Uchwała Nr 195 Rady Ministrów z dnia 16 października 2015 r. w sprawie "Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym"
Czego dotyczy ten akt?
Niniejsza uchwała Rady Ministrów przyjmuje "Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym", który określa zasady i etapy zarządzania tymi materiałami w Polsce. Plan ten ma być realizowany w latach 2015–2050.
Kogo dotyczy: Instytucje i podmioty gospodarcze zaangażowane w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi; Minister właściwy ds. gospodarki, Minister właściwy ds. nauki, Prezes Państwowej Agencji Atomistyki, ZUOP, Inwestorzy/Operatorzy obiektów energetyki jądrowej, Instytuty badawcze.
Najważniejsze informacje
- Państwo
- Polska
- Dziedzina prawa
- Prawo procesowe
- Paragrafy
- 3
- Źródło
- api.sejm.gov.pl
- Tekst pobrano
- Wyjaśnienie zaktualizowano
Co reguluje ten akt?
- Cele, zadania i koszty związane z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
- Sposób monitorowania i oceny stopnia realizacji Krajowego planu.
- Etapy realizacji zadań, w tym przygotowanie do budowy składowiska głębokiego i modyfikację zasad postępowania.
- Prognozy ilości odpadów promieniotwórczych z różnych źródeł, w tym z energetyki jądrowej.
Kogo dotyczy ten akt?
- Instytucje i podmioty gospodarcze zaangażowane w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi.
- Minister właściwy ds. gospodarki, Minister właściwy ds. nauki, Prezes Państwowej Agencji Atomistyki, ZUOP, Inwestorzy/Operatorzy obiektów energetyki jądrowej, Instytuty badawcze.
Jakie są kluczowe punkty?
- Przyjęto "Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym".
- Okres realizacji planu ustalono na lata 2015–2050.
- Plan obejmuje przygotowanie do budowy składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych.
- Wskazuje na konieczność stworzenia programu naukowo-badawczego i przygotowania kadr w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi.
Prawo procesowe
Tekst ustawy
Tekst ustawy
Dokument podpisany przez Marek Głuch Data: 2015.11.17 17:08:28 CET MONITOR POLSKI v.p l DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 listopada 2015 r.
Poz. 1092 UCHWAŁA NR 195 RADY MINISTRÓW .go z dnia 16 października 2015 r. w sprawie „Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym”
Na podstawie art. 57d ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512 oraz z 2015 r. poz. 1505) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§ 1
Przyjmuje się „Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym”, stanowiący załącznik do uchwały. w. rcl
§ 2Okres realizacji „Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym” ustala się na lata 2015–2050
ww
§ 3Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia
Prezes Rady Ministrów: E. Kopacz
Rozdział 1. Cele, zadania i koszty w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym w Rzeczypospolitej Polskiej ........................................................................................................................ 11 1.1. Cel Krajowego planu. ....................................................................................................................................... 11 1.1.1. Zakres Krajowego planu ........................................................................................................................... 11 1.1.2. Zadania związane z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym wskazane w Krajowym planie ............................................................................................................................ 12 .go 1.1.3. Zasady postępowania z odpadami promieniotwórczymi ......................................................................... 13 1.2. Sposób monitorowania i oceny stopnia realizacji Krajowego planu ............................................................... 13 1.3. Zadania, których realizacja jest niezbędna dla prawidłowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce ................................................................................................................................ 13 1.3.1. Zadania w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi ........... 14 1.3.2. Przygotowanie do budowy składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych, w tym realizacja programu Polskiego Podziemnego Laboratorium Badawczego - wytypowanie jego bezpiecznej lokalizacji .... 14 w. rcl 1.3.3. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz likwidacji elektrowni jądrowych ................................................................................................................. 16 1.3.4. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ..................................................................................... 17 1.3.5. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz Nadzór nad tym postępowaniem ................................. 17 1.4. Koszty realizacji i źródła finansowania Krajowego planu................................................................................. 18
Rozdział 2. Etapy realizacji zadań Krajowego planu .................................................................................................... 20
2.1. Zadania w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi .................. 20 2.1.1. Przygotowanie do zamknięcia i zamknięcie Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych w Różanie ............................................................................................................................................................... 20 2.1.2. Wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych........................................................................................................................................... 20 ww 2.2. Wytypowanie bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych i budowa składowiska............................................................................................................................................................. 20 2.3. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz z likwidacji elektrowni jądrowych ............................................................................................................................. 23 2.4. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.............................................................................................................................. 23 2.5. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem. ............................................................. 23
Rozdział 3. Ilość wypalonego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczych ..................................................... 24
3 Monitor Polski
Rozdział 4. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ................................ 33
4.1. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi krótkożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi ..................... 33 4.1.1. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi w miejscu ich powstania ............................................. 33 4.1.2. Odbiór odpadów promieniotwórczych .................................................................................................... 33 4.1.3. Transport odpadów promieniotwórczych ................................................................................................ 34 4.1.4. Przetwarzanie odpadów promieniotwórczych ......................................................................................... 34 4.1.5. Przechowywanie odpadów promieniotwórczych .................................................................................... 34 4.1.6. Składowanie odpadów promieniotwórczych ........................................................................................... 36 4.1.7. Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych w Różanie ............................................................ 37 4.2. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi ...................... 37 4.3. Postępowanie z zużytymi zamkniętymi źródłami promieniotwórczymi .......................................................... 37 ww 4.4. Postępowanie z wysokoaktywnymi odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ........ 38 4.4.1. Postępowanie z wypalonym paliwem w Polsce ....................................................................................... 38 4.4.2. Cykl paliwowy ........................................................................................................................................... 39 4.4.3. Rozstrzygnięcie w zakresie końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym ......................................................................................... 40 4.5. Odpady z likwidacji obiektów jądrowych......................................................................................................... 41
Rozdział 5. Zamknięcie składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych .......................................... 43
5.1. Działania przygotowawcze poprzedzające zamknięcie składowiska i jego zamknięcie ................................... 43 4 Monitor Polski
Rozdział 6. Badania i rozwój w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
jądrowym .................................................................................................................................................................... 45 6.1. Badania nad cyklem paliwowym ..................................................................................................................... 47 6.2. Program prac badawczych dla wytypowania bezpiecznej lokalizacji składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych ............................................................................................................................... 47 6.3. Program prac badawczych dla wytypowania bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych wysokoaktywnych ................................................................................................................ 47 .go
Rozdział 7. Podmioty zaangażowane w realizację Krajowego planu oraz najważniejsze wskaźniki służące
monitorowaniu jego realizacji ..................................................................................................................................... 49 7.1. Minister właściwy ds. gospodarki .................................................................................................................... 49 7.2. Minister właściwy ds. nauki ............................................................................................................................. 49 7.3. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki ........................................................................................................... 49 7.4. ZUOP ................................................................................................................................................................ 49 7.5. Inwestorzy/Operatorzy obiektów energetyki jądrowej ................................................................................... 50 7.6. Instytuty badawcze .......................................................................................................................................... 50 7.7. Wskaźniki służące monitorowaniu realizacji Krajowego planu........................................................................ 50 w. rcl
Rozdział 8. Rozwiązania finansowe w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym
paliwem jądrowym ..................................................................................................................................................... 52 8.1. Finansowanie postępowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi pochodzącymi z energetyki jądrowej ..................................................................................................................... 52 8.2. Finansowanie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi spoza energetyki jądrowej ................................................................................................................................................ 53
Rozdział 9. Zobowiązania międzynarodowe w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i
wypalonym paliwem jądrowym .................................................................................................................................. 55 9.1. Wspólna konwencja bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi ................................................................................................... 55 9.2. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej ................................................................... 56 9.2.1. Art. 37 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Traktat Euratom) ............ 56 ww 9.2.2. Dyrektywa Rady 2006/117/Euratom z dnia 20 listopada 2006 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad przemieszczaniem odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego .................................. 56 9.2.3. Dyrektywa Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiająca ramy wspólnotowe w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi .......................................................................................................................................... 57 9.2.4. Zalecenie Komisji 2006/851/Euratom dotyczące zarządzania funduszami likwidacyjnymi, przeznaczonymi na likwidację instalacji jądrowych, zużytego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczych........................................................................................................................................... 57 9.3. Inicjatywa ograniczania globalnych zagrożeń proliferacyjnych (GTRI) ............................................................ 57 5 Monitor Polski
Rozdział 10. Przejrzystość, informowanie i zaangażowanie społeczeństwa w procesy decyzyjne w zakresie
postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz ochrona środowiska ......... 59 10.1. Podstawy prawne informowania i udziału społeczeństwa w procesie decyzyjnym ...................................... 59 10.2. Informowanie społeczeństwa ........................................................................................................................ 59 10.3. Udział społeczeństwa w procesie decyzyjnym............................................................................................... 60 10.3.1. Ocena oddziaływania na środowisko ..................................................................................................... 60 10.3.2. Decyzje wydawane przez Prezesa PAA ................................................................................................... 61 10.4. Opłata za lokalizację KSOP na terenie gminy ................................................................................................. 61 .go Załącznik nr 1. Program działań wykonawczych na lata 2015–2020........................................................................... 62 Działanie I. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi ..................................... 63 Działanie II. Postępowanie z odpadami promieniotwórczym wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym ................................................................................................................................................................................ 65 Działanie III. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz likwidacji elektrowni jądrowych ..................................................................................................................... 65 Działanie IV. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ......................................................................................... 66 w. rcl Działanie V. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem ...................................... 67 Załącznik nr 2. Bilans odpadów promieniotwórczych odebranych przez ZUOP w latach 2000–2013 ........................ 68 ww Załącznik nr 3. Wnioski ze Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko projektu Krajowego planu ............... 70 6 Monitor Polski
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 7 Monitor Polski
Każdej działalności związanej z produkcją, bądź stosowaniem izotopów promieniotwórczych (w przemyśle, medycynie, nauce, rolnictwie) towarzyszy powstawanie odpadów promieniotwórczych. Z uwagi na ich szczególny charakter, wymagają one specjalnego postępowania. Dotyczy to ich gromadzenia, przetwarzania, zestalania, transportu, przechowywania i składowania. .go Odpady promieniotwórcze muszą być zakwalifikowane do odpowiedniej kategorii, posegregowane, odpowiednio przetworzone, zestalone, opakowane, a następnie bezpiecznie składowane. Podstawowym celem wymienionych działań jest ich zabezpieczenie i odizolowanie, aby nie stwarzały zagrożeń dla człowieka i środowiska.
Właściwe postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest również jedną z najważniejszych kwestii związanych z wdrożeniem energetyki jądrowej. Nie jest możliwe stosowanie energii jądrowej bez wprowadzenia akceptowalnego społecznie, efektywnego i bezpiecznego postępowania z odpadami promieniotwórczymi. W związku z tym, prawidłowe postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest szczególnie istotne zarówno dla użytkowników materiałów promieniotwórczych, jak również dla społeczeństwa. W celu spełnienia oczekiwań w tym zakresie przygotowano niniejszy dokument. w. rcl Celem Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym (Krajowy plan) jest zapewnienie rozwoju i wdrożenie ogólnokrajowego, spójnego, zintegrowanego i zrównoważonego systemu postępowania obejmującego wszystkie kategorie odpadów promieniotwórczych wytwarzanych w kraju. Działania, przewidziane przez Krajowy plan, zapewnią odpowiedzialne, bezpieczne i zrównoważone postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem, zgodnie z art. 57c
Krajowy plan jest wynikiem współpracy wszystkich instytucji zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, z uwzględnieniem doświadczeń innych krajów. Pokazuje on także, że Polska ma wymagane doświadczenie i wiedzę niezbędną do zapewnienia efektywnego
8 Monitor Polski
9 Monitor Polski
ROZDZIAŁ 1. CELE, ZADANIA I KOSZTY W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Krajowy plan stanowi wykonanie obowiązku nałożonego na ministra właściwego do spraw gospodarki w art. 57c ustawy – Prawo atomowe oraz zobowiązań Polski wynikających ze Wspólnej konwencji bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami
Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe, aktualizacja Krajowego planu będzie się odbywać co 4 lata, co pozwoli na weryfikację danych o środkach finansowych, potrzebnych do jego realizacji, jak też na wprowadzenie innych niezbędnych zmian, w tym bezpośrednio dotyczących postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.
1.1. CEL KRAJOWEGO PLANU .go Okres obowiązywania Krajowego planu określa się na lata 2015–2050, z perspektywą do połowy XXII wieku, to jest do przewidywanego zamknięcia głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych. w. rcl Celem Krajowego planu jest zapewnienie w Polsce efektywnego i bezpiecznego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz zapewnienie rozwoju i wdrożenia ogólnokrajowego, spójnego, zintegrowanego i zrównoważonego systemu postępowania obejmującego wszystkie kategorie odpadów promieniotwórczych wytwarzanych w kraju. Dla osiągnięcia tego celu Krajowy plan określa działania i wyznacza zadania, które umożliwią osiągniecie założeń polityki państwa w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, ze szczególnym uwzględnieniem zasady transparentności oraz zapewnienia udziału społeczeństwa w podejmowaniu kluczowych decyzji.
1.1.1. ZAKRES KRAJOWEGO PLANU Krajowy plan przewiduje bezpieczne i odpowiednio zabezpieczone postępowanie ze wszystkimi kategoriami odpadów promieniotwórczych, wytworzonych w Polsce, od ich wytworzenia do składowania i monitoringu zamkniętego składowiska.
Tabela nr 1.1. Kategorie odpadów promieniotwórczych Podkategoria Kategoria Odpady niskoaktywne EAC < A ≤ 4 10 EAC Odpady średnioaktywne 10 EAC < 7 A ≤ 10 EAC ww 4
3)
Art. 47 ustawy – Prawo atomowe oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1925).
10 Odpady wysokoaktywne
Na terenie Polski w latach powojennych, tj. do lat 70-tych, wydobywano i przerabiano rudę uranu. Obecnie na terenie dawnego kopalnictwa rud uranu realizowany jest przez PAA ,,Program monitoringu radiacyjnego terenów zdegradowanych w wyniku działalności wydobywczej i przeróbczej rud uranu”.
1.1.2. ZADANIA ZWIĄZANE Z POSTĘPOWANIEM Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM WSKAZANE W KRAJOWYM PLANIE Kluczowymi zadaniami są: • ww • przygotowanie do zamknięcia, ostateczne zamknięcie i długotrwały monitoring Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych (KSOP) w Różanie; wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych (NSPOP); przygotowanie do budowy składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych (SGOP) – w tym realizacja programu Polskiego Podziemnego Laboratorium Badawczego (PURL); uruchomienie SGOP przed rozpoczęciem likwidacji pierwszej polskiej elektrowni jądrowej; • •
11 Monitor Polski • • • Poz. 1092 modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi pod kątem uwzględnienia odpadów promieniotwórczych pochodzących z energetyki jądrowej; modyfikacja systemu finansowania postępowania z odpadami promieniotwórczymi, opartego na zasadzie „zanieczyszczający płaci”; stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem. v.p l •
W przypadku powstania ekonomicznych i technicznych warunków korzystnych dla wprowadzenia cyklu zamkniętego, zostanie dokonana analiza zasadności i celowości jego wprowadzenia w Polsce; monitorowanie przechowywania, składowania oraz transportu odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego; zakaz wwozu do Polski odpadów promieniotwórczych w celu składowania oraz wywozu, z wyjątkiem wywozu do kraju, z którym zawarto porozumienie w sprawie składowania odpadów promieniotwórczych w składowiskach odpadów promieniotwórczych; stosowanie, zgodnego ze standardami międzynarodowymi, podejścia do zagrożeń radiacyjnych i postępowania awaryjnego oraz zarządzania kryzysowego; realizowane w sposób ciągły szkolenie kadr gwarantujących zachowanie bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; rozwijanie działalności szkoleniowo-informacyjnej; przejrzystość prowadzonych działań i informowanie społeczeństwa; zapewnienie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji; stała współpraca z organizacjami międzynarodowymi i instytucjami zajmującymi się postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; stosowanie najnowszych osiągnięć nauki i techniki w dziedzinie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. .go • • • • • • • • 1.2. SPOSÓB MONITOROWANIA I OCENY STOPNIA REALIZACJI KRAJOWEGO PLANU ww Minister właściwy ds. gospodarki monitoruje realizację Krajowego planu. W przypadku wystąpienia odstępstw od zamierzonych rezultatów przeprowadza analizę przyczyn ich powstania oraz podejmuje stosowne działania korygujące.
Wyniki monitoringu oraz ocena stanu realizacji Krajowego planu będą zawarte w sprawozdaniach ministra właściwego ds. gospodarki przedkładanych do akceptacji Radzie Ministrów, stosownie do wymogów określonych w art. 57f ustawy – Prawo atomowe.
Zgodnie z art. 57c ust. 4 ustawy – Prawo atomowe, Krajowy plan jest aktualizowany nie rzadziej niż raz na cztery lata, a jego kolejne wersje uwzględniać mają postęp techniczny i naukowy, dobre praktyki w zakresie gospodarowania wypalonym paliwem i odpadami promieniotwórczymi oraz wnioski i zalecenia będące wynikiem międzynarodowego przeglądu zewnętrznego.
1.3. ZADANIA, KTÓRYCH REALIZACJA JEST NIEZBĘDNA DLA PRAWIDŁOWEGO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI W POLSCE 12 Monitor Polski
Odpowiedzialni za realizację:
Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący;
Minister właściwy ds. środowiska;
Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej – Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych (ZUOP). .go • • • 1.3.1.2. WYBÓR LOKALIZACJI, BUDOWA I ROZPOCZĘCIE EKSPLOATACJI NOWEGO SKŁADOWISKA POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W związku z zapełnieniem i wynikającym z tego planowanym zamknięciem istniejącego KSOP w Różanie, konieczne jest znalezienie lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji NSPOP, z uwzględnieniem potrzeb wynikających z rozwoju energetyki jądrowej w Polsce. w. rcl NSPOP będzie przyjmowało do składowania odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne pochodzące z energetyki jądrowej oraz z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych w tym zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne. Na terenie składowiska będzie zlokalizowany magazyn do przechowywania odpadów promieniotwórczych długożyciowych nisko- i średnioaktywnych, do czasu uruchomienia SGOP, gdzie zostaną przeniesione do składowania.
Kluczowym elementem wyboru lokalizacji, oprócz spełnienia warunków wymaganych przez prawo, będzie akceptacja lokalnej społeczności.
Odpowiedzialni za realizację: • • • Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący;
Minister właściwy ds. środowiska;
ZUOP.
1.3.2. PRZYGOTOWANIE DO BUDOWY SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH, W TYM REALIZACJA PROGRAMU POLSKIEGO PODZIEMNEGO LABORATORIUM BADAWCZEGO - WYTYPOWANIE JEGO BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI ww Celem prac w tym zakresie jest docelowo znalezienie optymalnej lokalizacji składowiska głębokiego.
Zadanie to będzie obejmowało następujące działania: • prowadzenie prac nad wdrożeniem w Polsce otwartego cyklu paliwowego oraz monitorowanie trendów i osiągnięć nauki w zakresie przerobu wypalonego paliwa; • zapewnienie udziału polskich instytucji i ośrodków badawczych w prowadzonych badaniach nad zagadnieniami z zakresu postępowania z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi i wypalonym paliwem jądrowym; • monitorowanie trendów w zakresie wykorzystywania paliwa MOX (paliwo powstałe z mieszaniny tlenków uranu i plutonu) oraz możliwości jego zastosowania w Polsce;
13 Monitor Polski
Cele powstania PURL to: • prowadzenie prac poprzedzających powstanie składowiska głębokiego dla wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych; • uzyskanie wiedzy pozwalającej na podjęcie racjonalnej decyzji o składowaniu wypalonego paliwa jądrowego i rodzaju przyjętego cyklu paliwowego; koordynacja prac w Polsce i gromadzenie uzyskanych wyników; współpraca międzynarodowa w zakresie składowania głębokiego odpadów promieniotwórczych, w szczególności wysokoaktywnych; • prowadzenie badań naukowych nad składowaniem głębokim odpadów promieniotwórczych, w szczególności wysokoaktywnych; • poszerzenie wiedzy o warunkach geologicznych potencjalnych składowisk; • popularyzacja wiedzy na temat w szczególności wysokoaktywnych; • upowszechnienie w społeczeństwie wiedzy na temat SGOP; • przygotowanie kadr i struktur organizacyjnych do funkcjonowania składowiska. ww • •
14 Monitor Polski
1.3.3. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH .go Celem tego zadania jest stworzenie systemu finansowania postępowania z odpadami i wypalonym paliwem jądrowym, zapewniającego spójne, niezawodne i zrównoważone postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym teraz i w przyszłości.
Zadanie to będzie obejmowało następujące działania:
Zakres zadania obejmuje: w. rcl
15 Monitor Polski
Środki gromadzone na Funduszu Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego oraz Funduszu Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej będą pochodzić z kwartalnych wpłat na fundusze, dokonywanych przez operatora elektrowni jądrowej oraz z przychodów wynikających z dozwolonego prawem inwestowania środków funduszy. Środki finansowe gromadzone na obu funduszach będą wyłączone z masy upadłościowej operatora. Środki te będą zwolnione z egzekucji. Fundusz Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej będącego elektrownią jądrową pozostanie w gestii operatora elektrowni jądrowej, jednak wypłata możliwa będzie po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji nadzorującej fundusz.
Wpłaty na fundusze uzależnione będą od ilości wytworzonej w elektrowni jądrowej energii elektrycznej.
Wysokość tych odpisów będzie cyklicznie aktualizowana przez instytucję nadzorującą fundusze.
Wypłata środków z funduszy będzie możliwa po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji nadzorującej fundusze.
Odpowiedzialni za realizację: • Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący.
1.3.4. STWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCEGO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM w. rcl Celem niniejszego zadania jest ustalenie i wykonanie programu naukowo-badawczego dotyczące postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, przy uwzględnieniu posiadanych środków finansowych, oraz włączeniu polskich ekspertów i naukowców z instytutów naukowych i badawczych, jak również specjalistów z zakresu postępowania z odpadami promieniotwórczymi z krajowego przemysłu. Najważniejsze obszary badawcze zostały przedstawione w rozdziale 6 niniejszego dokumentu.
Odpowiedzialni za realizację: • Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) podmiot wiodący; • Minister właściwy ds. gospodarki; • Minister właściwy ds. nauki; • ZUOP; • Instytuty naukowe i badawcze; • Narodowe Centrum Nauki (NCN). ww 1.3.5. PRZYGOTOWANIE KADR DLA KRAJOWYCH INSTYTUCJI I PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH ZAANGAŻOWANYCH W POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI ORAZ NADZÓR NAD TYM POSTĘPOWANIEM Celem niniejszego zadania jest zapewnienie odpowiedniej ilości wykwalifikowanych kadr dla funkcjonowania i rozwoju instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi.
Odpowiedzialni za realizację:
Art. 133 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.).
16 Monitor Polski
1.4. KOSZTY REALIZACJI I ŹRÓDŁA FINANSOWANIA KRAJOWEGO PLANU Wyliczenia kosztów realizacji Krajowego planu przeprowadzono dla lat 2015–2025. Szacunki kosztów będą aktualizowane wraz z aktualizacją Krajowego planu, stosownie do dyspozycji art. 57c ust. 4 ustawy – Prawo atomowe.
Lp.
Zadanie .go Tabela nr 1.3 Koszty realizacji Krajowego planu w latach 2015–2025 W tym wydatki w latach 20152018 tys. zł.
Wydatki do 2025 r. tys. zł 2015 r.
2016 r.
2017 r.
2018 r.
5.
6.
1.
Analizy lokalizacyjne nowego składowiska (środki NFOŚiGW) 2.
3.
4.
4.000 3.000 1.000 2.
Przygotowania do budowy głębokiego składowiska* 40.000 320 500 500 1.000 3.
Realizacja Krajowego planu (środki MG) 100 100 100 4.
Zamknięcie KSOP RÓŻAN
5.
6.
Ocena bezpieczeństwa dla NSPOP* Budowa NSPOP (środki
Ocena bezpieczeństwa dla zamknięcia KSOP Różan* 2.500 500 8.900 20.000 10.000 20.000 243.200, w tym środki
Program naukowo-badawczy**dotyczący postępowania z odpadami promieniotwórczymi (środki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (NCBiR)) 50.000 RAZEM 388.600 Poz. 1092 objęte programem wieloletnim objęte programem wieloletnim v.p l Monitor Polski 5.420 5.000 5.000 5.000 9.000 17.200 29.100 ww w. rcl .go * środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy, bez konieczności jego zwiększania, ewentualnie, przy powstaniu takiej możliwości środki NFOŚiGW (zgodnie z zapisami PPEJ). W przypadku braku możliwości sfinansowania tych działań z obu tych źródeł, realizacja tych zadań zostanie sfinansowana ze środków programu wieloletniego. ** środki Programu ustanowionego zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki ( Dz.U. z 2014 r. poz. 1620, z późn. zm.). wieloletniego (w rozumieniu art. 136 ustawy o finansach publicznych) na budowę nowego składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych.
18 Monitor Polski
ROZDZIAŁ 2. ETAPY REALIZACJI ZADAŃ KRAJOWEGO PLANU
W niniejszym rozdziale przedstawiono harmonogram czasowy realizacji poszczególnych zadań zaprezentowanych w rozdziale 1.
2.1. ZADANIA W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNYMI 2.1.1. PRZYGOTOWANIE DO ZAMKNIĘCIA I ZAMKNIĘCIE KRAJOWEGO SKŁADOWISKA ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W RÓŻANIE Niniejsze zadanie będzie obejmować następujące działania: wybór opcji zamknięcia KSOP w Różanie oraz wykonanie raportów bezpieczeństwa dla jego dalszej eksploatacji, zamknięcia i okresu po zamknięciu – 2015 r. – 2018 r.; • przygotowanie koncepcji zamknięcia KSOP w Różanie – 2019 r. – 2020 r.; • przygotowania do zamknięcia, sporządzenie Programu zamknięcia składowiska i uzyskanie zezwolenia na zamknięcie – 2021 r. – 2024 r.; • zamykanie składowiska – 2025 r. – 2029 r.; .go • • przygotowanie raportu z zamknięcia składowiska, uzyskanie decyzji Prezesa PAA zatwierdzającej raport, zamknięcie składowiska – 2025 r. – 2029 r.
Po zamknięciu składowiska będzie prowadzony długookresowy monitoring składowiska (około 300 lat). w. rcl 2.1.2. WYBÓR LOKALIZACJI, BUDOWA I ROZPOCZĘCIE EKSPLOATACJI NOWEGO SKŁADOWISKA POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Niniejsze zadanie będzie obejmować następujące działania:
2.2. WYTYPOWANIE BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH I BUDOWA SKŁADOWISKA Procedura wyboru i oceny lokalizacji głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych zależy w dużej mierze od tego, czy z przyszłym składowiskiem ma być związane planowane PURL, czy też planowane jest przeprowadzenie badań dedykowanych bezpośrednio lokalizacji składowiska, niezależnie od prowadzenia prac nad PURL. Decyzja o tym, czy SGOP może być zlokalizowane w tym samym miejscu, co PURL, może być podjęta po przeprowadzeniu badań w PURL.
Dodatkowo, w warunkach polskich istnieją możliwości adaptacji istniejących obiektów podziemnych lub ich części na PURL, jednak wymagać to będzie podjęcia stosownych działań w tym kierunku.
19 Monitor Polski
Istnieje także możliwość, że w wyniku badań prowadzonych w PURL początkowo niezwiązanym z lokalizacją składowiska, zostanie stwierdzona przydatność tego samego masywu lub warstwy do składowania. Wtedy ścieżka postępowania nie zmienia się. To podejście wymaga jednak realizacji programu badań zgodnie z zasadą minimalizacji ingerencji w masyw lub warstwę od momentu rozpoczęcia prac (w przeciwieństwie do klasycznego górnictwa).
Obecnie dyskutowana jest zasadność ponoszenia kosztów budowy i utrzymania laboratoriów podziemnych w krajach o małych programach jądrowych i krajach bez energetyki jądrowej. Proponowanym rozwiązaniem alternatywnym jest wykorzystanie istniejących na świecie laboratoriów. Jest to efektywne kosztowo, jednak muszą być spełnione przynajmniej dwa podstawowe warunki merytoryczne:
Jednocześnie założono, że niezależnie od możliwości prowadzenia badań w innych ośrodkach, dla właściwej oceny warunków rodzimych niezbędne jest przeprowadzenie analiz własnych dla konkretnej lokalizacji SGOP.
Opcja 1 – PURL potencjalnie związane z przyszłą lokalizacją składowiska w. rcl Istotnym warunkiem dla opcji 1 jest to, że laboratorium podziemne musi być zlokalizowane w warstwie o tym samym typie litologicznym, co samo składowisko. W warunkach polskich, w wybranych regionach (np. wysady kujawskie; monoklina przedsudecka - iłowce) jest to możliwe.
Uwzględniając warunki krajowe i doświadczenia innych państw, możliwe jest powstanie składowiska w miejscu istnienia laboratorium, przy zachowaniu konieczności udowodnienia bezpieczeństwa lokalizacji. Wzięcie pod uwagę takiej opcji wymaga odpowiedniego zaprojektowania ośrodka badawczego. W ramach realizacji niniejszej opcji konieczne będzie podjęcie następujących działań:
20 Monitor Polski
Opcja 2 – PURL niezwiązane z przyszłą lokalizacją składowiska, możliwa adaptacja istniejących obiektów na PURL .go Jeżeli laboratorium podziemne nie jest planowane w masywie lub warstwach wytypowanych, jako perspektywiczne do składowania, wpływa to na wydłużenie części badań i okresu budowy PURL. Przy adaptacji istniejącego obiektu w warstwie (masywie) o podobnych lub tożsamych właściwościach litologicznych, część działań może zostać przeprowadzona w krótszym okresie czasu (istniejąca infrastruktura, istniejące w większej ilości materiały archiwalne z dotychczasowych badań).
W ramach realizacji niniejszej opcji konieczne będzie podjęcie następujących działań:
21 Monitor Polski
Mimo badań w laboratorium położonym w strukturze o tej samej litologii, lecz odrębnym masywie lub warstwie, niezbędne będzie przeprowadzenie badań także bezpośrednio w miejscu przyszłej lokalizacji.
2.3. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ Z LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH Realizacja niniejszego zadania będzie obejmować następujące działania: opracowanie szczegółowej koncepcji instytucjonalnej systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2015 r. – 2019 r.; • wprowadzenie niezbędnych zmian do systemu prawnego w celu umożliwienia wdrożenia ww. koncepcji – 2019 r. – 2021 r. .go • Realizacja niniejszego zadania w zakresie zmiany systemu finansowania postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, uwzględniającego energetykę jądrową, będzie obejmować następujące działania: • opracowanie szczegółowej koncepcji finansowania systemu postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce, w tym pochodzącymi z energetyki jądrowej – 2015 r. – 2019 r.; • w. rcl wprowadzenie niezbędnych zmian do systemu prawnego w celu umożliwienia wdrożenia ww. koncepcji – 2020 r. – 2023 r.
Należy jednak podkreślić, że nie przewiduje się zmiany formy prawnej operatora – to jest państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej.
2.4. STWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCEGO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM Realizacja niniejszego zadania będzie obejmować następujące działania: • opracowanie programu naukowo-badawczego na lata 2016–2019; • realizacja ww. programu – 2016 r. – 2019 r.; • opracowanie kolejnego programu badawczego na lata 2020–2023; • realizacja programu – 2020 r. – 2023 r.
22 Monitor Polski
ROZDZIAŁ 3. ILOŚĆ WYPALONEGO PALIWA JĄDROWEGO I ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
Największym wytwórcą stałych odpadów promieniotwórczych w Polsce jest NCBJ, gdzie powstają głównie odpady nisko- i średnioaktywne przy eksploatacji reaktora badawczego MARIA oraz w Ośrodku Radioizotopów (zakład produkujący izotopy promieniotwórcze wykorzystywane w medycynie do diagnostyki i terapii). Pozostała część tj. około 60% tych odpadów promieniotwórczych pochodzi ze znajdujących się na terenie całego kraju szpitali, klinik i innych instytucji wykorzystujących techniki izotopowe.
Z reaktora MARIA pochodzi również wypalone paliwo jądrowe. .go Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe w Polsce prowadzony jest rejestr źródeł promieniotwórczych. Za prowadzenie tego rejestru odpowiedzialny jest Prezes PAA. Zgodnie z danymi PAA, pod koniec 2013 r. w Polsce
W załączniku nr 2 przedstawiono bilans odpadów promieniotwórczych odebranych przez ZUOP do unieszkodliwiania w latach 2000–2013.
Rys. 3.1 Ilości odpadów promieniotwórcze odebranych przez ZUOP w latach 2000 - 2013. Źródło: ZUOP [m³] 300 w. rcl 250 200 Odpady stałe 150 Odpady ciekłe 100 50
23 Monitor Polski
Tabela nr 3.1. Ilości odpadów zebranych w Polsce (składowanych i przechowywanych w KSOP- Różan)
24 Monitor Polski Poz. 1092 Rys. 3.2. Ilości przetworzonych odpadów promieniotwórczych przekazanych do składowania/przechowania w KSOP w Różanie w latach 2000 - 2013. Źródło: ZUOP [m³] v.p l 150
3 – odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne: 40 m rocznie, co 3 daje łącznie 440 m , – odpady promieniotwórcze stałe długożyciowe niskoaktywne: 2 m rocznie, co daje łącznie 3 22 m .
3 Odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne będą składowane w istniejącym KSOP w Różanie. Natomiast odpady długożyciowe nisko- i średnioaktywne zostaną tam umieszczone czasowo, tj. do czasu zamknięcia KSOP w Różanie. Potem zostaną one przeniesione w celu przechowania do NSPOP do czasu uruchomienia SGOP, gdzie zostaną przeniesione do składowania.
3
Stałe odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne będą składowane w NSPOP. Natomiast odpady długożyciowe zostaną tam umieszczone w celu przechowania do czasu uruchomienia SGOP, gdzie zostaną przeniesione do składowania.
3.3. PROGNOZA ILOŚCI ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Z REAKTORA MARIA Na potrzeby Krajowego planu ZUOP dokonał oszacowania ilości odpadów promieniotwórczych z reaktora MARIA od 2013 r.:
25 Monitor Polski
Odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne będą składowane w KSOP w Różanie.
3 – odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne: 4 m rocznie, co daje łącznie 3 68 m , – odpady promieniotwórcze ciekłe krótkożyciowe niskoaktywne: 25 m rocznie, co daje łącznie 3 425 m (docelowo do składowania w postaci stałej, jako produkty cementowania 3 3 koncentratów powyparnych: 1 m rocznie, co daje łącznie 17 m ). .go 3
3
Odpady promieniotwórcze stałe krótkożyciowe niskoaktywne będą składowane w NSPOP.
3.4. PROGNOZY ZUŻYCIA ZESTAWÓW NISKOWZBOGACONEGO PALIWA JĄDROWEGO TYPU MR W REAKTORZE MARIA Na potrzeby Krajowego planu dokonano oszacowania ilości odpadów promieniotwórczych z reaktora MARIA, uwzględniając planowane roczne zużycie paliwa (wynosi ono od 20 do 25 zestawów paliwa MR) oraz planowany czas pracy reaktora MARIA (przewiduje się jego przedłużenie do 2040 r., z dopuszczeniem możliwości przedłużenia jego pracy o kolejne 10 lat – do 2050 r.).
Obliczenie w ujęciu ilościowym oraz objętościowym dotyczące zestawów wypalonego niskowzbogaconego paliwa MR przedstawia poniższa tabela nr 3.2.
Obliczenia wykonano dla czterech opcji, zakładających, że wyłączenie reaktora nastąpi w 2040 r. lub w 2050 r. przy wykorzystaniu 20 lub 25 zestawów paliwa MR.
Tabela nr 3.2. Planowane zużycie paliwa typu MR w reaktorze MARIA (od 2013 r.) ww Planowane zużycie paliwa typu MR w reaktorze MARIA (od 2013 r.) Zużycie:
20 zestawów/rok 25 zestawów/rok 3 675 zestawów – 238 m 3 925 zestawów – 327 m Do 2040 r.
540 zestawów -191 m Do 2050 r.
740 zestawów - 261 m 3 Wypalone paliwo z reaktora MARIA będzie w przyszłości składowane w GSOP.
3.5. PROGNOZA ILOŚCI ZUŻYTYCH ZAMKNIĘTYCH ŹRÓDEŁ PROMIENIOTWÓRCZYCH 26 3 Monitor Polski
3.6. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE POCHODZĄCE Z ENERGETYKI JĄDROWEJ Opracowując bilans odpadów promieniotwórczych wytworzonych w elektrowniach jądrowych w Polsce, dla których proces inwestycyjny przebiega zgodnie z przyjętym w PPEJ scenariuszem rozwoju energetyki jądrowej, poczyniono następujące założenia:
Dla określenia ilości zapotrzebowania na paliwo jądrowe oraz ilości wytwarzanych odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego przez sektor energetyki jądrowej posłużono się
3.6.1. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE KRÓTKOŻYCIOWE NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNE ww Na podstawie analizy ww. danych zakłada się całkowitą ilość odpadów promieniotwórczych 3 krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych z 60 - letniej eksploatacji obu siłowni jądrowych na 54 000 m 3 3 (45 000 m nisko- i 9 000 m średnioaktywnych).
27 Monitor Polski
28 Monitor Polski
3 • Niskoaktywne • Średnioaktywne • Niskoaktywne produkty zestalania koncentratów po wyparnych
3.7.2. ELEKTROWNIE JĄDROWE .go NCBJ w 2012 r. oszacował pojemność w składowisku powierzchniowym odpadów promieniotwórczych konieczną, jako rezerwa na likwidację lub modernizację reaktora MARIA i związanych z reaktorem MARIA 3 laboratoriów izotopowych NCBJ, na 20 000 m (przy założeniu likwidacji obiektów do III stopnia – tzw. „zielona trawa”).
Ilość odpadów promieniotwórczych krótkożyciowych z likwidacji obu elektrowni jądrowych wyniesie ok.
3 3 67 500 m (w tym 6 000 m odpadów średnioaktywnych). Patrz rysunek 3.3.
3.8. PODSUMOWANIE DOTYCZĄCE ILOŚCI ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH w. rcl Opierając się na wymienionych we wcześniejszych rozdziałach danych, oszacowano następujące ilości odpadów promieniotwórczych (rozdział 3.8.1 i 3.8.2), które będą składowane w NSPOP i NSGOP.
3.8.1. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE KRÓTKOŻYCIOWE NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNE (DO 2144 R.) PRZEZNACZONE DO SKŁADOWANIA W NSPOP Ilość odpadów promieniotwórczych krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych przeznaczonych do 3 składowania w NSPOP do 2144 r. wyniesie 153 500 m , z tego:
3 3 3 • z eksploatacji obu elektrowni jądrowych 54 000 m (45 000 m nisko- i 9 000 m średnioaktywnych), • z likwidacji obu elektrowni jądrowych 67 500 m (w tym 6 000 m krótkożyciowych średnioaktywnych), • z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych (w tym reaktora MARIA), spoza sektora 3 3 energetyki jądrowej (rocznie po 100 m ) 12 000 m krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych
3 3 3 ww Po dodaniu rezerwy na nieprzewidziane zdarzenia w wysokości 16.500 m oznacza to całkowitą, niezbędną 3 pojemność NSPOP na poziomie 170 000 m .
29 Monitor Polski
190 szt. odebrane do 2050 r.,
3.8.3 MOŻLIWOŚĆ ZMIANY KLASYFIKACJI ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W niektórych krajach (np. Francja, Hiszpania, Słowacja) klasyfikacja odpadów promieniotwórczych obejmuje dodatkową kategorię odpadów promieniotwórczych - bardzo niskoaktywnych. Są to odpady pochodzące głównie z likwidacji obiektów energetyki jądrowej. Zazwyczaj około 90% odpadów, pochodzących z likwidacji elektrowni jądrowej to odpady bardzo niskoaktywne a tylko 10% to odpady nisko i średnioaktywne. w. rcl Ze względu na niski poziom aktywności odpadów izotopów zawartych odpadach bardzo niskoaktywnych, nieco powyżej poziomów określonych dla zwolnienia materiałów z kontroli dozorowej, postępowanie z nimi jest uproszczone, wymaga mniejszej liczby barier, a przez to jest mniej kosztowne niż postępowanie z odpadami nisko i średnioaktywnymi. ww Należy w przyszłości analizować wprowadzenie kategorii odpadów promieniotwórczych bardzo niskoaktywnych, wraz ze zbliżaniem się terminów likwidacji obiektów jądrowych w Polsce. Wprowadzenie tej kategorii odpadów powinno zostać również uwzględnione w NSPOP, poprzez zapewnienie możliwości rozmieszczenia na jego terenie obiektów do składowania tego typu odpadów.
31 Monitor Polski
ROZDZIAŁ 4. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM
JĄDROWYM Każda jednostka organizacyjna, w której powstają odpady promieniotwórcze lub wypalone paliwo jądrowe, jest zobowiązana do zapewnienia możliwości postępowania z tymi odpadami, oraz jego finansowania
ZUOP jest operatorem KSOP Różan, w którym składowane są krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne odpady promieniotwórcze, zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze (krótkożyciowe nisko-, średnioi wysokoaktywne) a także przechowywane są odpady długożyciowe nisko i średnioaktywne. Przed ostatecznym zamknięciem KSOP, które planowane jest na lata 2024 - 2029, odpady długożyciowe zostaną przeniesione do dalszego przechowywania w NSPOP. w. rcl Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone otwarciem NSPOP dla odpadów krótkożyciowych nisko– i średnioaktywnych. NSPOP zostanie wyposażony w instalacje do postępowania z odpadami promieniotwórczymi, pochodzącymi od wytwórców z sektora medycznego, placówek naukowych oraz z przemysłu (spoza sektora energetyki jądrowej). Wyjątkiem będzie pozostawienie na terenie ZUOP w Otwocku-Świerku instalacji do przetwarzania odpadów ciekłych, ze względu na lokalizację w tym miejscu reaktora badawczego MARIA, z którego pochodzi 90% ciekłych odpadów promieniotwórczych wytwarzanych obecnie w Polsce.
4.1. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI KRÓTKOŻYCIOWYMI NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNYMI 4.1.1. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI W MIEJSCU ICH POWSTANIA Wytwórca odpadów promieniotwórczych jest odpowiedzialny za zapewnienie możliwości postępowania
Art. 114 ustawy – Prawo atomowe.
4.1.3. TRANSPORT ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Transport odpadów promieniotwórczych może wykonywać ZUOP lub inny podmiot gospodarczy, który otrzymał zezwolenie Prezesa PAA na wykonywanie tego rodzaju działalności.
Transport odpadów promieniotwórczych na składowisko odpadów promieniotwórczych wykonuje wyłącznie
Postępowanie z odpadami krótkożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi powstałymi w elektrowni jądrowej będzie się odbywało na jej terenie. Odpowiednio przetworzone odpady będą umieszczane w opakowaniach umożliwiających ich transport i złożenie na składowisku powierzchniowym odpadów promieniotwórczych.
Odpady krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne, odbierane przez ZUOP z elektrowni jądrowej będą musiały spełniać, określone przez ZUOP, kryteria akceptacji dla odpadów promieniotwórczych pochodzących z elektrowni jądrowych przeznaczonych do składowania na składowisku powierzchniowym odpadów promieniotwórczych. w. rcl 4.1.5. PRZECHOWYWANIE ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Odpady promieniotwórcze muszą być przechowywane w sposób zapewniający ochronę ludzi i środowiska przed oddziaływaniem promieniowania jonizującego w warunkach normalnych, jak i w sytuacjach powodujących zagrożenie, w szczególności poprzez zabezpieczenie ich przed rozlaniem, rozproszeniem lub
Odpady promieniotwórcze przejściowe są przechowywane w celu umożliwienia rozpadu radioizotopów krótkożyciowych do poziomu, przy którym odpady te mogą być wyłączone spod kontroli dozorowej i nie będzie konieczne umieszczenie ich na składowisku odpadów promieniotwórczych. ww Magazyn odpadów promieniotwórczych na terenie elektrowni jądrowej będzie miał powierzchnię umożliwiającą magazynowanie nieprzetworzonych i przetworzonych odpadów promieniotwórczych powstałych w związku z jej eksploatacją przez okres umożliwiający przetworzenie odpadów oraz oczekiwanie na transport na składowisko.
26)
Art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
33 ww PRASOWANIE I FRAGMENTACJA ODPADY ALFA PROMIENIOTWÓRCZE CZUJKI DYMU DEMONTAŻ PRASOWANIE I FRAGMENTACJA ODPADY STAŁE NISKOAKTYWNE
Odpady promieniotwórcze można składować wyłącznie w stanie stałym w opakowaniach zapewniających bezpieczeństwo ludzi i środowiska przed oddziaływaniem promieniowania jonizującego, przy zapewnieniu odprowadzania ciepła oraz przy stałym prowadzeniu kontroli tych czynników w okresie składowania, a także po
Izolację odpadów promieniotwórczych zapewniają bariery ochronne, które zabezpieczają przed uwalnianiem się substancji promieniotwórczych w miejscu ich składowania i zapobiegają ich migracji do środowiska. Bariery
Art. 52 ust. 3 ustawy – Prawo atomowe.
4.1.7. KRAJOWE SKŁADOWISKO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W RÓŻANIE KSOP w Różanie funkcjonuje od 1961 r. i według klasyfikacji Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) jest typem składowiska powierzchniowego. Składowisko to, zajmujące obszar 3,045 ha, znajduje się w jednym z dawnych fortów, wybudowanych w latach 1905-1908. Wody gruntowe znajdują się pod warstwą gliny o bardzo małej przepuszczalności i warstwą gleby o właściwościach sorpcyjnych na głębokości kilkunastu metrów poniżej składowiska.
Miejscem składowania odpadów na terenie składowiska są obiekty betonowe fortu, częściowo pokryte ziemią oraz fragmenty fosy. Natomiast odpady długożyciowe alfapromieniotwórcze przechowywane są w komorach betonowych. .go Przewiduje się, że proces zamykania KSOP w Różanie nastąpi w latach 2025–2029, ze względu na wyczerpanie się pojemności składowiska do przyjmowania odpadów promieniotwórczych.
Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone działaniami przygotowawczymi, w ramach których zostanie ustalony zakres działań umożliwiających przygotowanie składowiska do bezpiecznego zamknięcia i długotrwałego monitoringu, w tym wyboru wariantu pokrywy. W oparciu o powyższe ustalenia zostanie przygotowana koncepcja zamknięcia a następnie program zamknięcia, który zostanie przedłożony Prezesowi PAA, czego następstwem będzie uzyskanie zezwolenia na zamknięcie KSOP w Różanie. w. rcl Prace związane z zamknięciem KSOP w Różanie prowadzone będą zgodnie z uzyskanym zezwoleniem na zamknięcie. Po zamknięciu ZUOP będzie zobowiązany sporządzić raport z zamknięcia składowiska i przedłożyć go do zatwierdzenia Prezesowi PAA. Po zatwierdzeniu powyższego raportu rozpocznie się długotrwały monitoring zamkniętego składowiska, za który odpowiedzialny będzie ZUOP. Zakłada się, że monitoring będzie prowadzony przez okres 300 lat.
4.2. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI DŁUGOŻYCIOWYMI NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNYMI Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi, obejmuje: postępowanie z odpadami w miejscu ich powstania, odbiór, transport, przetwarzanie, które są analogiczne, jak w przypadku odpadów promieniotwórczych krótkożyciowych nisko- i średnioaktywnych. ww Odpady promieniotwórcze długożyciowe nisko- i średnioaktywne przechowuje się w magazynie odpadów promieniotwórczych na terenie ZUOP w Otwocku-Świerk oraz w KSOP w Różanie.
Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone wydobyciem i przeniesieniem odpadów długożyciowych do NSPOP w celu dalszego ich przechowywania.
Odpady promieniotwórcze długożyciowe nisko- i średnioaktywne będą przechowywane do czasu uruchomienia SGOP, gdzie będą składowane.
4.3. POSTĘPOWANIE Z ZUŻYTYMI ZAMKNIĘTYMI ŹRÓDŁAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI Postępowanie ze zużytymi zamkniętymi źródłami promieniotwórczymi obejmuje: postępowanie w miejscu ich 36 Monitor Polski
Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne są składowane w KSOP w Różanie, natomiast wysokoaktywne są przechowywane w magazynie odpadów promieniotwórczych na terenie ZUOP w Otwocku-Świerk.
Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze długożyciowe przechowywane są w magazynie odpadów promieniotwórczych na terenie ZUOP w Otwocku-Świerk oraz KSOP w Różanie.
Zamknięcie KSOP w Różanie zostanie poprzedzone wydobyciem i przeniesieniem zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych długożyciowych do NSPOP w celu ich dalszego przechowywania. .go Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze długożyciowe oraz zużyte zamknięte źródła krótkożyciowe wysokoaktywne będą przechowywane do czasu uruchomienia SGOP, gdzie będą składowane.
4.4. POSTĘPOWANIE Z WYSOKOAKTYWNYMI ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM w. rcl Ze względu na to, że odpady wysokoaktywne zawierają wysokie stężenia radioizotopów zarówno krótkojak i długożyciowych, wymagają one stosowania metod gwarantujących wyższy poziom zabezpieczeń niż stosowane w przypadku omawianych wyżej kategorii odpadów. Odpady te wytwarzają znaczące ilości ciepła pochodzącego z rozpadu promieniotwórczego. Osobną grupę odpadów, zazwyczaj zaliczanych do wysokoaktywnych, stanowi wypalone paliwo jądrowe. Kraje stosujące cykl zamknięty z przerobem nie zaliczają wypalonego paliwa jądrowego do odpadów promieniotwórczych, uważając je za surowiec do dalszego wykorzystania. W Polsce wypalone paliwo jądrowe przeznaczone do składowania kwalifikuje się do kategorii
4.4.1. POSTĘPOWANIE Z WYPALONYM PALIWEM W POLSCE ww Konieczność wdrożenia w Polsce systemu postępowania z wypalonym paliwem jądrowym pojawiła się
W związku z powyższym, w byłym Instytucie Energii Atomowej, którego częścią był wtedy ZUOP, opracowano koncepcję suchego przechowalnika dla wypalonego paliwa w celu zapewnienia właściwych warunków
31)
Pierwszy polski reaktor jądrowy eksploatowany w latach 1958–1995. Od 1997 r. znajduje się w stanie likwidacji.
37 Monitor Polski
W ZUOP wdrożono technologię kapsułowania wypalonych elementów paliwowych. .go W 2006 r. Polska przystąpiła do międzynarodowej inicjatywy ograniczania globalnych zagrożeń proliferacyjnych (Global Threat Reduction Initiative – GTRI), w ramach której w 2009 r. podpisano stosowne umowy z rządami
W ramach realizacji ww. umów w latach 2009–2014 zostało wysłanych do Federacji Rosyjskiej siedem transportów wypalonego paliwa, także niskowzbogaconego (EK-10). Za realizację tego programu w Polsce odpowiedzialny jest ZUOP. Przechowalniki wypalonego paliwa z reaktorów badawczych EWA i MARIA są obecnie puste i służą jako rezerwa na wypadek sytuacji awaryjnych. Niewielkie ilości wysokowzbogaconego wypalonego paliwa jądrowego znajdują się w basenie technologicznym reaktora MARIA i czekają na wywóz do Rosji.
Zakończenie realizacji ww. programu planowane jest na 2016 r.
Inne, poza wypalonym paliwem jądrowym, niewielkie ilości odpadów wysokoaktywnych oraz źródła wysokoaktywne są w chwili obecnej przechowywane w obiektach magazynowych na terenie Ośrodka Świerk. w. rcl 4.4.2. CYKL PALIWOWY Cykl paliwa jądrowego (cykl paliwowy) to zespół operacji przemysłowych i procesów technologicznych podzielonych na cztery fazy:
Jednym z ważniejszych aspektów rozwoju polskiej energetyki jądrowej jest wybór cyklu paliwowego. Dokonanie w chwili obecnej wyboru cyklu paliwowego jest trudne, m.in. ze względu na trudności z określeniem kosztów poszczególnych faz cyklu paliwowego w dłuższym horyzoncie czasowym – zwłaszcza cen uranu, kosztów
38 Monitor Polski
Biorąc pod uwagę opcję cyklu otwartego, trzeba zwrócić uwagę na jej pozytywną stronę, jaką jest brak zapotrzebowania na usługi przerobu wypalonego paliwa. Za to większe jest zużycie uranu, jak też wykorzystywania usług w zakresie jego konwersji i wzbogacania. Towarzyszą temu wysokie koszty przechowywania i składowania głębokiego wypalonego paliwa. .go Określenie stopnia efektywności cyklu paliwowego częściowo zamkniętego jest zagadnieniem bardziej złożonym. Wybór tej opcji cyklu paliwowego w obecnych uwarunkowaniach pociągałby za sobą konieczność korzystania z drogich i trudno dostępnych usług zagranicznych. Trzeba bowiem uwzględnić wysokie koszty transportu i przerobu wypalonego paliwa, a także zagospodarowania m.in. otrzymanego plutonu lub koszty jego przechowywania. Pełna analiza cyklu całkowicie zamkniętego, obejmująca wydzielenie wszystkich aktynowców – łącznie z mniejszościowymi oraz ich późniejszą transmutację jądrową (reaktory IV generacji) przy obecnym stanie wiedzy nie jest jeszcze możliwa.
Analiza porównawcza wszystkich wymienionych wyżej opcji cyklu paliwowego prowadzi do wniosku, iż w obecnej sytuacji pod względem ekonomicznym, najkorzystniejszy dla Polski jest otwarty cykl paliwowy.
Wyniki analiz przeprowadzonych na zlecenie MG przez instytuty naukowe i badawcze oraz jednostki specjalizujące się w gospodarce odpadami promieniotwórczymi, wskazują, że w sytuacji Polski cykl otwarty będzie korzystniejszy ekonomicznie (od 30 do 50%) od cyklu częściowo zamkniętego. Światowe trendy w tym zakresie będą jednak stale obserwowane i, w razie potrzeby, jeżeli będzie to zasadne, w proponowanych rozwiązaniach wprowadzone zostaną stosowne zmiany. w. rcl Ponowna analiza w zakresie cyklu paliwowego zostanie dokonana po uruchomieniu pierwszej polskiej
4.4.3. ROZSTRZYGNIĘCIE W ZAKRESIE KOŃCOWEGO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI WYSOKOAKTYWNYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM Obecnie przyjmuje się, że najbezpieczniejszym rozwiązaniem problemu wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego jest ich składowanie w głębokich składowiskach odpadów promieniotwórczych budowanych w strukturach geologicznych. ww Po fazie schładzania w basenie technologicznym, trwającej ok. 3–5 lat, wypalone paliwo jądrowe jest transportowane do przechowalnika poza reaktorem (suchego lub mokrego). W przypadku Polski można rozważyć budowę jednego, wspólnego przechowalnika dla obu elektrowni, lub dwóch – dla każdej elektrowni osobno. Za przechowywanie wypalonego paliwa jądrowego odpowiedzialny jest operator EJ, który musi zapewnić możliwość przechowywania wypalonego paliwa jądrowego z całego okresu eksploatacji elektrowni jądrowej. Po kilkudziesięciu latach przechowywania i po uruchomieniu SGOP, paliwo to będzie mogło być przekazane do składowania. Kwestia budowy SGOP, była rozpatrywana na potrzeby pierwszego programu jądrowego w Polsce (EJ „Żarnowiec”). Wykonano wtedy szereg badań związanych z wytypowaniem lokalizacji głębokiego składowiska wypalonego paliwa jądrowego. Prace te były kontynuowane w latach 1997–1999 w ramach opracowanego przez PAA Strategicznego Programu Rządowego „Gospodarka odpadami
39 Monitor Polski
W wyniku prowadzonych w ramach ww. programu prac, na terenie Polski zidentyfikowano 44 struktury skalne, w których istnieje potencjalna możliwość lokalizacji SGOP. Struktury te obejmują skały magmowe i metamorficzne, utwory ilaste oraz sole kamienne. W ramach prowadzonych prac dokonano negatywnej oceny możliwości składowania wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego w wyrobiskach górniczych i powierzchniowych formacjach geologicznych oraz w niezagospodarowanych głębokich formacjach geologicznych. Negatywnie oceniono też obszary zbiorników wód podziemnych, zalegania cennych kopalin, obszary aktywne sejsmicznie, położone w obrębie prowadzenia prac górniczych czy wreszcie obszary atrakcyjne pod względem przyrodniczo-krajobrazowym. Wykluczenia te są zgodne z przesłankami wykluczającymi, określonymi w art. 53 b ust. 1 ustawy – Prawo atomowe. .go Wobec powyższego, można stwierdzić, że Polska dysponuje zarówno warunkami, jak i wiedzą odnośnie do możliwości składowania wypalonego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczymi na terenie kraju.
Podejmowane działania, mające na celu budowę SGOP, będą także oparte na doświadczeniach innych krajów.
W związku z przyjęciem PPEJ planowane jest podpisanie porozumienia przez ministra właściwego ds. gospodarki, PIG-PIB oraz inne zainteresowane instytucje, w sprawie wspierania koncepcji i podjęcia zintegrowanych badań nad głębokim składowaniem odpadów promieniotwórczych i budową PURL (zob. pkt 1.3.2). Zgromadzone wyniki badań będą w przyszłości wykorzystane do wskazania lokalizacji i budowy SGOP. w. rcl Do czasu zakończenia budowy SGOP wypalone paliwo będzie przechowywane w przechowalniku (przechowalnikach) poza reaktorem, których pojemność musi być wystarczająca na przyjęcie do przechowywania wypalonego paliwa jądrowego z całego okresu eksploatacji elektrowni jądrowych. Wielkość składowiska będzie uzależniona od rozwoju energetyki jądrowej w Polsce. Ze względu na koszty budowy SGOP Polska będzie także uczestniczyć w europejskich inicjatywach takich jak Organizacja Rozwoju Europejskiego Składowania - ERDO, analizujących możliwość budowy w przyszłości wspólnego dla kilku krajów SGOP. Zgodnie
4.5. ODPADY Z LIKWIDACJI OBIEKTÓW JĄDROWYCH ww Likwidacja obiektu jądrowego polega na administracyjnych i technicznych czynnościach prowadzących
Ze względu na koszty, proces likwidacji obiektu jądrowego należy uwzględniać już na etapie projektowania obiektu, dlatego też program likwidacji jest przedstawiany Prezesowi PAA do zatwierdzenia wraz
40 Monitor Polski
Likwidacja musi być przeprowadzona w sposób zapewniający bezpieczeństwo jądrowe oraz ochronę radiologiczną pracowników i ludności. Proces musi także spełniać wymogi określone w zezwoleniu Prezesa PAA
Koszty likwidacji elektrowni jądrowej są pokrywane ze środków funduszu likwidacyjnego, który ma obowiązek
W 1997 r. rozpoczęto likwidację reaktora EWA. Do 2002 r. dokonano usunięcia paliwa jądrowego oraz wszystkich substancji promieniotwórczych, których poziom aktywności ma znaczenie z punktu widzenia ochrony radiologicznej. Dalsze prace wstrzymano, nie przewidując obecnie całkowitej rozbiórki korpusu reaktora. ww Kolejnym zadaniem w tym zakresie będzie likwidacja reaktora badawczego MARIA, po jego wycofaniu z eksploatacji, co jest spodziewane za ok. 30 lat.
ROZDZIAŁ 5.
ZAMKNIĘCIE PROMIENIOTWÓRCZYCH Poz. 1092 Zamknięcie składowiska oznacza zaprzestanie dostarczania na nie odpadów promieniotwórczych oraz podjęcie działań zmierzających do zabezpieczenia składowiska przed:
Celem tych działań jest zapewnienie skutecznej i długotrwałej izolacji składowanych odpadów promieniotwórczych od środowiska i ludzi. .go Pierwszym składowiskiem odpadów promieniotwórczych, jakie zostanie zamknięte w Polsce będzie KSOP w Różanie (po ponad 60-ciu latach funkcjonowania). Realizację tego procesu planuje się na lata 2025–2029.
W celu zachowania wiedzy na temat składowiska i składowanych w nim odpadów promieniotwórczych dla przyszłych generacji, zostaną sporządzone i przekazane do wieczystego przechowania rejestry danych.
5.1. DZIAŁANIA PRZYGOTOWAWCZE POPRZEDZAJĄCE ZAMKNIĘCIE SKŁADOWISKA I JEGO ZAMKNIĘCIE
Składowisko jest zamykane zgodnie z zezwoleniem na zamknięcie wydanym przez Prezesa PAA oraz wdrożonym zintegrowanym systemem zarządzania. Po zamknięciu operator składowiska sporządza raport z zamknięcia składowiska i przedkłada go do zatwierdzenia Prezesowi PAA.
5.2. DŁUGOOKRESOWY MONITORING PO ZAMKNIĘCIU SKŁADOWISKA Monitoring to obserwacja stanu zachowania składowiska oraz jego wpływu na środowisko, za pośrednictwem stałych lub okresowych obserwacji i pomiarów parametrów inżynieryjnych, środowiskowych i radiacyjnych oraz konserwacja zabezpieczeń.
Plan monitoringu obszaru składowiska i jego otoczenia z uwzględnieniem charakterystyki odpadów, uwzględniający jego okres jest elementem programu zamknięcia składowiska, który zatwierdzany jest przez Prezesa PAA. ww Teren monitorowanego składowiska jest odpowiednio oznaczony i niedostępny dla osób nieupoważnionych.
5.3. ZACHOWANIE WIEDZY O SKŁADOWISKU W celu zachowania wiedzy na temat składowiska, jego konstrukcji, składowanych odpadów, systemów monitoringu i danych z pomiarów, zostaną sporządzone rejestry danych.
Art. 55j ust. 1 ustawy – Prawo atomowe.
Kopie rejestrów danych zostaną przekazane do wieczystego przechowania do następujących instytucji:
ZUOP, PAA, • Urzędu gminy, w której znajduje się monitorowane składowisko, • Archiwum Państwowego. ww w. rcl .go • • 43 Monitor Polski
ROZDZIAŁ 6. BADANIA I ROZWÓJ W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI
PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM .go Zgodnie z doświadczeniami państw posiadających rozwiniętą i funkcjonującą energetykę jądrową, także w kwestii postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, ważne jest zbudowanie silnego zaplecza naukowo-badawczego. Ze względu na dokonujący się postęp w nauce, założeniem Krajowego planu jest jego ciągła ewolucja powiązana z aktualnym stanem wiedzy. Duże znaczenie w kwestii wyboru w przyszłości konkretnych rozwiązań będzie miał postęp w nauce, zwłaszcza prace nad składowaniem geologicznym i badania nad końcem cyklu paliwowego. Te ostatnie obejmują szeroką grupę zagadnień: metody rozdzielania składników wypalonego paliwa oraz selektywne wydzielanie aktynowców mniejszościowych, a także ich wypalanie w reaktorach IV generacji lub transmutację w hybrydowych systemach złożonych z reaktorów podkrytycznych z akceleratorami cząstek. Pomimo, że prace nad tymi zagadnieniami są zaawansowane, nadal nie dostarczają one gotowych rozwiązań dających podstawy do umieszczenia ich w strategii krajowej.
W Polsce od lat działają instytuty badawcze i ośrodki realizujące programy naukowe w zakresie pokojowego wykorzystania energii jądrowej oraz zajmujące się praktycznymi aspektami składowania odpadów promieniotwórczych – np. Instytut Chemii i Techniki Jądrowej (IChTJ), NCBJ, z którymi ściśle współpracuje ZUOP. W latach 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku prowadziły one prace związane z rozwojem energetyki jądrowej w Polsce. Obecnie, po ponownej decyzji o wdrożeniu energetyki jądrowej, aktywnie włączyły się w prace badawcze w tym zakresie, w szczególności, w prace dotyczące postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. w. rcl Polskie instytuty badawcze oraz uczelnie wyższe brały udział w projektach realizowanych w ramach Ramowego Programu Wspólnoty Europejskiej 2007 r. – 2013 r. (7PR), w obrębie programu EURATOM, szczególnie w ramach drugiego priorytetu, którego celami było m.in.: • ustanowienie naukowych i technologicznych podstaw bezpiecznego postępowania z długożyciowymi odpadami promieniotwórczymi; • zwiększenie bezpieczeństwa jądrowego reaktorów; • zwiększenie efektywności kosztowej energetyki jądrowej; • zapewnienie społecznie akceptowalnego systemu ochrony ludzi i środowiska przed promieniowaniem jonizującym. ww Z inicjatywy MG, NCBiR, nadzorowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wszczęło we wrześniu 2011 r. i zakończyło w lipcu 2012 r., procedury zamówień publicznych na wykonanie – w ramach strategicznego projektu badawczego „Technologie wspomagające rozwój bezpiecznej energetyki jądrowej” – 10 zadań badawczych przewidzianych do realizacji do połowy 2015 r. Część z tych zadań dotyczy cyklu paliwowego, w tym gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym: • podstawy zabezpieczenia potrzeb paliwowych polskiej energetyki jądrowej (wykonawca - konsorcjum z Uniwersytetem Warszawskim jako liderem); • rozwój technik i technologii wspomagających postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym (wykonawca: konsorcjum z IChTJ jako liderem).
Mając na uwadze ww. fakty, konieczne jest prowadzenie w kraju prac badawczych pozwalających na międzynarodową współpracę naukową oraz obserwację trendów w rozwoju badań dotyczących końcowego 44 Monitor Polski
Należy, w szczególności, rozwijać następujące kierunki prac badawczych: • rozwój metod przetwarzania odpadów nisko- i średnioaktywnych, • zaawansowane technologie wysokoaktywnych, • postępowanie z wielkogabarytowymi elementami elektrowni jądrowych, • struktura i właściwości wypalonego paliwa jądrowego, • przechowywanie i transport wypalonego paliwa jądrowego, • technologie pakowania odpadów promieniotwórczych, • procesy selektywnego oddzielania mniejszościowych aktynowców, • przetwarzanie składników wypalonego paliwa jądrowego w systemach do transmutacji aktynowców długożyciowych w krótkożyciowe lub stabilne izotopy, • materiały i paliwa dla reaktorów IV generacji, • procedury postępowania z odpadami promieniotwórczymi różnego rodzaju: z długożyciowymi średnioi wysokoaktywnymi oraz wypalonym paliwem jądrowym oraz z krótkożyciowymi niskoi średnioaktywnymi, • transport lądowy i morski odpadów i substancji promieniotwórczych, • metody zestalania i utrwalania odpadów promieniotwórczych, • metody i techniki składowania odpadów promieniotwórczych w składowiskach, • zamknięcie i monitoring składowisk, odpadów promieniotwórczych, w tym w. rcl .go przechowywania • bariery ochronne składowisk, uniemożliwiające migrację radionuklidów, • metodyka badań lokalizacyjnych i ocen bezpieczeństwa dla lokalizacji składowiska powierzchniowego, • metodyka badań lokalizacyjnych i ocen bezpieczeństwa dla lokalizacji składowiska głębokiego, • geologiczne i geofizyczne kryteria lokalizacji składowiska powierzchniowego i składowiska głębokiego, • prowadzenie badań i analiz w celu wytypowania lokalizacji składowiska powierzchniowego oraz składowiska głębokiego, • bezpieczeństwo jądrowe, ochrona radiologiczna, ochrona fizyczna i nieproliferacja na składowiskach odpadów promieniotwórczych oraz w obiektach jądrowych, • innowacyjne reaktory w systemach sterowanych akceleratorami w cyklach paliwowych, • edukacja i szkolenie kadr na potrzeby postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, • zaangażowanie polskiego przemysłu w budowę składowisk odpadów promieniotwórczych, • analiza systemów finansowania i zarządzania funduszami: postępowania z promieniotwórczymi oraz zamknięcia składowisk i ich monitoringu w państwach trzecich. odpadami ww Dla zrealizowania ww. prac konieczne będzie włączenie przynajmniej części z nich do nowego strategicznego programu badawczego lub stworzenie nowego programu, poświęconego wyłącznie kwestiom związanym z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce.
W przyszłości, po uruchomieniu elektrowni jądrowych, podmioty prowadzące postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym powinny przejąć na siebie realizację części tematów badawczych dotyczących m.in.: • wpływu składowisk na środowisko w otoczeniu zewnętrznym i wewnętrznym, • stosunków społecznych w otoczeniu składowisk, 45 Monitor Polski
6.1. BADANIA NAD CYKLEM PALIWOWYM v.p l • Jak wspomniano wcześniej, w Polsce będą prowadzone prace nad wdrożeniem otwartego cyklu paliwowego, który w chwili obecnej jest bardziej efektywny ekonomicznie niż cykl zamknięty. Polska będzie jednak uważnie obserwować zachodzące w tym zakresie zmiany na świecie i w razie potrzeby wprowadzać stosowne korekty w proponowanych do wdrożenia rozwiązaniach.
Szczegółowe prace badawcze w zakresie cyklu paliwowego będą się koncentrować na badaniach nad: metodami przerobu wypalonego paliwa jądrowego; • wykorzystaniem toru jako materiału paliworodnego; • paliwem dla reaktorów IV generacji; • procesami zapobiegania migracji radionuklidów z rejonów składowisk:
46 Monitor Polski
47 Monitor Polski