📄 Tekst ustawy
Ustawaz dnia 15 maja 2024 r.o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - „Aktywny
rodzic” 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania
cywilnego, ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawę z dnia
30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych,
udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych,
ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych, ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach
rodzinnych, ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustawę z dnia 20 kwietnia
2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ustawę z dnia 27 sierpnia
2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawę
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustawę z dnia 4 lutego 2011 r.
o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie
informacji oświatowej, ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie
pieczy zastępczej, ustawę z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, ustawę
z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustawę z dnia 12
marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium
tego państwa, ustawę z dnia 16 listopada 2022 r. o systemie teleinformatycznym do
obsługi niektórych umów oraz uchyla się ustawę z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym
kapitale opiekuńczym.
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Świadczenie „aktywni rodzice w pracy”
Rozdział 3 - Świadczenie „aktywnie w żłobku”
Rozdział 4 - Świadczenie „aktywnie w domu”
Rozdział 5 - Podmioty realizujące zadania w zakresie świadczeń „aktywny rodzic”
Rozdział 6 - Postępowania w sprawach świadczeń „aktywny rodzic”
Rozdział 7 - Finansowanie zadań wynikających z ustawy
Rozdział 8 - Zmiany w przepisach
Rozdział 9 - Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepisy końcowe
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności
zawodowej oraz w wychowaniu dziecka, zwanych dalej „świadczeniami „aktywny rodzic”
„, oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń.
Art. 2.
1.
Świadczeniami „aktywny rodzic” są:
1)
świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
2)
świadczenie „aktywnie w żłobku”;
3)
świadczenie „aktywnie w domu”.
2.
Celem świadczeń „aktywny rodzic” jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym
funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową.
Art. 3.
Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o:
1)
opiekunie faktycznym - oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli
wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka;
2)
przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia
2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.2)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009,
str. 43, Dz. Urz. UE L 338 z 22.12.2010, str. 35, Dz. Urz. UE L 344 z 29.12.2010,
str. 1, Dz. Urz. UE L 149 z 08.06.2012, str. 4, Dz. Urz. UE L 349 z 19.12.2012, str.
45, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 188 z 09.07.2013, str. 10,
Dz. Urz. UE L 346 z 20.12.2013, str. 27, Dz. Urz. UE L 76 z 22.03.2017, str. 13, Dz.
Urz. UE L 186 z 11.07.2019, str. 21 oraz Dz. Urz. UE L 338 z 15.10.2020, str. 18. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia
(WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1, z późn. zm.) 3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 338 z 22.12.2010,
str. 35, Dz. Urz. UE L 344 z 29.12.2010, str. 1, Dz. Urz. UE L 149 z 08.06.2012, str.
4, Dz. Urz. UE L 349 z 19.12.2012, str. 45, Dz. Urz. UE L 346 z 20.12.2013, str. 27,
Dz. Urz. UE L 366 z 20.12.2014, str. 15, Dz. Urz. UE L 288 z 22.10.2016, str. 58,
Dz. Urz. UE L 76 z 22.03.2017, str. 13 oraz Dz. Urz. UE L 54 z 24.02.2018, str. 18.;
3)
żłobku, klubie dziecięcym, dziennym opiekunie lub niani - oznacza to odpowiednio żłobek,
klub dziecięcy, dziennego opiekuna lub nianię w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
(Dz. U. z 2024 r. poz. 338 i 743).
Art. 4.
Na to samo dziecko, za dany miesiąc, przysługuje tylko jedno ze świadczeń „aktywny
rodzic”.
Art. 5.
1.
Minister właściwy do spraw rodziny może prowadzić działania promocyjne dotyczące wspierania
rodziców w aktywności zawodowej, opieki nad dzieckiem oraz wychowania dziecka, a także
przeprowadzać w tym obszarze badania, ekspertyzy i analizy.
2.
Realizację zadań, o których mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw rodziny może
zlecić w drodze konkursu ofert, o którym mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. z 2023 r. poz. 571 oraz z 2024 r. poz. 834), lub zlecić na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych.
3.
Realizacja zadań, o których mowa w ust. 1, może odbywać się we współpracy z wojewodą.
Art. 6.
Rada Ministrów składa corocznie Sejmowi i Senatowi, w terminie do dnia 30 września,
sprawozdanie z realizacji ustawy.
Rozdział 2
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy”
Art. 7.
Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o:
1)
dziecku - oznacza to dziecko własne, dziecko pozostające pod opieką opiekuna faktycznego
lub dziecko umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej - na które jest ustalane lub
weryfikowane prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”;
2)
aktywności zawodowej - oznacza to:
a)
podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 497),
b)
pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku
wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego
w razie choroby i macierzyństwa
(Dz. U. z 2023 r. poz. 2780), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na
podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków
przy pracy i chorób zawodowych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), z wyjątkiem zasiłków i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia
chorobowego albo wypadkowego, oraz pobieranie wynagrodzenia za czas niezdolności do
pracy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1465),
c)
podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane
za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
d)
podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2024 r. poz. 90), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany
okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek;
3)
minimalnym wynagrodzeniu za pracę - oznacza to minimalne wynagrodzenie za pracę, o
którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
(Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667).
Art. 8.
1.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje:
1)
obywatelom polskim;
2)
cudzoziemcom:
a)
do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
b)
jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych
o zabezpieczeniu społecznym,
c)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt
czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
(Dz. U. z 2024 r. poz. 769), jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d)
posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, jeżeli zamieszkują
z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw
trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego
Unii Europejskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich
przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich,
którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
-
na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
-
w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej,
specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa
na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
- jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem
cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy,
chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne
umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
-
na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
-
na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,
-
w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych
w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
-
z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji
systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu
społecznym stanowią inaczej,
g)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącym obywatelami Zjednoczonego
Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz członkom ich rodzin, o których
mowa w art. 10 ust. 1 lit. b, d, e lub f umowy z dnia 24 stycznia 2020 r. o wystąpieniu
Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej
i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2020, str. 7,
z późn. zm.4)Zmiany wymienionej umowy zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 187 z 12.06.2020, str.
12, Dz. Urz. UE L 225 z 14.07.2020, str. 53, Dz. Urz. UE L 443 z 30.12.2020, str.
1 i 3, Dz. Urz. UE L 43 z 24.02.2022, str. 84, Dz. Urz. UE L 131 z 05.05.2022, str.
9 oraz Dz. Urz. UE L 184 z 21.07.2023, str. 111.).
2.
Prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” przysługuje osobom, o których mowa
w ust. 1, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres,
w jakim mają otrzymywać świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, chyba że przepisy o
koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe
o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Art. 9.
1.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie
dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo:
1)
matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki
albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo
2)
opiekunowi faktycznemu dziecka, albo
3)
osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka,
o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 177, 742 i 743).
2.
Na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka świadczenie
„aktywni rodzice w pracy” przysługuje wyłącznie odpowiednio aktywnej zawodowo osobie
pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo aktywnej zawodowo osobie prowadzącej rodzinny
dom dziecka.
Art. 10.
1.
W przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub otrzymującej
to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje
dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje
dziecko, świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca
się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub otrzymująca to świadczenie, jak i
osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi
nie mniej niż 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której
są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może
być niższa niż:
1)
50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest
ustalane prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”;
2)
30 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest
ustalane prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” - w przypadku osób prowadzących
pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych.
2.
W przypadku osoby ubiegającej o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub otrzymującej
to świadczenie będącej, zgodnie z oświadczeniem, osobą samodzielnie wychowującą dziecko
świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie
„aktywni rodzice w pracy” lub otrzymująca to świadczenie z tytułu aktywności zawodowej
podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której wysokość wynosi
nie mniej niż 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.
3.
Niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności
zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek
na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100 % minimalnego
wynagrodzenia za pracę.
4.
Niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej
działalności gospodarczej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców
(Dz. U. z 2024 r. poz. 236) jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy,
której wysokość wynosi 30 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.
5.
Podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany
okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek,
jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy,
której wysokość wynosi 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.
6.
W przypadku osoby pobierającej zasiłek, świadczenie albo wynagrodzenie, o których
mowa w art. 7 pkt 2 lit. b, przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe przyjmuje się podstawę wymiaru składek, jaka byłaby przyjęta,
gdyby zasiłek, świadczenie albo wynagrodzenie nie były pobierane w tym okresie. Dla
tych celów przyjmuje się podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
ostatnio przyjętą do obliczenia składek. Jeśli nie jest możliwe ustalenie podstawy
wymiaru składek w ten sposób, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę zasiłku,
świadczenia albo wynagrodzenia.
7.
W przypadku osoby pobierającej zasiłek wyrównawczy przy ustalaniu podstawy wymiaru
składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się kwotę tego zasiłku.
Art. 11.
1.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym
dziecko ukończyło 12. miesiąc życia, do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc,
w którym dziecko ukończy 36. miesiąc życia.
2.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje w wysokości 1500 zł miesięcznie
na dziecko, a w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności
łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej
osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz
konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia,
rehabilitacji i edukacji - w wysokości 1900 zł miesięcznie.
3.
W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną
obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu,
sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia „aktywni
rodzice w pracy” ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego
świadczenia.
4.
W przypadku gdy osoba pobierająca świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, drugi rodzic
dziecka, małżonek lub inna osoba, która wspólnie z nią wychowuje dziecko, nie spełniają
warunków, o których mowa w art. 10, osoba pobierająca świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” zachowuje prawo do tego świadczenia do końca miesiąca następującego po miesiącu,
w którym osoby te nie spełniają warunków, o których mowa w art. 10. Zachowanie prawa
do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” na zasadach określonych w zdaniu pierwszym
przysługuje nie więcej niż dwa razy w okresie, o którym mowa w ust. 1.
5.
Jeżeli zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ustawodawstwo
polskie nie jest ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo, świadczenie
„aktywni rodzice w pracy” przysługuje w wysokości określonej odpowiednio w ust. 2
albo 3.
Art. 12.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” nie przysługuje, jeżeli:
1)
osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” albo osoba pobierająca
to świadczenie została pozbawiona władzy rodzicielskiej;
2)
na to samo dziecko, za dany miesiąc:
a)
zostało przyznane świadczenie „aktywnie w żłobku”,
b)
zostało przyznane świadczenie „aktywnie w domu”;
3)
członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze
do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”, chyba że przepisy o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym
stanowią inaczej.
Art. 13.
W przypadku gdy matka albo ojciec marnotrawią wypłacane im świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” albo wydatkują je niezgodnie z celem, należne świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” w całości lub w części jest im przekazywane odpowiednio przez kierownika
ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych w formie rzeczowej
lub w formie opłacania usług.
Rozdział 3
Świadczenie „aktywnie w żłobku”
Art. 14.
Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o rodzicach, oznacza to także opiekunów prawnych
oraz inne osoby, którym sąd powierzył sprawowanie opieki nad dzieckiem.
Art. 15.
1.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje rodzicom na dziecko, które uczęszcza do
żłobka, klubu dziecięcego albo jest objęte opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna,
nie dłużej jednak niż do ukończenia roku szkolnego, w którym dziecko ukończy 3. rok
życia, lub w przypadku gdy niemożliwe lub utrudnione jest objęcie dziecka wychowaniem
przedszkolnym - 4. rok życia.
2.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje na dofinansowanie kosztów objęcia dziecka
opieką w żłobku, klubie dziecięcym albo sprawowaną przez dziennego opiekuna.
3.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje w wysokości 1500 zł miesięcznie na dziecko
w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, a w przypadku dziecka legitymującego
się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub
długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością
samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna
dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - w wysokości 1900 zł miesięcznie.
Wysokość świadczenia „aktywnie w żłobku” nie może być jednak wyższa niż wysokość opłaty
rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna.
4.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje, jeżeli wysokość miesięcznej opłaty rodzica
za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna nie jest wyższa
niż koszt pobytu dziecka w żłobku lub klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna rozumiany
jako 120 % uśrednionych miesięcznych wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu
terytorialnego na zapewnienie jednemu dziecku opieki odpowiednio w żłobku, klubie
dziecięcym lub u dziennego opiekuna obliczanych na podstawie informacji, o których
mowa w art. 64 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do
lat 3.
5.
Przez miesięczną opłatę rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u
dziennego opiekuna rozumie się:
1)
w przypadku rodzica ubiegającego się o świadczenie „aktywnie w żłobku” - dzienną opłatę
ponoszoną przez tego rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna pomnożoną przez liczbę dni w danym miesiącu,
2)
w przypadku rodzica otrzymującego świadczenie „aktywnie w żłobku” - dzienną opłatę
za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna pomnożoną przez
liczbę dni w danym miesiącu, którą rodzic ten zobowiązany byłby ponosić, gdyby nie
zostało mu przyznane prawo do świadczenia „aktywnie w żłobku”
- przy czym do opłat, o których mowa w pkt 1 i 2, nie wlicza się opłaty za wyżywienie.
6.
Wysokość kosztu ustalonego na podstawie ust. 4 zaokrągla się do pełnych dziesiątek
złotych w górę.
7.
Wysokość kosztu, o którym mowa w ust. 4, jest ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia, przez ministra właściwego do spraw
rodziny, w terminie do dnia 31 marca danego roku na okres od dnia 1 kwietnia danego
roku do dnia 31 marca następnego roku.
8.
W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną
obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu,
sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia „aktywnie
w żłobku” ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia,
nie większej jednak niż wysokość przypadającej na danego rodzica miesięcznej opłaty
rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna.
9.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” jest przekazywane na rachunek bankowy podmiotu prowadzącego
żłobek, klub dziecięcy, zatrudniającego dziennego opiekuna lub rachunek bankowy dziennego
opiekuna prowadzącego działalność na własny rachunek w terminie do 20. dnia każdego
miesiąca, za miesiąc poprzedni.
10.
W przypadku braku możliwości przekazania świadczenia „aktywnie w żłobku” na rachunek
bankowy podmiotu prowadzącego żłobek, klub dziecięcy, zatrudniającego dziennego opiekuna,
lub rachunek bankowy dziennego opiekuna prowadzącego działalność na własny rachunek,
świadczenie „aktywnie w żłobku” jest wypłacane rodzicowi przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych w formie bezgotówkowej na wskazany przez rodzica numer rachunku płatniczego
w kraju lub numer wydanego w kraju instrumentu płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 30 i 731).
Art. 16.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” nie przysługuje, jeżeli na to samo dziecko, za dany
miesiąc:
1)
zostało przyznane świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
2)
zostało przyznane świadczenie „aktywnie w domu”.
Rozdział 4
Świadczenie „aktywnie w domu”
Art. 17.
Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o dziecku oznacza to dziecko własne oraz
dziecko znajdujące się pod opieką opiekuna faktycznego.
Art. 18.
1.
Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje:
1)
obywatelom polskim;
2)
cudzoziemcom:
a)
do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
b)
jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych
o zabezpieczeniu społecznym,
c)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt
czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d)
posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, jeżeli zamieszkują
z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw
trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego
Unii Europejskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich
przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich,
którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
-
na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
-
w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej,
specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa
na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
- jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem
cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy,
chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne
umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
-
na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
-
na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,
-
w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych
w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
-
z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji
systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu
społecznym stanowią inaczej,
g)
przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącym obywatelami Zjednoczonego
Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz członkom ich rodzin, o których
mowa w art. 10 ust. 1 lit. b, d, e lub f umowy z dnia 24 stycznia 2020 r. o wystąpieniu
Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej
i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.
2.
Prawo do świadczenia „aktywnie w domu” przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1,
jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają
otrzymywać świadczenie „aktywnie w domu”, chyba że przepisy o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym
stanowią inaczej.
Art. 19.
1.
Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie
zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, albo opiekunowi faktycznemu
dziecka, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2.
2.
Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko
ukończyło 12. miesiąc życia, do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc,
w którym dziecko ukończy 36. miesiąc życia.
Art. 20.
1.
Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko
w rodzinie.
2.
W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną
obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu,
sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia „aktywnie
w domu” ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia.
3.
Jeżeli zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ustawodawstwo
polskie nie jest ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo, świadczenie
„aktywnie w domu” przysługuje w wysokości określonej odpowiednio w ust. 1 albo 2.
Art. 21.
Świadczenie „aktywnie w domu” nie przysługuje, jeżeli:
1)
dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej;
2)
rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej;
3)
na to samo dziecko, za dany miesiąc:
a)
zostało przyznane świadczenie „aktywni rodzice w pracy”,
b)
zostało przyznane świadczenie „aktywnie w żłobku”;
4)
członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze
do świadczenia „aktywnie w domu”, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią
inaczej.
Art. 22.
W przypadku gdy matka albo ojciec, albo opiekun faktyczny dziecka marnotrawią wypłacane
im świadczenie „aktywnie w domu” albo wydatkują je niezgodnie z celem, należne świadczenie
„aktywnie w domu” w całości lub w części jest im przekazywane odpowiednio przez kierownika
ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych w formie rzeczowej
lub w formie opłacania usług.
Rozdział 5
Podmioty realizujące zadania w zakresie świadczeń „aktywny rodzic”
Art. 23.
1.
Postępowania w sprawach świadczeń „aktywny rodzic” prowadzi oraz świadczenia te wypłaca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
2.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może wyznaczyć do realizacji całości lub części
zadań, o których mowa w ust. 1, jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
inne niż jednostki właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się
o świadczenie „aktywny rodzic” lub otrzymującej to świadczenie.
Art. 24.
Nadzór nad zgodnością działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie realizacji
świadczeń „aktywny rodzic” z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy
do spraw rodziny. Nadzór ten nie może dotyczyć spraw indywidualnych.
Art. 25.
1.
Funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji
systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób między państwami
Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej
i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej pełnią:
1)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
2)
wojewoda
- na zasadach określonych w art. 43.
2.
Wojewoda może, w formie pisemnej, upoważnić pracownika urzędu wojewódzkiego do wykonywania
w jego imieniu czynności wynikających z funkcji określonej w ust. 1 pkt 2 oraz do
przekazywania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych informacji, o których mowa w art.
43.
3.
Wojewoda wymienia dane w zakresie świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz świadczenia
„aktywnie w domu” w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia
Społecznego, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września
2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji
systemów zabezpieczenia społecznego, za pośrednictwem punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 26 ust. 2.
4.
W postępowaniach w sprawie świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz świadczenia
„aktywnie w domu” realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego
komunikacja między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a wojewodą odbywa się wyłącznie
przy użyciu systemów teleinformatycznych. W przypadku dokumentów, które posiadają
wyłącznie postać papierową, jest przekazywana ich elektroniczna kopia. Kopia stanowi
dowód w postępowaniach w sprawie świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz świadczenia
„aktywnie w domu”.
Art. 26.
1.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego jest władzą właściwą oraz instytucją
łącznikową w zakresie świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz świadczenia „aktywnie
w domu” w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego i w tym zakresie nadzoruje wojewodę.
2.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego prowadzi punkt kontaktowy, o
którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września
2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji
systemów zabezpieczenia społecznego, służący do wymiany danych w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących
Zabezpieczenia Społecznego w zakresie świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz świadczenia
„aktywnie w domu”.
3.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przetwarza dane osobowe, jeżeli
jest to niezbędne do prowadzenia punktu kontaktowego, o którym mowa w ust. 2, w tym
do realizacji praw lub obowiązków wynikających z przepisów o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego.
Rozdział 6
Postępowania w sprawach świadczeń „aktywny rodzic”
Art. 27.
1.
Ustalenie prawa do świadczeń „aktywny rodzic” oraz ich wypłata następują na wniosek:
1)
odpowiednio matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, osoby pełniącej funkcję rodziny
zastępczej albo osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka - w przypadku świadczenia „aktywni
rodzice w pracy”;
2)
rodzica w rozumieniu art. 14 - w przypadku świadczenia „aktywnie w żłobku”;
3)
odpowiednio matki, ojca albo opiekuna faktycznego dziecka - w przypadku świadczenia
„aktywnie w domu”.
2.
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” składa się do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych.
3.
Informacje przedstawione we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic”
i załącznikach do wniosku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie
fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim
klauzuli o następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie
fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności
karnej za składanie fałszywych oświadczeń.
Art. 28.
1.
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” zawiera odpowiednio:
1)
dane dotyczące wnioskodawcy:
a)
w przypadku matki lub ojca - imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania,
obywatelstwo, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię
dokumentu potwierdzającego tożsamość, stan cywilny, adres poczty elektronicznej, numer
telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice
w pracy”, członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka wykonuje pracę najemną lub
pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1,
b)
w przypadku opiekuna faktycznego dziecka - imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca
zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL
- numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres poczty elektronicznej,
numer telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” lub członek rodziny tej osoby wykonują pracę najemną lub pracę na własny
rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1,
c)
w przypadku rodziny zastępczej i osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka - imię, nazwisko,
datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, a w przypadku
gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość,
adres poczty elektronicznej i numer telefonu,
d)
w zakresie aktywności zawodowej wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
oraz aktywności zawodowej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwach, do
których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
2)
dane osoby, z którą wnioskodawca wspólnie wychowuje dziecko: imię, nazwisko, datę
urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, a w przypadku gdy
nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz
dane dotyczące aktywności zawodowej wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
oraz aktywności zawodowej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwach, do
których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
3)
dane dotyczące dziecka, na które wnioskodawca ubiega się o świadczenie „aktywni rodzice
w pracy”:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
adres miejsca zamieszkania - w przypadku gdy w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie
przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
d)
obywatelstwo,
e)
numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego
tożsamość,
f)
inne informacje wynikające z innych dokumentów, w tym oświadczeń, niezbędnych do ustalenia
prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”;
4)
dane dotyczące innych osób, podane przez osobę ubiegającą się o świadczenie „aktywni
rodzice w pracy” - jeżeli w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego;
5)
numer rachunku płatniczego w kraju lub numer wydanego w kraju instrumentu płatniczego
w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 30 i 731), chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne
umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
2.
W przypadku osób ubiegających się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, o których
mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, które wykonują lub członek ich rodziny wykonuje pracę najemną
lub pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1, wniosek o
ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” zawiera także:
1)
zagraniczny numer identyfikacyjny służący do identyfikacji ludności;
2)
państwo pobytu;
3)
okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
4)
adres miejsca zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
5)
nazwę i adres pracodawcy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
6)
miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
3.
Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” dołącza się
odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa
do tych świadczeń:
1)
zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu
sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka, zawierające w szczególności datę wystąpienia
do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia;
2)
oświadczenie o dacie przyjęcia na wychowanie dziecka, w stosunku do którego osoba,
która przyjęła je na wychowanie, wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie
postępowania w sprawie jego przysposobienia;
3)
prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację;
4)
zaświadczenie organizatora rodzinnej pieczy zastępczej o umieszczeniu dziecka odpowiednio
w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, wraz z datą umieszczenia;
5)
kartę pobytu - w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami,
o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
6)
kartę pobytu i decyzję o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej lub inny dokument uprawniający cudzoziemca do pobytu na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uprawnia do wykonywania pracy;
7)
orzeczenie sądu wskazujące na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga
rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach;
8)
oświadczenie o wychowywaniu dziecka z inną osobą albo o samodzielnym wychowywaniu
dziecka;
9)
inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia „aktywni
rodzice w pracy”.
Art. 29.
1.
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku” zawiera odpowiednio:
1)
dane dotyczące wnioskodawcy, w tym imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania,
obywatelstwo, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię
dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz adres poczty elektronicznej i numer telefonu,
a w przypadku wnioskodawcy będącego dyrektorem placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorem
regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej lub dyrektorem interwencyjnego ośrodka
preadopcyjnego dodatkowo nazwę, adres, NIP i REGON placówki lub ośrodka, którymi kieruje
dyrektor;
2)
dane dotyczące dziecka, w tym:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego
tożsamość,
d)
inne informacje wynikające z innych dokumentów, w tym oświadczeń, niezbędnych do ustalenia
prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku”;
3)
informację o uczęszczaniu dziecka do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęciu dziecka
opieką dziennego opiekuna ze wskazaniem żłobka lub klubu dziecięcego, do którego dziecko
uczęszcza, lub dziennego opiekuna, który sprawuje opiekę nad dzieckiem.
2.
Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku” dołącza się inne dokumenty,
w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do tego świadczenia.
Art. 30.
1.
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu” zawiera odpowiednio:
1)
dane dotyczące wnioskodawcy:
a)
w przypadku matki lub ojca - imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania,
obywatelstwo, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię
dokumentu potwierdzającego tożsamość, stan cywilny, adres poczty elektronicznej, numer
telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywnie w domu”,
członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka wykonuje pracę najemną lub pracę na własny
rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1,
b)
w przypadku opiekuna faktycznego dziecka - imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca
zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL
- numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres poczty elektronicznej,
numer telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” lub członek rodziny tej osoby wykonują pracę najemną lub pracę na własny
rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1;
2)
dane dotyczące dziecka, na które wnioskodawca ubiega się o świadczenie „aktywnie w
domu”:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
adres miejsca zamieszkania - w przypadku gdy w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie
przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
d)
obywatelstwo,
e)
numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego
tożsamość,
f)
inne informacje wynikające z innych dokumentów, w tym oświadczeń, niezbędnych do ustalenia
prawa do świadczenia „aktywnie w domu”;
3)
dane dotyczące innych osób, podane przez osobę ubiegającą się o świadczenie „aktywnie
w domu” - jeżeli w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego;
4)
numer rachunku płatniczego w kraju lub numer wydanego w kraju instrumentu płatniczego
w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne
umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
2.
W przypadku osób ubiegających się o świadczenie „aktywnie w domu”, o których mowa
w ust. 1 pkt 1, które wykonują lub członek ich rodziny wykonuje pracę najemną lub
pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1, wniosek o ustalenie
prawa do świadczenia „aktywnie w domu” zawiera także:
1)
zagraniczny numer identyfikacyjny służący do identyfikacji ludności;
2)
państwo pobytu;
3)
okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
4)
adres miejsca zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
5)
nazwę i adres pracodawcy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
6)
miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
3.
Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu” dołącza się odpowiednio
zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do tych świadczeń:
1)
zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu
sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka, zawierające w szczególności datę wystąpienia
do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia;
2)
oświadczenie o dacie przyjęcia na wychowanie dziecka, w stosunku do którego osoba,
która przyjęła je na wychowanie, wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie
postępowania w sprawie jego przysposobienia;
3)
prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację;
4)
kartę pobytu - w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami,
o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
5)
kartę pobytu i decyzję o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej lub inny dokument uprawniający cudzoziemca do pobytu na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uprawnia do wykonywania pracy;
6)
orzeczenie sądu wskazujące na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga
rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach;
7)
inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia „aktywnie
w domu”.
Art. 31.
Ustalając prawo do świadczeń „aktywny rodzic”, uwzględnia się informacje i dokumenty,
o których mowa w art. 28-30, oraz informacje uzyskane z rejestrów publicznych lub
zweryfikowane w rejestrach publicznych, o których mowa w art. 44.
Art. 32.
Jeżeli wnioskodawca nie może złożyć w formie dokumentu elektronicznego zaświadczenia
wymaganego dla potwierdzenia faktów lub stanu prawnego lub innego dokumentu niezbędnego
w postępowaniu w sprawie o świadczenia „aktywny rodzic”, wnioskodawca może złożyć
elektroniczną kopię takiego dokumentu, po uwierzytelnieniu jej kwalifikowanym podpisem
elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo w inny sposób zapewniający
możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci
elektronicznej.
Art. 33.
1.
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” i załączniki do tego wniosku
są składane wyłącznie w postaci elektronicznej za pomocą:
1)
profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
2)
systemu teleinformatycznego banków krajowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
świadczących usługi drogą elektroniczną, spełniających wymogi określone w informacji
zamieszczonej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
3)
systemu teleinformatycznego utworzonego przez ministra właściwego do spraw rodziny;
4)
systemu teleinformatycznego wskazanego w informacji, o której mowa w ust. 3.
2.
Osobie składającej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” i załączniki
do tego wniosku w sposób określony w ust. 1 pkt 2-4, która nie posiada profilu informacyjnego
w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
profil ten zakłada Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
3.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rodziny
w informacji zamieszczonej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych może wskazać inne niż określone w ust. 1 pkt 1-3 systemy teleinformatyczne,
za pomocą których mogą być składane wnioski o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny
rodzic” i załączniki do tych wniosków.
4.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie porozumienia, może zapewnić dostęp do
środków technicznych umożliwiających złożenie wniosku i załączników do wniosku oraz
zapewnić pomoc przy wnoszeniu tych dokumentów w miejscu innym niż siedziba, oddział
lub wyznaczona jednostka organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Art. 34.
1.
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” i załączniki do tego wniosku
składa się za pomocą:
1)
profilu informacyjnego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1, po opatrzeniu ich kwalifikowanym
podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub wykorzystując
sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych bezpłatnie w systemie teleinformatycznym;
2)
systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 2, po uwierzytelnieniu
ich przy użyciu danych uwierzytelniających stosowanych przez bank krajowy lub spółdzielczą
kasę oszczędnościowo-kredytową do weryfikacji w drodze elektronicznej posiadacza rachunku;
3)
systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 3, po uwierzytelnieniu
wnioskodawcy przy użyciu profilu zaufanego, profilu osobistego, innego środka identyfikacji
elektronicznej wydanego w systemie identyfikacji elektronicznej przyłączonym do węzła
krajowego identyfikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 21a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania
oraz identyfikacji elektronicznej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 422), adekwatnie do poziomu bezpieczeństwa środka identyfikacji elektronicznej wymaganego
dla usług świadczonych w tym systemie, danych weryfikowanych za pomocą kwalifikowanego
certyfikatu podpisu elektronicznego, jeżeli te dane pozwalają na identyfikację i uwierzytelnienie
wymagane w celu realizacji usługi online, albo innych technologii, jeżeli zostaną
udostępnione w tym systemie;
4)
systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 4, po opatrzeniu ich
kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym
lub wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony
w tym systemie teleinformatycznym.
2.
Na potrzeby złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” i załączników
do tego wniosku bank krajowy na wniosek klienta, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa
na wniosek członka i minister właściwy do spraw rodziny na wniosek osoby, o której
mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, przekazują do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dane niezbędne
do uwierzytelnienia, pozwalające na założenie profilu informacyjnego, o którym mowa
w art. 33 ust. 1 pkt 1.
Art. 35.
1.
Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczeń „aktywny rodzic” nie wymaga
wydania decyzji.
2.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia osobie ubiegającej się o świadczenie „aktywny
rodzic” informację o przyznaniu świadczenia na jej profilu informacyjnym utworzonym
w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Informacja o przyznaniu świadczenia „aktywny rodzic” lub zawiadomienie o umieszczeniu
tej informacji na profilu informacyjnym mogą zostać przesłane przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych osobie ubiegającej się o świadczenie „aktywny rodzic” na wskazany we wniosku
adres poczty elektronicznej lub numer telefonu.
3.
Nieodebranie informacji o przyznaniu świadczenia „aktywny rodzic” nie wstrzymuje wypłaty
tego świadczenia.
4.
W sprawach odmowy przyznania świadczenia „aktywny rodzic”, uchylenia lub zmiany prawa
do świadczenia „aktywny rodzic” oraz nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic”
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję.
5.
Decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne
pisma w sprawie świadczenia „aktywny rodzic” Zakład Ubezpieczeń Społecznych doręcza
osobie ubiegającej się o świadczenie „aktywny rodzic” i osobie otrzymującej świadczenie
„aktywny rodzic” wyłącznie w postaci elektronicznej na jej profilu informacyjnym utworzonym
w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Informacja o umieszczeniu na profilu informacyjnym decyzji, postanowienia, zawiadomienia,
wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie świadczenia „aktywny
rodzic” może zostać przesłana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej
się o świadczenie „aktywny rodzic” lub otrzymującej to świadczenie na wskazany we
wniosku adres poczty elektronicznej lub numer telefonu.
6.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia żłobkowi, klubowi dziecięcemu, podmiotowi
zatrudniającemu dziennego opiekuna albo dziennemu opiekunowi prowadzącemu działalność
na własny rachunek informację o przyznaniu świadczenia „aktywnie w żłobku”, na dziecko
objęte opieką odpowiednio w żłobku, klubie dziecięcym albo u dziennego opiekuna na
adres poczty elektronicznej wskazany odpowiednio w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych
albo wykazie dziennych opiekunów i podmiotów zatrudniających dziennych opiekunów,
o których mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
7.
W przypadku, o którym mowa w ust. 5, decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania,
zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia „aktywny rodzic” uznaje
się za doręczone:
1)
w momencie ich odbioru przez osobę ubiegającą się o świadczenie „aktywny rodzic” lub
otrzymującej to świadczenie na profilu informacyjnym w systemie teleinformatycznym
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
2)
po upływie 14 dni od dnia umieszczenia decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania,
zaświadczenia, informacji lub innego pisma w sprawie świadczenia „aktywny rodzic”
na profilu informacyjnym w systemie teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
- w przypadku ich nieodebrania.
8.
Osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywny rodzic” i osoba otrzymująca świadczenie
„aktywny rodzic” doręczają do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci
elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym
udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
9.
Decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne
pisma, o których mowa w ust. 5, opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym,
podpisem zaufanym, podpisem osobistym, kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych albo zamieszcza się w nich imię, nazwisko i stanowisko służbowe
osoby upoważnionej do ich wydania.
10.
Pisma, o których mowa w ust. 8, doręczane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postaci
elektronicznej na profilu informacyjnym założonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym
przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych składa się, opatrując je kwalifikowanym podpisem
elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania
pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych w systemie teleinformatycznym.
11.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podejmować rozstrzygnięcia w sprawach świadczenia
„aktywny rodzic”, w tym rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, w oparciu wyłącznie
o zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych, pod warunkiem zapewnienia stronie,
której dotyczy podejmowane rozstrzygnięcie, prawa do otrzymania stosownych wyjaśnień
co do podstaw podjętego rozstrzygnięcia oraz prawa do uzyskania interwencji ludzkiej,
do wyrażenia własnego stanowiska i do zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia. W
stosunku do rozstrzygnięć następujących w drodze decyzji strona, której dotyczy decyzja,
może skorzystać z tych uprawnień w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
12.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych gromadzi dokumentację w sprawie świadczeń „aktywny
rodzic” w systemie teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie dokumentów
elektronicznych oraz skanów dokumentów papierowych i innych załączników do wniosków.
13.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia stronom postępowania na ich wniosek oraz
organom uprawnionym na podstawie ustawy dokumentację zgromadzoną w sprawie świadczenia
„aktywny rodzic” w formie wydruków z systemu teleinformatycznego lub w formie elektronicznej
określonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, o ile strona postępowania lub inny
organ ma techniczne możliwości odczytania tej dokumentacji. Tak udostępniona dokumentacja
nie wymaga uwierzytelnienia.
14.
Wydruki dokumentów z systemu teleinformatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
w szczególności decyzji, wniosków oraz wezwań, mają moc równoważną z dokumentem elektronicznym
znajdującym się w systemie teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i nie
wymagają uwierzytelnienia w postępowaniach administracyjnych oraz w postępowaniach
sądowych.
Art. 36.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może udostępnić na swojej stronie podmiotowej Biuletynu
Informacji Publicznej wzór wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice
w pracy”, wzór wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku” oraz wzór
wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu”.
Art. 37.
Wojewoda realizuje zadania wynikające z niniejszej ustawy za pomocą systemów teleinformatycznych
stanowiących integralne części systemów teleinformatycznych stosowanych do realizacji
świadczeń rodzinnych określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 323).
Art. 38.
1.
Informacje, o których mowa w art. 28 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 i
2, informacje wynikające z dokumentów i oświadczeń, o których mowa w art. 28 ust.
3, art. 29 ust. 2 i art. 30 ust. 3, oraz informacje o wartości wypłaconych świadczeń
„aktywny rodzic” przetwarza Zakład Ubezpieczeń Społecznych w celu realizacji świadczeń
„aktywny rodzic” i w celu weryfikacji prawa do świadczeń „aktywny rodzic”.
2.
Minister właściwy do spraw informatyzacji po otrzymaniu od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
numerów PESEL osób uprawnionych do świadczeń „aktywny rodzic” i członków ich rodzin
niezwłocznie przekazuje posiadane dane z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach
o ewidencji ludności w zakresie informacji o zgonach, oraz informacje, o których mowa
w art. 8 pkt 26 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
(Dz. U. z 2024 r. poz. 736 i 854).
Art. 39.
1.
Bank krajowy oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, o których mowa w art.
33 ust. 1 pkt 2, minister właściwy do spraw rodziny oraz podmiot udostępniający system
teleinformatyczny wskazany w informacji, o której mowa w art. 33 ust. 3, na potrzeby
złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” wraz z załącznikami,
składanego w postaci elektronicznej za pomocą system …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.