Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych

Dziennik Ustaw Nr 3 — 82 — Poz. 27 27 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagaƒ dla przyrzàdów pomiarowych2) Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne 8) miar materialnych, 9) naczyƒ wyszynkowych, 10) przyrzàdów do pomiaru: a) d∏ugoÊci, b) pola powierzchni, c) wielu wymiarów, § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych podlegajàcych ocenie zgodnoÊci; 2) procedury oceny zgodnoÊci; 3) sposób oznakowania przyrzàdów pomiarowych; 4) wzór znaku CE. § 2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do nast´pujàcych rodzajów przyrzàdów pomiarowych i ich podzespo∏ów: 1) wodomierzy, 2) gazomierzy i przeliczników do gazomierzy, 3) liczników energii elektrycznej czynnej, 4) ciep∏omierzy, przetworników przep∏ywu, par czujników temperatury i przeliczników, 5) instalacji pomiarowych do ciàg∏ego i dynamicznego pomiaru iloÊci cieczy innych ni˝ woda, 6) wag automatycznych: a) dla pojedynczych ∏adunków, b) porcjujàcych, c) odwa˝ajàcych, d) przenoÊnikowych, e) wagonowych, 7) taksometrów, ——————— 1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdo- wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 131, poz. 909). 2) Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia dyrektywy 2004/22/WE z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie przyrzàdów pomiarowych (Dz. Urz. UE L 2004 nr 135 str. 1, Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, roz. 13, t. 34, str. 149). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 267, poz. 2258 oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Nr 235, poz. 1700 i Nr 249, poz. 1832 i 1834. 11) analizatorów spalin samochodowych — je˝eli sà wprowadzane do obrotu albo u˝ytkowane w handlu, ochronie Êrodowiska, ochronie zdrowia, na potrzeby bezpieczeƒstwa i porzàdku publicznego, w celu ochrony praw konsumenta lub zabezpieczenia interesu spo∏ecznego, a tak˝e przy pobieraniu podatków i ce∏. § 3. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o: 1) przyrzàdzie pomiarowym — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy, o którym mowa w art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441, z póên. zm.4)); 2) podzespole — nale˝y przez to rozumieç urzàdzenie dzia∏ajàce niezale˝nie i tworzàce w po∏àczeniu z innymi podzespo∏ami, z którymi jest kompatybilne, przyrzàd pomiarowy albo wspó∏pracujàce z przyrzàdem pomiarowym, z którym jest kompatybilne; 3) wielkoÊci mierzonej — nale˝y przez to rozumieç okreÊlonà wielkoÊç stanowiàcà przedmiot pomiaru; 4) wielkoÊci wp∏ywajàcej — nale˝y przez to rozumieç wielkoÊç, nieb´dàcà wielkoÊcià mierzonà, która ma jednak wp∏yw na wynik pomiaru; 5) warunkach znamionowych u˝ytkowania — nale˝y przez to rozumieç ustalone wartoÊci wielkoÊci mierzonej oraz wielkoÊci wp∏ywajàcych, stanowiàce normalne warunki pracy przyrzàdu; 6) zaburzeniu — nale˝y przez to rozumieç wielkoÊç wp∏ywajàcà, majàcà wartoÊç zawartà w granicach okreÊlonych w odpowiednich zasadniczych wymaganiach, lecz poza warunkami znamionowymi u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego; wielkoÊç wp∏ywajàca jest zaburzeniem, je˝eli nie okreÊlono dla niej warunków znamionowych u˝ytkowania; 7) wartoÊci zmiany krytycznej — nale˝y przez to rozumieç wartoÊç, przy której zmiana wyniku pomiaru uwa˝ana jest za niepo˝àdanà; ——————— 4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180, poz. 1494 oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834. Dziennik Ustaw Nr 3 — 83 — 8) sprzeda˝y konsumenckiej — nale˝y przez to rozumieç sprzeda˝, o której mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda˝y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959), przy której podstawà do ustalenia ceny jest wynik pomiaru dokonanego przyrzàdem pomiarowym; 9) warunkach Êrodowiskowych — nale˝y przez to rozumieç warunki, w których przyrzàd pomiarowy mo˝e byç u˝ytkowany; 10) b∏´dzie granicznym dopuszczalnym (MPE) — nale˝y przez to rozumieç wartoÊci skrajne b∏´du, okreÊlone w zasadniczych wymaganiach dla danego przyrzàdu pomiarowego; 11) klasie dok∏adnoÊci — nale˝y przez to rozumieç klas´ danego rodzaju przyrzàdów pomiarowych, które spe∏niajà okreÊlone w∏aÊciwoÊci metrologiczne i których b∏´dy zawarte sà w okreÊlonych granicach; klas´ dok∏adnoÊci oznacza si´ liczbà lub znakiem przyj´tym umownie, nazywanym oznaczeniem klasy; 12) cechach zabezpieczajàcych — nale˝y przez to rozumieç cechy nak∏adane w okreÊlonych miejscach na przyrzàdzie pomiarowym przeznaczone do jego zabezpieczenia, je˝eli jest to niezb´dne, przed niedozwolonà modyfikacjà, ponownà regulacjà lub usuni´ciem cz´Êci sk∏adowych przez osoby nieuprawnione; 13) wodomierzu — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru, zapami´tywania i wskazywania obj´toÊci wody przep∏ywajàcej przez przetwornik pomiarowy w warunkach pomiarowych; 14) gazomierzu — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru, zapami´tywania i wyÊwietlania iloÊci (obj´toÊci lub masy) gazu, która przez niego przep∏yn´∏a; 15) przeliczniku do gazomierza — nale˝y przez to rozumieç podzespó∏ wspó∏pracujàcy z gazomierzem, automatycznie przeliczajàcy iloÊç gazu zmierzonà w warunkach pomiarowych na iloÊç gazu w warunkach bazowych; 16) liczniku energii elektrycznej czynnej — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru energii elektrycznej czynnej pobieranej w obwodzie elektrycznym; 17) ciep∏omierzu — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru ciep∏a, oddawanego przez ciecz b´dàcà ciek∏ym noÊnikiem ciep∏a w obiegu wymiany ciep∏a, wykonany jako przyrzàd zespolony albo przyrzàd sk∏adany z∏o˝ony z nast´pujàcych podzespo∏ów: przetwornika przep∏ywu, pary czujników temperatury i przelicznika, albo jako kombinacja tych dwóch rodzajów konstrukcji; 18) instalacji pomiarowej — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do ciàg∏ego i dynamicznego pomiaru iloÊci (obj´toÊci lub masy) cieczy innych ni˝ woda, sk∏adajàcy si´ z licznika oraz innych urzàdzeƒ niezb´dnych do zapew- Poz. 27 nienia poprawnego pomiaru lub u∏atwiajàcych przeprowadzanie czynnoÊci pomiarowych; 19) wadze automatycznej — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru masy produktu bez udzia∏u operatora, dzia∏ajàcy wed∏ug za∏o˝onego automatycznego cyklu okreÊlonego dla danej wagi; 20) taksometrze — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru czasu trwania kursu pojazdu i obliczania d∏ugoÊci przebytej drogi na podstawie sygna∏u dostarczanego przez nadajnik sygna∏u d∏ugoÊci drogi oraz obliczania i wyÊwietlania op∏aty nale˝nej za kurs na podstawie obliczonej d∏ugoÊci drogi lub zmierzonego czasu trwania kursu; 21) materialnej mierze — nale˝y przez to rozumieç urzàdzenie przeznaczone do odtwarzania lub dostarczania jednej lub wielu znanych wartoÊci danej wielkoÊci w sposób niezmienny podczas jego stosowania; 22) materialnej mierze d∏ugoÊci — nale˝y przez to rozumieç materialnà miar´ zawierajàcà wskazy podzia∏ki, których odleg∏oÊci podane sà w legalnych jednostkach miary d∏ugoÊci; 23) naczyniu wyszynkowym — nale˝y przez to rozumieç pojemnik pomiarowy przeznaczony do okreÊlania obj´toÊci cieczy sprzedawanej do natychmiastowej konsumpcji, z wy∏àczeniem produktów leczniczych; 24) przyrzàdzie do pomiaru d∏ugoÊci — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy s∏u˝àcy do wyznaczania d∏ugoÊci materia∏ów typu lina, w szczególnoÊci materia∏ów w∏ókienniczych, taÊm, kabli, podczas ruchu posuwowego materia∏u mierzonego; 25) przyrzàdzie do pomiaru pola powierzchni — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania pola powierzchni materia∏ów o nieregularnych kszta∏tach, w szczególnoÊci skór; 26) przyrzàdzie do pomiaru wielu wymiarów — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania d∏ugoÊci, wysokoÊci i szerokoÊci najmniejszego prostokàtnego równoleg∏oÊcianu zawierajàcego produkt; 27) analizatorze spalin samochodowych — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do oznaczania, przy zawartoÊci wilgoci w∏aÊciwej dla badanej próbki, u∏amków obj´toÊciowych nast´pujàcych sk∏adników gazów spalinowych: a) tlenku w´gla (CO), b) dwutlenku w´gla (CO2), c) tlenu (O2), d) w´glowodorów (HC) — emitowanych przez silniki pojazdów mechanicznych o zap∏onie iskrowym; 28) certyfikacie badania typu WE i certyfikacie badania projektu WE — nale˝y przez to rozumieç certyfikat Dziennik Ustaw Nr 3 — 84 — zgodnoÊci, o którym mowa w art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci; 29) jednostce notyfikowanej — nale˝y przez to rozumieç notyfikowanà jednostk´ certyfikujàcà, kontrolujàcà lub laboratorium, które spe∏ni∏y wymagania zawarte w rozdziale 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci i okreÊlone w niniejszym rozporzàdzeniu. § 4. Je˝eli do przyrzàdu pomiarowego majà zastosowanie odr´bne przepisy, które przewidujà umieszczenie oznakowania CE, oznakowanie to mo˝e byç umieszczone pod warunkiem, ˝e przyrzàd ten spe∏nia równie˝ wymagania okreÊlone w tych przepisach. § 5. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç prezentacji na targach, wystawach i innych pokazach przyrzàdów pomiarowych lub ich podzespo∏ów, które nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu, je˝eli w sposób widoczny i wyraêny b´dzie umieszczona informacja, ˝e sà niezgodne z zasadniczymi wymaganiami i nie b´dà wprowadzane do obrotu lub u˝ytkowania, dopóki producent nie doprowadzi ich do zgodnoÊci z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu. Rozdzia∏ 2 Poz. 27 § 7. 1. B∏àd pomiaru wykonanego przyrzàdem pomiarowym w warunkach znamionowych u˝ytkowania, przy niewyst´powaniu zaburzeƒ, nie powinien przekraczaç b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) okreÊlonych w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia. 2. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ jako dwustronnà (dodatnià i ujemnà) wartoÊç odchylenia od wartoÊci poprawnej pomiaru, o ile w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej. § 8. 1. Zasadnicze wymagania dotyczàce dzia∏ania poszczególnych rodzajów przyrzàdów pomiarowych w warunkach znamionowych ich u˝ytkowania i przy wyst´powaniu zaburzeƒ okreÊlajà za∏àczniki nr 1—10 do rozporzàdzenia. 2. W przypadku gdy przyrzàd pomiarowy jest przeznaczony do stosowania w ciàg∏ym i niezmiennym polu elektromagnetycznym, wynik badania przeprowadzonego w modulowanym amplitudowo polu elektromagnetycznym powinien mieÊciç si´ w zakresie b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE). § 9. Producent, uwzgl´dniajàc zasadnicze wymagania okreÊlone w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia, okreÊla dla przyrzàdu pomiarowego: 1) warunki Êrodowiskowe: Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych a) klimatyczne, b) mechaniczne, § 6. 1. Przyrzàdy pomiarowe powinny byç zaprojektowane oraz wytwarzane w taki sposób, aby zapewnia∏y wysoki poziom: c) elektromagnetyczne 1) ochrony metrologicznej i strony pomiaru mia∏y zaufanie do otrzymywanych wyników; 2) warunki zasilania oraz 2) jakoÊci, przy uwzgl´dnieniu techniki pomiarowej i bezpieczeƒstwa danych pomiarowych. 2. Rozwiàzania przyj´te w konstrukcji przyrzàdu pomiarowego w celu spe∏nienia zasadniczych wymagaƒ powinny uwzgl´dniaç przewidywany zakres zastosowaƒ przyrzàdu i dajàcà si´ przewidzieç mo˝liwoÊç jego niew∏aÊciwego u˝ycia. — w których ten przyrzàd mo˝e byç u˝ytkowany; 3) inne wielkoÊci wp∏ywajàce, które mogà mieç wp∏yw na dok∏adnoÊç przyrzàdu pomiarowego. § 10. W zakresie warunków Êrodowiskowych klimatycznych producent przyrzàdu pomiarowego: 1) okreÊla górnà i dolnà granic´ temperatury, spoÊród zakresów wymienionych w poni˝szej tabeli, o ile w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej: Zakresy temperatury Górna granica temperatury 30 °C 40 °C 55 °C 70 °C Dolna granica temperatury 5 °C –10 °C –25 °C –40 °C 2) wskazuje, czy przyrzàd pomiarowy jest przeznaczony do pracy: a) przy kondensujàcej lub niekondensujàcej si´ parze wodnej, b) w miejscach o charakterze zamkni´tym lub otwartym. § 11. 1. Rozró˝nia si´ trzy klasy warunków Êrodowiskowych mechanicznych dla przyrzàdów pomiaro- wych stosowanych w miejscach nara˝onych na wibracje i wstrzàsy mechaniczne o: 1) niskim poziomie — klasa M1; 2) znacznym lub wysokim poziomie — klasa M2; 3) wysokim lub bardzo wysokim poziomie — klasa M3. 2. Rozró˝nia si´ trzy klasy warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych dla przyrzàdów pomiaro- Dziennik Ustaw Nr 3 — 85 — Poz. 27 wych, o ile w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej: kach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej; 1) stosowanych w miejscach nara˝onych na zaburzenia odpowiadajàce budynkom mieszkalnym, us∏ugowym i handlowym oraz zabudowaniom przemys∏u drobnego — klasa E1; 3) badania charakterystyk metrologicznych powinny byç przeprowadzone podczas lub po oddzia∏ywaniu wielkoÊci wp∏ywajàcych, w zale˝noÊci od tego, który z tych stanów odpowiada normalnej pracy przyrzàdu, przy której te wielkoÊci mogà wyst´powaç; 2) stosowanych w miejscach nara˝onych na zaburzenia odpowiadajàce pozosta∏ym zabudowaniom przemys∏owym — klasa E2; 3) zasilanych z akumulatora pojazdu — klasa E3. 3. Ustalajàc klas´ warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych, nale˝y braç pod uwag´ nast´pujàce wielkoÊci wp∏ywajàce: 1) przerwy w napi´ciu; 2) krótkotrwa∏e spadki napi´cia; 3) stany nieustalone w liniach zasilajàcych lub sygna∏owych; 4) wy∏adowania elektrostatyczne; 4) w zale˝noÊci od przewidywanych warunków Êrodowiskowych klimatycznych, w których przyrzàd b´dzie u˝ytkowany, nale˝y zastosowaç odpowiednio badanie w stanie wilgotnego goràca: a) sta∏ego (bez kondensacji), gdy kondensacja nie wyst´puje albo b) cyklicznego (z kondensacjà), gdy kondensacja jest istotna lub gdy penetracja pary wodnej b´dzie przyÊpieszona przez respiracj´. § 14. Pomiary tej samej wielkoÊci mierzonej wykonywane: 5) pola elektromagnetyczne o cz´stotliwoÊci radiowej; 1) w ró˝nych miejscach lub przez ró˝nych u˝ytkowników albo 6) pola elektromagnetyczne przewodzone o cz´stotliwoÊci radiowej, wyst´pujàce w liniach zasilajàcych lub sygna∏owych; 2) w takich samych miejscach i przez tych samych u˝ytkowników 7) skoki napi´cia w liniach zasilajàcych lub sygna∏owych. 4. Przyrzàdy pomiarowe zaliczane do klasy E3 warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych powinny spe∏niaç zasadnicze wymagania jak dla przyrzàdów pomiarowych zaliczonych do klasy E2 oraz wymagania w zakresie: 1) spadków napi´cia spowodowanych rozruchem silników spalinowych; 2) stanów nieustalonych, spowodowanych od∏àczeniem roz∏adowanego akumulatora w czasie pracy silnika. § 12. Producent powinien okreÊliç inne wielkoÊci wp∏ywajàce ni˝ wymienione w § 10 i 11, które nale˝y braç pod uwag´, w szczególnoÊci: 1) wahania napi´cia; 2) zmiany cz´stotliwoÊci sieci zasilajàcej; 3) pola magnetyczne o cz´stotliwoÊci zasilania. § 13. Przeprowadzajàc badania i wyznaczajàc b∏´dy przyrzàdów pomiarowych podczas dokonywania oceny zgodnoÊci, nale˝y mieç na wzgl´dzie, ˝e: 1) zasadnicze wymagania, o których mowa w § 7 i 8, powinny byç sprawdzone dla ka˝dej odpowiedniej wielkoÊci wp∏ywajàcej; 2) zasadnicze wymagania stosuje si´ i ocenia oddzielnie dla ka˝dej wielkoÊci wp∏ywajàcej, przy wzgl´dnie sta∏ych wartoÊciach odniesienia pozosta∏ych wielkoÊci wp∏ywajàcych, o ile w za∏àczni- — przy takich samych pozosta∏ych warunkach, powinny dawaç zbli˝one wyniki, przy czym ró˝nice pomi´dzy wynikami poszczególnych pomiarów powinny byç ma∏e w stosunku do b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) danego przyrzàdu pomiarowego. § 15. 1. Przyrzàd pomiarowy powinien byç tak zaprojektowany, aby: 1) by∏ wystarczajàco czu∏y, a jego próg pobudliwoÊci wystarczajàco niski dla zamierzonego zadania pomiarowego, z zastrze˝eniem ust. 2; 2) zachowywa∏ odpowiednià sta∏oÊç charakterystyk metrologicznych w czasie okreÊlonym przez producenta, po prawid∏owym zainstalowaniu, utrzymaniu i stosowaniu zgodnie z instrukcjà producenta w przewidzianych dla niego warunkach Êrodowiskowych; 3) by∏ zminimalizowany wp∏yw uszkodzenia mogàcego spowodowaç niedok∏adny pomiar, o ile wystàpienie tego uszkodzenia nie jest oczywiste. 2. Przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiarów wielkoÊci sta∏ych w czasie powinien byç nieczu∏y na ich niewielkie wahania albo odpowiednio na nie reagowaç. § 16. 1. Przyrzàd pomiarowy nie powinien mieç w∏aÊciwoÊci umo˝liwiajàcych fa∏szowanie wyników pomiarów, a mo˝liwoÊç jego niew∏aÊciwego u˝ycia powinna byç zminimalizowana. 2. Przyrzàd pomiarowy powinien byç przydatny do u˝ytkowania w przewidywanym zakresie jego zastosowania, z uwagi na praktyczne warunki pracy, bez sta- Dziennik Ustaw Nr 3 — 86 — wiania jego u˝ytkownikowi nieuzasadnionych wymagaƒ, które musia∏by spe∏niç w celu uzyskania poprawnych wyników pomiarów. 3. B∏´dy wskazaƒ wodomierzy, ciep∏omierzy, gazomierzy i liczników energii elektrycznej, stanowiàcych podstaw´ do rozliczeƒ mi´dzy stronami pomiaru, przy wartoÊci przep∏ywu albo pràdu elektrycznego przekraczajàcej zakresy okreÊlone w za∏àcznikach nr 1—4 do rozporzàdzenia, nie powinny byç ustawione w sposób nadmiernie preferujàcy jednà ze stron pomiaru. § 17. 1. Przyrzàd pomiarowy powinien byç: 1) tak zaprojektowany, aby mo˝liwa by∏a kontrola jego pracy podczas u˝ytkowania, w szczególnoÊci poprzez zastosowanie odpowiednich urzàdzeƒ dodatkowych lub programów umo˝liwiajàcych takà kontrol´; procedura kontroli powinna byç opisana w instrukcji obs∏ugi przyrzàdu pomiarowego; 2) trwa∏y podczas u˝ytkowania; 3) wykonany z materia∏ów dostosowanych do przewidywanych warunków pracy, w których mo˝e byç u˝ytkowany. 2. Urzàdzenia dodatkowe, pod∏àczone bezpoÊrednio albo zdalnie do przyrzàdu pomiarowego, nie mogà wp∏ywaç w sposób niedozwolony na jego charakterystyki metrologiczne. 3. Cz´Êci sk∏adowe przyrzàdu pomiarowego, istotne dla charakterystyk metrologicznych, powinny byç tak zaprojektowane, aby mo˝liwe by∏o ich zabezpieczenie przed dost´pem osób nieuprawnionych, a przewidziane Êrodki zabezpieczajàce zapewnia∏y pozostawienie dowodu ingerencji; dowód ten powinien byç dost´pny w uzasadnionym okresie. 4. Oprogramowanie przyrzàdu pomiarowego istotne dla charakterystyk metrologicznych powinno byç: 1) identyfikowalne, przy czym jego identyfikacja powinna byç zapewniona przez sam przyrzàd pomiarowy; 2) zabezpieczone przed przypadkowym lub celowym zafa∏szowaniem; 3) odporne na niedozwolony wp∏yw oprogramowania dodatkowego realizujàcego funkcje niezwiàzane z pomiarem, je˝eli przyrzàd pomiarowy jest wyposa˝ony w takie oprogramowanie. 5. Dane pomiarowe oraz istotne parametry metrologiczne przechowywane lub transmitowane przez przyrzàd pomiarowy powinny byç zabezpieczone przed przypadkowym lub celowym zafa∏szowaniem. § 18. 1. WartoÊç dzia∏ki elementarnej przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ w postaci: 1x10n, 2x10n albo 5x10n, gdzie n jest liczbà ca∏kowità lub zerem, chyba ˝e w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia okreÊlono inaczej. Poz. 27 2. Wskazania przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ w legalnych jednostkach miary. 3. Jednostk´ miary lub jej symbol umieszcza si´ obok wartoÊci liczbowej. 4. Materialne miary oznacza si´ wartoÊcià nominalnà lub podzia∏kà z jednostkà miary. § 19. 1. Wskazanie wyniku pomiaru przez przyrzàd pomiarowy powinno byç: 1) przedstawiane na urzàdzeniu wskazujàcym lub w formie czytelnego i trwa∏ego wydruku; 2) wyraêne i jednoznaczne; 3) ∏atwe do odczytania w warunkach znamionowych u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego. 2. Wskazaniu wyniku pomiaru przez przyrzàd pomiarowy powinny towarzyszyç oznaczenia i opisy informujàce u˝ytkownika o wa˝noÊci tego wyniku. 3. Dodatkowe wskazania wyniku pomiaru, które mogà wyst´powaç, nie powinny utrudniaç odczytu wskazaƒ podstawowych. 4. Przyrzàd pomiarowy przeznaczony do stosowania podczas sprzeda˝y konsumenckiej powinien przedstawiaç wyniki pomiaru obu stronom transakcji. § 20. 1. Przyrzàd pomiarowy, z zastrze˝eniem § 21 ust. 1, powinien zapisywaç w sposób trwa∏y wyniki pomiaru wraz z informacjà identyfikujàcà ka˝dà transakcj´ w przypadku, gdy: 1) pomiar nie jest mo˝liwy do powtórzenia; 2) przyrzàd pomiarowy jest zwykle stosowany podczas nieobecnoÊci jednej ze stron transakcji. 2. Po zakoƒczeniu pomiaru powinien byç dost´pny trwa∏y dowód zawierajàcy wyniki pomiaru oraz informacje identyfikujàce transakcj´. § 21. 1. Wodomierze, ciep∏omierze, gazomierze i liczniki energii elektrycznej powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia wskazujàce, dost´pne dla konsumenta bez koniecznoÊci u˝ycia dodatkowych narz´dzi, których wskazanie jest podstawà do ustalenia wysokoÊci op∏aty, niezale˝nie od tego, czy wynik pomiaru wykonany za ich pomocà mo˝e byç odczytany zdalnie czy te˝ nie. 2. Urzàdzenia wskazujàce przyrzàdów pomiarowych, o których mowa w ust. 1, pokazujàce ca∏kowità iloÊç dostarczonej wody, ciep∏a, gazu albo energii elektrycznej lub wartoÊci, z których taka iloÊç mo˝e byç wyznaczona, stanowiàcà w ca∏oÊci lub cz´Êciowo podstaw´ do obliczania wysokoÊci op∏at, powinny byç skonstruowane w sposób uniemo˝liwiajàcy skasowanie ich wskazaƒ podczas u˝ytkowania tych urzàdzeƒ. § 22. 1. Do przyrzàdu pomiarowego powinna byç do∏àczona, sporzàdzona w j´zyku polskim, instrukcja Dziennik Ustaw Nr 3 — 87 — obs∏ugi zawierajàca informacje, sformu∏owane w sposób zrozumia∏y, o zasadach jego dzia∏ania, chyba ˝e nie wymaga tego prostota przyrzàdu. Poz. 27 2) wewn´trznej kontroli produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1; 3) zapewnienia jakoÊci produkcji — modu∏ D1; 2. Instrukcja obs∏ugi powinna zawieraç, w zakresie, w jakim ma to zastosowanie dla danego rodzaju przyrzàdu pomiarowego: 4) zapewnienia jakoÊci wyrobu — modu∏ E1; 1) okreÊlenie warunków znamionowych u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego; 6) weryfikacji jednostkowej — modu∏ G; 5) weryfikacji wyrobu — modu∏ F1; 7) pe∏nego zapewnienia jakoÊci — modu∏ H; 2) wskazanie: a) klasy warunków Êrodowiskowych mechanicznych i elektromagnetycznych, 8) pe∏nego zapewnienia jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; b) górnej i dolnej granicy temperatury, 9) badania typu — modu∏ B — oraz: c) mo˝liwoÊci pracy przy wyst´powaniu kondensacji pary wodnej, a) zgodnoÊci z typem na podstawie wewn´trznej kontroli produkcji — modu∏ C, d) mo˝liwoÊci stosowania przyrzàdu pomiarowego w miejscach zamkni´tych lub otwartych; b) zgodnoÊci z typem na podstawie wewn´trznej kontroli produkcji i badania wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ C1, 3) instrukcj´ instalacji, konserwacji, napraw i dozwolonych regulacji przyrzàdu pomiarowego; 4) opis w∏aÊciwego dzia∏ania i innych specjalnych warunków stosowania przyrzàdu pomiarowego; 5) okreÊlenie warunków kompatybilnoÊci z interfejsami, podzespo∏ami lub innymi przyrzàdami pomiarowymi. 3. Grupy identycznych przyrzàdów pomiarowych stosowanych w tym samym miejscu oraz wodomierzy, ciep∏omierzy, gazomierzy albo liczników energii elektrycznej nie muszà mieç indywidualnych instrukcji obs∏ugi. § 23. Specyficzne zasadnicze wymagania dla poszczególnych rodzajów przyrzàdów pomiarowych i, o ile ma to zastosowanie, ich podzespo∏ów okreÊlajà za∏àczniki nr 1—10 do rozporzàdzenia. Rozdzia∏ 3 Procedury oceny zgodnoÊci § 24. 1. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przed wprowadzeniem do obrotu przyrzàdu pomiarowego i, o ile ma to zastosowanie, jego podzespo∏u powinien poddaç ten przyrzàd lub podzespó∏ odpowiedniej procedurze oceny zgodnoÊci, o której mowa w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia. 2. Ocena zgodnoÊci mo˝e byç przeprowadzona oddzielnie dla przyrzàdu pomiarowego i dla jego podzespo∏u. § 25. Ocena zgodnoÊci przyrzàdu pomiarowego i, o ile ma to zastosowanie, jego podzespo∏u z zasadniczymi wymaganiami mo˝e byç przeprowadzana z zastosowaniem nast´pujàcych procedur okreÊlonych w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia: 1) wewn´trznej kontroli produkcji — modu∏ A; c) zapewnienia jakoÊci produkcji — modu∏ D, d) zapewnienia jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E albo e) weryfikacji wyrobu — modu∏ F. § 26. 1. Poszczególne rodzaje przyrzàdów pomiarowych poddaje si´, zgodnie z wyborem producenta, nast´pujàcym procedurom oceny zgodnoÊci okreÊlonym w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia: 1) wodomierze: a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo c) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 2) gazomierze i przeliczniki do gazomierzy: a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo c) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 3) liczniki energii elektrycznej czynnej: a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo c) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 4) ciep∏omierze, przetworniki przep∏ywu, pary czujników temperatury i przeliczniki: Dziennik Ustaw Nr 3 — 88 — Poz. 27 a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo c) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; c) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 5) instalacje pomiarowe: a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, 8) materialne miary d∏ugoÊci: a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, b) zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, c) weryfikacji wyrobu — modu∏ F1, b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, d) weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo c) weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo e) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H; d) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 6) wagi automatyczne: a) mechaniczne: — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, — weryfikacji wyrobu — modu∏ F1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1, b) elektromechaniczne: 9) naczynia wyszynkowe: a) wewn´trznej kontroli produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1, b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, c) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E, d) zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, e) zapewnieniu jakoÊci wyrobu — modu∏ E1, f) weryfikacji wyrobu — modu∏ F1 albo g) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H; 10) przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci, przyrzàdy do pomiaru pola powierzchni skór i przyrzàdy do pomiaru wielu wymiarów: a) mechaniczne lub elektromechaniczne: — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — zapewnieniu jakoÊci wyrobu — modu∏ E1, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1, — weryfikacji wyrobu — modu∏ F1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G, c) elektroniczne lub zawierajàce oprogramowanie: — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H albo — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, b) elektroniczne lub zawierajàce oprogramowanie: — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 7) taksometry: a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; Dziennik Ustaw Nr 3 — 89 — 11) analizatory spalin samochodowych: a) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, b) badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo c) pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1. 2. Dokumentacj´ odnoszàcà si´ do procedur oceny zgodnoÊci sporzàdza si´ w j´zyku polskim lub w j´zyku zaakceptowanym przez jednostk´ notyfikowanà. 3. Informacje dotyczàce u˝ytkowania przyrzàdów pomiarowych powinny byç sporzàdzone w j´zyku polskim. § 27. Producent dostarcza jednostce notyfikowanej, o ile ma to zastosowanie, dokumentacj´ technicznà sporzàdzonà dla przyrzàdu pomiarowego lub jego grupy, zwanà dalej „dokumentacjà technicznà”. § 28. 1. Dokumentacja techniczna powinna przedstawiaç w sposób zrozumia∏y konstrukcj´, wykonanie oraz dzia∏anie przyrzàdu pomiarowego i umo˝liwiaç dokonanie oceny zgodnoÊci z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu. 2. Dokumentacja techniczna powinna byç na tyle szczegó∏owa, aby umo˝liwia∏a: 1) zdefiniowanie charakterystyk przyrzàdu pomiarowego; metrologicznych 2) odtwarzalnoÊç w∏aÊciwoÊci metrologicznych wyprodukowanych przyrzàdów pomiarowych, prawid∏owo wyregulowanych z zastosowaniem odpowiednich, przewidzianych przez producenta sposobów regulacji; Poz. 27 6) wykaz norm zharmonizowanych zastosowanych cz´Êciowo lub w ca∏oÊci, a w przypadku niezastosowania tych norm opis przyj´tych rozwiàzaƒ zapewniajàcych spe∏nianie zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu; 7) wyniki wykonanych obliczeƒ konstrukcyjnych oraz sprawdzeƒ; 8) wyniki odpowiednich badaƒ, je˝eli sà niezb´dne do wykazania, ˝e wzorzec przyrzàdu pomiarowego reprezentatywny dla przewidywanej produkcji lub przyrzàd pomiarowy spe∏niajà: a) zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, w deklarowanych warunkach znamionowych u˝ytkowania i przy wskazanych zaburzeniach spowodowanych warunkami Êrodowiskowymi, b) specyfikacje trwa∏oÊci, w przypadku gazomierzy, wodomierzy, ciep∏omierzy oraz instalacji pomiarowych; 9) je˝eli ma to zastosowanie, certyfikaty badania typu WE lub certyfikaty badania projektu WE przyrzàdów pomiarowych, zawierajàcych cz´Êci identyczne z zastosowanymi w konstrukcji przyrzàdu pomiarowego b´dàcego przedmiotem oceny zgodnoÊci. 4. Je˝eli odpowiedni program badaƒ zosta∏ przeprowadzony zgodnie z w∏aÊciwymi normami zharmonizowanymi, uznaje si´, ˝e wyniki badaƒ, o których mowa w ust. 3 pkt 8, wykazujà zgodnoÊç przyrzàdu pomiarowego z zasadniczymi wymaganiami. 5. W dokumentacji technicznej producent powinien równie˝ wskazaç miejsca umieszczania na przyrzàdzie pomiarowym oznakowaƒ i cech zabezpieczajàcych oraz okreÊliç warunki jego kompatybilnoÊci z interfejsami i podzespo∏ami, je˝eli b´dà stosowane. 3) wykazanie integralnoÊci przyrzàdu pomiarowego; 2) schemat koncepcyjny, rysunki wykonawcze oraz plany, w szczególnoÊci cz´Êci sk∏adowych, podzespo∏ów i obwodów przyrzàdu pomiarowego; § 29. 1. Jednostka notyfikowana, jej kierownik i pracownicy odpowiedzialni za przeprowadzanie oceny zgodnoÊci nie powinni byç projektantami, producentami, dostawcami ani instalatorami przyrzàdów pomiarowych b´dàcych przedmiotem oceny, ani ich upowa˝nionymi przedstawicielami. Nie powinni byç bezpoÊrednio zaanga˝owani w projektowanie, wytwarzanie, promowanie i sprzeda˝ oraz napraw´ lub konserwacj´ przyrzàdów pomiarowych ani byç przedstawicielami stron przeprowadzajàcych takie czynnoÊci. 3) opis procedur produkcyjnych, zapewniajàcych produkcj´ przyrzàdów pomiarowych zgodnà z za∏o˝eniami; 2. Przepis ust. 1 nie wy∏àcza mo˝liwoÊci wymiany informacji technicznych, s∏u˝àcych ocenie zgodnoÊci, mi´dzy producentem a jednostkà notyfikowanà. 4) jeÊli ma to zastosowanie, opis urzàdzeƒ elektronicznych z rysunkami, wykresami, schematami przep∏ywowymi oraz ogólnymi informacjami o zastosowanym oprogramowaniu, objaÊniajàcym ich charakterystyki i dzia∏anie; § 30. 1. Jednostka notyfikowana, jej kierownik oraz pracownicy powinni przeprowadzaç ocen´ zgodnoÊci, wykazujàc najwy˝szy stopieƒ rzetelnoÊci zawodowej i kompetencji w dziedzinie metrologii. Nie mogà podlegaç jakimkolwiek naciskom i wp∏ywom, w szczególnoÊci materialnym, które mog∏yby mieç wp∏yw na ich opinie lub wyniki ich prac, szczególnie ze strony osób lub grup osób zainteresowanych wynikami oceny zgodnoÊci. 4) ocen´ oraz identyfikacj´ typu lub przyrzàdu pomiarowego. 3. W dokumentacji technicznej zamieszcza si´: 1) ogólny opis przyrzàdu pomiarowego; 5) wyjaÊnienia do zagadnieƒ, o których mowa w pkt 2 i 3, wraz z opisem dzia∏ania przyrzàdu pomiarowego; Dziennik Ustaw Nr 3 — 90 — 2. Jednostka notyfikowana powinna mieç do dyspozycji niezb´dnych pracowników oraz odpowiednie wyposa˝enie umo˝liwiajàce w∏aÊciwe wykonywanie zadaƒ administracyjnych oraz technicznych zwiàzanych z ocenà zgodnoÊci, a tak˝e mieç dost´p do sprz´tu wymaganego do badaƒ specjalistycznych. 3. Pracownicy jednostki notyfikowanej odpowiedzialni za dokonywanie oceny zgodnoÊci powinni odbyç odpowiednie przeszkolenie w tym zakresie, a tak˝e posiadaç: 1) wiedz´ niezb´dnà do przeprowadzania badaƒ oraz odpowiednie doÊwiadczenie w ich przeprowadzaniu; 2) umiej´tnoÊç sporzàdzania certyfikatów, protoko∏ów i sprawozdaƒ potwierdzajàcych przeprowadzenie badaƒ. § 31. Jednostka notyfikowana powinna: 1) zapewniaç bezstronnoÊç kierownika i pracowników przeprowadzajàcych ocen´ zgodnoÊci; 2) nie dopuszczaç do stosowania rozwiàzaƒ, w których dochody jednostki zale˝a∏yby od wyników badaƒ, które wykonuje, a wynagrodzenie kierownika i pracowników by∏oby uzale˝nione od iloÊci przeprowadzonych badaƒ lub ich wyników; 3) zapewniaç ochron´ informacji zawodowych uzyskanych przez pracowników podczas wykonywania zadaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu; nie wy∏àcza to mo˝liwoÊci wspó∏pracy z w∏aÊciwymi organami administracji publicznej. Rozdzia∏ 4 Sposób oznakowania przyrzàdów pomiarowych § 32. 1. Na przyrzàdzie pomiarowym, co do którego stwierdzono zgodnoÊç z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu na podstawie jednej z procedur wymienionych w § 26 ust. 1, umieszcza si´: 1) nazw´ lub znak producenta; 2) znak CE, a zaraz za nim dodatkowe oznakowanie metrologiczne oraz, je˝eli wynika to z procedury oceny zgodnoÊci, numer jednostki notyfikowanej; 3) oznaczenie dok∏adnoÊci, w szczególnoÊci poprzez wskazanie klasy dok∏adnoÊci, je˝eli wynika to z zasadniczych wymagaƒ. 2. Oznakowanie CE oraz dodatkowe oznakowanie metrologiczne powinny byç umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym przez producenta lub na jego odpowiedzialnoÊç. W uzasadnionych przypadkach oznakowania te mogà byç umieszczane w trakcie cyklu produkcyjnego przyrzàdów pomiarowych. 3. Je˝eli przyrzàd pomiarowy sk∏ada si´ z zestawu dzia∏ajàcych wspólnie urzàdzeƒ, które nie sà podzespo∏ami, oznakowania, o których mowa w ust. 1 pkt 2, Poz. 27 powinny byç umieszczone na g∏ównym urzàdzeniu przyrzàdu. 4. Na przyrzàdzie pomiarowym, o ile ma to zastosowanie, powinny byç umieszczone dodatkowo: 1) informacje dotyczàce warunków przyrzàdu pomiarowego; u˝ytkowania 2) dane dotyczàce zdolnoÊci pomiarowej przyrzàdu pomiarowego; 3) zakres pomiarowy przyrzàdu pomiarowego; 4) oznaczenie identyfikacyjne przyrzàdu pomiarowego; 5) numer certyfikatu badania typu WE lub certyfikatu badania projektu WE; 6) informacje o spe∏nianiu lub niespe∏nianiu przez urzàdzenia dodatkowe, dostarczajàce dane metrologiczne, zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu. 5. Na przyrzàdzie pomiarowym mogà byç umieszczane inne oznaczenia pod warunkiem, ˝e nie pogorszà widocznoÊci i czytelnoÊci oznakowania CE oraz dodatkowego oznakowania metrologicznego. 6. W przypadku gdy przyrzàd pomiarowy jest zbyt ma∏y lub zbyt delikatny, aby umieÊciç na nim oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne lub informacje i dane, o których mowa w ust. 4, powinny byç one umieszczone na opakowaniu, je˝eli jest przewidziane, i w do∏àczanej do przyrzàdu pomiarowego instrukcji obs∏ugi. 7. Wzór znaku CE okreÊla za∏àcznik nr 12 do rozporzàdzenia. § 33. 1. Oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne powinny byç nieusuwalne. Numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej powinien byç nieusuwalny i nie ulegaç zniszczeniu przy próbie jego usuni´cia. 2. Dodatkowe oznakowanie metrologiczne sk∏ada si´ z du˝ej litery M i dwóch ostatnich cyfr roku, w którym zosta∏o umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym, otoczonych prostokàtem, którego wysokoÊç powinna byç równa wysokoÊci oznakowania CE. 3. Oznakowania i napisy umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym powinny byç wyraênie widoczne lub ∏atwo dost´pne, trwa∏e, jednoznaczne i niemo˝liwe do przeniesienia na inny przyrzàd. Rozdzia∏ 5 Przepis koƒcowy § 34. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Gospodarki: P. G. Woêniak Dziennik Ustaw Nr 3 — 91 — Poz. 27 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. (poz. 27) Za∏àcznik nr 1 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA WODOMIERZY 1. 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do wodomierzy przeznaczonych do pomiaru obj´toÊci wody czystej, zimnej lub podgrzanej, zu˝ywanej w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. 2.1. Dla wodomierzy wprowadzanych do obrotu lub u˝ytkowania do dnia 29 paêdziernika 2011 r. stosunek strumieni obj´toÊci wody Q2/Q1 mo˝e wynosiç: 1,5; 2,5; 4 lub 6,3. 3. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dla obj´toÊci wody uzyskiwanej ze strumieni obj´toÊci pomi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) wynosi: U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà: 1) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Q1) — najmniejszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wskazania wodomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 2) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Q2) — strumieƒ obj´toÊci wody mi´dzy ciàg∏ym a minimalnym strumieniem obj´toÊci, dzielàcy zakres strumienia obj´toÊci na dwa przedzia∏y: górny i dolny, z których ka˝dy posiada charakterystyczny b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE); 3) ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci (Q3) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wodomierz dzia∏a prawid∏owo w warunkach znamionowych u˝ytkowania (przy przep∏ywie ciàg∏ym lub przerywanym); 1) 2 % — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze nie wy˝szej ni˝ 30 °C; 2) 3 % — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze wy˝szej ni˝ 30 °C. 3.1. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dla obj´toÊci wody uzyskiwanej ze strumieni obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) (wy∏àcznie) wynosi 5 %, niezale˝nie od temperatury wody. 4. Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na wodomierz powinien byç taki, aby: 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 4.2, albo 4) przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Q4) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wodomierz mo˝e dzia∏aç w sposób prawid∏owy w krótkim okresie, bez uszkodzenia. 2. 2) wskazanie wyniku pomiaru nie by∏o interpretowane jako prawid∏owy wynik, w szczególnoÊci chwilowe wahania nie mogà byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako wynik pomiaru. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania wodomierzy, w szczególnoÊci: 1) zakres strumieni obj´toÊci wody, przy czym wartoÊci strumieni obj´toÊci wody, z zastrze˝eniem pkt 3.1, powinny spe∏niaç nast´pujàce warunki: 4.1. 1) powróciç do dzia∏ania w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); a) Q3/Q1 ≥ 10, 2) zachowaç wszystkie funkcje pomiarowe oraz b) Q2/Q1 = 1,6, 3) umo˝liwiç odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych bezpoÊrednio przed wystàpieniem zaburzenia. c) Q4/Q3 = 1,25; 2) zakres temperatury wody, przy czym granice tego zakresu powinny wynosiç: a) od 0,1 °C do co najmniej 30 °C, b) od 30 °C do co najmniej 90 °C — wodomierz mo˝e byç przeznaczony do dzia∏ania w obu tych zakresach; 3) zakres ciÊnienia wody, który powinien wynosiç od 0,3 bara do co najmniej 10 barów przy Q3; 4) êród∏o zasilania, przy czym nale˝y okreÊliç wartoÊç nominalnà êród∏a pràdu przemiennego lub wartoÊci graniczne êród∏a pràdu sta∏ego. Po ustàpieniu zaburzenia elektromagnetycznego wodomierz powinien: 4.2. WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià mniejszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci obj´toÊci odpowiadajàcej: 1) po∏owie wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) dla górnego przedzia∏u strumieni obj´toÊci, odniesionej do obj´toÊci zmierzonej; 2) b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE), odniesionej do obj´toÊci odpowiadajàcej przep∏ywowi ciàg∏ego strumienia obj´toÊci (Q3) w czasie jednej minuty. Dziennik Ustaw Nr 3 5. — 92 — c) ±3,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze mi´dzy 30 °C a 90 °C. Po przeprowadzeniu badania trwa∏oÊci z uwzgl´dnieniem czasu wskazanego przez producenta wodomierz powinien spe∏niaç nast´pujàce kryteria: 1) zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z jego poczàtkowym wynikiem, nie powinna przekroczyç: 6.1. Wodomierz powinien byç skonstruowany w sposób umo˝liwiajàcy dzia∏anie w ka˝dym po∏o˝eniu, o ile producent nie okreÊli∏ inaczej i nie zosta∏o to wyraênie oznaczone na wodomierzu. 6.2. Producent powinien okreÊliç, czy wodomierz jest zaprojektowany do pomiaru przep∏ywu wstecznego. W takim wypadku obj´toÊç przep∏ywu wstecznego powinna byç odejmowana od ca∏kowitej obj´toÊci lub zapisywana oddzielnie. Do przep∏ywu normalnego i wstecznego powinien byç stosowany taki sam b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE). a) 3 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) w∏àcznie a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) wy∏àcznie, b) 1,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie; 2) b∏àd wskazania obj´toÊci mierzonej nie powinien przekraczaç: a) ±6 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) w∏àcznie a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) wy∏àcznie oraz b) ±2,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze pomi´dzy 0,1 °C a 30 °C albo Poz. 27 6.2.1. Wodomierz niezaprojektowany do pomiaru przep∏ywu wstecznego powinien zapobiegaç przep∏ywowi wstecznemu albo wytrzymaç przypadkowy przep∏yw wsteczny, bez uszkodzenia lub zmiany w∏aÊciwoÊci metrologicznych. 7. Obj´toÊç wody mierzona przez wodomierz powinna byç wyra˝ana w metrach szeÊciennych. Za∏àcznik nr 2 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA GAZOMIERZY I PRZELICZNIKÓW DO GAZOMIERZY 1. Przepisy ogólne 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do gazomierzy i przeliczników do gazomierzy, przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. 1.2. 4) przejÊciowy strumieƒ obj´toÊci (Qt) — strumieƒ obj´toÊci, pomi´dzy maksymalnym a minimalnym strumieniem obj´toÊci, dzielàcy zakres strumienia obj´toÊci na dwa przedzia∏y: górny i dolny, z których ka˝dy posiada charakterystyczny b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE); 5) przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Qr) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym gazomierz mo˝e dzia∏aç w sposób prawid∏owy w krótkim okresie bez uszkodzenia; U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà: 1) strumieƒ obj´toÊci — obj´toÊç gazu, która przep∏yn´∏a przez gazomierz w jednostce czasu; 2) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Qmin) — najmniejszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wskazania gazomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 3) maksymalny strumieƒ obj´toÊci (Qmax) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wskazania gazomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 6) warunki bazowe — warunki, w których przelicza si´ iloÊç gazu zmierzonà w warunkach pomiarowych. 2. Zasadnicze wymagania dla gazomierzy 2.1. Gazomierze dzielà si´ na 2 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 1,0 i 1,5. 2.2. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania gazomierzy, w szczególnoÊci: 1) zakres strumieni obj´toÊci gazu, przy czym wartoÊci tych strumieni powinny spe∏niaç, co najmniej warunki okreÊlone w tabeli nr 1: Dziennik Ustaw Nr 3 — 93 — Poz. 27 Tabela nr 1 2) zakres temperatury gazu, przy czym minimalny zakres wynosi 40 °C; 3) bioràc pod uwag´, ˝e gazomierz powinien byç zaprojektowany dla ró˝nych rodzajów gazów oraz wartoÊci ciÊnieƒ wyst´pujàcych w kraju przeznaczenia: a) rodzin´ gazów lub ich grup´, b) maksymalne ciÊnienie robocze, rozumiane jako ró˝nica mi´dzy ciÊnieniem absolutnym gazu na wlocie do gazomierza a ciÊnieniem atmosferycznym; 4) zakres temperatury pracy dla warunków Êrodowiskowych klimatycznych, przy czym minimalny zakres powinien wynosiç 50 °C; 5) wartoÊç nominalnà napi´cia zasilania pràdem zmiennym lub wartoÊci graniczne napi´cia zasilania pràdem sta∏ym. 2.3. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) gazomierza wskazujàcego obj´toÊç gazu w warunkach pomiarowych lub mas´, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 2: Tabela nr 2 2.3.1. W przypadku gdy wszystkie b∏´dy obj´toÊci gazu lub masy z zakresu mi´dzy przejÊciowym strumieniem obj´toÊci (Qt) a maksymalnym strumieniem obj´toÊci (Qmax) majà ten sam znak, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) nie powinien przekroczyç 1 % dla klasy 1,5 i 0,5 % dla klasy 1,0. 2.3.2. Dla gazomierza z korekcjà temperatury, który wskazuje jedynie przeliczonà obj´toÊç gazu, w zakresie temperatur wynoszàcym 30 °C i symetrycznie roz∏o˝onym wokó∏ temperatury okreÊlonej przez producenta, mieszczàcej si´ w przedziale mi´dzy 15 °C a 25 °C, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) wzrasta o 0,5 %. Poza tym zakresem dopuszcza si´ dodatkowy wzrost b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) o 0,5 % na ka˝de 10 °C. 2.4. Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na gazomierz powinien byç taki, aby: 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 2.4.2, albo 2) wskazanie wyniku pomiaru nie mog∏o byç interpretowane jako prawid∏owy wynik, w szczególnoÊci jego chwilowe wahania nie mogà byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako wynik pomiaru. 2.4.1. Gazomierz po ustàpieniu zaburzenia elektromagnetycznego powinien: 1) powróciç do dzia∏ania w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 2) zachowaç wszystkie funkcje pomiarowe; 3) umo˝liwiç odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych przed wystàpieniem zaburzenia. 2.4.2. WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià mniejszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci odpowiadajàcych: 1) po∏owie wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) w górnym przedziale mierzonej obj´toÊci; 2) b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE) zastosowanemu do iloÊci gazu przep∏ywajàcego przez gazomierz w ciàgu jednej minuty przy maksymalnym strumieniu obj´toÊci. 2.4.3. W warunkach instalacyjnych, okreÊlonych przez producenta, wp∏yw zaburzeƒ przep∏ywu na wlocie i wylocie (przed i za gazomierzem) nie powinien przekraczaç jednej trzeciej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE). Dziennik Ustaw Nr 3 2.5. — 94 — Po przeprowadzeniu badaƒ trwa∏oÊci, z uwzgl´dnieniem czasu okreÊlonego przez producenta, powinny byç spe∏nione nast´pujàce kryteria: 2) wyposa˝ony w element kontrolny umo˝liwiajàcy przeprowadzenie badaƒ. 2.8. Gazomierz powinien pracowaç w zakresie b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) dla ka˝dego kierunku przep∏ywu gazu lub dla jednego wyraênie oznaczonego kierunku. 2.9. IloÊç gazu mierzona przez gazomierz powinna byç wyra˝ana w metrach szeÊciennych lub kilogramach. 3. Zasadnicze wymagania dla przeliczników do gazomierzy 3.1. Producent okreÊla warunki bazowe dla przeliczanych iloÊci gazu. 3.2. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przeliczników do gazomierzy wynosi: 1) dla gazomierzy klasy 1,5: a) zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z wynikiem poczàtkowym, dla strumieni obj´toÊci z zakresu od przejÊciowego strumienia obj´toÊci (Qt) do maksymalnego strumienia obj´toÊci (Qmax), nie powinna przekraczaç 2 %, b) b∏àd wskazaƒ nie powinien przekraczaç wartoÊci podwojonego b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 2) dla gazomierzy klasy 1,0: a) zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z wynikiem poczàtkowym, nie powinna przekraczaç jednej trzeciej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE), 1) 0,5 % — w temperaturze otoczenia 20 °C ±3 °C, przy wilgotnoÊci otoczenia 60 % ±15 % i przy nominalnych wartoÊciach napi´cia zasilania, b) b∏àd wskazaƒ nie powinien przekraczaç b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE). 2.6.1. Gazomierz zasilany z sieci elektrycznej (pràdu przemiennego lub sta∏ego), w celu zabezpieczenia funkcji pomiarowych w przypadku uszkodzenia g∏ównego êród∏a zasilania, powinien byç wyposa˝ony w êród∏o awaryjnego zasilania lub mieç zapewnionà mo˝liwoÊç pod∏àczenia do dodatkowej sieci zasilajàcej. 2) 1 % — w warunkach znamionowych u˝ytkowania, z zastrze˝eniem pkt 3, 3) 0,7 % — dla przeliczników temperaturowych w warunkach znamionowych u˝ytkowania — przy czym nie uwzgl´dnia si´ b∏´du gazomierza. 3.3. Przelicznik do gazomierzy elektroniczny powinien wykrywaç prac´ poza zakresem u˝ytkowania okreÊlonym przez producenta dla parametrów, które majà wp∏yw na dok∏adnoÊç pomiaru. W takim przypadku przelicznik powinien zatrzymaç ca∏kowanie przeliczanej iloÊci gazu i mo˝e sumowaç oddzielnie przeliczanà jego iloÊç w czasie pracy poza zakresem pomiarowym. 3.4. Przelicznik do gazomierzy elektroniczny powinien umo˝liwiaç wyÊwietlanie wszystkich danych zwiàzanych z pomiarem, bez koniecznoÊci stosowania dodatkowego wyposa˝enia. 3.5. Do przeliczników do gazomierzy, w zakresie nieuregulowanym w pkt 3.1—3.4, stosuje si´ odpowiednio zasadnicze wymagania dla gazomierzy. 2.6.2. èród∏o zasilania gazomierza powinno gwarantowaç przynajmniej pi´cioletni okres jego dzia∏ania. Up∏yw 90 % tego okresu powinien byç sygnalizowany odpowiednim ostrze˝eniem. 2.6.3. Urzàdzenie wskazujàce gazomierza powinno mieç odpowiednià liczb´ cyfr zapewniajàcà, ˝e iloÊç gazu, która przep∏yn´∏a w czasie 8000 godzin przy maksymalnym strumieniu obj´toÊci (Qmax), nie spowoduje powrotu wskazania do wartoÊci poczàtkowej. 2.7. Gazomierz powinien byç: Poz. 27 1) tak skonstruowany, aby dzia∏a∏ w ka˝dej pozycji zadeklarowanej przez producenta w instrukcji instalacji; Za∏àcznik nr 3 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ CZYNNEJ 1. 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do liczników energii elektrycznej czynnej, zwanych dalej „licznikami”, przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. W zale˝noÊci od zastosowanej techniki pomiarowej liczniki mogà byç stosowane w po∏àczeniu z zewn´trznymi przek∏adnikami. 1.2. U˝yte w za∏àczniku symbole oznaczajà: 1) I — pràd elektryczny p∏ynàcy przez licznik; 2) In — pràd nominalny, dla którego zaprojektowano licznik przek∏adnikowy; 3) Ist — najni˝sza deklarowana wartoÊç pràdu I, przy której licznik wielofazowy przy obcià˝eniu symetrycznym rejestruje energi´ elektrycznà czynnà przy jednostkowym wspó∏czynniku mocy; Dziennik Ustaw Nr 3 — 95 — 4) Imin — wartoÊç pràdu I, powy˝ej której b∏àd licznika wielofazowego przy obcià˝eniu symetrycznym nie przekracza b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 5) Itr — wartoÊç pràdu I, powy˝ej której b∏àd licznika nie przekracza najmniejszych b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) odpowiadajàcych wskaênikowi klasy dok∏adnoÊci licznika; 6) Imax — najwy˝sza wartoÊç pràdu I, przy której b∏àd licznika nie przekracza b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 7) U Poz. 27 9) f — cz´stotliwoÊç napi´cia doprowadzonego do licznika; 10) fn — wyspecyfikowana cz´stotliwoÊç nominalna licznika; 11) PF — wspó∏czynnik mocy (cos ϕ), cosinus przesuni´cia fazowego ϕ pomi´dzy pràdem I a napi´ciem U. 2.1. Liczniki dzieli si´ na trzy klasy dok∏adnoÊci, oznaczane jako: A, B i C, które okreÊla producent. 2.2. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania liczników, w szczególnoÊci: — napi´cie sieci elektrycznej doprowadzane do licznika; 1) wartoÊci fn, Un, In, Ist, Imin, Itr oraz Imax, odnoszàce si´ do licznika, przy czym, przy poszczególnych wartoÊciach pràdu, licznik powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w tabeli nr 1: 8) Un — wyspecyfikowane napi´cie nominalne licznika; Tabela nr 1 2) zakresy napi´cia, cz´stotliwoÊci oraz wspó∏czynnika mocy, przy których licznik powinien spe∏niaç wymagania dotyczàce b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE), o których mowa w tabeli nr 2 — zakresy te powinny pokrywaç si´ z typowymi parametrami sieci zasilajàcej oraz: nymi jako a, b, c..., ocenia si´ oddzielnie, przy wartoÊciach nominalnych pozosta∏ych wielkoÊci mierzonych i wp∏ywajàcych, utrzymywanych w sposób stabilny. 4. B∏àd pomiaru, który nie powinien przekraczaç b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) licznika okreÊlonych w tabeli nr 2, oblicza si´ na podstawie danych, o których mowa w ust. 3, —————— wed∏ug wzoru: B∏àd pomiaru = √a2 + b2 + c2... . 5. Je˝eli licznik pracuje przy zmieniajàcym si´ pràdzie obcià˝enia, b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE), wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od zakresu temperatur pracy, w których licznik pracuje, w warunkach znamionowych u˝ytkowania nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 2: a) zakresy napi´ç i cz´stotliwoÊci powinny wynosiç co najmniej: — 0,9 · Un ≤ U ≤ 1,1 · Un, — 0,98 · fn ≤ f ≤ 1,02 · fn, b) zakres wspó∏czynnika mocy powinien wynosiç co najmniej od cos ϕ = 0,5 indukcyjnego do cos ϕ = 0,8 pojemnoÊciowego. 3. Skutki powodowane ró˝nymi wielkoÊciami mierzonymi i wielkoÊciami wp∏ywajàcymi, oznaczo- Dziennik Ustaw Nr 3 — 96 — Poz. 27 Tabela nr 2 6. Licznik powinien: 1) spe∏niaç wymagania dla klasy E2 warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych oraz dodatkowe wymagania okreÊlone w pkt 6.1—6.2.1; 2) byç zabezpieczony przed zmianà charakterystyk metrologicznych z powodu wystàpienia wy∏adowaƒ atmosferycznych, je˝eli istnieje ryzyko ich wystàpienia lub gdy przewa˝ajàce sà napowietrzne linie zasilajàce. 6.1. Tabela nr 3 Skutki oddzia∏ywania d∏ugotrwa∏ych zaburzeƒ elektromagnetycznych nie powinny powodowaç zmiany dok∏adnoÊci licznika ponad wartoÊç zmiany krytycznej. WartoÊci zmiany krytycznej w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci licznika okreÊla tabela nr 3: Dziennik Ustaw Nr 3 6.2. — 97 — Skutek oddzia∏ywania przejÊciowego zaburzenia elektromagnetycznego na licznik, mogàcego spowodowaç chwilowe pogorszenie lub utrat´ jego funkcji lub dzia∏ania, powinien byç taki, aby podczas i bezpoÊrednio po wystàpieniu zaburzenia ˝adne z wyjÊç przeznaczonych do sprawdzania dok∏adnoÊci licznika nie wytwarza∏o impulsów ani sygna∏ów odpowiadajàcych energii w liczbie wi´kszej ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, a licznik ten w odpowiednim czasie po ustàpieniu zaburzenia: 6.2.1. Dla przet´˝eƒ wartoÊç zmiany krytycznej wynosi 1,5 %. 7. Dodatni b∏àd licznika poni˝ej znamionowego napi´cia u˝ytkowania nie powinien przekraczaç 10 %. 8. Urzàdzenie wskazujàce ca∏kowità energi´ powinno mieç odpowiednià liczb´ cyfr, która zapewni wskazanie, bez powrotu wartoÊci poczàtkowej, wartoÊci odpowiadajàcej pe∏nemu obcià˝eniu licznika (I = Imax, U = Un, PF = 1) w czasie 4000 godzin i nie spowoduje powrotu do wartoÊci poczàtkowej, i nie powinno byç mo˝liwe jego skasowanie w trakcie u˝ytkowania. 8.1. W przypadku zaniku napi´cia w sieci elektrycznej zmierzona iloÊç energii powinna byç mo˝liwa do odczytu przez okres co najmniej 4 miesi´cy. 9.1. Przy biegu ja∏owym, je˝eli przez licznik pod∏àczony do napi´cia nie przep∏ywa pràd elektryczny (tory pràdowe licznika sà otwarte), nie powinien on rejestrowaç energii przy dowolnym napi´ciu w zakresie od 0,8 Un do 1,1 Un. 9.2. Licznik powinien rozpoczàç i kontynuowaç rejestracj´ energii przy PF = 1 (licznik wielofazowy przy obcià˝eniu symetrycznym) i I = Ist. 10. IloÊç energii mierzona przez licznik powinna byç wyra˝ana w kilowatogodzinach (kWh) lub w megawatogodzinach (MWh). 1) powróci∏ do dzia∏ania w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 2) zachowa∏ funkcje pomiarowe; 3) umo˝liwi∏ odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych przed wystàpieniem zaburzenia; 4) nie wykazywa∏ zmian w zarejestrowanej energii wi´kszych ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, która, wyra˝ona w kWh, wynosi: m · Un · Imax · 10-6 — oznacza liczb´ systemów pomiarowych licznika, Un — wyra˝one w woltach, Imax — wyra˝one w amperach. Poz. 27 gdzie: m Za∏àcznik nr 4 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA CIEP¸OMIERZY 1. 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do ciep∏omierzy i ich podzespo∏ów przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia i symbole oznaczajà: 4) θ — temperatur´ ciek∏ego noÊnika ciep∏a; 5) θin — wartoÊç temperatury θ na wejÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 6) θout — wartoÊç temperatury θ na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 7) Δθ — ró˝nic´ temperatury θin – θout, Δθ ≥ 0; 8) θmax — górnà granic´ θ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 1) przelicznik — podzespó∏ ciep∏omierza odbierajàcy sygna∏y pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu, przetwarzajàcy je oraz obliczajàcy i wskazujàcy wartoÊç liczbowà ciep∏a przekazanego w obiegu wymiany ciep∏a; 9) θmin 2) par´ czujników temperatury — podzespó∏ ciep∏omierza wytwarzajàcy sygna∏y wyjÊciowe b´dàce funkcjà temperatury noÊnika ciep∏a na wejÊciu i na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 10) Δθmax — górnà granic´ Δθ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 3) przetwornik przep∏ywu — podzespó∏ ciep∏omierza wytwarzajàcy sygna∏ wyjÊciowy b´dàcy funkcjà obj´toÊci, masy, strumienia obj´toÊci lub strumienia masy noÊnika ciep∏a, mierzonych na wejÊciu albo na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; — dolnà granic´ θ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 11) Δθmin — dolnà granic´ Δθ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 12) q — strumieƒ obj´toÊci lub strumieƒ masy ciek∏ego noÊnika ciep∏a; Dziennik Ustaw Nr 3 2. — 98 — 13) qs — najwi´kszà wartoÊç q dopuszczalnà w krótkich okresach, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie; 14) qp — najwi´kszà wartoÊç q dopuszczalnà podczas dzia∏ania ciàg∏ego, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie; 15) qi — najmniejszà wartoÊç q dopuszczalnà dla ciep∏omierza, przy której dzia∏a on poprawnie; 16) P — moc cieplnà wymiany ciep∏a; 17) Ps — najwi´kszà wartoÊç mocy cieplnej dopuszczalnà dla ciep∏omierza, przy której dzia∏a on poprawnie. 1) przetworniki przep∏ywu — zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z poczàtkowym jego wynikiem, nie powinna przekraczaç wartoÊci zmiany krytycznej; 2) czujniki temperatury — zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z poczàtkowym wynikiem pomiaru, nie powinna przekraczaç 0,1 °C. 7. 2) granic strumienia obj´toÊci lu …