Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 czerwca 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: cieśla, elektryk, opiekunk

Dziennik Ustaw Nr 125 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2010.07.13 14:24:44 +02'00' — 10508 — Poz. 845 845 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 17 czerwca 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: cieśla, elektryk, opiekunka środowiskowa, opiekun w domu pomocy społecznej, posadzkarz, renowator zabytków architektury, technik elektryk, technik leśnik, technik prac biurowych i technik wiertnik Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje: 2) elektryk — symbol cyfrowy 724[01]; § 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 4) opiekun w domu pomocy społecznej — symbol cyfrowy 346[04]; 1) cieśla — symbol cyfrowy 712[02]; 7) technik elektryk — symbol cyfrowy 311[08]; 3) opiekunka środowiskowa — symbol cyfrowy 346[03]; .go 5) posadzkarz — symbol cyfrowy 713[05]; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji 8) technik leśnik — symbol cyfrowy 321[02]; 9) technik prac biurowych — symbol cyfrowy 419[01]; 10) technik wiertnik — symbol cyfrowy 311[40]. 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia. w. rcl rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250 i Nr 54, poz. 320. 6) renowator zabytków architektury — symbol cyfrowy 712[07]; § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 czerwca 2010 r. (poz. 845) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE CIEŚLA SYMBOL CYFROWY 712[02] ww I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) rozpoznawać rodzaje obiektów budowlanych, ich konstrukcje oraz technologie wykonania; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną, normami i instrukcjami w zakresie wykonywanych zadań zawodowych; 5) dobierać materiały i wyroby do robót ciesielskich; 6) użytkować narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót ciesielskich i pomocniczych; 7) wykonywać obróbkę drewna i materiałów drzewnych; 8) przygotowywać elementy konstrukcji ciesielskich do montażu; 9) wykonywać złącza i połączenia ciesielskie; 3) składować, przechowywać i transportować surowe drewno, materiały drzewne oraz prefabrykaty; 10) wykonywać konstrukcje z drewna i materiałów drzewnych; 4) zabezpieczać drewno i materiały drzewne przed działaniem czynników zewnętrznych; 11) wykonywać montaż, rozbiórkę oraz konserwację deskowań i rusztowań; — 10509 — 12) przygotowywać materiały do zabezpieczania wykopów; 13) wykonywać konserwację, renowację i rozbiórkę elementów budowlanych z drewna i materiałów drzewnych; 14) przeprowadzać naprawy konstrukcji ciesielskich; 15) montować obiekty z prefabrykatów drewnianych; 16) dokonywać rozliczeń materiałów, pracy sprzętu oraz robocizny; 17) oceniać jakość wykonania robót ciesielskich; II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) podstawy budownictwa; 2) technologia robót ciesielskich; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) posługiwać się podstawową terminologią budowlaną; .go 18) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza techniczno-socjalnego terenu budowy; Poz. 845 v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 2) rozpoznawać elementy budynku i określać ich funkcje; 20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 3) określać konstrukcje i technologie wykonania budynków; 21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 5) określać właściwości materiałów i wyrobów stosowanych do robót ciesielskich i pomocniczych; 6) stosować zasady magazynowania, składowania i transportowania drewna i materiałów drzewnych; w. rcl 23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) określać rodzaje gruntów budowlanych; 24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 25) korzystać z różnych źródeł informacji; 26) prowadzić działalność gospodarczą. 7) określać zasady organizacji stanowiska pracy oraz zagospodarowania terenu budowy; 8) sporządzać rysunki figur i brył geometrycznych; 9) wymiarować i opisywać rysunki techniczne; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie cieśla powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) wykonywania konstrukcji ciesielskich z drewna i materiałów drzewnych; ww 2) montowania obiektów budowlanych z drewnianych elementów prefabrykowanych; 3) wykonywania form i deskowań z drewna i materiałów drzewnych; 4) wykonywania rusztowań i pomostów roboczych z drewna; 5) wykonywania tymczasowych obiektów z drewna oraz materiałów drzewnych na terenie budowy; 6) wykonywania konserwacji oraz zabezpieczania konstrukcji ciesielskich przed działaniem czynników zewnętrznych; 7) wykonywania napraw, renowacji i rozbiórki konstrukcji ciesielskich. 10) stosować zasady wykonywania przekrojów, rzutów prostokątnych i aksonometrycznych; 11) sporządzać szkice elementów budynków; 12) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; 13) posługiwać się dokumentacją techniczną; 14) posługiwać się podstawowym sprzętem pomiarowym; 15) wykonywać przedmiary i obmiary robót; 16) sporządzać zapotrzebowanie materiałów do wykonywanych robót ciesielskich; 17) sporządzać rysunki inwentaryzacyjne. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) ogólne wiadomości z zakresu budownictwa; 2) elementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne budynków; 3) rodzaje gruntów budowlanych; 4) drewno i materiały drzewne; Dziennik Ustaw Nr 125 — 10510 — Poz. 845 16) wykonywać deskowania pod pokrycia dachowe; 6) teren budowy i jego organizacja; 17) wykonywać drewniane rusztowania i pomosty robocze; 7) figury i bryły geometryczne; v.p l 5) magazynowanie, składowanie i transportowanie drewna i materiałów drzewnych; 8) zasady wymiarowania rysunków; 18) wykonywać formy i deskowania elementów betonowych i żelbetowych; 9) przekroje rysunkowe; 19) wykonywać zabezpieczenia ścian w wykopach; 10) rzutowanie prostokątne i aksonometryczne; 20) wykonywać warstwy ochronne elementów konstrukcyjnych z drewna i materiałów drzewnych; 11) rysunek odręczny i schematyczny; 12) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; 13) dokumentacja techniczna; 22) kontrolować jakość wykonywanych robót; 14) elementy miernictwa; BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT CIESIELSKICH 1. Cele kształcenia 23) wykonywać konserwację zabytkowych drewnianych obiektów budowlanych; .go 15) przedmiary i obmiary robót ciesielskich; 16) rysunek inwentaryzacyjny. 21) montować obiekty z elementów prefabrykowanych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 25) demontować konstrukcje ciesielskie; 26) wykonywać obmiary robót ciesielskich oraz pomiary inwentaryzacyjne; 27) stosować zasady prawidłowej gospodarki odpadami; 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania robót ciesielskich. w. rcl 1) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 24) wymieniać uszkodzone elementy konstrukcji drewnianych; 2) dobierać materiały i wyroby do robót ciesielskich; 3) dobierać i przygotowywać narzędzia oraz sprzęt do robót ciesielskich; 4) magazynować i składować drewno i materiały drzewne; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) organizacja stanowiska pracy; 2) materiały do robót ciesielskich; 5) transportować elementy konstrukcji ciesielskich; 3) narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót ciesielskich; 6) nadzorować proces suszenia drewna do robót ciesielskich; 4) składowanie, przechowywanie i transportowanie drewna, materiałów drzewnych i prefabrykatów; 7) przygotowywać do montażu elementy konstrukcji z drewna i materiałów drzewnych; 8) wykonywać ręczną i mechaniczną obróbkę drewna; ww 9) określać konstrukcję ciesielską oraz dobierać sposoby łączenia elementów obiektów budowlanych; 10) wykonywać połączenia elementów konstrukcji ciesielskich; 11) montować proste elementy konstrukcji drewnianych; 12) wykonywać konstrukcję ścian drewnianych; 13) wykonywać termiczną, akustyczną i przeciwwilgociową izolację ściany szkieletowej; 14) wykonywać schody o nieskomplikowanej konstrukcji; 15) wykonywać wiązary dachowe; 5) suszenie drewna i materiałów drzewnych; 6) ręczna i mechaniczna obróbka drewna; 7) zasady montażu elementów konstrukcji ciesielskich; 8) złącza ciesielskie; 9) ściany; 10) izolacje ścian; 11) stropy; 12) schody; 13) dachy; 14) rusztowania; 15) deskowania; 16) roboty montażowe z gotowych elementów; 17) odbiór robót ciesielskich; — 10511 — 18) zabezpieczanie drewna i materiałów drzewnych przed szkodliwym działaniem czynników biologicznych, chemicznych, wody i ognia; 19) naprawy, remonty i rozbiórka konstrukcji ciesielskich; 20) konserwacje zabytkowych drewnianych obiektów budowlanych; 21) obmiar i inwentaryzacja robót ciesielskich; Poz. 845 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) podejmowanie gospodarczej; i prowadzenie działalności 4) funkcjonowanie przedsiębiorstw budowlanych; 22) gospodarka surowcami i odpadami; 23) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas robót ciesielskich. 1. Cele kształcenia 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 8) wybrane przepisy prawa budowlanego, podatkowego i bankowego; .go BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 10) przetargi w budownictwie; 11) kosztorysy budowlane; 12) środki ochrony indywidualnej; 13) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 14) zasady i metody komunikowania się; 15) elementy socjologii i psychologii pracy; w. rcl 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 9) elementy ergonomii; 5) rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa budowlane; 16) formy doskonalenia zawodowego; 6) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 18) etyka. 7) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 8) przestrzegać przepisów prawa budowlanego, podatkowego i bankowego; 9) przygotowywać oferty przetargowe na nieskomplikowane roboty budowlane; 10) sporządzać kosztorysy wykonywanych robót i obliczać wynagrodzenie za pracę; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; ww 12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 17) źródła informacji zawodowej; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie Nazwa bloku programowego kształcenia w %* Podstawy budownictwa 20 Technologia robót ciesielskich 50 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 14) komunikować się i współpracować w zespole; 15) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 16) podejmować decyzje; 1) pracownia ogólnobudowlana; 17) doskonalić umiejętności zawodowe; 2) pracownia rysunku technicznego; 18) korzystać z różnych źródeł informacji; 3) pracownia komputerowa; 19) przestrzegać zasad etyki. 4) warsztaty szkolne. Dziennik Ustaw Nr 125 — 10512 — Poz. 845 Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 1) próbki materiałów i wyrobów budowlanych; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 2) próbki różnych gatunków drewna oraz materiałów drzewnych; v.p l Pracownia ogólnobudowlana powinna być wyposażona w: 2) oprogramowanie użytkowe. 3) narzędzia oraz sprzęt do robót ciesielskich; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 4) dokumentacje budowlano-montażowe; 1) stanowiska do wykonywania robót ciesielskich; 5) instrukcje technologiczne; 2) narzędzia i sprzęt do robót ciesielskich; 6) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie, aprobaty techniczne; 3) różne gatunki drewna i materiałów drzewnych; 7) prospekty materiałów i wyrobów budowlanych; 5) przyrządy pomiarowe; 8) publikacje zawierające jednostkowe nakłady rzeczowe oraz publikacje zawierające ceny i stawki czynników produkcji. 6) narzędzia i przyrządy do trasowania; 4) elementy łączące konstrukcje ciesielskie; .go 7) środki ochrony indywidualnej; Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w: 8) katalogi i prospekty materiałów i wyrobów budowlanych, instrukcje technologiczne. 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 2) wzory znormalizowanego pisma technicznego; 3) modele figur i brył geometrycznych; 4) dokumentacje architektoniczno-budowlane; Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz u przedsiębiorców, w tym rzemieślników prowadzących działalność gospodarczą w zakresie ciesielstwa. w. rcl 5) normy dotyczące zasad sporządzania rysunków technicznych; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. 6) katalogi i prospekty materiałów i wyrobów stosowanych w robotach ciesielskich. Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTRYK SYMBOL CYFROWY 724[01] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 7) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych; 8) montować układy elektryczne na podstawie schematów ideowych i montażowych; 9) wykonywać instalacje elektryczne na podstawie dokumentacji technicznej; 10) wykonywać linie napowietrzne i kablowe na podstawie dokumentacji technicznej; 3) posługiwać się dokumentacją techniczną instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych; 11) instalować i uruchamiać maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie dokumentacji technicznej; ww 2) rozpoznawać elementy, aparaty, maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie symboli graficznych, oznaczeń na nich stosowanych, parametrów oraz wyglądu; 4) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne i nieelektryczne; 5) mierzyć parametry instalacji, urządzeń i sieci elektrycznych na podstawie schematów pomiarowych; 6) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac; 12) montować układy automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów na podstawie dokumentacji technicznej; 13) montować urządzenia ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej w obiektach budowlanych i sieciach elektroenergetycznych na podstawie dokumentacji technicznej; — 10513 — 14) dokonywać wymiany wskazanych elementów, aparatów, maszyn i urządzeń elektrycznych; 15) stosować środki oraz urządzenia chroniące przed porażeniem prądem elektrycznym zgodnie z obowiązującymi przepisami; 16) stosować normy, przepisy i instrukcje z zakresu montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska; 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Poz. 845 II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 1) elektrotechnika; 2) techniki wytwarzania; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: ELEKTROTECHNIKA 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) interpretować podstawowe prawa z zakresu elektrotechniki; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) wyjaśniać zjawiska zachodzące w polu magnetycznym, elektromagnetycznym i elektrycznym; 23) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) rozróżniać ogniwa galwaniczne i akumulatory oraz ich parametry techniczne; .go 20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 1) stosować podstawowe pojęcia, określenia i wielkości charakteryzujące pole elektryczne i magnetyczne oraz obwody elektryczne; 24) prowadzić działalność gospodarczą. 5) obliczać i szacować wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach prądu stałego i przemiennego; 6) dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru wielkości elektrycznych; w. rcl Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektryk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 7) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne; 8) łączyć na podstawie schematów układy elektryczne i elektroniczne; 1) wykonywania montażu instalacji elektrycznych zgodnie z dokumentacją techniczną; 9) mierzyć parametry podstawowych elementów elektrycznych i elektronicznych; 2) instalowania i uruchamiania maszyn i urządzeń elektrycznych oraz regulowania parametrów ich pracy; 10) rozróżniać maszyny oraz urządzenia elektryczne; 3) wykonywania przeglądów technicznych, konserwacji oraz drobnych napraw instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych; 4) wykonywania przeglądów technicznych, konserwacji oraz drobnych napraw linii napowietrznych i kablowych; 11) rozpoznawać podzespoły maszyn, urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych na schematach elektrycznych; 12) określać funkcje podzespołów stosowanych w urządzeniach, instalacjach i sieciach elektrycznych; 13) rozróżniać parametry techniczne maszyn, urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych; 14) wykorzystywać dane zawarte na tabliczkach znamionowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 6) wykonywania pomiarów, prób po montażu i naprawie instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych oraz dokonywania oceny ich stanu technicznego. 15) dobierać długość oraz przekrój przewodów zasilających maszyny i urządzenia elektryczne z uwzględnieniem warunków ich pracy; ww 5) przeprowadzania konserwacji oraz napraw układów automatyki; 3. Zawód elektryk jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) instalacji elektrycznych; 2) elektroenergetyki. 16) dobierać zabezpieczenia maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych; 17) posługiwać się dokumentacją techniczną oraz katalogami urządzeń elektrycznych; 18) mierzyć parametry maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową (DTR); 19) opracowywać wyniki pomiarów z wykorzystaniem techniki komputerowej; Dziennik Ustaw Nr 125 — 10514 — Poz. 845 2) czytać rysunki techniczne maszynowe i elektryczne; 21) analizować działanie prostych układów automatyki zabezpieczeniowej; 3) rozróżniać materiały stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych; 22) rozpoznawać środki ochrony przeciwporażeniowej; 4) dobierać materiały do prac instalacyjnych i montażu elektrycznego; 23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pomiarów. 5) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 2) pole elektryczne; 3) pole magnetyczne i elektromagnetyzm; 4) elektroliza, ogniwa galwaniczne i akumulatory; 5) obwody jednofazowe prądu przemiennego; 6) układy trójfazowe; 7) pomiary elektryczne; 8) elementy i układy elektroniczne; 9) transformatory; 10) maszyny elektryczne; 6) wykonywać pomiary wielkości geometrycznych; 7) wykonywać proste prace z zakresu obróbki ręcznej; 8) posługiwać się narzędziami elektromonterskimi, elektronarzędziami oraz typową aparaturą kontrolno-pomiarową; .go 1) obwody elektryczne prądu stałego; v.p l 20) interpretować wyniki pomiarów parametrów maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych; 9) stosować różne sposoby łączenia elementów konstrukcyjnych w urządzeniach elektrycznych; 10) wykonywać połączenia elektryczne zgodnie z dokumentacją techniczną; 11) wykonywać montaż elektromechaniczny podzespołów maszyn i urządzeń elektrycznych; 12) montować i demontować aparaturę w układach automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów; 13) wykonywać montaż instalacji elektroenergetycznych; 12) urządzenia energoelektroniczne; 14) interpretować normy dotyczące kontroli jakości; 13) urządzenia zasilające i rozdzielcze; 15) instalować i uruchamiać maszyny i urządzenia elektryczne oraz regulować parametry ich pracy; w. rcl 11) podstawy napędu elektrycznego; 14) instalacje elektryczne; 15) elektryczne źródła światła; 16) urządzenia grzejne; 17) linie napowietrzne i kablowe; 18) aparaty wysokiego napięcia; 19) stacje elektroenergetyczne; 20) dokumentacja techniczna; 21) zabezpieczenia i automatyka zabezpieczeniowa; 22) ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach elektrycznych; ww 23) wytwarzanie i gospodarka energią elektryczną; 24) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska. BLOK: TECHNIKI WYTWARZANIA 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów ochrony przeciwporażeniowej; 16) wykonywać przeglądy techniczne i konserwacje oraz usuwać drobne uszkodzenia w maszynach, urządzeniach i instalacjach elektrycznych oraz liniach napowietrznych i kablowych; 17) dokonywać okresowych przeglądów technicznych urządzeń ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej w obiektach budowlanych i sieciach elektroenergetycznych; 18) kontrolować stan techniczny środków i urządzeń chroniących przed porażeniami prądem elektrycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisami; 19) określać stan instalacji, urządzeń i sieci elektrycznych na podstawie wyników pomiarów ich parametrów; 20) sporządzać kalkulację kosztów wykonania prac montażowo-instalacyjnych i serwisowych; 21) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) oraz obowiązującymi normami, przepisami i instrukcjami z zakresu montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych; 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska. Dziennik Ustaw Nr 125 — 10515 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Poz. 845 11) komunikować się i współpracować w zespole; 12) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 1) organizacja stanowiska pracy; 13) podejmować decyzje; 2) rysunek techniczny; 14) doskonalić umiejętności zawodowe; 3) materiały stosowane w elektrotechnice; 15) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) obróbka ręczna metali i tworzyw sztucznych; 16) przestrzegać zasad etyki. 5) wykonywanie połączeń mechanicznych i elektrycznych; 6) montaż elektromechaniczny podzespołów maszyn i urządzeń elektrycznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; .go 7) kontrola elementów i podzespołów; v.p l Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 8) montaż aparatury w układach automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 9) montaż instalacji elektroenergetycznych; 3) podejmowanie gospodarczej; 10) instalowanie maszyn i urządzeń elektrycznych; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 11) naprawa instalacji i urządzeń elektrycznych; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 12) badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji i urządzeń elektrycznych; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; prowadzenie działalności 7) ochrona przeciwporażeniowa; 8) wybrane przepisy prawa budowlanego i prawa energetycznego; w. rcl 13) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska. i 9) elementy ergonomii; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 10) środki ochrony indywidualnej; 11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 12) zasady i metody komunikowania się; 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 14) formy doskonalenia zawodowego; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 15) źródła informacji zawodowej; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 16) etyka. 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; ww 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska; 7) przestrzegać przepisów prawa budowlanego i prawa energetycznego; 8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 9) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Elektrotechnika 35 Techniki wytwarzania 40 Podstawy działalności zawodowej 5 Razem 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. — 10516 — IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń; 2) laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki; 3) laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych; 4) warsztaty szkolne. Pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w: Poz. 845 żonych w odpowiednie środki i urządzenia ochrony od porażeń prądem elektrycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz wyposażonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny; v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 2) autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, indukcyjny regulator napięcia; 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze, mostek RLC, miernik cosϕ, częstościomierz, miernik rezystancji izolacji, mierniki impedancji pętli zwarcia, miernik uziemień, czasomierz, mierniki prędkości obrotowej, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi; 5) podzespoły elektryczne i mechaniczne maszyn, urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych; 4) maszyny i urządzenia elektryczne przystosowane do badań: silniki prądu stałego (obcowzbudne i samowzbudne), silniki prądu przemiennego (asynchroniczne, synchroniczne i komutatorowe), prądnice prądu stałego i przemiennego, transformatory jednofazowe i trójfazowe, przekładniki prądowe i napięciowe oraz wyłączniki instalacyjne i przemysłowe, wyłączniki różnicowoprądowe, styczniki i przekaźniki, elektryczne źródła światła; 6) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów mechanicznych i elektrycznych; 5) elementy i podzespoły urządzeń elektroenergetycznych; 7) normy, katalogi, dokumentacje techniczne maszyn i urządzeń elektrycznych; 6) proste układy energoelektroniczne; .go 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) eksponaty i modele części maszyn; 3) próbki materiałów elektrotechnicznych; 4) elementy elektryczne i elektroniczne; 7) gotowe zestawy ćwiczeniowe elektronicznego sterowania maszynami i urządzeniami elektrycznymi; Laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki powinno być wyposażone w: 8) programy do symulacji pracy maszyn i urządzeń elektrycznych oraz do obróbki wyników pomiarów. w. rcl 8) programy komputerowe do symulacji działania maszyn i urządzeń. 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposażonych w odpowiednie środki i urządzenia ochrony od porażeń prądem elektrycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz wyposażonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny; 2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—24 V, autotransformatory, generatory funkcyjne; ww 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze, mostki RLC, liczniki energii elektrycznej jednofazowe i trójfazowe, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi; 4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych; 5) makiety (trenażery) z układami elektrycznymi i elektronicznymi przystosowanymi do badań; 6) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych oraz do obróbki wyników pomiarów. Laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych powinno być wyposażone w: 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposa- Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) stanowiska do obróbki ręcznej; 2) stanowiska do montażu układów elektrycznych i elektronicznych; 3) stanowiska do montażu i demontażu maszyn i urządzeń elektrycznych; 4) stanowiska do montażu instalacji elektrycznych; 5) stanowiska diagnostyczne do sprawdzania parametrów maszyn i urządzeń elektrycznych; 6) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie; 7) dokumentację techniczno-ruchową (DTR). Każde stanowisko powinno być wyposażone w komplet narzędzi i przyrządów pomiarowych. Laboratoria i pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz w zakładach produkcyjnych i usługowych. Dziennik Ustaw Nr 125 — 10517 — Poz. 845 v.p l Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPIEKUNKA ŚRODOWISKOWA SYMBOL CYFROWY 346[03] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) obserwować i rozpoznawać nieprawidłowości w rozwoju człowieka; 2) rozpoznawać problemy podopiecznego; 3) opracowywać plan niesienia pomocy; 24) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 25) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. .go 4) nawiązywać i utrzymywać kontakty międzyludzkie; 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 5) współpracować z podopiecznym oraz z ważnymi dla niego osobami; 6) prowadzić negocjacje w sprawach istotnych dla podopiecznego; 7) aktywizować podopiecznego i osoby z jego środowiska; 8) rozpoznawać i wykorzystywać możliwości środowiska rodzinnego i lokalnego na rzecz efektywnej pracy z podopiecznym; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekunka środowiskowa powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) pomagania podopiecznemu w codziennych czynnościach domowych, takich jak: robienie zakupów, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, pranie; 10) organizować czas wolny podopiecznego; 3) udzielania pierwszej pomocy; w. rcl 9) pomagać podopiecznemu w gospodarowaniu środkami finansowymi; 2) dbania o zdrowie, higienę osobistą ludzi chorych i niesamodzielnych: mycia, kąpania, czesania, golenia, ubierania, słania łóżka i zmiany pościeli oraz bielizny osobistej osobie unieruchomionej w łóżku; 11) dostosowywać dietę do stanu zdrowia podopiecznego; 12) przygotowywać posiłki i pomagać samotnym podopiecznym w prowadzeniu gospodarstwa domowego; 13) dbać o zdrowie i bezpieczeństwo podopiecznego; 14) prowadzić ćwiczenia rekreacyjne dostosowane do stanu zdrowia podopiecznego; 15) nauczyć podopiecznego wykonywania podstawowych czynności z zakresu prac technicznych i plastycznych; ww 16) prowadzić dokumentację dotyczącą pracy z podopiecznym; 4) mobilizowania podopiecznego do aktywnego spędzania czasu wolnego i rozwijania jego zainteresowań; 5) aktywizowania podopiecznego do zwiększania jego samodzielności życiowej; 6) doradzania w zakresie planowania i organizacji gospodarstwa domowego; 7) kontaktowania się z różnego rodzaju instytucjami w celu rozwiązywania problemów zdrowotnych, materialnych, mieszkaniowych, rodzinnych i prawnych podopiecznego; 8) inicjowania pozytywnych relacji międzyludzkich w najbliższym otoczeniu podopiecznego, a zwłaszcza z członkami jego rodziny. 17) postępować zgodnie z zasadami etyki; 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) psychospołeczne uwarunkowania pracy z podopiecznym; 2) rozwiązywanie problemów podopiecznego; 21) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 3) opieka nad podopiecznym; 4) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 125 UWARUNKOWANIA Poz. 845 4) posługiwać się wybranymi przepisami prawa; 5) formułować pisma urzędowe; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: v.p l BLOK: PSYCHOSPOŁECZNE PRACY Z PODOPIECZNYM — 10518 — 6) określać rolę i zadania polityki społecznej państwa oraz dostrzegać zmieniające się funkcje poszczególnych sektorów polityki społecznej; 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu pedagogiki społecznej, opiekuńczej i specjalnej, psychologii ogólnej, społecznej i rozwojowej, psychopatologii; 7) charakteryzować modele rodziny oraz typy rodzin; 2) określać problemy wychowawcze i psychospołeczne występujące w środowisku podopiecznego; 9) identyfikować oraz przewidywać skutki problemów wychowawczych i psychospołecznych dotyczących podopiecznego i jego środowiska; 3) określać istotę problemów społecznych, przewidywać skutki oraz zapobiegać ich występowaniu; 10) rozwiązywać problemy z uwzględnieniem podmiotowego udziału podopiecznego i jego rodziny; 4) diagnozować potrzeby społeczne podopiecznego; 11) nawiązywać kontakty „interkulturowe”; .go 8) charakteryzować subkultury środowiskowe; 5) współdziałać z rodziną i środowiskiem podopiecznego; 12) nawiązywać kontakty z instytucjami społecznymi wspomagającymi w pracy zawodowej; 6) współdziałać w projektowaniu planów wychowawczo-terapeutycznych dla podopiecznego; 13) charakteryzować działalność placówek sprawujących opiekę nad osobami potrzebującymi pomocy; 7) podejmować optymalne decyzje w określonych sytuacjach problemowych; 14) dostosowywać metody pracy do możliwości środowiska, w którym pracuje opiekunka. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: w. rcl 8) motywować podopiecznego do nawiązywania i podtrzymywania kontaktów społecznych; 9) wspomagać podopiecznego w realizacji różnych ról społecznych; 10) udzielać wsparcia psychicznego w sytuacjach kryzysowych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) elementy prawa; 2) polityka społeczna państwa z elementami organizacji pomocy społecznej oraz ochrony zdrowia w Polsce; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 3) wybrane zagadnienia z metodyki pracy z ludźmi niepełnosprawnymi; 1) elementy pedagogiki społecznej i opiekuńczej; 4) problemy i kwestie społeczne oraz sposoby ich rozwiązywania; 2) elementy pedagogiki specjalnej; 5) wybrane elementy organizacji i zarządzania. 3) wybrane zagadnienia z psychologii ogólnej i społecznej; BLOK: OPIEKA NAD PODOPIECZNYM 4) wybrane zagadnienia z psychologii rozwojowej; 1. Cele kształcenia 5) podstawy psychopatologii. ww BLOK: ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW PODOPIECZNEGO 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) określać prakseologiczne zasady rozwiązywania problemów; 2) wyjaśniać podstawowe pojęcia prawne oraz określać organy ochrony prawnej i obsługi prawnej; 3) charakteryzować strukturę systemu prawa i aktów prawnych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) określać zasady opieki nad podopiecznym; 2) określać zasady zapobiegania powikłaniom związanym z higieną osobistą podopiecznego; 3) charakteryzować zasady utrzymywania higieny otoczenia i miejsca zamieszkania podopiecznego; 4) udzielać pierwszej pomocy; 5) wykorzystywać w praktyce zasady organizacji opieki; 6) określać zasady kształtowania przestrzeni mieszkaniowej; — 10519 — 7) wskazywać sprzęt i udogodnienia techniczne ułatwiające osobie niepełnosprawnej poruszanie się w mieszkaniu oraz utrzymanie higieny osobistej; 8) kształtować i zaspokajać potrzeby podopiecznego; 9) nawiązywać kontakt z podopiecznym i jego najbliższym otoczeniem; 10) rozwiązywać sytuacje konfliktowe; 11) organizować czas wolny dla poszczególnych grup podopiecznych; 12) organizować środowisko mieszkaniowe zgodnie z potrzebami podopiecznego; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; .go 13) dbać o bezpieczeństwo podopiecznego; Poz. 845 v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 14) stosować różne formy aktywnego spędzania czasu wolnego i rozbudzać zainteresowania podopiecznego; 15) uczyć podopiecznego wykonywania drobnych użytecznych prac plastycznych i technicznych; 16) stosować zasady prawidłowego żywienia i przygotowywania posiłków; 17) charakteryzować różne rodzaje diet; 7) udzielać wsparcia emocjonalnego; 8) przewidywać kierunek rozwoju problemów społecznych oraz ich skutki w środowisku lokalnym; 9) porozumiewać się z osobami głuchymi z wykorzystaniem systemu językowo-migowego; 10) wykorzystywać elementy samoobrony w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa własnego i podopiecznego; w. rcl 18) opracowywać jadłospis z wykorzystaniem porad dietetyka; 6) nawiązywać i podtrzymywać kontakty z podopiecznym i jego najbliższym otoczeniem; 19) przygotowywać różnorodne posiłki z uwzględnieniem upodobań i przyzwyczajeń podopiecznego; 20) wykonywać zabiegi higieniczne w sytuacjach ograniczonej sprawności podopiecznego; 21) utrzymywać czystość osobistą podopiecznego i jego najbliższego otoczenia; 22) dobierać ćwiczenia rekreacyjne odpowiednie do wieku i sprawności fizycznej podopiecznego; 23) dostrzegać problemy człowieka przewlekle chorego i psychicznie chorego oraz problemy osoby niepełnosprawnej i okresu starzenia się. 2. Treści kształcenia (działy programowe) ww Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) zasady opieki nad podopiecznym; 2) zasady higieny osobistej i higieny otoczenia; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 13) komunikować się i współpracować w zespole; 14) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 15) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń; 16) doskonalić własną sprawność psychofizyczną; 17) organizować i oceniać własną pracę; 18) doskonalić umiejętności zawodowe; 19) korzystać z różnych źródeł informacji; 20) przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) 3) rozróżnianie potrzeb podopiecznego; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 4) metodyka organizacji czasu wolnego; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 5) zasady udzielania pierwszej pomocy; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 6) higiena żywienia; 3) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 7) metodyka wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych; 8) rozpoznawanie zaburzeń psychicznych i problemów podopiecznego. 4) bezpieczeństwo i higiena pracy; 5) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 6) wybrane umiejętności społeczne; Dziennik Ustaw Nr 125 — 10520 — Poz. 845 3) środki higieniczne; 8) wychowanie fizyczne z elementami samoobrony; 4) łóżko; 9) elementy ergonomii; 10) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) zasady i metody komunikowania się; v.p l 7) język migowy; 5) szafki zamykane, taborety; 6) materace specjalistyczne, w tym przeciwodleżynowe; 7) przybory do kąpieli w łóżku; 12) elementy socjologii i psychologii pracy; 8) urządzenia ułatwiające pielęgnację osoby całkowicie unieruchomionej; 13) formy doskonalenia zawodowego; 9) materace lub maty do ćwiczeń na podłodze; 14) źródła informacji zawodowej; 10) fantomy do reanimacji; 15) etyka. 11) środki opatrunkowe. Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Psychospołeczne uwarunkowania pracy z podopiecznym Rozwiązywanie problemów podopiecznego Opieka nad podopiecznym 16 1) źródło bieżącej wody ze zlewozmywakiem; 2) kuchnię gazową z piekarnikiem; 3) meble kuchenne; 4) lodówkę; 29 5) naczynia kuchenne; 6) podstawowy sprzęt kuchenny; 27 7) zastawę stołową i naczynia dostosowane do potrzeb i możliwości osób leżących; 23 w. rcl Podstawy działalności zawodowej Pracownia gospodarstwa domowego powinna być wyposażona w: .go III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Razem 95** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 5 % godzin jest przeznaczone na rozdysponowanie przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia komputerowa; 2) pracownia higieny osobistej i pierwszej pomocy; 3) pracownia gospodarstwa domowego; 8) środki czystości; 9) kosz na odpadki. Pracownia zajęć techniczno-plastycznych powinna być wyposażona w: 1) szafki; 2) stoły; 3) krzesła; 4) maszynę i przybory do szycia; 5) materiały i przybory do malowania i rysowania; 6) materiały i przybory do haftowania, wyszywania oraz tkania; 7) żelazko i deskę do prasowania; 8) przewodniki i mapy turystyczne; ww 4) pracownia zajęć techniczno-plastycznych. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 2) oprogramowanie użytkowe; 3) drukarki. Pracownia higieny osobistej i pierwszej pomocy powinna być wyposażona w: 1) urządzenia sanitarne; 2) przybory i środki do pielęgnacji; 9) plecaki; 10) kamerę; 11) aparat fotograficzny. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach szkolnych, ośrodkach pomocy społecznej, instytucjach oraz organizacjach udzielających pomocy i świadczących usługi opiekuńcze osobom potrzebującym pomocy w ich miejscu zamieszkania. Dziennik Ustaw Nr 125 — 10521 — Poz. 845 v.p l Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPIEKUN W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ SYMBOL CYFROWY 346[04] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) określać misję instytucji pomocy społecznej w zmieniających się warunkach społecznych; 2) określać zadania i kompetencje zawodowe opiekuna w pomocy instytucjonalnej; 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 23) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 24) kierować zespołem pracowników; 25) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; .go 3) rozpoznawać potrzeby i problemy podopiecznego; 21) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 4) analizować możliwości i ograniczenia w zaspokajaniu potrzeb podopiecznego; 5) pomagać podopiecznemu w czynnościach życia codziennego oraz dbać o jego bezpieczeństwo; 6) wykorzystywać różne metody terapii i aktywizacji podopiecznego; 7) współpracować z podopiecznym oraz z innymi, ważnymi dla niego osobami: rodziną, znajomymi, specjalistami; 27) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 28) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. w. rcl 8) pomagać w adaptacji jednostki do warunków życia w placówkach opiekuńczych oraz do zmian związanych z przewlekłą chorobą, niepełnosprawnością lub starością; 26) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 9) promować zdrowy styl życia; 10) dokonywać systematycznej ewaluacji pracy z podopiecznym; 11) komunikować się z różnymi grupami podopiecznych oraz udzielać im wsparcia i porad w sytuacjach trudnych lub kryzysowych; 12) postępować zgodnie z zasadami etyki; 13) podnosić jakość świadczonych usług opiekuńczych; 14) aktywnie uczestniczyć w projektach integracji podopiecznych ze środowiskiem lokalnym; ww 15) organizować i oceniać własną pracę; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekun w domu pomocy społecznej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) stymulacji rozwoju i aktywizacji osób przebywających w domu pomocy społecznej z zastosowaniem różnych metod terapii; 2) pomagania podopiecznemu domu pomocy społecznej w zaspokajaniu potrzeb i wykonywaniu różnych czynności z zakresu samoobsługi i higieny osobistej; 3) organizowania czasu wolnego w sposób umożliwiający podopiecznemu samorealizację, rozwój zainteresowań, integrację z rodziną i z osobami przebywającymi w domu pomocy społecznej oraz ze społecznością lokalną; 16) negocjować i rozwiązywać problemy oraz konflikty zaistniałe wśród podopiecznych placówek opiekuńczych; 4) tworzenia indywidualnego planu pomocy i profesjonalnego udziału w realizacji zaplanowanych zadań; 17) współpracować z mediami, prezentować na forum publicznym interesy podopiecznego; 5) pielęgnowania oraz dbania o zdrowie i higienę osobistą osób chorych i niesamodzielnych; 18) prowadzić z podopiecznym zajęcia ruchowe, plastyczne lub techniczne; 6) aktywizowania podopiecznego do zwiększenia samodzielności życiowej; 19) prowadzić dokumentację pracy z podopiecznym; 7) doradzania w zakresie planowania wydatków oraz sposobu spędzania czasu wolnego; 20) porozumiewać się w języku obcym w zakresie niezbędnym do wykonywanych zadań zawodowych; 8) uczestniczenia w procesie rehabilitacji i aktywizacji podopiecznego pod nadzorem lub na zlecenie lekarza bądź terapeuty. — 10522 — II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) społeczny; Poz. 845 20) stymulować różnymi metodami rozwój i możliwości adaptacyjne osób korzystających z pomocy instytucjonalnej; v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 21) dostrzegać potrzebę oraz znaczenie profesjonalizmu w wykonywaniu zadań zawodowych; 22) wykorzystywać bogatą ofertę instytucji społecznych do rozwiązywania problemów i zaspokajania potrzeb podopiecznego. 2) edukacja zdrowotna i opieka; 3) metody terapii i aktywizacji; 4) podstawy działalności zawodowej. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: BLOK: SPOŁECZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 2) podstawy psychologii rozwojowej; .go 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu nauk społecznych; 1) wybrane zagadnienia z psychologii ogólnej i społecznej; 2) interpretować mechanizmy funkcjonowania człowieka oraz motywy jego postępowania w różnych sytuacjach społecznych; 3) określać cele i zadania polityki społecznej państwa; 4) określać i wykorzystywać możliwości tkwiące w człowieku; 5) analizować zachowania społeczne zbiorowości i jednostki; 4) podstawy gerontologii; 5) podstawy psychopatologii; 6) wybrane zagadnienia z socjologii z uwzględnieniem struktury i procesów małych grup społecznych; 7) wybrane przepisy prawa; 8) organizacja pomocy społecznej, rola i zadania instytucji świadczących pomoc społeczną. w. rcl 6) stosować różne metody udzielania pomocy podopiecznym; 3) pedagogika specjalna z elementami nauczania specjalnego; 7) stosować metody i techniki badań społecznych; BLOK: EDUKACJA ZDROWOTNA I OPIEKA 1. Cele kształcenia 8) podejmować współpracę ze specjalistami świadczącymi usługi na rzecz podopiecznych w domu pomocy społecznej; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) współpracować z zespołem zadaniowym; 1) posługiwać się terminologią z zakresu wiedzy o zdrowiu; 10) dostrzegać czynniki wspomagające i organizujące jakość społecznego funkcjonowania zbiorowości i jednostki; 11) rozpoznawać i formułować problemy społeczne podopiecznego; 12) doceniać znaczenie zasobów tkwiących w jednostce i uwzględniać je w podejmowanych działaniach; ww 13) podejmować inicjatywy ułatwiające człowiekowi aktywny udział w życiu społeczności; 14) prezentować kreatywną postawę podczas rozwiązywania problemów podopiecznego; 15) dostrzegać potrzebę kierowania własnym rozwojem i doskonalić kwalifikacje zawodowe; 16) wskazywać uprawnienia i sposoby działania różnych podmiotów pomocy instytucjonalnej; 17) organizować i włączać się do współpracy z różnymi instytucjami prowadzącymi działalność socjalną; 2) charakteryzować czynniki zagrożenia zdrowia związane ze stylem życia i warunkami środowiska; 3) współpracować z pracownikami ochrony zdrowia; 4) współtworzyć warunki do zachowań prozdrowotnych; 5) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 6) planować edukację zdrowotną w zależności od potrzeb i wieku podopiecznego oraz jego wiedzy o zdrowiu; 7) wspierać podopiecznego w dbaniu o własne zdrowie; 8) analizować dynamikę przeżyć emocjonalnych i ich wpływ na funkcjonowanie psychosomatyczne jednostki; 18) posługiwać się wybranymi przepisami prawa; 9) ujmować problemy osób niepełnosprawnych w sposób kompleksowy i perspektywiczny; 19) dostosowywać metody pracy do sytuacji życiowej, wieku i możliwości jednostki; 10) identyfikować organizacje i instytucje zajmujące się problemami promocji i ochrony zdrowia; — 10523 — 11) uczestniczyć w procesie kompleksowej rehabilitacji różnych grup podopiecznych pomocy instytucjonalnej; 12) dokonywać elementarnej diagnozy niepełnosprawności; 13) dostosowywać metody pracy do możliwości psychosomatycznych podopiecznego; 14) angażować rodzinę i środowisko lokalne w działania opiekuńcze; 15) poszukiwać informacji o podopiecznym i jego problemach; 16) nawiązywać kontakt z różnymi grupami podopiecznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) zdrowie w różnych okresach życia; 2) promocja zdrowia; 3) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 4) wybrane zagadnienia z rehabilitacji; 5) elementy psychoterapii; 9) umożliwiać podopiecznemu udział w imprezach integracyjnych; 10) umożliwiać wykonywanie prac artystycznych lub rozwijanie innych zainteresowań podopiecznego; 11) wykorzystywać arteterapię do integracji grupy lub rozwiązywania trudnych sytuacji jednostki i społeczności domu pomocy społecznej; 12) dokonywać ewaluacji pracy z podopiecznym; 13) dostosowywać metody terapii i aktywizacji do potrzeb i możliwości podopiecznego; 14) współpracować ze specjalistami odpowiedzialnymi za rehabilitację i aktywizację podopiecznego oraz określać własną rolę i kompetencje w tym procesie; .go 17) współdziałać ze specjalistami w procesie świadczenia kompleksowej pomocy podopiecznym. Poz. 845 v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 16) stosować metody aktywizacji i organizować czas wolny podopiecznego w celu ułatwienia adaptacji do warunków pracy oraz zapobiegania zjawisku izolacji; 17) przygotowywać podopiecznego do radzenia sobie ze stresem. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: w. rcl 6) wybrane zagadnienia z metodyki pracy z podopiecznymi w instytucjach opiekuńczych. 15) ponosić odpowiedzialność za podejmowane działania; 1) problematyka aktywizacji i terapii; BLOK: METODY TERAPII I AKTYWIZACJI 2) planowanie i organizacja czasu wolnego; 1. Cele kształcenia 3) elementy arteterapii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wykorzystywać wiedzę z zakresu terapii, aktywizacji oraz organizacji czasu wolnego w celu planowania i udzielania pomocy jednostce; 2) poszukiwać możliwości wykorzystania różnych metod terapii i aktywizacji; 3) diagnozować potrzeby podopiecznego dotyczące spędzania czasu wolnego; 4) wychowanie fizyczne z elementami rehabilitacji; 5) strategie radzenia sobie ze stresem. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 5) stosować zasady planowania i organizacji czasu wolnego we współpracy z rodziną, przyjaciółmi i znajomymi podopiecznego; 4) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; ww 4) rozbudzać zainteresowania sztuką i wykorzystywać elementy arteterapii w procesie kompleksowej opieki i stymulacji funkcjonowania podopiecznego; 6) wykorzystywać elementy kultury fizycznej do podnoszenia sprawności i wydolności podopiecznego; 7) wykorzystywać czynności życia codziennego i samoobsługi do podnoszenia sprawności fizycznej i samodzielności podopiecznego; 8) motywować podopiecznego do aktywnego udziału w różnych uroczystościach okazjonalnych lub imprezach wypoczynkowych; 3) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 5) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 6) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 7) stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 8) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; — 10524 — 9) prezentować interesy podopiecznego na forum publicznym; 10) przestrzegać norm współdziałania w grupie; 11) udzielać podopiecznym wsparcia emocjonalnego; 12) wykorzystywać techniki komputerowe w zakresie niezbędnym do wykonywanych zadań zawodowych; 13) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 16) prowadzić negocjacje; 18) podejmować decyzje; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie Nazwa bloku programowego kształcenia w %* Społeczny 29 Edukacja zdrowotna i opieka 26 Metody terapii i aktywizacji 28 Podstawy działalności zawodowej 12 Razem 95** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. .go 17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; Poz. 845 v.p l Dziennik Ustaw Nr 125 19) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypowiedzi w języku obcym, związane z realizacją zadań zawodowych; 20) korzystać z różnych źródeł informacji; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia komputerowa; 21) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 2) pracownia treningu integracyjnego; 22) przestrzegać zasad etyki. 3) pracownia higieny osobistej i pierwszej pomocy; 4) sala gimnastyczna do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego z elementami rehabilitacji fizycznej; w. rcl 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) gospodarka rynkowa; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw usługowych; 5) pracownia artystyczna. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 3) metody poszukiwania pracy; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 4) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 2) druk …