Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze.

Ustawaz dnia 16 września 1982 r.Prawo spółdzielcze Spis treści Treść ustawy Część I - Spółdzielnie Tytuł I - Przepisy wspólne Dział I - Spółdzielnia i jej statut Dział II - Tryb zakładania i rejestrowania spółdzielni Dział III - Członkowie, ich prawa i obowiązki Dział IV - Organy spółdzielni Art. 35. Rozdział 1 - Walne zgromadzenie Rozdział 2 - Rada nadzorcza Rozdział 3 - Zarząd Rozdział 4 - Przepisy wspólne dla rady i zarządu Rozdział 5 - Zebrania grup członkowskich Dział V - Samorząd pracowniczy Dział VI - Zmiana statutu spółdzielni Dział VII - Gospodarka spółdzielni Dział VIII - Lustracja Dział IX - Łączenie się spółdzielni Dział X - Przyłączenie jednostki organizacyjnej spółdzielni do innej spółdzielni Dział XI - Podział spółdzielni Dział XII - Likwidacja spółdzielni Dział XIII - Upadłość spółdzielni Tytuł II - Przepisy szczególne dla spółdzielni produkcji rolnej, spółdzielni kółek rolniczych, spółdzielni pracy i spółdzielni mieszkaniowych Dział I - Spółdzielnie produkcji rolnej Rozdział 1 - Rolnicze spółdzielnie produkcyjne Rozdział 2 - Rolnicze spółdzielnie specjalistyczne Rozdział 3 - Inne spółdzielnie zajmujące się produkcją rolną Rozdział 4 - Rozpoznawanie sporów Dział II - Spółdzielnie kółek rolniczych (usług rolniczych) Dział III - Spółdzielnie pracy Dział IV - Spółdzielnie mieszkaniowe Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego Rozdział 3 - Prawo do domów jednorodzinnych i lokali mieszkalnych budowanych w celu przeniesienia ich własności na rzecz członków Rozdział 4 - Lokale użytkowe i garaże Część II - Związki spółdzielcze i Naczelna Rada Spółdzielcza Tytuł I - Związki spółdzielcze Tytuł II - Naczelna Rada Spółdzielcza Część III - Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe Rozdział 1 - Zmiany w przepisach obowiązujących Rozdział 2 - Przepisy przejściowe i końcowe Treść ustawy Część I Spółdzielnie Tytuł I Przepisy wspólne Dział I Spółdzielnia i jej statut Art. 1. Spółdzielnia jest dobrowolnym i samorządnym zrzeszeniem o nieograniczonej liczbie członków i zmiennym funduszu udziałowym; prowadzi działalność gospodarczą, kierując się potrzebami zrzeszonych członków oraz założeniami określonymi w centralnych i terytorialnych planach społeczno-gospodarczych, jak również działalność społeczno-wychowawczą dla stałego podnoszenia materialnego i kulturalnego poziomu życia i świadomości społecznej swych członków oraz dla dobra Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Art. 2. § 1. Spółdzielnia prowadzi swoją działalność samodzielnie. § 2. Organy władzy terenowej i organy administracji państwowej mogą wydawać wiążące spółdzielnię przepisy prawne i decyzje na podstawie i w zakresie upoważnień przewidzianych w przepisach ustawowych. Art. 3. § 1. Współdziałanie spółdzielni z organizacjami spółdzielczymi oraz z innymi organizacjami społecznymi i gospodarczymi, a także przystąpienie do nich lub ich ugrupowań następuje na podstawie umowy. § 2. Podejmowanie przez spółdzielnię wspólnych zadań z organizacjami, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, może następować we wszystkich formach przewidzianych przez prawo. W szczególności może ona tworzyć z tymi organizacjami spółdzielnie osób prawnych, spółki handlowe i cywilne. Art. 4. § 1. Spółdzielnia zrzesza się według swego wyboru w jednym z centralnych związków spółdzielczych spełniającym funkcje rewizyjne, którego zakres działania odpowiada przedmiotowi działalności spółdzielni, zwanym dalej „właściwym centralnym związkiem”. Ponadto spółdzielnia może się zrzeszać w innych związkach spółdzielczych dla realizacji wspólnych celów gospodarczych i społecznych. § 2. Naczelną organizacją ruchu spółdzielczego w Polsce jest Naczelna Rada Spółdzielcza, zwana dalej „Naczelną Radą”. § 3. W stosunku do spółdzielni, dla której ze względu na przedmiot jej działalności nie ma właściwego centralnego związku, funkcje takiego związku wykonuje Naczelna Rada. Art. 5. § 1. Statut spółdzielni powinien określać: 1) nazwę, która powinna zawierać wyraz „spółdzielnia” lub „spółdzielczy” i odróżniać się wyraźnie od nazw innych zarejestrowanych już spółdzielni, mających siedzibę w tej samej miejscowości, 2) siedzibę spółdzielni oraz teren jej działania, 3) cel spółdzielni, przedmiot jej działalności gospodarczej i społecznej oraz czas jej trwania, jeśli założono ją na czas określony, 4) wysokość wpisowego, 5) wysokość i ilość udziałów, którą członek obowiązany jest zadeklarować, sposób i terminy ich wnoszenia i zwrotu oraz skutki niewpłacenia udziałów w terminie, 6) prawa i obowiązki członków, 7) zasady przyjmowania, występowania, wykreślania i wykluczania członków, 8) sposób zwoływania walnych zgromadzeń, obradowania na nich i warunki podejmowania uchwał, 9) zasady podziału nadwyżki bilansowej i pokrywania strat (art. 76 i 90). § 2. Statut powinien ponadto zawierać postanowienia, których wprowadzenie do statutu wymagają przepisy niniejszej ustawy. § 3. Statut może zawierać poza postanowieniami, o których mowa w § 1 i 2, także inne postanowienia. Dział II Tryb zakładania i rejestrowania spółdzielni Art. 6. § 1. Osoby zamierzające założyć spółdzielnię (założyciele) uchwalają statut spółdzielni, potwierdzając jego przyjęcie przez złożenie pod nim swoich podpisów, oraz dokonują wyboru organów spółdzielni, których wybór należy w myśl statutu do kompetencji walnego zgromadzenia, lub komisji organizacyjnej w składzie co najmniej trzech osób. § 2. Liczba założycieli nie może być mniejsza od dziesięciu, jeżeli założycielami są osoby fizyczne, i trzech, jeżeli założycielami są osoby prawne. § 3. Zarząd lub komisja organizacyjna spółdzielni występuje do właściwego centralnego związku z wnioskiem o wydanie oświadczenia o celowości założenia spółdzielni. Centralny związek wydaje oświadczenie o celowości po zasięgnięciu opinii odpowiedniego organu właściwej terenowej rady narodowej. § 4. Centralny związek może odmówić wydania oświadczenia o celowości, jeżeli z oceny możliwości gospodarczych zakładanej spółdzielni wynika, że nie będzie ona mogła realizować zamierzonych celów. § 5. O decyzji w sprawie wydania oświadczenia o celowości założenia spółdzielni centralny związek powinien powiadomić wnioskodawcę pisemnie najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. Decyzja odmowna powinna zawierać uzasadnienie. § 6. Jeżeli zarząd i rada nadzorcza spółdzielni nie zostały jeszcze wybrane, założyciele spółdzielni powinni dokonać ich wyboru niezwłocznie po otrzymaniu oświadczenia o celowości założenia spółdzielni. Art. 7. § 1. Zarząd spółdzielni powinien najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od dnia otrzymania oświadczenia o celowości wystąpić do sądu rejestrowego, w którego okręgu spółdzielnia ma mieć siedzibę, z wnioskiem o wpisanie spółdzielni do rejestru spółdzielni i ich związków, zwanego dalej „rejestrem”. W razie niewystąpienia z wnioskiem w tym terminie, oświadczenie o celowości traci swoją ważność. § 2. Do wniosku dołącza się: 1) dwa odpisy statutu, 2) odpisy dokumentów stwierdzających wybór zarządu i rady, 3) oświadczenie o celowości, 4) inne dokumenty, których złożenia wymagają przepisy szczególne. § 3. Wniosek podpisują wszyscy członkowie zarządu spółdzielni. Podpisy ich powinny być uwierzytelnione przez sąd lub państwowe biuro notarialne. Art. 8. § 1. Sąd wyda postanowienie o wpisaniu spółdzielni do rejestru po stwierdzeniu, że uchwalony przez założycieli statut zgodny jest z przepisami prawa. § 2. Jeżeli sąd stwierdzi braki we wniosku lub statucie, to zażąda uzupełnienia lub zmiany w wyznaczonym terminie. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu sąd poweźmie postanowienie odmawiające wpisu. Art. 9. § 1. Zarząd spółdzielni może wystąpić do sądu rejestrowego z wnioskiem o wpisanie spółdzielni do rejestru także w razie odmowy przez centralny związek wydania oświadczenia o celowości, jeżeli w odmowie tej dopatruje się naruszenia przepisu art. 6 § 4. W takim wypadku we wniosku należy wskazać zarzuty stawiane przeciwko odmowie wydania oświadczenia o celowości oraz załączyć do niego tę odmowę. Przepisy art. 7 stosuje się odpowiednio. § 2. W wypadku, o którym mowa w paragrafie poprzedzającym, sąd wyda postanowienie o wpisaniu spółdzielni do rejestru, po stwierdzeniu, że nie było podstaw do odmowy wydania oświadczenia o celowości z przyczyn określonych w art. 6 § 4. Przepis art. 8 § 2 stosuje się odpowiednio. Art. 10. § 1. Wpis spółdzielni do rejestru powinien zawierać następujące dane: 1) nazwę spółdzielni i jej siedzibę, 2) przedmiot działalności gospodarczej spółdzielni i teren jej działania, 3) czas trwania spółdzielni, jeżeli założono ją na czas określony, 4) wysokość i ilość udziałów, które członek powinien wnieść, 5) wzmiankę o prawie lub obowiązku wnoszenia wkładów, jeśli statut przewiduje takie prawo lub obowiązek, 6) imiona i nazwiska członków zarządu, sposób reprezentowania przez nich spółdzielni, a także imiona i nazwiska osób pełniących czasowo funkcje członków zarządu, 7) ograniczenia uprawnień zarządu przewidziane statutem, a także uchwałami walnego zgromadzenia lub rady podjętymi w ramach ich uprawnień statutowych, 8) imiona i nazwiska pełnomocników, którym udzielono pełnomocnictwa do dokonywania czynności związanych z kierowaniem bieżącą działalnością gospodarczą spółdzielni lub jej wyodrębnionej organizacyjnie i gospodarczo jednostki, oraz granice ich umocowania. § 2. Zgłoszeniu do rejestru i wpisaniu podlegają także dane dotyczące połączenia się spółdzielni, przyłączenia jednostki organizacyjnej spółdzielni do innej spółdzielni, podziału spółdzielni, likwidacji, upadłości, imiona i nazwiska likwidatorów, imię i nazwisko syndyka upadłości oraz zmiany i uzupełnienia danych wymienionych w niniejszym paragrafie i paragrafie poprzedzającym. § 3. W wypadku zgłoszenia zmiany członków zarządu lub likwidatorów do zgłoszenia należy dołączyć uwierzytelnione podpisy nowych członków lub likwidatorów. § 4. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do zgłoszenia do rejestru zmian i uzupełnień danych wymienionych w § 1 i 2 obowiązani są zarząd lub likwidator w ciągu dwóch tygodni od dnia powstania tych zmian lub uzupełnień. § 5. W razie niedokonania przez członków zarządu lub likwidatorów spółdzielni obowiązkowych zgłoszeń do rejestru, sąd może nałożyć na nich kary porządkowe w łącznej wysokości do 5.000 zł. Ponadto sąd o każdym uchybieniu obowiązkowi rejestracji zawiadamia właściwy centralny związek. W razie dopełnienia obowiązku rejestracji sąd może uchylić nałożoną karę. § 6. Na postanowienie sądu o nałożeniu kary porządkowej służy zażalenie. Art. 11. § 1. Spółdzielnia nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania jej do rejestru. § 2. Za czynności dokonane w interesie spółdzielni przed zarejestrowaniem osoby działające do chwili zarejestrowania spółdzielni odpowiadają wobec osób trzecich solidarnie. Za zobowiązania wynikające z tych czynności spółdzielnia odpowiada po jej zarejestrowaniu tak jak za zaciągnięte przez siebie. Jednakże osoby działające przed zarejestrowaniem spółdzielni odpowiadają wobec niej według przepisów prawa cywilnego. Art. 12. § 1. Osoby trzecie nie mogą zasłaniać się nieznajomością danych, które zostały wpisane do rejestru, chyba że dowiodą, iż o nich wiedzieć nie mogły. § 2. Dane, o których mowa w art. 10 § 1 i 2, a które nie zostały wpisane do rejestru, nie wywołują skutków prawnych wobec osób trzecich, chyba że im udowodniono, iż o nich wiedziały. Art. 13. Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady, w drodze rozporządzenia, określa sposób prowadzenia rejestru oraz postępowanie w sprawach dotyczących rejestru spółdzielni. Art. 14. Organem właściwym do publikowania ogłoszeń spółdzielni przewidzianych w przepisach prawa jest Monitor Spółdzielczy wydawany przez Naczelną Radę. Dział III Członkowie, ich prawa i obowiązki Art. 15. § 1. Spółdzielnia musi liczyć co najmniej 10 członków, o ile statut nie wymaga liczby większej. § 2. Członkiem spółdzielni może być każda osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych, która odpowiada wymaganiom określonym w statucie, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 3. Ponadto statut może określać wypadki, w których dopuszczalne jest członkostwo osób o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub nie mających tej zdolności. Osoby takie nie mogą być członkami organów spółdzielni. W walnym zgromadzeniu biorą one udział przez swoich przedstawicieli ustawowych. § 4. Członkami spółdzielni mogą być również osoby prawne, a także organizacje polityczne nie mające osobowości prawnej, o ile statut nie stanowi inaczej. Do takich organizacji stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej ustawy dotyczące członków będących osobami prawnymi. § 5. Spółdzielnia, której członkami w myśl statutu są wyłącznie osoby prawne, musi liczyć co najmniej trzech członków. Art. 16. § 1. Warunkiem przyjęcia na członka jest złożenie deklaracji. Deklaracja powinna być złożona pod nieważnością w formie pisemnej. Podpisana przez przystępującego do spółdzielni deklaracja powinna zawierać jego imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania, a jeżeli przystępujący jest osobą prawną - jej nazwę i siedzibę, ilość zadeklarowanych udziałów, dane dotyczące wkładów, jeżeli statut ich wnoszenie przewiduje, a także inne dane przewidziane w statucie. § 2. W formie pisemnej deklaruje się także dalsze udziały, jak i wszelkie zmiany danych zawartych w deklaracji. § 3. Członek może w deklaracji lub w odrębnym pisemnym oświadczeniu złożonym spółdzielni wskazać osobę, której spółdzielnia obowiązana jest po jego śmierci wypłacić udziały. Prawo z tego tytułu nie należy do spadku. Art. 17. § 1. Założyciele spółdzielni, którzy podpisali statut, stają się członkami spółdzielni z chwilą jej zarejestrowania. Przystępujący do spółdzielni po jej zarejestrowaniu stają się członkami spółdzielni z chwilą przyjęcia ich przez spółdzielnię. § 2. Przyjęcie powinno być stwierdzone na deklaracji podpisem dwóch członków zarządu lub osób do tego przez zarząd upoważnionych z podaniem daty uchwały o przyjęciu. Obowiązuje to również przy zmianie danych dotyczących zadeklarowanych udziałów lub wkładów. § 3. Jeżeli statut nie stanowi inaczej, uchwała w sprawie przyjęcia powinna być podjęta w ciągu miesiąca od dnia złożenia deklaracji. O uchwale o przyjęciu w poczet członków oraz o uchwale odmawiającej przyjęcia zainteresowany powinien być zawiadomiony pisemnie w ciągu dwóch tygodni od dnia jej powzięcia. Zawiadomienie o odmowie przyjęcia powinno zawierać uzasadnienie. § 4. Statut spółdzielni powinien wskazywać organ spółdzielni właściwy do przyjmowania członków. Jeżeli organem tym nie jest walne zgromadzenie. Statut powinien wskazywać także organ, do którego służy odwołanie od decyzji odmawiającej przyjęcia, oraz określać terminy wniesienia i rozpatrzenia tego odwołania. Art. 18. Członek spółdzielni ma prawo korzystać ze świadczeń spółdzielni w zakresie określonym w statucie. Art. 19. § 1. Członek spółdzielni obowiązany jest do wniesienia wpisowego oraz zadeklarowanych udziałów stosownie do postanowień statutu. § 2. Członek spółdzielni uczestniczy w pokrywaniu jej strat do wysokości zadeklarowanych udziałów. § 3. Członek spółdzielni nie odpowiada wobec wierzycieli spółdzielni za jej zobowiązania. Art. 20. § 1. Członek spółdzielni obowiązany jest zadeklarować jeden udział, jeżeli statut nie zobowiązuje członków do zadeklarowania większej ilości udziałów. § 2. Statut może przewidywać wnoszenie przez członków wkładów na własność spółdzielni lub do korzystania z nich przez spółdzielnię na podstawie innego stosunku prawnego. W tym wypadku statut powinien określać charakter i zakres przysługującego spółdzielni prawa do wkładów, wysokość wkładów oraz ich rodzaj, jeżeli są to wkłady niepieniężne, terminy ich wnoszenia, zasady wyceny i zwrotu w wypadku likwidacji spółdzielni, wystąpienia członka lub ustania członkostwa z innych przyczyn, a także w innych wypadkach przewidzianych w statucie. Art. 21. Członek spółdzielni nie może przed ustaniem członkostwa żądać zwrotu wpłat dokonanych na udziały. Nie dotyczy to jednak wpłat przekraczających ilość udziałów, których zadeklarowania wymaga statut obowiązujący w chwili żądania zwrotu. Zwrot tych wpłat powinien nastąpić po zatwierdzeniu bilansu za rok, w którym członek wystąpił z żądaniem, jeśli jego udziały nie zostały przeznaczone na pokrycie strat spółdzielni (art. 19 § 2). Art. 22. Członek spółdzielni może wystąpić z niej za wypowiedzeniem. Wypowiedzenie powinno być dokonane pod nieważnością w formie pisemnej. Termin i okres wypowiedzenia określa statut. Za datę wystąpienia uważa się następny dzień po upływie okresu wypowiedzenia. Art. 23. § 1. Członek spółdzielni w razie zmiany miejsca stałego zamieszkania i przystąpienia w nowym miejscu zamieszkania do spółdzielni o tym samym lub podobnym przedmiocie działalności może wystąpić ze spółdzielni bez uprzedniego wypowiedzenia i żądać niezwłocznego przekazania przez nią wniesionych udziałów do spółdzielni w nowym miejscu zamieszkania. § 2. Występujący ze spółdzielni w drugiej połowie roku obrachunkowego uczestniczy w jej stratach powstałych w tym roku, jak gdyby był nadal jej członkiem. Nie uczestniczy natomiast w powstałych w tym roku stratach spółdzielni, do której przystąpił. § 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do członka występującego ze spółdzielni na skutek zmiany statutu dotyczącej terenu działalności spółdzielni i przystąpienia do innej spółdzielni o tym samym lub podobnym przedmiocie działalności. Art. 24. § 1. Wykluczenie członka ze spółdzielni może nastąpić w wypadku, gdy z jego winy dalsze pozostawanie w spółdzielni nie da się pogodzić z postanowieniami statutu spółdzielni lub z zasadami współżycia społecznego. Statut powinien określać bliżej przyczyny wykluczenia. § 2. Członek nie wykonujący obowiązków statutowych z przyczyn przez niego nie zawinionych może być pozbawiony członkostwa przez wykreślenie z rejestru członków spółdzielni. Statut powinien określać bliżej przyczyny wykreślenia. § 3. Wykluczenie lub wykreślenie staje się skuteczne z chwilą doręczenia członkowi zawiadomienia o wykluczeniu lub wykreśleniu wraz z uzasadnieniem. Zawiadomienia dokonuje się pisemnie; zawiadomienie zwrócone na skutek niezgłoszenia przez członka zmiany podanego przez niego adresu ma moc prawną doręczenia. § 4. Wykluczenia lub wykreślenia może dokonać, stosownie do postanowień statutu, rada nadzorcza lub walne zgromadzenie spółdzielni. Organ podejmujący uchwałę w tej sprawie powinien wysłuchać wyjaśnień zainteresowanego członka. Jeżeli statut przewiduje właściwość rady nadzorczej, wówczas wykluczony lub wykreślony członek ma prawo odwołać się od jej uchwały o wykluczeniu lub wykreśleniu do walnego zgromadzenia oraz być obecny na jego obradach przy rozpatrywaniu tego odwołania i je popierać. O terminie walnego zgromadzenia odwołujący się powinien być zawiadomiony pod wskazanym przez niego w odwołaniu adresem co najmniej na siedem dni przed tym terminem. Art. 25. § 1. Członka zmarłego skreśla się z rejestru członków spółdzielni ze skutkiem od dnia, w którym nastąpiła śmierć. Osobę prawną będącą członkiem spółdzielni skreśla się z rejestru członków ze skutkiem od dnia jej ustania. § 2. Jeżeli zmarły członek pozostawił więcej niż jednego spadkobiercę, spadkobiercy powinni w celu wykonywania przechodzących na nich praw majątkowych zmarłego ustanowić wspólnego pełnomocnika lub wskazać zarządcę ustanowionego przez sąd przy odpowiednim zastosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego o zarządzie rzeczą wspólną. Art. 26. § 1. Udział byłego członka wypłaca się na podstawie zatwierdzonego bilansu tego roku, w którym członek przestał należeć do spółdzielni. Wypłata powinna nastąpić w ciągu miesiąca od dnia zatwierdzenia bilansu przez walne zgromadzenie. § 2. Byłemu członkowi nie przysługuje prawo do funduszu zasobowego oraz do innego majątku spółdzielni. Art. 27. § 1. Członek może rozporządzać swoimi roszczeniami do spółdzielni o wypłatę udziałów oraz o zwrot wkładów lub o wypłatę ich równowartości ze skutecznością od dnia, w którym roszczenia te stały się wymagalne. § 2. Wierzyciel członka może uzyskać zaspokojenie z jego udziałów dopiero z chwilą ustania członkostwa. § 3. Jeżeli egzekucja z innego majątku członka okaże się bezskuteczna, a przepis szczególny nie stanowi inaczej, wierzyciel członka może skierować egzekucję do wniesionych przez członka wkładów. W takim wypadku roszczenie członka o zwrot wkładów lub ich równowartości staje się wymagalne po upływie sześciu miesięcy od dnia zajęcia wkładów, chyba że wymagalność tego roszczenia nastąpiła wcześniej na podstawie innych przepisów. § 4. W razie zajęcia przez wierzyciela członka wkładów stanowiących środki produkcji, spółdzielni służy prawo pierwszeństwa ich nabycia w postępowaniu egzekucyjnym. § 5. Wierzytelności spółdzielni do członka z tytułu wpłat na udziały nie podlegają zajęciu na rzecz wierzycieli spółdzielni. Art. 28. W razie otwarcia likwidacji w ciągu sześciu miesięcy lub wszczęcia postępowania upadłościowego w ciągu roku od dnia, w którym członek przestał należeć do spółdzielni, obowiązany jest on wobec spółdzielni do uczestniczenia w pokrywaniu jej strat tak, jak gdyby był nadal członkiem. Art. 29. § 1. Roszczenia o wypłatę udziałów, udziału w nadwyżce bilansowej oraz z tytułu zwrotu wkładów albo ich równowartości pieniężnej ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat. § 2. Kwoty roszczeń, które uległy przedawnieniu, przelewane są na fundusz zasobowy. § 3. Przepis § 1 nie ma zastosowania do roszczeń o zwrot nieruchomości. Art. 30. Zarząd spółdzielni prowadzi rejestr członków zawierający ich imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania (w odniesieniu do członków będących osobami prawnymi - ich nazwę i siedzibę), wysokość zadeklarowanych i wniesionych udziałów, wysokość wniesionych wkładów, ich rodzaj, jeżeli są to wkłady niepieniężne, zmiany tych danych, datę przyjęcia w poczet członków, datę wypowiedzenia członkostwa i jego ustania, a także inne dane przewidziane w statucie. Członek spółdzielni, jego małżonek i wierzyciel członka lub spółdzielni ma prawo przeglądać rejestr. Art. 31. Zarząd spółdzielni powinien wydać każdemu członkowi na jego żądanie odpis obowiązującego statutu oraz umożliwić zaznajomienie się z regulaminami wydanymi na podstawie statutu. Art. 32. § 1. Od uchwał w sprawach wynikających ze stosunku członkostwa służy członkowi odwołanie w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym do określonego w statucie organu spółdzielni. Statut określa zasady i tryb postępowania wewnątrzspółdzielczego, a w szczególności terminy wniesienia i rozpatrzenia odwołania. § 2. Termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia zawiadomienia członka o uchwale w sposób wskazany w ustawie lub w statucie spółdzielni. Jeżeli wymagane jest doręczenie pisemnego zawiadomienia, termin ten biegnie od daty doręczenia zawiadomienia zawierającego pouczenie o prawie odwołania od uchwały w przewidzianym w statucie terminie i o skutkach jego niezachowania. § 3. Organ odwoławczy powinien rozpatrzyć odwołanie wniesione po upływie terminu, jeżeli opóźnienie nie przekracza sześciu miesięcy, a odwołujący usprawiedliwił je wyjątkowymi okolicznościami. § 4. Spółdzielnia obowiązana jest doręczyć odwołującemu odpis uchwały organu odwoławczego wraz z jej uzasadnieniem w terminie dwóch tygodni od daty podjęcia uchwały. Art. 33. § 1. Po wyczerpaniu postępowania wewnątrzspółdzielczego, przewidzianego w art. 32, lub po bezskutecznym upływie terminów ustalonych w statucie spółdzielni do podjęcia uchwały przez organ odwoławczy, członek może dochodzić swoich praw ze stosunku członkostwa na drodze sądowej. § 2. Wniesienie odwołania do organów spółdzielni powoduje zawieszenie biegu przedawnienia lub terminów zawitych do dnia zakończenia postępowania wewnątrzspółdzielczego, jednakże przez okres nie dłuższy niż rok od dnia, w którym organ odwoławczy powinien rozpatrzyć odwołanie. Art. 34. Statut może objąć postępowaniem wewnątrzspółdzielczym także inne sprawy między członkiem a spółdzielnią niż przewidziane w art. 32 § 1. Do postępowania wewnątrzspółdzielczego w takich sprawach stosuje się odpowiednio przepisy art. 32 i 33 § 2. Dział IV Organy spółdzielni Art. 35. § 1. Organami spółdzielni są: 1) walne zgromadzenie, 2) rada nadzorcza, zwana dalej „radą”, 3) zarząd, 4) w spółdzielniach, w których walne zgromadzenie jest zastąpione przez zebranie przedstawicieli - zebrania grup członkowskich (art. 59). § 2. Wybory do organów spółdzielni, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, dokonywane są w głosowaniu tajnym spośród nieograniczonej liczby kandydatów. Odwołanie członka organu następuje także w głosowaniu tajnym. § 3. Statut może przewidywać powołanie także innych organów niż wymienione w § 1. składających się z członków spółdzielni. W takim wypadku statut określa zakres uprawnień tych organów oraz zasady wyboru i odwoływania ich członków. § 4. Jeżeli statut nie stanowi inaczej, przy obliczaniu wymaganej większości głosów dla podjęcia uchwały przez organ spółdzielni uwzględnia się tylko głosy oddane za i przeciw uchwale. § 5. Tryb zwoływania posiedzeń organów, o których mowa w § 1 pkt 2-4 i § 3, oraz sposób i warunki podejmowania uchwał przez te organy określa statut lub przewidziane w nim regulaminy tych organów. Rozdział 1 Walne zgromadzenie Art. 36. § 1. Walne zgromadzenie jest najwyższym organem spółdzielni. § 2. Członek może brać udział w walnym zgromadzeniu tylko osobiście, chyba że ustawa stanowi inaczej. Osoby prawne będące członkami spółdzielni biorą udział w walnym zgromadzeniu przez ustanowionego w tym celu pełnomocnika. Pełnomocnik nie może zastępować więcej niż jednego członka. § 3. Każdy członek ma jeden głos bez względu na ilość posiadanych udziałów. Statut spółdzielni, której członkami mogą być wyłącznie osoby prawne, może określać inną zasadę ustalania liczby głosów przysługujących członkom. § 4. W walnych zgromadzeniach mają prawo uczestniczyć z głosem doradczym przedstawiciele właściwych związków i Naczelnej Rady. Art. 37. § 1. Statut może postanowić, że jeżeli ilość członków przekroczy liczbę w nim określoną, walne zgromadzenie członków zostaje zastąpione przez zebranie przedstawicieli. W takim wypadku statut powinien określać zasady ustalania liczby przedstawicieli i ich wyboru oraz czas trwania przedstawicielstwa. § 2. Do zebrania przedstawicieli stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej ustawy i statutu o walnych zgromadzeniach. § 3. O czasie, miejscu i porządku obrad zebrania przedstawicieli należy zawiadomić wszystkich członków spółdzielni w sposób wskazany w statucie. Art. 38. § 1. Do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia należy: 1) uchwalanie kierunków rozwoju działalności gospodarczej i społeczno-wychowawczej, 2) rozpatrywanie sprawozdań rady, zatwierdzania sprawozdań rocznych i bilansu oraz podejmowanie uchwał co do wniosków członków spółdzielni, rady lub zarządu w tych sprawach i udzielanie absolutorium członkom zarządu, 3) podejmowanie uchwał w związku z oceną polustracyjną działalności spółdzielni, 4) podejmowanie uchwał w przedmiocie podziału nadwyżki bilansowej lub sposobu pokrycia strat, 5) podejmowanie uchwał w sprawie zbycia nieruchomości i zbycia zakładu, 6) oznaczanie najwyższej sumy zobowiązań, jaką spółdzielnia może zaciągnąć, 7) podejmowanie uchwał w sprawie połączenia się spółdzielni, podziału spółdzielni, a także przyłączenia jej jednostki organizacyjnej do innej spółdzielni oraz likwidacji spółdzielni, 8) rozpatrywanie w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym odwołań od uchwał rady, 9) uchwalanie zmian statutu, 10) podejmowanie uchwał w sprawie przystąpienia spółdzielni do związku lub wystąpienia z niego; uchwała o wystąpieniu z centralnego związku powinna obejmować postanowienie o przystąpieniu do innego centralnego związku, 11) upoważnienie zarządu do działań mających na celu założenie związku spółdzielczego, 12) wybór delegatów na zjazd związku, w którym spółdzielnia jest zrzeszona. § 2. Statut może zastrzec do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia podejmowanie uchwał również w innych sprawach. Art. 39. § 1. Walne zgromadzenie zwołuje zarząd przynajmniej raz w roku w ciągu sześciu miesięcy po upływie roku obrachunkowego. § 2. Zarząd powinien zwołać walne zgromadzenie także na żądanie: 1) rady, 2) właściwego centralnego związku, 3) przynajmniej jednej dziesiątej, nie mniej jednak niż trzech członków, jeżeli uprawnienia tego nie zastrzeżono w statucie dla większej części członków, § 3. W spółdzielniach, w których walne zgromadzenie jest zastąpione przez zebranie przedstawicieli, zarząd powinien je zwołać także na żądanie zebrań grup członkowskich, obejmujących co najmniej 1/5 ogólnej liczby członków spółdzielni. § 4. Żądanie zwołania walnego zgromadzenia powinno być złożone pisemnie z podaniem celu jego zwołania. § 5. W wypadkach wskazanych w § 2 i 3 walne zgromadzenie (zebranie przedstawicieli) zwołuje się w takim terminie, aby mogło się ono odbyć w ciągu sześciu tygodni od dnia wniesienia żądania. Jeżeli to nie nastąpi, może je zwołać rada lub właściwy centralny związek. Art. 40. § 1. O czasie, miejscu i porządku obrad walnego zgromadzenia zawiadamia się członków i właściwy centralny związek w sposób i w terminach określonych w statucie spółdzielni. § 2. Uprawnieni do żądania zwołania walnego zgromadzenia (zebrania przedstawicieli), w myśl art. 39 § 2 i 3, mogą również żądać zamieszczenia oznaczonych spraw na porządku jego obrad, pod warunkiem wystąpienia z tym żądaniem w terminie przez statut określonym. Art. 41. § 1. Walne zgromadzenie może podejmować uchwały jedynie w sprawach objętych porządkiem obrad podanym do wiadomości członków w terminach i w sposób określonych w statucie. § 2. Uchwały podejmowane są zwykłą większością głosów, chyba że ustawa lub statut wymaga kwalifikowanej większości głosów. § 3. Z obrad walnego zgromadzenia sporządza się protokół, który powinien być podpisany przez przewodniczącego walnego zgromadzenia oraz przez inne osoby wskazane w statucie. § 4. Protokoły mogą przeglądać członkowie spółdzielni. Odpis uchwał walnego zgromadzenia zarząd spółdzielni przesyła, w ciągu miesiąca od dnia jego odbycia, właściwemu centralnemu związkowi. § 5. Protokoły przechowuje zarząd spółdzielni co najmniej przez dziesięć lat, o ile przepisy w sprawie przechowywania akt nie przewidują terminu dłuższego. Art. 42. § 1. Uchwały walnego zgromadzenia obowiązują wszystkich członków spółdzielni. § 2. Członek spółdzielni może zaskarżyć do sądu każdą uchwałę z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub statutu. § 3. Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia powinno być wniesione w ciągu sześciu tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia, jeżeli zaś powództwo wnosi członek nieobecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego wadliwego zwołania - w ciągu sześciu tygodni od dnia powzięcia wiadomości przez tego członka o uchwale, nie później jednak niż przed upływem roku od dnia odbycia walnego zgromadzenia. § 4. Jeżeli ustawa lub statut wymagają zawiadomienia członka o uchwale, termin sześciotygodniowy wskazany w paragrafie poprzedzającym biegnie od dnia tego zawiadomienia w sposób wskazany w statucie. § 5. Sąd może nie uwzględnić upływu terminu, o którym mowa w § 3, jeżeli utrzymanie uchwały walnego zgromadzenia w mocy wywołałoby dla członka szczególnie dotkliwe skutki, a opóźnienie w zaskarżeniu tej uchwały jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne. § 6. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się również do wykluczonego lub wykreślonego członka w wypadku zaskarżenia przez niego uchwały o wykluczeniu go lub wykreśleniu. Prawo zaskarżenia uchwały w sprawie wykluczenia lub wykreślenia nie przysługuje innym członkom spółdzielni. § 7. Orzeczenie sądu uchylające uchwałę walnego zgromadzenia ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni. Art. 43. § 1. Zarząd właściwego centralnego związku może zaskarżyć do sądu uchwałę walnego zgromadzenia z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub statutu, w ciągu czterech tygodni od dnia powzięcia wiadomości o uchwale, nie później jednak niż przed upływem roku od dnia odbycia walnego zgromadzenia, na którym została ona podjęta. § 2. Centralny związek nie może zaskarżyć uchwały walnego zgromadzenia decydującej o powstaniu lub ustaniu członkostwa w spółdzielni lub kształtującej bezpośrednio indywidualne prawa majątkowe członka spółdzielni. Rozdział 2 Rada nadzorcza Art. 44. Rada sprawuje kontrolę i nadzór nad działalnością spółdzielni. Art. 45. § 1. Rada składa się co najmniej z trzech członków wybranych stosownie do postanowień statutu przez walne zgromadzenie, zebranie przedstawicieli lub zebrania grup członkowskich. § 2. Do rady mogą być wybierani wyłącznie członkowie spółdzielni. Jeżeli członkiem spółdzielni jest osoba prawna, do rady może być wybrana osoba nie będąca członkiem spółdzielni, wskazana przez osobę prawną. § 3. Jeżeli członków rady wybierają zebrania grup członkowskich, liczba członków rady wybieranych przez poszczególne zebrania powinna być proporcjonalna do liczby członków spółdzielni zgrupowanych w każdym z tych organów. § 4. Kadencję rady określa statut. § 5. Przed upływem kadencji członek rady może być odwołany większością 2/3 głosów przez organ, który go wybrał. § 6. Członkowi rady spółdzielnia może wypowiedzieć umowę o pracę albo warunki pracy lub płacy tylko w wypadkach, w których Kodeks pracy dopuszcza dokonanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego organu związku zawodowego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do członków rady świadczących pracę na innej podstawie niż umowa o pracę. Art. 46. § 1. Do zakresu działania rady należy: 1) uchwalanie planów gospodarczych i programów działalności społeczno-wychowawczej, 2) nadzór i kontrola działalności spółdzielni, a w szczególności: a) badanie okresowych sprawozdań oraz bilansów, b) dokonywanie okresowych ocen wykonania przez spółdzielnię jej zadań społeczno-gospodarczych, ze specjalnym uwzględnieniem przestrzegania przez spółdzielnię praw członkowskich, c) przeprowadzanie kontroli nad sposobem załatwiania przez zarząd wniosków organów spółdzielni i poszczególnych jej członków, 3) podejmowanie uchwał w sprawie nabycia i obciążenia nieruchomości oraz nabycia bądź zbycia zakładu. Statut może także uzależniać nabycie lub zbycie innych środków trwałych określonego rodzaju lub wartości oraz zaciąganie zobowiązań pieniężnych powyżej określonej w statucie kwoty od uprzedniej uchwały rady; statut może również upoważnić radę do określenia tej kwoty, 4) podejmowanie uchwał w sprawie przystępowania do innych organizacji społecznych i gospodarczych oraz występowania z nich, 5) zatwierdzanie struktury organizacyjnej spółdzielni, 6) rozpatrywanie skarg na działalność zarządu, 7) składanie walnemu zgromadzeniu sprawozdań zawierających w szczególności wyniki kontroli i ocenę bilansu, 8) podejmowanie uchwał w sprawach czynności prawnych dokonywanych między spółdzielnią a członkiem zarządu oraz reprezentowania spółdzielni przy tych czynnościach; do reprezentowania spółdzielni wystarczy dwóch członków rady przez nią upoważnionych. § 2. Statut może zastrzec do zakresu działania rady jeszcze inne uprawnienia. Statut może również przekazać do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia podejmowanie uchwał we wszystkich lub niektórych sprawach wymienionych w § 1 pkt 1, 3 oraz 5; w takim wypadku statut może przyjąć dla rady nazwę komisji rewizyjnej. § 3. Statut może przewidzieć wybór przez radę jej prezydium. W takim wypadku statut może też postanowić, że w okresach między posiedzeniami rady prezydium uprawnione jest do podejmowania uchwał w sprawach wymienionych w § 1 pkt 2 lit. c), pkt 6 i 8 oraz w sprawach zastrzeżonych do zakresu działania rady na podstawie § 2. § 4. W celu wykonania swoich zadań rada może żądać od zarządu, członków i pracowników spółdzielni wszelkich sprawozdań i wyjaśnień, przeglądać księgi i dokumenty oraz sprawdzać bezpośrednio stan majątku spółdzielni. Art. 47. Zarząd właściwego centralnego związku może zaskarżyć do sądu uchwałę rady z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub statutu. Zaskarżenie uchwały rady wstrzymuje jej wykonanie na czas trwania postępowania sądowego, chyba że sąd postanowi inaczej. Rozdział 3 Zarząd Art. 48. § 1. Zarząd kieruje działalnością spółdzielni oraz reprezentuje ją na zewnątrz. § 2. Podejmowanie decyzji nie zastrzeżonych w ustawie lub statucie innym organom należy do zarządu. Art. 49. § 1. Zarząd składa się co najmniej z trzech członków spółdzielni. Jeżeli członkiem spółdzielni jest osoba prawna, do zarządu może być wybrana osoba nie będąca członkiem spółdzielni, wskazana przez osobę prawną. Statut spółdzielni może określać wymagania, którym powinien odpowiadać członek zarządu. § 2. Członków zarządu, w tym prezesa i jego zastępcę, wybiera stosownie do postanowień statutu rada lub walne zgromadzenie. § 3. Organ, który dokonuje wyboru członków zarządu, może ich w każdej chwili odwołać. § 4. Walne zgromadzenie może odwołać tych członków zarządu, którym nie udzieliło absolutorium (art. 38 § 1 pkt 2), niezależnie od tego, który organ stosownie do postanowień statutu wybiera członków zarządu. W tym wypadku nie stosuje się przepisu art. 41 § 1. Art. 50. § 1. Jeżeli statut tak stanowi, członek zarządu wybierany przez walne zgromadzenie może być zawieszony w czynnościach przez radę, o ile jego działalność jest sprzeczna z przepisami prawa lub statutu. § 2. Rada zawieszając w czynnościach członka zarządu podejmuje uchwały niezbędne do prawidłowego prowadzenia działalności spółdzielni oraz zwołuje niezwłocznie walne zgromadzenie. § 3. Członka zawieszonego powiadamia się niezwłocznie w formie pisemnej o jego zawieszeniu z podaniem przyczyn zawieszenia. Art. 51. § 1. Jeżeli działalność członka zarządu wykazuje stwierdzone przez lustrację rażące naruszenie przepisów prawa lub statutu, a właściwy organ spółdzielni nie odwoła go w terminie określonym przez właściwy centralny związek, odwołania tego może dokonać zarząd tego związku w terminie czterech tygodni od dnia upływu terminu wyznaczonego spółdzielni. § 2. Spółdzielnia i odwołany członek zarządu mogą zaskarżyć do sądu uchwałę o odwołaniu, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia wraz z uzasadnieniem. Spółdzielnię przed sądem reprezentuje rada. Art. 52. § 1. Z członkami zarządu zatrudnianymi w spółdzielni rada spółdzielni nawiązuje stosunek pracy - w zależności od powierzonego stanowiska - na podstawie umowy o pracę albo powołania (art. 68 Kodeksu pracy). Nie dotyczy to spółdzielni pracy, w których zatrudnienie członków następuje bez względu na stanowisko na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, oraz tych spółdzielni produkcji rolnej, w których podstawą świadczenia pracy przez członków jest stosunek członkostwa. § 2. Odwołanie członka zarządu lub zawieszenie go w czynnościach nie narusza jego uprawnień wynikających ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy. § 3. W razie odwołania członka zarządu zatrudnionego w spółdzielni na podstawie powołania, prawo odwołania go ze stanowiska pracy przysługuje zarządowi spółdzielni. Art. 53. § 1. Statut może przewidywać, że bieżącą działalnością gospodarczą spółdzielni kieruje, w ramach uchwał zarządu, jeden z członków zarządu lub osoba powołana przez zarząd, po uzyskaniu zgody rady, na stanowisko kierownika (jego zastępcy) tej działalności. Skuteczność takiego postanowienia statutu uzależniona jest od określenia w statucie spraw o istotnym dla spółdzielni znaczeniu, wymagających uchwał zarządu. Postanowienia statutu w tych sprawach nie wyłączają uprawnień zarządu do podejmowania uchwał w każdej sprawie dotyczącej bieżącej działalności spółdzielni. § 2. Osoba kierująca bieżącą działalnością gospodarczą spółdzielni jest kierownikiem spółdzielni jako zakładu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. Ponadto kierownikiem zakładu pracy w tym rozumieniu jest osoba kierująca wyodrębnioną organizacyjnie i gospodarczo jednostką spółdzielni. Art. 54. § 1. Oświadczenia woli za spółdzielnię składają przynajmniej dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba przez zarząd do tego upoważniona (pełnomocnik). § 2. Oświadczenia, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, składa się w ten sposób, że pod nazwą spółdzielni osoby upoważnione do ich składania zamieszczają swoje podpisy. § 3. Oświadczenia skierowane do spółdzielni, a złożone w jej lokalu albo pisemnie jednemu z członków zarządu, mają skutek prawny względem spółdzielni. Art. 55. § 1. Zarząd może udzielić jednemu z członków zarządu lub innej osobie pełnomocnictwa do dokonywania czynności prawnych związanych z kierowaniem bieżącą działalnością gospodarczą spółdzielni (art. 53 § 1) lub jej wyodrębnionej organizacyjnie i gospodarczo jednostki, a także pełnomocnictwa do dokonywania czynności określonego rodzaju lub czynności szczególnych. § 2. Statut spółdzielni może uzależnić udzielenie pełnomocnictwa przez zarząd od uprzedniej zgody rady. Rozdział 4 Przepisy wspólne dla rady i zarządu Art. 56. § 1. Nie można być jednocześnie członkiem rady i zarządu tej samej spółdzielni. W razie konieczności rada może wyznaczyć jednego lub kilku ze swoich członków do czasowego pełnienia funkcji członka (członków) zarządu. § 2. Członkowie zarządu i rady nie mogą brać udziału w głosowaniu w sprawach wyłącznie ich dotyczących. Art. 57. W skład rady nie mogą wchodzić osoby wymienione w art. 53 § 2 oraz osoby pozostające z członkami zarządu lub kierownikiem bieżącej działalności gospodarczej w związku małżeńskim albo w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej i w drugim stopniu linii bocznej. Art. 58. § 1. Członek zarządu i rady winny czynu lub zaniedbania, przez które spółdzielnia poniosła szkodę, odpowiada za nie osobiście. § 2. Do odpowiedzialności członków zarządu i rady mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu pracy o odpowiedzialności materialnej pracowników. W wypadkach, w których przepisy te przewidują górną granicę odszkodowania, wynosi ono w stosunku do członków zarządu lub rady, nie zatrudnionych w spółdzielni, kwotę równą wysokości sześciokrotnego najniższego wynagrodzenia miesięcznego pracowników zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy, określonego w odrębnych przepisach. Rozdział 5 Zebrania grup członkowskich Art. 59. § 1. W spółdzielniach, w których walne zgromadzenie zostaje zastąpione przez zebranie przedstawicieli, organami tych spółdzielni są także zebrania grup członkowskich. Uczestnictwo członków w tych grupach statut ustala na podstawie zamieszkiwania na określonym terenie, zatrudnienia w jednym zakładzie spółdzielni, wspólnoty interesów zawodowych albo innych zasad określonych w statucie. Każdy członek uczestniczy tylko w jednym zebraniu grupy i przysługuje mu jeden głos. § 2. Do uprawnień zebrań grup członkowskich należy: 1) wybieranie i odwoływanie przedstawicieli na zebranie przedstawicieli, 2) jeśli statut tak stanowi, wybieranie i odwoływanie członków rady spółdzielni, 3) rozpatrywanie spraw, które mają być przedmiotem obrad najbliższego zebrania przedstawicieli i zgłaszanie swoich wniosków w tych sprawach, 4) rozpatrywanie okresowych sprawozdań rady i zarządu, 5) wyrażanie swojej opinii i zgłaszanie do właściwych organów spółdzielni wniosków w sprawach spółdzielni, a zwłaszcza we wspólnych sprawach członków wchodzących w skład zebrania grupy. § 3. Statut może określać ponadto inne uprawnienia zebrań grup członkowskich, zwłaszcza w zakresie podejmowania decyzji i dokonywania kontroli odpowiednich działów działalności spółdzielni. § 4. Opinię lub wniosek, o których mowa w § 2 pkt 5, organ spółdzielni obowiązany jest rozważyć i o sposobie ich wykorzystania powiadomić właściwe zebranie grupy członkowskiej. § 5. Zebrania grup członkowskich zwołuje się w terminach określonych w statucie, co najmniej przed dorocznym zebraniem przedstawicieli. Dział V Samorząd pracowniczy Art. 60. § 1. W organizacyjnie i gospodarczo wyodrębnionych zakładach spółdzielni zatrudniających co najmniej 50 pracowników, z wyjątkiem zakładów spółdzielni pracy i tych spółdzielni produkcji rolnej, w których podstawą świadczenia pracy przez członków jest stosunek członkostwa, działa samorząd pracowniczy. § 2. Zadaniem samorządu pracowniczego jest współdziałanie z kierownictwem zakładu w zarządzaniu zakładem dla pełnego wykorzystania jego możliwości w zakresie produkcji i usług oraz dla zapewnienia sprawiedliwego udziału pracowników w wynikach gospodarczych zakładu. Art. 61. § 1. Organem samorządu pracowniczego są: 1) ogólne zebranie pracowników zakładu, 2) zakładowy komitet pracowniczy. § 2. W zakładzie, w którym liczba pracowników przekracza trzystu, funkcje ogólnego zebrania pracowników pełni zebranie delegatów wybieranych na okres dwóch lat przez grupowe zebrania pracowników. Art. 62. § 1. Do zadań ogólnego zebrania pracowników zakładu należy: 1) uchwalanie statutu samorządu pracowniczego. 2) wybór członków zakładowego komitetu pracowniczego, 3) opiniowanie projektów planów rozwoju zakładu, 4) opiniowanie projektów ustalania wysokości premii i nagród związanych z wynikami działalności gospodarczej zakładu, 5) ustalanie zasad i planów gospodarowania przypadającymi dla pracowników zakładu środkami na cele socjalno-bytowe, 6) dokonywanie rocznej oceny działalności zakładowego komitetu pracowniczego oraz kierownika zakładu, 7) rozpatrywanie innych spraw dotyczących działalności zakładu oraz praw i obowiązków jego załogi z własnej inicjatywy, na wniosek organów spółdzielni, kierownika zakładu lub zakładowego komitetu pracowniczego. § 2. Ogólne zebranie pracowników zwołuje zakładowy komitet pracowniczy w miarę potrzeby, co najmniej raz w roku z własnej inicjatywy, na wniosek zarządu lub rady spółdzielni, a także 1/3 pracowników. Do udziału w zebraniu uprawniony jest każdy pracownik. § 3. Uchwały zebrania zapadają zwykłą większością głosów w głosowaniu jawnym poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie lub statucie samorządu pracowniczego. Art. 63. § 1. Do zadań zakładowego komitetu pracowniczego należy: 1) opiniowanie rocznego planu działalności gospodarczej zakładu, 2) opiniowanie planów tworzenia i likwidacji przeznaczonych dla pracowników spółdzielni placówek i urządzeń socjalnych, kulturalno-oświatowych i sportowych oraz zgłaszanie wniosków w tych sprawach, 3) uchwalanie na wniosek kierownika zakładu, po porozumieniu ze związkami zawodowymi działającymi w zakładzie, regulaminu pracy i współzawodnictwa pracy, 4) opiniowanie kandydatów na kierownika zakładu oraz stawianie wniosków o jego odwołanie; na stanowisko kierownika nie może być powołana osoba, której sprzeciwia się komitet, 5) współdziałanie z kierownikiem zakładu w ustalaniu sposobów wykonania zadań zakładu wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni, 6) udział za pośrednictwem swych przedstawicieli w posiedzeniach rady spółdzielni, na których omawiane mają być sprawy zakładu, oraz na walnych zgromadzeniach spółdzielni z głosem doradczym, 7) wykonywanie innych czynności, jeżeli statut spółdzielni przyznaje komitetowi takie uprawnienia. § 2. Zakładowy komitet pracowniczy ma prawo kontroli całokształtu działalności zakładu. Kierownik zakładu jest obowiązany udostępnić dokumenty i materiały niezbędne do przeprowadzenia kontroli. Art. 64. § 1. Członkowie zakładowego komitetu pracowniczego wybierani są w głosowaniu tajnym spośród pracowników, którzy przepracowali w spółdzielni co najmniej rok, z wyłączeniem członków zarządu spółdzielni, kierownika zakładu, jego zastępców, głównego księgowego i radcy prawnego. Każdy pracownik (delegat) ma prawo zgłaszać kandydatów na członków komitetu. Wymaganie przepracowania jednego roku nie dotyczy zakładów nowo zorganizowanych. § 2. Członek zakładowego komitetu pracowniczego zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy z powodu pełnienia swoich zadań w godzinach pracy. § 3. Wypowiedzenie oraz rozwiązanie umowy o pracę z członkiem zakładowego komitetu pracowniczego w czasie kadencji tego komitetu wymaga zgody komitetu. Spółdzielnia nie może też bez zgody komitetu zmienić w tym czasie członkowi komitetu warunków pracy lub płacy na jego niekorzyść. Postanowienia te nie naruszają przepisów o rozwiązywaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Art. 65. § 1. Szczegółowe zasady organizacji samorządu pracowniczego, skład i tryb działania jego organów, okres ich kadencji oraz zasady przeprowadzania wyborów określa statut samorządu. § 2. Pierwsze ogólne zebranie pracowników zakładu zwołuje kierownik zakładu. Dział VI Zmiana statutu spółdzielni Art. 66. § 1. Zmiana statutu spółdzielni wymaga uchwały walnego zgromadzenia, podjętej większością 3/4 głosów. § 2. Zmiana statutu dotycząca przedmiotu działalności lub terenu działania wymaga oświadczenia o jej celowości. Przepisy art. 6 § 3, 4 i 5 stosuje się odpowiednio. § 3. Zarząd jest obowiązany uchwałę o zmianie zgłosić w ciągu miesiąca od dnia jej podjęcia lub uzyskania oświadczenia o celowości do sądu rejestrowego, załączając dwa odpisy protokołu walnego zgromadzenia oraz w wypadku przewidzianym w paragrafie poprzedzającym także oświadczenie o celowości dokonanych zmian. W razie odmowy wydania oświadczenia o celowości przepisy art. 9 stosuje się odpowiednio. § 4. Zmiana statutu nie wywołuje skutków prawnych przed jej wpisaniem do rejestru. Dział VII Gospodarka spółdzielni Art. 67. Spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą na zasadach rachunku ekonomicznego przy zapewnieniu korzyści członkom spółdzielni. Działalność spółdzielni jest finansowana ze środków własnych, które mogą być uzupełniane kredytami bankowymi i innymi środkami finansowymi. Art. 68. Spółdzielnia odpowiada za swoje zobowiązania całym majątkiem. Art. 69. Spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą na podstawie planów opracowanych samodzielnie. Plany te stosownie do postanowień statutu uchwala walne zgromadzenie lub rada spółdzielni. Art. 70. Właściwe rady narodowe i organy administracji państwowej współdziałają ze spółdzielniami w wykonywaniu ich zadań społeczno-gospodarczych i udzielają im stosownej pomocy, ze szczególnym uwzględnianiem spółdzielni młodzieżowych. Art. 71. § 1. Właściwy organ administracji państwowej ma prawo nałożyć na spółdzielnię obowiązek wprowadzenia do planu spółdzielni zadania lub wyznaczyć zadania poza planem, jeżeli jest to niezbędne ze względu na potrzeby obrony kraju bądź w wypadku klęski żywiołowej. § 2. W wypadku określonym w paragrafie poprzedzającym właściwy organ administracji państwowej zapewnia spółdzielni środki niezbędne do wykonania nałożonego zadania. § 3. Wykonanie zadania następuje na podstawie umowy zawartej między spółdzielnią a jednostką organizacyjną wskazaną przy nakładaniu zadania. § 4. W razie doznania szkody z powodu wykonania decyzji organu, o którym mowa w § 1, spółdzielnia może żądać od tego organu odszkodowania. Spory z tego tytułu rozstrzyga sąd. Art. 72. § 1. Jeżeli spółdzielnia podejmuje na podstawie umowy z organem administracji państwowej konieczną dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb społecznych nierentowną działalność, organ ten obowiązany jest zapewnić jej wskazane w umowie środki finansowe i inne umożliwiające wykonanie tej działalności na zasadzie rentowności. § 2. Do rozstrzygania sporów z umów, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, właściwy jest sąd. Art. 73. Spółdzielnia może otrzymać z budżetu dotacje na finansowanie produkcji wyrobów i świadczenia usług w wysokości ustalonej w ustawie budżetowej. Art. 74. § 1. Minister Finansów, na wniosek właściwego centralnego związku, może określać ulgi dla spółdzielni młodzieżowych. § 2. Za spółdzielnię młodzieżową uważa się spółdzielnię zorganizowaną przez młodzież, której statut przewiduje przeznaczanie części nadwyżki bilansowej na finansowanie działalności statutowej organizacji młodzieżowej. Art. 75. Prawidłowy zysk spółdzielni, po pomniejszeniu o należny podatek dochodowy oraz po uwzględnieniu jej udziału w wyniku finansowym innych organizacji, stanowi nadwyżkę bilansową. Art. 76. § 1. Nadwyżka bilansowa podlega podziałowi na podstawie uchwały walnego zgromadzenia. Co najmniej 20% nadwyżki przeznacza się na zwiększenie funduszu zasobowego. W uzasadnionych wypadkach, na wniosek spółdzielni, właściwy centralny związek może wyrazić zgodę na obniżenie wysokości odpisu na fundusz zasobowy. § 2. Zjazd delegatów centralnego związku określa wysokość wpłaty z nadwyżki bilansowej na fundusz rozwoju tworzony w centralnym związku, przeznaczony na udzielanie pomocy zrzeszonym spółdzielniom oraz podejmowanie zadań ułatwiających im działalność. Art. 77. § 1. Część nadwyżki bilansowej pozostała po dokonaniu wpłat, o których mowa w artykule poprzedzającym, przeznacza się na cele określone w uchwale walnego zgromadzenia, zwłaszcza na utworzenie i zasilenie funduszów celowych spółdzielni, do podziału między członków, na premie i nagrody dla członków i pracowników spółdzielni oraz na działalność społeczno-wychowawczą, cele socjalne i mieszkaniowe. Wypłaty z części nadwyżki bilansowej na premie i nagrody dla pracowników, a w spółdzielniach pracy także dla członków z tytułu wkładu pracy, nie wchodzą do podstawy naliczania podatku od płac oraz składek na ubezpieczenia społeczne. § 2. Jeżeli podział części nadwyżki bilansowej między członków ma nastąpić w formie oprocentowania udziałów, wysokość tego oprocentowania nie może przewyższać więcej niż o 50% najwyższej wysokości oprocentowania ustalonej dla terminowych, imiennych wkładów oszczędnościowych. Art. 78. § 1. Spółdzielnia tworzy następujące fundusze własne: 1) fundusz udziałowy powstający z wpłat udziałów członkowskich, 2) fundusz zasobowy powstający z wpłat przez członków wpisowego, części nadwyżki bilansowej, wartości majątkowych otrzymanych nieodpłatnie oraz przedawnionych i prekludowanych zobowiązań. Fundusz zasobowy zwiększa się o wartość środków trwałych i innych sfinansowanych ze środków własnych spółdzielni przeznaczonych na inwestycje, a zmniejsza o środki trwałe i inne wartości zlikwidowane lub sprzedane, a także o umorzenia. Ponadto fundusz ten zwiększa się lub zmniejsza o kwoty wynikające z przeszacowania majątku w części nie rozliczanej z budżetem. § 2. Spółdzielnia tworzy również zakładowe fundusze mieszkaniowy i socjalny na zasadach określonych w przepisach o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych. Spółdzielnia może przeznaczać część funduszu socjalnego na finansowanie prowadzonych przez związek, którego jest członkiem, wspólnych przedsięwzięć. Art. 79. § 1. Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i innych wartości oraz wpływy ze sprzedaży lub likwidacji środków trwałych przeznacza się na finansowanie inwestycji i spłatę rat kredytów inwestycyjnych. Środki te gromadzone są na oddzielnym koncie bankowym. Wolne środki inwestycyjne mogą być czasowo przeznaczone na finansowanie bieżącej działalności gospodarczej. § 2. Środki trwałe służące zakładowej działalności socjalnej oraz zakładowe domy mieszkalne, jak również związane z nimi wartości nie podlegają amortyzacji. Art. 80. Spółdzielnia może tworzyć fundusz postępu techniczno-ekonomicznego obciążający koszty jej działalności albo wydatki na ten cel bezpośrednio zaliczać w koszty. Art. 81. Spółdzielnia może tworzyć inne fundusze, z tym że utworzenie funduszów obciążających koszty działalności spółdzielni wymaga zgody Ministra Finansów. Art. 82. Remonty bieżące i kapitalne obciążają koszty działalności spółdzielni. Koszty remontów kapitalnych mogą być rozliczane w czasie. Art. 83. § 1. Składki spółdzielni na wykonywanie zadań właściwego centralnego związku obciążają koszty jej działalności. Składki te są wpłacane przez spółdzielnię bezpośrednio do centralnego związku. § 2. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do składek spółdzielni na wykonywanie zadań innych związków, do których spółdzielnia przystąpiła. Art. 84. Spółdzielnia rozlicza z budżetem równowartość zmiany wartości zapasów lub jej część wynikającą z przeszacowania spowodowanego zmianą cen urzędowych i regulowanych. Art. 85. Spółdzielnia ustala samodzielnie wielkość środków na wynagrodzenia w ramach posiadanych możliwości finansowych stosownie do potrzeb swojej działalności, a także określa zasady wynagradzania, stosując przepisy Kodeksu pracy, przepisy o wynagrodzeniach oraz postanowienia właściwych dla spółdzielni układów zbiorowych pracy. Art. 86. Spółdzielnie wytwarzające towary lub usługi na eksport oraz prowadzące działalność importową korzystają z uprawnień przewidzianych w przepisach o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych. Art. 87. § 1. Prawa i obowiązki głównych księgowych organizacji spółdzielczych określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wydanego po zasięgnięciu opinii centralnych związków spółdzielczych. § 2. Spółdzielnia prowadzi rachunkowość według ogólnych zasad ustalonych przez Ministra Finansów, po zasięgnięciu opinii centralnych związków. Art. 88. § 1. Bilans roczny spółdzielni podlega sprawdzeniu pod względem rzetelności i prawidłowości przez lustratorów lub rzeczoznawców upoważnionych przez właściwy centralny związek. § 2. Zasady sprawdzania rzetelności i prawidłowości rocznego bilansu spółdzielni i wynikającego z niego wyniku finansowego określa właściwy centralny związek. § 3. Przepis § 1 stosuje się również do bilansów stanowiących podstawę rachunkową przy łączeniu i podziale spółdzielni oraz przy przyłączeniu jednostki organizacyjnej spółdzielni do innej spółdzielni. Dotyczy to także wykazu składników majątkowych oraz praw i zobowiązań podlegających podziałowi przy podziale spółdzielni lub podlegających przejęciu przy przyłączeniu jednostki organizacyjnej spółdzielni do innej spółdzielni. Art. 89. Sprawozdanie roczne, łącznie z rachunkiem wyników, wykłada się w lokalu spółdzielni co najmniej na czternaście dni przed terminem walnego zgromadzenia, na którym mają być rozpatrywane. Każdy członek spółdzielni ma prawo je przejrzeć i odpisać. Art. 90. § 1. Straty bilansowe spółdzielni pokrywa się z funduszu zasobowego, a w części przekraczającej fundusz zasobowy - z funduszu udziałowego i innych funduszów własnych spółdzielni według kolejności ustalonej przez statut. Straty pierwszego roku obrachunkowego po założeniu spółdzielni mogą być pokryte w roku następnym. § 2. Gdyby fundusze własne nie wystarczyły na pokrycie strat, walne zgromadzenie może podjąć uchwałę zobowiązującą członków do wcześniejszego wpłacenia udziałów, niż to przewiduje statut. Dział VIII Lustracja Art. 91. § 1. Działalność spółdzielni podlega lustracji właściwego centralnego związku, dokonywanej przez lustratora. Uprawnienia do wykonywania czynności lustracyjnych nadaje lustratorowi centralny związek. Naczelna Rada, na wniosek centralnego związku, może pozbawić lustratora tych uprawnień. § 2. Celem lustracji jest badanie legalności, rzetelności i gospodarności działalności spółdzielni. Lustracja może obejmować całość działalności spółdzielni, niektóre jej zakresy lub określone sprawy (zagadnienia). Art. 92. § 1. Lustrator obowiązany …