Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji wydatków strukturalnych

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 lipca 2006 r. Nr 123 TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIE 856 — Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owej klasyfikacji wydatków strukturalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6393 OBWIESZCZENIA MARSZA¸KA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ: 857 — z dnia 9 czerwca 2006 r. w sprawie og∏oszenia jednolitego tekstu ustawy o ˝egludze Êródlàdowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6437 858 — z dnia 12 czerwca 2006 r. w sprawie og∏oszenia jednolitego tekstu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod´ i zbiorowym odprowadzaniu Êcieków . . . . . . . . . 6458 856 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owej klasyfikacji wydatków strukturalnych Na podstawie art. 16 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 i Nr 169, poz. 1420 oraz z 2006 r. Nr 45, poz. 319 i Nr 104, poz. 708) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Ustala si´ szczegó∏owà klasyfikacj´ wydatków strukturalnych, o których mowa w art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, zgodnie z za∏àcznikiem do rozporzàdzenia. § 2. Klasyfikacj´ wydatków strukturalnych w sposób okreÊlony rozporzàdzeniem stosuje si´ do wydatków poniesionych od poczàtku roku 2006. § 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia.1) Minister Finansów: w z. E. Suchocka-Roguska ——————— 1) Niniejsze rozporzàdzenie by∏o poprzedzone rozporzàdze- niem Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie szczegó∏owej klasyfikacji wydatków strukturalnych (Dz. U. Nr 285, poz. 2851 oraz z 2005 r. Nr 266, poz. 2238). Dziennik Ustaw Nr 123 — 6394 — Poz. 856 Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2006 r. (poz. 856) KLASYFIKACJA WYDATKÓW STRUKTURALNYCH 1. Sektor produkcyjny 11 Rolnictwo 111 Inwestycje w gospodarstwa rolne Modernizacja gospodarstw rolnych prowadzàca do ich dostosowania do warunków funkcjonowania na rynku. Wydatki na: 1) budow´, remont po∏àczony z modernizacjà budynków lub budowli s∏u˝àcych do produkcji rolnej oraz do przechowywania i magazynowania produktów rolnych wraz z zakupem i monta˝em instalacji technicznej i wyposa˝enia, 2) zakup lub instalacj´ maszyn, urzàdzeƒ, wyposa˝enia lub narz´dzi do produkcji rolnej, przechowalnictwa, magazynowania, przygotowywania produktów rolnych do sprzeda˝y, w tym: sprz´tu do uprawy, piel´gnacji, ochrony i nawo˝enia oraz zbioru roÊlin, ciàgników rolniczych, maszyn lub urzàdzeƒ do przygotowywania, przechowywania, czyszczenia, sortowania, kalibrowania, konfekcjonowania produktów rolnych, maszyn lub urzàdzeƒ do przygotowywania lub sk∏adowania pasz, maszyn lub urzàdzeƒ do pojenia lub zadawania pasz, urzàdzeƒ do pozyskiwania lub przechowywania mleka, urzàdzeƒ do usuwania lub sk∏adowania odchodów zwierz´cych oraz urzàdzeƒ niezb´dnych do utrzymania czystoÊci i higieny produkcji, 9) zakup, instalacj´ i budow´ urzàdzeƒ s∏u˝àcych ochronie Êrodowiska (dotyczy projektów w zakresie sk∏adowania odchodów zwierz´cych, odpadów, mycia i czyszczenia sprz´tu), poprawie warunków utrzymania zwierzàt i podniesieniu standardów higienicznych produkcji rolnej. 112 Rozpoczynanie dzia∏alnoÊci przez m∏odych rolników Jednorazowa premia na u∏atwienie za∏o˝enia lub przej´cia gospodarstw przez m∏odych rolników oraz wsparcie modernizacji tych gospodarstw w celu dostosowania do wymogów rynku, poprawy ich dochodowoÊci (poprawa jakoÊci, zmiana profilu produkcji, zwi´kszenie skali produkcji, zwi´kszenie wartoÊci dodanej oraz wydajnoÊci pracy) oraz poprawy warunków higienicznych i bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci, dobrostanu zwierzàt, ochrony Êrodowiska, bezpieczeƒstwa pracy. 113 Specjalistyczne dokszta∏canie zawodowe w dziedzinie rolnictwa Szkolenia rolników i innych osób pracujàcych w rolnictwie w celu podwy˝szenia poziomu wiedzy i umiej´tnoÊci osób zaanga˝owanych w dzia∏alnoÊç rolniczà w zakresie: 1) ekonomiki i zarzàdzania gospodarstwem rolnym lub produkcjà leÊnà, 3) zakup gruntów rolnych, 2) podejmowania nowych, rynkowo zorientowanych kierunków produkcji rolnej, 4) zakup budynków lub budowli, o ile zakup ten jest ÊciÊle zwiàzany z celami projektu, 3) technologii produkcji rolniczej lub leÊnej, 5) zak∏adanie sadów lub plantacji wieloletnich, obejmujàce wy∏àcznie zakup kwalifikowanego materia∏u roÊlinnego, wyposa˝enia, tj. konstrukcji do podtrzymywania roÊlin oraz folii lub agrow∏ókniny do Êció∏kowania, oraz koszty grodzenia nowo zak∏adanych sadów lub plantacji, 6) wyposa˝anie pastwisk: grodzenie, budow´ wiat dla zwierzàt, zakup i instalacj´ urzàdzeƒ do pojenia zwierzàt oraz budow´ uj´ç wody lub jej doprowadzanie, 7) zakup zwierzàt hodowlanych (stada podstawowego) — zwierzàt nale˝àcych do gatunków gospodarskich, osobników hodowlanych w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierzàt gospodarskich, 8) budow´, zakup i instalacj´ urzàdzeƒ do nawadniania upraw — urzàdzeƒ do nawodnieƒ ciÊnieniowych ∏àcznie z uj´ciami wody oraz urzàdzeƒ zraszajàcych, chroniàcych roÊliny przed przymrozkami, 4) poprawy jakoÊci i higieny produkcji oraz bezpieczeƒstwa produkcji, 5) poprawy warunków utrzymania zwierzàt, 6) ochrony Êrodowiska naturalnego, 7) upowszechniania zasad zwyk∏ej, dobrej praktyki rolniczej, 8) programów rolnoÊrodowiskowych, w tym rolnictwa ekologicznego. Wydatki na: 1) zakup materia∏ów do celów dydaktycznych, 2) opracowanie, dystrybucj´ materia∏ów szkoleniowych, 3) nabór uczestników szkoleƒ, 4) wynajem sal dydaktycznych, 5) wynagrodzenia wyk∏adowców, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6395 — 6) dojazd, zakwaterowanie i wy˝ywienie wyk∏adowców oraz uczestników szkolenia, 7) t∏umaczenia konieczne do celów dydaktycznych, 8) zakup sprz´tu i pomocy dydaktycznych niezb´dnych do realizacji projektu szkoleniowego, 9) zatrudnienie kierownika projektu, 10) zatrudnienie personelu administracyjnego, odpowiedzialnego wy∏àcznie za projekt, Poz. 856 10) przygotowanie dokumentacji technicznej, 11) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, biznesplanów, analiz rynkowych, analiz marketingowych, 12) zaÊwiadczenia, pozwolenia, op∏aty i wszelkà dokumentacj´ zwiàzanà z ich uzyskaniem, 13) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i budowlany, 11) zakup materia∏ów biurowych, 14) obs∏ug´ geodezyjnà, 12) us∏ugi telekomunikacyjne, 15) us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem zwiàzanym z realizacjà zadania, 13) energi´ elektrycznà, 14) obs∏ug´ ksi´gowà, 15) podró˝e s∏u˝bowe. 114 Poprawa przetwarzania i obrotu produktami rolnymi Budowa, modernizacja i dostosowanie do warunków funkcjonowania na rynku zak∏adów produkcyjnych lub infrastruktury handlu hurtowego artyku∏ami rolnymi, dzia∏ajàcych w obszarze przetwórstwa i marketingu artyku∏ów rolnych. Wydatki na: 1) budow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà budynków lub budowli (wraz z infrastrukturà technicznà): produkcyjnych, magazynowych, kontroli laboratoryjnej, socjalnych lub do prowadzenia handlu hurtowego, 2) zakup lub instalacj´ maszyn lub urzàdzeƒ do magazynowania lub przygotowania artyku∏ów rolnych do przetwarzania, zapewniajàcych jakoÊç i bezpieczeƒstwo ˝ywnoÊci, 3) zakup lub instalacj´ maszyn lub urzàdzeƒ do przetwarzania artyku∏ów rolnych, 4) zakup lub instalacj´ maszyn lub urzàdzeƒ do magazynowania produktów lub pó∏produktów oraz ich przygotowania do sprzeda˝y, 5) zakup lub instalacj´ aparatury pomiarowej, kontrolnej oraz sprz´tu do sterowania procesem produkcji lub magazynowania, w tym oprogramowania, 16) nabycie patentów i licencji. 12 LeÊnictwo 121 Inwestycje w leÊnictwie Modernizacja gospodarstw leÊnych prowadzàca do ich dostosowania do warunków funkcjonowania na rynku oraz inwestycje w lasach majàce na celu znaczne zwi´kszenie ich wartoÊci ekonomicznej, ekologicznej i spo∏ecznej. 122 Inwestycje w technologie pozyskiwania, przetwarzania oraz obrotu produktami leÊnymi Modernizacja i dostosowanie do warunków funkcjonowania na rynku zak∏adów dzia∏ajàcych w obszarze przetwórstwa i marketingu artyku∏ów leÊnych. Wydatki na: 1) inwestycje w celu poprawienia i racjonalizacji zbierania, przetwarzania i sprzeda˝y produktów leÊnych, 2) inwestycje zwiàzane z u˝yciem drewna jako surowca ograniczone do prac poprzedzajàcych przetwórstwo, z wy∏àczeniem przetwórstwa przemys∏owego. 123 Promowanie nowych rynków zbytu produktów leÊnych Promowanie nowych rynków dla zastosowania i sprzeda˝y produktów leÊnych. 124 Zak∏adanie stowarzyszeƒ w∏aÊcicieli lasów 6) zakup Êrodków transportu niezb´dnych dla sprawnego przebiegu procesu technologicznego lub gospodarki magazynowej w zak∏adzie, Zak∏adanie stowarzyszeƒ w∏aÊcicieli lasów w celu pomocy ich cz∏onkom w prowadzeniu zrównowa˝onej i efektywnej gospodarki leÊnej. 7) zakup specjalistycznych Êrodków transportu zwiàzanych z dostawà surowca lub zbytem produktów, zapewniajàcych spe∏nienie warunków bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci lub dobrostanu zwierzàt, 125 Odbudowanie potencja∏u produkcji leÊnej zachwianego na skutek kl´sk i wprowadzenie instrumentów zapobiegawczych 8) budow´ lub modernizacj´ oczyszczalni Êcieków wraz z siecià kanalizacyjnà, 9) budow´ lub modernizacj´ kot∏owni, Odbudowa funkcji gospodarczych, ekologicznych i spo∏ecznych terenów leÊnych zniszczonych wskutek kl´sk lub po˝arów oraz wprowadzenie dzia∏aƒ zapobiegajàcych powstaniu szkód. Dziennik Ustaw Nr 123 — 6396 — Poz. 856 25) nabycie patentów i licencji. Wydatki na: 1) pozyskanie, zbiór, zakup nasion, szyszek i owoców oraz ich ∏uszczenie, 126 Zalesianie na gruntach niewykorzystanych rolniczo 2) przechowywanie, przysposobienie i stratyfikacj´ nasion, Zalesianie terenów rolniczych dostosowane do lokalnych warunków, w tym tak˝e Êrodowiskowych. 3) zagospodarowanie i zachowawczych, drzewostanów nasiennych 4) produkcj´ i zakup materia∏u sadzeniowego, 5) melioracje agrotechniczne, 6) przygotowanie gleby pod odnowienia, przebudow´, poprawki i uzupe∏nienia, 7) odnowienie i przebudow´ powierzchni leÊnych, 8) wykonanie poprawek i uzupe∏nieƒ, 9) piel´gnowanie upraw, m∏odników i drzewostanów, Wydatki na: 1) nak∏ady na za∏o˝enie uprawy leÊnej, 2) nak∏ady na ogrodzenie uprawy leÊnej, 3) nak∏ady na piel´gnacj´ uprawy przez okres 5 lat, 4) premie na ka˝dy hektar zalesionej ziemi dla pokrycia kosztów utrzymania przez okres do 5 lat, 5) premie na ka˝dy hektar zalesionej ziemi dla pokrycia utraty dochodu z powodu zalesienia przez okres do 20 lat, 6) premie zalesieniowe. 10) inwentaryzacj´ i ochron´ cennych obiektów przyrodniczych, ∏àcznie z nowelizacjà programów ochrony przyrody, 127 Poprawa i utrzymanie stabilnoÊci ekologicznej w lasach chronionych 11) budow´ i modernizacj´ obiektów szkó∏karskich oraz zakup maszyn i urzàdzeƒ szkó∏karskich, Wspieranie dzia∏aƒ s∏u˝àcych utrzymaniu i poprawie stabilnoÊci ekologicznej w lasach chronionych. 12) budow´ i modernizacj´ elementów zagospodarowania rekreacyjnego i turystycznego, 128 Specjalistyczne dokszta∏canie zawodowe w dziedzinie leÊnictwa 13) budow´ i modernizacj´ infrastruktury edukacyjnej, Szkolenia przygotowujàce w∏aÊcicieli lasów i inne osoby zaanga˝owane w dzia∏alnoÊç leÊnà do zarzàdzania lasem w celu poprawy funkcji ekonomicznych, ekologicznych i spo∏ecznych lasów. 14) zakup maszyn i urzàdzeƒ do zagospodarowania i ochrony lasu, 15) ochron´ lasu przed szkodliwymi czynnikami biotycznymi, 13 Promowanie adaptacji i rozwoju obszarów wiejskich 16) ochron´ ró˝norodnoÊci biologicznej, 1301 Wspieranie dzia∏aƒ s∏u˝àcych poprawie jakoÊci gruntów 17) budow´ i modernizacj´ dróg technologicznych i przeciwpo˝arowych oraz infrastruktury drogowej celem udost´pnienia i ochrony kompleksów leÊnych, Wspieranie dzia∏aƒ s∏u˝àcych poprawie jakoÊci gruntów. 18) budow´ i modernizacj´ infrastruktury przeciwpo˝arowej oraz zakup sprz´tu, urzàdzeƒ i pojazdów dla celów ochrony przeciwpo˝arowej, Poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych poprzez wsparcie post´powania scaleniowego. 19) przygotowanie dokumentacji technicznej, Wydatki na: 20) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, biznesplanów, analiz rynkowych, analiz marketingowych, 1) analiz´ i ocen´ materia∏ów geodezyjno-kartograficznych, 21) zaÊwiadczenia, pozwolenia, op∏aty i wszelkà dokumentacj´ zwiàzanà z ich uzyskaniem, 22) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i budowlany, 1302 Scalanie gruntów 2) pomiary niezb´dne do opracowania projektu scalenia, 3) opracowanie dokumentacji zwiàzanej z ocenà oddzia∏ywania projektu na Êrodowisko, 23) obs∏ug´ geodezyjnà, 4) stabilizacj´ nowych granic nieruchomoÊci (dzia∏ek), 24) us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem zwiàzanym z realizacjà zadania, 5) sporzàdzenie ostatecznej dokumentacji geodezyjno-prawnej, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6397 — 6) wykonanie, zmiany, u∏o˝enie lub wybudowanie urzàdzeƒ s∏u˝àcych udost´pnieniu i wykorzystaniu gruntów wydzielonych w wyniku scalenia wraz z koniecznymi pracami przygotowawczymi, w tym urzàdzanie przepustów itp., 7) dzia∏ania melioracyjne, które w zale˝noÊci od struktury gospodarstw rolnych sà niezb´dne do u∏atwienia zagospodarowania terenów upraw, 8) budow´ lub modernizacj´ dróg rolniczych i dojazdów do zabudowaƒ gospodarczych poszczególnych uczestników post´powania wydzielanych w ramach post´powania scaleniowego, 9) dzia∏ania niezb´dne w zwiàzku ze zmianà dotychczasowej struktury gospodarstwa rolnego lub leÊnego, okreÊlone w projekcie scalenia gruntów (w tym likwidacja zb´dnych miedz, roboty rekultywacyjne umo˝liwiajàce upraw´ nowo wydzielonych gruntów), 10) przygotowanie koncepcji projektu ogólnego zwiàzanego z realizacjà zadania wraz z niezb´dnymi uzgodnieniami, 11) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, 12) uzyskanie zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty i wszelkà dokumentacj´, 13) nadzór budowlany zwiàzany z realizacjà projektu (zagospodarowania poscaleniowego), 14) obs∏ug´ geodezyjnà, 15) obs∏ug´ finansowo-ksi´gowà. 1303 Wdra˝anie us∏ug zwiàzanych ze wspieraniem i zarzàdzaniem gospodarstwem rolnym Wspieranie tworzenia na wsi systemu us∏ug zwiàzanych z prowadzeniem dzia∏alnoÊci rolniczej. Wspieranie doradztwa rolniczego, Êwiadczenie us∏ug doradczych w zakresie korzystania z pomocy w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), instrumentów towarzyszàcych WPR oraz polityki strukturalnej. Wydatki na: 1) pomoc w przygotowaniu dokumentów niezb´dnych dla uzyskania wsparcia finansowego, tj. wniosków o pomoc, wniosków o p∏atnoÊç, projektów przedsi´wzi´ç lub planów rozwoju gospodarstwa rolnego, oraz pomoc doradczà Êwiadczonà w trakcie realizacji projektów, 2) organizacj´ doradztwa grupowego dla rolników, 3) przygotowanie ulotek doradczych. 1304 Obrót produktami rolnymi dobrej jakoÊci Wspieranie organizacji sprzeda˝y produktów rolnych dobrej jakoÊci. Poz. 856 1305 Podstawowe us∏ugi dla gospodarstw i ludnoÊci wiejskiej Stymulowanie aktywnoÊci Êrodowisk lokalnych i ich zaanga˝owania w tworzenie i realizacj´ lokalnych strategii rozwoju obszarów wiejskich oraz budowanie partnerstwa publiczno-prywatnego na rzecz rozwoju i promocji regionu. Wydatki na: 1) przygotowanie opracowaƒ, analiz, ekspertyz, dokumentacji oraz wsparcie eksperckie s∏u˝àce opracowaniu strategii rozwoju obszarów wiejskich, 2) pomoc doradczà i eksperckà zwiàzanà z tworzeniem lokalnych grup dzia∏ania (LGD) — opracowywanie statutów, regulaminów, prowadzenie prac zwiàzanych z rejestracjà itp., 3) zatrudnienie personelu (wynagrodzenia wraz z kosztami ubezpieczeƒ, delegacje), wynajem lub utrzymanie pomieszczeƒ biurowych, konserwacje i napraw´ sprz´tu biurowego, op∏aty telekomunikacyjne, pocztowe oraz op∏aty zwiàzane z zak∏adaniem ∏àczy oraz u˝ytkowaniem sieci internetowej, zakup wyposa˝enia i sprz´tu biurowego, 4) organizacj´ przedsi´wzi´ç o charakterze informacyjnym i szkoleniowym tematycznie zwiàzanych z zakresem zintegrowanych strategii rozwoju obszarów wiejskich (ZSROW), tj. seminaria, szkolenia, konferencje itp., w tym: wynaj´cie sal wraz ze sprz´tem audiowizualnym, opracowanie, druk i dystrybucj´ materia∏ów szkoleniowo-informacyjnych, zatrudnienie wyk∏adowców i pokrycie kosztów ich delegacji, 5) dzia∏ania na rzecz promocji regionu (zasoby przyrodnicze i kulturowe, specyficzne produkty, imprezy itd.) oraz inicjatywy podejmowane przez LGD, w tym opracowywanie i druk broszur, folderów, plakatów oraz materia∏ów audiowizualnych do bezp∏atnej dystrybucji, tworzenie stron internetowych, zakup powierzchni reklamowych, przygotowanie emisji w radio i TV materia∏ów reklamowych, wynajem stoisk na targach, udzia∏ podmiotów i osób dzia∏ajàcych w obszarze zwiàzanym ze ZSROW w imprezach promocyjnych, 6) prowadzenie bezp∏atnego doradztwa w zakresie zasad przygotowywania projektów inwestycyjnych o charakterze zbie˝nym z celami wypracowanej ZSROW (wynagrodzenia ekspertów/pracowników), 7) organizacj´ imprez kulturalnych s∏u˝àcych promocji regionu i jego to˝samoÊci kulturowej (festiwale, targi, pokazy itp.), udost´pnienie terenu, wynajmem sprz´tu i wyposa˝enia, obs∏ugi (w tym: ochrona, opieka medyczna), ubezpieczenia, 8) doskonalenie i rozwój dzia∏alnoÊci LGD — zatrudnienie konsultantów, przygotowanie opracowaƒ, analiz, ekspertyz, dokumentacji oraz udzia∏ cz∏onków i personelu LGD w szkoleniach, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6398 — Poz. 856 9) wspó∏prac´ i wymian´ doÊwiadczeƒ pomi´dzy LGD (na poziomie krajowym i mi´dzynarodowym) w zakresie wdra˝ania strategii oraz organizacj´ pracy LGD (zarzàdzanie, monitorowanie itp.), 1307 Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci rolniczej i dzia∏alnoÊci oko∏orolniczej w celu zapewnienia dywersyfikacji zatrudnienia lub alternatywnych êróde∏ dochodów w rolnictwie 10) organizacj´ wyjazdów studyjnych, udzia∏ w seminariach organizowanych przez inne LGD (przejazd, zakwaterowanie, diety uczestników, zatrudnienie t∏umacza). Wspieranie rozwoju dodatkowej dzia∏alnoÊci wykorzystujàcej istniejàce zasoby gospodarstwa i regionu, uwzgl´dniajàcej potrzeby rynku oraz stwarzajàcej warunki do rozwoju wielofunkcyjnych i trwa∏ych ekonomicznie gospodarstw; tworzenie alternatywnych êróde∏ dochodów, zwi´kszanie op∏acalnoÊci produkcji i us∏ug w gospodarstwie rolnym. 1306 Odnowa i rozwój wsi oraz ochrona i kultywowanie dziedzictwa kulturowego na wsi Podniesienie standardu ˝ycia i pracy na wsi oraz podniesienie jej atrakcyjnoÊci turystycznej i inwestycyjnej, pobudzenie aktywnoÊci Êrodowisk lokalnych na rzecz promocji wartoÊci zwiàzanych z miejscowà specyfikà spo∏ecznà, kulturowà i przyrodniczà. Wydatki na: 1) budow´ lub adaptacj´ po∏àczonà z remontem oraz wyposa˝aniem obiektów publicznych pe∏niàcych funkcje kulturalne (Êwietlice, domy kultury itp.), 2) budow´, odnawianie i urzàdzanie placów zabaw, obiektów sportowych, Êcie˝ek rowerowych, szlaków pieszych s∏u˝àcych do u˝ytku publicznego, 3) kultywowanie tradycji spo∏ecznoÊci lokalnych oraz tradycyjnych zawodów, 4) kszta∏towanie centrów wsi poprzez odnawianie lub budow´ placów, parkingów, chodników, oÊwietlenia ulicznego itp., 5) urzàdzanie terenów zielonych, parków i innych miejsc wypoczynku, 6) budow´ lub przebudow´ po∏àczonà z remontem elementów ma∏ej infrastruktury turystycznej oraz rekreacyjnej, w tym systemów informacji wizualnej, 7) zagospodarowanie zbiorników i cieków wodnych w obr´bie miejscowoÊci, 8) rewitalizacj´ lub adaptacj´ po∏àczonà z remontem obiektów zabytkowych u˝ytkowanych na cele publiczne oraz odnawianiem lub konserwacjà lokalnych pomników historycznych i miejsc pami´ci, 9) zakup i odnawianie nieu˝ytkowanych obiektów charakterystycznych dla tradycji budownictwa wiejskiego regionu i ich adaptacj´ na cele publiczne, 10) wyburzanie i rozbiórk´ zdewastowanych budynków i budowli publicznych, je˝eli niemo˝liwe jest ich odnowienie i dalsze u˝ytkowanie, 11) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obs∏ug´ geodezyjnà oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem. Wydatki na: 1) rozbudow´, nadbudow´, przebudow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà istniejàcych budynków mieszkalnych i gospodarczych na cele agroturystyczne oraz ich wyposa˝enie (pokoje goÊcinne, pomieszczenia wspólne dla goÊci, ∏azienki, kuchnie), 2) urzàdzanie miejsc do wypoczynku, zakup wyposa˝enia i sprz´tu turystycznego lub rekreacyjnego dla dzia∏alnoÊci turystycznej, a tak˝e zwierzàt s∏u˝àcych do celów terapeutycznych, sportowych lub rekreacyjnych, 3) budow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà obiektów budowlanych (z wy∏àczeniem budowy budynków mieszkalnych); roboty budowlane, transport, instalacje, materia∏y i wyposa˝enie, zwiàzane z realizacjà projektu, 4) zakup i instalacj´ wyposa˝enia, zakup maszyn, urzàdzeƒ i sprz´tu, w tym oprogramowania, 5) zakup sprz´tu komputerowego i oprogramowania, 6) zakup Êrodków transportu na potrzeby Êwiadczenia us∏ug transportowych (z wy∏àczeniem zakupu samochodów osobowych przeznaczonych do przewozu mniej ni˝ 8 osób wraz z kierowcà) i prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej, 7) zagospodarowanie terenu na potrzeby prowadzenia planowanej dzia∏alnoÊci w ramach projektu, 8) zak∏adanie plantacji roÊlin wieloletnich przeznaczonych na cele energetyczne (w tym: zakup roÊlinnego materia∏u nasadzeniowego), wspieranie wytwarzania materia∏ów energetycznych z biomasy (zagospodarowanie s∏omy, odpadów ∏àkowych, leÊnych), 9) wspieranie uruchomienia lub rozwoju dodatkowej dzia∏alnoÊci zbli˝onej do rolnictwa w zakresie rzemios∏a i r´kodzielnictwa, drobnych us∏ug na rzecz mieszkaƒców obszarów wiejskich oraz sprzeda˝y lub promocji przez Internet produktów rolnych i us∏ug, prowadzenia na ma∏à skal´ przetwórstwa produktów rolnych lub jadalnych produktów leÊnych, a tak˝e us∏ug na rzecz rolnictwa i gospodarki leÊnej, 10) przygotowanie dokumentacji technicznej, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6399 — 11) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, biznesplanów, analiz rynkowych, analiz marketingowych, 12) uzyskanie zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ oraz wszelkà dokumentacj´ zwiàzanà z realizacjà projektu, Poz. 856 6) stacje pomp, z wyjàtkiem stacji wykorzystywanych do nawodnieƒ ciÊnieniowych, 7) budowle wstrzymujàce erozj´ wodnà, 8) drogi dojazdowe, niezb´dne do w∏aÊciwego u˝ytkowania obszarów zmeliorowanych, 13) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i budowlany, 3. opracowanie dokumentacji technicznej projektów. 14) obs∏ug´ geodezyjnà, 1309 Rozwój i poprawa infrastruktury zwiàzanej z rozwojem rolnictwa 15) us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem, 16) nabycie patentów i licencji. 1308 Zarzàdzanie zasobami wodnymi dla potrzeb rolnictwa Wspieranie projektów z zakresu melioracji wodnych szczegó∏owych i podstawowych, projektów zwiàzanych z kszta∏towaniem przekroju pod∏u˝nego i poprzecznego oraz uk∏adu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczajàce poza dzia∏ania zwiàzane z utrzymaniem wód, s∏u˝àce regulacji stosunków wodnych w glebie, u∏atwieniu jej uprawy oraz ochronie u˝ytków rolnych przed powodziami. Wydatki na: 1. budow´ lub modernizacj´ urzàdzeƒ melioracji wodnych szczegó∏owych, takich jak: 1) rowy wraz z budowlami zwiàzanymi z nimi funkcjonalnie, 2) rurociàgi o Êrednicy poni˝ej 0,6 m, 3) drenowania, 4) groble na obszarach nawadnianych, 5) systemy nawodnieƒ grawitacyjnych, 6) fitomelioracje i agromelioracje, 7) systemy przeciwerozyjne, 8) pierwsze zagospodarowanie zmeliorowanych trwa∏ych ∏àk i pastwisk, 2. budow´ lub modernizacj´ urzàdzeƒ melioracji wodnych podstawowych oraz kszta∏towanie przekroju pod∏u˝nego i poprzecznego oraz uk∏adu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczajàce poza dzia∏ania zwiàzane z utrzymaniem wód, w tym: Poprawa lub umo˝liwienie rolnikom dost´pu do infrastruktury technicznej na obszarach wiejskich. Wydatki na: 1) budow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà dróg wewn´trznych, w tym:

1. a)dróg dojazdowych do gruntów rolnych i leÊnych,
2. b)placów manewrowych, dojazdów itp. na terenie prowadzenia przez rolnika dzia∏alnoÊci rolniczej, 2) budow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà urzàdzeƒ zaopatrzenia w wod´, w tym:
3. a)uj´ç wody,
4. b)urzàdzeƒ s∏u˝àcych do magazynowania i uzdatniania wody,
5. c)sieci i przy∏àczy wodociàgowych,
6. d)urzàdzeƒ regulujàcych ciÊnienie wody, 3) budow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà urzàdzeƒ do odprowadzania i oczyszczania Êcieków, w tym urzàdzeƒ do gromadzenia, odprowadzania, przesy∏ania i oczyszczania Êcieków pochodzàcych z gospodarstwa domowego lub rolnego, 4) budow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà sieci i urzàdzeƒ zaopatrzenia w energi´, w tym:
7. a)przy∏àczy do istniejàcej sieci energetycznej: elektroenergetycznej, gazowej, cieplnej,
8. b)instalacji elektroenergetycznych,
9. c)indywidualnych urzàdzeƒ zaopatrzenia w energi´ ze êróde∏ skojarzonych lub odnawialnych, 5) budow´ lub remont po∏àczony z modernizacjà obiektów budowlanych, w tym: 1) budowle pi´trzàce, budowle upustowe oraz obiekty s∏u˝àce do ujmowania wody,
10. a)zakup lub instalacj´ maszyn i urzàdzeƒ, 2) stopnie wodne, zbiorniki wodne, kana∏y wraz z budowlami zwiàzanymi z nimi funkcjonalnie,
11. b)rozruch mechaniczny i technologiczny maszyn i urzàdzeƒ, 3) rurociàgi o Êrednicy co najmniej 0,6 m,
12. c)przygotowanie dokumentacji technicznej, 4) budowle przeciwpowodziowe wraz z drogami dojazdowymi do tych budowli,
13. d)przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, planów przedsi´wzi´ç, analiz rynkowych, analiz marketingowych, 5) budowle regulacyjne, Dziennik Ustaw Nr 123
14. e)uzyskanie zaÊwiadczeƒ, i wszelkà dokumentacj´, — 6400 — pozwoleƒ, op∏aty
15. f)nadzór urbanistyczny, architektoniczny i budowlany zwiàzany z realizacjà projektu,
16. g)obs∏ug´ geodezyjnà,
17. h)us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem,
18. i)nabycie patentów i licencji. Poz. 856 1) z∏omowanie statków rybackich, 2) przeniesienie statków do krajów trzecich lub zmian´ ich przeznaczenia, 3) tworzenie wspólnych przedsi´biorstw z partnerami z krajów trzecich w celu dostosowania liczby statków rybackich do mo˝liwoÊci odnowy stad ryb ba∏tyckich dla zapewnienia stabilnoÊci finansowej i efektywnej dzia∏alnoÊci rybakom pozostajàcym w rybo∏ówstwie. 1310 Wspieranie dzia∏alnoÊci turystycznej 142 Odnowa i modernizacja floty rybackiej Wsparcie przedsi´wzi´ç zwiàzanych z turystykà na obszarach wiejskich. Odnowa floty rybackiej poprzez wsparcie modernizacji statków rybackich oraz budowy nowych jednostek rybackich, przy jednoczesnym wycofaniu posiadanej jednostki bez wsparcia ze Êrodków publicznych. 1311 Wspieranie rozwoju rzemios∏a z gospodarstwami rolnymi zwiàzanego Wydatki na: Wspieranie dzia∏alnoÊci zwiàzanej z rozwojem rzemios∏a na obszarach wiejskich. Rozwój podstawowych us∏ug na rzecz gospodarki wiejskiej i ludnoÊci wiejskiej. 1) budow´ nowego statku rybackiego, 1312 Ochrona Êrodowiska naturalnego w zwiàzku z utrzymaniem gruntów, lasów i krajobrazów jak równie˝ z poprawà dobrostanu zwierzàt 143 Przetwórstwo i rynek rybny, znajdowanie oraz promowanie nowych rynków zbytu na produkty rybne, dzia∏ania organizacji obrotu rynkowego Wspieranie metod produkcji rolniczej opracowanych w celu ochrony Êrodowiska i utrzymania terenów wiejskich zwiàzanych z: 1. Zwi´kszenie produkcji, poprawa rentownoÊci, poprawa jakoÊci i konkurencyjnoÊci przetwórstwa rybnego oraz poprawa funkcjonowania rynku rybnego. 1) u˝ytkowaniem gruntów rolnych zgodnie z zasadami ochrony i poprawy jakoÊci Êrodowiska, krajobrazu, zasobów naturalnych, gleby, 2) niskointensywnymi systemami wypasania, 3) zachowaniem Êrodowisk rolnych o wysokiej wartoÊci przyrodniczej, 4) stosowaniem planowania w praktyce rolniczej. Êrodowiskowego 1313 Odbudowanie potencja∏u produkcji rolnej zachwianej na skutek kl´sk ˝ywio∏owych i wprowadzenie w∏aÊciwych instrumentów zapobiegawczych Odbudowa funkcji gospodarczych, ekologicznych i spo∏ecznych obszarów rolnych zniszczonych wskutek kl´sk ˝ywio∏owych lub po˝arów oraz wprowadzenie dzia∏aƒ zapobiegajàcych powstaniu szkód. Przywrócenie rolniczego potencja∏u produkcyjnego zniszczonego naturalnymi katastrofami oraz wprowadzanie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych. 1314 Monta˝ finansowy ¸àczenie ró˝nych êróde∏ finansowania. 14 Rybo∏ówstwo 141 Dostosowanie nak∏adu po∏owowego do zasobów Obejmuje wyp∏at´ premii na rzecz armatorów za: 2) modernizacj´ statku rybackiego. Wydatki w szczególnoÊci na: 1) zakup, budow´, odbudow´, przebudow´ lub remont budynków lub budowli bezpoÊrednio zwiàzanych z procesami przetwórstwa produktów rybnych, 2) budow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont infrastruktury zak∏adów przetwórstwa produktów rybnych, 3) zakup lub wymian´ urzàdzeƒ bezpoÊrednio zwiàzanych z procesem przetwórstwa produktów rybnych, 4) budow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont zaplecza socjalnego w zak∏adach przetwórstwa produktów rybnych, 5) zakup Êrodków transportu wewn´trznego w zak∏adach przetwórstwa produktów rybnych oraz specjalistycznych Êrodków transportu zewn´trznego bezpoÊrednio zwiàzanych z realizacjà celów projektu, 6) wyposa˝enie zak∏adów przetwórstwa produktów rybnych w urzàdzenia lub technologie podnoszàce warunki bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 7) zakup, budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´, adaptacj´, remont, wymian´, napraw´ urzàdzeƒ redukujàcych oddzia∏ywanie na Êrodowisko, 8) zastosowanie technik lub technologii przetwarzania odpadów produktów rybnych w celu wprowadzania ich na rynek, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6401 — 9) popraw´ jakoÊci zdrowotnej produktów rybnych wymaganej na podstawie przepisów o ochronie zdrowia zwierzàt oraz o zwalczaniu chorób zakaênych zwierzàt, 10) wdro˝enie dobrej praktyki produkcyjnej (GMP) lub dobrej praktyki higienicznej (GHP), o których mowa w przepisach o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia, 11) uzyskanie certyfikatu lub innego dokumentu poÊwiadczajàcego, ˝e produkty rybne cechujà si´ szczególnà jakoÊcià lub pochodzeniem, 12) otrzymanie produktu rybnego o zwi´kszonej wartoÊci dodanej. 2. Znajdowanie oraz promowanie nowych rynków zbytu na produkty rybne. Wydatki w szczególnoÊci na: Poz. 856 umo˝liwiajàcych w´drówk´ ryb dwuÊrodowiskowych, 2) adaptacj´, remont, wymian´, napraw´ lub techniczne wyposa˝enie urzàdzenia lub zespo∏u urzàdzeƒ umo˝liwiajàcych w´drówk´ ryb dwuÊrodowiskowych, dokonane w celu poprawy efektywnoÊci ich dzia∏ania lub poprawy bezpieczeƒstwa w´drówki tych ryb, 3) budow´ sztucznej rafy w polskich obszarach morskich, 4) budow´ i wyposa˝enie w urzàdzenia techniczne nowego obiektu chowu lub hodowli ryb, 5) odbudow´, rozbudow´ lub przebudow´ istniejàcego obiektu chowu lub hodowli ryb lub adaptacj´, remont, wymian´, napraw´ lub wyposa˝enie istniejàcego obiektu chowu lub hodowli ryb w urzàdzenia techniczne, 1) opracowanie i przeprowadzenie kampanii promocyjnych produktów rybnych, 6) modernizacj´ albo budow´ ∏odzi rybackiej, 2) organizowanie targów lub wystaw tematycznych zwiàzanych z sektorem rybo∏ówstwa morskiego lub rybactwa Êródlàdowego oraz uczestnictwo w tych targach lub wystawach, 7) przedsi´wzi´cie Êrodków wspomagajàcych rybo∏ówstwo Êródlàdowe, z wy∏àczeniem tych inwestycji, na które mo˝e byç udzielona pomoc finansowa na realizacj´ projektu w zakresie chowu i hodowli ryb. 3) opracowanie i przeprowadzenie badaƒ rynku rybnego, 145 Rybacka infrastruktura portowa 4) prowadzenie doradztwa w zakresie sprzeda˝y i marketingu produktów rybnych, 5) dzia∏ania zwiàzane z certyfikacjà produktów rybnych, znakowaniem produktów rybnych, opakowywaniem produktów rybnych, racjonalizacjà lub standaryzacjà nazw produktów rybnych. 3. Dzia∏ania organizacji obrotu rynkowego. Wydatki w szczególnoÊci na: 1) poniesione koszty administracyjne zwiàzane z prowadzonà dzia∏alnoÊcià przez organizacje producentów rybnych, 2) realizacj´ programu na rzecz poprawy jakoÊci produktów rybnych, 3) prowadzenie krótkoterminowych dzia∏aƒ w ramach wspólnego interesu w szerszym zakresie ni˝ operacje zazwyczaj podejmowane w ramach organizacji producentów rybnych w celu realizacji Wspólnej Polityki Rybackiej. 144 Ochrona i rozwój zasobów wodnych, chów i hodowla ryb oraz rybo∏ówstwo Êródlàdowe Stworzenie stabilnych podstaw przyrodniczych do prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej w wodach morskich i Êródlàdowych z zachowaniem równowagi i ró˝norodnoÊci biologicznej w Êrodowisku wodnym. Wydatki w szczególnoÊci na: 1) budow´ albo odbudow´, rozbudow´, przebudow´ lub monta˝ urzàdzenia lub zespo∏u urzàdzeƒ Modernizacja i rozbudowa istniejàcej infrastruktury portowej s∏u˝àcej rybo∏ówstwu przez m.in. unowoczeÊnienie operacji wy∏adunkowych, popraw´ warunków przechowywania produktów rybnych, bezpieczeƒstwa roz∏adunków oraz stworzenie warunków do prowadzenia pierwszej sprzeda˝y produktów rybnych. Wydatki w szczególnoÊci na: 1) zakup, budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´, remont lub napraw´ obiektów budowlanych lub urzàdzeƒ s∏u˝àcych do wy∏adunku produktów rybo∏ówstwa morskiego, 2) zakup, budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´, remont lub napraw´ obiektów budowlanych lub urzàdzeƒ s∏u˝àcych do konserwacji lub naprawy statków rybackich, 3) zakup, budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont magazynów osprz´tu rybackiego, 4) zakup, budow´, odbudow´, rozbudow´ lub remont zaplecza socjalnego rybaków, 5) budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont nabrze˝a lub miejsca postoju statków rybackich, 6) budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont falochronów, 7) zakup, budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´, adaptacj´ lub remont budynków, budowli lub innych obiektów budowlanych s∏u˝àcych do wst´pnego przetwarzania produktów rybo∏ówstwa morskiego, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6402 — 8) zakup, budow´, odbudow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont magazynów lub ch∏odni s∏u˝àcych wy∏àcznie do przechowywania produktów rybo∏ówstwa morskiego, 9) budow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont wytwórni lodu oraz ich wyposa˝enie w niezb´dne urzàdzenia techniczne, 10) budow´, rozbudow´, przebudow´ lub remont obiektów budowlanych s∏u˝àcych do mycia skrzyƒ i innych pojemników, 11) zakup urzàdzeƒ s∏u˝àcych do sortowania produktów rybo∏ówstwa morskiego, 12) zakup Êrodków transportu wewn´trznego w porcie lub przystani rybackiej. 146 Dzia∏ania spo∏eczno-ekonomiczne oraz czasowe zawieszenie dzia∏alnoÊci i inne rekompensaty finansowe Pomoc finansowa dla rybaków, którzy utracili prac´ w wyniku wycofania cz´Êci floty rybackiej, wspó∏finansowanie zakupu statków rybackich przez m∏odych rybaków w ramach ustalonego nak∏adu po∏owowego floty rybackiej oraz pomoc finansowa za okresowe zawieszenie dzia∏alnoÊci po∏owowej w razie np. wystàpienia katastrof ekologicznych czy zaistnienia zdarzeƒ uniemo˝liwiajàcych wykonywanie rybo∏ówstwa morskiego. Wydatki na: 1) comiesi´czne Êwiadczenia dla rybaków w wieku powy˝ej 55 lat, którzy utracili prac´ w wyniku wycofania statków rybackich, Poz. 856 2) podniesienie standardów technicznych portów i przystani rybackich, 3) popraw´ warunków bezpieczeƒstwa i higieny pracy w portach i przystaniach rybackich, 4) wprowadzenie nowych technik lub technologii pozyskiwania lub wst´pnego przetwarzania produktów rybo∏ówstwa morskiego, w szczególnoÊci wprowadzenie bardziej selektywnych metod po∏owów, 5) zorganizowanie ∏aƒcucha produkcyjnego produktów rybnych wraz z dostarczeniem konsumentowi tych produktów. 148 Ârodki finansowane w ramach innych funduszy strukturalnych (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego — EFRR, Europejskiego Funduszu Spo∏ecznego — EFS) 15 Wsparcie dla du˝ych przedsi´biorstw 151 Inwestycje w kapita∏ rzeczowy (budynki i wyposa˝enie, wspó∏finansowanie pomocy paƒstwa) Poprawa oferty produktowej i technologicznej przedsi´biorstw poprzez wsparcie finansowe przedsi´biorstw dokonujàcych nowych inwestycji, polegajàcych na utworzeniu lub rozbudowie przedsi´biorstwa, zarówno ze sfery produkcyjnej, jak i us∏ugowej, jak równie˝ na rozpocz´ciu w przedsi´biorstwie dzia∏alnoÊci obejmujàcej dokonywanie zasadniczych zmian produktu, produkcji lub procesu produkcyjnego oraz tworzenie nowych miejsc pracy zwiàzanych z nowymi inwestycjami. Wydatki na: 2) jednorazowe premie za zaprzestanie dzia∏alnoÊci w rybo∏ówstwie, 1) Êrodki trwa∏e, takie jak: budynki, budowle, maszyny i urzàdzenia, 3) przekwalifikowanie zawodowe rybaków lub podj´cie dzia∏alnoÊci oko∏orybackiej przez rybaka, który utraci∏ miejsce pracy na statku rybackim, 2) wartoÊci niematerialne i prawne, polegajàce na uzyskaniu patentu, nabyciu licencji lub nieopatentowanego know-how, 4) wspó∏finansowanie zakupu statków rybackich przez m∏odych rybaków w ramach ustalonego nak∏adu po∏owowego floty rybackiej, 3) nowe inwestycje poprawiajàce konkurencyjnoÊç przedsi´biorstw na wspólnym rynku, zmniejszenie dystansu do firm unijnych i umo˝liwienie im skutecznego konkurowania, 5) rekompensaty finansowe dla rybaków i armatorów statków rybackich za okresowe zawieszenie dzia∏alnoÊci po∏owowej w wyniku nadzwyczajnych okolicznoÊci, porozumienia rybo∏ówczego, umo˝liwienia odnowy zasobów oraz ograniczeƒ w stosowaniu okreÊlonego sprz´tu lub metod (technik) po∏owowych. 147 Rybo∏ówstwo przybrze˝ne Pomoc finansowa dla grup w∏aÊcicieli statków rybackich oraz rodzin rybackich wykonujàcych rybo∏ówstwo przybrze˝ne. Wydatki w szczególnoÊci na: 1) popraw´ warunków bezpieczeƒstwa i higieny pracy na statkach rybackich, 4) dzia∏ania obejmujàce dokonywanie zasadniczych zmian produkcji, produktu lub procesu produkcyjnego, unowoczeÊnienia technologii, poprawy jakoÊci, zwi´kszenie wydajnoÊci pracy, 5) dzia∏ania obejmujàce: dokonywanie zasadniczych zmian wyrobu lub us∏ugi, poszerzenie oferty towarowej oraz tworzenie nowych miejsc pracy zwiàzanych z nowymi inwestycjami, popraw´ stanu Êrodowiska, 6) tworzenie miejsc pracy zwiàzanych z nowymi inwestycjami, 7) wspieranie inwestycji innowacyjnych (w∏àczajàc inwestycje z zakresu bezpieczeƒstwa i higieny pracy — BHP). Dziennik Ustaw Nr 123 — 6403 — Poz. 856 czyste 13) budow´ lub modernizacj´ oczyszczalni i podczyszczalni Êcieków przemys∏owych, Zwi´kszenie konkurencyjnoÊci przedsi´biorstw w warunkach rynku poprzez wspieranie przedsi´biorstw zobligowanych do dostosowania swojej infrastruktury do wymogów ochrony Êrodowiska z zakresu gospodarki wodno-Êciekowej, ochrony powietrza oraz przedsi´wzi´ç s∏u˝àcych wdra˝aniu zasad zintegrowanego podejÊcia do zapobiegania i ograniczania (kontroli) zanieczyszczeƒ. 14) zmiany technologii w celu ograniczenia iloÊci zu˝ywanej wody oraz iloÊci substancji niebezpiecznych odprowadzanych wraz ze Êciekami, 152 Technologie przyjazne Êrodowisku, i oszcz´dne technologie energetyczne Wydatki na: 1) inwestycje w zakresie w przedsi´biorstwach, ochrony Êrodowiska 2) zmodernizowanie infrastruktury ochrony Êrodowiska w przedsi´biorstwach, 3) modernizowanie instalacji przemys∏owych w kierunku ograniczania materia∏och∏onnoÊci, energoch∏onnoÊci i iloÊci wytwarzanych odpadów w procesach produkcji, 15) obni˝enie wielkoÊci emisji do powietrza substancji zanieczyszczajàcych z istniejàcych obiektów spalania paliw o mocy cieplnej wprowadzanej w paliwie wi´kszej ni˝ 50 MW w celu poprawy jakoÊci powietrza oraz dostosowanie funkcjonujàcych obiektów do norm okreÊlonych przepisami ochrony Êrodowiska, 16) modernizacj´ lub rozbudow´ obiektów spalania paliw i systemów ciep∏owniczych, 17) modernizacj´ urzàdzeƒ lub wyposa˝enie obiektów spalania paliw w urzàdzenia lub instalacje do ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i py∏owych, 18) inwestycje w produkcj´ skojarzonà energii elektrycznej i ciep∏a, 4) dostosowanie przedsi´biorstw do wymogów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony Êrodowiska, m.in. poprzez uzyskanie pozwoleƒ zintegrowanych, 19) konwersj´ obiektów spalania paliw na rozwiàzania przyjazne Êrodowisku, 5) ograniczenie oddzia∏ywania na Êrodowisko modernizowanych instalacji, 21) budow´, rozbudow´ lub modernizacj´ instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów przemys∏owych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem obiektów, które mogà pe∏niç funkcje us∏ugowe, zgodnie z krajowym, wojewódzkimi, powiatowymi i gminnymi planami gospodarki odpadami, dla po∏o˝onych w pobli˝u jednostek gospodarczych, które nie mogà uniknàç wytwarzania odpadów, 6) upowszechnienie stosowania najlepszych dost´pnych technik (BAT) w przedsi´biorstwach, 7) wdra˝anie nowoczesnych, energooszcz´dnych, ma∏o- lub bezodpadowych technologii, 8) inwestycje umo˝liwiajàce dostosowywanie si´ istniejàcych przedsi´biorstw do wymogów prawa wspólnotowego, 9) zmiany technologii s∏u˝àce eliminowaniu szkodliwych oddzia∏ywaƒ i ucià˝liwoÊci poprzez zapobieganie emisjom do Êrodowiska, 10) zmiany technologii s∏u˝àce zmniejszeniu zapotrzebowania na energi´, wod´ oraz surowce, ze szczególnym uwzgl´dnieniem wtórnego wykorzystania ciep∏a odpadowego, oraz eliminacji wytwarzania odpadów, 11) zmiany technologii ukierunkowane na ograniczenie wielkoÊci emisji niektórych substancji i energii do poziomu okreÊlonego w przepisach krajowych i wspólnotowych oraz w dokumentach referencyjnych BAT, 12) inwestycje w urzàdzenia ograniczajàce emisje zanieczyszczeƒ do Êrodowiska — ograniczenie ∏adunku zanieczyszczeƒ odprowadzanych wraz ze Êciekami przez przemys∏ do Êrodowiska wodnego, a w szczególnoÊci substancji niebezpiecznych, oraz zmniejszenie iloÊci odprowadzanych Êcieków przemys∏owych do wód powierzchniowych, w tym nieoczyszczonych Êcieków, 20) przedsi´wzi´cia na rzecz wykorzystywania alternatywnych êróde∏ energii, 22) budow´, rozbudow´ i modernizacj´ instalacji i urzàdzeƒ do odzysku, a w szczególnoÊci recyklingu lub unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych i pou˝ytkowych, w tym po substancjach niebezpiecznych, wytwarzanych w danym przedsi´biorstwie lub grupie przedsi´biorstw, 23) budow´, rozbudow´ lub modernizacj´ instalacji do przekszta∏cania odpadów w celu u∏atwienia ich magazynowania i transportu oraz przygotowania do odzysku lub unieszkodliwiania, 24) budow´, rozbudow´ lub modernizacj´ instalacji do zbierania lub tymczasowego magazynowania odpadów, w szczególnoÊci odpadów niebezpiecznych, 25) budow´, modernizacj´ i instalacj´ urzàdzeƒ majàcych na celu ograniczenie iloÊci wytwarzanych odpadów oraz urzàdzeƒ zapewniajàcych w∏aÊciwe ewidencjonowanie odpadów, 26) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obs∏ug´ geodezyjnà oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem. Dziennik Ustaw Nr 123 — 6404 — Poz. 856 153 Us∏ugi doradztwa dla przedsi´biorstw (umi´dzynarodowienie dzia∏alnoÊci, zarzàdzanie eksportowe i Êrodowiskowe, zakup technologii) 14) dostosowywanie pomieszczeƒ w celu poprawy Êwiadczenia istniejàcych lub nowych us∏ug dla przedsi´biorców, Umi´dzynarodowienie przedsi´biorstw poprzez u∏atwienie przedsi´biorcom prowadzàcym dzia∏alnoÊç gospodarczà na terenie Polski nawiàzania kontaktów z potencjalnymi kontrahentami zagranicznymi oraz umo˝liwienie prezentacji swej oferty eksportowej na targach i wystawach oraz zwiàzanych z nimi gospodarczych misjach zagranicznych. 15) inwestycje umo˝liwiajàce wdro˝enie nowych pakietów us∏ug dla przedsi´biorców, Wydatki na: 1) udzia∏ przedsi´biorstw w imprezach promocyjnych, targowo-wystawienniczych za granicà oraz zagranicznych misjach gospodarczych, 16) popraw´ funkcjonowania sieci instytucji wspierania biznesu (wymiana informacji, produktów czy us∏ug, wspólna obs∏uga klientów przez kilka oÊrodków sieci), 17) przygotowanie i wdro˝enie pakietów nowych us∏ug dla przedsi´biorców, realizowanych we wspó∏pracy z zagranicznymi instytucjami wspierania biznesu lub mi´dzynarodowymi sieciami instytucji wspierania biznesu, 2) nawiàzywanie bezpoÊrednich kontaktów handlowych polskich przedsi´biorców z przedstawicielami firm zagranicznych w celu prezentacji swoich mo˝liwoÊci eksportowych na dany rynek, 18) popraw´ istniejàcej oferty us∏ugowej dla przedsi´biorstw, wdra˝anej we wspó∏pracy z partnerami zagranicznymi lub mi´dzynarodowymi sieciami instytucji wspierania biznesu: 3) popraw´ pozycji konkurencyjnej przedsi´biorców obj´tych dofinansowaniem w stosunku do konkurentów korzystajàcych z podobnych instrumentów promocji eksportu na rynkach zagranicznych, jak równie˝ wzrost skali umi´dzynarodowienia polskich przedsi´biorstw,
19. a)przygotowanie krajowej sieci instytucji otoczenia biznesu do cz∏onkostwa w mi´dzynarodowych sieciach instytucji wspierania biznesu, w tym poprzez dostosowanie zakresu us∏ug i ich standardów, 4) promocj´ wp∏ywajàcà na wzrost skali umi´dzynarodowienia przedsi´biorstw i udzia∏ przedsi´biorstw w imprezach promocyjnych,
20. b)dzia∏alnoÊç promocyjna instytucji wspierajàcych przedsi´biorstwa oraz sieci instytucji otoczenia biznesu, 5) popraw´ dost´pu przedsi´biorstw do rynków zagranicznych,
21. c)organizowanie konferencji i seminariów informacyjnych, 6) u∏atwienie nawiàzania bezpoÊrednich kontaktów handlowych z potencjalnymi kontrahentami zagranicznymi,
22. d)tworzenie i utrzymywanie stron internetowych, w tym g∏ównie interaktywnych, zawierajàcych aktualnà ofert´ dla przedsi´biorstw, 7) prezentacj´ oferty eksportowej na targach i wystawach oraz zwiàzanych z nimi gospodarczych misjach zagranicznych,
23. e)przygotowywanie, wydawanie i dystrybucja materia∏ów promocyjnych, w tym publikacji, jak równie˝ wspólnych materia∏ów promocyjnych sieci instytucji otoczenia biznesu, 8) wsparcie udzia∏u przedsi´biorców w:
24. a)wyjazdowych misjach gospodarczych zwiàzanych z udzia∏em w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych,
25. b)targach i wystawach za granicà, 9) wzmocnienie wspó∏pracy pomi´dzy przedsi´biorcami zarejestrowanymi w Polsce i zagranicznymi przedsi´biorcami, 10) przygotowanie i wdro˝enie pakietów nowych us∏ug dla przedsi´biorców,
26. f)budowa lub rozwój baz danych. 154 Us∏ugi dla udzia∏owców (opieka zdrowotna i bezpieczeƒstwo, zapewnianie opieki osobom b´dàcym na ich utrzymaniu) 155 Monta˝ finansowy ¸àczenie ró˝nych êróde∏ finansowania. U∏atwienie przedsi´biorcom dost´pu do zewn´trznych êróde∏ finansowania inwestycji. Wydatki na: 11) popraw´ istniejàcej oferty us∏ugowej dla przedsi´biorstw, 12) powstawanie sieci instytucji wspierania biznesu, 13) zakup wyposa˝enia poprawiajàcego Êwiadczenie realizowanych us∏ug lub umo˝liwiajàcego Êwiadczenie nowych us∏ug, 1) rozbudow´ systemu por´czeƒ kredytowych i funduszy mikropo˝yczkowych, a tak˝e funduszy kapita∏u zalà˝kowego, 2) dokapitalizowanie funduszy mikropo˝yczkowych, 3) dokapitalizowanie funduszy kapita∏u zalà˝kowego, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6405 — 4) u∏atwienie funkcjonowania przedsi´biorstw poprzez wspieranie instytucji otoczenia biznesu dostarczajàcych us∏ug dla przedsi´biorstw. 16 Pomoc dla Ma∏ych i Ârednich Przedsi´biorstw (MÂP) oraz dla rzemios∏a 161 Inwestycje w kapita∏ rzeczowy (budynki i wyposa˝enie, wspó∏finansowanie pomocy paƒstwa) — nabycie albo koszt wytworzenia Êrodków trwa∏ych Wsparcie projektów inwestycyjnych poprawiajàcych innowacyjnoÊç przedsi´biorstwa, zwiàzanych z unowoczeÊnieniem zarówno jego sposobu dzia∏ania, jak i oferty handlowej. Poprawa oferty produktowej i technologicznej ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw poprzez wspieranie nowych inwestycji zwiàzanych z utworzeniem lub rozbudowà przedsi´biorstw, jak równie˝ z rozpocz´ciem w istniejàcym przedsi´biorstwie dzia∏aƒ obejmujàcych dokonywanie zasadniczych zmian produkcji bàdê procesu produkcyjnego, zmian wyrobu lub us∏ugi oraz tworzenie nowych miejsc pracy zwiàzanych z nowymi inwestycjami. Wydatki na: 1) wspieranie nowych inwestycji zwiàzanych z utworzeniem lub rozbudowà przedsi´biorstw, zarówno ze sfery produkcyjnej, jak i us∏ugowej, w szczególnoÊci wydatki na Êrodki trwa∏e, takie jak budynki, budowle, maszyny i urzàdzenia, wartoÊci niematerialne i prawne, polegajàce na uzyskaniu patentu, nabyciu licencji lub nieopatentowanej wiedzy technicznej, technologicznej lub z zakresu organizacji i zarzàdzania, 2) utworzenie, rozbudow´ lub nabycie przedsi´biorstwa, 3) nowe inwestycje poprawiajàce konkurencyjnoÊç przedsi´biorstw na rynku, zmniejszenie dystansu do firm unijnych i umo˝liwienie im skutecznego konkurowania, 4) wdra˝anie wspólnych przedsi´wzi´ç inwestycyjnych podejmowanych przez przedsi´biorstwa, 5) dzia∏ania modernizacyjne w MSP prowadzàce do wprowadzenia znaczàcej zmiany produktu lub procesu produkcyjnego, unowoczeÊnienia technologii, poprawy jakoÊci, zwi´kszenia wydajnoÊci pracy, 6) rozszerzenie zakresu dzia∏alnoÊci gospodarczej, 7) modernizacj´ Êrodków produkcji, 8) unowoczeÊnienie wyposa˝enia niezb´dnego do prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej firmy, 9) dokonywanie zasadniczych zmian wyrobu lub us∏ugi, w tym tak˝e zmian w zakresie sposobu Êwiadczenia us∏ug, poszerzenie oferty towarowej oraz tworzenie nowych miejsc pracy zwiàzanych Poz. 856 z nowymi inwestycjami, popraw´ stanu Êrodowiska, 10) wspieranie inwestycji innowacyjnych (w∏àczajàc inwestycje z zakresu BHP). 162 Technologie przyjazne Êrodowisku, i oszcz´dne technologie energetyczne czyste Zwi´kszenie konkurencyjnoÊci ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw w warunkach rynku poprzez wspieranie przedsi´biorstw zobligowanych do dostosowania swojej infrastruktury do wymogów ochrony Êrodowiska z zakresu gospodarki wodno-Êciekowej, ochrony powietrza oraz przedsi´wzi´ç s∏u˝àcych wdra˝aniu zasad zintegrowanego podejÊcia do zapobiegania i ograniczania (kontroli) zanieczyszczeƒ. Wydatki na: 1) inwestycje w zakresie w przedsi´biorstwach, ochrony Êrodowiska 2) zmodernizowanie infrastruktury ochrony Êrodowiska w przedsi´biorstwach, 3) modernizowanie instalacji przemys∏owych w kierunku ograniczania materia∏och∏onnoÊci, energoch∏onnoÊci i iloÊci wytwarzanych odpadów w procesach produkcji, 4) dostosowanie wspieranych przedsi´biorstw do wymogów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony Êrodowiska, m.in. poprzez uzyskanie pozwoleƒ zintegrowanych, 5) ograniczenie oddzia∏ywania na Êrodowisko modernizowanych instalacji, 6) upowszechnienie stosowania BAT (z ang. BAT — Best Available Techniques — Najlepsza Dost´pna Technika) w przedsi´biorstwach, 7) wdra˝anie nowoczesnych, energooszcz´dnych, ma∏o- lub bezodpadowych technologii, 8) inwestycje umo˝liwiajàce dostosowywanie si´ istniejàcych przedsi´biorstw do wymogów prawa wspólnotowego, 9) zmiany technologii s∏u˝àce eliminowaniu szkodliwych oddzia∏ywaƒ i ucià˝liwoÊci poprzez zapobieganie emisjom do Êrodowiska, 10) zmiany technologii s∏u˝àce zmniejszeniu zapotrzebowania na energi´, wod´ oraz surowce, ze szczególnym uwzgl´dnieniem wtórnego wykorzystania ciep∏a odpadowego oraz eliminacji wytwarzania odpadów, 11) zmiany technologii ukierunkowane na ograniczenie wielkoÊci emisji niektórych substancji i energii do poziomu okreÊlonego w przepisach krajowych i wspólnotowych oraz w dokumentach referencyjnych BAT, 12) inwestycje w urzàdzenia ograniczajàce emisje zanieczyszczeƒ do Êrodowiska — ograniczenie ∏a- Dziennik Ustaw Nr 123 — 6406 — Poz. 856 dunku zanieczyszczeƒ odprowadzanych wraz ze Êciekami przez przemys∏ do Êrodowiska wodnego, a w szczególnoÊci substancji niebezpiecznych, oraz zmniejszenie iloÊci odprowadzanych Êcieków przemys∏owych do wód powierzchniowych, w tym nieoczyszczonych Êcieków, 26) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obs∏ug´ geodezyjnà oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem. 13) budow´ lub modernizacj´ oczyszczalni i podczyszczalni Êcieków przemys∏owych, 163 Us∏ugi doradztwa dla przedsi´biorstw (informacja, planowanie dzia∏alnoÊci, us∏ugi konsultingowe, marketing, projekty, umi´dzynarodowienie dzia∏alnoÊci, zarzàdzanie eksportowe i Êrodowiskowe, zakup technologii) 14) zmian´ technologii w celu ograniczenia iloÊci zu˝ywanej wody oraz iloÊci substancji niebezpiecznych odprowadzanych wraz ze Êciekami, 15) obni˝enie wielkoÊci emisji do powietrza substancji zanieczyszczajàcych z istniejàcych obiektów spalania paliw o mocy cieplnej wprowadzanej w paliwie wi´kszej ni˝ 50 MW w celu poprawy jakoÊci powietrza oraz dostosowanie funkcjonujàcych obiektów do norm okreÊlonych przepisami ochrony Êrodowiska, 16) modernizacj´ lub rozbudow´ obiektów spalania paliw i systemów ciep∏owniczych, 17) modernizacj´ urzàdzeƒ lub wyposa˝enie obiektów spalania paliw w urzàdzenia lub instalacje do ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i py∏owych, 18) inwestycje w produkcj´ skojarzonà energii elektrycznej i ciep∏a, 19) konwersj´ obiektów spalania paliw na rozwiàzania przyjazne Êrodowisku, 20) przedsi´wzi´cia na rzecz wykorzystywania alternatywnych êróde∏ energii, 21) budow´, rozbudow´ lub modernizacj´ instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów przemys∏owych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem obiektów, które mogà pe∏niç funkcje us∏ugowe, zgodnie z krajowym, wojewódzkimi, powiatowymi i gminnymi planami gospodarki odpadami, dla po∏o˝onych w pobli˝u jednostek gospodarczych, które nie mogà uniknàç wytwarzania odpadów, 22) budow´, rozbudow´ i modernizacj´ instalacji i urzàdzeƒ do odzysku, a w szczególnoÊci recyklingu lub unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych i pou˝ytkowych, w tym po substancjach niebezpiecznych, wytwarzanych w danym przedsi´biorstwie lub grupie przedsi´biorstw, 23) budow´, rozbudow´ lub modernizacj´ instalacji do przekszta∏cania odpadów w celu u∏atwienia ich magazynowania i transportu oraz przygotowania do odzysku lub unieszkodliwiania, 24) budow´, rozbudow´ lub modernizacj´ instalacji do zbierania lub tymczasowego magazynowania odpadów, w szczególnoÊci odpadów niebezpiecznych, 25) budow´, modernizacj´ i instalacj´ urzàdzeƒ majàcych na celu ograniczenie iloÊci wytwarzanych odpadów oraz urzàdzeƒ zapewniajàcych w∏aÊciwe ewidencjonowanie odpadów, Zwi´kszenie poziomu konkurencyjnoÊci MSP prowadzàcych dzia∏alnoÊç gospodarczà poprzez u∏atwienie dost´pu do specjalistycznej pomocy doradczej. Umi´dzynarodowienie ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw poprzez u∏atwienie przedsi´biorcom prowadzàcym dzia∏alnoÊç gospodarczà na terenie Polski nawiàzania kontaktów z potencjalnymi kontrahentami zagranicznymi oraz umo˝liwienie prezentacji swej oferty eksportowej na targach i wystawach oraz zwiàzanych z nimi gospodarczych misjach zagranicznych, a tak˝e specjalistyczne us∏ugi doradcze dla mikroprzedsi´biorstw (doradztwo wprowadzajàce innowacyjnoÊç w przedsi´biorstwie i zwi´kszajàce jego konkurencyjnoÊç). Wydatki na: 1) us∏ugi doradcze w zakresie prowadzenia przedsi´biorstwa na terenie UE, 2) us∏ugi doradcze w zakresie jakoÊci, dotyczàce w szczególnoÊci:
27. a)projektowania, wdra˝ana i doskonalenia systemów zarzàdzania jakoÊcià, zarzàdzania Êrodowiskowego lub zarzàdzania BHP,
28. b)uzyskiwania i odnawiania certyfikatów zgodnoÊci dla wyrobów, us∏ug, surowców, maszyn i urzàdzeƒ, aparatury kontrolno-pomiarowej lub kwalifikacji personelu,
29. c)wydawania deklaracji zgodnoÊci producenta w zakresie okreÊlonym w lit. b,
30. d)zapewnienia bezpieczeƒstwa zdrowotnego ˝ywnoÊci, 3) us∏ugi doradcze zwiàzane z innowacjami i nowymi technologiami, obejmujàce z zakresu:
31. a)wdra˝ania strategii rozwoju przedsi´biorstwa w oparciu o nowe technologie i rozwiàzania innowacyjne,
32. b)tworzenia przedsi´biorstw opartych na wykorzystaniu nowych technologii lub zamierzajàcych podjàç dzia∏alnoÊç gospodarczà polegajàcà na wytwarzaniu wyrobów lub Êwiadczeniu nowych us∏ug na rynku polskim albo znaczàco ulepszonych w porównaniu z wyst´pujàcymi na tym rynku,
33. c)wykorzystywania technologii informatycznych w przedsi´biorstwie, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6407 — 4) us∏ugi doradcze w zakresie: wprowadzania przez przedsi´biorc´ produktów na nowe rynki zagraniczne, tworzenie sieci kooperacyjnych przedsi´biorstw, ∏àczenia si´ przedsi´biorstw, pozyskiwania zewn´trznego finansowania na rozwój dzia∏alnoÊci gospodarczej, 5) udzia∏ przedsi´biorców w wyjazdowych misjach gospodarczych zwiàzanych z udzia∏em w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych, 6) udzia∏ przedsi´biorców w targach lub wystawach za granicà, 7) nawiàzywanie bezpoÊrednich kontaktów handlowych polskich przedsi´biorców z przedstawicielami firm zagranicznych w celu prezentacji swoich mo˝liwoÊci eksportowych na dany rynek, 8) popraw´ pozycji konkurencyjnej przedsi´biorców obj´tych dofinansowaniem w stosunku do konkurentów korzystajàcych z podobnych instrumentów promocji eksportu na rynkach zagranicznych, jak równie˝ wzrost skali umi´dzynarodowienia polskich przedsi´biorstw, 9) promocj´ wp∏ywajàcà na wzrost skali umi´dzynarodowienia przedsi´biorstw i udzia∏ przedsi´biorstw w imprezach promocyjnych, 10) popraw´ dost´pu przedsi´biorstw do rynków zagranicznych, 11) u∏atwienie nawiàzania bezpoÊrednich kontaktów handlowych z potencjalnymi kontrahentami zagranicznymi, 12) prezentacj´ oferty eksportowej na targach i wystawach oraz zwiàzanych z nimi gospodarczych misjach zagranicznych, 13) wsparcie udzia∏u przedsi´biorstw w wyjazdowych misjach gospodarczych zwiàzanych z udzia∏em w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych, 14) wzmocnienie wspó∏pracy pomi´dzy przedsi´biorcami zarejestrowanymi w Polsce i zagranicznymi przedsi´biorcami, 15) opracowanie strategii umieszczenia produktu na nowym rynku zbytu, 16) wprowadzenie na rynek nowego produktu, Poz. 856
34. a)koordynacj´ prac KSU oraz kierunków jego rozwoju, opracowywanie i wdra˝anie wypracowanych procedur i zasad post´powania, zapewnienie narz´dzi komunikacji i wymiany doÊwiadczeƒ lub produktów w ramach sieci,
35. b)udoskonalanie i utrzymanie standardów Êwiadczenia us∏ug dla przedsi´biorców oraz standardów funkcjonowania organizacji nale˝àcych do sieci, w tym audytów certyfikacyjnych,
36. c)zapewnienie wspólnej i kompleksowej oferty szkoleƒ konsultantów, badanie potrzeb szkoleniowych i szkolenia konsultantów,
37. d)promocj´ KSU i jego dzia∏aƒ, analiz´ dzia∏aƒ promocyjnych, aktualizacj´ strategii promocyjnej i realizacj´ dzia∏aƒ z niej wynikajàcych, m.in. organizowanie konferencji i seminariów, tworzenie i utrzymywanie stron internetowych, przygotowywanie, wydawanie oraz dystrybucj´ materia∏ów promocyjnych, w tym publikacji,
38. e)opracowywanie i wdra˝anie nowego zakresu us∏ug lub sposobów realizacji us∏ug i ich marketingu, 22) wsparcie projektów inwestycyjnych niezb´dnych dla w∏aÊciwego funkcjonowania KSU i instytucji nale˝àcych do sieci polegajàce na:
39. a)zakupie wyposa˝enia poprawiajàcego Êwiadczenie realizowanych us∏ug lub umo˝liwiajàcego Êwiadczenie nowych us∏ug,
40. b)dostosowywaniu pomieszczeƒ w celu poprawy Êwiadczenia us∏ug dla przedsi´biorców,
41. c)zapewnieniu sprawnego funkcjonowania KSU m.in. w zakresie wymiany informacji, produktów czy us∏ug, wspólnej obs∏ugi klientów przez kilka instytucji z sieci, w tym poprzez projekty polegajàce na opracowaniu oprogramowania wymiany informacji, w∏àcznie z nadzorem techniczno-merytorycznym oraz analizà jego funkcjonowania, 23) wspieranie projektów zg∏aszanych przez instytucje otoczenia biznesu oraz organizacje dzia∏ajàce w sieci instytucji otoczenia biznesu Êwiadczàce us∏ugi wyspecjalizowane na rzecz przedsi´biorstw, m.in.: 17) zdobycie nowej grupy klientów,
42. a)projekty polegajàce na przygotowaniu i wdro˝eniu pakietów nowych us∏ug dla przedsi´biorców, 18) racjonalizacj´ przep∏ywów finansowych, towarów, materia∏ów, informacji wewnàtrz przedsi´biorstwa,
43. b)projekty zwiàzane z poprawà istniejàcej oferty us∏ugowej dla przedsi´biorstw, 19) komputeryzacj´, racjonalizacj´ logistyki sprzeda˝y towarów i us∏ug, 20) popraw´ zarzàdzania wewnàtrz firmy itp., 21) wsparcie projektów dotyczàcych m.in. budowy i wzmocnienia Krajowego Systemu Us∏ug (KSU) i organizacji nale˝àcych do sieci KSU poprzez:
44. c)projekty zwiàzane z tworzeniem i utrzymywaniem standardów Êwiadczenia us∏ug dla przedsi´biorców, przez sieci instytucji otoczenia biznesu oraz standardów funkcjonowania instytucji nale˝àcych do sieci, 24) popraw´ istniejàcej oferty us∏ug dla przedsi´biorstw w zakresie projektów wdra˝anych we Dziennik Ustaw Nr 123 — 6408 — wspó∏pracy z partnerami zagranicznymi lub mi´dzynarodowymi sieciami instytucji otoczenia biznesu, 25) wspieranie projektów s∏u˝àcych powstawaniu sieci instytucji otoczenia biznesu, 26) wspieranie projektów inwestycyjnych niezb´dnych dla w∏aÊciwego funkcjonowania instytucji otoczenia biznesu oraz sieci instytucji otoczenia biznesu, Êwiadczàcych us∏ugi wyspecjalizowane o charakterze ponadregionalnym/regionalnym na rzecz przedsi´biorstw, 27) wspieranie projektów o charakterze ponadregionalnym i regionalnym realizowanych we wspó∏pracy z zagranicznymi instytucjami otoczenia biznesu oraz z zagranicznymi sieciami instytucji otoczenia biznesu, 28) popraw´ funkcjonowania sieci instytucji otoczenia biznesu (wymiana informacji, produktów czy us∏ug, wspólna obs∏uga klientów przez kilka oÊrodków sieci), 29) wspieranie projektów zwiàzanych z dzia∏alnoÊcià promocyjnà instytucji otoczenia biznesu oraz ich sieci, 30) przygotowanie krajowej sieci instytucji otoczenia biznesu do cz∏onkostwa w mi´dzynarodowych sieciach instytucji otoczenia biznesu, w tym poprzez dostosowanie zakresu us∏ug i ich standardów, 31) dzia∏alnoÊç promocyjnà instytucji otoczenia biznesu, ich sieci oraz dzia∏ania majàce na celu zwi´kszenie zasi´gu oddzia∏ywania sieci instytucji otoczenia biznesu, 32) organizowanie konferencji i seminariów informacyjnych, 33) tworzenie i utrzymywanie stron internetowych, w tym g∏ównie interaktywnych, zawierajàcych aktualnà ofert´ dla przedsi´biorstw. 164 Wspólne us∏ugi dla przedsi´biorców (parki przemys∏owe i naukowo-technologiczne, inkubatory przedsi´biorczoÊci, stymulacja rozwoju us∏ug, promocja, powiàzania, konferencje, targi handlowe) Wspieranie wspólnych us∏ug dla ma∏ych i Êrednich przedsi´biorców, tworzenie i udost´pnienie przedsi´biorcom nowej infrastruktury prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej w ramach parków przemys∏owych i inkubatorów przedsi´biorczoÊci. Zach´canie do rozwijania nowych form aktywnoÊci gospodarczej generujàcych miejsca pracy poprzez oferowanie infrastruktury do prowadzenia dzia∏alnoÊci dostosowanej do potrzeb nowych przedsi´biorstw. Wydatki na: 1) tworzenie parków przemys∏owych i naukowo-technologicznych, Poz. 856 2) powstawanie inkubatorów technologicznych, 3) realizacj´ projektów inwestycyjnych zwiàzanych z powstawaniem i rozwojem parków przemys∏owych, parków naukowo-technologicznych oraz inkubatorów technologicznych, 4) realizacj´ us∏ug doradczych dla instytucji zarzàdzajàcych parkami przemys∏owymi, parkami naukowo-technologicznymi oraz inkubatorami technologicznymi, 5) us∏ugi doradcze dla osób chcàcych rozpoczàç lub prowadzàcych dzia∏alnoÊç gospodarczà, 6) modernizacj´ i przystosowanie obiektów, w których zlokalizowane b´dà inkubatory przedsi´biorczoÊci (na obszarach podlegajàcych restrukturyzacji), 7) tworzenie w zdegradowanych obszarach miejskich warunków lokalowych i infrastrukturalnych do rozwoju ma∏ej i Êredniej przedsi´biorczoÊci, 8) remont, przebudow´, adaptacj´ lub przystosowanie budynków, pomieszczeƒ i opustosza∏ej kubatury (na obszarach powojskowych i poprzemys∏owych) dla: biur, warsztatów, dla potrzeb tworzenia inkubatorów przedsi´biorczoÊci oraz pomieszczeƒ konferencyjnych, 9) zakup wyposa˝enia nierozerwalnie zwiàzanego z projektem, 10) prace inwestycyjne i zwiàzane z procesem inwestycyjnym, w tym: przygotowanie terenu pod budow´, prace ziemne, budowlano-monta˝owe, rozbiórkowe, remontowe, modernizacyjne, konserwacyjne, wykoƒczeniowe, ziemne, przebudowa infrastruktury technicznej kolidujàcej z inwestycjà, 11) realizacj´ us∏ug doradczych dla instytucji zarzàdzajàcych parkami przemys∏owymi, parkami naukowo-technologicznymi oraz inkubatorami technologicznymi, 12) przygotowanie dokumentacji technicznej, studium wykonalnoÊci, raportu oddzia∏ywania na Êrodowisko, kosztorysów, zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obs∏ug´ geodezyjnà oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem. 165 Monta˝ finansowy ¸àczenie ró˝nych êróde∏ finansowania. U∏atwienie przedsi´biorcom dost´pu do zewn´trznych êróde∏ finansowania inwestycji, rozbudowa systemu por´czeƒ kredytowych i funduszy mikropo˝yczkowych, a tak˝e funduszy kapita∏u zalà˝kowego. Wydatki na: 1) dokapitalizowanie funduszy mikropo˝yczkowych, 2) dokapitalizowanie funduszy por´czeƒ kredytowych, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6409 — 3) wsparcie powstawania funduszy kapita∏u zalà˝kowego, 4) u∏atwienie funkcjonowania przedsi´biorstw poprzez wspieranie instytucji otoczenia biznesu dostarczajàcych us∏ugi dla przedsi´biorstw. 166 Us∏ugi spo∏eczne dla pracowników (opieka dla osób pozostajàcych na ich utrzymaniu, ochrona zdrowia, bezpieczeƒstwo, dzia∏alnoÊç w zakresie kultury) 167 Dokszta∏canie zawodowe dla MÂP oraz dla sektora rzemieÊlniczego Wspieranie szkolenia i dokszta∏cania zawodowego s∏u˝àcego rozwijaniu potencja∏u kadrowego ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw oraz rzemios∏a. Wydatki na: 1) kszta∏cenie i szkolenie zawodowe oraz na kszta∏cenie ustawiczne s∏u˝àce rozwijaniu potencja∏u kadrowego, 2) szkolenia dla kadry zarzàdzajàcej i technicznej prowadzone w oÊrodkach badawczych i przedsi´biorstwach. 17 Turystyka 171 Inwestycje majàtkowe (centra informacji, baza noclegowa, zaplecze gastronomiczne, punkty us∏ugowe) U∏atwienie dost´pu do obiektów kultury i turystyki, mi´dzy innymi poprzez rozbudow´ infrastruktury przyczyniajàcej si´ do wzrostu ekonomicznej aktywnoÊci regionów oraz ich atrakcyjnoÊci dla turystów, inwestorów i mieszkaƒców. Wydatki na: 1) rozwój i modernizacj´ infrastruktury gastronomicznej, m.in. w obiektach podkreÊlajàcych specyfik´ regionu, np. m∏yny, kuênie, obiekty podworskie, 2) opracowanie i utworzenie systemów i centrów informacji turystycznej, w tym nowoczesnej, interaktywnej sieci informacji internetowej, 3) rozwój i modernizacj´ publicznej infrastruktury informacyjnej (np. centra i punkty informacji kulturalnej), 4) budow´ lub modernizacj´ lokalnej bazy kulturalnej i turystycznej, w tym: infrastruktury noclegowej, gastronomicznej, informacyjno-recepcyjnej i innej infrastruktury turystycznej, 5) budow´ lub modernizacj´ infrastruktury s∏u˝àcej rozwojowi aktywnych form turystyki, w tym budow´ i modernizacj´ obiektów sportowych i rekreacyjnych, 6) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbani- Poz. 856 styczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obs∏ug´ geodezyjnà oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem, 7) projekty inwestycyjne gmin uzdrowiskowych zwiàzane z rozwojem funkcji leczniczo-wypoczynkowych, 8) prace inwestycyjne i zwiàzane z procesem inwestycyjnym, w tym: przygotowanie terenu pod budow´, prace ziemne, budowlano-monta˝owe, instalacyjne, wykoƒczeniowe, 9) zakup wyposa˝enia zwiàzanego z inwestycjà i niezabudowanych nieruchomoÊci nierozerwalnie zwiàzanych z projektem, 10) przygotowanie projektu (przeprowadzenie prac studialnych, ekspertyz, badania geologiczne) dokumentacji technicznej i przetargowej, w tym przygotowanie studium wykonalnoÊci, raportu oddzia∏ywania na Êrodowisko, opinie konserwatorskie oraz prace projektantów, architektów i konserwatorów, nadzór inwestorski oraz us∏ugi zarzàdzania projektem. 172 Przedsi´wzi´cia majàce na celu rozwój i Êwiadczenie us∏ug turystycznych, dzia∏alnoÊci sportowej, kulturowej i rekreacyjnej oraz dziedzictwo kulturowe Rozwijanie kompleksowego systemu informacji w zakresie kultury i turystyki. Wydatki na: 1) opracowanie i utworzenie systemów informacji w zakresie kultury i turystyki, w tym nowoczesnej, interaktywnej sieci informacji internetowej, 2) budow´ i modernizacj´ systemów informacji kulturalnej i turystycznej, 3) prace inwestycyjne i zwiàzane z procesem inwestycyjnym, w tym: przygotowanie terenu pod budow´, prace ziemne, budowlano-monta˝owe, instalacyjne, wykoƒczeniowe, 4) zakup wyposa˝enia zwiàzanego z inwestycjà i niezabudowanych nieruchomoÊci nierozerwalnie zwiàzanych z projektem, 5) przygotowanie projektu (przeprowadzenie prac studialnych, ekspertyz, badania geologiczne) dokumentacji technicznej i przetargowej, w tym: przygotowanie studium wykonalnoÊci, raportu oddzia∏ywania na Êrodowisko, opinie konserwatorskie oraz prace projektantów, architektów i konserwatorów, nadzór inwestorski oraz us∏ugi zarzàdzania projektem. 173 Wspólne us∏ugi dla przemys∏u turystycznego (obejmujàce dzia∏alnoÊç promocyjnà, sieci, konferencje i targi handlowe) Podejmowanie dzia∏aƒ promocyjnych z zakresu turystyki i kultury. Dziennik Ustaw Nr 123 — 6410 — Wydatki na: 1) organizacj´ imprez i wydarzeƒ turystycznych oraz kulturalnych przyciàgajàcych turystów z innych regionów Polski i z zagranicy oraz udzia∏ w specjalistycznych targach, 2) opracowanie i wdra˝anie programów rozwoju i promocji lokalnych i regionalnych produktów turystycznych i kulturowych. 174 Specjalistyczne dokszta∏canie zawodowe w dziedzinie turystyki Szkolenia, sta˝e i studia podyplomowe z zakresu turystyki. 18 Badania, rozwój technologiczny i dzia∏ania innowacyjne (B+R) 181 Projekty badawcze prowadzone przez jednostki naukowe Projekty badawcze i celowe w obszarze monitorowania i prognozowania rozwoju technologii (z ang. foresight) 182 InnowacyjnoÊç i transfer technologii, ustanawianie wzajemnych powiàzaƒ i nawiàzywanie wspó∏pracy miedzy przedsi´biorstwami lub instytucjami naukowymi Wydatki na: 1) projekty celowe obejmujàce badania stosowane i prace rozwojowe: wy∏àcznie w zakresie badaƒ przemys∏owych i przedkonkurencyjnych prowadzonych przez przedsi´biorstwa lub grupy przedsi´biorstw, samodzielnie albo we wspó∏pracy z instytucjami sfery B+R, 2) projekty celowe realizowane przez Centrum Zaawansowanych Technologii (CZT). 183 Infrastruktura badawczo-rozwojowa (B+R) Wydatki na: 1) inwestycje zwiàzane z budowà, modernizacjà i wyposa˝eniem specjalistycznych laboratoriów CZT i centrów doskona∏oÊci (CD), dzia∏ajàcych w priorytetowych dziedzinach rozwoju polskiej gospodarki, 2) inwestycje zwiàzane z budowà, modernizacjà i wyposa˝eniem laboratoriów Êwiadczàcych specjalistyczne us∏ugi dla przedsi´biorstw, realizowane przez jednostki naukowe. 184 Kszta∏cenie pracowników naukowych 2. Zasoby ludzkie 21 Polityka rynku pracy Rozwój oferty us∏ug instytucji rynku pracy (w tym organizacji pozarzàdowych) oraz jednostek naukowych do rosnàcych potrzeb w zakresie aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i poszukujàcych pracy. Poz. 856 Dzia∏ania wspierajàce i promujàce zatrudnienie oraz samozatrudnienie m∏odzie˝y, w tym absolwentów wszystkich typów szkó∏. Ograniczanie zjawiska d∏ugotrwa∏ego bezrobocia i jego przyczyn poprzez wsparcie osób bezrobotnych i d∏ugotrwale bezrobotnych w zakresie reintegracji zawodowej oraz wsparcie dla otoczenia spo∏ecznego tych osób. Wydatki na: 1) subsydiowanie zatrudnienia m∏odzie˝y i bezrobotnych ze szczególnym uwzgl´dnieniem subsydiowania zatrudnienia w sektorze MSP oraz w organizacjach pozarzàdowych (trzeci sektor), 2) sta˝e oraz szkolenia majàce na celu dostosowanie kwalifikacji do potrzeb rynku pracy poprzez nabycie kwalifikacji, podniesienie kwalifikacji lub ich zmian´, 3) doradztwo, szkolenia oraz Êrodki na podj´cie dzia∏alnoÊci gospodarczej, 4) poradnictwo zawodowe i poÊrednictwo pracy, 5) wsparcie realizacji programów innowacyjnych, w szczególnoÊci zawierajàcych nowatorskie podejÊcie do problematyki zwalczania bezrobocia wÊród m∏odzie˝y, zwalczania bezrobocia d∏ugotrwa∏ego i wykorzystujàcych nowe technologie, 6) wspieranie wolontariatu, jako etapu przygotowawczego do podj´cia zatrudnienia, poprzez organizowanie i dofinansowanie stanowisk pracy dla wolontariuszy w instytucjach administracji publicznej i organizacjach pozarzàdowych, 7) monitorowanie, 8) rozwijanie i promocj´ trójstronnych umów szkoleniowych (zawartych pomi´dzy urz´dem pracy, jednostkà szkoleniowà i pracodawcà), w szczególnoÊci przez upowszechnianie najlepszych praktyk, 9) ocen´ wp∏ywu obowiàzujàcych rozwiàzaƒ prawnych na rynek pracy przez badania, analizy i ekspertyzy, 10) doskonalenie systemu szkolenia kadr publicznych s∏u˝b zatrudnienia i innych instytucji rynku pracy — w szczególnoÊci poprzez diagnozowanie potrzeb szkoleniowych, tworzenie i wdra˝anie planów i programów szkoleniowych, 11) prowadzenie analiz, badaƒ oraz dokonywanie ekspertyz dotyczàcych funkcjonowania publicznych s∏u˝b zatrudnienia i innych instytucji rynku pracy, 12) wyposa˝enie publicznych s∏u˝b zatrudnienia w sprz´t komputerowy i biurowy oraz narz´dzia informatyczne wspierajàce realizacj´ ich zadaƒ, z uwzgl´dnieniem nowoczesnych technologii komunikacji i informacji, 13) administrowanie i rozwój portalu publicznych s∏u˝b zatrudnienia jako jednego z narz´dzi informacji i komunikacji, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6411 — 14) prowadzenie analiz, badaƒ oraz dokonywanie ekspertyz dotyczàcych stosowanych instrumentów i programów oraz tworzenie instrumentów, metod i programów w zakresie: poÊrednictwa pracy, tworzenia miejsc pracy, aktywizacji zawodowej bezrobotnych (ze szczególnym uwzgl´dnieniem szkoleƒ zwi´kszajàcych mobilnoÊç i szanse na rynku pracy), informacji i poradnictwa zawodowego, standardów us∏ug i identyfikacji programów rynku pracy o najwy˝szej skutecznoÊci oraz ich upowszechnianie, 15) prowadzenie analiz, badaƒ i prognoz w zakresie popytu i poda˝y zasobów pracy, 16) utworzenie, prowadzenie i aktualizowanie rejestru instytucji prowadzàcych szkolenia dla bezrobotnych i poszukujàcych pracy, 17) doskonalenie systemu zach´t do inwestowania w szkolenia, w szczególnoÊci poprzez projektowanie i wdra˝anie nowych instrumentów, 18) opracowywanie i aktualizacja modu∏owych programów szkoleƒ dla potrzeb rynku pracy (ekspertyzy, tworzenie rejestrów), 19) prowadzenie badaƒ, analiz i ekspertyz majàcych na celu diagnoz´ potrzeb szkoleniowych osób bezrobotnych, zagro˝onych bezrobociem, wymagaƒ kwalifikacyjnych oraz dotyczàcych barier uczestnictwa w szkoleniach oraz metod eliminacji tych barier, 20) opracowywanie i aktualizacja standardów kwalifikacji zawodowych (badania, ekspertyzy, tworzenie rejestrów), 21) przygotowanie metodologii budowania strategii rozwoju kadr w przedsi´biorstwach, w szczególnoÊci z sektorów restrukturyzowanych, 22) doskonalenie kadr publicznych s∏u˝b zatrudnienia i innych instytucji rynku pracy, w szczególnoÊci przez szkolenia i studia podyplomowe, wsparcie, doradztwo i instrukta˝, 23) rozwijanie dialogu spo∏ecznego i w∏àczanie partnerów spo∏ecznych do dzia∏aƒ na rynku pracy, w szczególnoÊci przez: akcje promocyjne, szkolenia, warsztaty skierowane do ró˝nych Êrodowisk majàce na celu m.in. popularyzowanie idei aktywizacji zawodowej oraz sprzyjajàce zwi´kszaniu oddzia∏ywania organizacji pozarzàdowych na rynek pracy, 24) projektowanie i wdra˝anie nowych rozwiàzaƒ organizacyjnych oraz instrumentów i programów rynku pracy uwzgl´dniajàcych wzmacnianie powiàzaƒ na szczeblu lokalnym i regionalnym, 25) upowszechnianie metod i narz´dzi informacji i poradnictwa zawodowego (z wykorzystaniem nowych technologii), 26) promowanie i wsparcie projektów pilota˝owych i innowacyjnych z zakresu us∏ug instytucji rynku Poz. 856 pracy, w tym: poÊrednictwa pracy, poradnictwa i informacji zawodowej, szkoleƒ, 27) upowszechnianie informacji o us∏ugach Êwiadczonych przez instytucje rynku pracy, w tym: placówki informacji i poradnictwa zawodowego, 28) promowanie problematyki planowania rozwoju zawodowego, 29) popularyzacj´ najlepszych praktyk, 30) przygotowanie zawodowe w miejscu pracy, 31) opracowywanie i rozpowszechnianie informacji promujàcej êród∏a i miejsca dost´pu do informacji o:
45. a)ofertach zatrudnienia ze szczególnym uwzgl´dnieniem sektora MÂP oraz w trzecim sektorze,
46. b)formach zatrudnienia ze szczególnym uwzgl´dnieniem sektora MÂP oraz w trzecim sektorze,
47. c)mo˝liwoÊciach podnoszenia kwalifikacji i zdobywania doÊwiadczenia,
48. d)mo˝liwoÊciach uzyskania wsparcia finansowego na rozpocz´cie dzia∏alnoÊci gospodarczej,
49. e)wolontariacie, 32) akcje informacyjne majàce na celu:
50. a)promowanie postaw aktywnych, w tym promowanie samozatrudnienia,
51. b)uÊwiadomienie koniecznoÊci planowania kariery i rozwoju zawodowego,
52. c)promowanie mobilnoÊci, elastycznoÊci, przedsi´biorczoÊci i koniecznoÊci dostosowywania si´ do zmieniajàcych si´ warunków rynku pracy, 33) wspieranie inicjatyw lokalnych majàcych na celu pomoc m∏odzie˝y w wejÊciu na rynek pracy, 34) aktywizacj´ zawodowà osób bezrobotnych oraz m∏odzie˝y poprzez:
53. a)doradztwo, szkolenia oraz przyznanie jednorazowych Êrodków na podj´cie dzia∏alnoÊci gospodarczej,
54. b)poradnictwo zawodowe i poÊrednictwo pracy,
55. c)kluby pracy,
56. d)wspieranie wolontariatu poprzez finansowanie okreÊlonych przepisami Êwiadczeƒ oraz pokrywanie kosztów zwiàzanych z pracà wolontariusza (w tym organizacja i finansowanie stanowisk pracy w instytucjach administracji publicznej i organizacjach pozarzàdowych),
57. e)us∏ugi poradnictwa zawodowego i poÊrednictwa pracy z uwzgl´dnieniem indywidualnych planów dzia∏aƒ, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6412 — 35) promocj´ inicjatyw lokalnych wspomagajàcych osoby d∏ugotrwale bezrobotne w ponownym wejÊciu na rynek pracy, w tym akcje uÊwiadamiajàce i kampanie informacyjne, 36) wsparcie inicjatyw samoorganizacji i samopomocy wÊród osób bezrobotnych, poprzez doradztwo i szkolenia, prowadzàce do uzyskania zatrudnienia. 22 Przeciwdzia∏anie zjawisku wykluczenia spo∏ecznego Ograniczenie zjawiska marginalizacji spo∏ecznej i przygotowanie osób nara˝onych na wykluczenie spo∏eczne do wejÊcia na rynek pracy, utrzymania zatrudnienia lub powrotu do czynnego ˝ycia zawodowego. Zwi´kszenie stopnia przygotowania zawodowego i poprawa zdolnoÊci do uzyskania zatrudnienia przez osoby o znacznym i umiarkowanym stopniu niepe∏nosprawnoÊci, d∏ugotrwale bezrobotne oraz m∏odzie˝ zagro˝onà wykluczeniem spo∏ecznym. Budowanie potencja∏u oraz tworzenie nowych i doskonalenie istniejàcych instrumentów zwi´kszajàcych mo˝liwoÊci osób niepe∏nosprawnych na rynku pracy. Zwi´kszenie stopnia przygotowania zawodowego i poprawa zdolnoÊci do uzyskania zatrudnienia przez osoby niepe∏nosprawne, osoby po raz pierwszy wchodzàce na rynek pracy lub d∏ugotrwale bezrobotne oraz doÊwiadczajàce najwi´kszych problemów przy wejÊciu na rynek pracy. Wydatki na: 1) doradztwo/poradnictwo zwi´kszajàce potencja∏ zawodowy i mo˝liwoÊci uzyskania pracy przez osoby niepe∏nosprawne, warsztaty psychologiczne ukierunkowane na zwi´kszenie aktywnoÊci zawodowej osób niepe∏nosprawnych, podnoszàce zdolnoÊç do zatrudnienia osób niepe∏nosprawnych, 2) szkolenia dla otoczenia wspó∏pracujàcego z osobami niepe∏nosprawnymi:
58. a)szkolenia i warsztaty dla publicznych s∏u˝b zatrudnienia, s∏u˝b medycyny pracy oraz pracowników jednostek samorzàdu terytorialnego realizujàcych zadania na rzecz zatrudnienia osób niepe∏nosprawnych podnoszàce umiej´tnoÊci w zakresie pracy z niepe∏nosprawnym klientem i jego rodzinà,
59. b)szkolenia podnoszàce umiej´tnoÊç wspó∏pracy pracodawców zatrudniajàcych osoby niepe∏nosprawne, w tym umiej´tnoÊci w zakresie rozumienia potrzeb niepe∏nosprawnych pracowników,
60. c)szkolenia i warsztaty dla pracowników niepublicznych instytucji rynku pracy Êwiadczàcych us∏ugi na rzecz osób bezrobotnych podnoszàce umiej´tnoÊci w zakresie pracy z niepe∏nosprawnym klientem, Poz. 856
61. d)szkolenia dla pracowników wspó∏pracujàcych w swym Êrodowisku pracy z osobami niepe∏nosprawnymi zwi´kszajàce umiej´tnoÊci w zakresie wspó∏pracy z niepe∏nosprawnymi partnerami,
62. e)szkolenia dla pracodawców (oraz organizatorów pracy w firmach) zatrudniajàcych lub zamierzajàcych zatrudniç osoby niepe∏nosprawne majàce na celu uzyskanie lub podniesienie umiej´tnoÊci w zakresie organizacji stanowisk pracy oraz warunków i Êrodowiska pracy dla niepe∏nosprawnych pracowników,
63. f)szkolenia dla doradców, w tym zawodowych i innych us∏ugodawców, podnoszàce umiej´tnoÊci w zakresie Êwiadczenia us∏ug osobom niepe∏nosprawnym s∏u˝àce wspieraniu ich w funkcjonowaniu na rynku pracy, 3) rozwój i promocja us∏ug doradczych dla osób niepe∏nosprawnych, dla organizacji pozarzàdowych i innych us∏ugodawców dla dzia∏aƒ zmierzajàcych do integracji osób niepe∏nosprawnych na otwartym rynku pracy oraz innych us∏ug zwi´kszajàcych aktywnoÊç zawodowà tych osób:
64. a)rozwój us∏ug w zakresie poszukiwania miejsc pracy dla osób niepe∏nosprawnych,
65. b)rozwój us∏ug z zakresu organizowania stanowisk pracy i Êrodowiska pracy dla osób niepe∏nosprawnych, a tak˝e wspierania osób niepe∏nosprawnych w ich aktywnoÊci zawodowej,
66. c)us∏ugi wspierajàce dost´p osób niepe∏nosprawnych do szkoleƒ,
67. d)rozwijanie dzia∏alnoÊci doradczej dla organizacji pozarzàdowych, 4) rozwijanie form i programów szkolenia osób niepe∏nosprawnych on-line, 5) dzia∏ania s∏u˝àce tworzeniu miejsc pracy dla osób niepe∏nosprawnych i wi´kszych mo˝liwoÊci ich zatrudniania:
68. a)organizowanie sta˝y,
69. b)pokrywanie kosztów przystosowania stanowiska pracy do potrzeb wynikajàcych z niepe∏nosprawnoÊci pracownika,
70. c)subsydia dla organizacji non-profit oferujàcych us∏ugi wspierajàce przechodzenie osób niepe∏nosprawnych na otwarty rynek pracy,
71. d)subsydiowanie wynagrodzeƒ osób niepe∏nosprawnych, rekompensujàce pracodawcom zwi´kszone koszty ich zatrudniania wynikajàce z ni˝szej produktywnoÊci niepe∏nosprawnego pracownika,
72. e)rozwijanie dostosowanych do potrzeb niepe∏nosprawnych alternatywnych form pracy — telepraca, praca przez Internet, praca w niepe∏nym wymiarze, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6413 —
73. f)subsydia do wynagrodzeƒ osób niepe∏nosprawnych zatrudnianych przez organizacje non-profit dzia∏ajàce na rzecz integracji osób niepe∏nosprawnych na otwartym rynku pracy,
74. g)rozwijanie i promocja form wspó∏pracy pomi´dzy pracodawcami, ich organizacjami, zwiàzkami zawodowymi, stowarzyszeniami i organizacjami pozarzàdowymi s∏u˝àcych zwi´kszaniu mo˝liwoÊci zatrudniania osób niepe∏nosprawnych, 6) zmian´ postaw spo∏ecznych wobec osób niepe∏nosprawnych, w szczególnoÊci w Êrodowisku pracy, przez:
75. a)kampanie informacyjno-promocyjne skierowane do pracodawców oraz ich pracowników,
76. b)kampanie informacyjno-promocyjne skierowane do spo∏ecznoÊci lokalnych i decydentów, 7) badania i ekspertyzy w obszarze rehabilitacji zawodowej i zatrudniania osób niepe∏nosprawnych, w tym badania s∏u˝àce zindywidualizowaniu Êwiadczonych us∏ug:
77. a)badania dotyczàce specyficznych potrzeb ró˝nych grup osób niepe∏nosprawnych o znacznym i umiarkowanym stopniu niepe∏nosprawnoÊci zwiàzane z przystosowaniem ich do zatrudnienia i trwa∏ej integracji na rynku pracy,
78. b)badania z zakresu rozpoznawania zapotrzebowania na prac´ osób niepe∏nosprawnych, w tym na prac´ z wykorzystaniem nowych form organizacji pracy,
79. c)badania dotyczàce nowych form rehabilitacji zawodowej i metod pracy z osobami niepe∏nosprawnymi,
80. d)badania warunków trwa∏ej integracji zawodowej osób niepe∏nosprawnych, 8) utworzenie, udost´pnienie i aktualizowanie centralnej i regionalnych baz danych, dotyczàcych osób niepe∏nosprawnych, informacji o szkoleniach, miejscach pracy, wsparciu finansowym pracodawców zatrudniajàcych osoby niepe∏nosprawne, s∏u˝b i instytucji dzia∏ajàcych na rzecz aktywizacji zawodowej osób niepe∏nosprawnych i zwalczania bezrobocia tych osób, a tak˝e organizacji pozarzàdowych, w tym zrzeszajàcych osoby niepe∏nosprawne, zajmujàcych si´ problematykà rynku pracy oraz zawierajàcych dane z badaƒ oceny stopnia zaspokojenia potrzeb wynikajàcych z niepe∏nosprawnoÊci. Upowszechnianie informacji dla osób niepe∏nosprawnych, instytucji rynku pracy i innych podmiotów poprzez utworzenie portalu internetowego i administrowanie nim, 9) upowszechnianie zasad programowania, monitoringu i ewaluacji dzia∏aƒ s∏u˝àcych zwi´kszaniu aktywnoÊci zawodowej osób niepe∏nosprawnych oraz wymiana dobrych praktyk, Poz. 856 10) dzia∏alnoÊç centrów integracji spo∏ecznej (CIS) adresowane na rzecz osób d∏ugotrwale bezrobotnych, bezdomnych (uczestniczàcych w programie wychodzenia z bezdomnoÊci), uzale˝nionych, jak równie˝ osób opuszczajàcych zak∏ady karne i doÊwiadczajàcych trudnoÊci w procesie integracji spo∏ecznej, 11) szkolenia, subsydiowanie zatrudnienia, warsztaty aktywizujàce, ró˝nego rodzaju doradztwo, 12) warsztaty obejmujàce diagnozowanie potencja∏u zawodowego osób z grup szczególnego ryzyka, mo˝liwoÊci jego rozwoju oraz podnoszenie kwalifikacji tych osób, 13) szkolenia dla osób z grup zagro˝onych wykluczeniem spo∏ecznym, majàce na celu przezwyci´˝anie problemów, którymi osoby te sà obarczone, kszta∏càce umiej´tnoÊci radzenia sobie w trudnych sytuacjach i prowadzàce do zwi´kszania samodzielnoÊci, 14) subsydiowanie zatrudnienia osób bezrobotnych powy˝ej 24 miesi´cy na otwartym rynku pracy, 15) wspó∏finansowanie tworzenia i dzia∏alnoÊci CIS — przeznaczonych dla osób zagro˝onych marginalizacjà i wykluczeniem spo∏ecznym (w szczególnoÊci na obszarach wiejskich i restrukturyzowanych), 16) wspieranie zatrudnienia subsydiowanego w ramach CIS, 17) szkolenia i warsztaty edukacyjno-wychowawcze na rzecz m∏odzie˝y trudnej majàce na celu powrót do nauki w celu zdobycia zawodu i usamodzielnienia si´ oraz zapobieganie wÊród ludzi m∏odych dysfunkcjom spo∏ecznym, takim jak: alkoholizm, narkomania, przest´pczoÊç, 18) kampanie promujàce oraz inne dzia∏ania wspierajàce wolontariat w zakresie integracji z rynkiem pracy osób zagro˝onych wykluczeniem spo∏ecznym, 19) pomoc w organizowaniu grup wsparcia i samopomocy poprzez doradztwo i poradnictwo zawodowe, 20) rozwój standardów jakoÊci us∏ug prowadzàcych do integracji z rynkiem pracy Êwiadczonych przez instytucje pomocy spo∏ecznej, 21) badania i ekspertyzy majàce na celu ocen´ wp∏ywu i efektywnoÊci form wsparcia Êwiadczonych na rzecz osób zagro˝onych wykluczeniem spo∏ecznym, 22) szkolenia dla pracowników instytucji pomocy spo∏ecznej (w tym pracowników organizacji pozarzàdowych i wolontariuszy) pracujàcych z osobami z grup szczególnego ryzyka, 23) szkolenia m∏odzie˝y z grup zagro˝onych wykluczeniem spo∏ecznym dotyczàce przezwyci´˝ania problemów, którymi sà obarczone, metod integracji spo∏ecznej oraz zwi´kszania samodzielnoÊci ˝yciowej, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6414 — 24) wypracowanie i wdro˝enie metod badaƒ nad ocenà wp∏ywu i efektywnoÊci podejmowanych dzia∏aƒ na rzecz grup szczególnego ryzyka, z uwzgl´dnieniem ró˝nych dzia∏aƒ prowadzàcych stopniowo do integracji na rynku pracy. 23 Rozwój kszta∏cenia i szkolenia zawodowego niezwiàzanego ze szczególnym sektorem (osobami, firmami) Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych, lepsze dostosowanie potrzeb szkoleniowych i kwalifikacji mieszkaƒców do wymogów regionalnego rynku pracy poprzez monitoring regionalnego rynku pracy i upowszechnianie zebranych informacji. Promocja kszta∏cenia przez ca∏e ˝ycie poprzez zwi´kszenie dost´pu do edukacji na wszystkich poziomach kszta∏cenia — od edukacji przedszkolnej do kszta∏cenia ustawicznego osób doros∏ych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem obszarów wiejskich. Poprawa dost´pu do kszta∏cenia na poziomie ponadgimnazjalnym i wy˝szym dla uczniów pochodzàcych z obszarów wiejskich i studentów pochodzàcych z obszarów zagro˝onych marginalizacjà (w tym w szczególnoÊci obszarów wiejskich i obszarów restrukturyzacji przemys∏ów). Podnoszenie jakoÊci edukacji w celu wzmocnienia zdolnoÊci uczniów do przysz∏ego zatrudnienia, mi´dzy innymi poprzez upowszechnienie wykorzystania technik informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w procesie kszta∏cenia, doskonalenie nauczycieli, akredytacj´ instytucji edukacyjnych oraz budow´ systemu zbierania i analizy edukacyjnych danych statystycznych. Zwi´kszanie wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w procesie kszta∏cenia, w poradnictwie i doradztwie zawodowym oraz modernizacja wyposa˝enia dydaktycznego. Doskonalenie osób prowadzàcych szkolenia i pracowników administracji oÊwiatowej oraz rozwój innowacyjnych programów nauczania. Zmniejszenie dysproporcji edukacyjnych pomi´dzy wsià a miastem, zwi´kszenie dost´pu do edukacji poprzez zakup specjalistycznego sprz´tu u∏atwiajàcego kszta∏cenie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz wyposa˝enie internetowych centrów informacji multimedialnej w sprz´t komputerowy wraz z oprogramowaniem, rozwój systemu kszta∏cenia ustawicznego, w tym kszta∏cenia na odleg∏oÊç. Techniczne i finansowe wsparcie procesu szkoleniowego, poczàwszy od opracowania za∏o˝eƒ programowych, opracowania standardów kompetencyjnych, przez opracowywanie materia∏ów szkoleniowych i przeszkolenie wybranych grup docelowych, skoƒczywszy na zarzàdzaniu szkoleniami s∏u˝àcymi wzmocnieniu zdolnoÊci administracyjnych urz´dów administracji rzàdowej. Wydatki na: 1) alternatywne formy edukacji przedszkolnej (pilota˝owe wdro˝enie projektu, w ramach którego na- Poz. 856 uczyciele przedszkolni prowadzà zaj´cia dla dzieci 3—5-letnich), 2) dotacje dla szkó∏ na projekty rozwojowe (programy rozwoju szkó∏ koncentrujàce si´ na rozwijaniu podstawowych umiej´tnoÊci uczniów, pomocy uczniom, którzy majà trudnoÊci w nauce, promowaniu spójnoÊci spo∏ecznej, zapewnianiu kszta∏cenia zgodnego z potrzebami lokalnego rynku pracy — programy wkomponowane w lokalne strategie rozwoju regionalnego), 3) centra kszta∏cenia na odleg∏oÊç na wsiach (w zagro˝onych likwidacjà ma∏ych szko∏ach, w miejscowoÊciach, w których nie ma innych placówek pe∏niàcych rol´ centrów kulturalno-oÊwiatowych), w tym na: wyposa˝enie w sprz´t komputerowy z dost´pem do Internetu i zatrudnienie osoby pomagajàcej w korzystaniu z zasobów centrum, 4) badanie stopnia przygotowania szeÊciolatków do edukacji szkolnej (badania prowadzone w szko∏ach, pod nadzorem pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych), 5) zakup nowoczesnego sprz´tu specjalistycznego u∏atwiajàcego kszta∏cenie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, 6) internetowe centra informacji multimedialnej w bibliotekach szkolnych i pedagogicznych — wyposa˝enie w sprz´t komputerowy wraz z oprogramowaniem, 7) edukacyjny portal internetowy — aktualizacja jego zasobów, administrowanie oraz rozszerzenie zawartoÊci portalu o elementy adresowane do uczniów i nauczycieli szkó∏ ponadgimnazjalnych, 8) opracowanie programów, materia∏ów dydaktycznych i metodologii do kszta∏cenia na odleg∏oÊç (poziom ponadgimnazjalny), 9) opracowanie programów nauczania do kszta∏cenia na odleg∏oÊç na wybranych kierunkach i specjalnoÊciach studiów wy˝szych, 10) przeprowadzenie badaƒ dotyczàcych efektywnoÊci kszta∏cenia na odleg∏oÊç, 11) wyposa˝enie szkó∏ podstawowych, gimnazjów, szkó∏ ponadgimnazjalnych i policealnych (w tym szkó∏ specjalnych) oraz zak∏adów kszta∏cenia nauczycieli, a tak˝e centra kszta∏cenia ustawicznego (CKU) i centra kszta∏cenia praktycznego (CKP) w sprz´t komputerowy z dost´pem do Internetu (pracownie komputerowe), 12) wyposa˝enie poradni psychologiczno-pedagogicznych w specjalistyczny sprz´t komputerowy wraz z oprogramowaniem, 13) utworzenie bazy danych instytucji akredytowanych, 14) wyposa˝enie CKU, CKP oraz wybranych szkó∏ zawodowych w specjalistyczne stanowiska do przeprowadzania zewn´trznych egzaminów zawodowych, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6415 — Poz. 856 15) wspieranie systemu egzaminów zewn´trznych: przygotowanie nauczycieli do przeprowadzania egzaminów zewn´trznych, publikacja materia∏ów informacyjnych dla uczniów — informacja o egzaminach zewn´trznych, badania dotyczàce wyników egzaminów zewn´trznych, modernizacja wyposa˝enia centralnej oraz okr´gowych komisji egzaminacyjnych w sprz´t komputerowy wraz ze specjalistycznym oprogramowaniem do przeprowadzania egzaminów zewn´trznych, 30) us∏ugi doradcze dla rolników i domowników w zakresie podejmowania dodatkowej dzia∏alnoÊci zbli˝onej do rolnictwa, 16) doradztwo i poradnictwo zawodowe dla uczniów: opracowanie i upowszechnienie materia∏ów metodycznych i dydaktycznych do planowania kariery zawodowej uczniów, 32) praktycznà nauk´ zawodu dla uczniów szkó∏ ponadgimnazjalnych, odbywajàcà si´ w przedsi´biorstwach i majàcà na celu nabycie praktycznych umiej´tnoÊci i poznanie specyfiki przysz∏ego zawodu, z wy∏àczeniem praktyk zawodowych realizowanych na podstawie umowy o prac´ pomi´dzy pracodawcà a m∏odocianym w celu przygotowania zawodowego, 17) przeprowadzenie badaƒ dotyczàcych poziomu umiej´tnoÊci podstawowych wÊród uczniów trzeciej klasy szko∏y podstawowej, 18) studia podyplomowe dla absolwentów rozpoczynajàcych prac´ w zawodzie nauczyciela w zakresie: technologii informacyjno-komunikacyjnych, j´zyków obcych oraz nauczania dwóch przedmiotów (studia adresowane do nauczycieli szkó∏ podstawowych i gimnazjów), 19) kursy doskonalàce dla nauczycieli w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych, j´zyków obcych, pedagogiki specjalnej oraz metodyki przedmiotów ogólnozawodowych i zawodowych, 20) przygotowanie kadry do prowadzenia kszta∏cenia na odleg∏oÊç, 21) przygotowanie nauczycieli do roli doradcy zawodowego w ramach studiów podyplomowych, 22) szkolenie kadry administracyjnej oÊwiaty w zakresie post´powania akredytacyjnego, 23) opracowanie nowych podstaw programowych, innowacyjnych programów nauczania (w tym modu∏owych), a tak˝e pakietów edukacyjnych do kszta∏cenia zawodowego, 24) opracowanie przewodnika procedur akredytacji placówek prowadzàcych kszta∏cenie ustawiczne w formach pozaszkolnych, 25) prowadzenie monitoringu dzia∏alnoÊci instytucji akredytowanych, 31) us∏ugi doradcze wspomagajàce kszta∏towanie kariery zawodowej pracujàcych osób doros∏ych zg∏aszajàcych z w∏asnej inicjatywy ch´ç podwy˝szania i dostosowywania kwalifikacji zawodowych do potrzeb rynku pracy oraz us∏ugi doradcze dla studentów, 33) krajowe praktyki zawodowe dla studentów szkó∏ wy˝szych, na kierunkach, gdzie nie sà one obligatoryjne, odbywajàce si´ w przedsi´biorstwach i majàce na celu nabycie praktycznych umiej´tnoÊci i poznanie specyfiki przysz∏ego zawodu, z wy∏àczeniem praktyk zawodowych realizowanych na podstawie umowy o prac´, 34) studia zawodowe podwy˝szajàce kwalifikacje piel´gniarek i po∏o˝nych, 35) organizacja metod wymiany informacji pomi´dzy instytucjami zaanga˝owanymi w monitorowanie regionalnego rynku pracy oraz ofert edukacyjnych i szkoleniowych w celu wzmocnienia wspó∏pracy pomi´dzy tymi instytucjami poprzez:
81. a)przygotowanie diagnozy w zakresie zidentyfikowania sytuacji w obszarze monitorowania rynku pracy oraz ofert edukacyjnych i szkoleniowych z równoczesnym przedstawieniem sposobów skuteczniejszego monitorowania zmian zachodzàcych na rynku pracy,
82. b)organizowanie seminariów, spotkaƒ, warsztatów z udzia∏em instytucji zaanga˝owanych w monitorowanie regionalnego rynku pracy oraz ofert edukacyjnych i szkoleniowych w celu wymiany informacji z dziedziny zatrudnienia i kszta∏cenia, 26) budowa systemu zbierania i analizy edukacyjnych danych statystycznych,
83. c)zbieranie danych i tworzenie ich baz w celu zwi´kszenia iloÊci i podniesienia jakoÊci informacji z dziedziny zatrudnienia i kszta∏cenia, 27) szkolenia dla pracujàcych osób doros∏ych zg∏aszajàcych z w∏asnej inicjatywy ch´ç podwy˝szania lub dostosowywania kwalifikacji zawodowych do potrzeb rynku pracy (poza godzinami pracy), w tym w zakresie j´zyków obcych oraz wykorzystania technik informacyjnych i komunikacyjnych (ICT),
84. d)badanie zbie˝noÊci prowadzonych w regionie przedsi´wzi´ç w zakresie podwy˝szania umiej´tnoÊci i kwalifikacji zawodowych z potrzebami regionalnego rynku pracy, 28) szkolenia podwy˝szajàce kwalifikacje doradców rolniczych, 29) szkolenia dla rolników i domowników w zakresie podejmowania dodatkowej dzia∏alnoÊci zbli˝onej do rolnictwa,
85. e)analiz´ sytuacji na regionalnym rynku pracy, w tym m.in. w zakresie przewidywanej sytuacji na rynku pracy wybranych zawodów, sektorów, bran˝, przewidywanych oczekiwaƒ pracodawców odnoÊnie do po˝àdanych kwalifikacji i umiej´tnoÊci pracowniczych, po˝àdanych us∏ug szkoleniowych, zachodzàcych zmian Dziennik Ustaw Nr 123 — 6416 — w sektorze MSP, rozwoju spo∏eczno-gospodarczego regionów oraz publikowanie wyników przeprowadzonych badaƒ, analiz, ekspertyz, 36) opracowanie za∏o˝eƒ programowych szkoleƒ ogólnych i specjalistycznych dla cz∏onków korpusu s∏u˝by cywilnej — pracowników urz´dów administracji rzàdowej — zajmujàcych stanowiska wy˝szego i Êredniego szczebla zarzàdzania w s∏u˝bie cywilnej, 37) szkolenia ogólne i specjalistyczne dla cz∏onków korpusu s∏u˝by cywilnej — pracowników urz´dów administracji rzàdowej — zajmujàcych stanowiska wy˝szego i Êredniego szczebla zarzàdzania w s∏u˝bie cywilnej, 38) pomoc doradcza oraz szkoleniowa dla Urz´du S∏u˝by Cywilnej (USC) w zakresie zarzàdzania procesem szkoleniowym, 39) opracowanie standardów kompetencyjnych dla poszczególnych grup stanowisk w s∏u˝bie cywilnej w zakresie tematyki Unii Europejskiej (UE), 40) zaplanowanie i przygotowanie programów szkoleniowych w zakresie podstawowych szkoleƒ z zakresu UE, w tym opracowanie za∏o˝eƒ programowych oraz materia∏ów szkoleniowych, 41) szkolenia wszystkich dyrektorów generalnych urz´dów administracji rzàdowej w zakresie nowoczesnych trendów zarzàdzania, najlepszych praktyk zarzàdzania zasobami ludzkimi, zarzàdzania projektami, zarzàdzania finansami, w tym opracowywanie za∏o˝eƒ programowych szkoleƒ i materia∏ów, 42) przeprowadzenie szkoleƒ j´zykowych dla cz∏onków korpusu s∏u˝by cywilnej zajmujàcych stanowiska samodzielne, koordynujàce i kierownicze w s∏u˝bie cywilnej, przygotowujàcych do uzyskania certyfikatu j´zykowego, ze szczególnym uwzgl´dnieniem cz∏onków korpusu s∏u˝by cywilnej zatrudnionych w jednostkach zaanga˝owanych do realizowania zadaƒ wynikajàcych z cz∏onkostwa w UE, 43) opracowanie analizy potrzeb szkoleniowych sektora administracji rzàdowej w celu zidentyfikowania specyficznych potrzeb poszczególnych dzia∏ów administracji oraz przygotowanie planu dzia∏aƒ w oparciu o wyniki przeprowadzonej analizy, 44) przeprowadzenie projektów pilota˝owych w ramach planu dzia∏aƒ dla poszczególnych sektorów administracji rzàdowej, 45) stypendia dla m∏odzie˝y wiejskiej, która z powodów materialnych natrafia na bariery utrudniajàce nauk´ na poziomie ponadgimnazjalnym koƒczàcym si´ maturà, zakup podr´czników itd., dofinansowanie op∏at m.in. za zakwaterowanie, wy˝ywienie, burs´, internat lub refundacji kosztów poniesionych wczeÊniej przez ucznia zwiàzanych z pobieraniem nauki, Poz. 856 46) stypendia dla studentów pochodzàcych z obszarów zagro˝onych marginalizacjà, w tym w szczególnoÊci obszarów wiejskich i obszarów restrukturyzacji przemys∏ów, którzy natrafiajà na bariery w dost´pie do kszta∏cenia na poziomie wy˝szym z powodu trudnej sytuacji materialnej. 24 Potencja∏ adaptacyjny pracowników, przedsi´biorczoÊç, innowacyjnoÊç, technologie komunikacyjne i informacyjne (osoby i firmy) Do stosowanie osób do funkcjonowania w zmieniajàcych si´ warunkach spo∏eczno-ekonomicznych oraz przygotowanie ich do wykorzystania szans zwiàzanych z powstawaniem nowych miejsc pracy: 1) na obszarach wiejskich poprzez stworzenie warunków u∏atwiajàcych osobom zatrudnionym w rolnictwie znalezienie zatrudnienia poza sektorem rolnym, 2) poprzez zmian´ kwalifikacji osób zagro˝onych utratà zatrudnienia, w szczególnoÊci pracowników przemys∏ów i sektorów podlegajàcych restrukturyzacji w celu umo˝liwienia tym osobom wykonywania nowych zawodów. Aktywne wspieranie zatrudnienia poprzez stymulowanie powstawania nowych mikroprzedsi´biorstw oraz zapewnienie nowozarejestrowanym mikroprzedsi´biorstwom pomocy w wykorzystaniu dost´pnych instrumentów wsparcia. Podniesienie potencja∏u regionów w sferze innowacji, poprzez budowanie regionalnych systemów innowacji i wzmocnienie wspó∏pracy pomi´dzy sektorem badawczo-rozwojowym a gospodarkà dla podniesienia konkurencyjnoÊci przedsi´biorstw dzia∏ajàcych na regionalnym i lokalnym rynku. Doskonalenie umiej´tnoÊci i kwalifikacji kadr oraz promocja rozwiàzaƒ systemowych w zakresie potencja∏u adaptacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy. Podniesienie konkurencyjnoÊci i rozwój potencja∏u adaptacyjnego przedsi´biorstw poprzez inwestycje w kadry. Podnoszenie umiej´tnoÊci i kwalifikacji pracowników s∏u˝by zdrowia, w szczególnoÊci pracowników modelowych centrów skryningowych. Wydatki na: 1) szkolenia i pomoc doradczà dla kadr zarzàdzajàcych i pracowników przedsi´biorstw (podwy˝szenie kwalifikacji, nabycie nowych kwalifikacji i umiej´tnoÊci) — ogólne, jak i zwiàzane ze zmianami technologicznymi (w tym w systemie edukacji na odleg∏oÊç, kursy zawodowe w zakresie j´zyków obcych, zastosowanie ICT), 2) studia podyplomowe dla pracowników przedsi´biorstw i kadry zarzàdzajàcej, majàce na celu podwy˝szenie lub zdobycie nowych kwalifikacji, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6417 — Poz. 856 3) praktyczne szkolenia i sta˝e dla pracowników przedsi´biorstw odbywane w jednostkach naukowych, 16) dzia∏ania majàce na celu analiz´ i identyfikacj´ kluczowych narz´dzi niezb´dnych do realizacji regionalnych strategii innowacyjnych w regionach, 4) szkolenia i pomoc doradczà dla kadr zarzàdzajàcych i pracowników przedsi´biorstw w zakresie usprawnienia zarzàdzania (zw∏aszcza zasobami ludzkimi), identyfikacji potrzeb w zakresie: kwalifikacji pracowników, poprawy organizacji pracy, zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy oraz uelastycznienia form Êwiadczenia pracy, 17) dzia∏ania s∏u˝àce zwi´kszaniu poziomu wiedzy i umiej´tnoÊci partnerów opracowujàcych i realizujàcych regionalne strategie innowacyjne, w zakresie planowania strategicznego, budowania partnerstwa oraz zarzàdzania projektem, 5) podwy˝szanie umiej´tnoÊci i kwalifikacji pracowników o niskim poziomie przygotowania do pracy (np. o niskich kwalifikacjach), 6) szkolenia z zakresu wykrywania i profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy, 7) szkolenia i kursy, majàce na celu nabycie kwalifikacji i umiej´tnoÊci zawodowych zwiàzanych z nowym zawodem, 8) poÊrednictwo pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 9) informacj´ zawodowà, 10) us∏ugi doradcze w zakresie wyboru nowego zawodu i osiàgni´cia nowych umiej´tnoÊci zawodowych, w tym indywidualne plany dzia∏aƒ polegajàce na udzielaniu osobom zagro˝onym utratà zatrudnienia pomocy w wyborze odpowiedniego zawodu i miejsca zatrudnienia, 11) subsydiowanie zatrudnienia w nowym miejscu pracy, 12) Êwiadczenie us∏ug doradczych i szkoleniowych wspierajàcych zak∏adanie i prowadzenie dzia∏alnoÊci gospodarczej, 13) tworzenie lub rozwój regionalnych strategii innowacyjnych, 14) tworzenie i rozwój sieci wspó∏pracy w zakresie innowacji, pomi´dzy sektorem badawczo-rozwojowym, przedsi´biorstwami i innymi podmiotami (na poziomie regionalnym i lokalnym), s∏u˝àcej transferowi know-how i technologii, tj.: tworzenie struktur wspierajàcych sieç wspó∏pracy, organizowanie spotkaƒ, seminariów, warsztatów, kampanii promocyjnych, cykli szkoleniowo-edukacyjnych, targów wiedzy, 15) tworzenie i rozwój systemu komunikacji i wymiany informacji, w tym zbieranie danych i tworzenie ich baz, z zakresu m.in. dzia∏aƒ edukacyjnych i innych przedsi´wzi´ç wspierajàcych rozwój innowacji, tj.: organizowanie imprez promujàcych innowacje oraz inicjatywy s∏u˝àce wymianie innowacji w formie: dni informacji, dni otwartych drzwi, dni konsultacji i wspó∏pracy z przedstawicielami zagranicznymi itp., 18) tworzenie i udost´pnianie kompleksowej bazy informacyjnej dla cz∏onków sieci, partnerów opracowujàcych i realizujàcych regionalne strategie innowacyjne i innych zainteresowanych stron, w tym gromadzenie danych zwiàzanych z dzia∏aniami innowacyjnymi w regionie (np. informacje o szkoleniach, seminariach w kraju i za granicà, mo˝liwoÊciach finansowania rozwiàzaƒ innowacyjnych, poszukiwaniu partnerów), 19) sta˝e, dla absolwentów szkó∏ wy˝szych niezarejestrowanych jako bezrobotni i pracowników sektora badawczo-rozwojowego, s∏u˝àce transferowi wiedzy i innowacji pomi´dzy sektorem badawczo-rozwojowym a przedsi´biorstwami, dla obopólnych korzyÊci, 20) stypendia dla najlepszych absolwentów szkó∏ wy˝szych kontynuujàcych nauk´ na studiach doktoranckich z zakresu nauk Êcis∏ych, technicznych i innych dziedzin naukowych przyczyniajàcych si´ do podnoszenia innowacyjnoÊci regionu i rozwoju strategicznych obszarów regionu (klastrów przemys∏owych), 21) organizowanie programów stypendialnych i rozpowszechnianie informacji o mo˝liwoÊciach ich uzyskania, 22) analiz´ dziedzin i dyscyplin naukowych, w których prowadzone sà studia doktoranckie przydatne dla przemys∏u w regionie, w celu umo˝liwienia rozwoju regionu zgodnie z za∏o˝eniami regionalnej strategii innowacyjnej, 23) refundacj´ cz´Êci kosztów zwiàzanych z pracà naukowà (np. zakup niezb´dnej literatury, op∏aty za odbywanie studiów doktoranckich, prowadzenie badaƒ naukowych, prac projektowych i wdro˝eniowych) lub wyp∏acanie grantów na realizacj´ studiów doktoranckich, 24) wdra˝anie projektów skierowanych na rozwój kadr przedsi´biorstw o charakterze ponadlokalnym, regionalnym, krajowym oraz o znaczeniu sektorowym, np. BHP, j´zyki obce, 25) projekty promujàce dialog na rzecz zmian w organizacji pracy, w tym wynikajàcych z wymagaƒ BHP, projekty badawcze w zakresie nowych form organizacji pracy, 26) projekty badawcze i promocyjne (popularyzatorskie) w zakresie powiàzaƒ mi´dzy Êwiatem nauki i przedsi´biorstw oraz promujàce ide´ doskonalenia zawodowego w przedsi´biorstwach, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6418 — 27) projekty podnoszàce jakoÊç szkolenia i us∏ug doradczych dla przedsi´biorstw, 28) pilota˝owe projekty szkoleniowo-doradcze w zakresie pracy atypowej, np. rotacja pracy, telepraca, 29) rozpowszechnianie dobrych praktyk i metod rozwoju, 30) przekazywanie pomocy finansowej, przys∏ugujàcej mikroprzedsi´biorcy po zarejestrowaniu si´, w formie:
86. a)wsparcia pomostowego,
87. b)jednorazowej dotacji inwestycyjnej na rozwój dzia∏alnoÊci. Poz. 856 9) opracowywanie i uruchomienie baz danych o lokalnych rynkach pracy, zawierajàce informacje o: ofertach zatrudnienia dla kobiet, formach zatrudnienia, mo˝liwoÊciach podnoszenia kwalifikacji, mo˝liwoÊciach rozpocz´cia w∏asnej dzia∏alnoÊci gospodarczej, mo˝liwoÊciach uzyskania jednorazowych Êrodków na podj´cie dzia∏alnoÊci gospodarczej, 10) przygotowanie i wdro˝enie akcji informacyjno-edukacyjnych skierowanych do kobiet i pracodawców na rzecz zwalczania stereotypów w postrzeganiu ról kobiecych i m´skich w ˝yciu zawodowym i rodzinnym, 11) doradztwo zawodowe dla kobiet, 25 Dzia∏ania na rzecz kobiet na rynku pracy 12) doradztwo psychologiczne i prawne, Udzielanie wielostronnego wsparcia kobietom na rynku pracy, prowadzàce do wzrostu zatrudnienia kobiet, podniesienia ich statusu zawodowego i spo∏ecznego poprzez promocj´ równego dost´pu przedstawicieli obu p∏ci do zatrudnienia, promocj´ kszta∏cenia ustawicznego, dzia∏aƒ na rzecz wzrostu zatrudnienia oraz upowszechnianie elastycznych form zatrudnienia pozwalajàcych na godzenie ˝ycia zawodowego i rodzinnego. 13) tworzenie programów specjalnych, innowacyjnych i inicjatyw lokalnych na rzecz zatrudnienia kobiet, w tym tworzenie nowych miejsc pracy dla bezrobotnych kobiet, 1. Wspieranie równoÊci szans kobiet i m´˝czyzn na rynku pracy. Wydatki na: 1) kursy szkoleniowe dla kobiet — podnoszàce ich kwalifikacje zawodowe, 2) kursy szkoleniowe dla kobiet — w zakresie nabywania i wykorzystywania umiej´tnoÊci i wiedzy na temat: elastycznego podejÊcia do zawodu, pracy w trzecim sektorze, pracy w ramach wolontariatu, rozwijania w∏asnej dzia∏alnoÊci gospodarczej, 3) kursy szkoleniowe dla kobiet z zakresu aktywizacji zawodowej, opracowywanie indywidualnych planów dzia∏ania, 4) wspieranie przedsi´biorczoÊci wÊród kobiet: przyznanie jednorazowych Êrodków na podj´cie dzia∏alnoÊci gospodarczej, w szczególnoÊci na obszarach wiejskich, szkolenia dla kobiet w zakresie rozwoju w∏asnej dzia∏alnoÊci gospodarczej, 5) sta˝e/przygotowanie zawodowe w miejscu pracy, 6) projekty badawcze i ekspertyzy majàce na celu diagnoz´ sytuacji kobiet na rynku pracy oraz realizacj´ zasady równoÊci szans w dost´pie do zatrudnienia (uj´cie horyzontalne), 7) projekty badawcze i ekspertyzy majàce na celu diagnoz´ zró˝nicowania szans kobiet w dost´pie do rynku pracy o zasi´gu lokalnym (uj´cie regionalne), 8) projekty pilota˝owe majàce za zadanie wsparcie samoorganizacji kobiet (organizowanie grup interesu, grup wsparcia), 14) szkolenia dla przedsi´biorców w zakresie: elastycznych form zatrudnienia, ze szczególnym uwzgl´dnieniem nowoczesnych technologii oraz nowoczesnych metod organizacji pracy (telepraca, praca do wykonania w domu, praca na zast´pstwo), praw i obowiàzków zwiàzanych z równoÊcià szans dla kobiet i m´˝czyzn wynikajàcych z przepisów prawa pracy, 15) doradztwo/poradnictwo dla pracowników instytucji rynku pracy (w tym organizacji pozarzàdowych dzia∏ajàcych na rzecz kobiet) w zakresie równoÊci szans dla kobiet i m´˝czyzn, 16) dzia∏ania towarzyszàce, tj. zapewnienie opieki nad dzieçmi i osobami zale˝nymi od uczestników projektu (osób obj´tych dzia∏aniami aktywizujàcymi). 2. Promocja równoÊci szans kobiet i m´˝czyzn na rynku pracy. Wydatki na: 1) opracowywanie i uruchomienie baz danych o lokalnych rynkach pracy, zawierajàce informacje o: ofertach zatrudnienia dla kobiet, formach zatrudnienia, mo˝liwoÊciach podnoszenia kwalifikacji, mo˝liwoÊciach uzyskania jednorazowych Êrodków na podj´cie dzia∏alnoÊci gospodarczej, 2) przygotowanie i wdro˝enie akcji informacyjno-edukacyjnych zwalczajàcych stereotypy w postrzeganiu ról kobiecych i m´skich w ˝yciu rodzinnym m.in. poprzez: promowanie partnerskiego modelu, w∏àczajàcego m´˝czyzn na równi z kobietami w realizacj´ obowiàzków rodzicielskich i domowych, upowszechnianie korzystania z us∏ug opiekuƒczo-wychowawczych nad dzieçmi i osobami zale˝nymi oraz z mo˝liwoÊci dzielenia opieki nad dzieçmi, jakie daje prawo pracy i ubezpieczeƒ spo∏ecznych, 3) przygotowanie i wdro˝enie akcji informacyjno-edukacyjnych skierowanych do kobiet i praco- Dziennik Ustaw Nr 123 — 6419 — dawców na rzecz zwalczania stereotypów w postrzeganiu ról kobiecych i m´skich w ˝yciu zawodowym m.in. poprzez:
88. a)promowanie równoÊci szans w zawodach tradycyjnie uznawanych za kobiece lub m´skie oraz propagowanie idei wykorzystywania indywidualnych zdolnoÊci do wykonywania poszczególnych zawodów,
89. b)promowanie równoÊci szans w zakresie wynagradzania,
90. c)promocj´ kobiet na kierownicze stanowiska i promowanie przedsi´biorczoÊci kobiet (praca na w∏asny rachunek). 3. Infrastruktura podstawowa 31 Infrastruktura transportowa 311 Kolej Zwi´kszenie spójnoÊci transportowej kraju oraz polepszenie dost´pnoÊci przestrzennej Polski w uk∏adzie UE poprzez osiàgni´cie zak∏adanych parametrów standardów technicznych i modernizacj´ linii kolejowych. Wydatki na: 1) wymian´ nawierzchni torowej (na typ UIC C1) wraz z podsypkà i podk∏adkami, 2) modernizacj´ odwodnienia i podtorza, 3) wprowadzenie nowych urzàdzeƒ zabezpieczenia ruchu kolejowego, Poz. 856 portów oddzia∏ywania na Êrodowisko) oraz inne wymagane dokumenty. 312 Drogi Wspieranie regionalnego systemu transportowego (drogi wojewódzkie, powiatowe, gminne) poprawiajàcego dost´p do: 1) sieci dróg krajowych, 2) regionalnych centrów gospodarczych wa˝nych z punktu widzenia rozwoju spo∏eczno-gospodarczego regionu, 3) oÊrodków gospodarczych (∏àcznie z drogami wewnàtrz tych oÊrodków), 4) istniejàcych lub planowanych obiektów przemys∏owych i us∏ugowych (np. parki przemys∏owe), 5) portów morskich, portów rybackich, portów rzecznych wykorzystywanych do celów gospodarczych, lotnisk, stacji kolejowych i innych obiektów transportu publicznego, a tak˝e wspieranie projektów odcià˝ajàcych uk∏ady komunikacyjne miast, w tym w szczególnoÊci centra gospodarcze i zabytkowe. Zwi´kszenie spójnoÊci transportowej kraju oraz polepszenie dost´pnoÊci przestrzennej Polski w uk∏adzie UE poprzez budow´ i modernizacj´ dróg oraz poprawa dost´pu do portów morskich od strony làdu poprzez budow´ i modernizacj´ dróg ko∏owych i kolejowych stanowiàcych po∏àczenie dróg krajowych i linii kolejowych z portami morskimi. Wydatki na: 4) wymian´ urzàdzeƒ elektroenergetycznych: sieci trakcyjnej i konstrukcji wsporczych, 1) budow´, przebudow´, remont lub modernizacj´ dróg ko∏owych i kolejowych ∏àczàcych drogi krajowe i linie kolejowe z portami morskimi, 5) przebudow´ peronów, przejazdów i przejÊç przez tory, 2) budow´ ulic miejskich na terenie miast portowych ∏àczàcych port z siecià dróg szybkiego ruchu, 6) dzia∏ania zmniejszajàce ucià˝liwoÊç linii dla otoczenia, 3) budow´, przebudow´, remont lub modernizacj´ odcinków dróg, ciàgów dróg, w´z∏ów, skrzy˝owaƒ, skrzy˝owaƒ z ruchem okr´˝nym wraz z towarzyszàcà infrastrukturà drogowà, 7) zakup pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozu osób, 8) modernizacj´ linii kolejowych oraz pojazdów kolejowych (w tym polegajàcych na: poprawie efektywnoÊci ekonomicznej, zmniejszeniu zu˝ycia energii, zwi´kszeniu wygody podró˝owania, uwzgl´dnieniu potrzeb osób niepe∏nosprawnych), 9) zakup nowych lokomotyw interoperacyjnych dla ruchu pasa˝erskiego, 10) zakup wyposa˝enia dla utrzymania tego taboru, 11) budow´ i rozbudow´ zaplecza technicznego dla taboru (wagonownie i lokomotywownie), 12) przygotowanie dokumentacji technicznej i ekonomicznej (w tym przygotowanie biznesplanu lub studium wykonalnoÊci projektu, map lub szkiców lokalizacyjnych sytuujàcych projekt, ocen lub ra- 4) budow´ obwodnic przy miejscowoÊciach znajdujàcych si´ na g∏ównych drogach krajowych o du˝ym nat´˝eniu ruchu, 5) budow´, przebudow´, remont lub modernizacj´ obiektów mostowych, w tym: wiaduktów, estakad, tuneli drogowych i innych obiektów in˝ynieryjnych, obwodnic, obejÊç miast i miejscowoÊci, w tym ich po∏àczeƒ z sieciami dróg wraz z towarzyszàcà infrastrukturà drogowà, 6) budow´, przebudow´, remont lub modernizacj´ infrastruktury towarzyszàcej w zakresie bezpieczeƒstwa ruchu drogowego, ochrony Êrodowiska lub przyczyniajàcej si´ do realizacji polityki horyzontalnej w zakresie infrastruktury spo∏eczeƒstwa informacyjnego, w tym w szczególnoÊci:
91. a)budow´, przebudow´, rozbudow´ lub remont dróg lub nawierzchni dróg oraz wyposa˝enie Dziennik Ustaw Nr 123 — 6420 — obiektów in˝ynieryjnych, w tym: zjazdy, zatoki autobusowe i inne niezb´dne urzàdzenia drogowe,
92. b)budow´, przebudow´, modernizacj´ lub remont urzàdzeƒ bezpieczeƒstwa ruchu drogowego, w tym: sygnalizacji Êwietlnej, barier ochronnych lub ogrodzeƒ, Poz. 856 Wydatki na: 1) budow´, przebudow´, modernizacj´ lub remont dróg, 2) wzmocnienie nawierzchni dróg krajowych dla przystosowania ich do przenoszenia nacisków 11,5 t/oÊ pojazdu,
93. c)budow´ lub remont os∏on przeciwolÊnieniowych lub ekranów akustycznych, 3) utwardzanie poboczy dla ruchu powolnego,
94. d)budow´ lub remont chodników, 4) budow´ lub przebudow´ skrzy˝owaƒ,
95. e)budow´ lub remont przejÊç dla pieszych, jak równie˝ wszelkie inne prace infrastrukturalne pozwalajàce zwi´kszyç bezpieczeƒstwo pieszych, rowerzystów czy zwierzàt, 5) sygnalizacj´ Êwietlnà,
96. f)budow´, remont lub modernizacj´ ciàgów, Êcie˝ek rowerowych, 7) zieleƒ przydro˝nà,
97. g)budow´, przebudow´ lub remont infrastruktury s∏u˝àcej obs∏udze pasa˝erów (np. miejsca postoju podró˝nych),
98. h)budow´, przebudow´, remont lub modernizacj´ oÊwietlenia,
99. i)budow´ lub remont miejsc do wypoczynku dla kierowców, w tym zakup wyposa˝enia dotyczàcego wkomponowania ww. rodzaju projektów w krajobraz,
100. j)budow´, rozbudow´ lub remont infrastruktury drogowej przyczyniajàcej si´ do ochrony Êrodowiska (np. urzàdzenia odwadniajàce, w tym: kanalizacja deszczowa, zbiorniki retencyjne, przepusty, sàczki, zbiorniki odparowujàce, separatory dla wód opadowych),
101. k)budow´ kanalizacji teletechnicznej,
102. l)wykup gruntów, przygotowanie terenu budowy, 7) prace inwestycyjne i zwiàzane z procesem inwestycyjnym, w tym: przygotowanie terenu pod budow´ (w tym prace geodezyjne), prace ziemne, budowlano-monta˝owe, instalacyjne i wykoƒczeniowe, 8) zakup wyposa˝enia i niezabudowanych nieruchomoÊci nierozerwalnie zwiàzanych z realizacjà projektu, 9) przygotowanie dokumentacji technicznej, przygotowanie projektu (prace studialne, ekspertyzy, badania geologiczne, mapy lub szkice lokalizacyjne sytuujàce projekt), ocen lub raportów oddzia∏ywania na Êrodowisko, przygotowanie biznesplanu lub studium wykonalnoÊci projektu, oraz inne wymagane dokumenty. 3121 Drogi krajowe Zwi´kszenie spójnoÊci transportowej kraju oraz polepszenie dost´pnoÊci przestrzennej Polski w uk∏adzie UE poprzez budow´, przebudow´, modernizacj´ lub remont dróg krajowych. 6) budow´ urzàdzeƒ ochrony Êrodowiska (np. ekrany akustyczne, separatory dla wód opadowych), 8) roboty budowlane zwiàzane z pe∏nym zakresem robót drogowych:
103. a)roboty ziemne,
104. b)podbudowa,
105. c)nawierzchnia,
106. d)obiekty in˝ynierskie,
107. e)in˝ynieria ruchu,
108. f)odwodnienia terenu, 9) wykup gruntów, przygotowanie terenu budowy, 10) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych (w tym: przygotowanie biznesplanu lub studium wykonalnoÊci projektu, map lub szkiców lokalizacyjnych sytuujàcych projekt, ocen lub raportów oddzia∏ywania na Êrodowisko), zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany (w tym nadzór in˝yniera), obs∏ug´ geodezyjnà oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem. 3122 Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne Zwi´kszenie spójnoÊci transportowej kraju poprzez budow´ i modernizacj´ lub remont lub przebudow´ dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych wraz z towarzyszàcà infrastrukturà drogowà. Wydatki na: 1) poszerzenie jezdni i wzmocnienie nawierzchni ulic, 2) drogi w granicach administracyjnych miejscowoÊci i miast, 3) budow´ lub przebudow´ skrzy˝owaƒ oraz lokalne obiekty mostowe (mosty i wiadukty) na drogach, 4) sygnalizacj´ Êwietlnà, Dziennik Ustaw Nr 123 — 6421 — 5) budow´ urzàdzeƒ ochrony Êrodowiska (np. ekrany akustyczne), 6) zieleƒ przydro˝nà, 7) roboty budowlane zwiàzane z pe∏nym zakresem robót drogowych: Poz. 856
109. b)podbudowa,
110. c)nawierzchnia,
111. d)obiekty in˝ynierskie,
112. e)in˝ynieria ruchu,
113. f)odwodnienia terenu,
114. a)prace ziemne, budowlano-monta˝owe, instalacyjne, 3) zieleƒ przydro˝nà,
115. b)podbudowa, 4) wykup gruntów, przygotowanie terenu budowy,
116. c)nawierzchnia, 5) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obs∏ug´ geodezyjnà, dzia∏ania zwiàzane z ochronà Êrodowiska oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem.
117. d)obiekty in˝ynierskie,
118. e)in˝ynieria ruchu,
119. f)odwodnienia terenu, 8) prace przygotowawcze, w tym: przygotowanie terenu pod budow´, przebudowa infrastruktury technicznej kolidujàcej z inwestycjà (w tym: linii elektroenergetycznej, teletechnicznej, kanalizacji sanitarnej, sieci gazowej, ciep∏owniczej, wodociàgowej, urzàdzeƒ wodnych melioracji, urzàdzeƒ podziemnych specjalnego przeznaczenia, torów kolejowych, tramwajowych i przejazdów kolejowych, prace rozbiórkowe i wykoƒczeniowe), 9) zakup sprz´tu, wyposa˝enia i niezabudowanych nieruchomoÊci nierozerwalnie zwiàzanych z realizacjà projektu, 10) przygotowanie dokumentacji technicznej (w tym: przygotowanie projektu, prac studialnych, ekspertyz, badaƒ geologicznych i archeologicznych, koncepcji budowlanej, projektu wykonawczego, studium wykonalnoÊci), przetargu, badaƒ zwiàzanych z urbanistykà, krajobrazem, architekturà lub budownictwem, obs∏ugi geodezyjnej, nadzór nad realizacjà inwestycji oraz us∏ug dotyczàcych zarzàdzania projektem. 3123 Âcie˝ki rowerowe Budowa, przebudowa, remont lub modernizacja Êcie˝ek rowerowych. 313 Autostrady Zwi´kszenie spójnoÊci transportowej kraju oraz polepszenie dost´pnoÊci przestrzennej Polski w uk∏adzie UE poprzez budow´, przebudow´, remont lub modernizacj´ autostrad. Wydatki na: 1) budow´, przebudow´, remont lub modernizacj´ autostrad, 2) roboty budowlane zwiàzane z pe∏nym zakresem robót drogowych:
120. a)roboty ziemne, 314 Lotniska Polepszenie dost´pnoÊci przestrzennej Polski w uk∏adzie UE poprzez budow´, rozbudow´ i modernizacj´ lotnisk i ich infrastruktury. 315 Porty Usprawnienie funkcjonowania morsko-làdowych ∏aƒcuchów transportowych (w ramach sieci TEN-T) poprzez utworzenie morskich w´z∏ów logistycznych w powiàzaniu z korytarzami transeuropejskimi i stworzenie warunków do skierowania cz´Êci, przewo˝onych transportem làdowym tranzytem przez Polsk´ strumieni ∏adunkowych do polskich portów morskich. Wydatki na: 1) budow´ infrastruktury baz kontenerowych, 2) budow´ infrastruktury centrów logistycznych, 3) budow´ i przebudow´ basenów i nabrze˝y portowych, 4) budow´, przebudow´, remont i/lub modernizacj´ dróg ko∏owych i kolejowych na terenie portów, 5) budowa i przebudowa infrastruktury stanowiàcej po∏àczenie dróg krajowych i linii kolejowych z portami morskimi, 6) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obs∏ug´ geodezyjnà oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem. 3161 Âródlàdowe drogi wodne Zapewnienie w∏aÊciwego stanu technicznego i utrzymanie w∏aÊciwego poziomu bezpieczeƒstwa ˝eglugi Êródlàdowej oraz turystyki wodnej i jej infrastruktury. Dziennik Ustaw Nr 123 — 6422 — Wydatki na: 1) remont i modernizacj´ infrastruktury Êródlàdowych dróg wodnych, 2) rzeczne przejÊcia graniczne, 3) modernizacj´ portów, basenów i nabrze˝y, 4) przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych (w tym: biznesplanu lub studium wykonalnoÊci projektu, map lub szkice lokalizacyjne sytuujàce projekt) oraz inne wymagane dokumenty, op∏aty oraz nadzór urbanistyczny, architektoniczny, kon