych. w. rcl

3)oprogramowanie użytkowe;

4)programy specjalistyczne z zakresu dokumentowania wielkości wydobycia i prognozowania zagrożeń. .go

16)zbiory dokumentacji kopalnianej.

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154 Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE KOREKTOR I STROICIEL INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH SYMBOL CYFROWY 311[01] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

1)wykonywać rysunki techniczne różnych elementów, podzespołów oraz zespołów instrumentów muzycznych;

2)posługiwać się narzędziami korektorskimi do regulacji mechanizmów instrumentów muzycznych;

9)dostosowywać dźwięczność i brzmienie instrumentu do warunków otoczenia;

10)korygować czystość i równość stroju instrumentu;

11)rozróżniać i klasyfikować instrumenty muzyczne;

12)rozróżniać części muzycznych; składowe instrumentów

13)wymieniać elementy instrumentu muzycznego; ww

3)przestrzegać podstawowych parametrów technicznych podczas korekty mechanizmów instrumentów muzycznych;

4)montować i regulować podzespoły i zespoły instrumentów muzycznych;

14)naprawiać instrumenty muzyczne;

15)grać na instrumentach muzycznych;

16)czytać utwory instrumentalne;

5)posługiwać się przyrządami pomiarowymi podczas korekty i strojenia instrumentów muzycznych;

17)rozróżniać barwę instrumentów muzycznych;

6)wykonywać strojenie wstępne i końcowe;

19)oceniać czystość tonów;

7)stosować różne systemy strojenia;

20)stosować zasady teorii muzyki w praktyce;

8)oceniać czystość stroju instrumentu muzycznego;

21)użytkować maszyny i urządzenia stosowane w produkcji instrumentów muzycznych;

18)odróżniać metody intonacji; — 11845 —

22)posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

23)stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

24)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

25)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

Poz. 1033

4)sporządzać dokumentację techniczną;

5)klasyfikować materiały i surowce stosowane do produkcji instrumentów muzycznych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

6)określać wymagania techniczne dla materiałów stosowanych w produkcji;

7)posługiwać się obowiązującymi normami do oceny jakości materiałów;

8)rozpoznawać wady drewna i innych materiałów;

26)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

9)określać wilgotność drewna i materiałów drzewnych;

27)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

10)stosować mierniki do pomiarów wielkości fizycznych dotyczących korekty i strojenia instrumentów muzycznych; .go

28)korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

29)planować działalność gospodarczą.

12)dobierać urządzenia i obrabiarki do procesu produkcji instrumentów muzycznych;

13)dobierać narzędzia do poszczególnych operacji technologicznych;

14)posługiwać się przyrządami pomiarowymi i narzędziami do trasowania;

15)rozróżniać podstawowe elementy, podzespoły oraz zespoły instrumentów muzycznych; w. rcl 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie korektor i stroiciel instrumentów muzycznych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

11)stosować techniki wzmacniania drgań mechanicznych;

1)korekty instrumentów muzycznych;

2)strojenia instrumentów muzycznych;

3)utrzymania instrumentów w dobrym stanie technicznym i sprawności muzycznej;

4)oceny wykonania korekty i strojenia instrumentów muzycznych.

II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

1)technologiczny;

2)muzyczny; ww

3)podstawy działalności zawodowej.

BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia

16)stosować sprawdziany i szablony podczas montażu elementów obudowy instrumentów muzycznych;

17)dobierać złącza do konstrukcji wyrobu;

18)określać rodzaj pasowania i łączenia elementów podzespołów i zespołów instrumentów muzycznych;

19)wykonywać logiczne; podstawowe operacje techno-

20)montować elementy instrumentu muzycznego;

21)montować mechanizmy;

22)dobierać i przygotowywać kleje i lakiery;

23)przygotować elementy instrumentów muzycznych do wykończenia powierzchni;

24)posługiwać się specjalistycznymi narzędziami korektorskimi;

25)przeprowadzać korektę wstępną instrumentu muzycznego;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

26)regulować mechanizmy zgodnie z wymaganiami technicznymi;

1)sporządzać rysunki techniczne zgodnie z obowiązującymi normami;

27)synchronizować działanie mechanizmów;

2)czytać rysunki przekrojów podzespołów, zespołów i schematów instrumentów muzycznych;

3)projektować elementy i podzespoły instrumentów muzycznych;

28)określać wyposażenie kabin stroicielskich;

29)organizować stanowisko do korekty i strojenia instrumentów muzycznych;

30)dobierać metodę strojenia; — 11846 —

31)posługiwać się urządzeniami i narzędziami do strojenia;

32)dobierać urządzenia elektroniczne do strojenia wstępnego;

Poz. 1033

6)elementy elektroakustyki;

7)obrabiarki i urządzenia do produkcji instrumentów muzycznych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

8)urządzenia specjalistyczne;

33)przeprowadzać strojenie wstępne instrumentów muzycznych różnymi metodami;

9)przyrządy pomiarowe;

34)przeprowadzać operację biglowania;

10)układ tolerancji i pasowań;

35)określać pojęcie i cel intonacji;

11)trasowanie;

36)oceniać czystość tonu instrumentu muzycznego;

12)technologia muzycznych;

37)sprawdzać i korygować czystość stroju poszczególnych tonów oraz równość stroju instrumentu muzycznego;

13)obliczanie podstawowych parametrów technicznych instrumentu muzycznego; instrumentów

14)montaż mechanizmów instrumentu muzycznego; .go

38)obliczać dudnienie w stroju równomiernie temperowanym; wytwarzania

39)dostosowywać dźwięczność i brzmienie instrumentu muzycznego do warunków otoczenia;

15)przygotowanie powierzchni elementów instrumentów muzycznych do politurowania i lakierowania;

40)przeprowadzać kontrolę techniczną i artystyczną wyrobu gotowego;

16)wykończanie powierzchni elementów instrumentów muzycznych;

41)przeprowadzać renowację, naprawę oraz konserwację starego instrumentu muzycznego;

17)przyrządy i przybory do strojenia i korekty instrumentów muzycznych;

42)sporządzać opis techniczny instrumentów wzorcowych i poddawanych renowacji;

18)korekta elementów instrumentów muzycznych;

19)budowa i wyposażenie kabin stroicielskich;

20)metody strojenia instrumentów muzycznych; w. rcl

43)wykonywać niezbędne obliczenia parametrów obejmujących współdziałanie mechanizmu instrumentu muzycznego;

21)strojenie wstępne i zasadnicze;

44)sporządzać arkusz weryfikacyjny zatwierdzenia wzorca do produkcji próbnej;

22)urządzenia elektroniczne do strojenia wstępnego;

45)oceniać jakość wyrobu pod względem estetycznym i artystycznym;

23)operacja biglowania;

46)wymieniać uszkodzone elementy instrumentu muzycznego;

47)wykonywać konserwację instrumentu muzycznego;

48)oceniać jakość i zgodność wykonania elementów z dokumentacją; ww

49)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)rysunek techniczny;

2)dokumentacja techniczna;

24)intonacja instrumentów muzycznych;

25)kontrola techniczna i artystyczna wyrobu gotowego;

26)konserwacja, renowacja i naprawa instrumentów muzycznych;

27)regulacja mechanizmów;

28)ocena jakości wyrobu;

29)warunki odbioru technicznego;

30)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

BLOK: MUZYCZNY 1. Cele kształcenia

3)materiały stosowane do produkcji instrumentów muzycznych, rodzaje, charakterystyka, wymagania techniczne;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

4)zasady określania jakości materiałów stosowanych w produkcji;

2)charakteryzować materiały dźwiękochłonne;

5)rodzaje, wady i właściwości drewna;

1)rozróżniać tony, dźwięki i szumy;

3)określać czynniki wpływające na akustykę pomieszczeń;

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11847 —

4)określać działanie i zastosowanie mikrofonów, głośników, wzmacniaczy i kolumn;

Poz. 1033

3)akustyka pomieszczeń;

4)działanie i zastosowanie mikrofonów, głośników, wzmacniaczy i kolumn;

6)określać sposoby wydobywania dźwięków;

5)notacja muzyczna;

7)posługiwać się różnymi przebiegami rytmicznymi o zróżnicowaniu rytmiczno-metrycznym;

6)rytm muzyczny; v.p l

5)stosować elementy notacji muzycznej;

7)metrum muzyczne;

8)taktować na 2, 3, 4, 5, 6;

8)skale, gamy, tonacja;

9)rozróżniać i zapisywać wielkości interwałowe do dwóch oktaw;

9)interwały;

10)grać na instrumentach muzycznych z nut;

10)diatonika, chromatyka, enharmonia;

11)grać oraz zapisywać dysonanse wraz z ich rozwiązaniem;

11)agogika i dynamika;

12)artykulacja i frazowanie; .go

12)śpiewać gamy majorowe i minorowe;

13)śpiewać różne wartości interwałowe;

13)akordyka, kadencja;

14)rozróżniać rodzaje oraz postacie trójdźwięków i czterodźwięków;

14)elementy dzieła muzycznego;

15)stosować zasady chromatyki i enharmonii;

16)homofonia i polifonia;

16)stosować technikę palcową odpowiednią dla danego instrumentu muzycznego;

17)określać tempo i rytmikę utworu muzycznego;

18)czytać a vista utwory instrumentalne;

17)zasady działania i zastosowania wibratora, generatora, amplifikatora;

18)klasyfikacja instrumentów muzycznych;

19)instrumenty muzyczne strunowe smyczkowe, szarpane, klawiszowe; w. rcl

19)określać zasady działania i zastosowania wibratora, generatora, amplifikatora;

15)interpretacja i style muzyczne;

20)klasyfikować i rozróżniać instrumenty muzyczne;

20)instrumenty muzyczne dęte drewniane i blaszane;

21)organy;

21)charakteryzować budowę poszczególnych instrumentów muzycznych;

22)instrumenty muzyczne języczkowe;

22)określać strój muzyczny instrumentów;

23)instrumenty muzyczne membranowe;

23)określać skale i rejestry brzmieniowe instrumentów muzycznych;

24)instrumenty muzyczne samobrzmiące;

24)określać możliwości wyrazowe instrumentów muzycznych;

25)rozróżniać słuchem muzycznych; barwę

26)skale, rejestry i barwa brzmieniowa instrumentów muzycznych; instrumentów

26)oceniać intonację instrumentu muzycznego;

27)rozpoznawać system dźwiękowy w instrumentach samobrzmiących; ww

25)instrumenty muzyczne elektroniczne;

28)odczytywać metryczki instrumentów muzycznych;

29)oceniać stan techniczny określonego instrumentu muzycznego.

27)ocena stanu muzycznych. technicznego instrumentów BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

2)rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw przemysłu muzycznego;

1)tony, dźwięki, szumy;

3)sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

2)materiały dźwiękochłonne;

4)opracowywać plan marketingowy; — 11848 —

5)podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

6)sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

7)sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

Poz. 1033

10)prawo pracy i prawo działalności gospodarczej;

11)bezpieczeństwo i higiena pracy; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

12)ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

13)elementy ergonomii;

8)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

9)stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

10)stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej;

15)zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

16)elementy fizjologii i higiena pracy;

17)zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

18)zasady i metody komunikowania się; .go

11)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

14)środki ochrony indywidualnej;

12)dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

13)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

14)określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy;

19)elementy socjologii i psychologii pracy;

20)źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w języku obcym;

21)formy doskonalenia zawodowego;

22)etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

15)komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

16)prowadzić negocjacje;

Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* w. rcl

17)rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;

18)podejmować decyzje;

19)korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz oprogramowania użytkowego;

Nazwa bloku programowego

20)organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

21)przestrzegać zasad etyki.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

Podbudowa programowa: gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające Technologiczny 40 Muzyczny 30 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 80**

1)gospodarka rynkowa; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia ww

2)formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw przemysłu muzycznego;

3)analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

4)struktura budżetu przedsiębiorstwa;

5)plan rozwoju przedsiębiorstwa;

6)strategie marketingowe;

7)metody poszukiwania pracy;

8)dokumenty dotyczące zatrudnienia;

9)podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:

1)pracownia rysunku technicznego;

2)pracownia elektroniki;

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11849 — Poz. 1033 Pracownia akustyki powinna być wyposażona w:

4)pracownia akustyki;

1)zasilacze;

5)pracownia instrumentoznawstwa;

2)wzmacniacze;

6)pracownia gry na instrumencie;

3)tłumiki;

7)warsztaty szkolne.

4)filtry;

Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w:

5)korektory; v.p l

3)pracownia technologii;

6)ograniczniki;

1)stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

7)systemy nagłaśniania;

2)przybory rysunkowe;

8)mikrofony;

3)modele rzutni prostokątnej i brył geometrycznych;

9)głośniki;

5)zbiór norm rysunkowych;

6)elementy pasowane;

7)dokumentację konstrukcyjną.

10)kamertony; .go

4)modele elementów instrumentów muzycznych;

11)oscyloskop.

Pracownia instrumentoznawstwa powinna być wyposażona w:

1)instrumenty muzyczne;

Pracownia elektroniki powinna być wyposażona w:

2)nagrania brzmienia instrumentów muzycznych;

1)komputer z kartą dźwięku i dostępem do Internetu;

3)sprzęt do nagrywania i odtwarzania dźwięku.

Pracownia gry na instrumencie powinna być wyposażona w: w. rcl

2)generatory dźwięku;

3)przetworniki elektroakustyczne: dynamiczne, piezoelektryczne;

1)instrumenty muzyczne;

4)wzmacniacze Hi-Fi;

2)kolekcję utworów w zapisie nutowym;

5)kolumny głośnikowe;

3)nagrania utworów;

6)dynamiczne adaptery muzyczne do instrumentów strunowych;

4)metronom;

5)aparaturę do odtwarzania dźwięku.

7)adaptery mikrofonowe do instrumentów dętych;

8)magnetofon wielościeżkowy z możliwością miksowania dźwięku;

9)odtwarzacze elektroniczne dźwięku: CD, iPod;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w:

1)zestawy narzędzi do obróbki ręcznej i mechanicznej;

2)przyrządy i przybory do strojenia i korekcji instrumentów muzycznych;

11)miernik natężenia dźwięku: sonometr.

3)narzędzia do naprawy i renowacji instrumentów; ww

10)oscyloskop z pamięcią cyfrową do podglądu elektrycznych sygnałów akustycznych;

Pracownia technologii powinna być wyposażona w:

4)maszyny i urządzenia.

1)narzędzia;

2)maszyny i urządzenia do produkcji i naprawy instrumentów muzycznych;

3)materiały, galanterię, podzespoły i połączenia konstrukcyjne instrumentów muzycznych;

4)narzędzia do strojenia i korekcji instrumentów muzycznych;

5)normy PN-ISO, ISO;

6)dokumentację techniczną.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, przedsiębiorstwach produkujących instrumenty muzyczne oraz warsztatach rzemieślniczych.

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11850 — Poz. 1033 v.p l Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE KRAWIEC SYMBOL CYFROWY 743[01] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

1)odczytywać rysunek modelowy;

2)posługiwać się dokumentacją techniczno-technologiczną w procesie wytwarzania wyrobów odzieżowych;

2.Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie krawiec powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

1)konstruowania i modelowania podstawowych wyrobów odzieżowych; .go

3)wykonywać rysunek modelowy wyrobu odzieżowego na sylwetce podstawowej;

4)wykonywać formy i szablony elementów odzieży i rysunki ich układu na materiale odzieżowym;

2)wykonywania rysunków układów form i szablonów na powierzchni materiałów podstawowych i pomocniczych;

3)układania w warstwy materiałów metrażowych;

5)wykonywać modelowanie konstrukcyjne i wtórne podstawowych wyrobów odzieżowych zgodnie z projektem plastycznym i aktualną linią mody; elementów wyrobów odzieżo-

5)szycia indywidualnie i w zespole produkcyjnym wyrobów odzieżowych;

6)dokonywania obróbki termicznej elementów odzieży oraz odzieży gotowej z różnych materiałów. w. rcl

6)dobierać materiały odzieżowe i dodatki krawieckie do podstawowych wyrobów odzieżowych, z uwzględnieniem ich funkcji użytkowych oraz zasad konserwacji;

4)wykrawania wych;

7)obliczać zużycie materiałów odzieżowych i dodatków krawieckich dla jednostkowych sztuk wyrobów odzieżowych;

8)wykonywać kolejne etapy procesu wytwarzania podstawowych wyrobów odzieżowych;

II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

9)stosować zasady kontroli zapewniające wysoką jakość wyrobów odzieżowych;

1)surowcowo-projektowy;

10)wyjaśniać zasady organizowania procesu produkcyjnego w przedsiębiorstwie odzieżowym i w zakładzie usługowym;

3)podstawy działalności zawodowej.

11)stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; ww

12)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

13)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

2)techniczno-technologiczny;

BLOK: SUROWCOWO-PROJEKTOWY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)stosować metody identyfikacji włókien;

2)rozpoznawać włókna naturalne, włókna chemiczne, mieszanki włókiennicze oraz rozpoznawać ich właściwości;

14)komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

15)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

16)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

17)korzystać z różnych źródeł informacji;

18)prowadzić działalność gospodarczą.

3)wyjaśniać wpływ właściwości nitek na właściwości materiałów odzieżowych;

4)stosować metody odzieżowych; identyfikacji materiałów

5)identyfikować tkaninę na podstawie budowy;

6)wykazywać wpływ budowy tkaniny i sposobu wykończenia na jej właściwości użytkowe; — 11851 —

7)identyfikować dzianinę na podstawie budowy;

8)wykazywać wpływ budowy dzianiny i sposobu wykończenia na jej właściwości użytkowe;

Poz. 1033

10)właściwości wych; użytkowe materiałów odzieżo- v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

11)dodatki krawieckie;

9)identyfikować wyroby plecione;

12)dobór materiałów i dodatków krawieckich do asortymentu odzieży;

10)identyfikować materiały odzieżowe wytwarzane różnymi technikami;

13)zasady konfekcjonowania i konserwacji materiałów i wyrobów odzieżowych;

11)określać właściwości higieniczne, estetyczne, wytrzymałościowe i konfekcyjne materiałów odzieżowych;

14)rysunek techniczny w projektowaniu wyrobów odzieżowych;

12)dobierać materiał do wybranego asortymentu wyrobów odzieżowych;

16)podstawy kolorystyki;

17)inspiracja strojami historycznymi i regionalnymi w projektowaniu ubiorów współczesnych. .go

13)określać zasady konfekcjonowania materiałów odzieżowych;

15)rysunek żurnalowy i modelowy wyrobów odzieżowych;

14)dobierać nici szwalnicze do materiałów odzieżowych;

15)dobierać zapięcia i podszewkę do wyrobu odzieżowego;

16)dobierać materiały usztywniające, konstrukcyjno-nośne, termoizolacyjne do materiałów i elementów odzieżowych;

BLOK: TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)posługiwać się pojęciami z zakresu konstrukcji i modelowania form odzieży;

2)wykonywać pomiary antropometryczne;

18)określać zasady konserwacji materiałów i wyrobów odzieżowych;

3)stosować zasady obliczania odcinków konstrukcyjnych; w. rcl

17)określać zastosowanie dodatków zdobniczych;

19)odczytywać rysunek techniczny wyrobu odzieżowego;

4)stosować zasady ustalania dodatku konstrukcyjnego;

20)interpretować rysunek żurnalowy;

5)stosować zasady wyprowadzania linii modelowych;

21)wykonywać rysunek modelowy wyrobu odzieżowego na sylwetkę podstawową;

6)rysować siatki konstrukcyjne podstawowych elementów wyrobów odzieżowych;

22)zestawiać kolorystycznie odzież;

7)ustalać wielkość dodatku na szwy i podwinięcia;

23)stosować elementy strojów historycznych lub regionalnych w projektach ubiorów współczesnych.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: ww

1)metody badań włókien i materiałów odzieżowych;

2)rodzaje i właściwości włókien;

8)rysować kształty elementów wyrobów odzieżowych;

9)stosować zasady modelowania wtórnego;

10)wykonywać modelowanie form wybranych wyrobów odzieżowych;

11)opracowywać dokumentację techniczno-technologiczną;

12)wykonywać szablony podstawowych elementów wyrobów odzieżowych;

3)nitki odzieżowe;

13)wykonywać układ szablonów na materiale odzieżowym;

4)budowa tkaniny;

14)wykrawać elementy wyrobu odzieżowego;

5)sposoby wykończania tkanin;

15)dobierać odpowiednie maszyny i urządzenia do wytwarzania wyrobów odzieżowych;

6)budowa dzianiny;

7)sposoby wykończania dzianin;

16)obsługiwać maszyny szwalnicze;

8)wyroby plecione;

17)stosować odpowiednie parametry obróbki termicznej;

9)materiały odzieżowe wytwarzane różnymi technikami;

18)stosować właściwe łączenia elementów wyrobu odzieżowego; — 11852 —

19)wykonywać wyroby odzieżowe zgodnie z procesem technologicznym;

20)obliczać zużycie materiałów odzieżowych i dodatków krawieckich w produkcji usługowej;

21)przeprowadzać kontrolę jakości w kolejnych fazach procesu technologicznego;

22)przeprowadzać kontrolę jakości gotowego wyrobu odzieżowego;

23)stosować zasady składowania i przechowywania materiałów i wyrobów gotowych;

24)wykonywać operacje technologiczne zgodnie z normami czasu pracy;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2)podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3)sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4)sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

5)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

6)stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; .go

25)posługiwać się dokumentacją techniczno-technologiczną, normami PN-ISO, ISO, czasopismami i literaturą techniczną;

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

26)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)zasady konstrukcji i modelowania form odzieży;

2)pomiary antropometryczne i krawieckie;

7)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8)dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

9)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

10)komunikować się i współpracować w zespole;

11)rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;

4)dodatki konstrukcyjne;

12)podejmować decyzje; w. rcl

3)budowa płaskiej siatki konstrukcyjnej;

5)dodatki na szwy i podwinięcia;

6)modelowanie form wyrobów odzieżowych;

13)doskonalić umiejętności zawodowe;

14)korzystać z różnych źródeł informacji;

15)przestrzegać zasad etyki.

7)dokumentacja techniczno-technologiczna;

8)rysunek techniczny odzieży;

2.Treści kształcenia (działy programowe)

9)zasady wykonywania szablonów podstawowych wyrobów odzieżowych;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

10)układy form i szablonów na materiale odzieżowym;

1)podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

11)wykrawanie elementów odzieży;

3)podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

12)maszyny i urządzenia do produkcji wyrobów odzieżowych;

4)prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; ww

13)obróbka termiczna;

2)dokumenty dotyczące zatrudnienia;

5)bezpieczeństwo i higiena pracy;

14)łączenie elementów odzieży;

6)ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

15)proces technologiczny wytwarzania odzieży;

7)elementy ergonomii;

16)normowanie surowca w produkcji usługowej;

8)środki ochrony indywidualnej;

17)kontrola jakości;

9)zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

18)przechowywanie materiałów i wyrobów odzieżowych;

10)zasady i metody komunikowania się;

19)normy czasu pracy;

20)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

11)elementy socjologii i psychologii pracy;

12)formy doskonalenia zawodowego;

13)źródła informacji zawodowej;

14)etyka. — 11853 — III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Nazwa bloku programowego Podbudowa programowa: gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające Poz. 1033 Pracownia materiałoznawstwa odzieżowego powinna być wyposażona w:

1)mikroskopy z oprzyrządowaniem do identyfikacji włókien (jeden mikroskop dla czterech uczniów); v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

2)zestawy odczynników chemicznych do identyfikacji włókien;

3)lupy (jedna lupa dla dwóch uczniów);

4)normy PN-ISO, ISO dotyczące rozpoznawania włókien i wyrobów włókienniczych;

5)kolekcję wyrobów włókienniczych (tkanin, dzianin, plecionek, włóknin, przędzin, materiałów powlekanych, folii, laminatów, skór, koronek, haftów);

6)kolekcję włókien naturalnych i chemicznych;

Techniczno-technologiczny 58 Podstawy działalności zawodowej 6

7)kolekcję tkanin i dzianin z różnych surowców, o różnych splotach i wykończeniu;

Razem .go Surowcowo-projektowy 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI

9)katalogi nici i nitek szwalniczych.

Pracownia ćwiczeń praktycznych powinna być wyposażona w:

1)maszyny szwalnicze: stębnówki płaskie i owerloki (jedna maszyna dla dwóch uczniów);

2)przybory do szycia;

3)urządzenia do prasowania: w. rcl Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:

8)kolekcję dodatków krawieckich (nici, zapięć, materiałów konstrukcyjno-nośnych, materiałów termoizolacyjnych, pasmanterii, dodatków zdobniczych);

a)żelazko z wytwornicą pary,

b)żelazka elektryczne,

1)pracownia projektowania i modelowania odzieży;

c)rękawnik,

2)pracownia materiałoznawstwa;

d)poduszkę,

3)pracownia ćwiczeń praktycznych.

e)deskę igłową;

Pracownia projektowania i modelowania odzieży powinna być wyposażona w:

1)stanowiska do pracy indywidualnej wyposażone w odpowiednie oświetlenie;

2)eksponaty odzieży we fragmentach i w całości;

3)kolekcję materiałów włókienniczych;

4)urządzenia do krojenia:

a)noże krojcze pionowe,

b)noże tarczowe,

c)nożyczki;

5)manekiny;

6)eksponaty odzieży we fragmentach i w całości;

7)komplet dokumentacji techniczno-technologicznej;

5)stelaże do eksponowania prac uczniowskich;

8)normy PN-ISO, ISO dotyczące konfekcjonowania wyrobów; ww

4)zestaw dodatków konfekcyjnych i zdobniczych;

6)manekiny;

7)formy i szablony podstawowych wyrobów odzieżowych;

8)tabele pomiarów antropometrycznych;

9)siatki konstrukcyjne podstawowych asortymentów odzieży;

10)konstrukcje podstawowych asortymentów odzieży;

11)rysunki modelowe wyrobów;

12)żurnale i albumy.

9)wzory ściegów ręcznych i maszynowych.

W pracowni ćwiczeń praktycznych powinno być wydzielone stanowisko do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego i centrach kształcenia ustawicznego, przedsiębiorstwach przemysłu odzieżowego oraz przedsiębiorstwach miarowo-usługowych.

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11854 — Poz. 1033 v.p l Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MECHANIK PRECYZYJNY SYMBOL CYFROWY 731[03]

19)stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

1)interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, technologii mechanicznej, elektrotechniki i elektroniki;

2)czytać rysunki techniczne maszynowe oraz proste schematy układów elektrycznych, elektronicznych i automatyki przemysłowej;

20)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

21)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

22)komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

23)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

4)czytać i interpretować dokumentację konstrukcyjną i technologiczną;

24)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

5)posługiwać się układem tolerancji i pasowań;

25)korzystać z różnych źródeł informacji;

6)dobierać materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne wykorzystywane w budowie i naprawie mechanizmów precyzyjnych;

26)prowadzić działalność gospodarczą. .go

3)sporządzać szkice prostych części maszyn;

7)wykonywać operacje z zakresu obróbki ręcznej oraz maszynowej obróbki wiórowej; w. rcl

8)stosować różne sposoby łączenia elementów;

9)dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia do wykonywanych prac;

10)ustalać przyczyny wadliwego funkcjonowania mechanizmów precyzyjnych;

11)dokonywać konserwacji i przeglądów technicznych maszyn i urządzeń precyzyjnych;

12)posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi;

13)oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń, z wykorzystaniem metod diagnostyki technicznej;

14)opracowywać plan naprawy maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych; ww

15)wykonywać operacje montażowo-demontażowe maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych oraz napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

16)regulować i naprawiać mechanizmy precyzyjne; przyrządy pomiarowe oraz napędy hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne;

2.Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie mechanik precyzyjny powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

1)dokonywania kontroli stanu technicznego, poprawności działania, naprawy, konserwacji oraz regulacji zespołów i mechanizmów precyzyjnych;

2)dokonywania kontroli stanu technicznego, poprawności działania, naprawy oraz regulacji i konserwacji przyrządów pomiarowych;

3)dokonywania kontroli stanu technicznego, poprawności działania, naprawy oraz regulacji i konserwacji napędów pneumatycznych, hydraulicznych i elektrycznych;

4)wytwarzania mechanizmów maszyn i urządzeń precyzyjnych.

3.Zawód mechanik precyzyjny jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów.

Tematyka specjalizacji może dotyczyć:

17)montować w urządzeniach technicznych zespoły składające się z mechanizmów precyzyjnych oraz napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

1)mechanizmów precyzyjnych;

18)wykonywać rozliczenia kosztów wytwarzania i naprawy mechanizmów i urządzeń precyzyjnych;

4)maszyn i sprzętu biurowego;

2)sprzętu medycznego;

3)maszyn szyjących;

5)napędów hydraulicznych i pneumatycznych. — 11855 — II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

1)techniczne podstawy zawodu;

2)budowa i montaż urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

3)eksploatacja urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

4)podstawy działalności zawodowej.

BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 1. Cele kształcenia Poz. 1033

16)określać z norm i rysunku oraz obliczać tolerancje i pasowania; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

17)wykonywać podstawowe pomiary wielkości geometrycznych;

18)charakteryzować podstawowe prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem;

19)wyjaśniać techniki łączenia elementów metalowych i niemetalowych;

20)wykonywać operacje z zakresu obróbki ręcznej, maszynowej obróbki wiórowej i obróbki cieplnej;

21)wykonywać złącza spajane: spawane, zgrzewane, lutowane i klejone;

22)użytkować urządzenia komputerowe w zakresie edycji tekstu, arkusza kalkulacyjnego oraz wspomagania projektowania;

1)wyjaśniać podstawowe pojęcia oraz stosować prawa i zasady mechaniki technicznej, elektrotechniki i elektroniki;

23)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. .go Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

2)rozróżniać elementy składowe obwodu elektrycznego (źródła i odbiorniki) na podstawie symboli graficznych oraz wyglądu zewnętrznego;

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)prąd elektryczny, pole magnetyczne i elektromagnetyzm;

4)wyznaczać parametry odbiorników energii elektrycznej z wykorzystaniem danych znamionowych;

2)obwody elektryczne prądu stałego i przemiennego;

5)dobierać przyrządy pomiarowe i mierzyć podstawowe wielkości elektryczne;

4)maszyny elektryczne; w. rcl

3)obliczać wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach prądu stałego i przemiennego;

6)odczytywać na schematach symbole graficzne podstawowych elementów elektrycznych i elektronicznych;

3)podstawy miernictwa elektrycznego;

5)instalacje elektryczne;

6)podstawy elektroniki i automatyki;

7)zasady tworzenia rysunku technicznego;

7)rozróżniać elementy instalacji elektrycznej: przewody, łączniki, osprzęt instalacyjny oraz zabezpieczenia;

8)szkicowanie elementów w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych;

8)szkicować części maszyn w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych;

9)zasady wykonywania widoków i przekrojów wraz z wymiarowaniem;

9)wykonywać rysunki techniczne prostych elementów mechanizmów precyzyjnych;

10)uproszczenia rysunkowe;

11)sposoby oznaczania chropowatości, tolerancji wymiarów, pasowań, tolerancji kształtu i położenia, rodzaju obróbki powierzchni;

11)rozróżniać części maszyn i urządzeń precyzyjnych;

12)rysunki wykonawcze i złożeniowe; ww

10)czytać dokumentację techniczno-ruchową (DTR), dokumentację konstrukcyjną i technologiczną;

12)charakteryzować właściwości materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budowie maszyn i urządzeń precyzyjnych;

13)rozróżniać gatunki stopów Fe-C i metali nieżelaznych;

14)określać zmiany właściwości metali i ich stopów w zależności od zastosowanego rodzaju obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej;

15)wyjaśniać procesy technologiczne obróbki cieplnej, cieplno-chemicznej plastycznej, odlewnictwa, maszynowej obróbki wiórowej, spajania;

13)materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w budowie maszyn i urządzeń precyzyjnych;

14)podstawowe pojęcia mechaniki: siła, tarcie, moment siły, siły bezwładności, drgania mechaniczne, energia, praca, moc, sprawność;

15)podstawowe pomiary warsztatowe;

16)tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchni;

17)podstawowe prace i narzędzia do obróbki ręcznej; — 11856 —

18)podstawy obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej;

19)obróbka plastyczna;

20)odlewnictwo;

21)techniki łączenia metali i niemetali: lutowanie, spawanie, zgrzewanie, klejenie;

22)sposoby mechanicznej obróbki skrawaniem: toczenie, frezowanie, wiercenie, gwintowanie, szlifowanie;

23)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

1.Cele kształcenia

15)posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), dokumentacją techniczną i montażową maszyn i urządzeń precyzyjnych, normami PN-ISO, ISO, literaturą techniczną;

16)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)charakterystyka produkcji urządzeń technicznych;

2)podział mechanizmów precyzyjnych;

3)mechanizmy i elementy maszyn precyzyjnych; .go BLOK: BUDOWA I MONTAŻ URZĄDZEŃ I MECHANIZMÓW PRECYZYJNYCH Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

4)połączenia rozłączne i nierozłączne;

5)budowa i zasada działania typowych maszyn i urządzeń precyzyjnych;

1)wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu maszynoznawstwa i technologii mechanicznej;

6)przyrządy pomiarowe;

2)klasyfikować mechanizmy precyzyjne;

7)napędy hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne;

3)charakteryzować połączenia nitowe, zgrzewane, lutowane i spawane;

8)ogólne zasady projektowania procesów technologicznych montażu;

4)charakteryzować połączenia gwintowe, wpustowe, kształtowe;

9)technologia montażu połączeń rozłącznych i nierozłącznych; w. rcl Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

5)wyjaśniać budowę, zasadę działania i przeznaczenie maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

6)określać na podstawie dokumentacji technicznej (rysunki złożeniowe i zespołowe) elementy składowe maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych oraz ustalać ich działanie;

7)charakteryzować podstawowe metody montażu oraz operacje i czynności montażowe i demontażowe; ww

8)planować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

9)dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia użytkowane w procesie montażu;

10)przeprowadzać montaż łożysk, wałów i osi;

11)przeprowadzać montaż i demontaż maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

12)przeprowadzać montaż i demontaż przyrządów pomiarowych;

13)przeprowadzać montaż i demontaż napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

14)sprawdzać jakość maszyn i urządzeń precyzyjnych po montażu;

10)technologia montażu i demontażu mechanizmów precyzyjnych;

11)technologia montażu i demontażu układów hydraulicznych i pneumatycznych;

12)kontrola jakości maszyn i urządzeń precyzyjnych po montażu;

13)mechanizacja i automatyzacja montażu;

14)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

BLOK: EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ I MECHANIZMÓW PRECYZYJNYCH 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu eksploatacji obiektów technicznych;

2)rozróżniać procesy eksploatacyjne maszyn i urządzeń precyzyjnych: użytkowanie, obsługiwanie, zasilanie;

3)charakteryzować warunki techniczne użytkowania maszyn i urządzeń precyzyjnych;

4)przygotowywać do pracy maszyny i urządzenia precyzyjne;

5)wyjaśniać zależność między tarciem a smarowaniem;

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11857 — Poz. 1033

6)rozróżniać i charakteryzować podstawowe rodzaje materiałów eksploatacyjnych: oleje, smary, ciecze chłodząco-smarujące, paliwa;

8)organizacja prac naprawczych;

7)wyjaśniać zjawisko korozji oraz rozpoznawać rodzaje korozji;

10)proces technologiczny naprawy maszyn;

9)nakładać powłoki ochronne;

10)charakteryzować procesy zużyciowo-starzeniowe;

11)charakteryzować czynniki mające wpływ na uszkodzenia urządzeń mechanicznych;

12)rozróżniać metody diagnostyczne;

11)mycie i czyszczenie maszyn oraz elementów maszynowych;

12)technologia zabezpieczania powierzchni maszyn i urządzeń precyzyjnych;

13)konserwacja mechanizmów precyzyjnych;

14)demontaż maszyn i urządzeń przeznaczonych do naprawy;

15)weryfikacja części;

16)metody regeneracji elementów mechanizmów precyzyjnych; .go

13)diagnozować uszkodzenia maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych; v.p l

8)rozróżniać podstawowe metody zabezpieczania metali przed korozją;

9)zasady naprawy obiektów technicznych;

14)rozróżniać i charakteryzować rodzaje obsługi technicznej;

15)dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia użytkowane w procesie naprawy i regulacji;

16)posługiwać się dokumentacją obsługowo-naprawczą;

18)przygotowanie części maszyn naprawianych do montażu;

19)kontrola maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych po naprawie;

20)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. w. rcl

17)wykonywać naprawę, konserwację i regulację maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

17)naprawa, konserwacja i regulacja maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

18)sprawdzać jakość prac obsługowo-naprawczych;

19)przygotowywać maszyny i urządzenia precyzyjne do przechowywania i transportu;

20)użytkować urządzenia komputerowe w zakresie diagnostyki maszyn i urządzeń precyzyjnych;

21)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2.Treści kształcenia (działy programowe) BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2)podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3)sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4)sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

1)podstawowe pojęcia eksploatacji urządzeń technicznych;

5)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

2)fizykochemiczne podstawy eksploatacji maszyn i urządzeń precyzyjnych;

6)stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; ww Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

3)korozja metali i zabezpieczenie przed korozją;

4)materiały eksploatacyjne;

5)tarcie i smarowanie w mechanizmach precyzyjnych;

6)zużycie części maszyn i ocena stanu technicznego;

7)diagnostyka techniczna maszyn i urządzeń precyzyjnych;

7)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8)dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

9)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

10)komunikować się i współpracować w zespole;

Dziennik Ustaw Nr 154 — 11858 — Poz. 1033 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

12)podejmować decyzje;

13)doskonalić umiejętności zawodowe;

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:

14)korzystać z różnych źródeł informacji;

1)pracownia rysunku technicznego;

15)przestrzegać zasad etyki.

2)pracownia elektrotechniki i elektroniki;

2.Treści kształcenia (działy programowe) TREŚCI v.p l

11)rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;

3)pracownia komputerowa;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

4)pracownia budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń precyzyjnych;

1)podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

5)warsztaty szkolne.

2)dokumenty dotyczące zatrudnienia;

Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w: .go

3)podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

4)prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

1)stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

5)bezpieczeństwo i higiena pracy;

2)przybory rysunkowe;

6)ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

3)zestaw modeli wspomagających kształtowanie wyobraźni przestrzennej;

7)elementy ergonomii;

4)eksponaty i modele części maszyn precyzyjnych;

8)środki ochrony indywidualnej;

5)modele maszyn i urządzeń precyzyjnych;

6)przykładowe dokumentacje konstrukcyjne;

7)normy PN-ISO, ISO; w. rcl

9)zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

10)zasady i metody komunikowania się;

11)elementy socjologii i psychologii pracy;

12)formy doskonalenia zawodowego;

8)katalogi typowych części maszyn, podzespołów i zespołów maszyn i urządzeń precyzyjnych.

13)źródła informacji zawodowej;

Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być wyposażona w:

14)etyka.

1)przyrządy pomiarowe;

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

2)elementy obwodów elektrycznych;

3)silniki, prądnicę, transformator;

Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podbudowa programowa: gimnazjum 20 Budowa i montaż urządzeń i mechanizmów precyzyjnych 30 Eksploatacja urządzeń i mechanizmów precyzyjnych 25 Podstawy działalności zawodowej 5 ww Techniczne podstawy zawodu Razem

4)próbki przewodów i kabli elektrycznych;

5)wyłączniki instalacyjne, bezpieczniki, styczniki, przekaźniki;

6)elementy elektroniczne;

7)elementy mechaniczne przyrządów elektrycznych i elektronicznych;

8)modele instalacji;

9)normy PN-ISO, ISO;

10)katalogi maszyn i urządzeń elektrycznych.

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w:

80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

1)stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

2)drukarki;

3)oprogramowanie użytkowe;

4)programy do wspomagania projektowania typu CAD. — 11859 — Pracownia budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń precyzyjnych powinna być wyposażona w:

1)próbki materiałów niemetalowych, metali i stopów, metali i stopów z objawami różnych zniszczeń korozyjnych, metali i stopów z powłokami ochronnymi;

2)elementy mechanizmów precyzyjnych;

3)modele mechanizmów precyzyjnych;

4)modele łożyskowania i łożysk urządzeń precyzyjnych;

5)modele maszyn i urządzeń precyzyjnych oraz napędów pneumatycznych i hydraulicznych;

7)urządzenia i przyrządy do naprawy mechanizmów precyzyjnych;

8)elektronarzędzia;

9)przyrządy pomiarowe;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w:

1)przyrządy pomiarowe;

2)narzędzia do trasowania;

3)wiertarki ręczne, lutownice;

4)środki chłodzące, luty, topniki, kleje, spoiwa, elektrody;

5)narzędzia i przyrządy o małych gabarytach do obróbki ręcznej;

6)narzędzia i przyrządy do mechanicznej obróbki skrawaniem, montażu i spawania;

7)urządzenia do obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej; .go

6)narzędzia, przyrządy i urządzenia stosowane w pracach montażowych;

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

8)narzędzia, zespoły, podzespoły, elementy maszyn przeznaczone do konserwacji i naprawy;

9)obrabiarki o małych gabarytach;

10)dokumentację warsztatową, dokumentację techniczną, dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

10)części maszyn z różnymi postaciami zużycia;

11)elementy mechanizmów precyzyjnych z typowymi uszkodzeniami;

12)dokumentację procesów technologicznych montażu oraz naprawy maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

11)katalog narzędzi.

13)dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

14)normy PN-ISO, ISO;

15)katalogi mechanizmów precyzyjnych;

16)katalogi elementów mechanizmów precyzyjnych.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsiębiorstwach.

Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE PSZCZELARZ ww SYMBOL CYFROWY 612[01] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

4)wyposażać pasiekę oraz obsługiwać podstawowe maszyny i urządzenia stosowane w produkcji pszczelarskiej;

1)określać przyrodnicze i gospodarcze znaczenie chowu i hodowli pszczół;

5)pozyskiwać, konserwować i przechowywać produkty pszczele;

2)oceniać warunki przyrodnicze, ekonomiczne i społeczne produkcji rolniczej, ze szczególnym uwzględnieniem produkcji pszczelarskiej;

6)przygotowywać produkty pszczele do sprzedaży zgodnie z obowiązującymi normami i prowadzić ich sprzedaż;

3)organizować i prowadzić pasiekę, stosując odpowiednie technologie w zależności od bazy pożytkowej, prowadzonej gospodarki pasiecznej, wielkości produkcji i potrzeb konsumentów;

7)planować, organizować i wykonywać zabiegi składające się na wychów matek pszczelich i tworzenie odkładów; — 11860 —

8)rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać stany anormalne w rodzinie pszczelej, choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich;

9)planować, organizować i wykonywać zabiegi składające się na technologie produkcji roślinnej;

10)planować, organizować i wykonywać zabiegi składające się na technologie produkcji zwierzęcej;

11)stosować rachunek ekonomiczny w działalności gospodarczej;

BLOK: PRODUKCJA PSZCZELARSKA 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)określać znaczenie pszczół w zapylaniu roślin owadopylnych;

2)rozróżniać i charakteryzować rasy pszczół;

3)określać budowę morfologiczną i anatomiczną oraz procesy fizjologiczne pszczół;

4)oceniać wartość użytkową i hodowlaną pszczół oraz prowadzić ich dobór i selekcję;

5)oceniać zachowanie pszczół i rozwój rodziny pszczelej; .go

12)prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T;

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

13)stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

6)charakteryzować surowce zbierane przez pszczoły;

14)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów bezpieczeństwa żywności i żywienia;

7)rozpoznawać podstawowe rośliny miododajne;

15)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8)szacować zasoby bazy pożytkowej danej okolicy;

9)określać i zaspokajać potrzeby pokarmowe rodzin pszczelich;

10)planować i urządzać pasieczysko i pracownię pszczelarską;

17)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

11)kierować rozwojem rodzin pszczelich w sezonie pasiecznym; w. rcl

16)komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

18)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

19)korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa rolniczego;

12)przeprowadzać miodobranie;

13)kontrolować i zapobiegać nastrojowi rojowemu;

14)przeprowadzać rozmnażanie rodzin pszczelich;

20)prowadzić działalność gospodarczą.

15)prowadzić gospodarkę wędrowną pszczół;

16)organizować i prowadzić wychów matek pszczelich;

2.Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie pszczelarz powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: ww

1)chowu i hodowli pszczół;

2)produkcji miodu i innych produktów pszczelich;

3)marketingu i sprzedaży produktów i usług.

II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

1)produkcja pszczelarska;

2)techniczno-rolniczy;

3)podstawy działalności zawodowej.

17)przeprowadzać wymianę matek pszczelich;

18)organizować i prowadzić pozyskiwanie miodu, pyłku, wosku, mleczka, propolisu i pierzgi oraz jadu pszczelego;

19)rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich;

20)rozróżniać i charakteryzować produkty pszczele;

21)oceniać produkty pszczele i określać ich zafałszowania;

22)przechowywać i przygotowywać produkty pszczele do sprzedaży zgodnie z obowiązującymi normami oraz prowadzić ich sprzedaż;

23)przestrzegać przepisów Inspekcji Weterynaryjnej dotyczących ochrony zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt;

24)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów bezpieczeństwa żywności i żywienia. — 11861 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)gospodarcze pszczół; znaczenie chowu i hodowli Poz. 1033

5)identyfikować części maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji pasiecznej; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

6)przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny i urządzenia do produkcji pasiecznej;

7)posługiwać się narzędziami i sprzętem do produkcji pasiecznej;

2)systematyka pszczół;

3)anatomia, morfologia i fizjologia pszczół;

8)konserwować i naprawiać maszyny, urządzenia, narzędzia i sprzęt do produkcji pasiecznej;

4)ocena wartości użytkowej i hodowlanej pszczół;

9)wykonywać, konserwować i naprawiać ule;

5)biologia rodziny pszczelej;

10)organizować i wykonywać zabiegi w wybranych technologiach produkcji roślinnej;

6)surowce zbierane przez pszczoły;

11)organizować i wykonywać zabiegi w wybranych technologiach produkcji zwierzęcej;

7)rośliny miododajne;

9)żywienie pszczół;

10)zakładanie pasieki;

11)prace pasieczne w sezonie;

12)miodobranie;

13)nastrój rojowy w gospodarce pasiecznej;

14)rozmnażanie rodzin pszczelich;

15)gospodarka wędrowna pszczół;

16)wychów matek pszczelich;

13)wykonywać podstawowe prace z wykorzystaniem maszyn rolniczych;

14)charakteryzować czynniki siedliska i określać ich wpływ na wegetację roślin;

15)opracowywać zmianowanie roślin dla różnych warunków siedliskowych;

16)zbierać, przechowywać i przygotowywać do sprzedaży produkty rolnicze zgodnie z obowiązującymi normami;

17)prowadzić sprzedaż produktów rolniczych; w. rcl

17)wymiana matek pszczelich;

12)planować, organizować i stosować ekologiczne metody produkcji rolniczej; .go

8)pożytki pszczele;

18)intensyfikacja produkcji pasiecznej;

19)choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich;

20)produkty pszczele;

21)ocena jakości produktów pszczelich;

22)konfekcja i sprzedaż produktów pszczelich;

18)zapobiegać zagrożeniom wynikającym z niewłaściwej gospodarki wodno-ściekowej;

19)określać znaczenie higieny w produkcji rolniczej;

20)przestrzegać obowiązujących przepisów dotyczących produkcji roślinnej i zwierzęcej;

23)przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;

21)prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T;

24)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa żywności i żywienia.

22)przestrzegać obowiązujących przepisów ruchu drogowego;

BLOK: TECHNICZNO-ROLNICZY 1. Cele kształcenia ww Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)charakteryzować surowce i materiały stosowane do budowy narzędzi, sprzętu i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych;

2)przygotowywać do pracy, obsługiwać i konserwować podstawowe maszyny i urządzenia stosowane w produkcji rolniczej;

3)czytać rysunki techniczne;

4)wyjaśniać zasady działania silników spalinowych, urządzeń elektrycznych i niekonwencjonalnych źródeł energii stosowanych w rolnictwie;

23)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów bezpieczeństwa żywności i żywienia.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)surowce i materiały do budowy sprzętu, maszyn i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych;

2)podstawy rysunku technicznego;

3)obsługa i konserwacja podstawowych maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji rolniczej;

4)urządzenia energetyczne;

5)maszyny i urządzenia stosowane w produkcji pasiecznej; — 11862 —

6)konserwacja i naprawa sprzętu pasiecznego;

7)ule, sprzęt i budowle pasieczne;

8)wybrane technologie produkcji roślinnej;

9)wybrane technologie produkcji zwierzęcej;

10)rolnictwo ekologiczne;

15)korzystać z dotacji dla rolnictwa Unii Europejskiej;

16)stosować strategie marketingowe;

17)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

18)stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa żywności i żywienia;

11)czynniki siedliska;

12)podstawy zmianowania;

13)zbiór i przechowywanie produktów rolnych;

14)gospodarka wodno-ściekowa w produkcji pasiecznej;

19)stosować przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;

20)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

21)dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; .go

15)higiena w produkcji rolniczej;

16)technika kierowania ciągnikiem rolniczym;

17)przepisy ruchu drogowego;

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

18)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa żywności i żywienia.

22)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

23)komunikować się i współpracować w zespole;

24)rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

25)podejmować decyzje;

1.Cele kształcenia

26)doskonalić umiejętności zawodowe;

27)korzystać z różnych źródeł informacji; w. rcl Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

28)przestrzegać zasad etyki.

2.Treści kształcenia (działy programowe)

2)podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

3)sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

1)podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

4)sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

2)procesy integracyjne w agrobiznesie;

5)określać procesy integracyjne w agrobiznesie;

4)doradztwo rolnicze;

6)charakteryzować podstawowe czynniki produkcji w rolnictwie, ze szczególnym uwzględnieniem pszczelarstwa;

5)czynniki produkcji w rolnictwie;

7)rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa związane z produkcją pszczelarską;

3)instytucje agrobiznesu;

6)przedsiębiorstwa związane z produkcją pszczelarską;

7)organizacja produkcji i pracy;

8)dokumentacja działalności gospodarczej;

9)kalkulować koszty i opłacalność działalności produkcyjnej;

10)uproszczone formy rachunkowości; ww

8)prowadzić własną działalność gospodarczą związaną z produkcją pszczelarską i rolniczą;

10)prowadzić uproszczone formy ewidencji przychodów i rozchodów;

11)rozróżniać i obliczać podatki w rolnictwie;

12)obliczać dochód rolniczy;

13)korzystać z usług instytucji i organizacji działających na rzecz wsi i rolnictwa;

14)korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa rolniczego;

9)rachunek ekonomiczny;

11)podatek w rolnictwie;

12)dochód rolniczy;

13)fundusze strukturalne;

14)marketing w pszczelarstwie;

15)przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;

16)podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej związanej z produkcją pszczelarską i rolniczą; — 11863 —

17)prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

18)bezpieczeństwo i higiena pracy;

19)ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

20)elementy ergonomii;

21)zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

Poz. 1033

2)pomieszczenia z ujęciem wody do prac ogólnopasiecznych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

3)pomieszczeń do przechowywania produktów pasiecznych, wirowania i konfekcji miodu, wytopu i klarowania wosku.

Pracownia gospodarki pasiecznej powinna być wyposażona w:

1)sprzęt do obsługi rodzin pszczelich:

a)odzież ochronną,

22)zasady i metody komunikowania się;

b)dłuta pasieczne, podkurzacze, szczotki,

23)elementy socjologii i psychologii pracy;

24)formy doskonalenia zawodowego;

c)transportówki, podkarmiaczki, klateczki na matki, przegonki,

25)źródła informacji zawodowej;

d)węzę, drut do ramek; .go

2)sprzęt do wychowu matek pszczelich;

26)etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %*

a)miodarkę, odsklepiacz i wanienkę do odsklepiania plastrów,

b)cedzidła do miodu, odstojniki i naczynia na miód,

c)wtapiacz do węzy, topiarkę do wosku, klarowniki do wosku;

4)sprzęt do pozyskiwania pyłku, propolisu, mleczka i jadu pszczelego;

5)cukier, miód, wosk; w. rcl Nazwa bloku programowego Podbudowa programowa: gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające

3)sprzęt do wirowania i konfekcji miodu, wytopu i klarowania wosku:

Produkcja pszczelarska 50 Techniczno-rolniczy 20 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem

6)sprzęt i środki do utrzymania czystości;

7)środki ochrony indywidualnej;

8)apteczkę.

Pracownia produkcji rolniczej powinna być wyposażona w:

80**

1)okazy roślin; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI ww Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:

1)pracownia gospodarki pasiecznej;

2)pracownia produkcji rolniczej;

3)pracownia techniczna;

4)pracownia ekonomiczna.

2)atlasy roślin, zwierząt, chorób roślin i zwierząt, chwastów i szkodników;

3)przekroje, modele i atrapy zwierząt gospodarskich;

4)przykładowe karty technologiczne;

5)próbki nasion, pasz, nawozów i środków ochrony roślin.

Pracownia techniczna powinna być wyposażona w:

1)maszyny i pojazdy stosowane w produkcji rolniczej;

2)przekroje i modele maszyn, pojazdów oraz ich części;

3)maszyny, urządzenia, narzędzia i sprzęt do produkcji pasiecznej;

Pracownia gospodarki pasiecznej powinna składać się z:

4)instrukcje obsługi maszyn i pojazdów;

1)pasieczyska z minimum 30 pniami (rodzinami pszczelimi) i kompletnym wyposażeniem pasieczyska;

6)modele uli i pasieczyska;

5)budowle i sprzęt pasieczny;

7)próbki materiałów do wyrobu i konserwacji uli. — 11864 — Pracownia ekonomiczna powinna być wyposażona w:

1)Kodeks pracy oraz wybrane przepisy prawa gospodarczego i finansowego;

2)komputerowe programy użytkowe w wersji szkoleniowej;

3)dokumenty księgowe;

4)telefon, faks, kalkulatory;

5)materiały biurowe.

Poz. 1033 Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. v.p l Dziennik Ustaw Nr 154 Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach szkolnych, pasiece, warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego i centrach kształcenia ustawicznego, u pracodawców oraz w indywidualnych gospodarstwach rolnych z działem pszczelarskim lub w gospodarstwach pszczelarskich. .go Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GÓRNICTWA OTWOROWEGO SYMBOL CYFROWY 311[14] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

13)wykonywać badania laboratoryjne i interpretować ich wyniki;

14)określać wpływ parametrów złożowych na właściwości płynów złożowych;

15)posługiwać się aparaturą i przyrządami pomiarowymi zgodnie z instrukcją; w. rcl

1)czytać i wykonywać rysunki konstrukcyjne, technologiczne oraz schematy technologiczne i układy kinematyczne;

12)pobierać próbki ropy naftowej, gazu ziemnego i wód do badań laboratoryjnych;

2)czytać schematy podstawowych układów elektrycznych, elektronicznych i automatyki przemysłowej;

3)czytać mapy górniczo-geologiczne, wykonywać przekroje i profile geologiczne otworów wiertniczych;

4)oceniać wpływ warunków geologicznych na powstawanie i występowanie złóż ropy naftowej, gazu ziemnego, wody, siarki i soli, a także na migracje ropy naftowej, gazu ziemnego i wody w skorupie ziemskiej;

5)obsługiwać odwierty eksploatacyjne ropy naftowej, gazu ziemnego, wód podziemnych i siarki;

6)dobierać narzędzia i urządzenia do rodzaju wykonywanych prac; ww

7)obsługiwać maszyny i urządzenia: wydobywcze do eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi, do obróbki i rekonstrukcji odwiertów oraz do wstępnego oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

16)opracowywać wyniki badań i pomiarów oraz określać optymalne parametry wydobycia ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;

17)określać wpływ sposobu i technologii wiercenia otworów na uszkodzenie strefy przyodwiertowej;

18)podejmować decyzje o przeprowadzaniu zabiegów intensyfikacji wydobycia, oczyszczania rur wydobywczych, wykonywania rekonstrukcji odwiertu;

19)obliczać parametry techniczne pracy maszyn i urządzeń wydobywczych;

20)oceniać zużycie maszyn i urządzeń, przeprowadzać konserwacje i drobne naprawy sprzętu;

21)rozliczać oraz dokumentować dzienne, miesięczne i roczne wydobycie kopalin;

22)prowadzić dokumentację produkcyjną;

8)obsługiwać urządzenia do tłoczenia cieczy i gazu ziemnego;

23)przewidywać i likwidować zagrożenia i awarie górnicze;

9)określać metody wiercenia otworów eksploatacyjnych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz metody wiercenia studzien;

24)posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

10)charakteryzować konstrukcję odwiertów ropno-gazowych, studzien wierconych oraz odwiertów do eksploatacji soli i siarki;

11)przygotowywać odwierty i wykonywać pomiary parametrów złożowych;

25)stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

26)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów geologicznych i górniczych; — 11865 —

27)organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

28)kierować zespołem pracowników;

29)stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

30)udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

31)korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

32)planować działalność gospodarczą.

3)podziemnego magazynowania gazu ziemnego;

4)eksploatacji wód mineralnych i leczniczych;

5)eksploatacji siarki metodą otworową;

6)wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego.

II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

1)mechaniczny;

2)wydobywczy;

3)geologiczny; .go Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

Poz. 1033 v.p l Dziennik Ustaw Nr 154 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik górnictwa otworowego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

1)organizowania pracy zespołu pracowników wykonujących zadania na określonym odcinku pracy lub w cyklu technologicznym;

4)podstawy działalności zawodowej.

BLOK: MECHANICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)wykonywać szkice części maszyn;

2)wykonywać rysunki techniczne części maszyn zgodnie z obowiązującymi normami; w. rcl

2)kierowania przebiegiem procesu technologicznego;

3)prowadzenia procesów technologicznych;

4)sprawdzania i oceniania stanu technicznego maszyn i urządzeń;

5)prowadzenia eksploatacji złóż surowców, gospodarki paliwami i energią;

6)nadzorowania lub wykonywania czynności związanych z konserwacją i naprawą sprzętu;

7)ustalania optymalnych warunków i parametrów wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;

8)oceniania charakteru i stopnia zagrożenia środowiska naturalnego i życia pracowników wynikających z prowadzenia prac górniczych; ww

9)prowadzenia bieżącej dokumentacji rozliczeniowej zużytych surowców, materiałów i godzin pracy maszyn i urządzeń górniczych;

10)prowadzenia bieżącej dokumentacji dotyczącej podległego personelu: organizacji pracy, zakresów czynności, obliczania wydajności i wykorzystania czasu pracy.

3.Zawód technik górnictwa otworowego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby rynku pracy i zainteresowania ucznia. Tematyka specjalizacji może dotyczyć:

1)eksploatacji i oczyszczania gazu ziemnego;

2)stosowania wtórnych metod i zabiegów intensyfikacji wydobycia ropy naftowej;

3)czytać dokumentację techniczno-ruchową (DTR), dokumentację techniczną, warsztatową, instrukcje obsługi maszyn i urządzeń;

4)rozróżniać materiały niemetalowe wykorzystywane w eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych;

5)rozróżniać gatunki, właściwości i zastosowanie stopów Fe-C oraz metali nieżelaznych i ich stopów;

6)rozróżniać podstawowe operacje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej oraz wskazywać ich wpływ na strukturę i właściwości stopów;

7)rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz wskazywać sposoby ochrony powierzchni metali przed korozją w procesach eksploatacji;

8)wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego;

9)wyznaczać siłę i moment tarcia;

10)wyznaczać środek ciężkości figury płaskiej;

11)rozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego parametrów oraz obliczać prędkość obwodową, kątową i obrotową;

12)wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymałościowe (rozciąganie, ściskanie, zginanie ze skręcaniem);

13)rozróżniać konstrukcje i zasady działania: połączeń, osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców i mechanizmów oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn; — 11866 —

14)charakteryzować elementy składowe rurociągu i metody łączenia rur oraz obliczać połączenia kołnierzowe rurociągów;

15)klasyfikować i charakteryzować pompy oraz obliczać ich podstawowe parametry;

16)wyjaśniać budowę i zasadę działania napędów hydraulicznych i pneumatycznych;

Poz. 1033

34)wykonywać podstawowe operacje ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem oraz dobierać parametry obróbki, narzędzia i oprzyrządowanie; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

35)lutować oraz wykonywać podstawowe operacje spawania elektrycznego i gazowego (pod nadzorem);

17)klasyfikować sprężarki i wentylatory, określać ich podstawowe parametry i zastosowanie;

36)wykonywać czynności konserwacyjne, drobne naprawy, wymiany części, montaż, demontaż, regulację poszczególnych zespołów i całego urządzenia;

18)określać na podstawie dokumentacji technicznej (rysunki złożeniowe) elementy składowe maszyny i urządzenia oraz ustalać ich działanie;

37)dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w zależności od wykonywanej pracy;

38)wydawać, przyjmować i ewidencjonować narzędzia, przyrządy, materiały i wykonane prace; .go

19)wykonywać projekty elementów maszyn oraz uzasadniać poprawność przedstawionych rozwiązań;

20)planować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń;

21)klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego;

22)obliczać proste obwody elektryczne oraz analizować schematy elektryczne;

40)określać podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności i trwałości maszyn i urządzeń;

41)charakteryzować zużycie maszyn i urządzeń oraz metody zapobiegające nadmiernemu zużyciu;

42)rozpoznawać i oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń wiertniczych i eksploatacyjnych;

43)określać zakres prac wykonywanych podczas przeglądu technicznego i napraw; w. rcl

23)klasyfikować i charakteryzować elementy półprzewodnikowe (diody, tranzystory, tyrystory, układy scalone);

39)rozróżniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń;

24)analizować schematy podstawowych układów elektronicznych;

44)charakteryzować gospodarkę materiałową w zakładach górnictwa naftowego i gazownictwa;

25)charakteryzować maszyny i urządzenia prądu stałego i przemiennego;

45)użytkować urządzenia komputerowe w zakresie wspomagania projektowania, eksploatacji środków trwałych, regulacji procesów technologicznych;

26)dobierać przyrządy pomiarowe i dokonywać pomiarów podstawowych wielkości elektrycznych w obwodach prądu stałego i przemiennego;

27)identyfikować elementy zabezpieczające obwody elektryczne;

28)charakteryzować systemy automatycznego sterowania w procesie wiercenia otworów, eksploatacji samoczynnej, oczyszczania gazu ziemnego; ww

29)rozróżniać urządzenia pomiarowe i regulacyjne w obwodach automatyki;

30)rozróżniać systemy olinowania oraz określać zasady doboru lin i wielokrążków w maszynach górniczych;

46)posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), normami PN-ISO, ISO, normami branżowymi i literaturą techniczną;

47)przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz dozoru technicznego.

2.Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1)rysunek techniczny;

2)materiałoznawstwo;

31)klasyfikować oraz charakteryzować maszyny i urządzenia stosowane w procesach wiercenia otworów i eksploatacji kopalin, obróbki, rekonstrukcji i likwidacji odwiertów eksploatacyjnych;

3)tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchni;

32)wykonywać pomiary: temperatury, gęstości, ciśnienia, lepkości, masy i objętości;

6)części maszyn;

33)wykonywać podstawowe pomiary warsztatowe;

4)mechanika techniczna;

5)wytrzymałość materiałów;

7)montaż i demontaż;

8)napędy hydrauliczne i pneumatyczne; — 11867 —

9)pompy, sprężarki, wentylatory;

10)ręczna i mechaniczna obróbka skrawaniem;

11)spajanie metali;

Poz. 1033

6)określać wpływ technologii wiercenia i parametrów płuczki wiertniczej na przepuszczalność strefy przyodwiertowej; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

7)obliczać ciśnienie złożowe i określać wielkość przeciwciśnienia płuczki wiertniczej na złoże w czasie dowiercania;

12)podstawy elektrotechniki;

13)podstawy elektroniki;

14)podstawy miernictwa elektrycznego;

15)maszyny elektryczne;

16)układy i elementy automatycznej regulacji;

17)układy zasilania, sterowania, zabezpieczenia i sygnalizacji;

9)określać wpływ czynników szkodliwych występujących podczas eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego na uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów;

10)określać warunki produkowania złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;

11)pobierać próbki i wykonywać pomiary podstawowych właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody; .go

18)maszyny i urządzenia wiertnicze;

8)charakteryzować uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów eksploatacyjnych;

19)uzbrojenie odwiertów eksploatacyjnych;

20)maszyny i urządzenia do eksploatacji otworowej;

21)maszyny i urządzenia do obróbki, rekonstrukcji odwiertów oraz do zabiegów intensyfikacji wydobycia;

22)automatyzacja w procesach wiertniczych i eksploatacyjnych;

23)niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń;

13)obliczać wydajność odwiertu ropno-gazowego i studni wierconej, wielkość depresji oraz promień zasięgu odwiertu (studni);

14)określać wpływ sposobu udostępniania złoża na wydajność odwiertu;

15)określać wpływ warunków złożowych na właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody oraz obliczać ciśnienie i temperaturę złożową; w. rcl

24)stan techniczny maszyn i urządzeń;

12)obliczać: współczynnik sczerpania złoża, gęstość względną gazu ziemnego, opory przepływu ropy naftowej, gazu ziemnego i wody w złożu oraz współczynnik filtracji;

25)użytkowanie i obsługa techniczna maszyn i urządzeń;

26)gospodarka materiałowa i energetyczna;

27)organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploatacji maszyn i urządzeń;

16)określać właściwości złoża na podstawie przeprowadzonych badań laboratoryjnych ropy naftowej;

28)przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy;

17)wykonywać podstawowe pomiary w odwiertach eksploatacyjnych (studniach) oraz interpretować ich wyniki;

29)przepisy ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;

18)określać potencjalne i optymalne wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego z odwiertu;

30)przepisy dozoru technicznego.

BLOK: WYDOBYWCZY

19)przeliczać ilość wydobywanego gazu ziemnego na warunki normalne oraz obliczać wykładnik gazowy i wodny;

1.Cele kształcenia

20)dobierać średnicę i długość rur wydobywczych do eksploatacji samoczynnej; ww Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1)charakteryzować metody wiercenia otworów eksploatacyjnych;

2)dobierać płuczki wiertnicze oraz wykonywać pomiary i regulację ich parametrów;

3)objaśniać konstrukcję odwiertu i dna odwiertu eksploatacyjnego ropy naftowej i gazu ziemnego;

21)dobierać średnicę zwężki produkcyjnej do eksploatacji samoczynnej ropy naftowej i gazu ziemnego;

22)charakteryzować rodzaje oraz obliczać wydajność żerdziowych pomp wgłębnych;

23)wykonywać projekty pompowania ropy naftowej z użyciem tłokowych pomp wgłębnych;

24)ustalać harmonogram pracy układu kieratowego;

4)objaśniać konstrukcję i sposób zafiltrowania studni wierconej;

25)projektować wydobycie ropy naftowej i wody z użyciem gazodźwigu;

5)objaśniać konstrukcję otworu do eksploatacji siarki metodą PWS;

26)wykonywać prosty projekt szczelinowania hydraulicznego i kwasowania odwiertu; — 11868 —

27)określać sposób nawodnienia i nagazowania złóż ropy naftowej oraz obliczać chłonność odwiertów zasilających przy nawadnianiu i nagazowaniu złóż;

Poz. 1033

4)technologia wiercenia otworów;

5)konstrukcje otworów — rurowanie i cementowanie; v.p l Dziennik Ustaw Nr 154

28)charakteryzować proces technologiczny podziemnego wytopu siarki oraz uzasadniać jego parametry;

6)metody odwiercania, udostępnianie złoża, próbna eksploatacja;

29)określać sposób ługowania pokładów soli kamiennej z wykorzystaniem otworów wiertniczych;

8)energia złożowa a wydajność odwiertów;

30)wykonywać prosty projekt likwidacji odwiertu eksploatacyjnego;

10)eksploatacja samoczynna ropy naftowej i gazu ziemnego;

31)charakteryzować sposoby i określać zasady magazynowania ropy naftowej, gazu ziemnego, wody, gazoliny oraz wykonywać pomiary i obliczenia ilości cieczy w zbiornikach;

11)pompowanie ropy naftowej;

32)charakteryzować metody wstępnego oczyszczania ropy naftowej, odgazolinowania, osuszania, odsiarczania i odazotowania gazu ziemnego;

Czytaj dalej ↓

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.