Dziennik Ustaw Nr 3 — 82 — Poz. 27 27 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagaƒ dla przyrzàdów pomiarowych2) Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r.
Nr 204, poz. 2087, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje:
Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne
8)miar materialnych,
9)naczyƒ wyszynkowych,
10)przyrzàdów do pomiaru:
a)d∏ugoÊci,
b)pola powierzchni,
c)wielu wymiarów,
§ 1Rozporzàdzenie okreÊla
1)zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych podlegajàcych ocenie zgodnoÊci;
2)procedury oceny zgodnoÊci;
3)sposób oznakowania przyrzàdów pomiarowych;
4)wzór znaku CE.
§ 2Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do nast´pujàcych rodzajów przyrzàdów pomiarowych i ich
podzespo∏ów:
1)wodomierzy,
2)gazomierzy i przeliczników do gazomierzy,
3)liczników energii elektrycznej czynnej,
4)ciep∏omierzy, przetworników przep∏ywu, par czujników temperatury i przeliczników,
5)instalacji pomiarowych do ciàg∏ego i dynamicznego pomiaru iloÊci cieczy innych ni˝ woda,
6)wag automatycznych:
a)dla pojedynczych ∏adunków,
b)porcjujàcych,
c)odwa˝ajàcych,
d)przenoÊnikowych,
e)wagonowych,
7)taksometrów, ———————
1)Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdo- wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 131, poz. 909).
2)Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia dyrektywy 2004/22/WE z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie przyrzàdów pomiarowych (Dz. Urz. UE L 2004 nr 135 str. 1, Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, roz. 13, t. 34, str. 149).
3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 267, poz. 2258 oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Nr 235, poz. 1700 i Nr 249, poz. 1832 i 1834.
11)analizatorów spalin samochodowych — je˝eli sà wprowadzane do obrotu albo u˝ytkowane w handlu, ochronie Êrodowiska, ochronie zdrowia, na potrzeby bezpieczeƒstwa i porzàdku publicznego, w celu ochrony praw konsumenta lub zabezpieczenia interesu spo∏ecznego, a tak˝e przy pobieraniu podatków i ce∏.
§ 3Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o
1)przyrzàdzie pomiarowym — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy, o którym mowa w art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441, z póên. zm.4));
2)podzespole — nale˝y przez to rozumieç urzàdzenie dzia∏ajàce niezale˝nie i tworzàce w po∏àczeniu z innymi podzespo∏ami, z którymi jest kompatybilne, przyrzàd pomiarowy albo wspó∏pracujàce z przyrzàdem pomiarowym, z którym jest kompatybilne;
3)wielkoÊci mierzonej — nale˝y przez to rozumieç okreÊlonà wielkoÊç stanowiàcà przedmiot pomiaru;
4)wielkoÊci wp∏ywajàcej — nale˝y przez to rozumieç wielkoÊç, nieb´dàcà wielkoÊcià mierzonà, która ma jednak wp∏yw na wynik pomiaru;
5)warunkach znamionowych u˝ytkowania — nale˝y przez to rozumieç ustalone wartoÊci wielkoÊci mierzonej oraz wielkoÊci wp∏ywajàcych, stanowiàce normalne warunki pracy przyrzàdu;
6)zaburzeniu — nale˝y przez to rozumieç wielkoÊç wp∏ywajàcà, majàcà wartoÊç zawartà w granicach okreÊlonych w odpowiednich zasadniczych wymaganiach, lecz poza warunkami znamionowymi u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego; wielkoÊç wp∏ywajàca jest zaburzeniem, je˝eli nie okreÊlono dla niej warunków znamionowych u˝ytkowania;
7)wartoÊci zmiany krytycznej — nale˝y przez to rozumieç wartoÊç, przy której zmiana wyniku pomiaru uwa˝ana jest za niepo˝àdanà; ———————
4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180, poz. 1494 oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834.
Dziennik Ustaw Nr 3 — 83 —
8)sprzeda˝y konsumenckiej — nale˝y przez to rozumieç sprzeda˝, o której mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda˝y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 oraz z 2004 r.
Nr 96, poz. 959), przy której podstawà do ustalenia ceny jest wynik pomiaru dokonanego przyrzàdem pomiarowym;
9)warunkach Êrodowiskowych — nale˝y przez to rozumieç warunki, w których przyrzàd pomiarowy mo˝e byç u˝ytkowany;
10)b∏´dzie granicznym dopuszczalnym (MPE) — nale˝y przez to rozumieç wartoÊci skrajne b∏´du, okreÊlone w zasadniczych wymaganiach dla danego przyrzàdu pomiarowego;
11)klasie dok∏adnoÊci — nale˝y przez to rozumieç klas´ danego rodzaju przyrzàdów pomiarowych, które spe∏niajà okreÊlone w∏aÊciwoÊci metrologiczne i których b∏´dy zawarte sà w okreÊlonych granicach; klas´ dok∏adnoÊci oznacza si´ liczbà lub znakiem przyj´tym umownie, nazywanym oznaczeniem klasy;
12)cechach zabezpieczajàcych — nale˝y przez to rozumieç cechy nak∏adane w okreÊlonych miejscach na przyrzàdzie pomiarowym przeznaczone do jego zabezpieczenia, je˝eli jest to niezb´dne, przed niedozwolonà modyfikacjà, ponownà regulacjà lub usuni´ciem cz´Êci sk∏adowych przez osoby nieuprawnione;
13)wodomierzu — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru, zapami´tywania i wskazywania obj´toÊci wody przep∏ywajàcej przez przetwornik pomiarowy w warunkach pomiarowych;
14)gazomierzu — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru, zapami´tywania i wyÊwietlania iloÊci (obj´toÊci lub masy) gazu, która przez niego przep∏yn´∏a;
15)przeliczniku do gazomierza — nale˝y przez to rozumieç podzespó∏ wspó∏pracujàcy z gazomierzem, automatycznie przeliczajàcy iloÊç gazu zmierzonà w warunkach pomiarowych na iloÊç gazu w warunkach bazowych;
16)liczniku energii elektrycznej czynnej — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru energii elektrycznej czynnej pobieranej w obwodzie elektrycznym;
17)ciep∏omierzu — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru ciep∏a, oddawanego przez ciecz b´dàcà ciek∏ym noÊnikiem ciep∏a w obiegu wymiany ciep∏a, wykonany jako przyrzàd zespolony albo przyrzàd sk∏adany z∏o˝ony z nast´pujàcych podzespo∏ów: przetwornika przep∏ywu, pary czujników temperatury i przelicznika, albo jako kombinacja tych dwóch rodzajów konstrukcji;
18)instalacji pomiarowej — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do ciàg∏ego i dynamicznego pomiaru iloÊci (obj´toÊci lub masy) cieczy innych ni˝ woda, sk∏adajàcy si´ z licznika oraz innych urzàdzeƒ niezb´dnych do zapew- Poz. 27 nienia poprawnego pomiaru lub u∏atwiajàcych przeprowadzanie czynnoÊci pomiarowych;
19)wadze automatycznej — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru masy produktu bez udzia∏u operatora, dzia∏ajàcy wed∏ug za∏o˝onego automatycznego cyklu okreÊlonego dla danej wagi;
20)taksometrze — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru czasu trwania kursu pojazdu i obliczania d∏ugoÊci przebytej drogi na podstawie sygna∏u dostarczanego przez nadajnik sygna∏u d∏ugoÊci drogi oraz obliczania i wyÊwietlania op∏aty nale˝nej za kurs na podstawie obliczonej d∏ugoÊci drogi lub zmierzonego czasu trwania kursu;
21)materialnej mierze — nale˝y przez to rozumieç urzàdzenie przeznaczone do odtwarzania lub dostarczania jednej lub wielu znanych wartoÊci danej wielkoÊci w sposób niezmienny podczas jego stosowania;
22)materialnej mierze d∏ugoÊci — nale˝y przez to rozumieç materialnà miar´ zawierajàcà wskazy podzia∏ki, których odleg∏oÊci podane sà w legalnych jednostkach miary d∏ugoÊci;
23)naczyniu wyszynkowym — nale˝y przez to rozumieç pojemnik pomiarowy przeznaczony do okreÊlania obj´toÊci cieczy sprzedawanej do natychmiastowej konsumpcji, z wy∏àczeniem produktów leczniczych;
24)przyrzàdzie do pomiaru d∏ugoÊci — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy s∏u˝àcy do wyznaczania d∏ugoÊci materia∏ów typu lina, w szczególnoÊci materia∏ów w∏ókienniczych, taÊm, kabli, podczas ruchu posuwowego materia∏u mierzonego;
25)przyrzàdzie do pomiaru pola powierzchni — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania pola powierzchni materia∏ów o nieregularnych kszta∏tach, w szczególnoÊci skór;
26)przyrzàdzie do pomiaru wielu wymiarów — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania d∏ugoÊci, wysokoÊci i szerokoÊci najmniejszego prostokàtnego równoleg∏oÊcianu zawierajàcego produkt;
27)analizatorze spalin samochodowych — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do oznaczania, przy zawartoÊci wilgoci w∏aÊciwej dla badanej próbki, u∏amków obj´toÊciowych nast´pujàcych sk∏adników gazów spalinowych:
a)tlenku w´gla (CO),
b)dwutlenku w´gla (CO2),
c)tlenu (O2),
d)w´glowodorów (HC) — emitowanych przez silniki pojazdów mechanicznych o zap∏onie iskrowym;
28)certyfikacie badania typu WE i certyfikacie badania projektu WE — nale˝y przez to rozumieç certyfikat Dziennik Ustaw Nr 3 — 84 — zgodnoÊci, o którym mowa w art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci;
29)jednostce notyfikowanej — nale˝y przez to rozumieç notyfikowanà jednostk´ certyfikujàcà, kontrolujàcà lub laboratorium, które spe∏ni∏y wymagania zawarte w rozdziale 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci i okreÊlone w niniejszym rozporzàdzeniu.
§ 4Je˝eli do przyrzàdu pomiarowego majà zastosowanie odr´bne przepisy, które przewidujà umieszczenie oznakowania CE, oznakowanie to mo˝e byç
umieszczone pod warunkiem, ˝e przyrzàd ten spe∏nia równie˝ wymagania okreÊlone w tych przepisach.
§ 5Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç prezentacji na targach, wystawach i innych pokazach przyrzàdów pomiarowych lub ich podzespo∏ów, które nie spe∏niajà
wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu, je˝eli w sposób widoczny i wyraêny b´dzie umieszczona informacja, ˝e sà niezgodne z zasadniczymi wymaganiami i nie b´dà wprowadzane do obrotu lub u˝ytkowania, dopóki producent nie doprowadzi ich do zgodnoÊci z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.
Rozdzia∏ 2 Poz. 27
§ 7
1.B∏àd pomiaru wykonanego przyrzàdem pomiarowym w warunkach znamionowych u˝ytkowania, przy niewyst´powaniu zaburzeƒ, nie powinien przekraczaç b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) okreÊlonych w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia.
2.B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ jako dwustronnà (dodatnià i ujemnà) wartoÊç odchylenia od wartoÊci poprawnej pomiaru, o ile w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej.
§ 81. Zasadnicze wymagania dotyczàce dzia∏ania
poszczególnych rodzajów przyrzàdów pomiarowych w warunkach znamionowych ich u˝ytkowania i przy wyst´powaniu zaburzeƒ okreÊlajà za∏àczniki nr 1—10 do rozporzàdzenia.
2.W przypadku gdy przyrzàd pomiarowy jest przeznaczony do stosowania w ciàg∏ym i niezmiennym polu elektromagnetycznym, wynik badania przeprowadzonego w modulowanym amplitudowo polu elektromagnetycznym powinien mieÊciç si´ w zakresie b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE).
§ 9Producent, uwzgl´dniajàc zasadnicze wymagania okreÊlone w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia, okreÊla dla przyrzàdu pomiarowego
1)warunki Êrodowiskowe:
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych
a)klimatyczne,
b)mechaniczne,
§ 61. Przyrzàdy pomiarowe powinny byç zaprojektowane oraz wytwarzane w taki sposób, aby zapewnia∏y wysoki poziom
c)elektromagnetyczne
1)ochrony metrologicznej i strony pomiaru mia∏y zaufanie do otrzymywanych wyników;
2)warunki zasilania oraz
2)jakoÊci, przy uwzgl´dnieniu techniki pomiarowej i bezpieczeƒstwa danych pomiarowych.
2.Rozwiàzania przyj´te w konstrukcji przyrzàdu pomiarowego w celu spe∏nienia zasadniczych wymagaƒ powinny uwzgl´dniaç przewidywany zakres zastosowaƒ przyrzàdu i dajàcà si´ przewidzieç mo˝liwoÊç jego niew∏aÊciwego u˝ycia. — w których ten przyrzàd mo˝e byç u˝ytkowany;
3)inne wielkoÊci wp∏ywajàce, które mogà mieç wp∏yw na dok∏adnoÊç przyrzàdu pomiarowego.
§ 10W zakresie warunków Êrodowiskowych klimatycznych producent przyrzàdu pomiarowego
1)okreÊla górnà i dolnà granic´ temperatury, spoÊród zakresów wymienionych w poni˝szej tabeli, o ile w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej:
Zakresy temperatury Górna granica temperatury 30 °C 40 °C 55 °C 70 °C Dolna granica temperatury 5 °C –10 °C –25 °C –40 °C
2)wskazuje, czy przyrzàd pomiarowy jest przeznaczony do pracy:
a)przy kondensujàcej lub niekondensujàcej si´ parze wodnej,
b)w miejscach o charakterze zamkni´tym lub otwartym.
§ 111. Rozró˝nia si´ trzy klasy warunków Êrodowiskowych mechanicznych dla przyrzàdów pomiaro
wych stosowanych w miejscach nara˝onych na wibracje i wstrzàsy mechaniczne o:
1)niskim poziomie — klasa M1;
2)znacznym lub wysokim poziomie — klasa M2;
3)wysokim lub bardzo wysokim poziomie — klasa M3.
2.Rozró˝nia si´ trzy klasy warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych dla przyrzàdów pomiaro- Dziennik Ustaw Nr 3 — 85 — Poz. 27 wych, o ile w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej: kach nr 1—10 do rozporzàdzenia nie okreÊlono inaczej;
1)stosowanych w miejscach nara˝onych na zaburzenia odpowiadajàce budynkom mieszkalnym, us∏ugowym i handlowym oraz zabudowaniom przemys∏u drobnego — klasa E1;
3)badania charakterystyk metrologicznych powinny byç przeprowadzone podczas lub po oddzia∏ywaniu wielkoÊci wp∏ywajàcych, w zale˝noÊci od tego, który z tych stanów odpowiada normalnej pracy przyrzàdu, przy której te wielkoÊci mogà wyst´powaç;
2)stosowanych w miejscach nara˝onych na zaburzenia odpowiadajàce pozosta∏ym zabudowaniom przemys∏owym — klasa E2;
3)zasilanych z akumulatora pojazdu — klasa E3.
3.Ustalajàc klas´ warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych, nale˝y braç pod uwag´ nast´pujàce wielkoÊci wp∏ywajàce:
1)przerwy w napi´ciu;
2)krótkotrwa∏e spadki napi´cia;
3)stany nieustalone w liniach zasilajàcych lub sygna∏owych;
4)wy∏adowania elektrostatyczne;
4)w zale˝noÊci od przewidywanych warunków Êrodowiskowych klimatycznych, w których przyrzàd b´dzie u˝ytkowany, nale˝y zastosowaç odpowiednio badanie w stanie wilgotnego goràca:
a)sta∏ego (bez kondensacji), gdy kondensacja nie wyst´puje albo
b)cyklicznego (z kondensacjà), gdy kondensacja jest istotna lub gdy penetracja pary wodnej b´dzie przyÊpieszona przez respiracj´.
§ 14Pomiary tej samej wielkoÊci mierzonej wykonywane
5)pola elektromagnetyczne o cz´stotliwoÊci radiowej;
1)w ró˝nych miejscach lub przez ró˝nych u˝ytkowników albo
6)pola elektromagnetyczne przewodzone o cz´stotliwoÊci radiowej, wyst´pujàce w liniach zasilajàcych lub sygna∏owych;
2)w takich samych miejscach i przez tych samych u˝ytkowników
7)skoki napi´cia w liniach zasilajàcych lub sygna∏owych.
4.Przyrzàdy pomiarowe zaliczane do klasy E3 warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych powinny spe∏niaç zasadnicze wymagania jak dla przyrzàdów pomiarowych zaliczonych do klasy E2 oraz wymagania w zakresie:
1)spadków napi´cia spowodowanych rozruchem silników spalinowych;
2)stanów nieustalonych, spowodowanych od∏àczeniem roz∏adowanego akumulatora w czasie pracy silnika.
§ 12Producent powinien okreÊliç inne wielkoÊci
wp∏ywajàce ni˝ wymienione w § 10 i 11, które nale˝y braç pod uwag´, w szczególnoÊci:
1)wahania napi´cia;
2)zmiany cz´stotliwoÊci sieci zasilajàcej;
3)pola magnetyczne o cz´stotliwoÊci zasilania.
§ 13Przeprowadzajàc badania i wyznaczajàc b∏´dy przyrzàdów pomiarowych podczas dokonywania
oceny zgodnoÊci, nale˝y mieç na wzgl´dzie, ˝e:
1)zasadnicze wymagania, o których mowa w § 7 i 8, powinny byç sprawdzone dla ka˝dej odpowiedniej wielkoÊci wp∏ywajàcej;
2)zasadnicze wymagania stosuje si´ i ocenia oddzielnie dla ka˝dej wielkoÊci wp∏ywajàcej, przy wzgl´dnie sta∏ych wartoÊciach odniesienia pozosta∏ych wielkoÊci wp∏ywajàcych, o ile w za∏àczni- — przy takich samych pozosta∏ych warunkach, powinny dawaç zbli˝one wyniki, przy czym ró˝nice pomi´dzy wynikami poszczególnych pomiarów powinny byç ma∏e w stosunku do b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) danego przyrzàdu pomiarowego.
§ 151. Przyrzàd pomiarowy powinien byç tak zaprojektowany, aby
1)by∏ wystarczajàco czu∏y, a jego próg pobudliwoÊci wystarczajàco niski dla zamierzonego zadania pomiarowego, z zastrze˝eniem ust. 2;
2)zachowywa∏ odpowiednià sta∏oÊç charakterystyk metrologicznych w czasie okreÊlonym przez producenta, po prawid∏owym zainstalowaniu, utrzymaniu i stosowaniu zgodnie z instrukcjà producenta w przewidzianych dla niego warunkach Êrodowiskowych;
3)by∏ zminimalizowany wp∏yw uszkodzenia mogàcego spowodowaç niedok∏adny pomiar, o ile wystàpienie tego uszkodzenia nie jest oczywiste.
2.Przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiarów wielkoÊci sta∏ych w czasie powinien byç nieczu∏y na ich niewielkie wahania albo odpowiednio na nie reagowaç.
§ 161. Przyrzàd pomiarowy nie powinien mieç
w∏aÊciwoÊci umo˝liwiajàcych fa∏szowanie wyników pomiarów, a mo˝liwoÊç jego niew∏aÊciwego u˝ycia powinna byç zminimalizowana.
2.Przyrzàd pomiarowy powinien byç przydatny do u˝ytkowania w przewidywanym zakresie jego zastosowania, z uwagi na praktyczne warunki pracy, bez sta- Dziennik Ustaw Nr 3 — 86 — wiania jego u˝ytkownikowi nieuzasadnionych wymagaƒ, które musia∏by spe∏niç w celu uzyskania poprawnych wyników pomiarów.
3.B∏´dy wskazaƒ wodomierzy, ciep∏omierzy, gazomierzy i liczników energii elektrycznej, stanowiàcych podstaw´ do rozliczeƒ mi´dzy stronami pomiaru, przy wartoÊci przep∏ywu albo pràdu elektrycznego przekraczajàcej zakresy okreÊlone w za∏àcznikach nr 1—4 do rozporzàdzenia, nie powinny byç ustawione w sposób nadmiernie preferujàcy jednà ze stron pomiaru.
§ 171. Przyrzàd pomiarowy powinien byç
1)tak zaprojektowany, aby mo˝liwa by∏a kontrola jego pracy podczas u˝ytkowania, w szczególnoÊci poprzez zastosowanie odpowiednich urzàdzeƒ dodatkowych lub programów umo˝liwiajàcych takà kontrol´; procedura kontroli powinna byç opisana w instrukcji obs∏ugi przyrzàdu pomiarowego;
2)trwa∏y podczas u˝ytkowania;
3)wykonany z materia∏ów dostosowanych do przewidywanych warunków pracy, w których mo˝e byç u˝ytkowany.
2.Urzàdzenia dodatkowe, pod∏àczone bezpoÊrednio albo zdalnie do przyrzàdu pomiarowego, nie mogà wp∏ywaç w sposób niedozwolony na jego charakterystyki metrologiczne.
3.Cz´Êci sk∏adowe przyrzàdu pomiarowego, istotne dla charakterystyk metrologicznych, powinny byç tak zaprojektowane, aby mo˝liwe by∏o ich zabezpieczenie przed dost´pem osób nieuprawnionych, a przewidziane Êrodki zabezpieczajàce zapewnia∏y pozostawienie dowodu ingerencji; dowód ten powinien byç dost´pny w uzasadnionym okresie.
4.Oprogramowanie przyrzàdu pomiarowego istotne dla charakterystyk metrologicznych powinno byç:
1)identyfikowalne, przy czym jego identyfikacja powinna byç zapewniona przez sam przyrzàd pomiarowy;
2)zabezpieczone przed przypadkowym lub celowym zafa∏szowaniem;
3)odporne na niedozwolony wp∏yw oprogramowania dodatkowego realizujàcego funkcje niezwiàzane z pomiarem, je˝eli przyrzàd pomiarowy jest wyposa˝ony w takie oprogramowanie.
5.Dane pomiarowe oraz istotne parametry metrologiczne przechowywane lub transmitowane przez przyrzàd pomiarowy powinny byç zabezpieczone przed przypadkowym lub celowym zafa∏szowaniem.
§ 181. WartoÊç dzia∏ki elementarnej przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ w postaci: 1x10n, 2x10n albo
5x10n, gdzie n jest liczbà ca∏kowità lub zerem, chyba ˝e w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia okreÊlono inaczej.
Poz. 27 2. Wskazania przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ w legalnych jednostkach miary.
3.Jednostk´ miary lub jej symbol umieszcza si´ obok wartoÊci liczbowej.
4.Materialne miary oznacza si´ wartoÊcià nominalnà lub podzia∏kà z jednostkà miary.
§ 191. Wskazanie wyniku pomiaru przez przyrzàd
pomiarowy powinno byç:
1)przedstawiane na urzàdzeniu wskazujàcym lub w formie czytelnego i trwa∏ego wydruku;
2)wyraêne i jednoznaczne;
3)∏atwe do odczytania w warunkach znamionowych u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego.
2.Wskazaniu wyniku pomiaru przez przyrzàd pomiarowy powinny towarzyszyç oznaczenia i opisy informujàce u˝ytkownika o wa˝noÊci tego wyniku.
3.Dodatkowe wskazania wyniku pomiaru, które mogà wyst´powaç, nie powinny utrudniaç odczytu wskazaƒ podstawowych.
4.Przyrzàd pomiarowy przeznaczony do stosowania podczas sprzeda˝y konsumenckiej powinien przedstawiaç wyniki pomiaru obu stronom transakcji.
§ 201. Przyrzàd pomiarowy, z zastrze˝eniem § 21
ust. 1, powinien zapisywaç w sposób trwa∏y wyniki pomiaru wraz z informacjà identyfikujàcà ka˝dà transakcj´ w przypadku, gdy:
1)pomiar nie jest mo˝liwy do powtórzenia;
2)przyrzàd pomiarowy jest zwykle stosowany podczas nieobecnoÊci jednej ze stron transakcji.
2.Po zakoƒczeniu pomiaru powinien byç dost´pny trwa∏y dowód zawierajàcy wyniki pomiaru oraz informacje identyfikujàce transakcj´.
§ 211. Wodomierze, ciep∏omierze, gazomierze
i liczniki energii elektrycznej powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia wskazujàce, dost´pne dla konsumenta bez koniecznoÊci u˝ycia dodatkowych narz´dzi, których wskazanie jest podstawà do ustalenia wysokoÊci op∏aty, niezale˝nie od tego, czy wynik pomiaru wykonany za ich pomocà mo˝e byç odczytany zdalnie czy te˝ nie.
2.Urzàdzenia wskazujàce przyrzàdów pomiarowych, o których mowa w ust. 1, pokazujàce ca∏kowità iloÊç dostarczonej wody, ciep∏a, gazu albo energii elektrycznej lub wartoÊci, z których taka iloÊç mo˝e byç wyznaczona, stanowiàcà w ca∏oÊci lub cz´Êciowo podstaw´ do obliczania wysokoÊci op∏at, powinny byç skonstruowane w sposób uniemo˝liwiajàcy skasowanie ich wskazaƒ podczas u˝ytkowania tych urzàdzeƒ.
§ 221. Do przyrzàdu pomiarowego powinna byç
do∏àczona, sporzàdzona w j´zyku polskim, instrukcja Dziennik Ustaw Nr 3 — 87 — obs∏ugi zawierajàca informacje, sformu∏owane w sposób zrozumia∏y, o zasadach jego dzia∏ania, chyba ˝e nie wymaga tego prostota przyrzàdu.
Poz. 27
2)wewn´trznej kontroli produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1;
3)zapewnienia jakoÊci produkcji — modu∏ D1;
2.Instrukcja obs∏ugi powinna zawieraç, w zakresie, w jakim ma to zastosowanie dla danego rodzaju przyrzàdu pomiarowego:
4)zapewnienia jakoÊci wyrobu — modu∏ E1;
1)okreÊlenie warunków znamionowych u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego;
6)weryfikacji jednostkowej — modu∏ G;
5)weryfikacji wyrobu — modu∏ F1;
7)pe∏nego zapewnienia jakoÊci — modu∏ H;
2)wskazanie:
a)klasy warunków Êrodowiskowych mechanicznych i elektromagnetycznych,
8)pe∏nego zapewnienia jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
b)górnej i dolnej granicy temperatury,
9)badania typu — modu∏ B — oraz:
c)mo˝liwoÊci pracy przy wyst´powaniu kondensacji pary wodnej,
a)zgodnoÊci z typem na podstawie wewn´trznej kontroli produkcji — modu∏ C,
d)mo˝liwoÊci stosowania przyrzàdu pomiarowego w miejscach zamkni´tych lub otwartych;
b)zgodnoÊci z typem na podstawie wewn´trznej kontroli produkcji i badania wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ C1,
3)instrukcj´ instalacji, konserwacji, napraw i dozwolonych regulacji przyrzàdu pomiarowego;
4)opis w∏aÊciwego dzia∏ania i innych specjalnych warunków stosowania przyrzàdu pomiarowego;
5)okreÊlenie warunków kompatybilnoÊci z interfejsami, podzespo∏ami lub innymi przyrzàdami pomiarowymi.
3.Grupy identycznych przyrzàdów pomiarowych stosowanych w tym samym miejscu oraz wodomierzy, ciep∏omierzy, gazomierzy albo liczników energii elektrycznej nie muszà mieç indywidualnych instrukcji obs∏ugi.
§ 23
Specyficzne zasadnicze wymagania dla poszczególnych rodzajów przyrzàdów pomiarowych i, o ile ma to zastosowanie, ich podzespo∏ów okreÊlajà za∏àczniki nr 1—10 do rozporzàdzenia.
Rozdzia∏ 3 Procedury oceny zgodnoÊci
§ 24
1.Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przed wprowadzeniem do obrotu przyrzàdu pomiarowego i, o ile ma to zastosowanie, jego podzespo∏u powinien poddaç ten przyrzàd lub podzespó∏ odpowiedniej procedurze oceny zgodnoÊci, o której mowa w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia.
2.Ocena zgodnoÊci mo˝e byç przeprowadzona oddzielnie dla przyrzàdu pomiarowego i dla jego podzespo∏u.
§ 25Ocena zgodnoÊci przyrzàdu pomiarowego
i, o ile ma to zastosowanie, jego podzespo∏u z zasadniczymi wymaganiami mo˝e byç przeprowadzana z zastosowaniem nast´pujàcych procedur okreÊlonych w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia:
1)wewn´trznej kontroli produkcji — modu∏ A;
c)zapewnienia jakoÊci produkcji — modu∏ D,
d)zapewnienia jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E albo
e)weryfikacji wyrobu — modu∏ F.
§ 26
1.Poszczególne rodzaje przyrzàdów pomiarowych poddaje si´, zgodnie z wyborem producenta, nast´pujàcym procedurom oceny zgodnoÊci okreÊlonym w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia:
1)wodomierze:
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
2)gazomierze i przeliczniki do gazomierzy:
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
3)liczniki energii elektrycznej czynnej:
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
4)ciep∏omierze, przetworniki przep∏ywu, pary czujników temperatury i przeliczniki:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 88 — Poz. 27
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
5)instalacje pomiarowe:
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
8)materialne miary d∏ugoÊci:
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
b)zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1,
c)weryfikacji wyrobu — modu∏ F1,
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F,
d)weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo
c)weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo
e)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H;
d)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
6)wagi automatyczne:
a)mechaniczne: — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, — weryfikacji wyrobu — modu∏ F1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1,
b)elektromechaniczne:
9)naczynia wyszynkowe:
a)wewn´trznej kontroli produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1,
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
c)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E,
d)zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1,
e)zapewnieniu jakoÊci wyrobu — modu∏ E1,
f)weryfikacji wyrobu — modu∏ F1 albo
g)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H;
10)przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci, przyrzàdy do pomiaru pola powierzchni skór i przyrzàdy do pomiaru wielu wymiarów:
a)mechaniczne lub elektromechaniczne: — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — zapewnieniu jakoÊci wyrobu — modu∏ E1, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1, — weryfikacji wyrobu — modu∏ F1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G,
c)elektroniczne lub zawierajàce oprogramowanie: — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H albo — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F,
b)elektroniczne lub zawierajàce oprogramowanie: — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
7)taksometry:
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
Dziennik Ustaw Nr 3 — 89 —
11)analizatory spalin samochodowych:
a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1.
2.Dokumentacj´ odnoszàcà si´ do procedur oceny zgodnoÊci sporzàdza si´ w j´zyku polskim lub w j´zyku zaakceptowanym przez jednostk´ notyfikowanà.
3.Informacje dotyczàce u˝ytkowania przyrzàdów pomiarowych powinny byç sporzàdzone w j´zyku polskim.
§ 27Producent dostarcza jednostce notyfikowanej, o ile ma to zastosowanie, dokumentacj´ technicznà sporzàdzonà dla przyrzàdu pomiarowego lub jego
grupy, zwanà dalej „dokumentacjà technicznà”.
§ 281. Dokumentacja techniczna powinna przedstawiaç w sposób zrozumia∏y konstrukcj´, wykonanie
oraz dzia∏anie przyrzàdu pomiarowego i umo˝liwiaç dokonanie oceny zgodnoÊci z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.
2.Dokumentacja techniczna powinna byç na tyle szczegó∏owa, aby umo˝liwia∏a:
1)zdefiniowanie charakterystyk przyrzàdu pomiarowego; metrologicznych
2)odtwarzalnoÊç w∏aÊciwoÊci metrologicznych wyprodukowanych przyrzàdów pomiarowych, prawid∏owo wyregulowanych z zastosowaniem odpowiednich, przewidzianych przez producenta sposobów regulacji;
Poz. 27
6)wykaz norm zharmonizowanych zastosowanych cz´Êciowo lub w ca∏oÊci, a w przypadku niezastosowania tych norm opis przyj´tych rozwiàzaƒ zapewniajàcych spe∏nianie zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu;
7)wyniki wykonanych obliczeƒ konstrukcyjnych oraz sprawdzeƒ;
8)wyniki odpowiednich badaƒ, je˝eli sà niezb´dne do wykazania, ˝e wzorzec przyrzàdu pomiarowego reprezentatywny dla przewidywanej produkcji lub przyrzàd pomiarowy spe∏niajà:
a)zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, w deklarowanych warunkach znamionowych u˝ytkowania i przy wskazanych zaburzeniach spowodowanych warunkami Êrodowiskowymi,
b)specyfikacje trwa∏oÊci, w przypadku gazomierzy, wodomierzy, ciep∏omierzy oraz instalacji pomiarowych;
9)je˝eli ma to zastosowanie, certyfikaty badania typu WE lub certyfikaty badania projektu WE przyrzàdów pomiarowych, zawierajàcych cz´Êci identyczne z zastosowanymi w konstrukcji przyrzàdu pomiarowego b´dàcego przedmiotem oceny zgodnoÊci.
4.Je˝eli odpowiedni program badaƒ zosta∏ przeprowadzony zgodnie z w∏aÊciwymi normami zharmonizowanymi, uznaje si´, ˝e wyniki badaƒ, o których mowa w ust. 3 pkt 8, wykazujà zgodnoÊç przyrzàdu pomiarowego z zasadniczymi wymaganiami.
5.W dokumentacji technicznej producent powinien równie˝ wskazaç miejsca umieszczania na przyrzàdzie pomiarowym oznakowaƒ i cech zabezpieczajàcych oraz okreÊliç warunki jego kompatybilnoÊci z interfejsami i podzespo∏ami, je˝eli b´dà stosowane.
3)wykazanie integralnoÊci przyrzàdu pomiarowego;
2)schemat koncepcyjny, rysunki wykonawcze oraz plany, w szczególnoÊci cz´Êci sk∏adowych, podzespo∏ów i obwodów przyrzàdu pomiarowego;
§ 291. Jednostka notyfikowana, jej kierownik
i pracownicy odpowiedzialni za przeprowadzanie oceny zgodnoÊci nie powinni byç projektantami, producentami, dostawcami ani instalatorami przyrzàdów pomiarowych b´dàcych przedmiotem oceny, ani ich upowa˝nionymi przedstawicielami. Nie powinni byç bezpoÊrednio zaanga˝owani w projektowanie, wytwarzanie, promowanie i sprzeda˝ oraz napraw´ lub konserwacj´ przyrzàdów pomiarowych ani byç przedstawicielami stron przeprowadzajàcych takie czynnoÊci.
3)opis procedur produkcyjnych, zapewniajàcych produkcj´ przyrzàdów pomiarowych zgodnà z za∏o˝eniami;
2.Przepis ust. 1 nie wy∏àcza mo˝liwoÊci wymiany informacji technicznych, s∏u˝àcych ocenie zgodnoÊci, mi´dzy producentem a jednostkà notyfikowanà.
4)jeÊli ma to zastosowanie, opis urzàdzeƒ elektronicznych z rysunkami, wykresami, schematami przep∏ywowymi oraz ogólnymi informacjami o zastosowanym oprogramowaniu, objaÊniajàcym ich charakterystyki i dzia∏anie;
§ 301. Jednostka notyfikowana, jej kierownik oraz
pracownicy powinni przeprowadzaç ocen´ zgodnoÊci, wykazujàc najwy˝szy stopieƒ rzetelnoÊci zawodowej i kompetencji w dziedzinie metrologii. Nie mogà podlegaç jakimkolwiek naciskom i wp∏ywom, w szczególnoÊci materialnym, które mog∏yby mieç wp∏yw na ich opinie lub wyniki ich prac, szczególnie ze strony osób lub grup osób zainteresowanych wynikami oceny zgodnoÊci.
4)ocen´ oraz identyfikacj´ typu lub przyrzàdu pomiarowego.
3.W dokumentacji technicznej zamieszcza si´:
1)ogólny opis przyrzàdu pomiarowego;
5)wyjaÊnienia do zagadnieƒ, o których mowa w pkt 2 i 3, wraz z opisem dzia∏ania przyrzàdu pomiarowego;
Dziennik Ustaw Nr 3 — 90 — 2. Jednostka notyfikowana powinna mieç do dyspozycji niezb´dnych pracowników oraz odpowiednie wyposa˝enie umo˝liwiajàce w∏aÊciwe wykonywanie zadaƒ administracyjnych oraz technicznych zwiàzanych z ocenà zgodnoÊci, a tak˝e mieç dost´p do sprz´tu wymaganego do badaƒ specjalistycznych.
3.Pracownicy jednostki notyfikowanej odpowiedzialni za dokonywanie oceny zgodnoÊci powinni odbyç odpowiednie przeszkolenie w tym zakresie, a tak˝e posiadaç:
1)wiedz´ niezb´dnà do przeprowadzania badaƒ oraz odpowiednie doÊwiadczenie w ich przeprowadzaniu;
2)umiej´tnoÊç sporzàdzania certyfikatów, protoko∏ów i sprawozdaƒ potwierdzajàcych przeprowadzenie badaƒ.
§ 31Jednostka notyfikowana powinna
1)zapewniaç bezstronnoÊç kierownika i pracowników przeprowadzajàcych ocen´ zgodnoÊci;
2)nie dopuszczaç do stosowania rozwiàzaƒ, w których dochody jednostki zale˝a∏yby od wyników badaƒ, które wykonuje, a wynagrodzenie kierownika i pracowników by∏oby uzale˝nione od iloÊci przeprowadzonych badaƒ lub ich wyników;
3)zapewniaç ochron´ informacji zawodowych uzyskanych przez pracowników podczas wykonywania zadaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu; nie wy∏àcza to mo˝liwoÊci wspó∏pracy z w∏aÊciwymi organami administracji publicznej.
Rozdzia∏ 4 Sposób oznakowania przyrzàdów pomiarowych
§ 32
1.Na przyrzàdzie pomiarowym, co do którego stwierdzono zgodnoÊç z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu na podstawie jednej z procedur wymienionych w § 26 ust. 1, umieszcza si´:
1)nazw´ lub znak producenta;
2)znak CE, a zaraz za nim dodatkowe oznakowanie metrologiczne oraz, je˝eli wynika to z procedury oceny zgodnoÊci, numer jednostki notyfikowanej;
3)oznaczenie dok∏adnoÊci, w szczególnoÊci poprzez wskazanie klasy dok∏adnoÊci, je˝eli wynika to z zasadniczych wymagaƒ.
2.Oznakowanie CE oraz dodatkowe oznakowanie metrologiczne powinny byç umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym przez producenta lub na jego odpowiedzialnoÊç. W uzasadnionych przypadkach oznakowania te mogà byç umieszczane w trakcie cyklu produkcyjnego przyrzàdów pomiarowych.
3.Je˝eli przyrzàd pomiarowy sk∏ada si´ z zestawu dzia∏ajàcych wspólnie urzàdzeƒ, które nie sà podzespo∏ami, oznakowania, o których mowa w ust. 1 pkt 2, Poz. 27 powinny byç umieszczone na g∏ównym urzàdzeniu przyrzàdu.
4.Na przyrzàdzie pomiarowym, o ile ma to zastosowanie, powinny byç umieszczone dodatkowo:
1)informacje dotyczàce warunków przyrzàdu pomiarowego; u˝ytkowania
2)dane dotyczàce zdolnoÊci pomiarowej przyrzàdu pomiarowego;
3)zakres pomiarowy przyrzàdu pomiarowego;
4)oznaczenie identyfikacyjne przyrzàdu pomiarowego;
5)numer certyfikatu badania typu WE lub certyfikatu badania projektu WE;
6)informacje o spe∏nianiu lub niespe∏nianiu przez urzàdzenia dodatkowe, dostarczajàce dane metrologiczne, zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu.
5.Na przyrzàdzie pomiarowym mogà byç umieszczane inne oznaczenia pod warunkiem, ˝e nie pogorszà widocznoÊci i czytelnoÊci oznakowania CE oraz dodatkowego oznakowania metrologicznego.
6.W przypadku gdy przyrzàd pomiarowy jest zbyt ma∏y lub zbyt delikatny, aby umieÊciç na nim oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne lub informacje i dane, o których mowa w ust. 4, powinny byç one umieszczone na opakowaniu, je˝eli jest przewidziane, i w do∏àczanej do przyrzàdu pomiarowego instrukcji obs∏ugi.
7.Wzór znaku CE okreÊla za∏àcznik nr 12 do rozporzàdzenia.
§ 331. Oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie
metrologiczne powinny byç nieusuwalne. Numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej powinien byç nieusuwalny i nie ulegaç zniszczeniu przy próbie jego usuni´cia.
2.Dodatkowe oznakowanie metrologiczne sk∏ada si´ z du˝ej litery M i dwóch ostatnich cyfr roku, w którym zosta∏o umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym, otoczonych prostokàtem, którego wysokoÊç powinna byç równa wysokoÊci oznakowania CE.
3.Oznakowania i napisy umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym powinny byç wyraênie widoczne lub ∏atwo dost´pne, trwa∏e, jednoznaczne i niemo˝liwe do przeniesienia na inny przyrzàd.
Rozdzia∏ 5 Przepis koƒcowy
§ 34Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie
14 dni od dnia og∏oszenia.
Minister Gospodarki: P. G. Woêniak Dziennik Ustaw Nr 3 — 91 — Poz. 27 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. (poz. 27) Za∏àcznik nr 1 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA WODOMIERZY 1.
1.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do wodomierzy przeznaczonych do pomiaru obj´toÊci wody czystej, zimnej lub podgrzanej, zu˝ywanej w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym.
2.1.
Dla wodomierzy wprowadzanych do obrotu lub u˝ytkowania do dnia 29 paêdziernika 2011 r. stosunek strumieni obj´toÊci wody Q2/Q1 mo˝e wynosiç: 1,5; 2,5; 4 lub 6,3.
3.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dla obj´toÊci wody uzyskiwanej ze strumieni obj´toÊci pomi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) wynosi:
U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà:
1)minimalny strumieƒ obj´toÊci (Q1) — najmniejszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wskazania wodomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE);
2)poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Q2) — strumieƒ obj´toÊci wody mi´dzy ciàg∏ym a minimalnym strumieniem obj´toÊci, dzielàcy zakres strumienia obj´toÊci na dwa przedzia∏y: górny i dolny, z których ka˝dy posiada charakterystyczny b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE);
3)ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci (Q3) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wodomierz dzia∏a prawid∏owo w warunkach znamionowych u˝ytkowania (przy przep∏ywie ciàg∏ym lub przerywanym);
1)2 % — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze nie wy˝szej ni˝ 30 °C;
2)3 % — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze wy˝szej ni˝ 30 °C.
3.1.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dla obj´toÊci wody uzyskiwanej ze strumieni obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) (wy∏àcznie) wynosi 5 %, niezale˝nie od temperatury wody.
4.
Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na wodomierz powinien byç taki, aby:
1)zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 4.2, albo
4)przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Q4) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wodomierz mo˝e dzia∏aç w sposób prawid∏owy w krótkim okresie, bez uszkodzenia.
2.
2)wskazanie wyniku pomiaru nie by∏o interpretowane jako prawid∏owy wynik, w szczególnoÊci chwilowe wahania nie mogà byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako wynik pomiaru.
Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania wodomierzy, w szczególnoÊci:
1)zakres strumieni obj´toÊci wody, przy czym wartoÊci strumieni obj´toÊci wody, z zastrze˝eniem pkt 3.1, powinny spe∏niaç nast´pujàce warunki:
4.1.
1)powróciç do dzia∏ania w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
a)Q3/Q1 ≥ 10,
2)zachowaç wszystkie funkcje pomiarowe oraz
b)Q2/Q1 = 1,6,
3)umo˝liwiç odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych bezpoÊrednio przed wystàpieniem zaburzenia.
c)Q4/Q3 = 1,25;
2)zakres temperatury wody, przy czym granice tego zakresu powinny wynosiç:
a)od 0,1 °C do co najmniej 30 °C,
b)od 30 °C do co najmniej 90 °C — wodomierz mo˝e byç przeznaczony do dzia∏ania w obu tych zakresach;
3)zakres ciÊnienia wody, który powinien wynosiç od 0,3 bara do co najmniej 10 barów przy Q3;
4)êród∏o zasilania, przy czym nale˝y okreÊliç wartoÊç nominalnà êród∏a pràdu przemiennego lub wartoÊci graniczne êród∏a pràdu sta∏ego.
Po ustàpieniu zaburzenia elektromagnetycznego wodomierz powinien:
4.2.
WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià mniejszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci obj´toÊci odpowiadajàcej:
1)po∏owie wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) dla górnego przedzia∏u strumieni obj´toÊci, odniesionej do obj´toÊci zmierzonej;
2)b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE), odniesionej do obj´toÊci odpowiadajàcej przep∏ywowi ciàg∏ego strumienia obj´toÊci (Q3) w czasie jednej minuty.
Dziennik Ustaw Nr 3 5. — 92 —
c)±3,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze mi´dzy 30 °C a 90 °C.
Po przeprowadzeniu badania trwa∏oÊci z uwzgl´dnieniem czasu wskazanego przez producenta wodomierz powinien spe∏niaç nast´pujàce kryteria:
1)zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z jego poczàtkowym wynikiem, nie powinna przekroczyç:
6.1.
Wodomierz powinien byç skonstruowany w sposób umo˝liwiajàcy dzia∏anie w ka˝dym po∏o˝eniu, o ile producent nie okreÊli∏ inaczej i nie zosta∏o to wyraênie oznaczone na wodomierzu.
6.2.
Producent powinien okreÊliç, czy wodomierz jest zaprojektowany do pomiaru przep∏ywu wstecznego. W takim wypadku obj´toÊç przep∏ywu wstecznego powinna byç odejmowana od ca∏kowitej obj´toÊci lub zapisywana oddzielnie. Do przep∏ywu normalnego i wstecznego powinien byç stosowany taki sam b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE).
a)3 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) w∏àcznie a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) wy∏àcznie,
b)1,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie;
2)b∏àd wskazania obj´toÊci mierzonej nie powinien przekraczaç:
a)±6 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) w∏àcznie a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) wy∏àcznie oraz
b)±2,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze pomi´dzy 0,1 °C a 30 °C albo Poz. 27 6.2.1. Wodomierz niezaprojektowany do pomiaru przep∏ywu wstecznego powinien zapobiegaç przep∏ywowi wstecznemu albo wytrzymaç przypadkowy przep∏yw wsteczny, bez uszkodzenia lub zmiany w∏aÊciwoÊci metrologicznych.
7.
Obj´toÊç wody mierzona przez wodomierz powinna byç wyra˝ana w metrach szeÊciennych.
Za∏àcznik nr 2 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA GAZOMIERZY I PRZELICZNIKÓW DO GAZOMIERZY 1.
Przepisy ogólne 1.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do gazomierzy i przeliczników do gazomierzy, przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym.
1.2.
4)przejÊciowy strumieƒ obj´toÊci (Qt) — strumieƒ obj´toÊci, pomi´dzy maksymalnym a minimalnym strumieniem obj´toÊci, dzielàcy zakres strumienia obj´toÊci na dwa przedzia∏y: górny i dolny, z których ka˝dy posiada charakterystyczny b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE);
5)przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Qr) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym gazomierz mo˝e dzia∏aç w sposób prawid∏owy w krótkim okresie bez uszkodzenia;
U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà:
1)strumieƒ obj´toÊci — obj´toÊç gazu, która przep∏yn´∏a przez gazomierz w jednostce czasu;
2)minimalny strumieƒ obj´toÊci (Qmin) — najmniejszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wskazania gazomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE);
3)maksymalny strumieƒ obj´toÊci (Qmax) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wskazania gazomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE);
6)warunki bazowe — warunki, w których przelicza si´ iloÊç gazu zmierzonà w warunkach pomiarowych.
2.
Zasadnicze wymagania dla gazomierzy 2.1.
Gazomierze dzielà si´ na 2 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 1,0 i 1,5.
2.2.
Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania gazomierzy, w szczególnoÊci:
1)zakres strumieni obj´toÊci gazu, przy czym wartoÊci tych strumieni powinny spe∏niaç, co najmniej warunki okreÊlone w tabeli nr 1:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 93 — Poz. 27 Tabela nr 1
2)zakres temperatury gazu, przy czym minimalny zakres wynosi 40 °C;
3)bioràc pod uwag´, ˝e gazomierz powinien byç zaprojektowany dla ró˝nych rodzajów gazów oraz wartoÊci ciÊnieƒ wyst´pujàcych w kraju przeznaczenia:
a)rodzin´ gazów lub ich grup´,
b)maksymalne ciÊnienie robocze, rozumiane jako ró˝nica mi´dzy ciÊnieniem absolutnym gazu na wlocie do gazomierza a ciÊnieniem atmosferycznym;
4)zakres temperatury pracy dla warunków Êrodowiskowych klimatycznych, przy czym minimalny zakres powinien wynosiç 50 °C;
5)wartoÊç nominalnà napi´cia zasilania pràdem zmiennym lub wartoÊci graniczne napi´cia zasilania pràdem sta∏ym.
2.3.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) gazomierza wskazujàcego obj´toÊç gazu w warunkach pomiarowych lub mas´, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 2:
Tabela nr 2 2.3.1. W przypadku gdy wszystkie b∏´dy obj´toÊci gazu lub masy z zakresu mi´dzy przejÊciowym strumieniem obj´toÊci (Qt) a maksymalnym strumieniem obj´toÊci (Qmax) majà ten sam znak, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) nie powinien przekroczyç 1 % dla klasy 1,5 i 0,5 % dla klasy 1,0.
2.3.2. Dla gazomierza z korekcjà temperatury, który wskazuje jedynie przeliczonà obj´toÊç gazu, w zakresie temperatur wynoszàcym 30 °C i symetrycznie roz∏o˝onym wokó∏ temperatury okreÊlonej przez producenta, mieszczàcej si´ w przedziale mi´dzy 15 °C a 25 °C, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) wzrasta o 0,5 %. Poza tym zakresem dopuszcza si´ dodatkowy wzrost b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) o 0,5 % na ka˝de 10 °C.
2.4.
Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na gazomierz powinien byç taki, aby:
1)zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 2.4.2, albo
2)wskazanie wyniku pomiaru nie mog∏o byç interpretowane jako prawid∏owy wynik, w szczególnoÊci jego chwilowe wahania nie mogà byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako wynik pomiaru.
2.4.1. Gazomierz po ustàpieniu zaburzenia elektromagnetycznego powinien:
1)powróciç do dzia∏ania w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE);
2)zachowaç wszystkie funkcje pomiarowe;
3)umo˝liwiç odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych przed wystàpieniem zaburzenia.
2.4.2. WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià mniejszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci odpowiadajàcych:
1)po∏owie wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) w górnym przedziale mierzonej obj´toÊci;
2)b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE) zastosowanemu do iloÊci gazu przep∏ywajàcego przez gazomierz w ciàgu jednej minuty przy maksymalnym strumieniu obj´toÊci.
2.4.3. W warunkach instalacyjnych, okreÊlonych przez producenta, wp∏yw zaburzeƒ przep∏ywu na wlocie i wylocie (przed i za gazomierzem) nie powinien przekraczaç jednej trzeciej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE).
Dziennik Ustaw Nr 3 2.5. — 94 — Po przeprowadzeniu badaƒ trwa∏oÊci, z uwzgl´dnieniem czasu okreÊlonego przez producenta, powinny byç spe∏nione nast´pujàce kryteria:
2)wyposa˝ony w element kontrolny umo˝liwiajàcy przeprowadzenie badaƒ.
2.8.
Gazomierz powinien pracowaç w zakresie b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) dla ka˝dego kierunku przep∏ywu gazu lub dla jednego wyraênie oznaczonego kierunku.
2.9.
IloÊç gazu mierzona przez gazomierz powinna byç wyra˝ana w metrach szeÊciennych lub kilogramach.
3.
Zasadnicze wymagania dla przeliczników do gazomierzy 3.1.
Producent okreÊla warunki bazowe dla przeliczanych iloÊci gazu.
3.2.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przeliczników do gazomierzy wynosi:
1)dla gazomierzy klasy 1,5:
a)zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z wynikiem poczàtkowym, dla strumieni obj´toÊci z zakresu od przejÊciowego strumienia obj´toÊci (Qt) do maksymalnego strumienia obj´toÊci (Qmax), nie powinna przekraczaç 2 %,
b)b∏àd wskazaƒ nie powinien przekraczaç wartoÊci podwojonego b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE);
2)dla gazomierzy klasy 1,0:
a)zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z wynikiem poczàtkowym, nie powinna przekraczaç jednej trzeciej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE),
1)0,5 % — w temperaturze otoczenia 20 °C ±3 °C, przy wilgotnoÊci otoczenia 60 % ±15 % i przy nominalnych wartoÊciach napi´cia zasilania,
b)b∏àd wskazaƒ nie powinien przekraczaç b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE).
2.6.1. Gazomierz zasilany z sieci elektrycznej (pràdu przemiennego lub sta∏ego), w celu zabezpieczenia funkcji pomiarowych w przypadku uszkodzenia g∏ównego êród∏a zasilania, powinien byç wyposa˝ony w êród∏o awaryjnego zasilania lub mieç zapewnionà mo˝liwoÊç pod∏àczenia do dodatkowej sieci zasilajàcej.
2)1 % — w warunkach znamionowych u˝ytkowania, z zastrze˝eniem pkt 3,
3)0,7 % — dla przeliczników temperaturowych w warunkach znamionowych u˝ytkowania — przy czym nie uwzgl´dnia si´ b∏´du gazomierza.
3.3.
Przelicznik do gazomierzy elektroniczny powinien wykrywaç prac´ poza zakresem u˝ytkowania okreÊlonym przez producenta dla parametrów, które majà wp∏yw na dok∏adnoÊç pomiaru.
W takim przypadku przelicznik powinien zatrzymaç ca∏kowanie przeliczanej iloÊci gazu i mo˝e sumowaç oddzielnie przeliczanà jego iloÊç w czasie pracy poza zakresem pomiarowym.
3.4.
Przelicznik do gazomierzy elektroniczny powinien umo˝liwiaç wyÊwietlanie wszystkich danych zwiàzanych z pomiarem, bez koniecznoÊci stosowania dodatkowego wyposa˝enia.
3.5.
Do przeliczników do gazomierzy, w zakresie nieuregulowanym w pkt 3.1—3.4, stosuje si´ odpowiednio zasadnicze wymagania dla gazomierzy.
2.6.2. èród∏o zasilania gazomierza powinno gwarantowaç przynajmniej pi´cioletni okres jego dzia∏ania. Up∏yw 90 % tego okresu powinien byç sygnalizowany odpowiednim ostrze˝eniem.
2.6.3. Urzàdzenie wskazujàce gazomierza powinno mieç odpowiednià liczb´ cyfr zapewniajàcà, ˝e iloÊç gazu, która przep∏yn´∏a w czasie 8000 godzin przy maksymalnym strumieniu obj´toÊci (Qmax), nie spowoduje powrotu wskazania do wartoÊci poczàtkowej.
2.7.
Gazomierz powinien byç:
Poz. 27
1)tak skonstruowany, aby dzia∏a∏ w ka˝dej pozycji zadeklarowanej przez producenta w instrukcji instalacji;
Za∏àcznik nr 3 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ CZYNNEJ 1.
1.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do liczników energii elektrycznej czynnej, zwanych dalej „licznikami”, przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym.
W zale˝noÊci od zastosowanej techniki pomiarowej liczniki mogà byç stosowane w po∏àczeniu z zewn´trznymi przek∏adnikami.
1.2.
U˝yte w za∏àczniku symbole oznaczajà:
1)I — pràd elektryczny p∏ynàcy przez licznik;
2)In — pràd nominalny, dla którego zaprojektowano licznik przek∏adnikowy;
3)Ist — najni˝sza deklarowana wartoÊç pràdu I, przy której licznik wielofazowy przy obcià˝eniu symetrycznym rejestruje energi´ elektrycznà czynnà przy jednostkowym wspó∏czynniku mocy;
Dziennik Ustaw Nr 3 — 95 —
4)Imin — wartoÊç pràdu I, powy˝ej której b∏àd licznika wielofazowego przy obcià˝eniu symetrycznym nie przekracza b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
5)Itr — wartoÊç pràdu I, powy˝ej której b∏àd licznika nie przekracza najmniejszych b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) odpowiadajàcych wskaênikowi klasy dok∏adnoÊci licznika;
6)Imax — najwy˝sza wartoÊç pràdu I, przy której b∏àd licznika nie przekracza b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
7)U Poz. 27
9)f — cz´stotliwoÊç napi´cia doprowadzonego do licznika;
10)fn — wyspecyfikowana cz´stotliwoÊç nominalna licznika;
11)PF — wspó∏czynnik mocy (cos ϕ), cosinus przesuni´cia fazowego ϕ pomi´dzy pràdem I a napi´ciem U.
2.1.
Liczniki dzieli si´ na trzy klasy dok∏adnoÊci, oznaczane jako: A, B i C, które okreÊla producent.
2.2.
Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania liczników, w szczególnoÊci: — napi´cie sieci elektrycznej doprowadzane do licznika;
1)wartoÊci fn, Un, In, Ist, Imin, Itr oraz Imax, odnoszàce si´ do licznika, przy czym, przy poszczególnych wartoÊciach pràdu, licznik powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w tabeli nr 1:
8)Un — wyspecyfikowane napi´cie nominalne licznika;
Tabela nr 1
2)zakresy napi´cia, cz´stotliwoÊci oraz wspó∏czynnika mocy, przy których licznik powinien spe∏niaç wymagania dotyczàce b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE), o których mowa w tabeli nr 2 — zakresy te powinny pokrywaç si´ z typowymi parametrami sieci zasilajàcej oraz: nymi jako a, b, c..., ocenia si´ oddzielnie, przy wartoÊciach nominalnych pozosta∏ych wielkoÊci mierzonych i wp∏ywajàcych, utrzymywanych w sposób stabilny.
4.
B∏àd pomiaru, który nie powinien przekraczaç b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) licznika okreÊlonych w tabeli nr 2, oblicza si´ na podstawie danych, o których mowa w ust. 3, —————— wed∏ug wzoru: B∏àd pomiaru = √a2 + b2 + c2... .
5.
Je˝eli licznik pracuje przy zmieniajàcym si´ pràdzie obcià˝enia, b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE), wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od zakresu temperatur pracy, w których licznik pracuje, w warunkach znamionowych u˝ytkowania nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 2:
a)zakresy napi´ç i cz´stotliwoÊci powinny wynosiç co najmniej: — 0,9 · Un ≤ U ≤ 1,1 · Un, — 0,98 · fn ≤ f ≤ 1,02 · fn,
b)zakres wspó∏czynnika mocy powinien wynosiç co najmniej od cos ϕ = 0,5 indukcyjnego do cos ϕ = 0,8 pojemnoÊciowego.
3.
Skutki powodowane ró˝nymi wielkoÊciami mierzonymi i wielkoÊciami wp∏ywajàcymi, oznaczo- Dziennik Ustaw Nr 3 — 96 — Poz. 27 Tabela nr 2 6.
Licznik powinien:
1)spe∏niaç wymagania dla klasy E2 warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych oraz dodatkowe wymagania okreÊlone w pkt 6.1—6.2.1;
2)byç zabezpieczony przed zmianà charakterystyk metrologicznych z powodu wystàpienia wy∏adowaƒ atmosferycznych, je˝eli istnieje ryzyko ich wystàpienia lub gdy przewa˝ajàce sà napowietrzne linie zasilajàce.
6.1.
Tabela nr 3 Skutki oddzia∏ywania d∏ugotrwa∏ych zaburzeƒ elektromagnetycznych nie powinny powodowaç zmiany dok∏adnoÊci licznika ponad wartoÊç zmiany krytycznej. WartoÊci zmiany krytycznej w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci licznika okreÊla tabela nr 3:
Dziennik Ustaw Nr 3 6.2. — 97 — Skutek oddzia∏ywania przejÊciowego zaburzenia elektromagnetycznego na licznik, mogàcego spowodowaç chwilowe pogorszenie lub utrat´ jego funkcji lub dzia∏ania, powinien byç taki, aby podczas i bezpoÊrednio po wystàpieniu zaburzenia ˝adne z wyjÊç przeznaczonych do sprawdzania dok∏adnoÊci licznika nie wytwarza∏o impulsów ani sygna∏ów odpowiadajàcych energii w liczbie wi´kszej ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, a licznik ten w odpowiednim czasie po ustàpieniu zaburzenia:
6.2.1. Dla przet´˝eƒ wartoÊç zmiany krytycznej wynosi 1,5 %.
7.
Dodatni b∏àd licznika poni˝ej znamionowego napi´cia u˝ytkowania nie powinien przekraczaç 10 %.
8.
Urzàdzenie wskazujàce ca∏kowità energi´ powinno mieç odpowiednià liczb´ cyfr, która zapewni wskazanie, bez powrotu wartoÊci poczàtkowej, wartoÊci odpowiadajàcej pe∏nemu obcià˝eniu licznika (I = Imax, U = Un, PF = 1) w czasie 4000 godzin i nie spowoduje powrotu do wartoÊci poczàtkowej, i nie powinno byç mo˝liwe jego skasowanie w trakcie u˝ytkowania.
8.1.
W przypadku zaniku napi´cia w sieci elektrycznej zmierzona iloÊç energii powinna byç mo˝liwa do odczytu przez okres co najmniej 4 miesi´cy.
9.1.
Przy biegu ja∏owym, je˝eli przez licznik pod∏àczony do napi´cia nie przep∏ywa pràd elektryczny (tory pràdowe licznika sà otwarte), nie powinien on rejestrowaç energii przy dowolnym napi´ciu w zakresie od 0,8 Un do 1,1 Un.
9.2.
Licznik powinien rozpoczàç i kontynuowaç rejestracj´ energii przy PF = 1 (licznik wielofazowy przy obcià˝eniu symetrycznym) i I = Ist.
10.
IloÊç energii mierzona przez licznik powinna byç wyra˝ana w kilowatogodzinach (kWh) lub w megawatogodzinach (MWh).
1)powróci∏ do dzia∏ania w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
2)zachowa∏ funkcje pomiarowe;
3)umo˝liwi∏ odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych przed wystàpieniem zaburzenia;
4)nie wykazywa∏ zmian w zarejestrowanej energii wi´kszych ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, która, wyra˝ona w kWh, wynosi: m · Un · Imax · 10-6 — oznacza liczb´ systemów pomiarowych licznika, Un — wyra˝one w woltach, Imax — wyra˝one w amperach.
Poz. 27 gdzie: m Za∏àcznik nr 4 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA CIEP¸OMIERZY 1.
1.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do ciep∏omierzy i ich podzespo∏ów przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym.
U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia i symbole oznaczajà:
4)θ — temperatur´ ciek∏ego noÊnika ciep∏a;
5)θin — wartoÊç temperatury θ na wejÊciu obiegu wymiany ciep∏a;
6)θout — wartoÊç temperatury θ na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a;
7)Δθ — ró˝nic´ temperatury θin – θout, Δθ ≥ 0;
8)θmax — górnà granic´ θ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
1)przelicznik — podzespó∏ ciep∏omierza odbierajàcy sygna∏y pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu, przetwarzajàcy je oraz obliczajàcy i wskazujàcy wartoÊç liczbowà ciep∏a przekazanego w obiegu wymiany ciep∏a;
9)θmin
2)par´ czujników temperatury — podzespó∏ ciep∏omierza wytwarzajàcy sygna∏y wyjÊciowe b´dàce funkcjà temperatury noÊnika ciep∏a na wejÊciu i na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a;
10)Δθmax — górnà granic´ Δθ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
3)przetwornik przep∏ywu — podzespó∏ ciep∏omierza wytwarzajàcy sygna∏ wyjÊciowy b´dàcy funkcjà obj´toÊci, masy, strumienia obj´toÊci lub strumienia masy noÊnika ciep∏a, mierzonych na wejÊciu albo na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; — dolnà granic´ θ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
11)Δθmin — dolnà granic´ Δθ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);
12)q — strumieƒ obj´toÊci lub strumieƒ masy ciek∏ego noÊnika ciep∏a;
Dziennik Ustaw Nr 3 2. — 98 —
13)qs — najwi´kszà wartoÊç q dopuszczalnà w krótkich okresach, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie;
14)qp — najwi´kszà wartoÊç q dopuszczalnà podczas dzia∏ania ciàg∏ego, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie;
15)qi — najmniejszà wartoÊç q dopuszczalnà dla ciep∏omierza, przy której dzia∏a on poprawnie;
16)P — moc cieplnà wymiany ciep∏a;
17)Ps — najwi´kszà wartoÊç mocy cieplnej dopuszczalnà dla ciep∏omierza, przy której dzia∏a on poprawnie.
1)przetworniki przep∏ywu — zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z poczàtkowym jego wynikiem, nie powinna przekraczaç wartoÊci zmiany krytycznej;
2)czujniki temperatury — zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z poczàtkowym wynikiem pomiaru, nie powinna przekraczaç 0,1 °C.
7.
2)granic strumienia obj´toÊci lub strumienia masy;
Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania ciep∏omierzy, w szczególnoÊci wartoÊci:
3)granic temperatury;
1)temperatury cieczy — θmax, θmin;
4)granic ró˝nicy temperatury;
2)ró˝nicy temperatury — Δθmax, Δθmin — przy czym Δθmax/Δθmin ≥ 10; Δθmin = 3 K, 5 K albo 10 K;
5)miejsca monta˝u przetwornika przep∏ywu — zasilanie albo powrót;
6)oznaczenia kierunku przep∏ywu.
3)ciÊnienia cieczy b´dàcego najwi´kszym nadciÊnieniem wewn´trznym, przy którym ciep∏omierz mo˝e dzia∏aç w sposób ciàg∏y przy górnej granicy temperatury;
8.1.
Wymagania dla podzespo∏ów okreÊlone w pkt 8.2—8.7 mogà dotyczyç podzespo∏ów ciep∏omierza produkowanych przez tego samego lub ró˝nych producentów.
4)strumieni obj´toÊci lub strumieni masy cieczy — qs, qp, qi — przy czym qp/qi ≥ 10;
8.2.
B∏àd graniczny dopuszczalny wzgl´dny (MPE) przetwornika przep∏ywu odnoszàcy si´ do relacji mi´dzy wartoÊcià wskazanà a wartoÊcià poprawnà zale˝noÊci mi´dzy sygna∏em wyjÊciowym przetwornika przep∏ywu a masà lub obj´toÊcià w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci wynosi dla:
3.
Ciep∏omierze dzielà si´ na 3 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 1, 2 i 3.
4.
B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne (MPE) ciep∏omierza zespolonego, wyra˝one w procentach wartoÊci poprawnej, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, oblicza si´ wed∏ug wzoru:
1)klasy 1: Ef = (1 + 0,01 qp/q) %, ale nie wi´cej ni˝ 5 %;
E = Ef + Et + Ec
2)klasy 2: Ef = (2 + 0,02 qp/q) %, ale nie wi´cej ni˝ 5 %; — gdzie b∏´dy Ef, Et, Ec okreÊla si´ zgodnie z pkt 8.2—8.4.
3)klasy 3: Ef = (3 + 0,05 qp/q) %, ale nie wi´cej ni˝ 5 %.
5.
Ciep∏omierz powinien byç odporny na wp∏yw statycznego pola magnetycznego i pola elektromagnetycznego o cz´stotliwoÊci sieci.
5.1.
Skutek oddzia∏ywania przejÊciowego zaburzenia elektromagnetycznego na ciep∏omierz powinien byç taki, aby:
1)zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej okreÊlona w pkt 5.2 albo 8.3.
WartoÊç zmiany krytycznej dla ciep∏omierza zespolonego jest równa wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) tego ciep∏omierza.
Po przeprowadzeniu badania trwa∏oÊci, z uwzgl´dnieniem okresu ustalonego przez producenta, nast´pujàce podzespo∏y ciep∏omierza powinny spe∏niaç poni˝sze kryteria:
B∏àd graniczny dopuszczalny wzgl´dny (MPE) pary czujników temperatury odnoszàcy si´ do relacji mi´dzy wartoÊcià wskazanà a wartoÊcià poprawnà zale˝noÊci mi´dzy sygna∏em wyjÊciowym pary czujników temperatury a ró˝nicà temperatury wynosi:
Et = (0,5 + 3 · Δθmin/Δθ) % 8.4.
2)wskazanie wyniku pomiaru nie mog∏o byç interpretowane jako prawid∏owy wynik.
6.
Niezale˝nie od oznaczeƒ, danych i informacji, o których mowa w § 32 ust. 1 i 4 rozporzàdzenia, na ciep∏omierzu powinny byç umieszczone informacje dotyczàce:
1)klasy dok∏adnoÊci;
5)mocy cieplnej Ps.
5.2.
Poz. 27 B∏àd graniczny dopuszczalny wzgl´dny (MPE) przelicznika odnoszàcy si´ do relacji mi´dzy wartoÊcià wskazanà a wartoÊcià poprawnà ciep∏a wynosi:
Ec = (0,5 + Δθmin/Δθ) % 8.5.
WartoÊç zmiany krytycznej dla podzespo∏u ciep∏omierza jest równa odpowiedniej wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) tego podzespo∏u, o którym mowa odpowiednio w pkt 8.2—8.4.
Dziennik Ustaw Nr 3 8.6.
8.7. — 99 — Je˝eli ciep∏omierz sk∏ada si´ z podzespo∏ów, w zakresie nieuregulowanym w pkt 8.2—8.5 stosuje si´ do nich odpowiednio zasadnicze wymagania dla ciep∏omierzy.
Poz. 27
2)na parze czujników temperatury:
a)identyfikacji rodzaju czujników, w szczególnoÊci Pt 100,
b)granic temperatury, Na podzespo∏ach ciep∏omierza powinny byç umieszczone informacje dotyczàce:
c)granic ró˝nicy temperatury;
3)na przeliczniku:
1)na przetworniku przep∏ywu:
a)rodzaju czujników temperatury,
a)klasy dok∏adnoÊci,
b)granic temperatury,
b)granic strumienia obj´toÊci lub strumienia masy,
c)granic ró˝nicy temperatury,
d)wymaganej sta∏ej przetwarzania, w szczególnoÊci wyra˝onej w litr/impuls, lub odpowiedniego sygna∏u wejÊciowego pochodzàcego z przetwornika przep∏ywu,
c)granic temperatury,
d)sta∏ej przetwarzania, w szczególnoÊci wyra˝onej w litr/impuls, lub odpowiedniego sygna∏u wyjÊciowego,
e)miejsca monta˝u przetwornika przep∏ywu — zasilanie albo powrót.
e)oznaczenia kierunku przep∏ywu;
Za∏àcznik nr 5 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA INSTALACJI POMIAROWYCH 1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do instalacji pomiarowych.
1.1.
U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà:
6)odmierzacz paliwa — instalacj´ pomiarowà przeznaczonà do tankowania pojazdów silnikowych, ma∏ych ∏odzi i ma∏ych samolotów;
7)uk∏ad samoobs∏ugowy — uk∏ad umo˝liwiajàcy samodzielne u˝ywanie instalacji pomiarowej w celu nabywania cieczy na w∏asny u˝ytek;
1)licznik — przyrzàd pomiarowy przeznaczony do ciàg∏ego pomiaru, zapami´tywania i przedstawiania iloÊci cieczy przep∏ywajàcej w warunkach pomiaru przez przetwornik pomiarowy w zamkni´tym, ca∏kowicie wype∏nionym rurociàgu;
8)urzàdzenie samoobs∏ugowe — urzàdzenie, które jest cz´Êcià uk∏adu samoobs∏ugowego i które pozwala jednej lub kilku instalacjom pomiarowym dzia∏aç w tym uk∏adzie;
2)liczyd∏o — cz´Êç licznika otrzymujàcà sygna∏y wyjÊciowe z przetworników pomiarowych lub od wspó∏pracujàcych przyrzàdów pomiarowych i przedstawiajàcà wyniki pomiaru;
9)dawka minimalna (Vmin) — najmniejszà iloÊç cieczy, której pomiar jest metrologicznie akceptowany dla instalacji pomiarowej;
10)wskazanie bezpoÊrednie — wskazanie obj´toÊci lub masy cieczy odpowiadajàce wynikowi pomiaru potwierdzajàce, ˝e licznik jest faktycznie przygotowany do pomiaru; wskazanie bezpoÊrednie mo˝e byç przeliczone na innà wielkoÊç z zastosowaniem przelicznika;
3)wspó∏pracujàcy przyrzàd pomiarowy — przyrzàd s∏u˝àcy do pomiaru okreÊlonych wielkoÊci charakteryzujàcych ciecz, pod∏àczony do liczyd∏a w celu dokonywania poprawek lub przeliczeƒ;
4)przelicznik — cz´Êç liczyd∏a, która uwzgl´dniajàc wielkoÊci charakteryzujàce ciecz, w szczególnoÊci temperatur´ i g´stoÊç, zmierzone za pomocà wchodzàcych w jego sk∏ad wspó∏pracujàcych przyrzàdów pomiarowych lub przechowywane w pami´ci, automatycznie przelicza:
a)obj´toÊç cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru na obj´toÊç cieczy zmierzonà w warunkach bazowych lub na jej mas´ lub
b)mas´ cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru na obj´toÊç cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru lub na jej obj´toÊç w warunkach bazowych;
5)warunki bazowe — warunki, w których przelicza si´ iloÊç cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru;
11)instalacja pomiarowa przerywalna — instalacj´ pomiarowà, w której strumieƒ obj´toÊci cieczy mo˝e byç ∏atwo i szybko zatrzymany;
12)instalacja pomiarowa nieprzerywalna — instalacj´ pomiarowà, w której strumieƒ obj´toÊci cieczy nie mo˝e byç ∏atwo i szybko zatrzymany;
13)zakres strumienia obj´toÊci — zakres pomi´dzy strumieniem minimalnym (Qmin) a strumieniem maksymalnym (Qmax).
1.2.
W zale˝noÊci od zastosowania instalacji pomiarowej przez okreÊlenie „obj´toÊç i L” u˝yte w niniejszym za∏àczniku nale˝y odpowiednio rozumieç „mas´ i kg”.
2.
Instalacje pomiarowe dzieli si´ na 5 klas dok∏adnoÊci, które okreÊla tabela nr 1:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 100 — Poz. 27 Tabela nr 1 3.
Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania instalacji pomiarowej, w szczególnoÊci:
1)zakres strumienia obj´toÊci, przy czym:
Tabela nr 2
a)powinien byç on zawarty w zakresie strumienia ka˝dego elementu tej instalacji, w tym licznika,
b)licznik i instalacja pomiarowa powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w tabeli nr 2:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 101 —
2)w∏aÊciwoÊci cieczy mierzonej, z okreÊleniem nazwy, rodzaju lub jej odpowiednich charakterystyk, w tym w zakresie: temperatury, ciÊnienia, g´stoÊci i lepkoÊci;
3)nominalnà wartoÊç napi´cia zasilajàcego pràdu przemiennego lub granice napi´cia zasilajàcego pràdu sta∏ego;
Poz. 27
4)warunki bazowe przeliczanych wartoÊci.
4.1.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) instalacji pomiarowej oraz licznika dla wskazaƒ obj´toÊci cieczy równych lub wi´kszych od 2 litrów, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 3:
Tabela nr 3 4.2.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) instalacji pomiarowej oraz licznika dla wskazaƒ obj´toÊci cieczy mniejszych od 2 litrów okreÊla tabela nr 4:
Tabela nr 4 4.3.
WielkoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) instalacji pomiarowej oraz licznika, bez wzgl´du na to, jaka mo˝e byç mierzona iloÊç cieczy, okreÊla si´ jako wi´kszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci:
1)bezwzgl´dnej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) okreÊlonej w tabeli nr 3 lub 4;
2)bezwzgl´dnej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) okreÊlonej dla dawki minimalnej (Vmin), oznaczanej jako Emin.
4.3.1. Dla dawki minimalnej (Vmin) równej lub wi´kszej od 2 litrów:
1)Emin powinna spe∏niaç warunek: Emin ≥ 2R, gdzie R jest dzia∏kà elementarnà urzàdzenia wskazujàcego;
2)Emin oblicza si´ wed∏ug wzoru:
Emin = 2Vmin • A/100, gdzie A jest wartoÊcià liczbowà okreÊlonà w wierszu A w tabeli nr 3.
4.3.2. Dla dawki minimalnej (Vmin) mniejszej od 2 litrów stosuje si´ warunek, o którym mowa w pkt 4.3.1 ppkt 1, natomiast Emin jest równe dwukrotnoÊci wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 4, wyznaczonej z zastosowaniem wartoÊci okreÊlonych w wierszu A w tabeli nr 3.
4.4.
W przypadku wskazania przeliczonego b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) instalacji pomiarowej sà równe wartoÊciom okreÊlonym w wierszu A w tabeli nr 3.
4.5.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) przeliczonych wskazaƒ spowodowane przez przelicznik wynoszà ±(A– B), gdzie A i B sà wartoÊciami okreÊlonymi w wierszach A i B w tabeli nr 3.
4.6.
Dla cz´Êci przelicznika, które mogà byç sprawdzane oddzielnie:
1)b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wskazaƒ iloÊci cieczy stosowanych do wszystkich obliczeƒ, dodatnie lub ujemne, dla liczyd∏a, sà równe jednej dziesiàtej b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) okreÊlonych w wierszu A w tabeli nr 3;
2)b∏´dy wskazaƒ wspó∏pracujàcych przyrzàdów pomiarowych nie mogà byç wi´ksze od wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 5:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 102 — Poz. 27 Tabela nr 5
3)wartoÊci okreÊlone w tabeli nr 5 stosuje si´ do wskazania wielkoÊci charakteryzujàcych ciecz, wyÊwietlanego przez przelicznik;
4)w zakresie dok∏adnoÊci funkcji obliczeniowych — b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) dla obliczenia ka˝dej wielkoÊci charakteryzujàcej ciecz, dodatni lub ujemny, jest równy 2/5 wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 5.
5.
Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na instalacj´ pomiarowà powinien byç taki, aby:
7.1.1. W przypadku uk∏adu samoobs∏ugowego dzia∏ki elementarne g∏ównego urzàdzenia wskazujàcego instalacji pomiarowej i urzàdzenia samoobs∏ugowego powinny byç takie same, a wyniki pomiaru wskazane przez te urzàdzenia nie mogà si´ mi´dzy sobà ró˝niç.
7.2.
Zmiana iloÊci mierzonej w normalnych warunkach u˝ytkowania instalacji pomiarowej nie powinna byç mo˝liwa, chyba ˝e jest ona ∏atwo widoczna.
7.3.
Dowolna iloÊç powietrza lub gazu, która nie jest ∏atwo wykrywalna w cieczy, nie powinna powodowaç, z zastrze˝eniem pkt 7.3.1, zmiany b∏´du wskazania o wi´cej ni˝:
1)0,5 % dla cieczy innych ni˝ ciecze spo˝ywcze i dla cieczy o lepkoÊci nie wi´kszej ni˝ 1 mPa · s;
2)1 % dla cieczy spo˝ywczych i dla cieczy o lepkoÊci wi´kszej ni˝ 1 mPa · s.
1)zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 5.1;
2)wskazanie wyniku pomiaru przedstawiajàce chwilowà zmian´ nie mog∏o byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako prawid∏owy wynik, w przypadku instalacji przerywalnej mo˝e to oznaczaç brak mo˝liwoÊci dokonania jakiegokolwiek pomiaru, albo
3)przy zmianie wyniku pomiaru wi´kszej ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej mo˝liwe by∏o przywrócenie wyniku pomiaru tu˝ sprzed wystàpienia wartoÊci zmiany krytycznej, a instalacja pomiarowa zamkn´∏a przep∏yw.
5.1.
7.3.1. Dopuszczalna zmiana b∏´du wskazania nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 1 % dawki minimalnej.
7.3.2. WartoÊç, o której mowa w pkt 7.3.1, ma zastosowanie tak˝e w przypadku wyst´powania kieszeni powietrznych lub gazowych.
8.
Instalacja pomiarowa przeznaczona do stosowania przy sprzeda˝y konsumenckiej powinna spe∏niaç nast´pujàce warunki:
1)powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenie do kasowania wskazaƒ;
2)nie mo˝e byç mo˝liwa zmiana iloÊci mierzonej;
3)przedstawienie iloÊci mierzonej b´dàcej podstawà transakcji powinno trwaç do momentu akceptacji wyniku pomiaru przez strony bioràce udzia∏ w transakcji;
4)powinna byç instalacjà przerywalnà;
5)dowolna iloÊç powietrza lub gazu w cieczy nie powinna powodowaç zmiany b∏´du wskazania wi´kszej ni˝ wartoÊci okreÊlone w pkt 7.3.
9.
Odmierzacz paliw powinien spe∏niaç nast´pujàce warunki:
1)jego wskazania nie powinny byç mo˝liwe do skasowania podczas pomiaru;
2)rozpocz´cie nowego pomiaru powinno byç wstrzymane do czasu skasowania ostatniego wskazania;
WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià wi´kszà spoÊród dwóch nast´pujàcych:
1)jednej piàtej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) odniesionej do iloÊci mierzonej;
2)Emin.
6.
Po przeprowadzeniu badaƒ trwa∏oÊci, z uwzgl´dnieniem okresu ustalonego przez producenta, zmiana wyniku pomiaru w porównaniu z poczàtkowym wynikiem pomiaru nie powinna przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w wierszu B w tabeli nr 3.
7.1.
Wskazania ró˝nych urzàdzeƒ wchodzàcych w sk∏ad instalacji pomiarowej, dla ka˝dej iloÊci zmierzonej w ramach tego samego pomiaru, nie powinny ró˝niç si´ wi´cej ni˝ o:
1)jednà dzia∏k´ elementarnà, gdy urzàdzenia te majà takie same dzia∏ki;
2)najwi´kszà dzia∏k´ elementarnà, gdy urzàdzenia te majà ró˝ne dzia∏ki.
Dziennik Ustaw Nr 3 — 103 —
3)je˝eli instalacja pomiarowa wyposa˝ona jest w liczyd∏o nale˝noÊci, to ró˝nica mi´dzy nale˝noÊcià wskazanà a nale˝noÊcià obliczonà na podstawie ceny jednostkowej i wskazanej iloÊci nie powinna byç wi´ksza ni˝ nale˝noÊç odpowiadajàca Emin; ró˝nica ta nie mo˝e byç jednak mniejsza ni˝ wartoÊç najmniejszej jednostki monetarnej u˝ywanej do rozliczeƒ.
10.
Poz. 27
1)awaryjne êród∏o zasilania, które zabezpieczy wszystkie jej funkcje pomiarowe, albo
2)urzàdzenia do zapisywania i przedstawiania istniejàcych danych w celu umo˝liwienia zakoƒczenia trwajàcej transakcji oraz w urzàdzenia zatrzymujàce przep∏yw w momencie wystàpienia awarii.
11.
Instalacja pomiarowa powinna byç wyposa˝ona, w przypadku awarii g∏ównego êród∏a zasilania, w:
IloÊç cieczy mierzona przez instalacje pomiarowe mo˝e byç wyra˝ana w mililitrach, centymetrach szeÊciennych, litrach, metrach szeÊciennych, gramach, kilogramach lub tonach.
Za∏àcznik nr 6 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA WAG AUTOMATYCZNYCH 1.
Przepisy ogólne 1.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do wag automatycznych, zwanych dalej „wagami”, przeznaczonych do wyznaczania masy cia∏a poprzez wykorzystanie dzia∏ania grawitacji na to cia∏o.
1.2. w przypadku zasilania pràdem przemiennym,
b)nominalnà i minimalnà wartoÊç napi´cia pràdu sta∏ego lub graniczne wartoÊci napi´cia pràdu sta∏ego, w przypadku zasilania pràdem sta∏ym;
3)zakres temperatury u˝ytkowania, przy czym minimalny zakres wynosi 30 °C, o ile w niniejszym za∏àczniku nie okreÊlono inaczej;
U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà:
1)waga dla pojedynczych ∏adunków — wag´ wyznaczajàcà mas´ produktu luzem w postaci uformowanych oddzielnych ∏adunków lub pojedynczych ∏adunków;
4)warunki u˝ytkowania w przypadku wyst´powania oddzia∏ywaƒ mechanicznych, dla wag przewidzianych do stosowania w warunkach szczególnych przecià˝eƒ mechanicznych;
2)waga kontrolujàca — wag´ dla pojedynczych ∏adunków, która rozdziela produkty o ró˝nej masie na dwie lub wi´cej grup wed∏ug wartoÊci ró˝nicy ich masy i wartoÊci nastawy;
3)waga porcjujàca — wag´ nape∏niajàcà pojemnik przewidzianà i potencjalnie sta∏à masà produktu pozostajàcego luzem;
4)waga odwa˝ajàca — wag´ wyznaczajàcà mas´ produktu luzem przez rozdzielenie go na osobne ∏adunki, wyznaczenie i zsumowanie masy poszczególnych ∏adunków, a nast´pnie po∏àczenie wszystkich ∏adunków ponownie w mas´ produktu luzem;
5)waga przenoÊnikowa — wag´, która wyznacza mas´ przenoszonego produktu luzem, umieszczonego na przenoÊniku taÊmowym, bez rozdzielania go i przerywania ruchu taÊmy, przez ciàg∏e sumowanie tej masy;
6)waga wagonowa — wag´ wyposa˝onà w noÊni´ ∏adunku zawierajàcà szyny, po których sà przetaczane pojazdy szynowe.
1.3.
Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania wagi, w szczególnoÊci:
1)zakres wartoÊci wielkoÊci mierzonej, podajàc obcià˝enie minimalne i maksymalne wagi;
2)w zakresie êród∏a zasilania:
a)nominalnà wartoÊç napi´cia pràdu przemiennego lub granice zmiennoÊci napi´cia,
5)wydajnoÊç wa˝enia, je˝eli ma zastosowanie;
6)cechy produktu wa˝onego, je˝eli majà zastosowanie.
1.3.1. Do wag nie stosuje si´ podzia∏u na klasy warunków Êrodowiskowych mechanicznych, o którym mowa w § 11 ust. 1 rozporzàdzenia.
1.4.
Zakres pochylenia, obcià˝enia i wydajnoÊç wa˝enia powinien byç tak ograniczony, aby w warunkach znamionowych u˝ytkowania wagi jej b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie zosta∏y przekroczone.
1.5.
Waga powinna byç wyposa˝ona w odpowiednie urzàdzenia podajàce materia∏, aby umo˝liwiç wa˝enie z dok∏adnoÊcià nieprzekraczajàcà b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) podczas normalnego ich dzia∏ania.
1.6.
Panel sterowniczy wagi powinien byç zrozumia∏y i ∏atwy w obs∏udze.
1.7.
PoprawnoÊç dzia∏ania wyÊwietlacza wagi powinna byç mo˝liwa do sprawdzenia przez obs∏ugujàcego wag´.
1.8.
Waga powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenie zerujàce umo˝liwiajàce jej dzia∏anie z dok∏adnoÊcià nieprzekraczajàcà b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) podczas jej normalnej pracy.
Dziennik Ustaw Nr 3 1.9. — 104 — Zasadnicze wymagania dla wag dla pojedynczych ∏adunków 2.1.
Wagi dla pojedynczych ∏adunków dzielà si´ na 2 klasy dok∏adnoÊci, okreÊlane przez producenta i oznaczane jako X lub Y.
2.1.1. Klas´ dok∏adnoÊci X stosuje si´ do wag kontrolujàcych przeznaczonych do kontrolowania towarów paczkowanych.
2.1.2. Klas´ dok∏adnoÊci Y stosuje si´ do wszystkich pozosta∏ych wag automatycznych dla pojedynczych ∏adunków.
2.2.
1)XI, XII, XIII i XIIII;
Gdy waga zapewnia mo˝liwoÊç wydruku, ka˝dy wynik pomiaru przekraczajàcy zakres pomiarowy powinien byç zidentyfikowany.
2.
Poz. 27
2)Y(I), Y(II), Y(a) i Y(b).
2.2.1. Podklasy dok∏adnoÊci, o których mowa w pkt 2.2 ppkt 1, uzupe∏nia si´ wspó∏czynnikiem (x), okreÊlajàcym mno˝nik granicznej dopuszczalnej wartoÊci odchylenia standardowego eksperymentalnego b∏´du (s), przy czym wartoÊç wspó∏czynnika (x) nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 2. WartoÊç wspó∏czynnika (x) wyra˝a si´ w postaci 1 x 10k, 2 x 10k lub 5 x 10k, gdzie k jest liczbà ca∏kowità ujemnà lub zerem.
2.3.
Klasy dok∏adnoÊci wag X i Y dzielà si´ na nast´pujàce podklasy:
Graniczne dopuszczalne wartoÊci b∏´du Êredniego dla wag klasy X oraz b∏´dy graniczne dopuszczalne dla wag klasy Y, przy automatycznym wa˝eniu ∏adunku o masie m zawartej w zakresie wa˝enia wagi, okreÊla tabela nr 1:
Tabela nr 1 — gdzie dzia∏ka legalizacyjna (e) oznacza wartoÊç wyra˝onà w jednostkach miary masy i stosowanà do badaƒ, kontroli i klasyfikacji wag.
2.4.
Graniczna dopuszczalna wartoÊç odchylenia standardowego eksperymentalnego b∏´du (s), przy automatycznym wa˝eniu okreÊlonej liczby ∏adunków o masie m, dla wag klasy X (x) stanowi iloczyn wspó∏czynnika (x) i wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 2:
Tabela nr 2 2.5.
WartoÊci dzia∏ek legalizacyjnych (e) i liczb´ dzia∏ek legalizacyjnych wag dla pojedynczych ∏adunków, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, dla:
1)wag jednodzia∏kowych — okreÊla tabela nr 3:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 105 — Poz. 27 Tabela nr 3
2)wag wielodzia∏kowych — okreÊla tabela nr 4:
Tabela nr 4 2.6. — przy czym: i = 1, 2, ... r, gdzie: i — podzakres, r — ca∏kowita liczba zakresów.
2)dla wag klasy dok∏adnoÊci Y wartoÊciom okreÊlonym:
Dla wag dla pojedynczych ∏adunków klasy dok∏adnoÊci Y obcià˝enie minimalne nie powinno byç mniejsze ni˝:
a)w tabeli nr 1 — przy wa˝eniu automatycznym,
b)w tabeli nr 1 dla wag klasy dok∏adnoÊci X — przy wa˝eniu statycznym (nieautomatycznym).
1)100 e — dla wag klasy Y(I);
2)20 e przy 0,001 g ≤ e ≤ 0,05 g — dla wag klasy Y(II);
2.9.
3)50 e przy e ≥ 0,1 g — dla wag klasy Y(II);
4)20 e — dla wag klasy Y(a);
5)10 e — dla wag klasy Y(b);
6)5 e — dla wag dowolnej klasy stosowanych do sortowania.
2.7.
Nastawy dynamiczne powinny dzia∏aç w zakresie obcià˝eƒ okreÊlonych przez producenta.
2.7.1. Je˝eli waga dla pojedynczych ∏adunków jest wyposa˝ona w korektory dynamiki, które kompensujà dynamiczne oddzia∏ywania ∏adunku w ruchu, nie powinny one dzia∏aç poza zakresem pomiarowym wagi i powinno byç mo˝liwe ich zabezpieczenie.
2.8.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag dla pojedynczych ∏adunków spowodowane oddzia∏ywaniem czynników wp∏ywajàcych sà równe:
1)dla wag klasy dok∏adnoÊci X wartoÊciom okreÊlonym w:
a)tabelach nr 1 i 2 — przy wa˝eniu automatycznym,
b)tabeli nr 1 — przy wa˝eniu statycznym (nieautomatycznym);
WartoÊç zmiany krytycznej, przy wystàpieniu zaburzenia, jest równa jednej dzia∏ce legalizacyjnej.
2.10. Minimalny zakres temperatury u˝ytkowania wag dla pojedynczych ∏adunków w zale˝noÊci od podklasy dok∏adnoÊci wynosi:
1)5 °C — dla podklasy XI i Y(I);
2)15 °C — dla podklasy XII i Y(II).
3.
Zasadnicze wymagania dla wag porcjujàcych 3.1.
Wyró˝nia si´ 2 klasy dok∏adnoÊci wag porcjujàcych, okreÊlane przez producenta:
1)klas´ odniesienia Ref (x), b´dàcà klasà odpowiadajàcà mo˝liwie najlepszej klasie dok∏adnoÊci dla danego typu wagi, przy wa˝eniu statycznym;
2)u˝ytkowà klas´ dok∏adnoÊci X (x), b´dàcà klasà uwzgl´dniajàcà specyfik´ porcjowanych materia∏ów, sposób instalacji, mas´ porcji i wydajnoÊç porcjowania, uzupe∏nianà wspó∏czynnikiem (x), okreÊlajàcym mno˝nik granicznej dopuszczalnej wartoÊci odchylenia standardowego eksperymentalnego b∏´du (s), przy czym wartoÊç wspó∏czynnika (x) nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 2. WartoÊç wspó∏czyn- Dziennik Ustaw Nr 3 — 106 — nika (x) wyra˝a si´ w postaci 1 x 10k, 2 x 10k, 5 x 10k — gdzie k jest ujemnà liczbà ca∏kowità lub zerem. rym mowa w tabeli nr 5, pomno˝onej przez wspó∏czynnik (x).
3.3.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag porcjujàcych, w których porcja mo˝e byç utworzona z wi´cej ni˝ jednego ∏adunku (wagi sumujàce lub selektywne), przy wa˝eniu statycznym powinny odpowiadaç dok∏adnoÊci wymaganej dla porcji, zgodnie z pkt 3.4 (nie powinny byç sumà maksymalnych dopuszczalnych odchyleƒ poszczególnych ∏adunków).
3.4.
Maksymalne dopuszczalne odchylenie ka˝dej porcji od wartoÊci Êredniej z tych porcji dla wag klasy X(1) okreÊla tabela nr 5:
3.1.1. Ka˝demu egzemplarzowi wagi po zainstalowaniu jest przypisywana jedna lub kilka klas dok∏adnoÊci X (x), z uwzgl´dnieniem rodzajów wa˝onych materia∏ów.
3.2.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag porcjujàcych przy wa˝eniu statycznym dla klasy odniesienia Ref (x), w warunkach znamionowych u˝ytkowania, wynoszà 0,312 wartoÊci maksymalnego dopuszczalnego odchylenia ka˝dej porcji od wartoÊci Êredniej z tych porcji, o któ- Poz. 27 Tabela nr 5 3.5.
Dla wag porcjujàcych, w których mo˝liwe jest nastawianie masy porcji, maksymalna ró˝nica pomi´dzy wartoÊcià nastawionà a Êrednià masà porcji nie powinna przekroczyç 0,312 wartoÊci maksymalnego dopuszczalnego odchylenia ka˝dej porcji od wartoÊci Êredniej z tych porcji, o którym mowa w tabeli nr 5.
3.6.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag porcjujàcych spowodowane oddzia∏ywaniem czynników wp∏ywajàcych sà równe b∏´dom, o których mowa w pkt 3.2 i 3.3.
3.7.
WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia jest równa b∏´dom granicznym dopuszczalnym (MPE) przy wa˝eniu statycznym, o których mowa w pkt 3.2 i 3.3, obliczonym dla nominalnej porcji minimalnej lub wartoÊci zmiany, która da∏aby równowa˝ny wynik dla porcji w przypadku, gdy sk∏ada si´ ona z wielu ∏adunków. Obliczonà wartoÊç zmiany krytycznej zaokràgla si´ do najbli˝szej wy˝szej wartoÊci b´dàcej wielokrotnoÊcià dzia∏ki elementarnej (d).
3.8.
Producent okreÊla wartoÊç nominalnej porcji minimalnej, rozumianej jako wartoÊç masy porcji sk∏adajàcej si´ z co najmniej dwóch ∏adunków, poni˝ej której b∏àd wa˝enia mo˝e przekroczyç okreÊlone b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE); dla porcji sk∏adajàcej si´ z jednego ∏adunku wartoÊç ta jest równa obcià˝eniu minimalnemu.
4.
Zasadnicze wymagania dla wag odwa˝ajàcych 4.1.
Wagi odwa˝ajàce dzielà si´ na 4 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0,2; 0,5; 1 i 2.
4.2.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag odwa˝ajàcych okreÊla tabela nr 6:
Tabela nr 6 Dziennik Ustaw Nr 3 4.3. — 107 — WartoÊç dzia∏ki sumowania (dt) powinna byç zawarta w przedziale:
1)1 dt — dla wag z automatycznym urzàdzeniem zerujàcym;
2)0,5 dt — dla wag z pó∏automatycznym lub nieautomatycznym urzàdzeniem zerujàcym.
0,01 % Max ≤ dt ≤ 0,2 % Max — gdzie Max oznacza obcià˝enie maksymalne wagi.
4.4.
Poz. 27 Minimalna masa sumowania (Σmin) nie powinna byç mniejsza ni˝ ∏adunek, dla którego b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) sà równe dzia∏ce sumowania (dt), i nie mniejsza ni˝ minimalny ∏adunek okreÊlony przez producenta.
4.5.
Wagi odwa˝ajàce, które nie sà tarowane po ka˝dym usuni´ciu ∏adunku, powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie zerujàce.
4.6.
Wagi odwa˝ajàce powinny byç wyposa˝one w blokad´ automatycznego dzia∏ania, gdy zmiana wskazania zerowego osiàgnie wartoÊç:
4.7.
Podczas cyklu automatycznego wa˝enia zmiana nastawienia masy porcji i uruchamianie funkcji zerujàcych przez operatora powinny byç zablokowane.
4.8.
W wagach odwa˝ajàcych wyposa˝onych w urzàdzenie drukujàce zerowanie urzàdzenia sumujàcego powinno byç zablokowane do chwili wydruku wyniku sumowania. Wydruk wyniku sumowania powinien nastàpiç, gdy automatyczny cykl wa˝enia zostanie przerwany.
4.9.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag odwa˝ajàcych spowodowane oddzia∏ywaniem czynników wp∏ywajàcych okreÊla tabela nr 7:
Tabela nr 7 4.10. WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia wynosi jednà dzia∏k´ sumowania (dt) dla dowolnego wskazania wyniku wa˝enia i dowolnego zapami´tanego wyniku sumowania.
5.
Zasadnicze wymagania dla wag przenoÊnikowych 5.1.
Wagi przenoÊnikowe dzielà si´ na 3 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0,5; 1 i 2.
5.2. wu taÊmy nastawianej r´cznie pr´dkoÊç ta nie powinna zmieniaç si´ wi´cej ni˝ o 5 % wartoÊci nominalnej; ∏adunek nie powinien mieç innej pr´dkoÊci przesuwu ni˝ taÊma.
5.3.
Minimalna masa sumowania (Σmin) wagi przenoÊnikowej, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, nie powinna byç mniejsza ni˝:
1)800 d dla klasy 0,5, Producent okreÊla dla wagi przenoÊnikowej:
2)400 d dla klasy 1,
1)zakres pomiarowy — jako stosunek mi´dzy minimalnym ∏adunkiem netto na pomoÊcie wagi a obcià˝eniem maksymalnym oraz minimalnà masà sumowania;
3)200 d dla klasy 2
2)pr´dkoÊç przesuwu taÊmy, przy czym dla wag przenoÊnikowych o sta∏ej pr´dkoÊci przesuwu taÊmy i wag o zmiennej pr´dkoÊci przesu- — gdzie d oznacza wartoÊç dzia∏ki elementarnej g∏ównego urzàdzenia wskazujàcego sumowanie.
5.4.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag przenoÊnikowych, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 8:
Tabela nr 8 5.5.
5.6.
Wyzerowanie g∏ównego urzàdzenia sumujàcego wagi przenoÊnikowej nie powinno byç mo˝liwe.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag przenoÊnikowych spowodowane oddzia∏ywaniem czynników wp∏ywajàcych, dla ∏adunku nie mniejszego ni˝ masa sumowania Σmin, wynoszà 0,7 odpowiedniej wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 8, zaokràglonej do najbli˝szej wy˝szej wartoÊci dzia∏ki sumowania (d).
Dziennik Ustaw Nr 3 5.7. — 108 — WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia jest równa 0,7 odpowiedniej wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 8, przy ∏adunku równym masie sumowania Σmin, dla wyznaczonej klasy wagi przenoÊnikowej, zaokràglonej w gór´ do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki sumowania (d).
Poz. 27 6.
Zasadnicze wymagania dla wag wagonowych 6.1.
Wagi wagonowe dzielà si´ na 4 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0,2; 0,5; 1 i 2.
6.2.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych przy wa˝eniu w ruchu pojedynczego wagonu lub sk∏adu wagonów okreÊla tabela nr 9:
Tabela nr 9 6.3.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych przy wa˝eniu w ruchu wagonu spi´tego lub rozpi´tego sà równe najwi´kszej z nast´pujàcych wartoÊci:
2)obliczonej wed∏ug tabeli nr 9, dla obcià˝enia pojedynczego wagonu równego 35 % maksymalnej masy wagonu, podanej w oznaczeniach naniesionych na wadze, pomno˝onego przez liczb´ wagonów kontrolnych (nieprzekraczajàcà 10) w sk∏adzie wagonu i zaokràglonej do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki elementarnej;
1)obliczonej wed∏ug tabeli nr 9 i zaokràglonej do wartoÊci najbli˝szej dzia∏ki elementarnej;
2)obliczonej wed∏ug tabeli nr 9 i zaokràglonej do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki elementarnej, dla obcià˝enia równego 35 % maksymalnej masy wagonu, podanej w oznaczeniach naniesionych na wadze;
3)jednej dzia∏ki elementarnej (d) dla ka˝dego wagonu w sk∏adzie, lecz nieprzekraczajàcej wartoÊci 10 d.
6.5.
Podczas wa˝enia w ruchu wagonów spi´tych b∏´dy nie wi´ksze ni˝ 10 % wyników wa˝enia, uzyskanych na podstawie jednego lub wi´cej przejazdów sk∏adu, mogà przekraczaç b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE), o których mowa w pkt 6.3, ale nie wi´cej ni˝ dwukrotnie.
6.6.
WartoÊci dzia∏ki elementarnej w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci wag wagonowych okreÊla tabela nr 10:
3)jednej dzia∏ki elementarnej (d).
6.4.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych przy wa˝eniu w ruchu sk∏adu wagonów sà równe najwi´kszej z nast´pujàcych wartoÊci:
1)obliczonej wed∏ug tabeli nr 9 i zaokràglonej do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki elementarnej;
Tabela nr 10 6.7.
Obcià˝enie minimalne nie powinno byç mniejsze ni˝ 1 tona i nie wi´ksze ni˝ minimalna masa wagonu podzielona przez liczb´ wa˝eƒ czàstkowych.
6.8.
6.9.
Minimalna masa wagonu nie powinna byç mniejsza ni˝ wartoÊç 50 dzia∏ek elementarnych.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych okreÊla tabela nr 11:
Tabela nr 11 6.10. WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia jest równa wartoÊci dzia∏ki elementarnej.
Dziennik Ustaw Nr 3 — 109 — Poz. 27 Za∏àcznik nr 7 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA TAKSOMETRÓW 1.
2.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do taksometrów.
3.2.
1)umo˝liwiaç stosowanie zwyk∏ych trybów obliczania S i D, przy czym jeden z tych trybów powinien byç mo˝liwy do wybrania poprzez odpowiednie ustawienie podlegajàce zabezpieczeniu;
U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà:
1)op∏ata — ca∏kowità wartoÊç kwoty nale˝noÊci za kurs taksówki wynikajàcà z ustalonej op∏aty poczàtkowej za wynaj´cie taksówki i d∏ugoÊci przebytej drogi lub czasu trwania kursu, nieobejmujàcà dop∏aty;
2)zapewniaç przekazywanie przez w∏aÊciwie zabezpieczony interfejs (lub interfejsy):
a)informacji o po∏o˝eniu pracy WOLNY, TARYFA lub KASA,
b)danych liczników sumujàcych, o których mowa w pkt 11.1,
2)pr´dkoÊç graniczna — wartoÊç pr´dkoÊci przejazdu uzyskanà w wyniku podzielenia wartoÊci taryfy za czas trwania kursu przez wartoÊç taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi;
c)informacji ogólnych: sta∏ej nadajnika sygna∏u d∏ugoÊci drogi, daty zabezpieczenia, symbolu identyfikujàcego taksówk´, czasu rzeczywistego, danych identyfikujàcych taryf´,
3)zwyk∏y tryb obliczania S (pojedyncze zastosowanie taryfy) — obliczanie op∏aty na podstawie taryfy za czas trwania kursu poni˝ej pr´dkoÊci granicznej oraz na podstawie taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi z pr´dkoÊcià powy˝ej pr´dkoÊci granicznej;
4)zwyk∏y tryb obliczania D (podwójne zastosowanie taryfy) — obliczanie op∏aty na podstawie jednoczesnego stosowania taryfy za czas trwania kursu i taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi w ciàgu ca∏ego kursu;
d)informacji o op∏atach za kurs: op∏acie ca∏kowitej, op∏acie, obliczeniu op∏aty, dop∏acie, a tak˝e o dacie, czasie poczàtkowym i koƒcowym kursu oraz d∏ugoÊci przebytej drogi,
e)informacji o parametrach taryfy lub taryf.
4.1.
Do interfejsu (lub interfejsów) taksometru mogà byç pod∏àczone inne urzàdzenia niezak∏ócajàce jego dzia∏ania. W przypadku pod∏àczenia takiego urzàdzenia powinna istnieç mo˝liwoÊç, aby za pomocà zabezpieczonego ustawienia dzia∏anie taksometru by∏o automatycznie blokowane, gdy urzàdzenie to zosta∏o od∏àczone lub dzia∏a nieprawid∏owo.
4.2.
Je˝eli do taksometru ma byç pod∏àczony nadajnik sygna∏u d∏ugoÊci drogi, taksometr powinien umo˝liwiaç dopasowanie go do sta∏ej nadajnika i zabezpieczenie tego dopasowania.
5)dop∏ata — op∏at´ za dodatkowe us∏ugi wykonywane przez kierowc´ taksówki na rzecz pasa˝era;
6)po∏o˝enie pracy — tryb pracy, w którym taksometr realizuje ró˝ne funkcje z zakresu swoich mo˝liwych dzia∏aƒ. Po∏o˝enia pracy sà rozró˝niane za pomocà nast´pujàcych wskazaƒ:
a)WOLNY — po∏o˝enie pracy, przy którym wy∏àczone jest obliczanie op∏aty,
b)TARYFA — po∏o˝enie pracy, przy którym nast´puje obliczenie op∏aty na podstawie ewentualnej op∏aty poczàtkowej oraz taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi lub czas trwania kursu, 4.2.1. Producent taksometru powinien okreÊliç warunki kompatybilnoÊci taksometru i nadajnika d∏ugoÊci drogi.
5.
Do taksometrów ma zastosowanie klasa warunków Êrodowiskowych mechanicznych M3 i klasa warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych E3, o których mowa w § 11 rozporzàdzenia.
6.
Producent powinien okreÊliç warunki znamionowe u˝ytkowania taksometrów, w szczególnoÊci:
c)KASA — po∏o˝enie pracy, przy którym jest wskazywana op∏ata nale˝na za kurs i co najmniej jest wy∏àczone obliczanie op∏aty na podstawie czasu trwania kursu.
3.1.
1)zakres temperatur dla warunków Êrodowiskowych klimatycznych, przy czym minimalny zakres powinien wynosiç 80 °C;
2)wartoÊci graniczne napi´cia zasilania pràdem sta∏ym.
Taksometr powinien byç tak zaprojektowany, aby:
1)oblicza∏ d∏ugoÊç przebytej drogi i mierzy∏ czas trwania kursu;
2)w po∏o˝eniu pracy TARYFA oblicza∏ i wyÊwietla∏ op∏at´ wzrastajàcà skokowo o wartoÊç nie mniejszà ni˝ 0,01 z∏, a w po∏o˝eniu pracy KASA wyÊwietla∏ ostatecznà wartoÊç op∏aty.
Taksometr powinien:
7.1.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) taksometru niezainstalowanego w taksówce wynoszà dla:
1)przedzia∏u czasu: ±0,1 %, lecz nie mniej ni˝ 0,2 s;
2)d∏ugoÊci przebytej drogi: ±0,2 %, lecz nie mniej ni˝ ±4 m;
Dziennik Ustaw Nr 3 — 110 — Poz. 27
3)obliczania op∏aty: ±0,1 %, lecz nie mniej ni˝ wartoÊç minimalna, z uwzgl´dnieniem zaokràglenia, odpowiadajàca najmniej znaczàcej cyfrze wskazania op∏aty.
3)liczby wszystkich wynaj´ç, 7.2.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie powinny byç przekroczone w przypadku wystàpienia zaburzenia elektromagnetycznego. — przy czym wartoÊci zsumowane powinny zawieraç wartoÊci zarejestrowane w warunkach utraty zasilania, o których mowa w pkt 8.
7.3.
Taksometr powinien byç tak zaprojektowany, aby wymagania w zakresie b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) by∏y spe∏nione przez rok normalnego u˝ytkowania, bez koniecznoÊci przeprowadzania regulacji.
11.2. W przypadku od∏àczenia zasilania taksometr powinien zapewniç przechowanie zsumowanych wartoÊci przez rok oraz umo˝liwiaç ich odczyt i przeniesienie na inny noÊnik.
8.
W przypadku spadku napi´cia zasilania poni˝ej dolnej granicy zakresu roboczego, okreÊlonego przez producenta, taksometr powinien:
4)sumy wszystkich dop∏at,
5)sumy op∏at za kursy 12.
1)d∏ugoÊci przebytej drogi;
2)czasu trwania kursu;
1)dzia∏aç prawid∏owo albo wznowiç poprawnà prac´ bez utraty danych dost´pnych przed spadkiem napi´cia, je˝eli spadek ten mia∏ charakter chwilowy, w szczególnoÊci z powodu ponownego uruchomienia silnika, lub
2)przerwaç bie˝àcy pomiar i powróciç do po∏o˝enia pracy WOLNY, je˝eli spadek napi´cia wystàpi∏ przez d∏u˝szy okres.
9.1.
9.2.
9.3.
Je˝eli stosowana jest dop∏ata wprowadzana r´cznie przez kierowc´, to powinna byç ona wy∏àczona z wyÊwietlanej op∏aty; w takim przypadku taksometr mo˝e chwilowo wyÊwietlaç op∏at´ ∏àcznie z wartoÊcià dop∏aty.
Je˝eli op∏ata jest obliczana wed∏ug zwyk∏ego trybu obliczania D, taksometr mo˝e mieç dodatkowy tryb wyÊwietlania, w którym b´dà wyÊwietlane w czasie rzeczywistym tylko dane o ca∏kowitej d∏ugoÊci przebytej drogi oraz czasie trwania kursu.
Taksometr powinien umo˝liwiaç pasa˝erowi w∏aÊciwà identyfikacj´ wszystkich wyÊwietlanych wartoÊci. Odczyt tych wartoÊci oraz ich identyfikacja powinny byç ∏atwe zarówno w warunkach jazdy w dzieƒ, jak i w nocy.
3)godziny;
4)daty;
5)dnia tygodnia.
13.
14.2. Konstrukcja taksometru powinna byç taka, aby po jego zainstalowaniu wyeliminowana by∏a mo˝liwoÊç wprowadzenia zmiany sygna∏u odpowiadajàcego d∏ugoÊci przebytej drogi w celu dokonania fa∏szerstwa.
15.
1)ca∏kowitej d∏ugoÊci drogi przebytej przez taksówk´,
2)ca∏kowitej d∏ugoÊci drogi przebytej podczas wynaj´cia taksówki, Taksometr powinien byç wyposa˝ony w zegar czasu rzeczywistego umo˝liwiajàcy utrzymywanie godziny i daty, przy czym jeden lub oba te parametry mogà byç wykorzystywane do automatycznej zmiany taryfy. Zegar powinien spe∏niaç nast´pujàce wymagania:
1)dok∏adnoÊç utrzymywania czasu 0,02 %;
2)mo˝liwoÊç korekcji zegara nie wi´cej ni˝ 2 minuty na tydzieƒ, przy czym zmiana czasu z letniego na zimowy i odwrotnie powinna byç przeprowadzana automatycznie;
10.2. Dost´pne w taksometrze mo˝liwoÊci zabezpieczenia powinny umo˝liwiaç oddzielne zabezpieczanie jego ustawieƒ.
11.1. Taksometr powinien byç wyposa˝ony w niedajàce si´ wyzerowaç liczniki sumujàce dla nast´pujàcych wartoÊci:
Je˝eli w∏aÊciwoÊci taksówki sà istotne dla poprawnego dzia∏ania taksometru, powinien on byç wyposa˝ony w Êrodki umo˝liwiajàce zabezpieczenie pod∏àczenia taksometru do taksówki, w której b´dzie zainstalowany.
14.1. Taksometr po zainstalowaniu powinien zapewniaç podczas wykonywania sprawdzeƒ mo˝liwoÊç oddzielnego sprawdzenia dok∏adnoÊci pomiaru czasu, d∏ugoÊci przebytej drogi oraz dok∏adnoÊci wykonywanych obliczeƒ.
10.1. Je˝eli wybór funkcji u˝ytkowej ze wst´pnie zaprogramowanego zestawu funkcji lub swobodne ustawianie danych mogà mieç wp∏yw na wartoÊç op∏aty lub na Êrodki, które majà za zadanie zapobiegaç nadu˝yciom, to powinna istnieç mo˝liwoÊç zabezpieczenia ustawieƒ taksometru oraz wprowadzonych danych.
10.3. Przepisy § 17 ust. 3 i 4 rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio do taryf.
Dopuszcza si´ automatycznà zmian´ taryfy, która mo˝e nast´powaç w zale˝noÊci od:
3)podczas kursu nie powinna byç mo˝liwa r´czna lub automatyczna korekcja czasu.
16.
WartoÊci d∏ugoÊci przebytej drogi oraz czasu trwania kursu, wyÊwietlane lub drukowane, powinny byç wyra˝one w przypadku:
1)d∏ugoÊci przebytej drogi — w kilometrach;
2)czasu trwania kursu — w sekundach, minutach lub godzinach w zale˝noÊci od potrzeb, przy czym nale˝y mieç na uwadze zachowanie niezb´dnej rozdzielczoÊci i potrzeb´ zapobie˝enia nieporozumieniom.
Dziennik Ustaw Nr 3 — 111 — Poz. 27 Za∏àcznik nr 8 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA MATERIALNYCH MIAR D¸UGOÂCI I NACZY¡ WYSZYNKOWYCH 1.
Zasadnicze wymagania dla materialnych miar d∏ugoÊci 1.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w pkt 1.1—1.7 niniejszego za∏àcznika stosuje si´ do materialnych miar d∏ugoÊci, zwanych dalej „przymiarami”.
1.2.
1.3.
1.4.
Dla przymiarów o d∏ugoÊci równej lub wi´kszej ni˝ 5 m, z wy∏àczeniem przymiarów sztywnych i pó∏sztywnych, b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie mogà byç przekroczone, gdy taÊma przymiaru jest rozciàgana si∏à 50 N albo si∏à o innej wartoÊci okreÊlonej przez producenta i oznaczonej na taÊmie.
Temperatura odniesienia wynosi 20 °C, o ile producent nie okreÊli∏ inaczej i nie oznaczy∏ jej wartoÊci na przymiarze.
Przymiary dzieli si´ na 5 klas dok∏adnoÊci oznaczanych jako: I, II, III, D, S, przy czym klasy D i S sà to klasy specjalne stosowane do przymiarów wst´gowych:
1)z obcià˝nikiem — klasa D;
2)∏àczonych przeznaczonych do zbiorników — klasa S.
1.4.1. Przymiary wst´gowe z obcià˝nikiem mogà byç wykonywane tak˝e jako przymiary klasy dok∏adnoÊci I albo II.
1.5.1. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dodatni lub ujemny, d∏ugoÊci pomi´dzy dwoma niesàsiadujàcymi ze sobà wskazami podzia∏ki przymiaru, wyra˝ony w mm, oblicza si´ wed∏ug wzoru: (a + bL) — gdzie L oznacza wartoÊç d∏ugoÊci zaokràglonà w gór´ do nast´pnej ca∏kowitej liczby metrów, a i b — wartoÊci okreÊlone w tabeli nr 1.
1.5.2. Je˝eli koƒcowà dzia∏k´ podzia∏ki przymiaru ogranicza powierzchnia, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) dla ka˝dej d∏ugoÊci rozpoczynajàcej si´ od tego punktu powi´ksza si´ o wartoÊç c okreÊlonà w tabeli nr 1:
Tabela nr 1
1)Je˝eli nominalna d∏ugoÊç przymiaru przekracza 30 m, dopuszcza si´ dodatkowy b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) o wartoÊci 0,75 mm dla ka˝dych kolejnych 30 m d∏ugoÊci.
1.5.3. W przypadku, o którym mowa w pkt 1.4.1, dla ka˝dej d∏ugoÊci mi´dzy dwoma wskazami podzia∏ki, z których jeden znajduje si´ na obcià˝niku, drugi na taÊmie, a zastosowanie wzoru, o którym mowa w pkt 1.5.1, daje wartoÊç mniejszà ni˝ 0,6 mm, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) wynosi ±0,6 mm.
1.5.4. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) dzia∏ki elementarnej „i” oraz maksymalne ró˝nice mi´dzy dwoma kolejnymi dzia∏kami przymiaru, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 2:
Tabela nr 2 Dziennik Ustaw Nr 3 — 112 — 2.
Zasadnicze wymagania dla naczyƒ wyszynkowych 2.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w pkt 2.2—2.8 niniejszego za∏àcznika stosuje si´ do naczyƒ wyszynkowych.
2)0,5 mm — dla przymiarów klasy dok∏adnoÊci III.
2.2.
Do naczyƒ wyszynkowych nie stosuje si´ wymogu umieszczania informacji o ich dok∏adnoÊci.
Do wytwarzania przymiarów powinny byç u˝ywane materia∏y, które zapewnià, ˝e w temperaturze otoczenia zawartej w granicach ±8 °C od temperatury odniesienia zmiany d∏ugoÊci przymiaru nie b´dà przekracza∏y wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE).
2.3.
U˝yte okreÊlenia oznaczajà:
1)naczynie z kresà — naczynie wyszynkowe z naniesionà kresà oznaczajàcà pojemnoÊç nominalnà;
2)naczynie kraw´dziowe — naczynie wyszynkowe, którego obj´toÊç wewn´trzna jest równa pojemnoÊci nominalnej;
3)naczynie przenoszone — naczynie z kresà lub kraw´dziowe, z którego ciecz przelewana jest do innych naczyƒ bezpoÊrednio przed konsumpcjà;
4)pojemnoÊç nominalna — wewn´trznà obj´toÊç naczynia kraw´dziowego lub wewn´trznà obj´toÊç do znaku nape∏nienia naczynia z kresà.
1.5.5. Je˝eli przymiar jest przymiarem sk∏adanym, to b∏´dy dodatkowe wyst´pujàce na po∏àczeniu dwóch cz∏onów nie powinny przekraczaç wartoÊci:
1)0,3 mm — dla przymiarów klasy dok∏adnoÊci II;
1.6.
1.6.1. Wymagania, o którym mowa w pkt 1.6., nie stosuje si´ do przymiarów klas dok∏adnoÊci S i D, dla których producent przewiduje, ˝e je˝eli b´dzie to niezb´dne, poprawki na rozszerzalnoÊç termicznà b´dà dodawane do dokonywanych odczytów wyników pomiaru.
1.6.2. Przymiary wytwarzane z materia∏ów, których wymiary mogà zmieniaç si´ istotnie pod wp∏ywem szerokiego zakresu zmian wilgotnoÊci wzgl´dnej, mogà nale˝eç wy∏àcznie do klasy dok∏adnoÊci II albo III.
1.7.
Poz. 27 Na przymiarze powinna byç oznaczona wartoÊç d∏ugoÊci nominalnej. Podzia∏ka milimetrowa powinna byç ocyfrowana co centymetr, a dla przymiarów o wartoÊci dzia∏ki elementarnej wi´kszej od 2 cm wszystkie wskazy podzia∏ki powinny byç ocyfrowane.
2.4.1. Temperatura odniesienia pomiaru obj´toÊci jest równa 20°C.
2.4.2. W pozycji poprawnego wskazania przyjmuje si´, ˝e naczynie wyszynkowe powinno swobodnie staç na poziomej powierzchni.
2.5.
Tabela nr 3 B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) naczyƒ wyszynkowych w temperaturze odniesienia i w pozycji poprawnego wskazania nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 3:
Dziennik Ustaw Nr 3 2.6.
2.7. — 113 — Naczynia wyszynkowe powinny byç wytwarzane z materia∏ów wystarczajàco sztywnych i stabilnych wymiarowo, w sposób zapewniajàcy wskazanie obj´toÊci w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE).
2.8.
Poz. 27 Na naczyniu wyszynkowym:
1)powinna byç oznaczona, w sposób wyraêny i trwa∏y, deklarowana pojemnoÊç nominalna;
2)mogà byç umieszczone, wyraênie widoczne, oznaczenia maksymalnie trzech obj´toÊci w taki sposób, aby nie zas∏ania∏y innych oznaczeƒ;
Naczynia przenoszone powinny byç wytworzone w sposób zapewniajàcy:
1)zmian´ poziomu, o co najmniej 2 mm od kraw´dzi lub od znaku nape∏nienia przy zmianie nape∏nienia równej b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE);
3)znaki wskazujàce poziom nape∏nienia powinny byç wystarczajàco wyraêne i trwa∏e, aby zapewniç, ˝e b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie b´dà przekraczane podczas u˝ytkowania.
2)brak utrudnieƒ podczas wylewania mierzonej cieczy.
Za∏àcznik nr 9 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA PRZYRZÑDÓW DO POMIARU D¸UGOÂCI, POLA POWIERZCHNI ORAZ WIELU WYMIARÓW 1.
Przepisy ogólne 1.1.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do przyrzàdów do pomiaru d∏ugoÊci i przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni oraz przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów.
1.2.
Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci i przyrzàdy do pomiaru pola powierzchni oraz przyrzàdy do pomiaru wielu wymiarów powinien byç taki, aby:
1)zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza od wartoÊci zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 1.3;
2)nie by∏o mo˝liwe wykonanie jakiegokolwiek pomiaru;
3)chwilowa zmiana wyniku pomiaru nie by∏a mo˝liwa do interpretowania, zapami´tania lub przes∏ania jako prawid∏owy wynik albo
4)zmiana wyniku pomiaru by∏a na tyle du˝a, ˝e zostanie zauwa˝ona przez strony pomiaru.
1.3.
WartoÊç zmiany krytycznej jest równa wartoÊci jednej dzia∏ki elementarnej.
2.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów do pomiaru d∏ugoÊci 2.1.
Przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci dzieli si´ na 3 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: I, II i III.
2.2.
B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) przyrzàdów do pomiaru d∏ugoÊci nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 1:
Tabela nr 1 — gdzie Lm oznacza najmniejszà dajàcà si´ zmierzyç d∏ugoÊç, okreÊlonà przez producenta, dla której przyrzàd zosta∏ przewidziany do u˝ytku.
2.3.1.
2.3.2.
Przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci muszà zapewniaç pomiar materia∏u roz∏o˝onego prosto na odpowiednim pod∏o˝u, w stanie nierozciàgni´tym, zgodnie z jego przewidzianà rozciàgliwoÊcià, dla której przyrzàdy te zosta∏y zaprojektowane.
Dla materia∏ów w∏ókienniczych, b´dàcych przedmiotem pomiarów, nale˝y okreÊliç w∏a- Êciwy wspó∏czynnik K, uwzgl´dniajàcy rozciàgliwoÊç materia∏u i si∏´ obcià˝enia na jednostk´ powierzchni materia∏u mierzonego, obliczany wed∏ug nast´pujàcego wzoru:
K = ε · (GA + 2,2 N/m2) — gdzie ε oznacza wyd∏u˝enie wzgl´dne próbki materia∏u o szerokoÊci 1 m pod dzia∏aniem si∏y rozciàgajàcej 10 N, GA — si∏´ obcià˝enia na jednostk´ powierzchni próbki materia∏u w N/m2.
Dziennik Ustaw Nr 3 — 114 — 2.3.2.1. Wymiary mierzone i wspó∏czynnik K, je˝eli ma on zastosowanie, powinny zawieraç si´ w zakresie pomiarowym okreÊlonym dla danego przyrzàdu do pomiaru d∏ugoÊci przez producenta.
Poz. 27 2.3.2.2. Zakresy wspó∏czynnika K w zale˝noÊci od rozciàgliwoÊci materia∏u w∏ókienniczego okreÊla tabela nr 2:
Tabela nr 2 2.4.
Producent powinien okreÊliç dla przyrzàdu do pomiaru d∏ugoÊci:
1)zakres jego pr´dkoÊci, w którym musi mieÊciç si´ pr´dkoÊç mierzonego materia∏u, gdy nie jest on transportowany przez przyrzàd;
2)ograniczenia ze wzgl´du na gruboÊç, stan powierzchni i sposób podawania mierzonego materia∏u, je˝eli jest to istotne dla wykonywania pomiarów.
3.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni 3.1.
Zakres wymiarów mierzonych dla przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni powinien zawieraç si´ w zakresie pomiarowym okreÊlonym przez producenta.
3.1.1.
3.2.
Producent okreÊla ograniczenia dla przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni ze wzgl´du na pr´dkoÊç przesuwu mierzonego materia∏u, jego gruboÊç i stan powierzchni, je˝eli jest to istotne dla wykonywania pomiarów.
1,0 % wartoÊci mierzonej, ale nie mniej ni˝ 1 dm2.
3.2.1.
W przypadku pociàgni´cia do ty∏u lub zatrzymania mierzonego materia∏u nie powinien wystàpiç b∏àd pomiaru albo wyÊwietlacz przyrzàdu do pomiaru pola powierzchni nie powinien wskazywaç wyniku pomiaru.
3.3.
WartoÊç dzia∏ki elementarnej przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni powinna wynosiç 1 dm2.
3.3.1.
Przyrzàdy do pomiaru pola powierzchni, w celu umo˝liwienia sprawdzenia wskazaƒ, powinny byç wyposa˝one w dodatkowà dzia∏k´ elementarnà o wartoÊci 0,1 dm2.
4.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów 4.1.
Zakres wymiarów mierzonych dla przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów powinien zawieraç si´ w zakresie pomiarowym okreÊlonym przez producenta.
4.2.
Dolnà granic´ minimalnego wymiaru dla wszystkich wartoÊci dzia∏ek elementarnych przyrzàdu do pomiaru wielu wymiarów okreÊla tabela nr 3.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni wynosi Tabela nr 3 4.3.
Pr´dkoÊç przesuwu mierzonego materia∏u dla przyrzàdu do pomiaru wielu wymiarów powinna zawieraç si´ w granicach okreÊlonych przez producenta.
4.4.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów wynosi ±1,0 d.
Dziennik Ustaw Nr 3 — 115 — Poz. 27 Za∏àcznik nr 10 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA ANALIZATORÓW SPALIN SAMOCHODOWYCH 1.
1.1.
1.2.
Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do analizatorów spalin samochodowych, zwanych dalej „analizatorami”, stosowanych podczas kontroli i konserwacji u˝ytkowanych pojazdów mechanicznych.
ZawartoÊç w´glowodorów (HC) wyra˝a si´ jako st´˝enie n-heksanu (C6H14) zmierzone za pomocà technik pomiarowych wykorzystujàcych absorpcj´ w bliskiej podczerwieni. padku CO, CO2 i O2, i jako milionowe cz´Êci jednoÊci (ppm obj.).
2.
Analizator na podstawie wartoÊci u∏amków obj´toÊciowych sk∏adników gazów spalinowych oblicza dodatkowo wartoÊç lambda λ, b´dàcà wielkoÊcià bezwymiarowà przedstawiajàcà sprawnoÊç spalania silnika w zale˝noÊci od stosunku zawartoÊci powietrza do zawartoÊci paliwa w gazach spalinowych.
3.
Analizatory dzielà si´ na dwie klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0 i I. Minimalne zakresy pomiarowe, w zale˝noÊci od mierzonego parametru, dla klas dok∏adnoÊci okreÊla tabela nr 1:
U∏amki obj´toÊciowe sk∏adników gazowych wyra˝a si´ jako procentowe (% obj.), w przy- Tabela nr 1 4.1.
Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania analizatorów, w szczególnoÊci:
1)zakres temperatury dla warunków Êrodowiskowych klimatycznych, przy czym minimalny zakres powinien wynosiç 35 °C;
2)wartoÊç nominalnà napi´cia i cz´stotliwoÊci zasilania pràdem zmiennym lub wartoÊci graniczne napi´cia zasilania pràdem sta∏ym;
3)minimalnà (pmin) i maksymalnà (pmax) wartoÊç ciÊnienia atmosferycznego w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, przy czym pmin ≤ 860 hPa, pmax ≥ 1 060 hPa.
4.2.
Do analizatorów ma zastosowanie klasa warunków Êrodowiskowych mechanicznych M1, o której mowa w § 11 ust. 1 rozporzàdzenia.
5.1.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) analizatora oraz rodzaje b∏´dów (bezwzgl´dne i wzgl´dne) w warunkach znamionowych u˝ytkowania okreÊla tabela nr 2, przy czym ustalenie wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego jako wartoÊci wi´kszej lub równej nast´puje na podstawie porównania wartoÊci b∏´du bezwzgl´dnego z wartoÊcià b∏´du wzgl´dnego odniesionego do wartoÊci wzorcowej:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 116 — Poz. 27 Tabela nr 2 5.2.
B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) obliczenia lambda λ wynosi 0,3 %. Umownà wartoÊç — gdzie poszczególne symbole oznaczajà: prawdziwà lambda oblicza si´ na podstawie nast´pujàcego równania:
6.1. [CO], [CO2], [O2], [HC] — wartoÊci u∏amków obj´toÊciowych sk∏adników gazowych (% obj.), K1 — wspó∏czynnik konwersji wyniku pomiaru wykonanego metodà NDIR na wynik pomiaru wykonanego metodà FID wartoÊç wspó∏czynnika okreÊla producent analizatora, HCV — stosunek liczby atomów wodoru do liczby atomów w´gla w paliwie [1,7261], OCV — stosunek liczby atomów tlenu do liczby atomów w´gla w paliwie [0,0175].
5.2.1.
Do obliczeƒ lambda λ wykorzystuje si´ wartoÊci wskazane przez analizator.
Skutek oddzia∏ywania zaburzeƒ elektromagnetycznych na analizator powinien byç taki, aby:
1)zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 6.2, albo
2)wskazanie wyniku pomiaru nie mog∏o byç interpretowane jako prawid∏owy wynik.
6.2.
Dla ka˝dego z u∏amków obj´toÊciowych mierzonych przez analizator wartoÊç zmiany krytycznej jest równa b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE) danego parametru.
7.
RozdzielczoÊç wskazaƒ analizatora wyra˝ona u∏amkiem obj´toÊciowym powinna byç co najmniej równa wartoÊciom okreÊlonym w tabeli nr 3:
Dziennik Ustaw Nr 3 — 117 — Poz. 27 Tabela nr 3 7.1.
WartoÊç lambda λ powinna byç podawana z rozdzielczoÊcià 0,001.
8.
PowtarzalnoÊç analizatora powinna byç taka, aby odchylenie standardowe eksperymentalne obliczone na podstawie wyników serii 20 pomiarów nie przekracza∏o jednej trzeciej wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) okreÊlonego odpowiednio dla ka˝dego w∏aÊciwego u∏amka obj´toÊciowego gazu.
9.
10.
4)5 % obj. H2;
5)0,3 % obj. NO;
6)2 000 ppm obj. HC w przeliczeniu na n-heksan;
7)para wodna do stanu nasycenia.
11.
Analizator powinien byç wyposa˝ony w urzàdzenia do regulacji:
1)punktu zerowego oraz wewn´trznej — dzia∏ajàce automatycznie;
Czas odpowiedzi analizatora powinien byç taki, aby w przypadku pomiaru:
2)wskazaƒ przy u˝yciu gazu wzorcowego.
1)CO, CO2 i HC — analizator wskaza∏ 95 % wartoÊci koƒcowej w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 15 s po zmianie z gazu zerowego na wzorcowy;
11.1.
W przypadku urzàdzeƒ do regulacji dzia∏ajàcych automatycznie lub pó∏automatycznie wykonanie pomiaru powinno byç niemo˝liwe przed przeprowadzeniem regulacji.
2)O2 — analizator wskaza∏ wartoÊç mniejszà ni˝ 0,1 % obj. nie póêniej ni˝ po up∏ywie 60 s po zmianie z powietrza na mieszanin´ gazowà niezawierajàcà tlenu.
12.
Analizator powinien:
1)wykrywaç pozosta∏oÊci w´glowodorów w uk∏adzie przet∏aczania gazów; wykonanie pomiaru nie powinno byç mo˝liwe, je˝eli pozosta∏oÊç w´glowodorów przekracza przed pomiarem 20 ppm obj.;
Sk∏adniki spalin inne ni˝ sk∏adniki, których wartoÊci mogà byç mierzone za pomocà analizatora, nie powinny powodowaç zmiany wyników pomiarów wi´kszej ni˝ po∏owa wartoÊci bezwzgl´dnej odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE), gdy wyst´pujà w nast´pujàcych maksymalnych u∏amkach obj´toÊciowych:
2)byç wyposa˝ony w urzàdzenie s∏u˝àce do automatycznego rozpoznawania nieprawid∏owego dzia∏ania czujnika kana∏u tlenu, spowodowanego jego zu˝yciem lub przerwà w obwodzie elektrycznym;
3)zapewniaç mo˝liwoÊç wyboru odpowiednich wspó∏czynników do obliczania lambda λ, bez wàtpliwoÊci co do w∏aÊciwego wzoru, je˝eli jest przystosowany do pracy z ró˝nymi paliwami.
1)6 % obj. CO;
2)16 % obj. CO2;
3)10 % obj. O2;
Za∏àcznik nr 11 PROCEDURY OCENY ZGODNOÂCI 1.
Wewn´trzna kontrola produkcji — modu∏ A 1.1.
Wewn´trzna kontrola produkcji jest procedurà, poprzez którà producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel wype∏niajàcy zobowiàzania okreÊlone w pkt 1.2—1.5.1 zapewnia i deklaruje, ˝e przyrzàd pomiarowy spe∏- 1.2.
1.3. nia zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu.
Producent sporzàdza dokumentacj´ technicznà.
Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przechowuje dokumentacj´ technicznà do celów kontroli.
Dziennik Ustaw Nr 3 1.4.
1.5.
1.5.1. — 118 —
3)w przypadku braku odpowiednich dokumentów decyduje, jakie próby nale˝y przeprowadziç;
Deklaracja zgodnoÊci jest wystawiana dla modelu przyrzàdu pomiarowego. Powinna ona identyfikowaç przyrzàd pomiarowy, dla którego zosta∏a wydana.
2.
Wewn´trzna kontrola produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1 2.1.
Wewn´trzna kontrola produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà jest procedurà, poprzez którà producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel wype∏niajàcy zobowiàzania, o których mowa w pkt 2.1.1—2.5.1, zapewnia i deklaruje, ˝e przyrzàd pomiarowy spe∏nia zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu.
2.1.1. maganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu, przed wprowadzeniem go do obrotu;
Producent powinien podjàç wszelkie niezb´dne dzia∏ania w celu zapewnienia zgodnoÊci produkowanych przyrzàdów pomiarowych z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu, które dotyczà tych przyrzàdów.
Kopi´ deklaracji zgodnoÊci do∏àcza si´ do przyrzàdu pomiarowego wprowadzanego do obrotu. Je˝eli du˝a liczba przyrzàdów pomiarowych jest dostarczana jednemu u˝ytkownikowi, to kopia deklaracji zgodnoÊci mo˝e byç do∏àczana do grupy lub partii przyrzàdów pomiarowych.
Producent umieszcza na ka˝dym egzemplarzu przyrzàdu pomiarowego numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej, o której mowa w pkt 2.4, na jej odpowiedzialnoÊç.
2.2.
Producent sporzàdza dokumentacj´ technicznà.
2.2.1.
Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przechowuje dokumentacj´ technicznà do celów kontroli.
2.3.
Producent powinien podjàç wszelkie niezb´dne dzia∏ania w celu zapewnienia zgodnoÊci produkowanych przyrzàdów pomiarowych z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu, które dotyczà tych przyrzàdów.
2.4.
Jednostka notyfikowana, wybrana przez producenta:
1)przeprowadza lub zleca przeprowadzenie w∏aÊciwych sprawdzeƒ w odpowiednich, okreÊlonych przez siebie przedzia∏ach czasu, w celu weryfikacji jakoÊci kontroli wewn´trznej, bioràc pod uwag´ mi´dzy innymi technicznà z∏o˝onoÊç przyrzàdu oraz wielkoÊç produkcji;
2)pobiera próbki przyrzàdów pomiarowych w celu poddania ich badaniom i próbom okreÊlonym w normach zharmonizowanych albo próbom równowa˝nym, niezb´dnym do sprawdzenia zgodnoÊci przyrzàdu pomiarowego z zasadniczymi wy- Poz. 27
4)podejmuje odpowiednie dzia∏ania w przypadku, gdy okreÊlona liczba egzemplarzy przyrzàdu pomiarowego w próbce nie osiàgnie wymaganego poziomu jakoÊci.
2.5.
Deklaracja zgodnoÊci jest wystawiana dla modelu przyrzàdu pomiarowego. Powinna ona identyfikowaç model przyrzàdu pomiarowego, dla którego zosta∏a wydana.
2.5.1.
Kopi´ deklaracji zgodnoÊci do∏àcza si´ do przyrzàdu pomiarowego wprowadzanego do obrotu. Je˝eli du˝a liczba przyrzàdów pomiarowych jest dostarczana jednemu u˝ytkownikowi, to kopia deklaracji zgodnoÊci mo˝e byç do∏àczana do grupy lub partii przyrzàdów pomiarowych.
3.
Badanie typu — modu∏ B 3.1.
Badanie typu jest procedurà, poprzez którà jednostka notyfikowana bada projekt techniczny przyrzàdu pomiarowego oraz zapewnia i deklaruje, ˝e jego konstrukcja spe∏nia wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu.
3.2.
Badanie typu mo˝e byç przeprowadzone w jeden z poni˝szych sposobów:
1)badanie wzoru typu — kompletnego egzemplarza przyrzàdu pomiarowego reprezentatywnego dla przewidywanej produkcji przyrzàdu pomiarowego;
2)badanie wzorów typu, reprezentatywnych dla przewidywanej produkcji, jednego lub wi´kszej liczby istotnych elementów przyrzàdu pomiarowego wraz z ocenà w∏aÊciwoÊci konstrukcji technicznej innych elementów przyrzàdu pomiarowego poprzez analiz´ dokumentacji technicznej i danych uzupe∏niajàcych, o których mowa w pkt 3.3.2 i 3.3.3;
3)ocen´ w∏aÊciwoÊci projektu technicznego przyrzàdu pomiarowego poprzez analiz´ dokumentacji technicznej i danych uzupe∏niajàcych, o których mowa w pkt 3.3.2 i 3.3.3, bez badania wzorów typu.
3.2.1.
Jednostka notyfikowana decyduje o sposobie przeprowadzenia badaƒ i liczbie niezb´dnych egzemplarzy wzorów typu.
3.3.
Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel, zwany dalej „wnioskodawcà”, sk∏ada w wybranej przez siebie jednostce notyfikowanej wniosek o przeprowadzenie badania wzoru typu przyrzàdu pomiarowego lub jego istotnego elementu.
Dziennik Ustaw Nr 3 3.3.1. — 119 —
3)procesu produkcji — analizuje dokumentacj´ technicznà w celu oceny, czy producent zabezpieczy∏ wystarczajàce Êrodki do zapewnienia powtarzalnej produkcji.
Wniosek powinien zawieraç:
1)nazw´ i adres producenta oraz, je˝eli wniosek jest z∏o˝ony przez upowa˝nionego przedstawiciela, jego nazw´ albo imi´ i nazwisko oraz adres;
3.5.
Jednostka notyfikowana sporzàdza raport oceniajàcy, który zawiera opis dzia∏aƒ podj´tych zgodnie z pkt 3.4 i ich wyniki. Jednostka notyfikowana mo˝e udost´pniaç zawartoÊç tego raportu, w ca∏oÊci lub cz´Êci, tylko za zgodà producenta; jednostka przechowuje raport do celów kontrolnych.
3.6.
Je˝eli typ spe∏nia zasadnicze wymagania