Dziennik Ustaw Nr 3 — 82 — Poz. 27 27 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagaƒ dla przyrzàdów pomiarowych2) Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 30 si

§ 7i 8, powinny byç sprawdzone dla ka˝dej odpowiedniej wielko

Êci wp∏ywajàcej; 2) zasadnicze wymagania stosuje si´ i ocenia oddzielnie dla ka˝dej wielkoÊci wp∏ywajàcej, przy wzgl´dnie sta∏ych wartoÊciach odniesienia pozosta∏ych wielkoÊci wp∏ywajàcych, o ile w za∏àczni- — przy takich samych pozosta∏ych warunkach, powinny dawaç zbli˝one wyniki, przy czym ró˝nice pomi´dzy wynikami poszczególnych pomiarów powinny byç ma∏e w stosunku do b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) danego przyrzàdu pomiarowego. §

2. Przyrzàd pomiarowy powinien byç tak zaprojektowany, aby: 1) by∏ wystarczajàco czu∏y, a jego próg pobudliwoÊci wystarczajàco niski dla zamierzonego zadania pomiarowego, z zastrze˝eniem ust. 2; 2) zachowywa∏ odpowiednià sta∏oÊç charakterystyk metrologicznych w czasie okreÊlonym przez producenta, po prawid∏owym zainstalowaniu, utrzymaniu i stosowaniu zgodnie z instrukcjà producenta w przewidzianych dla niego warunkach Êrodowiskowych; 3) by∏ zminimalizowany wp∏yw uszkodzenia mogàcego spowodowaç niedok∏adny pomiar, o ile wystàpienie tego uszkodzenia nie jest oczywiste.
3. Przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiarów wielkoÊci sta∏ych w czasie powinien byç nieczu∏y na ich niewielkie wahania albo odpowiednio na nie reagowaç. §
5. Przyrzàd pomiarowy nie powinien mieç w∏aÊciwoÊci umo˝liwiajàcych fa∏szowanie wyników pomiarów, a mo˝liwoÊç jego niew∏aÊciwego u˝ycia powinna byç zminimalizowana.
6. Przyrzàd pomiarowy powinien byç przydatny do u˝ytkowania w przewidywanym zakresie jego zastosowania, z uwagi na praktyczne warunki pracy, bez sta- Dziennik Ustaw Nr 3 — 86 — wiania jego u˝ytkownikowi nieuzasadnionych wymagaƒ, które musia∏by spe∏niç w celu uzyskania poprawnych wyników pomiarów.
7. B∏´dy wskazaƒ wodomierzy, ciep∏omierzy, gazomierzy i liczników energii elektrycznej, stanowiàcych podstaw´ do rozliczeƒ mi´dzy stronami pomiaru, przy wartoÊci przep∏ywu albo pràdu elektrycznego przekraczajàcej zakresy okreÊlone w za∏àcznikach nr 1—4 do rozporzàdzenia, nie powinny byç ustawione w sposób nadmiernie preferujàcy jednà ze stron pomiaru. §
9. Przyrzàd pomiarowy powinien byç: 1) tak zaprojektowany, aby mo˝liwa by∏a kontrola jego pracy podczas u˝ytkowania, w szczególnoÊci poprzez zastosowanie odpowiednich urzàdzeƒ dodatkowych lub programów umo˝liwiajàcych takà kontrol´; procedura kontroli powinna byç opisana w instrukcji obs∏ugi przyrzàdu pomiarowego; 2) trwa∏y podczas u˝ytkowania; 3) wykonany z materia∏ów dostosowanych do przewidywanych warunków pracy, w których mo˝e byç u˝ytkowany.
10. Urzàdzenia dodatkowe, pod∏àczone bezpoÊrednio albo zdalnie do przyrzàdu pomiarowego, nie mogà wp∏ywaç w sposób niedozwolony na jego charakterystyki metrologiczne.
11. Cz´Êci sk∏adowe przyrzàdu pomiarowego, istotne dla charakterystyk metrologicznych, powinny byç tak zaprojektowane, aby mo˝liwe by∏o ich zabezpieczenie przed dost´pem osób nieuprawnionych, a przewidziane Êrodki zabezpieczajàce zapewnia∏y pozostawienie dowodu ingerencji; dowód ten powinien byç dost´pny w uzasadnionym okresie.
12. Oprogramowanie przyrzàdu pomiarowego istotne dla charakterystyk metrologicznych powinno byç: 1) identyfikowalne, przy czym jego identyfikacja powinna byç zapewniona przez sam przyrzàd pomiarowy; 2) zabezpieczone przed przypadkowym lub celowym zafa∏szowaniem; 3) odporne na niedozwolony wp∏yw oprogramowania dodatkowego realizujàcego funkcje niezwiàzane z pomiarem, je˝eli przyrzàd pomiarowy jest wyposa˝ony w takie oprogramowanie.
13. Dane pomiarowe oraz istotne parametry metrologiczne przechowywane lub transmitowane przez przyrzàd pomiarowy powinny byç zabezpieczone przed przypadkowym lub celowym zafa∏szowaniem. §
15. WartoÊç dzia∏ki elementarnej przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ w postaci: 1x10n, 2x10n albo 5x10n, gdzie n jest liczbà ca∏kowità lub zerem, chyba ˝e w za∏àcznikach nr 1—10 do rozporzàdzenia okreÊlono inaczej. Poz. 27
16. Wskazania przyrzàdu pomiarowego wyra˝a si´ w legalnych jednostkach miary.
17. Jednostk´ miary lub jej symbol umieszcza si´ obok wartoÊci liczbowej.
18. Materialne miary oznacza si´ wartoÊcià nominalnà lub podzia∏kà z jednostkà miary. §
20. Wskazanie wyniku pomiaru przez przyrzàd pomiarowy powinno byç: 1) przedstawiane na urzàdzeniu wskazujàcym lub w formie czytelnego i trwa∏ego wydruku; 2) wyraêne i jednoznaczne; 3) ∏atwe do odczytania w warunkach znamionowych u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego.
21. Wskazaniu wyniku pomiaru przez przyrzàd pomiarowy powinny towarzyszyç oznaczenia i opisy informujàce u˝ytkownika o wa˝noÊci tego wyniku.
22. Dodatkowe wskazania wyniku pomiaru, które mogà wyst´powaç, nie powinny utrudniaç odczytu wskazaƒ podstawowych.
23. Przyrzàd pomiarowy przeznaczony do stosowania podczas sprzeda˝y konsumenckiej powinien przedstawiaç wyniki pomiaru obu stronom transakcji. §
25. Przyrzàd pomiarowy, z zastrze˝eniem § 21 ust. 1, powinien zapisywaç w sposób trwa∏y wyniki pomiaru wraz z informacjà identyfikujàcà ka˝dà transakcj´ w przypadku, gdy: 1) pomiar nie jest mo˝liwy do powtórzenia; 2) przyrzàd pomiarowy jest zwykle stosowany podczas nieobecnoÊci jednej ze stron transakcji.
26. Po zakoƒczeniu pomiaru powinien byç dost´pny trwa∏y dowód zawierajàcy wyniki pomiaru oraz informacje identyfikujàce transakcj´. §
28. Wodomierze, ciep∏omierze, gazomierze i liczniki energii elektrycznej powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia wskazujàce, dost´pne dla konsumenta bez koniecznoÊci u˝ycia dodatkowych narz´dzi, których wskazanie jest podstawà do ustalenia wysokoÊci op∏aty, niezale˝nie od tego, czy wynik pomiaru wykonany za ich pomocà mo˝e byç odczytany zdalnie czy te˝ nie.
29. Urzàdzenia wskazujàce przyrzàdów pomiarowych,

ust. 1, pokazujàce ca∏kowità iloÊç dostarczonej wody, ciep∏a, gazu albo energii elektrycznej lub wartoÊci, z których taka iloÊç mo˝e byç wyznaczona, stanowiàcà w ca∏oÊci lub cz´Êciowo podstaw´ do obliczania wysokoÊci op∏at, powinny byç skonstruowane w sposób uniemo˝liwiajàcy skasowanie ich wskazaƒ podczas u˝ytkowania tych urzàdzeƒ. § 22. 1. Do przyrzàdu pomiarowego powinna byç do∏àczona, sporzàdzona w j´zyku polskim, instrukcja Dziennik Ustaw Nr 3 — 87 — obs∏ugi zawierajàca informacje, sformu∏owane w sposób zrozumia∏y, o zasadach jego dzia∏ania, chyba ˝e nie wymaga tego prostota przyrzàdu. Poz. 27 2) wewn´trznej kontroli produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1; 3) zapewnienia jakoÊci produkcji — modu∏ D1; 2. Instrukcja obs∏ugi powinna zawieraç, w zakresie, w jakim ma to zastosowanie dla danego rodzaju przyrzàdu pomiarowego: 4) zapewnienia jakoÊci wyrobu — modu∏ E1; 1) okreÊlenie warunków znamionowych u˝ytkowania przyrzàdu pomiarowego; 6) weryfikacji jednostkowej — modu∏ G; 5) weryfikacji wyrobu — modu∏ F1; 7) pe∏nego zapewnienia jakoÊci — modu∏ H; 2) wskazanie:

1. a)klasy warunków Êrodowiskowych mechanicznych i elektromagnetycznych, 8) pe∏nego zapewnienia jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
2. b)górnej i dolnej granicy temperatury, 9) badania typu — modu∏ B — oraz:
3. c)mo˝liwoÊci pracy przy wyst´powaniu kondensacji pary wodnej,
4. a)zgodnoÊci z typem na podstawie wewn´trznej kontroli produkcji — modu∏ C,
5. d)mo˝liwoÊci stosowania przyrzàdu pomiarowego w miejscach zamkni´tych lub otwartych;
6. b)zgodnoÊci z typem na podstawie wewn´trznej kontroli produkcji i badania wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ C1, 3) instrukcj´ instalacji, konserwacji, napraw i dozwolonych regulacji przyrzàdu pomiarowego; 4) opis w∏aÊciwego dzia∏ania i innych specjalnych warunków stosowania przyrzàdu pomiarowego; 5) okreÊlenie warunków kompatybilnoÊci z interfejsami, podzespo∏ami lub innymi przyrzàdami pomiarowymi. 3. Grupy identycznych przyrzàdów pomiarowych stosowanych w tym samym miejscu oraz wodomierzy, ciep∏omierzy, gazomierzy albo liczników energii elektrycznej nie muszà mieç indywidualnych instrukcji obs∏ugi. § 23. Specyficzne zasadnicze wymagania dla poszczególnych rodzajów przyrzàdów pomiarowych i, o ile ma to zastosowanie, ich podzespo∏ów okreÊlajà za∏àczniki nr 1—10 do rozporzàdzenia. Rozdzia∏ 3 Procedury oceny zgodnoÊci § 24. 1. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przed wprowadzeniem do obrotu przyrzàdu pomiarowego i, o ile ma to zastosowanie, jego podzespo∏u powinien poddaç ten przyrzàd lub podzespó∏ odpowiedniej procedurze oceny zgodnoÊci, o której mowa w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia. 2. Ocena zgodnoÊci mo˝e byç przeprowadzona oddzielnie dla przyrzàdu pomiarowego i dla jego podzespo∏u. § 25. Ocena zgodnoÊci przyrzàdu pomiarowego i, o ile ma to zastosowanie, jego podzespo∏u z zasadniczymi wymaganiami mo˝e byç przeprowadzana z zastosowaniem nast´pujàcych procedur okreÊlonych w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia: 1) wewn´trznej kontroli produkcji — modu∏ A;
7. c)zapewnienia jakoÊci produkcji — modu∏ D,
8. d)zapewnienia jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E albo
9. e)weryfikacji wyrobu — modu∏ F. § 26. 1. Poszczególne rodzaje przyrzàdów pomiarowych poddaje si´, zgodnie z wyborem producenta, nast´pujàcym procedurom oceny zgodnoÊci okreÊlonym w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia: 1) wodomierze:
10. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
11. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
12. c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 2) gazomierze i przeliczniki do gazomierzy:
13. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
14. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
15. c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 3) liczniki energii elektrycznej czynnej:
16. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
17. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
18. c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 4) ciep∏omierze, przetworniki przep∏ywu, pary czujników temperatury i przeliczniki: Dziennik Ustaw Nr 3 — 88 — Poz. 27
19. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
20. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
21. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
22. c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1;
23. c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 5) instalacje pomiarowe:
24. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, 8) materialne miary d∏ugoÊci:
25. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
26. b)zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1,
27. c)weryfikacji wyrobu — modu∏ F1,
28. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F,
29. d)weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo
30. c)weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo
31. e)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H;
32. d)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 6) wagi automatyczne:
33. a)mechaniczne: — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, — weryfikacji wyrobu — modu∏ F1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1,
34. b)elektromechaniczne: 9) naczynia wyszynkowe:
35. a)wewn´trznej kontroli produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1,
36. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
37. c)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E,
38. d)zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1,
39. e)zapewnieniu jakoÊci wyrobu — modu∏ E1,
40. f)weryfikacji wyrobu — modu∏ F1 albo
41. g)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H; 10) przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci, przyrzàdy do pomiaru pola powierzchni skór i przyrzàdy do pomiaru wielu wymiarów:
42. a)mechaniczne lub elektromechaniczne: — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci kontroli i badania wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci wyrobu — modu∏ E, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — zapewnieniu jakoÊci produkcji — modu∏ D1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — zapewnieniu jakoÊci wyrobu — modu∏ E1, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1, — weryfikacji wyrobu — modu∏ F1, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G,
43. c)elektroniczne lub zawierajàce oprogramowanie: — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci — modu∏ H albo — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F,
44. b)elektroniczne lub zawierajàce oprogramowanie: — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; 7) taksometry:
45. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D, — badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F, — weryfikacji jednostkowej — modu∏ G albo — pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1; Dziennik Ustaw Nr 3 — 89 — 11) analizatory spalin samochodowych:
46. a)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z zapewnieniem jakoÊci produkcji — modu∏ D,
47. b)badaniu typu — modu∏ B — po∏àczonemu z weryfikacjà wyrobu — modu∏ F albo
48. c)pe∏nemu zapewnieniu jakoÊci z badaniem projektu — modu∏ H1. 2. Dokumentacj´ odnoszàcà si´ do procedur oceny zgodnoÊci sporzàdza si´ w j´zyku polskim lub w j´zyku zaakceptowanym przez jednostk´ notyfikowanà. 3. Informacje dotyczàce u˝ytkowania przyrzàdów pomiarowych powinny byç sporzàdzone w j´zyku polskim. § 27. Producent dostarcza jednostce notyfikowanej, o ile ma to zastosowanie, dokumentacj´ technicznà sporzàdzonà dla przyrzàdu pomiarowego lub jego grupy, zwanà dalej „dokumentacjà technicznà”. § 28. 1. Dokumentacja techniczna powinna przedstawiaç w sposób zrozumia∏y konstrukcj´, wykonanie oraz dzia∏anie przyrzàdu pomiarowego i umo˝liwiaç dokonanie oceny zgodnoÊci z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu. 2. Dokumentacja techniczna powinna byç na tyle szczegó∏owa, aby umo˝liwia∏a: 1) zdefiniowanie charakterystyk przyrzàdu pomiarowego; metrologicznych 2) odtwarzalnoÊç w∏aÊciwoÊci metrologicznych wyprodukowanych przyrzàdów pomiarowych, prawid∏owo wyregulowanych z zastosowaniem odpowiednich, przewidzianych przez producenta sposobów regulacji; Poz. 27 6) wykaz norm zharmonizowanych zastosowanych cz´Êciowo lub w ca∏oÊci, a w przypadku niezastosowania tych norm opis przyj´tych rozwiàzaƒ zapewniajàcych spe∏nianie zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu; 7) wyniki wykonanych obliczeƒ konstrukcyjnych oraz sprawdzeƒ; 8) wyniki odpowiednich badaƒ, je˝eli sà niezb´dne do wykazania, ˝e wzorzec przyrzàdu pomiarowego reprezentatywny dla przewidywanej produkcji lub przyrzàd pomiarowy spe∏niajà:
49. a)zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, w deklarowanych warunkach znamionowych u˝ytkowania i przy wskazanych zaburzeniach spowodowanych warunkami Êrodowiskowymi,
50. b)specyfikacje trwa∏oÊci, w przypadku gazomierzy, wodomierzy, ciep∏omierzy oraz instalacji pomiarowych; 9) je˝eli ma to zastosowanie, certyfikaty badania typu WE lub certyfikaty badania projektu WE przyrzàdów pomiarowych, zawierajàcych cz´Êci identyczne z zastosowanymi w konstrukcji przyrzàdu pomiarowego b´dàcego przedmiotem oceny zgodnoÊci. 4. Je˝eli odpowiedni program badaƒ zosta∏ przeprowadzony zgodnie z w∏aÊciwymi normami zharmonizowanymi, uznaje si´, ˝e wyniki badaƒ,

ust. 3 pkt 8, wykazujà zgodnoÊç przyrzàdu pomiarowego z zasadniczymi wymaganiami.

1. W dokumentacji technicznej producent powinien równie˝ wskazaç miejsca umieszczania na przyrzàdzie pomiarowym oznakowaƒ i cech zabezpieczajàcych oraz okreÊliç warunki jego kompatybilnoÊci z interfejsami i podzespo∏ami, je˝eli b´dà stosowane. 3) wykazanie integralnoÊci przyrzàdu pomiarowego; 2) schemat koncepcyjny, rysunki wykonawcze oraz plany, w szczególnoÊci cz´Êci sk∏adowych, podzespo∏ów i obwodów przyrzàdu pomiarowego; §
3. Jednostka notyfikowana, jej kierownik i pracownicy odpowiedzialni za przeprowadzanie oceny zgodnoÊci nie powinni byç projektantami, producentami, dostawcami ani instalatorami przyrzàdów pomiarowych b´dàcych przedmiotem oceny, ani ich upowa˝nionymi przedstawicielami. Nie powinni byç bezpoÊrednio zaanga˝owani w projektowanie, wytwarzanie, promowanie i sprzeda˝ oraz napraw´ lub konserwacj´ przyrzàdów pomiarowych ani byç przedstawicielami stron przeprowadzajàcych takie czynnoÊci. 3) opis procedur produkcyjnych, zapewniajàcych produkcj´ przyrzàdów pomiarowych zgodnà z za∏o˝eniami;
4. Przepis ust. 1 nie wy∏àcza mo˝liwoÊci wymiany informacji technicznych, s∏u˝àcych ocenie zgodnoÊci, mi´dzy producentem a jednostkà notyfikowanà. 4) jeÊli ma to zastosowanie, opis urzàdzeƒ elektronicznych z rysunkami, wykresami, schematami przep∏ywowymi oraz ogólnymi informacjami o zastosowanym oprogramowaniu, objaÊniajàcym ich charakterystyki i dzia∏anie; §
6. Jednostka notyfikowana, jej kierownik oraz pracownicy powinni przeprowadzaç ocen´ zgodnoÊci, wykazujàc najwy˝szy stopieƒ rzetelnoÊci zawodowej i kompetencji w dziedzinie metrologii. Nie mogà podlegaç jakimkolwiek naciskom i wp∏ywom, w szczególnoÊci materialnym, które mog∏yby mieç wp∏yw na ich opinie lub wyniki ich prac, szczególnie ze strony osób lub grup osób zainteresowanych wynikami oceny zgodnoÊci. 4) ocen´ oraz identyfikacj´ typu lub przyrzàdu pomiarowego.
7. W dokumentacji technicznej zamieszcza si´: 1) ogólny opis przyrzàdu pomiarowego; 5) wyjaÊnienia do zagadnieƒ,

pkt 2 i 3, wraz z opisem dzia∏ania przyrzàdu pomiarowego; Dziennik Ustaw Nr 3 — 90 —

1. Jednostka notyfikowana powinna mieç do dyspozycji niezb´dnych pracowników oraz odpowiednie wyposa˝enie umo˝liwiajàce w∏aÊciwe wykonywanie zadaƒ administracyjnych oraz technicznych zwiàzanych z ocenà zgodnoÊci, a tak˝e mieç dost´p do sprz´tu wymaganego do badaƒ specjalistycznych.
2. Pracownicy jednostki notyfikowanej odpowiedzialni za dokonywanie oceny zgodnoÊci powinni odbyç odpowiednie przeszkolenie w tym zakresie, a tak˝e posiadaç: 1) wiedz´ niezb´dnà do przeprowadzania badaƒ oraz odpowiednie doÊwiadczenie w ich przeprowadzaniu; 2) umiej´tnoÊç sporzàdzania certyfikatów, protoko∏ów i sprawozdaƒ potwierdzajàcych przeprowadzenie badaƒ. §
3. Jednostka notyfikowana powinna: 1) zapewniaç bezstronnoÊç kierownika i pracowników przeprowadzajàcych ocen´ zgodnoÊci; 2) nie dopuszczaç do stosowania rozwiàzaƒ, w których dochody jednostki zale˝a∏yby od wyników badaƒ, które wykonuje, a wynagrodzenie kierownika i pracowników by∏oby uzale˝nione od iloÊci przeprowadzonych badaƒ lub ich wyników; 3) zapewniaç ochron´ informacji zawodowych uzyskanych przez pracowników podczas wykonywania zadaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu; nie wy∏àcza to mo˝liwoÊci wspó∏pracy z w∏aÊciwymi organami administracji publicznej. Rozdzia∏ 4 Sposób oznakowania przyrzàdów pomiarowych §
5. Na przyrzàdzie pomiarowym, co do którego stwierdzono zgodnoÊç z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu na podstawie jednej z procedur wymienionych w § 26 ust. 1, umieszcza si´: 1) nazw´ lub znak producenta; 2) znak CE, a zaraz za nim dodatkowe oznakowanie metrologiczne oraz, je˝eli wynika to z procedury oceny zgodnoÊci, numer jednostki notyfikowanej; 3) oznaczenie dok∏adnoÊci, w szczególnoÊci poprzez wskazanie klasy dok∏adnoÊci, je˝eli wynika to z zasadniczych wymagaƒ.
6. Oznakowanie CE oraz dodatkowe oznakowanie metrologiczne powinny byç umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym przez producenta lub na jego odpowiedzialnoÊç. W uzasadnionych przypadkach oznakowania te mogà byç umieszczane w trakcie cyklu produkcyjnego przyrzàdów pomiarowych.
7. Je˝eli przyrzàd pomiarowy sk∏ada si´ z zestawu dzia∏ajàcych wspólnie urzàdzeƒ, które nie sà podzespo∏ami, oznakowania,

ust. 1 pkt 2, Poz. 27 powinny byç umieszczone na g∏ównym urzàdzeniu przyrzàdu.

1. Na przyrzàdzie pomiarowym, o ile ma to zastosowanie, powinny byç umieszczone dodatkowo: 1) informacje dotyczàce warunków przyrzàdu pomiarowego; u˝ytkowania 2) dane dotyczàce zdolnoÊci pomiarowej przyrzàdu pomiarowego; 3) zakres pomiarowy przyrzàdu pomiarowego; 4) oznaczenie identyfikacyjne przyrzàdu pomiarowego; 5) numer certyfikatu badania typu WE lub certyfikatu badania projektu WE; 6) informacje o spe∏nianiu lub niespe∏nianiu przez urzàdzenia dodatkowe, dostarczajàce dane metrologiczne, zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu.
2. Na przyrzàdzie pomiarowym mogà byç umieszczane inne oznaczenia pod warunkiem, ˝e nie pogorszà widocznoÊci i czytelnoÊci oznakowania CE oraz dodatkowego oznakowania metrologicznego.
3. W przypadku gdy przyrzàd pomiarowy jest zbyt ma∏y lub zbyt delikatny, aby umieÊciç na nim oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne lub informacje i dane,

ust. 4, powinny byç one umieszczone na opakowaniu, je˝eli jest przewidziane, i w do∏àczanej do przyrzàdu pomiarowego instrukcji obs∏ugi. 7. Wzór znaku CE okreÊla za∏àcznik nr 12 do rozporzàdzenia. § 33. 1. Oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne powinny byç nieusuwalne. Numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej powinien byç nieusuwalny i nie ulegaç zniszczeniu przy próbie jego usuni´cia. 2. Dodatkowe oznakowanie metrologiczne sk∏ada si´ z du˝ej litery M i dwóch ostatnich cyfr roku, w którym zosta∏o umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym, otoczonych prostokàtem, którego wysokoÊç powinna byç równa wysokoÊci oznakowania CE. 3. Oznakowania i napisy umieszczone na przyrzàdzie pomiarowym powinny byç wyraênie widoczne lub ∏atwo dost´pne, trwa∏e, jednoznaczne i niemo˝liwe do przeniesienia na inny przyrzàd. Rozdzia∏ 5 Przepis koƒcowy § 34. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Gospodarki: P. G. Woêniak Dziennik Ustaw Nr 3 — 91 — Poz. 27 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. (poz. 27) Za∏àcznik nr 1 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA WODOMIERZY 1. 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do wodomierzy przeznaczonych do pomiaru obj´toÊci wody czystej, zimnej lub podgrzanej, zu˝ywanej w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. 2.1. Dla wodomierzy wprowadzanych do obrotu lub u˝ytkowania do dnia 29 paêdziernika 2011 r. stosunek strumieni obj´toÊci wody Q2/Q1 mo˝e wynosiç: 1,5; 2,5; 4 lub 6,3. 3. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dla obj´toÊci wody uzyskiwanej ze strumieni obj´toÊci pomi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) wynosi: U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà: 1) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Q1) — najmniejszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wskazania wodomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 2) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Q2) — strumieƒ obj´toÊci wody mi´dzy ciàg∏ym a minimalnym strumieniem obj´toÊci, dzielàcy zakres strumienia obj´toÊci na dwa przedzia∏y: górny i dolny, z których ka˝dy posiada charakterystyczny b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE); 3) ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci (Q3) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wodomierz dzia∏a prawid∏owo w warunkach znamionowych u˝ytkowania (przy przep∏ywie ciàg∏ym lub przerywanym); 1) 2 % — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze nie wy˝szej ni˝ 30 °C; 2) 3 % — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze wy˝szej ni˝ 30 °C. 3.1. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dla obj´toÊci wody uzyskiwanej ze strumieni obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) (wy∏àcznie) wynosi 5 %, niezale˝nie od temperatury wody. 4. Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na wodomierz powinien byç taki, aby: 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 4.2, albo 4) przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Q4) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci wody, przy którym wodomierz mo˝e dzia∏aç w sposób prawid∏owy w krótkim okresie, bez uszkodzenia. 2. 2) wskazanie wyniku pomiaru nie by∏o interpretowane jako prawid∏owy wynik, w szczególnoÊci chwilowe wahania nie mogà byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako wynik pomiaru. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania wodomierzy, w szczególnoÊci: 1) zakres strumieni obj´toÊci wody, przy czym wartoÊci strumieni obj´toÊci wody, z zastrze˝eniem pkt 3.1, powinny spe∏niaç nast´pujàce warunki: 4.1. 1) powróciç do dzia∏ania w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE);

1. a)Q3/Q1 ≥ 10, 2) zachowaç wszystkie funkcje pomiarowe oraz
2. b)Q2/Q1 = 1,6, 3) umo˝liwiç odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych bezpoÊrednio przed wystàpieniem zaburzenia.
3. c)Q4/Q3 = 1,25; 2) zakres temperatury wody, przy czym granice tego zakresu powinny wynosiç:
4. a)od 0,1 °C do co najmniej 30 °C,
5. b)od 30 °C do co najmniej 90 °C — wodomierz mo˝e byç przeznaczony do dzia∏ania w obu tych zakresach; 3) zakres ciÊnienia wody, który powinien wynosiç od 0,3 bara do co najmniej 10 barów przy Q3; 4) êród∏o zasilania, przy czym nale˝y okreÊliç wartoÊç nominalnà êród∏a pràdu przemiennego lub wartoÊci graniczne êród∏a pràdu sta∏ego. Po ustàpieniu zaburzenia elektromagnetycznego wodomierz powinien: 4.2. WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià mniejszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci obj´toÊci odpowiadajàcej: 1) po∏owie wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) dla górnego przedzia∏u strumieni obj´toÊci, odniesionej do obj´toÊci zmierzonej; 2) b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE), odniesionej do obj´toÊci odpowiadajàcej przep∏ywowi ciàg∏ego strumienia obj´toÊci (Q3) w czasie jednej minuty. Dziennik Ustaw Nr 3 5. — 92 —
6. c)±3,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze mi´dzy 30 °C a 90 °C. Po przeprowadzeniu badania trwa∏oÊci z uwzgl´dnieniem czasu wskazanego przez producenta wodomierz powinien spe∏niaç nast´pujàce kryteria: 1) zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z jego poczàtkowym wynikiem, nie powinna przekroczyç: 6.1. Wodomierz powinien byç skonstruowany w sposób umo˝liwiajàcy dzia∏anie w ka˝dym po∏o˝eniu, o ile producent nie okreÊli∏ inaczej i nie zosta∏o to wyraênie oznaczone na wodomierzu. 6.2. Producent powinien okreÊliç, czy wodomierz jest zaprojektowany do pomiaru przep∏ywu wstecznego. W takim wypadku obj´toÊç przep∏ywu wstecznego powinna byç odejmowana od ca∏kowitej obj´toÊci lub zapisywana oddzielnie. Do przep∏ywu normalnego i wstecznego powinien byç stosowany taki sam b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE).
7. a)3 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) w∏àcznie a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) wy∏àcznie,
8. b)1,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie; 2) b∏àd wskazania obj´toÊci mierzonej nie powinien przekraczaç:
9. a)±6 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy minimalnym strumieniem obj´toÊci (Q1) w∏àcznie a poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) wy∏àcznie oraz
10. b)±2,5 % mierzonej obj´toÊci mi´dzy poÊrednim strumieniem obj´toÊci (Q2) w∏àcznie a przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci (Q4) w∏àcznie — dla wodomierzy przeznaczonych do pomiaru wody o temperaturze pomi´dzy 0,1 °C a 30 °C albo Poz. 27 6.2.1. Wodomierz niezaprojektowany do pomiaru przep∏ywu wstecznego powinien zapobiegaç przep∏ywowi wstecznemu albo wytrzymaç przypadkowy przep∏yw wsteczny, bez uszkodzenia lub zmiany w∏aÊciwoÊci metrologicznych. 7. Obj´toÊç wody mierzona przez wodomierz powinna byç wyra˝ana w metrach szeÊciennych. Za∏àcznik nr 2 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA GAZOMIERZY I PRZELICZNIKÓW DO GAZOMIERZY 1. Przepisy ogólne 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do gazomierzy i przeliczników do gazomierzy, przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. 1.2. 4) przejÊciowy strumieƒ obj´toÊci (Qt) — strumieƒ obj´toÊci, pomi´dzy maksymalnym a minimalnym strumieniem obj´toÊci, dzielàcy zakres strumienia obj´toÊci na dwa przedzia∏y: górny i dolny, z których ka˝dy posiada charakterystyczny b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE); 5) przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Qr) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym gazomierz mo˝e dzia∏aç w sposób prawid∏owy w krótkim okresie bez uszkodzenia; U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà: 1) strumieƒ obj´toÊci — obj´toÊç gazu, która przep∏yn´∏a przez gazomierz w jednostce czasu; 2) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Qmin) — najmniejszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wskazania gazomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 3) maksymalny strumieƒ obj´toÊci (Qmax) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wskazania gazomierza mieszczà si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 6) warunki bazowe — warunki, w których przelicza si´ iloÊç gazu zmierzonà w warunkach pomiarowych. 2. Zasadnicze wymagania dla gazomierzy 2.1. Gazomierze dzielà si´ na 2 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 1,0 i 1,5. 2.2. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania gazomierzy, w szczególnoÊci: 1) zakres strumieni obj´toÊci gazu, przy czym wartoÊci tych strumieni powinny spe∏niaç, co najmniej warunki okreÊlone w tabeli nr 1: Dziennik Ustaw Nr 3 — 93 — Poz. 27 Tabela nr 1 2) zakres temperatury gazu, przy czym minimalny zakres wynosi 40 °C; 3) bioràc pod uwag´, ˝e gazomierz powinien byç zaprojektowany dla ró˝nych rodzajów gazów oraz wartoÊci ciÊnieƒ wyst´pujàcych w kraju przeznaczenia:
11. a)rodzin´ gazów lub ich grup´,
12. b)maksymalne ciÊnienie robocze, rozumiane jako ró˝nica mi´dzy ciÊnieniem absolutnym gazu na wlocie do gazomierza a ciÊnieniem atmosferycznym; 4) zakres temperatury pracy dla warunków Êrodowiskowych klimatycznych, przy czym minimalny zakres powinien wynosiç 50 °C; 5) wartoÊç nominalnà napi´cia zasilania pràdem zmiennym lub wartoÊci graniczne napi´cia zasilania pràdem sta∏ym. 2.3. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) gazomierza wskazujàcego obj´toÊç gazu w warunkach pomiarowych lub mas´, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 2: Tabela nr 2 2.3.1. W przypadku gdy wszystkie b∏´dy obj´toÊci gazu lub masy z zakresu mi´dzy przejÊciowym strumieniem obj´toÊci (Qt) a maksymalnym strumieniem obj´toÊci (Qmax) majà ten sam znak, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) nie powinien przekroczyç 1 % dla klasy 1,5 i 0,5 % dla klasy 1,0. 2.3.2. Dla gazomierza z korekcjà temperatury, który wskazuje jedynie przeliczonà obj´toÊç gazu, w zakresie temperatur wynoszàcym 30 °C i symetrycznie roz∏o˝onym wokó∏ temperatury okreÊlonej przez producenta, mieszczàcej si´ w przedziale mi´dzy 15 °C a 25 °C, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) wzrasta o 0,5 %. Poza tym zakresem dopuszcza si´ dodatkowy wzrost b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) o 0,5 % na ka˝de 10 °C. 2.4. Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na gazomierz powinien byç taki, aby: 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 2.4.2, albo 2) wskazanie wyniku pomiaru nie mog∏o byç interpretowane jako prawid∏owy wynik, w szczególnoÊci jego chwilowe wahania nie mogà byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako wynik pomiaru. 2.4.1. Gazomierz po ustàpieniu zaburzenia elektromagnetycznego powinien: 1) powróciç do dzia∏ania w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 2) zachowaç wszystkie funkcje pomiarowe; 3) umo˝liwiç odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych przed wystàpieniem zaburzenia. 2.4.2. WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià mniejszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci odpowiadajàcych: 1) po∏owie wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) w górnym przedziale mierzonej obj´toÊci; 2) b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE) zastosowanemu do iloÊci gazu przep∏ywajàcego przez gazomierz w ciàgu jednej minuty przy maksymalnym strumieniu obj´toÊci. 2.4.3. W warunkach instalacyjnych, okreÊlonych przez producenta, wp∏yw zaburzeƒ przep∏ywu na wlocie i wylocie (przed i za gazomierzem) nie powinien przekraczaç jednej trzeciej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE). Dziennik Ustaw Nr 3 2.5. — 94 — Po przeprowadzeniu badaƒ trwa∏oÊci, z uwzgl´dnieniem czasu okreÊlonego przez producenta, powinny byç spe∏nione nast´pujàce kryteria: 2) wyposa˝ony w element kontrolny umo˝liwiajàcy przeprowadzenie badaƒ. 2.8. Gazomierz powinien pracowaç w zakresie b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) dla ka˝dego kierunku przep∏ywu gazu lub dla jednego wyraênie oznaczonego kierunku. 2.9. IloÊç gazu mierzona przez gazomierz powinna byç wyra˝ana w metrach szeÊciennych lub kilogramach. 3. Zasadnicze wymagania dla przeliczników do gazomierzy 3.1. Producent okreÊla warunki bazowe dla przeliczanych iloÊci gazu. 3.2. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przeliczników do gazomierzy wynosi: 1) dla gazomierzy klasy 1,5:
13. a)zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z wynikiem poczàtkowym, dla strumieni obj´toÊci z zakresu od przejÊciowego strumienia obj´toÊci (Qt) do maksymalnego strumienia obj´toÊci (Qmax), nie powinna przekraczaç 2 %,
14. b)b∏àd wskazaƒ nie powinien przekraczaç wartoÊci podwojonego b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE); 2) dla gazomierzy klasy 1,0:
15. a)zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z wynikiem poczàtkowym, nie powinna przekraczaç jednej trzeciej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE), 1) 0,5 % — w temperaturze otoczenia 20 °C ±3 °C, przy wilgotnoÊci otoczenia 60 % ±15 % i przy nominalnych wartoÊciach napi´cia zasilania,
16. b)b∏àd wskazaƒ nie powinien przekraczaç b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE). 2.6.1. Gazomierz zasilany z sieci elektrycznej (pràdu przemiennego lub sta∏ego), w celu zabezpieczenia funkcji pomiarowych w przypadku uszkodzenia g∏ównego êród∏a zasilania, powinien byç wyposa˝ony w êród∏o awaryjnego zasilania lub mieç zapewnionà mo˝liwoÊç pod∏àczenia do dodatkowej sieci zasilajàcej. 2) 1 % — w warunkach znamionowych u˝ytkowania, z zastrze˝eniem pkt 3, 3) 0,7 % — dla przeliczników temperaturowych w warunkach znamionowych u˝ytkowania — przy czym nie uwzgl´dnia si´ b∏´du gazomierza. 3.3. Przelicznik do gazomierzy elektroniczny powinien wykrywaç prac´ poza zakresem u˝ytkowania okreÊlonym przez producenta dla parametrów, które majà wp∏yw na dok∏adnoÊç pomiaru. W takim przypadku przelicznik powinien zatrzymaç ca∏kowanie przeliczanej iloÊci gazu i mo˝e sumowaç oddzielnie przeliczanà jego iloÊç w czasie pracy poza zakresem pomiarowym. 3.4. Przelicznik do gazomierzy elektroniczny powinien umo˝liwiaç wyÊwietlanie wszystkich danych zwiàzanych z pomiarem, bez koniecznoÊci stosowania dodatkowego wyposa˝enia. 3.5. Do przeliczników do gazomierzy, w zakresie nieuregulowanym w pkt 3.1—3.4, stosuje si´ odpowiednio zasadnicze wymagania dla gazomierzy. 2.6.2. èród∏o zasilania gazomierza powinno gwarantowaç przynajmniej pi´cioletni okres jego dzia∏ania. Up∏yw 90 % tego okresu powinien byç sygnalizowany odpowiednim ostrze˝eniem. 2.6.3. Urzàdzenie wskazujàce gazomierza powinno mieç odpowiednià liczb´ cyfr zapewniajàcà, ˝e iloÊç gazu, która przep∏yn´∏a w czasie 8000 godzin przy maksymalnym strumieniu obj´toÊci (Qmax), nie spowoduje powrotu wskazania do wartoÊci poczàtkowej. 2.7. Gazomierz powinien byç: Poz. 27 1) tak skonstruowany, aby dzia∏a∏ w ka˝dej pozycji zadeklarowanej przez producenta w instrukcji instalacji; Za∏àcznik nr 3 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ CZYNNEJ 1. 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do liczników energii elektrycznej czynnej, zwanych dalej „licznikami”, przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. W zale˝noÊci od zastosowanej techniki pomiarowej liczniki mogà byç stosowane w po∏àczeniu z zewn´trznymi przek∏adnikami. 1.2. U˝yte w za∏àczniku symbole oznaczajà: 1) I — pràd elektryczny p∏ynàcy przez licznik; 2) In — pràd nominalny, dla którego zaprojektowano licznik przek∏adnikowy; 3) Ist — najni˝sza deklarowana wartoÊç pràdu I, przy której licznik wielofazowy przy obcià˝eniu symetrycznym rejestruje energi´ elektrycznà czynnà przy jednostkowym wspó∏czynniku mocy; Dziennik Ustaw Nr 3 — 95 — 4) Imin — wartoÊç pràdu I, powy˝ej której b∏àd licznika wielofazowego przy obcià˝eniu symetrycznym nie przekracza b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 5) Itr — wartoÊç pràdu I, powy˝ej której b∏àd licznika nie przekracza najmniejszych b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) odpowiadajàcych wskaênikowi klasy dok∏adnoÊci licznika; 6) Imax — najwy˝sza wartoÊç pràdu I, przy której b∏àd licznika nie przekracza b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 7) U Poz. 27 9) f — cz´stotliwoÊç napi´cia doprowadzonego do licznika; 10) fn — wyspecyfikowana cz´stotliwoÊç nominalna licznika; 11) PF — wspó∏czynnik mocy (cos ϕ), cosinus przesuni´cia fazowego ϕ pomi´dzy pràdem I a napi´ciem U. 2.1. Liczniki dzieli si´ na trzy klasy dok∏adnoÊci, oznaczane jako: A, B i C, które okreÊla producent. 2.2. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania liczników, w szczególnoÊci: — napi´cie sieci elektrycznej doprowadzane do licznika; 1) wartoÊci fn, Un, In, Ist, Imin, Itr oraz Imax, odnoszàce si´ do licznika, przy czym, przy poszczególnych wartoÊciach pràdu, licznik powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w tabeli nr 1: 8) Un — wyspecyfikowane napi´cie nominalne licznika; Tabela nr 1 2) zakresy napi´cia, cz´stotliwoÊci oraz wspó∏czynnika mocy, przy których licznik powinien spe∏niaç wymagania dotyczàce b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE),

tabeli nr 2 — zakresy te powinny pokrywaç si´ z typowymi parametrami sieci zasilajàcej oraz: nymi jako a, b, c..., ocenia si´ oddzielnie, przy wartoÊciach nominalnych pozosta∏ych wielkoÊci mierzonych i wp∏ywajàcych, utrzymywanych w sposób stabilny. 4. B∏àd pomiaru, który nie powinien przekraczaç b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) licznika okreÊlonych w tabeli nr 2, oblicza si´ na podstawie danych,

ust. 3, —————— wed∏ug wzoru: B∏àd pomiaru = √a2 + b2 + c2... . 5. Je˝eli licznik pracuje przy zmieniajàcym si´ pràdzie obcià˝enia, b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE), wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od zakresu temperatur pracy, w których licznik pracuje, w warunkach znamionowych u˝ytkowania nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 2:

1. a)zakresy napi´ç i cz´stotliwoÊci powinny wynosiç co najmniej: — 0,9 · Un ≤ U ≤ 1,1 · Un, — 0,98 · fn ≤ f ≤ 1,02 · fn,
2. b)zakres wspó∏czynnika mocy powinien wynosiç co najmniej od cos ϕ = 0,5 indukcyjnego do cos ϕ = 0,8 pojemnoÊciowego. 3. Skutki powodowane ró˝nymi wielkoÊciami mierzonymi i wielkoÊciami wp∏ywajàcymi, oznaczo- Dziennik Ustaw Nr 3 — 96 — Poz. 27 Tabela nr 2 6. Licznik powinien: 1) spe∏niaç wymagania dla klasy E2 warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych oraz dodatkowe wymagania okreÊlone w pkt 6.1—6.2.1; 2) byç zabezpieczony przed zmianà charakterystyk metrologicznych z powodu wystàpienia wy∏adowaƒ atmosferycznych, je˝eli istnieje ryzyko ich wystàpienia lub gdy przewa˝ajàce sà napowietrzne linie zasilajàce. 6.1. Tabela nr 3 Skutki oddzia∏ywania d∏ugotrwa∏ych zaburzeƒ elektromagnetycznych nie powinny powodowaç zmiany dok∏adnoÊci licznika ponad wartoÊç zmiany krytycznej. WartoÊci zmiany krytycznej w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci licznika okreÊla tabela nr 3: Dziennik Ustaw Nr 3 6.2. — 97 — Skutek oddzia∏ywania przejÊciowego zaburzenia elektromagnetycznego na licznik, mogàcego spowodowaç chwilowe pogorszenie lub utrat´ jego funkcji lub dzia∏ania, powinien byç taki, aby podczas i bezpoÊrednio po wystàpieniu zaburzenia ˝adne z wyjÊç przeznaczonych do sprawdzania dok∏adnoÊci licznika nie wytwarza∏o impulsów ani sygna∏ów odpowiadajàcych energii w liczbie wi´kszej ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, a licznik ten w odpowiednim czasie po ustàpieniu zaburzenia: 6.2.1. Dla przet´˝eƒ wartoÊç zmiany krytycznej wynosi 1,5 %. 7. Dodatni b∏àd licznika poni˝ej znamionowego napi´cia u˝ytkowania nie powinien przekraczaç 10 %. 8. Urzàdzenie wskazujàce ca∏kowità energi´ powinno mieç odpowiednià liczb´ cyfr, która zapewni wskazanie, bez powrotu wartoÊci poczàtkowej, wartoÊci odpowiadajàcej pe∏nemu obcià˝eniu licznika (I = Imax, U = Un, PF = 1) w czasie 4000 godzin i nie spowoduje powrotu do wartoÊci poczàtkowej, i nie powinno byç mo˝liwe jego skasowanie w trakcie u˝ytkowania. 8.1. W przypadku zaniku napi´cia w sieci elektrycznej zmierzona iloÊç energii powinna byç mo˝liwa do odczytu przez okres co najmniej 4 miesi´cy. 9.1. Przy biegu ja∏owym, je˝eli przez licznik pod∏àczony do napi´cia nie przep∏ywa pràd elektryczny (tory pràdowe licznika sà otwarte), nie powinien on rejestrowaç energii przy dowolnym napi´ciu w zakresie od 0,8 Un do 1,1 Un. 9.2. Licznik powinien rozpoczàç i kontynuowaç rejestracj´ energii przy PF = 1 (licznik wielofazowy przy obcià˝eniu symetrycznym) i I = Ist. 10. IloÊç energii mierzona przez licznik powinna byç wyra˝ana w kilowatogodzinach (kWh) lub w megawatogodzinach (MWh). 1) powróci∏ do dzia∏ania w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 2) zachowa∏ funkcje pomiarowe; 3) umo˝liwi∏ odzyskanie danych pomiarowych zgromadzonych przed wystàpieniem zaburzenia; 4) nie wykazywa∏ zmian w zarejestrowanej energii wi´kszych ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, która, wyra˝ona w kWh, wynosi: m · Un · Imax · 10-6 — oznacza liczb´ systemów pomiarowych licznika, Un — wyra˝one w woltach, Imax — wyra˝one w amperach. Poz. 27 gdzie: m Za∏àcznik nr 4 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA CIEP¸OMIERZY 1. 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do ciep∏omierzy i ich podzespo∏ów przeznaczonych do stosowania w gospodarstwach domowych, us∏ugach i handlu oraz w przemyÊle drobnym. U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia i symbole oznaczajà: 4) θ — temperatur´ ciek∏ego noÊnika ciep∏a; 5) θin — wartoÊç temperatury θ na wejÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 6) θout — wartoÊç temperatury θ na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 7) Δθ — ró˝nic´ temperatury θin – θout, Δθ ≥ 0; 8) θmax — górnà granic´ θ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 1) przelicznik — podzespó∏ ciep∏omierza odbierajàcy sygna∏y pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu, przetwarzajàcy je oraz obliczajàcy i wskazujàcy wartoÊç liczbowà ciep∏a przekazanego w obiegu wymiany ciep∏a; 9) θmin 2) par´ czujników temperatury — podzespó∏ ciep∏omierza wytwarzajàcy sygna∏y wyjÊciowe b´dàce funkcjà temperatury noÊnika ciep∏a na wejÊciu i na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 10) Δθmax — górnà granic´ Δθ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 3) przetwornik przep∏ywu — podzespó∏ ciep∏omierza wytwarzajàcy sygna∏ wyjÊciowy b´dàcy funkcjà obj´toÊci, masy, strumienia obj´toÊci lub strumienia masy noÊnika ciep∏a, mierzonych na wejÊciu albo na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; — dolnà granic´ θ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 11) Δθmin — dolnà granic´ Δθ, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE); 12) q — strumieƒ obj´toÊci lub strumieƒ masy ciek∏ego noÊnika ciep∏a; Dziennik Ustaw Nr 3 2. — 98 — 13) qs — najwi´kszà wartoÊç q dopuszczalnà w krótkich okresach, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie; 14) qp — najwi´kszà wartoÊç q dopuszczalnà podczas dzia∏ania ciàg∏ego, przy której ciep∏omierz dzia∏a poprawnie; 15) qi — najmniejszà wartoÊç q dopuszczalnà dla ciep∏omierza, przy której dzia∏a on poprawnie; 16) P — moc cieplnà wymiany ciep∏a; 17) Ps — najwi´kszà wartoÊç mocy cieplnej dopuszczalnà dla ciep∏omierza, przy której dzia∏a on poprawnie. 1) przetworniki przep∏ywu — zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z poczàtkowym jego wynikiem, nie powinna przekraczaç wartoÊci zmiany krytycznej; 2) czujniki temperatury — zmiana wyniku pomiaru, w porównaniu z poczàtkowym wynikiem pomiaru, nie powinna przekraczaç 0,1 °C. 7. 2) granic strumienia obj´toÊci lub strumienia masy; Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania ciep∏omierzy, w szczególnoÊci wartoÊci: 3) granic temperatury; 1) temperatury cieczy — θmax, θmin; 4) granic ró˝nicy temperatury; 2) ró˝nicy temperatury — Δθmax, Δθmin — przy czym Δθmax/Δθmin ≥ 10; Δθmin = 3 K, 5 K albo 10 K; 5) miejsca monta˝u przetwornika przep∏ywu — zasilanie albo powrót; 6) oznaczenia kierunku przep∏ywu. 3) ciÊnienia cieczy b´dàcego najwi´kszym nadciÊnieniem wewn´trznym, przy którym ciep∏omierz mo˝e dzia∏aç w sposób ciàg∏y przy górnej granicy temperatury; 8.1. Wymagania dla podzespo∏ów okreÊlone w pkt 8.2—8.7 mogà dotyczyç podzespo∏ów ciep∏omierza produkowanych przez tego samego lub ró˝nych producentów. 4) strumieni obj´toÊci lub strumieni masy cieczy — qs, qp, qi — przy czym qp/qi ≥ 10; 8.2. B∏àd graniczny dopuszczalny wzgl´dny (MPE) przetwornika przep∏ywu odnoszàcy si´ do relacji mi´dzy wartoÊcià wskazanà a wartoÊcià poprawnà zale˝noÊci mi´dzy sygna∏em wyjÊciowym przetwornika przep∏ywu a masà lub obj´toÊcià w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci wynosi dla: 3. Ciep∏omierze dzielà si´ na 3 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 1, 2 i 3. 4. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne (MPE) ciep∏omierza zespolonego, wyra˝one w procentach wartoÊci poprawnej, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, oblicza si´ wed∏ug wzoru: 1) klasy 1: Ef = (1 + 0,01 qp/
3. q)%, ale nie wi´cej ni˝ 5 %; E = Ef + Et + Ec 2) klasy 2: Ef = (2 + 0,02 qp/
4. q)%, ale nie wi´cej ni˝ 5 %; — gdzie b∏´dy Ef, Et, Ec okreÊla si´ zgodnie z pkt 8.2—8.4. 3) klasy 3: Ef = (3 + 0,05 qp/
5. q)%, ale nie wi´cej ni˝ 5 %. 5. Ciep∏omierz powinien byç odporny na wp∏yw statycznego pola magnetycznego i pola elektromagnetycznego o cz´stotliwoÊci sieci. 5.1. Skutek oddzia∏ywania przejÊciowego zaburzenia elektromagnetycznego na ciep∏omierz powinien byç taki, aby: 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej okreÊlona w pkt 5.2 albo 8.3. WartoÊç zmiany krytycznej dla ciep∏omierza zespolonego jest równa wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) tego ciep∏omierza. Po przeprowadzeniu badania trwa∏oÊci, z uwzgl´dnieniem okresu ustalonego przez producenta, nast´pujàce podzespo∏y ciep∏omierza powinny spe∏niaç poni˝sze kryteria: B∏àd graniczny dopuszczalny wzgl´dny (MPE) pary czujników temperatury odnoszàcy si´ do relacji mi´dzy wartoÊcià wskazanà a wartoÊcià poprawnà zale˝noÊci mi´dzy sygna∏em wyjÊciowym pary czujników temperatury a ró˝nicà temperatury wynosi: Et = (0,5 + 3 · Δθmin/Δθ) % 8.4. 2) wskazanie wyniku pomiaru nie mog∏o byç interpretowane jako prawid∏owy wynik. 6. Niezale˝nie od oznaczeƒ, danych i informacji,

§ 32ust. 1 i 4 rozporzàdzenia, na ciep∏omierzu powinny byç umieszczone informacje dotyczàce: 1) klasy dok∏adno

Êci; 5) mocy cieplnej Ps. 5.2. Poz. 27 B∏àd graniczny dopuszczalny wzgl´dny (MPE) przelicznika odnoszàcy si´ do relacji mi´dzy wartoÊcià wskazanà a wartoÊcià poprawnà ciep∏a wynosi: Ec = (0,5 + Δθmin/Δθ) % 8.5. WartoÊç zmiany krytycznej dla podzespo∏u ciep∏omierza jest równa odpowiedniej wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) tego podzespo∏u, o którym mowa odpowiednio w pkt 8.2—8.4. Dziennik Ustaw Nr 3 8.6. 8.7. — 99 — Je˝eli ciep∏omierz sk∏ada si´ z podzespo∏ów, w zakresie nieuregulowanym w pkt 8.2—8.5 stosuje si´ do nich odpowiednio zasadnicze wymagania dla ciep∏omierzy. Poz. 27 2) na parze czujników temperatury:

1. a)identyfikacji rodzaju czujników, w szczególnoÊci Pt 100,
2. b)granic temperatury, Na podzespo∏ach ciep∏omierza powinny byç umieszczone informacje dotyczàce:
3. c)granic ró˝nicy temperatury; 3) na przeliczniku: 1) na przetworniku przep∏ywu:
4. a)rodzaju czujników temperatury,
5. a)klasy dok∏adnoÊci,
6. b)granic temperatury,
7. b)granic strumienia obj´toÊci lub strumienia masy,
8. c)granic ró˝nicy temperatury,
9. d)wymaganej sta∏ej przetwarzania, w szczególnoÊci wyra˝onej w litr/impuls, lub odpowiedniego sygna∏u wejÊciowego pochodzàcego z przetwornika przep∏ywu,
10. c)granic temperatury,
11. d)sta∏ej przetwarzania, w szczególnoÊci wyra˝onej w litr/impuls, lub odpowiedniego sygna∏u wyjÊciowego,
12. e)miejsca monta˝u przetwornika przep∏ywu — zasilanie albo powrót.
13. e)oznaczenia kierunku przep∏ywu; Za∏àcznik nr 5 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA INSTALACJI POMIAROWYCH 1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do instalacji pomiarowych. 1.1. U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà: 6) odmierzacz paliwa — instalacj´ pomiarowà przeznaczonà do tankowania pojazdów silnikowych, ma∏ych ∏odzi i ma∏ych samolotów; 7) uk∏ad samoobs∏ugowy — uk∏ad umo˝liwiajàcy samodzielne u˝ywanie instalacji pomiarowej w celu nabywania cieczy na w∏asny u˝ytek; 1) licznik — przyrzàd pomiarowy przeznaczony do ciàg∏ego pomiaru, zapami´tywania i przedstawiania iloÊci cieczy przep∏ywajàcej w warunkach pomiaru przez przetwornik pomiarowy w zamkni´tym, ca∏kowicie wype∏nionym rurociàgu; 8) urzàdzenie samoobs∏ugowe — urzàdzenie, które jest cz´Êcià uk∏adu samoobs∏ugowego i które pozwala jednej lub kilku instalacjom pomiarowym dzia∏aç w tym uk∏adzie; 2) liczyd∏o — cz´Êç licznika otrzymujàcà sygna∏y wyjÊciowe z przetworników pomiarowych lub od wspó∏pracujàcych przyrzàdów pomiarowych i przedstawiajàcà wyniki pomiaru; 9) dawka minimalna (Vmin) — najmniejszà iloÊç cieczy, której pomiar jest metrologicznie akceptowany dla instalacji pomiarowej; 10) wskazanie bezpoÊrednie — wskazanie obj´toÊci lub masy cieczy odpowiadajàce wynikowi pomiaru potwierdzajàce, ˝e licznik jest faktycznie przygotowany do pomiaru; wskazanie bezpoÊrednie mo˝e byç przeliczone na innà wielkoÊç z zastosowaniem przelicznika; 3) wspó∏pracujàcy przyrzàd pomiarowy — przyrzàd s∏u˝àcy do pomiaru okreÊlonych wielkoÊci charakteryzujàcych ciecz, pod∏àczony do liczyd∏a w celu dokonywania poprawek lub przeliczeƒ; 4) przelicznik — cz´Êç liczyd∏a, która uwzgl´dniajàc wielkoÊci charakteryzujàce ciecz, w szczególnoÊci temperatur´ i g´stoÊç, zmierzone za pomocà wchodzàcych w jego sk∏ad wspó∏pracujàcych przyrzàdów pomiarowych lub przechowywane w pami´ci, automatycznie przelicza:
14. a)obj´toÊç cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru na obj´toÊç cieczy zmierzonà w warunkach bazowych lub na jej mas´ lub
15. b)mas´ cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru na obj´toÊç cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru lub na jej obj´toÊç w warunkach bazowych; 5) warunki bazowe — warunki, w których przelicza si´ iloÊç cieczy zmierzonà w warunkach pomiaru; 11) instalacja pomiarowa przerywalna — instalacj´ pomiarowà, w której strumieƒ obj´toÊci cieczy mo˝e byç ∏atwo i szybko zatrzymany; 12) instalacja pomiarowa nieprzerywalna — instalacj´ pomiarowà, w której strumieƒ obj´toÊci cieczy nie mo˝e byç ∏atwo i szybko zatrzymany; 13) zakres strumienia obj´toÊci — zakres pomi´dzy strumieniem minimalnym (Qmin) a strumieniem maksymalnym (Qmax). 1.2. W zale˝noÊci od zastosowania instalacji pomiarowej przez okreÊlenie „obj´toÊç i L” u˝yte w niniejszym za∏àczniku nale˝y odpowiednio rozumieç „mas´ i kg”. 2. Instalacje pomiarowe dzieli si´ na 5 klas dok∏adnoÊci, które okreÊla tabela nr 1: Dziennik Ustaw Nr 3 — 100 — Poz. 27 Tabela nr 1 3. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania instalacji pomiarowej, w szczególnoÊci: 1) zakres strumienia obj´toÊci, przy czym: Tabela nr 2
16. a)powinien byç on zawarty w zakresie strumienia ka˝dego elementu tej instalacji, w tym licznika,
17. b)licznik i instalacja pomiarowa powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w tabeli nr 2: Dziennik Ustaw Nr 3 — 101 — 2) w∏aÊciwoÊci cieczy mierzonej, z okreÊleniem nazwy, rodzaju lub jej odpowiednich charakterystyk, w tym w zakresie: temperatury, ciÊnienia, g´stoÊci i lepkoÊci; 3) nominalnà wartoÊç napi´cia zasilajàcego pràdu przemiennego lub granice napi´cia zasilajàcego pràdu sta∏ego; Poz. 27 4) warunki bazowe przeliczanych wartoÊci. 4.1. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) instalacji pomiarowej oraz licznika dla wskazaƒ obj´toÊci cieczy równych lub wi´kszych od 2 litrów, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 3: Tabela nr 3 4.2. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) instalacji pomiarowej oraz licznika dla wskazaƒ obj´toÊci cieczy mniejszych od 2 litrów okreÊla tabela nr 4: Tabela nr 4 4.3. WielkoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) instalacji pomiarowej oraz licznika, bez wzgl´du na to, jaka mo˝e byç mierzona iloÊç cieczy, okreÊla si´ jako wi´kszà z dwóch nast´pujàcych wartoÊci: 1) bezwzgl´dnej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) okreÊlonej w tabeli nr 3 lub 4; 2) bezwzgl´dnej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) okreÊlonej dla dawki minimalnej (Vmin), oznaczanej jako Emin. 4.3.1. Dla dawki minimalnej (Vmin) równej lub wi´kszej od 2 litrów: 1) Emin powinna spe∏niaç warunek: Emin ≥ 2R, gdzie R jest dzia∏kà elementarnà urzàdzenia wskazujàcego; 2) Emin oblicza si´ wed∏ug wzoru: Emin = 2Vmin • A/100, gdzie A jest wartoÊcià liczbowà okreÊlonà w wierszu A w tabeli nr 3. 4.3.2. Dla dawki minimalnej (Vmin) mniejszej od 2 litrów stosuje si´ warunek, o którym mowa w pkt 4.3.1 ppkt 1, natomiast Emin jest równe dwukrotnoÊci wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 4, wyznaczonej z zastosowaniem wartoÊci okreÊlonych w wierszu A w tabeli nr 3. 4.4. W przypadku wskazania przeliczonego b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) instalacji pomiarowej sà równe wartoÊciom okreÊlonym w wierszu A w tabeli nr 3. 4.5. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) przeliczonych wskazaƒ spowodowane przez przelicznik wynoszà ±(A– B), gdzie A i B sà wartoÊciami okreÊlonymi w wierszach A i B w tabeli nr 3. 4.6. Dla cz´Êci przelicznika, które mogà byç sprawdzane oddzielnie: 1) b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wskazaƒ iloÊci cieczy stosowanych do wszystkich obliczeƒ, dodatnie lub ujemne, dla liczyd∏a, sà równe jednej dziesiàtej b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) okreÊlonych w wierszu A w tabeli nr 3; 2) b∏´dy wskazaƒ wspó∏pracujàcych przyrzàdów pomiarowych nie mogà byç wi´ksze od wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 5: Dziennik Ustaw Nr 3 — 102 — Poz. 27 Tabela nr 5 3) wartoÊci okreÊlone w tabeli nr 5 stosuje si´ do wskazania wielkoÊci charakteryzujàcych ciecz, wyÊwietlanego przez przelicznik; 4) w zakresie dok∏adnoÊci funkcji obliczeniowych — b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) dla obliczenia ka˝dej wielkoÊci charakteryzujàcej ciecz, dodatni lub ujemny, jest równy 2/5 wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 5. 5. Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na instalacj´ pomiarowà powinien byç taki, aby: 7.1.1. W przypadku uk∏adu samoobs∏ugowego dzia∏ki elementarne g∏ównego urzàdzenia wskazujàcego instalacji pomiarowej i urzàdzenia samoobs∏ugowego powinny byç takie same, a wyniki pomiaru wskazane przez te urzàdzenia nie mogà si´ mi´dzy sobà ró˝niç. 7.2. Zmiana iloÊci mierzonej w normalnych warunkach u˝ytkowania instalacji pomiarowej nie powinna byç mo˝liwa, chyba ˝e jest ona ∏atwo widoczna. 7.3. Dowolna iloÊç powietrza lub gazu, która nie jest ∏atwo wykrywalna w cieczy, nie powinna powodowaç, z zastrze˝eniem pkt 7.3.1, zmiany b∏´du wskazania o wi´cej ni˝: 1) 0,5 % dla cieczy innych ni˝ ciecze spo˝ywcze i dla cieczy o lepkoÊci nie wi´kszej ni˝ 1 mPa · s; 2) 1 % dla cieczy spo˝ywczych i dla cieczy o lepkoÊci wi´kszej ni˝ 1 mPa · s. 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 5.1; 2) wskazanie wyniku pomiaru przedstawiajàce chwilowà zmian´ nie mog∏o byç interpretowane, zapami´tywane lub przekazywane jako prawid∏owy wynik, w przypadku instalacji przerywalnej mo˝e to oznaczaç brak mo˝liwoÊci dokonania jakiegokolwiek pomiaru, albo 3) przy zmianie wyniku pomiaru wi´kszej ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej mo˝liwe by∏o przywrócenie wyniku pomiaru tu˝ sprzed wystàpienia wartoÊci zmiany krytycznej, a instalacja pomiarowa zamkn´∏a przep∏yw. 5.1. 7.3.1. Dopuszczalna zmiana b∏´du wskazania nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 1 % dawki minimalnej. 7.3.2. WartoÊç, o której mowa w pkt 7.3.1, ma zastosowanie tak˝e w przypadku wyst´powania kieszeni powietrznych lub gazowych. 8. Instalacja pomiarowa przeznaczona do stosowania przy sprzeda˝y konsumenckiej powinna spe∏niaç nast´pujàce warunki: 1) powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenie do kasowania wskazaƒ; 2) nie mo˝e byç mo˝liwa zmiana iloÊci mierzonej; 3) przedstawienie iloÊci mierzonej b´dàcej podstawà transakcji powinno trwaç do momentu akceptacji wyniku pomiaru przez strony bioràce udzia∏ w transakcji; 4) powinna byç instalacjà przerywalnà; 5) dowolna iloÊç powietrza lub gazu w cieczy nie powinna powodowaç zmiany b∏´du wskazania wi´kszej ni˝ wartoÊci okreÊlone w pkt 7.3. 9. Odmierzacz paliw powinien spe∏niaç nast´pujàce warunki: 1) jego wskazania nie powinny byç mo˝liwe do skasowania podczas pomiaru; 2) rozpocz´cie nowego pomiaru powinno byç wstrzymane do czasu skasowania ostatniego wskazania; WartoÊç zmiany krytycznej jest wartoÊcià wi´kszà spoÊród dwóch nast´pujàcych: 1) jednej piàtej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) odniesionej do iloÊci mierzonej; 2) Emin. 6. Po przeprowadzeniu badaƒ trwa∏oÊci, z uwzgl´dnieniem okresu ustalonego przez producenta, zmiana wyniku pomiaru w porównaniu z poczàtkowym wynikiem pomiaru nie powinna przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w wierszu B w tabeli nr 3. 7.1. Wskazania ró˝nych urzàdzeƒ wchodzàcych w sk∏ad instalacji pomiarowej, dla ka˝dej iloÊci zmierzonej w ramach tego samego pomiaru, nie powinny ró˝niç si´ wi´cej ni˝ o: 1) jednà dzia∏k´ elementarnà, gdy urzàdzenia te majà takie same dzia∏ki; 2) najwi´kszà dzia∏k´ elementarnà, gdy urzàdzenia te majà ró˝ne dzia∏ki. Dziennik Ustaw Nr 3 — 103 — 3) je˝eli instalacja pomiarowa wyposa˝ona jest w liczyd∏o nale˝noÊci, to ró˝nica mi´dzy nale˝noÊcià wskazanà a nale˝noÊcià obliczonà na podstawie ceny jednostkowej i wskazanej iloÊci nie powinna byç wi´ksza ni˝ nale˝noÊç odpowiadajàca Emin; ró˝nica ta nie mo˝e byç jednak mniejsza ni˝ wartoÊç najmniejszej jednostki monetarnej u˝ywanej do rozliczeƒ. 10. Poz. 27 1) awaryjne êród∏o zasilania, które zabezpieczy wszystkie jej funkcje pomiarowe, albo 2) urzàdzenia do zapisywania i przedstawiania istniejàcych danych w celu umo˝liwienia zakoƒczenia trwajàcej transakcji oraz w urzàdzenia zatrzymujàce przep∏yw w momencie wystàpienia awarii. 11. Instalacja pomiarowa powinna byç wyposa˝ona, w przypadku awarii g∏ównego êród∏a zasilania, w: IloÊç cieczy mierzona przez instalacje pomiarowe mo˝e byç wyra˝ana w mililitrach, centymetrach szeÊciennych, litrach, metrach szeÊciennych, gramach, kilogramach lub tonach. Za∏àcznik nr 6 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA WAG AUTOMATYCZNYCH 1. Przepisy ogólne 1.1. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do wag automatycznych, zwanych dalej „wagami”, przeznaczonych do wyznaczania masy cia∏a poprzez wykorzystanie dzia∏ania grawitacji na to cia∏o. 1.2. w przypadku zasilania pràdem przemiennym,
18. b)nominalnà i minimalnà wartoÊç napi´cia pràdu sta∏ego lub graniczne wartoÊci napi´cia pràdu sta∏ego, w przypadku zasilania pràdem sta∏ym; 3) zakres temperatury u˝ytkowania, przy czym minimalny zakres wynosi 30 °C, o ile w niniejszym za∏àczniku nie okreÊlono inaczej; U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà: 1) waga dla pojedynczych ∏adunków — wag´ wyznaczajàcà mas´ produktu luzem w postaci uformowanych oddzielnych ∏adunków lub pojedynczych ∏adunków; 4) warunki u˝ytkowania w przypadku wyst´powania oddzia∏ywaƒ mechanicznych, dla wag przewidzianych do stosowania w warunkach szczególnych przecià˝eƒ mechanicznych; 2) waga kontrolujàca — wag´ dla pojedynczych ∏adunków, która rozdziela produkty o ró˝nej masie na dwie lub wi´cej grup wed∏ug wartoÊci ró˝nicy ich masy i wartoÊci nastawy; 3) waga porcjujàca — wag´ nape∏niajàcà pojemnik przewidzianà i potencjalnie sta∏à masà produktu pozostajàcego luzem; 4) waga odwa˝ajàca — wag´ wyznaczajàcà mas´ produktu luzem przez rozdzielenie go na osobne ∏adunki, wyznaczenie i zsumowanie masy poszczególnych ∏adunków, a nast´pnie po∏àczenie wszystkich ∏adunków ponownie w mas´ produktu luzem; 5) waga przenoÊnikowa — wag´, która wyznacza mas´ przenoszonego produktu luzem, umieszczonego na przenoÊniku taÊmowym, bez rozdzielania go i przerywania ruchu taÊmy, przez ciàg∏e sumowanie tej masy; 6) waga wagonowa — wag´ wyposa˝onà w noÊni´ ∏adunku zawierajàcà szyny, po których sà przetaczane pojazdy szynowe. 1.3. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania wagi, w szczególnoÊci: 1) zakres wartoÊci wielkoÊci mierzonej, podajàc obcià˝enie minimalne i maksymalne wagi; 2) w zakresie êród∏a zasilania:
19. a)nominalnà wartoÊç napi´cia pràdu przemiennego lub granice zmiennoÊci napi´cia, 5) wydajnoÊç wa˝enia, je˝eli ma zastosowanie; 6) cechy produktu wa˝onego, je˝eli majà zastosowanie. 1.3.1. Do wag nie stosuje si´ podzia∏u na klasy warunków Êrodowiskowych mechanicznych, o którym mowa w § 11 ust. 1 rozporzàdzenia. 1.4. Zakres pochylenia, obcià˝enia i wydajnoÊç wa˝enia powinien byç tak ograniczony, aby w warunkach znamionowych u˝ytkowania wagi jej b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie zosta∏y przekroczone. 1.5. Waga powinna byç wyposa˝ona w odpowiednie urzàdzenia podajàce materia∏, aby umo˝liwiç wa˝enie z dok∏adnoÊcià nieprzekraczajàcà b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) podczas normalnego ich dzia∏ania. 1.6. Panel sterowniczy wagi powinien byç zrozumia∏y i ∏atwy w obs∏udze. 1.7. PoprawnoÊç dzia∏ania wyÊwietlacza wagi powinna byç mo˝liwa do sprawdzenia przez obs∏ugujàcego wag´. 1.8. Waga powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenie zerujàce umo˝liwiajàce jej dzia∏anie z dok∏adnoÊcià nieprzekraczajàcà b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) podczas jej normalnej pracy. Dziennik Ustaw Nr 3 1.9. — 104 — Zasadnicze wymagania dla wag dla pojedynczych ∏adunków 2.1. Wagi dla pojedynczych ∏adunków dzielà si´ na 2 klasy dok∏adnoÊci, okreÊlane przez producenta i oznaczane jako X lub Y. 2.1.1. Klas´ dok∏adnoÊci X stosuje si´ do wag kontrolujàcych przeznaczonych do kontrolowania towarów paczkowanych. 2.1.2. Klas´ dok∏adnoÊci Y stosuje si´ do wszystkich pozosta∏ych wag automatycznych dla pojedynczych ∏adunków. 2.2. 1) XI, XII, XIII i XIIII; Gdy waga zapewnia mo˝liwoÊç wydruku, ka˝dy wynik pomiaru przekraczajàcy zakres pomiarowy powinien byç zidentyfikowany. 2. Poz. 27 2) Y(I), Y(II), Y(
20. a)i Y(b). 2.2.1. Podklasy dok∏adnoÊci,

pkt 2.2 ppkt 1, uzupe∏nia si´ wspó∏czynnikiem (x), okreÊlajàcym mno˝nik granicznej dopuszczalnej wartoÊci odchylenia standardowego eksperymentalnego b∏´du (s), przy czym wartoÊç wspó∏czynnika (

1. x)nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 2. WartoÊç wspó∏czynnika (
2. x)wyra˝a si´ w postaci 1 x 10k, 2 x 10k lub 5 x 10k, gdzie k jest liczbà ca∏kowità ujemnà lub zerem. 2.3. Klasy dok∏adnoÊci wag X i Y dzielà si´ na nast´pujàce podklasy: Graniczne dopuszczalne wartoÊci b∏´du Êredniego dla wag klasy X oraz b∏´dy graniczne dopuszczalne dla wag klasy Y, przy automatycznym wa˝eniu ∏adunku o masie m zawartej w zakresie wa˝enia wagi, okreÊla tabela nr 1: Tabela nr 1 — gdzie dzia∏ka legalizacyjna (
3. e)oznacza wartoÊç wyra˝onà w jednostkach miary masy i stosowanà do badaƒ, kontroli i klasyfikacji wag. 2.4. Graniczna dopuszczalna wartoÊç odchylenia standardowego eksperymentalnego b∏´du (s), przy automatycznym wa˝eniu okreÊlonej liczby ∏adunków o masie m, dla wag klasy X (
4. x)stanowi iloczyn wspó∏czynnika (
5. x)i wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 2: Tabela nr 2 2.5. WartoÊci dzia∏ek legalizacyjnych (
6. e)i liczb´ dzia∏ek legalizacyjnych wag dla pojedynczych ∏adunków, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, dla: 1) wag jednodzia∏kowych — okreÊla tabela nr 3: Dziennik Ustaw Nr 3 — 105 — Poz. 27 Tabela nr 3 2) wag wielodzia∏kowych — okreÊla tabela nr 4: Tabela nr 4 2.6. — przy czym: i = 1, 2, ... r, gdzie: i — podzakres, r — ca∏kowita liczba zakresów. 2) dla wag klasy dok∏adnoÊci Y wartoÊciom okreÊlonym: Dla wag dla pojedynczych ∏adunków klasy dok∏adnoÊci Y obcià˝enie minimalne nie powinno byç mniejsze ni˝:
7. a)w tabeli nr 1 — przy wa˝eniu automatycznym,
8. b)w tabeli nr 1 dla wag klasy dok∏adnoÊci X — przy wa˝eniu statycznym (nieautomatycznym). 1) 100 e — dla wag klasy Y(I); 2) 20 e przy 0,001 g ≤ e ≤ 0,05 g — dla wag klasy Y(II); 2.9. 3) 50 e przy e ≥ 0,1 g — dla wag klasy Y(II); 4) 20 e — dla wag klasy Y(a); 5) 10 e — dla wag klasy Y(b); 6) 5 e — dla wag dowolnej klasy stosowanych do sortowania. 2.7. Nastawy dynamiczne powinny dzia∏aç w zakresie obcià˝eƒ okreÊlonych przez producenta. 2.7.1. Je˝eli waga dla pojedynczych ∏adunków jest wyposa˝ona w korektory dynamiki, które kompensujà dynamiczne oddzia∏ywania ∏adunku w ruchu, nie powinny one dzia∏aç poza zakresem pomiarowym wagi i powinno byç mo˝liwe ich zabezpieczenie. 2.8. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag dla pojedynczych ∏adunków spowodowane oddzia∏ywaniem czynników wp∏ywajàcych sà równe: 1) dla wag klasy dok∏adnoÊci X wartoÊciom okreÊlonym w:
9. a)tabelach nr 1 i 2 — przy wa˝eniu automatycznym,
10. b)tabeli nr 1 — przy wa˝eniu statycznym (nieautomatycznym); WartoÊç zmiany krytycznej, przy wystàpieniu zaburzenia, jest równa jednej dzia∏ce legalizacyjnej. 2.10. Minimalny zakres temperatury u˝ytkowania wag dla pojedynczych ∏adunków w zale˝noÊci od podklasy dok∏adnoÊci wynosi: 1) 5 °C — dla podklasy XI i Y(I); 2) 15 °C — dla podklasy XII i Y(II). 3. Zasadnicze wymagania dla wag porcjujàcych 3.1. Wyró˝nia si´ 2 klasy dok∏adnoÊci wag porcjujàcych, okreÊlane przez producenta: 1) klas´ odniesienia Ref (x), b´dàcà klasà odpowiadajàcà mo˝liwie najlepszej klasie dok∏adnoÊci dla danego typu wagi, przy wa˝eniu statycznym; 2) u˝ytkowà klas´ dok∏adnoÊci X (x), b´dàcà klasà uwzgl´dniajàcà specyfik´ porcjowanych materia∏ów, sposób instalacji, mas´ porcji i wydajnoÊç porcjowania, uzupe∏nianà wspó∏czynnikiem (x), okreÊlajàcym mno˝nik granicznej dopuszczalnej wartoÊci odchylenia standardowego eksperymentalnego b∏´du (s), przy czym wartoÊç wspó∏czynnika (
11. x)nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 2. WartoÊç wspó∏czyn- Dziennik Ustaw Nr 3 — 106 — nika (
12. x)wyra˝a si´ w postaci 1 x 10k, 2 x 10k, 5 x 10k — gdzie k jest ujemnà liczbà ca∏kowità lub zerem. rym mowa w tabeli nr 5, pomno˝onej przez wspó∏czynnik (x). 3.3. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag porcjujàcych, w których porcja mo˝e byç utworzona z wi´cej ni˝ jednego ∏adunku (wagi sumujàce lub selektywne), przy wa˝eniu statycznym powinny odpowiadaç dok∏adnoÊci wymaganej dla porcji, zgodnie z pkt 3.4 (nie powinny byç sumà maksymalnych dopuszczalnych odchyleƒ poszczególnych ∏adunków). 3.4. Maksymalne dopuszczalne odchylenie ka˝dej porcji od wartoÊci Êredniej z tych porcji dla wag klasy X

pkt 3.2 i 3.

1. 3.
2. WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia jest równa b∏´dom granicznym dopuszczalnym (MPE) przy wa˝eniu statycznym,

pkt 3.2 i 3.3, obliczonym dla nominalnej porcji minimalnej lub wartoÊci zmiany, która da∏aby równowa˝ny wynik dla porcji w przypadku, gdy sk∏ada si´ ona z wielu ∏adunków. Obliczonà wartoÊç zmiany krytycznej zaokràgla si´ do najbli˝szej wy˝szej wartoÊci b´dàcej wielokrotnoÊcià dzia∏ki elementarnej (d). 3.8. Producent okreÊla wartoÊç nominalnej porcji minimalnej, rozumianej jako wartoÊç masy porcji sk∏adajàcej si´ z co najmniej dwóch ∏adunków, poni˝ej której b∏àd wa˝enia mo˝e przekroczyç okreÊlone b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE); dla porcji sk∏adajàcej si´ z jednego ∏adunku wartoÊç ta jest równa obcià˝eniu minimalnemu. 4. Zasadnicze wymagania dla wag odwa˝ajàcych 4.1. Wagi odwa˝ajàce dzielà si´ na 4 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0,2; 0,5; 1 i 2. 4.2. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag odwa˝ajàcych okreÊla tabela nr 6: Tabela nr 6 Dziennik Ustaw Nr 3 4.3. — 107 — WartoÊç dzia∏ki sumowania (

1. dt)powinna byç zawarta w przedziale: 1) 1 dt — dla wag z automatycznym urzàdzeniem zerujàcym; 2) 0,5 dt — dla wag z pó∏automatycznym lub nieautomatycznym urzàdzeniem zerujàcym. 0,01 % Max ≤ dt ≤ 0,2 % Max — gdzie Max oznacza obcià˝enie maksymalne wagi. 4.4. Poz. 27 Minimalna masa sumowania (Σmin) nie powinna byç mniejsza ni˝ ∏adunek, dla którego b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) sà równe dzia∏ce sumowania (dt), i nie mniejsza ni˝ minimalny ∏adunek okreÊlony przez producenta. 4.5. Wagi odwa˝ajàce, które nie sà tarowane po ka˝dym usuni´ciu ∏adunku, powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie zerujàce. 4.6. Wagi odwa˝ajàce powinny byç wyposa˝one w blokad´ automatycznego dzia∏ania, gdy zmiana wskazania zerowego osiàgnie wartoÊç: 4.7. Podczas cyklu automatycznego wa˝enia zmiana nastawienia masy porcji i uruchamianie funkcji zerujàcych przez operatora powinny byç zablokowane. 4.8. W wagach odwa˝ajàcych wyposa˝onych w urzàdzenie drukujàce zerowanie urzàdzenia sumujàcego powinno byç zablokowane do chwili wydruku wyniku sumowania. Wydruk wyniku sumowania powinien nastàpiç, gdy automatyczny cykl wa˝enia zostanie przerwany. 4.9. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag odwa˝ajàcych spowodowane oddzia∏ywaniem czynników wp∏ywajàcych okreÊla tabela nr 7: Tabela nr 7 4.10. WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia wynosi jednà dzia∏k´ sumowania (
2. dt)dla dowolnego wskazania wyniku wa˝enia i dowolnego zapami´tanego wyniku sumowania. 5. Zasadnicze wymagania dla wag przenoÊnikowych 5.1. Wagi przenoÊnikowe dzielà si´ na 3 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0,5; 1 i 2. 5.2. wu taÊmy nastawianej r´cznie pr´dkoÊç ta nie powinna zmieniaç si´ wi´cej ni˝ o 5 % wartoÊci nominalnej; ∏adunek nie powinien mieç innej pr´dkoÊci przesuwu ni˝ taÊma. 5.3. Minimalna masa sumowania (Σmin) wagi przenoÊnikowej, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, nie powinna byç mniejsza ni˝: 1) 800 d dla klasy 0,5, Producent okreÊla dla wagi przenoÊnikowej: 2) 400 d dla klasy 1, 1) zakres pomiarowy — jako stosunek mi´dzy minimalnym ∏adunkiem netto na pomoÊcie wagi a obcià˝eniem maksymalnym oraz minimalnà masà sumowania; 3) 200 d dla klasy 2 2) pr´dkoÊç przesuwu taÊmy, przy czym dla wag przenoÊnikowych o sta∏ej pr´dkoÊci przesuwu taÊmy i wag o zmiennej pr´dkoÊci przesu- — gdzie d oznacza wartoÊç dzia∏ki elementarnej g∏ównego urzàdzenia wskazujàcego sumowanie. 5.4. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag przenoÊnikowych, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 8: Tabela nr 8 5.5. 5.6. Wyzerowanie g∏ównego urzàdzenia sumujàcego wagi przenoÊnikowej nie powinno byç mo˝liwe. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag przenoÊnikowych spowodowane oddzia∏ywaniem czynników wp∏ywajàcych, dla ∏adunku nie mniejszego ni˝ masa sumowania Σmin, wynoszà 0,7 odpowiedniej wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 8, zaokràglonej do najbli˝szej wy˝szej wartoÊci dzia∏ki sumowania (d). Dziennik Ustaw Nr 3 5.7. — 108 — WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia jest równa 0,7 odpowiedniej wartoÊci okreÊlonej w tabeli nr 8, przy ∏adunku równym masie sumowania Σmin, dla wyznaczonej klasy wagi przenoÊnikowej, zaokràglonej w gór´ do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki sumowania (d). Poz. 27 6. Zasadnicze wymagania dla wag wagonowych 6.1. Wagi wagonowe dzielà si´ na 4 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0,2; 0,5; 1 i 2. 6.2. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych przy wa˝eniu w ruchu pojedynczego wagonu lub sk∏adu wagonów okreÊla tabela nr 9: Tabela nr 9 6.3. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych przy wa˝eniu w ruchu wagonu spi´tego lub rozpi´tego sà równe najwi´kszej z nast´pujàcych wartoÊci: 2) obliczonej wed∏ug tabeli nr 9, dla obcià˝enia pojedynczego wagonu równego 35 % maksymalnej masy wagonu, podanej w oznaczeniach naniesionych na wadze, pomno˝onego przez liczb´ wagonów kontrolnych (nieprzekraczajàcà 10) w sk∏adzie wagonu i zaokràglonej do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki elementarnej; 1) obliczonej wed∏ug tabeli nr 9 i zaokràglonej do wartoÊci najbli˝szej dzia∏ki elementarnej; 2) obliczonej wed∏ug tabeli nr 9 i zaokràglonej do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki elementarnej, dla obcià˝enia równego 35 % maksymalnej masy wagonu, podanej w oznaczeniach naniesionych na wadze; 3) jednej dzia∏ki elementarnej (
3. d)dla ka˝dego wagonu w sk∏adzie, lecz nieprzekraczajàcej wartoÊci 10 d. 6.5. Podczas wa˝enia w ruchu wagonów spi´tych b∏´dy nie wi´ksze ni˝ 10 % wyników wa˝enia, uzyskanych na podstawie jednego lub wi´cej przejazdów sk∏adu, mogà przekraczaç b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE),

pkt 6.3, ale nie wi´cej ni˝ dwukrotnie. 6.

1. WartoÊci dzia∏ki elementarnej w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci wag wagonowych okreÊla tabela nr 10: 3) jednej dzia∏ki elementarnej (d). 6.
2. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych przy wa˝eniu w ruchu sk∏adu wagonów sà równe najwi´kszej z nast´pujàcych wartoÊci: 1) obliczonej wed∏ug tabeli nr 9 i zaokràglonej do najbli˝szej wartoÊci dzia∏ki elementarnej; Tabela nr 10 6.
3. Obcià˝enie minimalne nie powinno byç mniejsze ni˝ 1 tona i nie wi´ksze ni˝ minimalna masa wagonu podzielona przez liczb´ wa˝eƒ czàstkowych. 6.
4. 6.
5. Minimalna masa wagonu nie powinna byç mniejsza ni˝ wartoÊç 50 dzia∏ek elementarnych. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) wag wagonowych okreÊla tabela nr 11: Tabela nr 11 6.
6. WartoÊç zmiany krytycznej przy wystàpieniu zaburzenia jest równa wartoÊci dzia∏ki elementarnej. Dziennik Ustaw Nr 3 — 109 — Poz. 27 Za∏àcznik nr 7 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA TAKSOMETRÓW
8. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do taksometrów. 3.
9. 1) umo˝liwiaç stosowanie zwyk∏ych trybów obliczania S i D, przy czym jeden z tych trybów powinien byç mo˝liwy do wybrania poprzez odpowiednie ustawienie podlegajàce zabezpieczeniu; U˝yte w za∏àczniku okreÊlenia oznaczajà: 1) op∏ata — ca∏kowità wartoÊç kwoty nale˝noÊci za kurs taksówki wynikajàcà z ustalonej op∏aty poczàtkowej za wynaj´cie taksówki i d∏ugoÊci przebytej drogi lub czasu trwania kursu, nieobejmujàcà dop∏aty; 2) zapewniaç przekazywanie przez w∏aÊciwie zabezpieczony interfejs (lub interfejsy): a) informacji o po∏o˝eniu pracy WOLNY, TARYFA lub KASA, b) danych liczników sumujàcych,

pkt 11.1, 2) pr´dkoÊç graniczna — wartoÊç pr´dkoÊci przejazdu uzyskanà w wyniku podzielenia wartoÊci taryfy za czas trwania kursu przez wartoÊç taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi;

1. c)informacji ogólnych: sta∏ej nadajnika sygna∏u d∏ugoÊci drogi, daty zabezpieczenia, symbolu identyfikujàcego taksówk´, czasu rzeczywistego, danych identyfikujàcych taryf´, 3) zwyk∏y tryb obliczania S (pojedyncze zastosowanie taryfy) — obliczanie op∏aty na podstawie taryfy za czas trwania kursu poni˝ej pr´dkoÊci granicznej oraz na podstawie taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi z pr´dkoÊcià powy˝ej pr´dkoÊci granicznej; 4) zwyk∏y tryb obliczania D (podwójne zastosowanie taryfy) — obliczanie op∏aty na podstawie jednoczesnego stosowania taryfy za czas trwania kursu i taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi w ciàgu ca∏ego kursu;
2. d)informacji o op∏atach za kurs: op∏acie ca∏kowitej, op∏acie, obliczeniu op∏aty, dop∏acie, a tak˝e o dacie, czasie poczàtkowym i koƒcowym kursu oraz d∏ugoÊci przebytej drogi,
3. e)informacji o parametrach taryfy lub taryf. 4.1. Do interfejsu (lub interfejsów) taksometru mogà byç pod∏àczone inne urzàdzenia niezak∏ócajàce jego dzia∏ania. W przypadku pod∏àczenia takiego urzàdzenia powinna istnieç mo˝liwoÊç, aby za pomocà zabezpieczonego ustawienia dzia∏anie taksometru by∏o automatycznie blokowane, gdy urzàdzenie to zosta∏o od∏àczone lub dzia∏a nieprawid∏owo. 4.2. Je˝eli do taksometru ma byç pod∏àczony nadajnik sygna∏u d∏ugoÊci drogi, taksometr powinien umo˝liwiaç dopasowanie go do sta∏ej nadajnika i zabezpieczenie tego dopasowania. 5) dop∏ata — op∏at´ za dodatkowe us∏ugi wykonywane przez kierowc´ taksówki na rzecz pasa˝era; 6) po∏o˝enie pracy — tryb pracy, w którym taksometr realizuje ró˝ne funkcje z zakresu swoich mo˝liwych dzia∏aƒ. Po∏o˝enia pracy sà rozró˝niane za pomocà nast´pujàcych wskazaƒ:
4. a)WOLNY — po∏o˝enie pracy, przy którym wy∏àczone jest obliczanie op∏aty,
5. b)TARYFA — po∏o˝enie pracy, przy którym nast´puje obliczenie op∏aty na podstawie ewentualnej op∏aty poczàtkowej oraz taryfy za d∏ugoÊç przebytej drogi lub czas trwania kursu, 4.2.1. Producent taksometru powinien okreÊliç warunki kompatybilnoÊci taksometru i nadajnika d∏ugoÊci drogi. 5. Do taksometrów ma zastosowanie klasa warunków Êrodowiskowych mechanicznych M3 i klasa warunków Êrodowiskowych elektromagnetycznych E3,

§ 11rozporzàdzenia. 6. Producent powinien okre

Êliç warunki znamionowe u˝ytkowania taksometrów, w szczególnoÊci: c) KASA — po∏o˝enie pracy, przy którym jest wskazywana op∏ata nale˝na za kurs i co najmniej jest wy∏àczone obliczanie op∏aty na podstawie czasu trwania kursu. 3.

1. 1) zakres temperatur dla warunków Êrodowiskowych klimatycznych, przy czym minimalny zakres powinien wynosiç 80 °C; 2) wartoÊci graniczne napi´cia zasilania pràdem sta∏ym. Taksometr powinien byç tak zaprojektowany, aby: 1) oblicza∏ d∏ugoÊç przebytej drogi i mierzy∏ czas trwania kursu; 2) w po∏o˝eniu pracy TARYFA oblicza∏ i wyÊwietla∏ op∏at´ wzrastajàcà skokowo o wartoÊç nie mniejszà ni˝ 0,01 z∏, a w po∏o˝eniu pracy KASA wyÊwietla∏ ostatecznà wartoÊç op∏aty. Taksometr powinien: 7.
2. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) taksometru niezainstalowanego w taksówce wynoszà dla: 1) przedzia∏u czasu: ±0,1 %, lecz nie mniej ni˝ 0,2 s; 2) d∏ugoÊci przebytej drogi: ±0,2 %, lecz nie mniej ni˝ ±4 m; Dziennik Ustaw Nr 3 — 110 — Poz. 27 3) obliczania op∏aty: ±0,1 %, lecz nie mniej ni˝ wartoÊç minimalna, z uwzgl´dnieniem zaokràglenia, odpowiadajàca najmniej znaczàcej cyfrze wskazania op∏aty. 3) liczby wszystkich wynaj´ç, 7.
3. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie powinny byç przekroczone w przypadku wystàpienia zaburzenia elektromagnetycznego. — przy czym wartoÊci zsumowane powinny zawieraç wartoÊci zarejestrowane w warunkach utraty zasilania,

pkt

1. 7.
2. Taksometr powinien byç tak zaprojektowany, aby wymagania w zakresie b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE) by∏y spe∏nione przez rok normalnego u˝ytkowania, bez koniecznoÊci przeprowadzania regulacji. 11.
3. W przypadku od∏àczenia zasilania taksometr powinien zapewniç przechowanie zsumowanych wartoÊci przez rok oraz umo˝liwiaç ich odczyt i przeniesienie na inny noÊnik.
4. W przypadku spadku napi´cia zasilania poni˝ej dolnej granicy zakresu roboczego, okreÊlonego przez producenta, taksometr powinien: 4) sumy wszystkich dop∏at, 5) sumy op∏at za kursy
5. 1) d∏ugoÊci przebytej drogi; 2) czasu trwania kursu; 1) dzia∏aç prawid∏owo albo wznowiç poprawnà prac´ bez utraty danych dost´pnych przed spadkiem napi´cia, je˝eli spadek ten mia∏ charakter chwilowy, w szczególnoÊci z powodu ponownego uruchomienia silnika, lub 2) przerwaç bie˝àcy pomiar i powróciç do po∏o˝enia pracy WOLNY, je˝eli spadek napi´cia wystàpi∏ przez d∏u˝szy okres. 9.
6. 9.
7. 9.
8. Je˝eli stosowana jest dop∏ata wprowadzana r´cznie przez kierowc´, to powinna byç ona wy∏àczona z wyÊwietlanej op∏aty; w takim przypadku taksometr mo˝e chwilowo wyÊwietlaç op∏at´ ∏àcznie z wartoÊcià dop∏aty. Je˝eli op∏ata jest obliczana wed∏ug zwyk∏ego trybu obliczania D, taksometr mo˝e mieç dodatkowy tryb wyÊwietlania, w którym b´dà wyÊwietlane w czasie rzeczywistym tylko dane o ca∏kowitej d∏ugoÊci przebytej drogi oraz czasie trwania kursu. Taksometr powinien umo˝liwiaç pasa˝erowi w∏aÊciwà identyfikacj´ wszystkich wyÊwietlanych wartoÊci. Odczyt tych wartoÊci oraz ich identyfikacja powinny byç ∏atwe zarówno w warunkach jazdy w dzieƒ, jak i w nocy. 3) godziny; 4) daty; 5) dnia tygodnia.
9. 14.
10. Konstrukcja taksometru powinna byç taka, aby po jego zainstalowaniu wyeliminowana by∏a mo˝liwoÊç wprowadzenia zmiany sygna∏u odpowiadajàcego d∏ugoÊci przebytej drogi w celu dokonania fa∏szerstwa.
11. 1) ca∏kowitej d∏ugoÊci drogi przebytej przez taksówk´, 2) ca∏kowitej d∏ugoÊci drogi przebytej podczas wynaj´cia taksówki, Taksometr powinien byç wyposa˝ony w zegar czasu rzeczywistego umo˝liwiajàcy utrzymywanie godziny i daty, przy czym jeden lub oba te parametry mogà byç wykorzystywane do automatycznej zmiany taryfy. Zegar powinien spe∏niaç nast´pujàce wymagania: 1) dok∏adnoÊç utrzymywania czasu 0,02 %; 2) mo˝liwoÊç korekcji zegara nie wi´cej ni˝ 2 minuty na tydzieƒ, przy czym zmiana czasu z letniego na zimowy i odwrotnie powinna byç przeprowadzana automatycznie; 10.
12. Dost´pne w taksometrze mo˝liwoÊci zabezpieczenia powinny umo˝liwiaç oddzielne zabezpieczanie jego ustawieƒ. 11.
13. Taksometr powinien byç wyposa˝ony w niedajàce si´ wyzerowaç liczniki sumujàce dla nast´pujàcych wartoÊci: Je˝eli w∏aÊciwoÊci taksówki sà istotne dla poprawnego dzia∏ania taksometru, powinien on byç wyposa˝ony w Êrodki umo˝liwiajàce zabezpieczenie pod∏àczenia taksometru do taksówki, w której b´dzie zainstalowany. 14.
14. Taksometr po zainstalowaniu powinien zapewniaç podczas wykonywania sprawdzeƒ mo˝liwoÊç oddzielnego sprawdzenia dok∏adnoÊci pomiaru czasu, d∏ugoÊci przebytej drogi oraz dok∏adnoÊci wykonywanych obliczeƒ. 10.
15. Je˝eli wybór funkcji u˝ytkowej ze wst´pnie zaprogramowanego zestawu funkcji lub swobodne ustawianie danych mogà mieç wp∏yw na wartoÊç op∏aty lub na Êrodki, które majà za zadanie zapobiegaç nadu˝yciom, to powinna istnieç mo˝liwoÊç zabezpieczenia ustawieƒ taksometru oraz wprowadzonych danych. 10.
16. Przepisy § 17 ust. 3 i 4 rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio do taryf. Dopuszcza si´ automatycznà zmian´ taryfy, która mo˝e nast´powaç w zale˝noÊci od: 3) podczas kursu nie powinna byç mo˝liwa r´czna lub automatyczna korekcja czasu.
17. WartoÊci d∏ugoÊci przebytej drogi oraz czasu trwania kursu, wyÊwietlane lub drukowane, powinny byç wyra˝one w przypadku: 1) d∏ugoÊci przebytej drogi — w kilometrach; 2) czasu trwania kursu — w sekundach, minutach lub godzinach w zale˝noÊci od potrzeb, przy czym nale˝y mieç na uwadze zachowanie niezb´dnej rozdzielczoÊci i potrzeb´ zapobie˝enia nieporozumieniom. Dziennik Ustaw Nr 3 — 111 — Poz. 27 Za∏àcznik nr 8 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA MATERIALNYCH MIAR D¸UGOÂCI I NACZY¡ WYSZYNKOWYCH
18. Zasadnicze wymagania dla materialnych miar d∏ugoÊci 1.
19. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w pkt 1.1—1.7 niniejszego za∏àcznika stosuje si´ do materialnych miar d∏ugoÊci, zwanych dalej „przymiarami”. 1.
20. 1.
21. 1.
22. Dla przymiarów o d∏ugoÊci równej lub wi´kszej ni˝ 5 m, z wy∏àczeniem przymiarów sztywnych i pó∏sztywnych, b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie mogà byç przekroczone, gdy taÊma przymiaru jest rozciàgana si∏à 50 N albo si∏à o innej wartoÊci okreÊlonej przez producenta i oznaczonej na taÊmie. Temperatura odniesienia wynosi 20 °C, o ile producent nie okreÊli∏ inaczej i nie oznaczy∏ jej wartoÊci na przymiarze. Przymiary dzieli si´ na 5 klas dok∏adnoÊci oznaczanych jako: I, II, III, D, S, przy czym klasy D i S sà to klasy specjalne stosowane do przymiarów wst´gowych: 1) z obcià˝nikiem — klasa D; 2) ∏àczonych przeznaczonych do zbiorników — klasa S. 1.4.
23. Przymiary wst´gowe z obcià˝nikiem mogà byç wykonywane tak˝e jako przymiary klasy dok∏adnoÊci I albo II. 1.5.
24. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE), dodatni lub ujemny, d∏ugoÊci pomi´dzy dwoma niesàsiadujàcymi ze sobà wskazami podzia∏ki przymiaru, wyra˝ony w mm, oblicza si´ wed∏ug wzoru: (a + bL) — gdzie L oznacza wartoÊç d∏ugoÊci zaokràglonà w gór´ do nast´pnej ca∏kowitej liczby metrów, a i b — wartoÊci okreÊlone w tabeli nr
25. 1.5.
26. Je˝eli koƒcowà dzia∏k´ podzia∏ki przymiaru ogranicza powierzchnia, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) dla ka˝dej d∏ugoÊci rozpoczynajàcej si´ od tego punktu powi´ksza si´ o wartoÊç c okreÊlonà w tabeli nr 1: Tabela nr 1 1) Je˝eli nominalna d∏ugoÊç przymiaru przekracza 30 m, dopuszcza si´ dodatkowy b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) o wartoÊci 0,75 mm dla ka˝dych kolejnych 30 m d∏ugoÊci. 1.5.
27. W przypadku, o którym mowa w pkt 1.4.1, dla ka˝dej d∏ugoÊci mi´dzy dwoma wskazami podzia∏ki, z których jeden znajduje si´ na obcià˝niku, drugi na taÊmie, a zastosowanie wzoru, o którym mowa w pkt 1.5.1, daje wartoÊç mniejszà ni˝ 0,6 mm, b∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) wynosi ±0,6 mm. 1.5.
28. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) dzia∏ki elementarnej „i” oraz maksymalne ró˝nice mi´dzy dwoma kolejnymi dzia∏kami przymiaru, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla tabela nr 2: Tabela nr 2 Dziennik Ustaw Nr 3 — 112 —
29. Zasadnicze wymagania dla naczyƒ wyszynkowych 2.
30. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w pkt 2.2—2.8 niniejszego za∏àcznika stosuje si´ do naczyƒ wyszynkowych. 2) 0,5 mm — dla przymiarów klasy dok∏adnoÊci III. 2.
31. Do naczyƒ wyszynkowych nie stosuje si´ wymogu umieszczania informacji o ich dok∏adnoÊci. Do wytwarzania przymiarów powinny byç u˝ywane materia∏y, które zapewnià, ˝e w temperaturze otoczenia zawartej w granicach ±8 °C od temperatury odniesienia zmiany d∏ugoÊci przymiaru nie b´dà przekracza∏y wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE). 2.
32. U˝yte okreÊlenia oznaczajà: 1) naczynie z kresà — naczynie wyszynkowe z naniesionà kresà oznaczajàcà pojemnoÊç nominalnà; 2) naczynie kraw´dziowe — naczynie wyszynkowe, którego obj´toÊç wewn´trzna jest równa pojemnoÊci nominalnej; 3) naczynie przenoszone — naczynie z kresà lub kraw´dziowe, z którego ciecz przelewana jest do innych naczyƒ bezpoÊrednio przed konsumpcjà; 4) pojemnoÊç nominalna — wewn´trznà obj´toÊç naczynia kraw´dziowego lub wewn´trznà obj´toÊç do znaku nape∏nienia naczynia z kresà. 1.5.
33. Je˝eli przymiar jest przymiarem sk∏adanym, to b∏´dy dodatkowe wyst´pujàce na po∏àczeniu dwóch cz∏onów nie powinny przekraczaç wartoÊci: 1) 0,3 mm — dla przymiarów klasy dok∏adnoÊci II; 1.
34. 1.6.
35. Wymagania, o którym mowa w pkt 1.6., nie stosuje si´ do przymiarów klas dok∏adnoÊci S i D, dla których producent przewiduje, ˝e je˝eli b´dzie to niezb´dne, poprawki na rozszerzalnoÊç termicznà b´dà dodawane do dokonywanych odczytów wyników pomiaru. 1.6.
36. Przymiary wytwarzane z materia∏ów, których wymiary mogà zmieniaç si´ istotnie pod wp∏ywem szerokiego zakresu zmian wilgotnoÊci wzgl´dnej, mogà nale˝eç wy∏àcznie do klasy dok∏adnoÊci II albo III. 1.
37. Poz. 27 Na przymiarze powinna byç oznaczona wartoÊç d∏ugoÊci nominalnej. Podzia∏ka milimetrowa powinna byç ocyfrowana co centymetr, a dla przymiarów o wartoÊci dzia∏ki elementarnej wi´kszej od 2 cm wszystkie wskazy podzia∏ki powinny byç ocyfrowane. 2.4.
38. Temperatura odniesienia pomiaru obj´toÊci jest równa 20°C. 2.4.
39. W pozycji poprawnego wskazania przyjmuje si´, ˝e naczynie wyszynkowe powinno swobodnie staç na poziomej powierzchni. 2.
40. Tabela nr 3 B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) naczyƒ wyszynkowych w temperaturze odniesienia i w pozycji poprawnego wskazania nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 3: Dziennik Ustaw Nr 3 2.
41. 2.
42. — 113 — Naczynia wyszynkowe powinny byç wytwarzane z materia∏ów wystarczajàco sztywnych i stabilnych wymiarowo, w sposób zapewniajàcy wskazanie obj´toÊci w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE). 2.
43. Poz. 27 Na naczyniu wyszynkowym: 1) powinna byç oznaczona, w sposób wyraêny i trwa∏y, deklarowana pojemnoÊç nominalna; 2) mogà byç umieszczone, wyraênie widoczne, oznaczenia maksymalnie trzech obj´toÊci w taki sposób, aby nie zas∏ania∏y innych oznaczeƒ; Naczynia przenoszone powinny byç wytworzone w sposób zapewniajàcy: 1) zmian´ poziomu, o co najmniej 2 mm od kraw´dzi lub od znaku nape∏nienia przy zmianie nape∏nienia równej b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE); 3) znaki wskazujàce poziom nape∏nienia powinny byç wystarczajàco wyraêne i trwa∏e, aby zapewniç, ˝e b∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) nie b´dà przekraczane podczas u˝ytkowania. 2) brak utrudnieƒ podczas wylewania mierzonej cieczy. Za∏àcznik nr 9 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA PRZYRZÑDÓW DO POMIARU D¸UGOÂCI, POLA POWIERZCHNI ORAZ WIELU WYMIARÓW
44. Przepisy ogólne 1.
45. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do przyrzàdów do pomiaru d∏ugoÊci i przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni oraz przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów. 1.
46. Skutek oddzia∏ywania zaburzenia elektromagnetycznego na przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci i przyrzàdy do pomiaru pola powierzchni oraz przyrzàdy do pomiaru wielu wymiarów powinien byç taki, aby: 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza od wartoÊci zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 1.3; 2) nie by∏o mo˝liwe wykonanie jakiegokolwiek pomiaru; 3) chwilowa zmiana wyniku pomiaru nie by∏a mo˝liwa do interpretowania, zapami´tania lub przes∏ania jako prawid∏owy wynik albo 4) zmiana wyniku pomiaru by∏a na tyle du˝a, ˝e zostanie zauwa˝ona przez strony pomiaru. 1.
47. WartoÊç zmiany krytycznej jest równa wartoÊci jednej dzia∏ki elementarnej.
48. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów do pomiaru d∏ugoÊci 2.
49. Przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci dzieli si´ na 3 klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: I, II i III. 2.
50. B∏´dy graniczne dopuszczalne (MPE) przyrzàdów do pomiaru d∏ugoÊci nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w tabeli nr 1: Tabela nr 1 — gdzie Lm oznacza najmniejszà dajàcà si´ zmierzyç d∏ugoÊç, okreÊlonà przez producenta, dla której przyrzàd zosta∏ przewidziany do u˝ytku. 2.3.
51. 2.3.
52. Przyrzàdy do pomiaru d∏ugoÊci muszà zapewniaç pomiar materia∏u roz∏o˝onego prosto na odpowiednim pod∏o˝u, w stanie nierozciàgni´tym, zgodnie z jego przewidzianà rozciàgliwoÊcià, dla której przyrzàdy te zosta∏y zaprojektowane. Dla materia∏ów w∏ókienniczych, b´dàcych przedmiotem pomiarów, nale˝y okreÊliç w∏a- Êciwy wspó∏czynnik K, uwzgl´dniajàcy rozciàgliwoÊç materia∏u i si∏´ obcià˝enia na jednostk´ powierzchni materia∏u mierzonego, obliczany wed∏ug nast´pujàcego wzoru: K = ε · (GA + 2,2 N/m2) — gdzie ε oznacza wyd∏u˝enie wzgl´dne próbki materia∏u o szerokoÊci 1 m pod dzia∏aniem si∏y rozciàgajàcej 10 N, GA — si∏´ obcià˝enia na jednostk´ powierzchni próbki materia∏u w N/m
53. Dziennik Ustaw Nr 3 — 114 — 2.3.2.
54. Wymiary mierzone i wspó∏czynnik K, je˝eli ma on zastosowanie, powinny zawieraç si´ w zakresie pomiarowym okreÊlonym dla danego przyrzàdu do pomiaru d∏ugoÊci przez producenta. Poz. 27 2.3.2.
55. Zakresy wspó∏czynnika K w zale˝noÊci od rozciàgliwoÊci materia∏u w∏ókienniczego okreÊla tabela nr 2: Tabela nr 2 2.
56. Producent powinien okreÊliç dla przyrzàdu do pomiaru d∏ugoÊci: 1) zakres jego pr´dkoÊci, w którym musi mieÊciç si´ pr´dkoÊç mierzonego materia∏u, gdy nie jest on transportowany przez przyrzàd; 2) ograniczenia ze wzgl´du na gruboÊç, stan powierzchni i sposób podawania mierzonego materia∏u, je˝eli jest to istotne dla wykonywania pomiarów.
57. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni 3.
58. Zakres wymiarów mierzonych dla przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni powinien zawieraç si´ w zakresie pomiarowym okreÊlonym przez producenta. 3.1.
59. 3.
60. Producent okreÊla ograniczenia dla przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni ze wzgl´du na pr´dkoÊç przesuwu mierzonego materia∏u, jego gruboÊç i stan powierzchni, je˝eli jest to istotne dla wykonywania pomiarów. 1,0 % wartoÊci mierzonej, ale nie mniej ni˝ 1 dm
61. 3.2.
62. W przypadku pociàgni´cia do ty∏u lub zatrzymania mierzonego materia∏u nie powinien wystàpiç b∏àd pomiaru albo wyÊwietlacz przyrzàdu do pomiaru pola powierzchni nie powinien wskazywaç wyniku pomiaru. 3.
63. WartoÊç dzia∏ki elementarnej przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni powinna wynosiç 1 dm
64. 3.3.
65. Przyrzàdy do pomiaru pola powierzchni, w celu umo˝liwienia sprawdzenia wskazaƒ, powinny byç wyposa˝one w dodatkowà dzia∏k´ elementarnà o wartoÊci 0,1 dm
67. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów 4.
68. Zakres wymiarów mierzonych dla przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów powinien zawieraç si´ w zakresie pomiarowym okreÊlonym przez producenta. 4.
69. Dolnà granic´ minimalnego wymiaru dla wszystkich wartoÊci dzia∏ek elementarnych przyrzàdu do pomiaru wielu wymiarów okreÊla tabela nr
70. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przyrzàdów do pomiaru pola powierzchni wynosi Tabela nr 3 4.
71. Pr´dkoÊç przesuwu mierzonego materia∏u dla przyrzàdu do pomiaru wielu wymiarów powinna zawieraç si´ w granicach okreÊlonych przez producenta. 4.
72. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) przyrzàdów do pomiaru wielu wymiarów wynosi ±1,0 d. Dziennik Ustaw Nr 3 — 115 — Poz. 27 Za∏àcznik nr 10 ZASADNICZE WYMAGANIA DLA ANALIZATORÓW SPALIN SAMOCHODOWYCH
73. 1.
74. 1.
75. Zasadnicze wymagania dla przyrzàdów pomiarowych okreÊlone w rozporzàdzeniu wraz z zasadniczymi wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym za∏àczniku stosuje si´ do analizatorów spalin samochodowych, zwanych dalej „analizatorami”, stosowanych podczas kontroli i konserwacji u˝ytkowanych pojazdów mechanicznych. ZawartoÊç w´glowodorów (HC) wyra˝a si´ jako st´˝enie n-heksanu (C6H14) zmierzone za pomocà technik pomiarowych wykorzystujàcych absorpcj´ w bliskiej podczerwieni. padku CO, CO2 i O2, i jako milionowe cz´Êci jednoÊci (ppm obj.).
76. Analizator na podstawie wartoÊci u∏amków obj´toÊciowych sk∏adników gazów spalinowych oblicza dodatkowo wartoÊç lambda λ, b´dàcà wielkoÊcià bezwymiarowà przedstawiajàcà sprawnoÊç spalania silnika w zale˝noÊci od stosunku zawartoÊci powietrza do zawartoÊci paliwa w gazach spalinowych.
77. Analizatory dzielà si´ na dwie klasy dok∏adnoÊci oznaczane jako: 0 i I. Minimalne zakresy pomiarowe, w zale˝noÊci od mierzonego parametru, dla klas dok∏adnoÊci okreÊla tabela nr 1: U∏amki obj´toÊciowe sk∏adników gazowych wyra˝a si´ jako procentowe (% obj.), w przy- Tabela nr 1 4.
78. Producent okreÊla warunki znamionowe u˝ytkowania analizatorów, w szczególnoÊci: 1) zakres temperatury dla warunków Êrodowiskowych klimatycznych, przy czym minimalny zakres powinien wynosiç 35 °C; 2) wartoÊç nominalnà napi´cia i cz´stotliwoÊci zasilania pràdem zmiennym lub wartoÊci graniczne napi´cia zasilania pràdem sta∏ym; 3) minimalnà (pmin) i maksymalnà (pmax) wartoÊç ciÊnienia atmosferycznego w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, przy czym pmin ≤ 860 hPa, pmax ≥ 1 060 hPa. 4.
79. Do analizatorów ma zastosowanie klasa warunków Êrodowiskowych mechanicznych M1, o której mowa w § 11 ust. 1 rozporzàdzenia. 5.
80. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) analizatora oraz rodzaje b∏´dów (bezwzgl´dne i wzgl´dne) w warunkach znamionowych u˝ytkowania okreÊla tabela nr 2, przy czym ustalenie wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego jako wartoÊci wi´kszej lub równej nast´puje na podstawie porównania wartoÊci b∏´du bezwzgl´dnego z wartoÊcià b∏´du wzgl´dnego odniesionego do wartoÊci wzorcowej: Dziennik Ustaw Nr 3 — 116 — Poz. 27 Tabela nr 2 5.
81. B∏àd graniczny dopuszczalny (MPE) obliczenia lambda λ wynosi 0,3 %. Umownà wartoÊç — gdzie poszczególne symbole oznaczajà: prawdziwà lambda oblicza si´ na podstawie nast´pujàcego równania: 6.
82. [CO], [CO2], [O2], [HC] — wartoÊci u∏amków obj´toÊciowych sk∏adników gazowych (% obj.), K1 — wspó∏czynnik konwersji wyniku pomiaru wykonanego metodà NDIR na wynik pomiaru wykonanego metodà FID wartoÊç wspó∏czynnika okreÊla producent analizatora, HCV — stosunek liczby atomów wodoru do liczby atomów w´gla w paliwie [1,7261], OCV — stosunek liczby atomów tlenu do liczby atomów w´gla w paliwie [0,0175]. 5.2.
83. Do obliczeƒ lambda λ wykorzystuje si´ wartoÊci wskazane przez analizator. Skutek oddzia∏ywania zaburzeƒ elektromagnetycznych na analizator powinien byç taki, aby: 1) zmiana wyniku pomiaru nie by∏a wi´ksza ni˝ wartoÊç zmiany krytycznej, o której mowa w pkt 6.2, albo 2) wskazanie wyniku pomiaru nie mog∏o byç interpretowane jako prawid∏owy wynik. 6.
84. Dla ka˝dego z u∏amków obj´toÊciowych mierzonych przez analizator wartoÊç zmiany krytycznej jest równa b∏´dowi granicznemu dopuszczalnemu (MPE) danego parametru.
85. RozdzielczoÊç wskazaƒ analizatora wyra˝ona u∏amkiem obj´toÊciowym powinna byç co najmniej równa wartoÊciom okreÊlonym w tabeli nr 3: Dziennik Ustaw Nr 3 — 117 — Poz. 27 Tabela nr 3 7.
86. WartoÊç lambda λ powinna byç podawana z rozdzielczoÊcià 0,
88. PowtarzalnoÊç analizatora powinna byç taka, aby odchylenie standardowe eksperymentalne obliczone na podstawie wyników serii 20 pomiarów nie przekracza∏o jednej trzeciej wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego (MPE) okreÊlonego odpowiednio dla ka˝dego w∏aÊciwego u∏amka obj´toÊciowego gazu.
90. 4) 5 % obj. H2; 5) 0,3 % obj. NO; 6) 2 000 ppm obj. HC w przeliczeniu na n-heksan; 7) para wodna do stanu nasycenia.
91. Analizator powinien byç wyposa˝ony w urzàdzenia do regulacji: 1) punktu zerowego oraz wewn´trznej — dzia∏ajàce automatycznie; Czas odpowiedzi analizatora powinien byç taki, aby w przypadku pomiaru: 2) wskazaƒ przy u˝yciu gazu wzorcowego. 1) CO, CO2 i HC — analizator wskaza∏ 95 % wartoÊci koƒcowej w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 15 s po zmianie z gazu zerowego na wzorcowy; 11.
92. W przypadku urzàdzeƒ do regulacji dzia∏ajàcych automatycznie lub pó∏automatycznie wykonanie pomiaru powinno byç niemo˝liwe przed przeprowadzeniem regulacji. 2) O2 — analizator wskaza∏ wartoÊç mniejszà ni˝ 0,1 % obj. nie póêniej ni˝ po up∏ywie 60 s po zmianie z powietrza na mieszanin´ gazowà niezawierajàcà tlenu.
93. Analizator powinien: 1) wykrywaç pozosta∏oÊci w´glowodorów w uk∏adzie przet∏aczania gazów; wykonanie pomiaru nie powinno byç mo˝liwe, je˝eli pozosta∏oÊç w´glowodorów przekracza przed pomiarem 20 ppm obj.; Sk∏adniki spalin inne ni˝ sk∏adniki, których wartoÊci mogà byç mierzone za pomocà analizatora, nie powinny powodowaç zmiany wyników pomiarów wi´kszej ni˝ po∏owa wartoÊci bezwzgl´dnej odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych (MPE), gdy wyst´pujà w nast´pujàcych maksymalnych u∏amkach obj´toÊciowych: 2) byç wyposa˝ony w urzàdzenie s∏u˝àce do automatycznego rozpoznawania nieprawid∏owego dzia∏ania czujnika kana∏u tlenu, spowodowanego jego zu˝yciem lub przerwà w obwodzie elektrycznym; 3) zapewniaç mo˝liwoÊç wyboru odpowiednich wspó∏czynników do obliczania lambda λ, bez wàtpliwoÊci co do w∏aÊciwego wzoru, je˝eli jest przystosowany do pracy z ró˝nymi paliwami. 1) 6 % obj. CO; 2) 16 % obj. CO2; 3) 10 % obj. O2; Za∏àcznik nr 11 PROCEDURY OCENY ZGODNOÂCI
94. Wewn´trzna kontrola produkcji — modu∏ A 1.
95. Wewn´trzna kontrola produkcji jest procedurà, poprzez którà producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel wype∏niajàcy zobowiàzania okreÊlone w pkt 1.2—1.5.1 zapewnia i deklaruje, ˝e przyrzàd pomiarowy spe∏- 1.
96. 1.
97. nia zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu. Producent sporzàdza dokumentacj´ technicznà. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przechowuje dokumentacj´ technicznà do celów kontroli. Dziennik Ustaw Nr 3 1.
98. 1.
99. 1.5.
100. — 118 — 3) w przypadku braku odpowiednich dokumentów decyduje, jakie próby nale˝y przeprowadziç; Deklaracja zgodnoÊci jest wystawiana dla modelu przyrzàdu pomiarowego. Powinna ona identyfikowaç przyrzàd pomiarowy, dla którego zosta∏a wydana.
101. Wewn´trzna kontrola produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà — modu∏ A1 2.
102. Wewn´trzna kontrola produkcji z badaniem wyrobu przez jednostk´ notyfikowanà jest procedurà, poprzez którà producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel wype∏niajàcy zobowiàzania,

pkt 2.1.1—2.5.1, zapewnia i deklaruje, ˝e przyrzàd pomiarowy spe∏nia zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu. 2.1.

1. maganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu, przed wprowadzeniem go do obrotu; Producent powinien podjàç wszelkie niezb´dne dzia∏ania w celu zapewnienia zgodnoÊci produkowanych przyrzàdów pomiarowych z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu, które dotyczà tych przyrzàdów. Kopi´ deklaracji zgodnoÊci do∏àcza si´ do przyrzàdu pomiarowego wprowadzanego do obrotu. Je˝eli du˝a liczba przyrzàdów pomiarowych jest dostarczana jednemu u˝ytkownikowi, to kopia deklaracji zgodnoÊci mo˝e byç do∏àczana do grupy lub partii przyrzàdów pomiarowych. Producent umieszcza na ka˝dym egzemplarzu przyrzàdu pomiarowego numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej, o której mowa w pkt 2.4, na jej odpowiedzialnoÊç. 2.
2. Producent sporzàdza dokumentacj´ technicznà. 2.2.
3. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przechowuje dokumentacj´ technicznà do celów kontroli. 2.
4. Producent powinien podjàç wszelkie niezb´dne dzia∏ania w celu zapewnienia zgodnoÊci produkowanych przyrzàdów pomiarowych z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu, które dotyczà tych przyrzàdów. 2.
5. Jednostka notyfikowana, wybrana przez producenta: 1) przeprowadza lub zleca przeprowadzenie w∏aÊciwych sprawdzeƒ w odpowiednich, okreÊlonych przez siebie przedzia∏ach czasu, w celu weryfikacji jakoÊci kontroli wewn´trznej, bioràc pod uwag´ mi´dzy innymi technicznà z∏o˝onoÊç przyrzàdu oraz wielkoÊç produkcji; 2) pobiera próbki przyrzàdów pomiarowych w celu poddania ich badaniom i próbom okreÊlonym w normach zharmonizowanych albo próbom równowa˝nym, niezb´dnym do sprawdzenia zgodnoÊci przyrzàdu pomiarowego z zasadniczymi wy- Poz. 27 4) podejmuje odpowiednie dzia∏ania w przypadku, gdy okreÊlona liczba egzemplarzy przyrzàdu pomiarowego w próbce nie osiàgnie wymaganego poziomu jakoÊci. 2.
6. Deklaracja zgodnoÊci jest wystawiana dla modelu przyrzàdu pomiarowego. Powinna ona identyfikowaç model przyrzàdu pomiarowego, dla którego zosta∏a wydana. 2.5.
7. Kopi´ deklaracji zgodnoÊci do∏àcza si´ do przyrzàdu pomiarowego wprowadzanego do obrotu. Je˝eli du˝a liczba przyrzàdów pomiarowych jest dostarczana jednemu u˝ytkownikowi, to kopia deklaracji zgodnoÊci mo˝e byç do∏àczana do grupy lub partii przyrzàdów pomiarowych.
8. Badanie typu — modu∏ B 3.
9. Badanie typu jest procedurà, poprzez którà jednostka notyfikowana bada projekt techniczny przyrzàdu pomiarowego oraz zapewnia i deklaruje, ˝e jego konstrukcja spe∏nia wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, które dotyczà tego przyrzàdu. 3.
10. Badanie typu mo˝e byç przeprowadzone w jeden z poni˝szych sposobów: 1) badanie wzoru typu — kompletnego egzemplarza przyrzàdu pomiarowego reprezentatywnego dla przewidywanej produkcji przyrzàdu pomiarowego; 2) badanie wzorów typu, reprezentatywnych dla przewidywanej produkcji, jednego lub wi´kszej liczby istotnych elementów przyrzàdu pomiarowego wraz z ocenà w∏aÊciwoÊci konstrukcji technicznej innych elementów przyrzàdu pomiarowego poprzez analiz´ dokumentacji technicznej i danych uzupe∏niajàcych,

pkt 3.3.2 i 3.3.3; 3) ocen´ w∏aÊciwoÊci projektu technicznego przyrzàdu pomiarowego poprzez analiz´ dokumentacji technicznej i danych uzupe∏niajàcych,

pkt 3.3.2 i 3.3.3, bez badania wzorów typu. 3.2.

1. Jednostka notyfikowana decyduje o sposobie przeprowadzenia badaƒ i liczbie niezb´dnych egzemplarzy wzorów typu. 3.
2. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel, zwany dalej „wnioskodawcà”, sk∏ada w wybranej przez siebie jednostce notyfikowanej wniosek o przeprowadzenie badania wzoru typu przyrzàdu pomiarowego lub jego istotnego elementu. Dziennik Ustaw Nr 3 3.3.
3. — 119 — 3) procesu produkcji — analizuje dokumentacj´ technicznà w celu oceny, czy producent zabezpieczy∏ wystarczajàce Êrodki do zapewnienia powtarzalnej produkcji. Wniosek powinien zawieraç: 1) nazw´ i adres producenta oraz, je˝eli wniosek jest z∏o˝ony przez upowa˝nionego przedstawiciela, jego nazw´ albo imi´ i nazwisko oraz adres; 3.
4. Jednostka notyfikowana sporzàdza raport oceniajàcy, który zawiera opis dzia∏aƒ podj´tych zgodnie z pkt 3.4 i ich wyniki. Jednostka notyfikowana mo˝e udost´pniaç zawartoÊç tego raportu, w ca∏oÊci lub cz´Êci, tylko za zgodà producenta; jednostka przechowuje raport do celów kontrolnych. 3.
5. Je˝eli typ spe∏nia zasadnicze wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu, jednostka notyfikowana sporzàdza certyfikat badan