📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 10 września 2014 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Formy i sposób ochrony zabytków
Rozdział 3 - Zagospodarowanie zabytków, prowadzenie badań, prac i robót oraz podejmowanie innych
działań przy zabytkach
Rozdział 4 - Nadzór konserwatorski
Rozdział 5 - Wywóz zabytków za granicę
Rozdział 6 - Restytucja zabytków wywiezionych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego
Unii Europejskiej
Rozdział 7 - Zasady finansowania opieki nad zabytkami
Rozdział 8 - Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz ochrona zabytków na wypadek
konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych
Rozdział 9 - Organizacja organów ochrony zabytków
Rozdział 10 - Społeczni opiekunowie zabytków
Rozdział 11 - Przepisy karne
Rozdział 12 - Zmiany w przepisach obowiązujących
Rozdział 13 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 162, poz. 1568), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku
z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej
(Dz. U. Nr 96, poz. 959),
2)
ustawą z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki
(Dz. U. Nr 238, poz. 2390),
3)
ustawą z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad
zabytkami
(Dz. U. Nr 50, poz. 362),
4)
ustawą z dnia 12 maja 2006 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
oraz o zmianie ustawy o samorządzie województwa
(Dz. U. Nr 126, poz. 875),
5)
wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2007 r. sygn. akt K 20/07
(Dz. U. Nr 192, poz. 1394),
6)
ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie
(Dz. U. Nr 31, poz. 206),
7)
ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 97, poz. 804),
8)
ustawą z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
oraz o zmianie niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 75, poz. 474),
9)
ustawą z dnia 25 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym, ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 130, poz. 871)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 9 września 2014 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 121-138 i art. 148 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece
nad zabytkami
(Dz. U. Nr 162, poz. 1568), które stanowią:
„
Art. 121.
W ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych
(Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 i Nr 120, poz. 1268, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717) w art. 6 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„
4.
Użycie terenu cmentarnego na inny cel jest dopuszczalne pod warunkiem zachowania znajdujących
się na jego terenie zabytków, które mogą być przeniesione w inne miejsce po uzyskaniu
pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.
”
.
Art. 122.
W ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
(Dz. U. z 1997 r. Nr 16, poz. 89, Nr 137, poz. 926 i Nr 139, poz. 932, z 2000 r. Nr 22, poz. 270 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 8, poz. 64, z 2002 r. Nr 200, poz. 1681 oraz z 2003 r. Nr 137, poz. 1302) w art. 4 w ust. 1 w pkt 9 lit. c) otrzymuje brzmienie:
„
c)
zabytków ruchomych i kolekcji wpisanych do rejestru zabytków, a także zabytków użyczonych
muzeum w celach naukowych lub wystawienniczych na okres nie krótszy niż 2 lata,
”
.
Art. 123.
W ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach
(Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203, z 1997 r. Nr 121, poz. 769 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) art. 1 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1.
Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej
Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak:
ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka,
opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami.
”
.
Art. 124.
W ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
(Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431, z 1994 r. Nr 1, poz. 3, z 1996 r. Nr 91, poz. 409, z 1997 r. Nr 43, poz. 272 i Nr 137, poz. 926, z 1998 r. Nr 108, poz. 681, z 2001 r. Nr 81, poz. 875, z 2002 r. Nr 200, poz. 1680 oraz z 2003 r. Nr 110, poz. 1039) w art. 12 w ust. 1 pkt 11 otrzymuje brzmienie:
„
11)
grunty wpisane do rejestru zabytków, pod warunkiem ich zagospodarowania i utrzymania
zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
”
.
Art. 125.
W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
(Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 i Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 110, poz. 1189, Nr 115, poz. 1229 i Nr 125, poz. 1363) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 13 w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, o ochronie środowiska, o lasach
i o drogach publicznych,
”
;
2)
w art. 54 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„
4)
ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 162, poz. 1568),
”
.
Art. 126.
W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717) w art. 7 w ust. 1 pkt 9 otrzymuje brzmienie:
„
9)
kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków
i opieki nad zabytkami,
”
.
Art. 127.
W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach
(Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, Nr 86, poz. 958 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 145, poz. 1623, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 113, poz. 984 i Nr 200, poz. 1682 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i 721) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 7 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Gospodarka leśna w lasach wpisanych do rejestru zabytków i w lasach, na terenie których
znajdują się zabytki archeologiczne wpisane do rejestru zabytków, prowadzona jest
w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, z uwzględnieniem przepisów o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami.
”
;
2)
w art. 40 w ust. 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie:
„
8)
opieki nad zabytkami,
”
.
Art. 128.
W ustawie z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody
(Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1189 i Nr 145, poz. 1623, z 2002 r. Nr 130, poz. 1112 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 2a pkt 1a otrzymuje brzmienie:
„
1a)
drzewostanie o charakterze parkowym - rozumie się przez to zespoły drzew i innej roślinności
ukształtowane funkcjonalnie i plastycznie, mające wartość zabytkową w rozumieniu przepisów
o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przestrzenno-plastyczną lub przyrodniczą,
”
;
2)
w art. 34a ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Teren pokryty drzewostanem o charakterze parkowym i niepodlegający przepisom o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami rada gminy może uznać za park gminny, jeżeli teren
ten stanowi własność Skarbu Państwa lub własność jednostki samorządu terytorialnego.
”
.
Art. 129.
W ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności
kulturalnej
(Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123, z 2002 r. Nr 41, poz. 364 oraz z 2003 r. Nr 96, poz. 874) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Państwo sprawuje mecenat nad działalnością kulturalną polegający na wspieraniu i promocji
twórczości, edukacji i oświaty kulturalnej, działań i inicjatyw kulturalnych oraz
opieki nad zabytkami.
”
;
2)
w art. 7b ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
1.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, inni ministrowie
i kierownicy urzędów centralnych w odniesieniu do podległych im ośrodków i instytucji
kultury, a także jednostki samorządu terytorialnego, mogą przyznawać stypendia osobom
zajmującym się twórczością artystyczną, upowszechnianiem kultury oraz opieką nad zabytkami.
2.
Stypendium, o którym mowa w ust. 1, polega na przyznaniu środków finansowych osobom
realizującym określone przedsięwzięcia w zakresie twórczości artystycznej, opieki
nad zabytkami lub upowszechniania kultury.
”
;
3)
w art. 28 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Przychodami instytucji kultury są wpływy z prowadzonej działalności, w tym ze sprzedaży
składników majątku ruchomego, z wyjątkiem zabytków, oraz wpływy z najmu i dzierżawy
składników majątkowych, dotacje z budżetu, środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych
oraz z innych źródeł.
”
;
4)
w art. 32:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Instytucje kultury, a zwłaszcza muzea, jednostki organizacyjne mające na celu opiekę
nad zabytkami, ośrodki badań i dokumentacji, biura wystaw artystycznych, galerie i
centra sztuki, Filmoteka Narodowa, biblioteki, domy i ośrodki kultury, świetlice i
kluby, ogniska artystyczne, domy pracy twórczej - prowadzą, w szczególności, działalność
w zakresie upowszechniania kultury.
”
,
b)
w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„
2)
sprawowanie opieki nad zabytkami,
”
;
5)
art. 40 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 40.
Przepisy ustawy nie naruszają przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 162, poz. 1568), ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach
(Dz. U. Nr 85, poz. 539, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2001 r. Nr 129, poz. 1440 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984) oraz ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach
(Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984) w zakresie prowadzenia działalności kulturalnej w formach określonych w tych ustawach.
”
.
Art. 130.
W ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych
(Dz. U. z 2001 r. Nr 110, poz. 1192, z 2002 r. Nr 25, poz. 253 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 721 i Nr 139, poz. 1325) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 22 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„
4)
warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska i ochrony zabytków,
”
;
2)
w art. 57 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„
3)
przestrzegania przepisów techniczno-budowlanych i eksploatacyjnych dotyczących autostrad,
przepisów dotyczących ochrony środowiska oraz o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
”
.
Art. 131.
W ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
(Dz. U. Nr 16, poz. 78, z 1997 r. Nr 60, poz. 370, Nr 80, poz. 505 i Nr 160, poz. 1079, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 81, poz. 875 i Nr 100, poz. 1085, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717) art. 34 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 34.
W stosunku do gruntów, na których znajdują się zabytki archeologiczne, wojewódzki
konserwator zabytków może określić, w drodze decyzji, zakres i sposób eksploatacji
takich gruntów.
”
.
Art. 132.
W ustawie z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach
(Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Muzeum jest jednostką organizacyjną, nienastawioną na osiąganie zysku, której celem
jest sprawowanie opieki nad zabytkami, informowanie o wartościach i treściach gromadzonych
zbiorów, upowszechnianie podstawowych wartości historii, nauki i kultury polskiej
oraz światowej, kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej oraz umożliwianie
kontaktu ze zbiorami przez działania określone w art. 2.
”
;
2)
art. 2 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 2.
Muzeum realizuje cele określone w art. 1, w szczególności przez:
1)
gromadzenie zabytków w statutowo określonym zakresie,
2)
katalogowanie i naukowe opracowywanie zgromadzonych muzealiów,
3)
przechowywanie gromadzonych zabytków, w warunkach zapewniających im właściwy stan
zachowania i bezpieczeństwo, oraz magazynowanie ich w sposób dostępny do celów naukowych,
4)
zabezpieczanie i konserwację muzealiów oraz, w miarę możliwości, zabezpieczanie zabytków
archeologicznych nieruchomych oraz innych nieruchomych obiektów kultury materialnej
i przyrody,
5)
urządzanie wystaw,
6)
organizowanie badań i ekspedycji naukowych, w tym archeologicznych,
7)
prowadzenie działalności edukacyjnej,
8)
udostępnianie zbiorów dla celów edukacyjnych,
9)
zapewnianie właściwych warunków zwiedzania i korzystania ze zbiorów,
10)
prowadzenie działalności wydawniczej.
”
;
3)
art. 20 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 20.
Muzeum rejestrowanemu przy nabywaniu zabytków przysługuje:
1)
prawo pierwszeństwa zakupu od podmiotów prowadzących działalność polegającą na oferowaniu
do sprzedaży zabytków - w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia przez muzeum zamiaru
zakupu,
2)
prawo pierwokupu bezpośrednio na aukcjach, po cenie wylicytowanej.
”
;
4)
w art. 21 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze
rozporządzenia, zakres, formy i sposób ewidencjonowania zabytków w muzeach, wskazując,
w szczególności, rodzaj dokumentacji ewidencyjnej, wymagania, jakim powinno odpowiadać
prowadzenie tej dokumentacji, sposób oznakowania muzealiów oraz tryb ich dokumentowania
w przypadku przenoszenia poza siedzibę muzeum oraz skreślania z inwentarza muzeum.
”
.
Art. 133.
W ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
(Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, Nr 124, poz. 1152, Nr 130, poz. 1190, Nr 137, poz. 1302 i Nr 149, poz. 1451 i 1452) w art. 2 pkt 39 otrzymuje brzmienie:
„
39)
„pojazd zabytkowy” - pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany
do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
”
.
Art. 134.
W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
(Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z 2001 r. Nr 129, poz. 1447 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 126, poz. 1070, Nr 130, poz. 1112, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1682 i Nr 240, poz. 2058 oraz z 2003 r. Nr 1, poz. 15, Nr 80, poz. 717, 720 i 721, Nr 96, poz. 874 i Nr 124, poz. 1152) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 6 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami,
”
;
2)
w art. 13 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„
4.
Sprzedaż, zamiana, darowizna lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości wpisanych
do rejestru zabytków, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu
terytorialnego, a także wnoszenie tych nieruchomości jako wkładów niepieniężnych (aportów)
do spółek, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.
”
;
3)
w art. 45 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
„
2a.
W przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, w decyzji o ustanowieniu
trwałego zarządu można nałożyć, w miarę potrzeby, na jednostkę organizacyjną obowiązek
odbudowy lub remontu położonych na tej nieruchomości zabytkowych obiektów budowlanych,
w terminie określonym w decyzji.
”
;
4)
w art. 96:
a)
po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„
1a.
W odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków decyzję, o której mowa
w ust. 1, wydaje się po uzyskaniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na
podział tej nieruchomości.
”
,
b)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
W przypadku gdy o podziale orzeka sąd, nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust.
1 i 1a. Jeżeli podział jest uzależniony od ustaleń planu miejscowego, sąd zasięga
opinii wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a w odniesieniu do nieruchomości wpisanej
do rejestru zabytków także opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków. Do opinii tych
nie stosuje art. 93 ust. 5.
”
.
Art. 135.
W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
(Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548) w art. 14 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Dział kultura i ochrona dziedzictwa narodowego obejmuje sprawy rozwoju i opieki nad
materialnym i niematerialnym dziedzictwem narodowym oraz sprawy działalności kulturalnej,
w tym mecenatu państwowego nad tą działalnością, w szczególności w zakresie:
1)
podtrzymywania i rozpowszechniania tradycji narodowej i państwowej;
2)
ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
3)
działalności muzeów;
4)
miejsc pamięci narodowej, grobów i cmentarzy wojennych, pomników zagłady i ich stref
ochronnych;
5)
działalności twórczej, artystycznej, kultury ludowej i rękodzieła artystycznego oraz
ich ochrony;
6)
wydawnictw, księgarstwa, bibliotek i czytelnictwa;
7)
edukacji kulturalnej;
8)
wystaw artystycznych;
9)
polityki audiowizualnej;
10)
amatorskiego ruchu artystycznego, organizacji i stowarzyszeń regionalnych oraz społeczno-kulturalnych;
11)
wymiany kulturalnej z zagranicą;
12)
działalności widowiskowej i rozrywkowej.
”
.
Art. 136.
W ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
(Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 oraz z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 11 w ust. 2 pkt 7 otrzymuje brzmienie:
„
7)
wspieranie rozwoju kultury oraz sprawowanie opieki nad dziedzictwem kulturowym i jego
racjonalne wykorzystywanie,
”
;
2)
w art. 14 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„
3)
kultury i ochrony zabytków,
”
.
Art. 137.
W ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
(Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 oraz z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1688 i Nr 214, poz. 1806) w art. 4 w ust. 1 pkt 7 otrzymuje brzmienie:
„
7)
kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,
”
.
Art. 138.
W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. Nr 62, poz. 627 i Nr 115, poz. 1229, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 233, poz. 1957 oraz z 2003 r. Nr 46, poz. 392 i Nr 80, poz. 717 i 721) wprowadza się następujące zmiany:
1)
użyte w art. 19 ust. 3 pkt 3, art. 47 pkt 1 lit. c, art. 52 ust. 1 pkt 5, art. 96
i art. 101 pkt 7 w różnych przypadkach wyrazy „dobra kultury” zastępuje się użytym
w odpowiednim przypadku wyrazem „zabytki”;
2)
w art. 238 w pkt 1 lit. e otrzymuje brzmienie:
„
e)
istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji zabytki
chronione na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,”.
”
”
„
Art. 148.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych, przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak
niż przez 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, zachowują moc przepisy wykonawcze
wydane na podstawie ustawy, o której mowa w art. 140 ust. 1, jeżeli nie są sprzeczne
z przepisami niniejszej ustawy.
”
;
2)
art. 113 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw
w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej
(Dz. U. Nr 96, poz. 959), który stanowi:
„
Art. 113.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 2004 r., z wyjątkiem:
1)
art. 42, art. 44, art. 70, art. 71 pkt 10, art. 74 pkt 5 i 6, art. 94 pkt 3, art.
97, art. 100, art. 101, art. 103 pkt 17 oraz art. 112, które wchodzą w życie z dniem
30 kwietnia 2004 r.;
2)
art. 85 pkt 7 w zakresie dotyczącym art. 456 ust. 1, który wchodzi w życie z dniem
2 maja 2004 r.
”
;
3)
art. 48 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki
(Dz. U. Nr 238, poz. 2390), który stanowi:
„
Art. 48.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
;
4)
art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 50, poz. 362), które stanowią:
„
Art. 2.
1.
Do postępowań administracyjnych w sprawach określonych przepisami niniejszej ustawy,
wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy
dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
Do postępowań administracyjnych w sprawach określonych w art. 1 pkt 3, 6, 8 i 9 niniejszej
ustawy, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się
przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Art. 3.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
5)
art. 3 ustawy z dnia 12 maja 2006 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece
nad zabytkami oraz o zmianie ustawy o samorządzie województwa
(Dz. U. Nr 126, poz. 875), który stanowi:
„
Art. 3.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
6)
art. 83 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w
województwie
(Dz. U. Nr 31, poz. 206), który stanowi:
„
Art. 83.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2009 r.
”
;
7)
art. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece
nad zabytkami
(Dz. U. Nr 97, poz. 804), który stanowi:
„
Art. 2.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
8)
art. 5-11 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece
nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 75, poz. 474), które stanowią:
„
Art. 5.
Do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie
niniejszej ustawy stosuje się przepisy tej ustawy.
Art. 6.
1.
W terminie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy Generalny Konserwator Zabytków i wojewódzcy
konserwatorzy zabytków założą odpowiednio krajową i wojewódzką ewidencję zabytków.
2.
W terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu
zabytków, o którym mowa w art. 7, wójt (burmistrz, prezydent miasta) założy gminną
ewidencję zabytków.
Art. 7.
W terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków
przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o
których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy oraz wykaz zabytków nieruchomych
wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji
zabytków.
Art. 8.
1.
Do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji
celu publicznego oraz decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim
konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym
mowa w art. 7 niniejszej ustawy.
2.
Do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o zezwoleniu na realizację
inwestycji drogowej, decyzje o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej oraz decyzje
o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego wydaje
się po uzyskaniu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków - w odniesieniu do zabytków
znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy.
3.
Do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do
zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy.
Art. 9.
Jednorazowe pozwolenia na stały wywóz zabytku za granicę, pozwolenia na czasowy wywóz
zabytku za granicę i zaświadczenia wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
zachowują moc do końca okresu, na który zostały wydane.
Art. 10.
Przepisy wykonawcze wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie
art. 61 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1 niniejszej ustawy, zachowują moc do
dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 61 ustawy,
o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż
przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 11.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
9)
art. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym, ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 130, poz. 871), który stanowi:
„
Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 93/7/EWG
z dnia 15 marca 1993 r. w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z
prawem z terytorium państwa członkowskiego (Dz. Urz. WE L 74 z 27.03.1993). Dane dotyczące
ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie - z dniem
uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej - dotyczą ogłoszenia
tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wydanie specjalne.
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady
tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania
prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach, a także
organizację organów ochrony zabytków.
Art. 2.
1.
Ustawa nie narusza w szczególności przepisów o muzeach, o bibliotekach, o języku polskim,
Prawa ochrony środowiska, o ochronie przyrody, o gospodarce nieruchomościami, o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym, Prawa budowlanego, o ochronie danych osobowych i o ochronie informacji niejawnych.
2.
Ochronę materiałów archiwalnych wchodzących w skład narodowego zasobu archiwalnego
regulują odrębne przepisy.
Art. 3.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)
zabytek - nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka
lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia,
których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną,
artystyczną lub naukową;
2)
zabytek nieruchomy - nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa
w pkt 1;
3)
zabytek ruchomy - rzecz ruchomą, jej część lub zespół rzeczy ruchomych, o których
mowa w pkt 1;
4)
zabytek archeologiczny - zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub
podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień
kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy,
będący tym wytworem;
5)
instytucja kultury wyspecjalizowana w opiece nad zabytkami - instytucję kultury w
rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, której
celem statutowym jest sprawowanie opieki nad zabytkami;
6)
prace konserwatorskie - działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji
zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań;
7)
prace restauratorskie - działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych
i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie
jego części, oraz dokumentowanie tych działań;
8)
roboty budowlane - roboty budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, podejmowane przy zabytku lub w otoczeniu zabytku;
9)
badania konserwatorskie - działania mające na celu rozpoznanie historii i funkcji
zabytku, ustalenie użytych do jego wykonania materiałów i zastosowanych technologii,
określenie stanu zachowania tego zabytku oraz opracowanie diagnozy, projektu i programu
prac konserwatorskich, a jeżeli istnieje taka potrzeba, również programu prac restauratorskich;
10)
badania architektoniczne - działania ingerujące w substancję zabytku, mające na celu
rozpoznanie i udokumentowanie pierwotnej formy obiektu budowlanego oraz ustalenie
zakresu jego kolejnych przekształceń;
11)
badania archeologiczne - działania mające na celu odkrycie, rozpoznanie, udokumentowanie
i zabezpieczenie zabytku archeologicznego;
12)
historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny - przestrzenne założenie miejskie
lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej
zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych,
w tym ulic lub sieci dróg;
13)
historyczny zespół budowlany - powiązaną przestrzennie grupę budynków wyodrębnioną
ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania
lub związek z wydarzeniami historycznymi;
14)
krajobraz kulturowy - przestrzeń historycznie ukształtowaną w wyniku działalności
człowieka, zawierającą wytwory cywilizacji oraz elementy przyrodnicze;
15)
otoczenie - teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu
do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony
przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.
Art. 4.
Ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji
publicznej działań mających na celu:
1)
zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe
zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;
2)
zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków;
3)
udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków;
4)
przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę;
5)
kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;
6)
uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz
przy kształtowaniu środowiska.
Art. 5.
Opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności,
na zapewnieniu warunków:
1)
naukowego badania i dokumentowania zabytku;
2)
prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;
3)
zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;
4)
korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;
5)
popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii
i kultury.
Art. 6.
1.
Ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania:
1)
zabytki nieruchome będące, w szczególności:
a)
krajobrazami kulturowymi,
b)
układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi,
c)
dziełami architektury i budownictwa,
d)
dziełami budownictwa obronnego,
e)
obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami
przemysłowymi,
f)
cmentarzami,
g)
parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni,
h)
miejscami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości
lub instytucji;
2)
zabytki ruchome będące, w szczególności:
a)
dziełami sztuk plastycznych, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej,
b)
kolekcjami stanowiącymi zbiory przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według
koncepcji osób, które tworzyły te kolekcje,
c)
numizmatami oraz pamiątkami historycznymi, a zwłaszcza militariami, sztandarami, pieczęciami,
odznakami, medalami i orderami,
d)
wytworami techniki, a zwłaszcza urządzeniami, środkami transportu oraz maszynami i
narzędziami świadczącymi o kulturze materialnej, charakterystycznymi dla dawnych i
nowych form gospodarki, dokumentującymi poziom nauki i rozwoju cywilizacyjnego,
e)
materiałami bibliotecznymi, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach
(Dz. U. z 2012 r. poz. 642 i 908 oraz z 2013 r. poz. 829),
f)
instrumentami muzycznymi,
g)
wytworami sztuki ludowej i rękodzieła oraz innymi obiektami etnograficznymi,
h)
przedmiotami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości
lub instytucji;
3)
zabytki archeologiczne będące, w szczególności:
a)
pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa,
b)
cmentarzyskami,
c)
kurhanami,
d)
reliktami działalności gospodarczej, religijnej i artystycznej.
2.
Ochronie mogą podlegać nazwy geograficzne, historyczne lub tradycyjne nazwy obiektu
budowlanego, placu, ulicy lub jednostki osadniczej.
Rozdział 2
Formy i sposób ochrony zabytków
Art. 7.
Formami ochrony zabytków są:
1)
wpis do rejestru zabytków;
2)
uznanie za pomnik historii;
3)
utworzenie parku kulturowego;
42)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie
ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych
ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474), która weszła w życie z dniem 5 czerwca 2010 r.)
ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji
o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy,
decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji
linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska
użytku publicznego.
Art. 8.
Rejestr zabytków, zwany dalej „rejestrem”, dla zabytków znajdujących się na terenie
województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków.
Art. 9.
1.
Do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego
konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub
użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.
2.
W trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku
wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego
zabytku.
3.
Wpis do rejestru historycznego układu urbanistycznego, ruralistycznego lub historycznego
zespołu budowlanego nie wyłącza możliwości wydania decyzji o wpisie do rejestru wchodzących
w skład tych układów lub zespołu zabytków nieruchomych.
4.
Wpisanie zabytku nieruchomego do rejestru ujawnia się w księdze wieczystej danej nieruchomości
na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, na podstawie decyzji o wpisie do rejestru
tego zabytku.
5.
Decyzja o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru, na wniosek wojewódzkiego konserwatora
zabytków, stanowi podstawę wpisu w katastrze nieruchomości.
6.
Na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków informację o wpisie zabytku nieruchomego
do rejestru ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
7.
Wpisy, o których mowa w ust. 4 i 5, są wolne od opłat.
Art. 10.
1.
Do rejestru wpisuje się zabytek ruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego
konserwatora zabytków na wniosek właściciela tego zabytku.
23)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie
ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 50, poz. 362), która
weszła w życie z dniem 28 kwietnia 2006 r..
Wojewódzki konserwator zabytków może wydać z urzędu decyzję o wpisie zabytku ruchomego
do rejestru w przypadku uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub nielegalnego
wywiezienia zabytku za granicę albo wywiezienia za granicę zabytku o wyjątkowej wartości
historycznej, artystycznej lub naukowej.
Art. 11.
Do rejestru nie wpisuje się zabytku wpisanego do inwentarza muzeum lub wchodzącego
w skład narodowego zasobu bibliotecznego.
Art. 12.
1.
Starosta, w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, może umieszczać na zabytku
nieruchomym wpisanym do rejestru znak informujący o tym, iż zabytek ten podlega ochronie.
2.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze
rozporządzenia, wzór i wymiary znaku, o którym mowa w ust. 1.
3.
Rozporządzenie powinno określić formę graficzną znaku, wyróżniającą się wśród innych
znaków, z uwzględnieniem dotychczas używanego wzoru, a także pisemną informację, że
dany obiekt jest zabytkiem i podlega ochronie.
Art. 13.
1.
Zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę
jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca
podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach
naukowych, zostaje skreślony z rejestru.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się do skreślenia z rejestru części zabytku.
3.
Z rejestru skreśla się otoczenie zabytku, w przypadku skreślenia z rejestru tego zabytku.
4.
Z rejestru skreśla się również zabytek, który:
1)
(uchylony);4)Przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
2)
został wpisany do inwentarza muzeum;
3)
wszedł w skład narodowego zasobu bibliotecznego.
5.
Skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw
kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
6.
Postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru wszczyna się z urzędu bądź na
wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje
się zabytek nieruchomy.
Art. 14.
1.
Na podstawie decyzji o skreśleniu zabytku nieruchomego z rejestru, wojewódzki konserwator
zabytków występuje z wnioskiem o wykreślenie z księgi wieczystej wpisu, o którym mowa
w art. 9 ust. 4.
2.
Na podstawie decyzji o skreśleniu zabytku nieruchomego z rejestru, wojewódzki konserwator
zabytków występuje z wnioskiem o wykreślenie z katastru nieruchomości wpisu, o którym
mowa w art. 9 ust. 5.
3.
Na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków informację o skreśleniu zabytku nieruchomego
z rejestru ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
4.
Wykreślenia, o których mowa w ust. 1 i 2, są wolne od opłat.
Art. 15.
1.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek ministra właściwego do spraw kultury
i ochrony dziedzictwa narodowego, w drodze rozporządzenia, może uznać za pomnik historii
zabytek nieruchomy wpisany do rejestru lub park kulturowy o szczególnej wartości dla
kultury, określając jego granice.
2.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może złożyć wniosek,
o którym mowa w ust. 1, po uzyskaniu opinii Rady Ochrony Zabytków.
3.
Cofnięcie uznania zabytku nieruchomego za pomnik historii następuje w trybie przewidzianym
dla jego uznania.
4.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może przedstawić
Komitetowi Dziedzictwa Światowego wniosek o wpis pomnika historii na „Listę dziedzictwa
światowego” w celu objęcia tego pomnika ochroną na podstawie Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjętej
w Paryżu dnia 16 listopada 1972 r.
(Dz. U. z 1976 r. Nr 32, poz. 190 i 191).
Art. 16.
1.
Rada gminy, po zasięgnięciu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków, na podstawie
uchwały, może utworzyć park kulturowy w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania
wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi
dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej.
2.
Uchwała określa nazwę parku kulturowego, jego granice, sposób ochrony, a także zakazy
i ograniczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1.
3.
Wójt (burmistrz, prezydent miasta), w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków,
sporządza plan ochrony parku kulturowego, który wymaga zatwierdzenia przez radę gminy.
4.
W celu realizacji zadań związanych z ochroną parku kulturowego rada gminy może utworzyć
jednostkę organizacyjną do zarządzania parkiem.
5.
Park kulturowy przekraczający granice gminy może być utworzony i zarządzany na podstawie
zgodnych uchwał rad gmin (związku gmin), na terenie których ten park ma być utworzony.
6.
Dla obszarów, na których utworzono park kulturowy, sporządza się obowiązkowo miejscowy
plan zagospodarowania przestrzennego.
Art. 17.
1.
Na terenie parku kulturowego lub jego części mogą być ustanowione zakazy i ograniczenia
dotyczące:
1)
prowadzenia robót budowlanych oraz działalności przemysłowej, rolniczej, hodowlanej,
handlowej lub usługowej;
2)
zmiany sposobu korzystania z zabytków nieruchomych;
3)
umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków niezwiązanych z
ochroną parku kulturowego, z wyjątkiem znaków drogowych i znaków związanych z ochroną
porządku i bezpieczeństwa publicznego, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1;
4)
składowania lub magazynowania odpadów.
2.
W razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na skutek ustanowienia zakazów
i ograniczeń, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 131-134 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, z późn. zm.5)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r.
poz. 1238 oraz z 2014 r. poz. 40, 47, 457, 822, 1101, 1146 i 1322.).
Art. 18.
16)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
Ochronę zabytków i opiekę nad zabytkami uwzględnia się przy sporządzaniu i aktualizacji
koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województw, planów
zagospodarowania przestrzennego województw, planu zagospodarowania przestrzennego
morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, analiz
i studiów z zakresu zagospodarowania przestrzennego powiatu, strategii rozwoju gmin,
studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych
planów zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji
celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację
inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o
zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.
2.
W koncepcji, strategiach, analizach, planach i studiach, o których mowa w ust. 1,
w szczególności:
1)
uwzględnia się krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
2)
określa się rozwiązania niezbędne do zapobiegania zagrożeniom dla zabytków, zapewnienia
im ochrony przy realizacji inwestycji oraz przywracania zabytków do jak najlepszego
stanu;
3)
ustala się przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu uwzględniające opiekę nad
zabytkami.
Art. 19.
1.
W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w miejscowym
planie zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się, w szczególności ochronę:
1)
zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia;
2)
innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków;
3)
parków kulturowych.
1a7)Dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
W decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach
zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu
lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie
lotniska użytku publicznego uwzględnia się w szczególności ochronę:
1)
zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia;
2)
innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków.
2.
W przypadku gdy gmina posiada gminny program opieki nad zabytkami, ustalenia tego
programu uwzględnia się w studium i planie, o których mowa w ust. 1.
3.
W studium i planie, o których mowa w ust. 1, ustala się, w zależności od potrzeb,
strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone
ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących
się na tym obszarze zabytków.
Art. 208)W brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 130, poz. 871),
która weszła w życie z dniem 21 października 2010 r..
Projekty i zmiany planu zagospodarowania przestrzennego województwa oraz miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego podlegają uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem
zabytków w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu.
Art. 21.
Ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez
województwa, powiaty i gminy.
Art. 22.
1.
Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajową ewidencję zabytków w formie zbioru
kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków.
2.
Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart
ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa.
3.
Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej
ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku.
49)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
2..
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru
kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy.
510)Dodany przez art. 1 pkt 5 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
1)
zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
2)
inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
3)
inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu
z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
610)Dodany przez art. 1 pkt 5 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
Właściwy dyrektor urzędu morskiego prowadzi ewidencję zabytków znajdujących się na
polskich obszarach morskich w formie zbioru kart ewidencyjnych.
Art. 23.
1.
Generalny Konserwator Zabytków prowadzi, w formie zbioru kart informacyjnych, krajowy
wykaz zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem.
2.
Wojewódzki konserwator zabytków, organy Policji, Straży Granicznej i administracji
celnej są obowiązane niezwłocznie przekazywać, w celu ujęcia w wykazie, Generalnemu
Konserwatorowi Zabytków informacje o zabytku skradzionym lub wywiezionym za granicę
niezgodnie z prawem.
Art. 24.
1.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze
rozporządzenia, sposób prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej
ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za
granicę niezgodnie z prawem.
2.
Rejestr zabytków prowadzi się w formie odrębnych ksiąg dla poszczególnych rodzajów
zabytków.
311)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
W rozporządzeniu należy określić wzory krajowych, wojewódzkich i gminnych kart ewidencyjnych
oraz dane jakie powinny być ujęte w poszczególnych księgach rejestru, karcie ewidencyjnej
i adresowej zabytku oraz w karcie informacyjnej, a także sposób gromadzenia dokumentów
dotyczących zabytku.
4.
Rozporządzenie powinno wskazywać przesłanki, od których spełnienia jest uzależnione
włączenie kart ewidencyjnych i adresowych do ewidencji, a także ich wyłączenie z tych
ewidencji.
Rozdział 3
Zagospodarowanie zabytków, prowadzenie badań, prac i robót oraz podejmowanie innych
działań przy zabytkach
Art. 25.
1.
Zagospodarowanie na cele użytkowe zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru wymaga
posiadania przez jego właściciela lub posiadacza:
1)
dokumentacji konserwatorskiej określającej stan zachowania zabytku nieruchomego i
możliwości jego adaptacji, z uwzględnieniem historycznej funkcji i wartości tego zabytku;
2)
uzgodnionego z wojewódzkim konserwatorem zabytków programu prac konserwatorskich przy
zabytku nieruchomym, określającego zakres i sposób ich prowadzenia oraz wskazującego
niezbędne do zastosowania materiały i technologie;
3)
uzgodnionego z wojewódzkim konserwatorem zabytków programu zagospodarowania zabytku
nieruchomego wraz z otoczeniem oraz dalszego korzystania z tego zabytku, z uwzględnieniem
wyeksponowania jego wartości.
2.
W celu spełnienia wymagań, o których mowa w ust. 1, wojewódzki konserwator zabytków
jest obowiązany nieodpłatnie udostępnić do wglądu właścicielowi lub posiadaczowi zabytku
nieruchomego posiadaną przez siebie dokumentację tego zabytku oraz umożliwić dokonywanie
niezbędnych odpisów z tej dokumentacji.
Art. 26.
1.
W umowie sprzedaży, zamiany, darowizny lub dzierżawy zabytku nieruchomego wpisanego
do rejestru, stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego,
przy określaniu sposobu korzystania z tego zabytku należy nałożyć, jeżeli stan zachowania
zabytku tego wymaga, na nabywcę lub dzierżawcę obowiązek przeprowadzenia w określonym
terminie niezbędnych prac konserwatorskich przy tym zabytku.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do decyzji o oddaniu w trwały zarząd zabytku
nieruchomego wpisanego do rejestru.
Art. 27.
Na wniosek właściciela lub posiadacza zabytku wojewódzki konserwator zabytków przedstawia,
w formie pisemnej, zalecenia konserwatorskie, określające sposób korzystania z zabytku,
jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a także zakres dopuszczalnych
zmian, które mogą być wprowadzone w tym zabytku.
Art. 28.
Niezależnie od obowiązków wynikających z opieki nad zabytkami, określonych w art.
5, właściciel lub posiadacz zabytku wpisanego do rejestru lub zabytku znajdującego
się w wojewódzkiej ewidencji zabytków zawiadamia wojewódzkiego konserwatora zabytków
o:
1)
uszkodzeniu, zniszczeniu, zaginięciu lub kradzieży zabytku, niezwłocznie po powzięciu
wiadomości o wystąpieniu zdarzenia;
2)
zagrożeniu dla zabytku, niezwłocznie po powzięciu wiadomości o wystąpieniu zagrożenia;
3)
zmianie miejsca przechowania zabytku ruchomego w terminie miesiąca od dnia nastąpienia
tej zmiany;
4)
zmianach dotyczących stanu prawnego zabytku, nie później niż w terminie miesiąca od
dnia ich wystąpienia lub powzięcia o nich wiadomości.
Art. 29.
1.
Organy ochrony zabytków w czasie uzgodnionym z właścicielem lub posiadaczem przedmiotu
będącego zabytkiem lub posiadającego cechy zabytku mogą prowadzić badania tego przedmiotu
w miejscu, w którym przedmiot ten się znajduje.
2.
W przypadku odmowy udostępnienia przedmiotu, o którym mowa w ust. 1, wojewódzki konserwator
zabytków może wydać decyzję nakazującą jego udostępnienie na czas niezbędny do wykonania
badań, jednak nie dłuższy niż 3 miesiące od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
3.
Za szkody wyrządzone w związku z badaniami, o których mowa w ust. 1 lub 2, przysługuje
odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
Art. 30.
1.
Właściciel lub posiadacz zabytku nieruchomego bądź nieruchomości o cechach zabytku
jest obowiązany udostępnić ten zabytek bądź nieruchomość wykonawcy badań w celu ich
przeprowadzenia.
2.
W przypadku odmowy udostępnienia zabytku nieruchomego bądź nieruchomości, o których
mowa w ust. 1, wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą właścicielowi
lub posiadaczowi udostępnienie tego zabytku bądź nieruchomości, na czas niezbędny
do przeprowadzenia badań, jednak nie dłuższy niż 3 miesiące od dnia, w którym decyzja
stała się ostateczna.
3.
Za szkody wyrządzone w związku z badaniami, o których mowa w ust. 1 lub 2, przysługuje
odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
Art. 31.
1.
(utracił moc).12)Z dniem 20 kwietnia 2009 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8
października 2007 r. sygn. akt K 20/07 (Dz. U. Nr 192, poz. 1394).
1a13)Dodany przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy o
ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 97, poz. 804), która weszła w
życie z dniem 24 lipca 2009 r..
Osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna, która zamierza realizować:
1)
roboty budowlane przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru lub objętym ochroną
konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
lub znajdującym się w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków albo
2)
roboty ziemne lub dokonać zmiany charakteru dotychczasowej działalności na terenie,
na którym znajdują się zabytki archeologiczne, co doprowadzić może do przekształcenia
lub zniszczenia zabytku archeologicznego
- jest obowiązana, z zastrzeżeniem art. 82a ust. 1, pokryć koszty badań archeologicznych
oraz ich dokumentacji, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest niezbędne w celu ochrony
tych zabytków.
214)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
13..
Zakres i rodzaj niezbędnych badań archeologicznych, o których mowa w ust. 1a, ustala
wojewódzki konserwator zabytków w drodze decyzji, wyłącznie w takim zakresie, w jakim
roboty budowlane albo roboty ziemne lub zmiana charakteru dotychczasowej działalności
na terenie, na którym znajdują się zabytki archeologiczne, zniszczą lub uszkodzą zabytek
archeologiczny.
3.
Egzemplarz dokumentacji badań, o których mowa w ust. 1, podlega po ich zakończeniu
nieodpłatnemu przekazaniu wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków.
Art. 32.
1.
Kto, w trakcie prowadzenia robót budowlanych lub ziemnych, odkrył przedmiot, co do
którego istnieje przypuszczenie, iż jest on zabytkiem, jest obowiązany:
1)
wstrzymać wszelkie roboty mogące uszkodzić lub zniszczyć odkryty przedmiot;
2)
zabezpieczyć, przy użyciu dostępnych środków, ten przedmiot i miejsce jego odkrycia;
3)
niezwłocznie zawiadomić o tym właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, a jeśli
nie jest to możliwe, właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
2.
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest obowiązany niezwłocznie, nie dłużej niż w
terminie 3 dni, przekazać wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków przyjęte zawiadomienie,
o którym mowa w ust. 1 pkt 3.
3.
Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany w terminie 5 dni od dnia przyjęcia
zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i ust. 2, dokonać oględzin odkrytego przedmiotu.
4.
Jeżeli w terminie, określonym w ust. 3, wojewódzki konserwator zabytków nie dokona
oględzin odkrytego przedmiotu, przerwane roboty mogą być kontynuowane.
5.
Po dokonaniu oględzin odkrytego przedmiotu wojewódzki konserwator zabytków wydaje
decyzję:
1)
pozwalającą na kontynuację przerwanych robót, jeżeli odkryty przedmiot nie jest zabytkiem;
2)
pozwalającą na kontynuację przerwanych robót, jeżeli odkryty przedmiot jest zabytkiem,
a kontynuacja robót nie doprowadzi do jego zniszczenia lub uszkodzenia;
3)
nakazującą dalsze wstrzymanie robót i przeprowadzenie, na koszt osoby fizycznej lub
jednostki organizacyjnej finansującej te roboty, badań archeologicznych w niezbędnym
zakresie.
6.
Roboty nie mogą być wstrzymane na okres dłuższy niż miesiąc od dnia doręczenia decyzji,
o której mowa w ust. 5 pkt 3.
7.
Jeżeli w trakcie badań archeologicznych zostanie odkryty zabytek posiadający wyjątkową
wartość, wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję o przedłużeniu okresu
wstrzymania robót. Okres wstrzymania robót nie może być jednak dłuższy niż 6 miesięcy
od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 5 pkt 3.
8.
Po zakończeniu badań archeologicznych, o których mowa w ust. 5 pkt 3, wojewódzki konserwator
zabytków wydaje decyzję pozwalającą na kontynuację przerwanych robót.
9.
W przypadku odkrycia przedmiotu, o którym mowa w ust. 1, z wyłączeniem zabytków archeologicznych, w sprawach własności i wynagrodzenia
dla znalazcy tego przedmiotu stosuje się odpowiednio art. 189 Kodeksu cywilnego.
1015)Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
O odkryciu przedmiotu, o którym mowa w ust. 1, na polskich obszarach morskich należy
niezwłocznie zawiadomić właściwego dyrektora urzędu morskiego. Przepisy ust. 1 pkt
1 i 2 i ust. 3-8 stosuje się odpowiednio.
Art. 33.
1.
Kto przypadkowo znalazł przedmiot, co do którego istnieje przypuszczenie, iż jest
on zabytkiem archeologicznym, jest obowiązany, przy użyciu dostępnych środków, zabezpieczyć
ten przedmiot i oznakować miejsce jego znalezienia oraz niezwłocznie zawiadomić o
znalezieniu tego przedmiotu właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, a jeśli
nie jest to możliwe, właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
2.
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest obowiązany niezwłocznie, nie dłużej niż w
terminie 3 dni, przekazać wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków przyjęte zawiadomienie,
o którym mowa w ust. 1.
3.
W terminie 3 dni od dnia przyjęcia zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 i 2, wojewódzki
konserwator zabytków jest obowiązany dokonać oględzin znalezionego przedmiotu i miejsca
jego znalezienia oraz, w razie potrzeby, zorganizować badania archeologiczne.
416)Dodany przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
O znalezieniu przedmiotu, o którym mowa w ust. 1, na polskich obszarach morskich należy
niezwłocznie zawiadomić właściwego dyrektora urzędu morskiego.
Art. 34.
1.
Osobom, które odkryły bądź przypadkowo znalazły zabytek archeologiczny, przysługuje
nagroda, jeżeli dopełniły one obowiązków określonych odpowiednio w art. 32 ust. 1
lub w art. 33 ust. 1.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób zajmujących się zawodowo badaniami archeologicznymi
lub zatrudnionych w grupach zorganizowanych w celu prowadzenia takich badań.
3.
Warunki i tryb przyznawania nagród określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy
do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, ustalając rodzaje nagród, źródła
ich finansowania i wysokość nagród pieniężnych.
Art. 35.
1.
Przedmioty będące zabytkami archeologicznymi odkrytymi, przypadkowo znalezionymi albo
pozyskanymi w wyniku badań archeologicznych, stanowią własność Skarbu Państwa.
2.
Własność Skarbu Państwa stanowią również przedmioty będące zabytkami archeologicznymi,
pozyskane w wyniku poszukiwań, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 12.
3.
Miejsce przechowywania zabytków archeologicznych odkrytych, przypadkowo znalezionych
albo pozyskanych w wyniku badań archeologicznych bądź poszukiwań, o których mowa w
art. 36 ust. 1 pkt 12, określa wojewódzki konserwator zabytków, przekazując je, w
drodze decyzji, w depozyt muzeum lub innej jednostce organizacyjnej, za jej zgodą.
4.
Przekazanie zabytków archeologicznych muzeum lub innej jednostce organizacyjnej może
nastąpić w przypadku, gdy jednostka ta zapewni:
1)
ich trwałe przechowanie;
2)
przeprowadzenie inwentaryzacji i odpowiednich prac konserwatorskich;
3)
udostępnianie tych zabytków w celach naukowych.
5.
Wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję o cofnięciu oddania w depozyt zabytków
archeologicznych, jeżeli muzeum lub inna jednostka organizacyjna nie zapewnia warunków,
o których mowa w ust. 4.
6.
Na wniosek dyrektora muzeum zabytki archeologiczne, będące w depozycie tego muzeum,
mogą być przekazane na jego własność na podstawie decyzji wojewódzkiego konserwatora
zabytków.
Art. 36.
1.
Pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga:
1)
prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku
wpisanym do rejestru;
2)
wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku;
3)
prowadzenie badań konserwatorskich zabytku wpisanego do rejestru;
4)
prowadzenie badań architektonicznych zabytku wpisanego do rejestru;
5)
prowadzenie badań archeologicznych; …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.