Uchwała Nr 195 Rady Ministrów z dnia 16 października 2015 r. w sprawie "Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem

Dokument podpisany przez Marek Głuch Data: 2015.11.17 17:08:28 CET MONITOR POLSKI v.p l DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 listopada 2015 r. Poz. 1092 UCHWAŁA NR 195 RADY MINISTRÓW .go z dnia 16 października 2015 r. w sprawie „Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym” Na podstawie art. 57d ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512 oraz z 2015 r. poz. 1505) Rada Ministrów uchwala, co następuje: § 1. Przyjmuje się „Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym”, stanowiący załącznik do uchwały. w. rcl § 2. Okres realizacji „Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym” ustala się na lata 2015–2050. ww § 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: E. Kopacz  – 2 – Poz. 1092 Załącznik Załącznik do uchwały nr 195 Rady Ministrów do uchwały nr 195 z dnia 16 października 2015 r. (poz. 1092) Rady Ministrów z dnia 16 października 2015 r. (poz. ….) .go v.p l Monitor Polski ww w. rcl KRAJOWY PLAN POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ____________________________________  Monitor Polski – 3 – Poz. 1092 SPIS TREŚCI v.p l Spis treści ...................................................................................................................................................................... 3 Wykaz skrótów i Oznaczeń............................................................................................................................................ 7 Wstęp ............................................................................................................................................................................ 9 Rozdział 1. Cele, zadania i koszty w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Rzeczypospolitej Polskiej ........................................................................................................................ 11 1.1. Cel Krajowego planu. ....................................................................................................................................... 11 1.1.1. Zakres Krajowego planu ........................................................................................................................... 11 1.1.2. Zadania związane z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym wskazane w Krajowym planie ............................................................................................................................ 12 .go 1.1.3. Zasady postępowania z odpadami promieniotwórczymi ......................................................................... 13 1.2. Sposób monitorowania i oceny stopnia realizacji Krajowego planu ............................................................... 13 1.3. Zadania, których realizacja jest niezbędna dla prawidłowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce ................................................................................................................................ 13 1.3.1. Zadania w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi ........... 14 1.3.2. Przygotowanie do budowy składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych, w tym realizacja programu Polskiego Podziemnego Laboratorium Badawczego - wytypowanie jego bezpiecznej lokalizacji .... 14 w. rcl 1.3.3. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz likwidacji elektrowni jądrowych ................................................................................................................. 16 1.3.4. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ..................................................................................... 17 1.3.5. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz Nadzór nad tym postępowaniem ................................. 17 1.4. Koszty realizacji i źródła finansowania Krajowego planu................................................................................. 18 Rozdział 2. Etapy realizacji zadań Krajowego planu .................................................................................................... 20 2.1. Zadania w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi .................. 20 2.1.1. Przygotowanie do zamknięcia i zamknięcie Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych w Różanie ............................................................................................................................................................... 20 2.1.2. Wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych........................................................................................................................................... 20 ww 2.2. Wytypowanie bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych i budowa składowiska............................................................................................................................................................. 20 2.3. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz z likwidacji elektrowni jądrowych ............................................................................................................................. 23 2.4. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym.............................................................................................................................. 23 2.5. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem. ............................................................. 23 Rozdział 3. Ilość wypalonego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczych ..................................................... 24 3  Monitor Polski – 4 – Poz. 1092 v.p l 3.1. Zebrane dotychczas odpady promieniotwórcze nisko- i średnioaktywne oraz zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze .................................................................................................................................................. 25 3.2. Prognoza ilości odpadów promieniotwórczych z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych (spoza sektora energetyki jądrowej) ...................................................................................................................... 26 3.3. Prognoza ilości odpadów promieniotwórczych z reaktora MARIA .................................................................. 26 3.4. Prognozy zużycia zestawów niskowzbogaconego paliwa jądrowego typu MR w reaktorze MARIA ............... 27 3.5. Prognoza Ilości zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych ................................................................ 27 3.6. Odpady promieniotwórcze pochodzące z energetyki jądrowej ...................................................................... 28 3.6.1. Odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne ....................................................... 28 3.6.2. Wypalone paliwo jądrowe ........................................................................................................................ 29 .go 3.7. Odpady promieniotwórcze pochodzące z likwidacji obiektów jądrowych ...................................................... 30 3.7.1. Reaktor MARIA ......................................................................................................................................... 30 3.7.2. Elektrownie jądrowe ................................................................................................................................ 30 3.8. Podsumowanie dotyczące ilości odpadów promieniotwórczych .................................................................... 30 3.8.1. Odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne (do 2144 r.) przeznaczone do składowania w NSPOP ........................................................................................................................................ 30 3.8.2. Odpady promieniotwórcze, w tym wypalone paliwo jądrowe, przeznaczone do składowania w SGOP . 32 3.8.3 Możliwość zmiany klasyfikacji odpadów promieniotwórczych ................................................................. 32 w. rcl Rozdział 4. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ................................ 33 4.1. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi krótkożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi ..................... 33 4.1.1. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi w miejscu ich powstania ............................................. 33 4.1.2. Odbiór odpadów promieniotwórczych .................................................................................................... 33 4.1.3. Transport odpadów promieniotwórczych ................................................................................................ 34 4.1.4. Przetwarzanie odpadów promieniotwórczych ......................................................................................... 34 4.1.5. Przechowywanie odpadów promieniotwórczych .................................................................................... 34 4.1.6. Składowanie odpadów promieniotwórczych ........................................................................................... 36 4.1.7. Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych w Różanie ............................................................ 37 4.2. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi nisko- i średnioaktywnymi ...................... 37 4.3. Postępowanie z zużytymi zamkniętymi źródłami promieniotwórczymi .......................................................... 37 ww 4.4. Postępowanie z wysokoaktywnymi odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ........ 38 4.4.1. Postępowanie z wypalonym paliwem w Polsce ....................................................................................... 38 4.4.2. Cykl paliwowy ........................................................................................................................................... 39 4.4.3. Rozstrzygnięcie w zakresie końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym ......................................................................................... 40 4.5. Odpady z likwidacji obiektów jądrowych......................................................................................................... 41 Rozdział 5. Zamknięcie składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych .......................................... 43 5.1. Działania przygotowawcze poprzedzające zamknięcie składowiska i jego zamknięcie ................................... 43 4  Monitor Polski – 5 – Poz. 1092 5.2. Długookresowy monitoring po zamknięciu składowiska ................................................................................. 43 v.p l 5.3. Zachowanie wiedzy o składowisku .................................................................................................................. 43 Rozdział 6. Badania i rozwój w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym .................................................................................................................................................................... 45 6.1. Badania nad cyklem paliwowym ..................................................................................................................... 47 6.2. Program prac badawczych dla wytypowania bezpiecznej lokalizacji składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych ............................................................................................................................... 47 6.3. Program prac badawczych dla wytypowania bezpiecznej lokalizacji składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych wysokoaktywnych ................................................................................................................ 47 .go Rozdział 7. Podmioty zaangażowane w realizację Krajowego planu oraz najważniejsze wskaźniki służące monitorowaniu jego realizacji ..................................................................................................................................... 49 7.1. Minister właściwy ds. gospodarki .................................................................................................................... 49 7.2. Minister właściwy ds. nauki ............................................................................................................................. 49 7.3. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki ........................................................................................................... 49 7.4. ZUOP ................................................................................................................................................................ 49 7.5. Inwestorzy/Operatorzy obiektów energetyki jądrowej ................................................................................... 50 7.6. Instytuty badawcze .......................................................................................................................................... 50 7.7. Wskaźniki służące monitorowaniu realizacji Krajowego planu........................................................................ 50 w. rcl Rozdział 8. Rozwiązania finansowe w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ..................................................................................................................................................... 52 8.1. Finansowanie postępowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi pochodzącymi z energetyki jądrowej ..................................................................................................................... 52 8.2. Finansowanie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi spoza energetyki jądrowej ................................................................................................................................................ 53 Rozdział 9. Zobowiązania międzynarodowe w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym .................................................................................................................................. 55 9.1. Wspólna konwencja bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi ................................................................................................... 55 9.2. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej ................................................................... 56 9.2.1. Art. 37 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Traktat Euratom) ............ 56 ww 9.2.2. Dyrektywa Rady 2006/117/Euratom z dnia 20 listopada 2006 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad przemieszczaniem odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego .................................. 56 9.2.3. Dyrektywa Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiająca ramy wspólnotowe w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi .......................................................................................................................................... 57 9.2.4. Zalecenie Komisji 2006/851/Euratom dotyczące zarządzania funduszami likwidacyjnymi, przeznaczonymi na likwidację instalacji jądrowych, zużytego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczych........................................................................................................................................... 57 9.3. Inicjatywa ograniczania globalnych zagrożeń proliferacyjnych (GTRI) ............................................................ 57 5  Monitor Polski – 6 – Poz. 1092 9.3.1. Umowy ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki ........................................................................................... 58 v.p l 9.3.2. Umowa z Federacją Rosyjską ................................................................................................................... 58 Rozdział 10. Przejrzystość, informowanie i zaangażowanie społeczeństwa w procesy decyzyjne w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz ochrona środowiska ......... 59 10.1. Podstawy prawne informowania i udziału społeczeństwa w procesie decyzyjnym ...................................... 59 10.2. Informowanie społeczeństwa ........................................................................................................................ 59 10.3. Udział społeczeństwa w procesie decyzyjnym............................................................................................... 60 10.3.1. Ocena oddziaływania na środowisko ..................................................................................................... 60 10.3.2. Decyzje wydawane przez Prezesa PAA ................................................................................................... 61 10.4. Opłata za lokalizację KSOP na terenie gminy ................................................................................................. 61 .go Załącznik nr 1. Program działań wykonawczych na lata 2015–2020........................................................................... 62 Działanie I. Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi nisko- i średnioaktywnymi ..................................... 63 Działanie II. Postępowanie z odpadami promieniotwórczym wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym ................................................................................................................................................................................ 65 Działanie III. Modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz likwidacji elektrowni jądrowych ..................................................................................................................... 65 Działanie IV. Stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ......................................................................................... 66 w. rcl Działanie V. Przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem ...................................... 67 Załącznik nr 2. Bilans odpadów promieniotwórczych odebranych przez ZUOP w latach 2000–2013 ........................ 68 ww Załącznik nr 3. Wnioski ze Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko projektu Krajowego planu ............... 70 6  Monitor Polski – 7 – Poz. 1092 WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ v.p l A B BJiOR Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna C D E EJ Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze badawczym EWA w latach 1958–1966 Elektrownia jądrowa F G GBq GTRI Gigabekerel Inicjatywa Ograniczania Globalnych Zagrożeń (ang. Global Threat Reduction Initiative) H I Instytut Chemii i Techniki Jądrowej Raport ze studium wykonalności przedsięwzięcia (ang. Investment Feasibility w. rcl IChTJ .go EK-10 IFR Report) J K KSOP Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych L Ł M MAEA Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (ang. International Atomic Energy Agency) Ministerstwo Gospodarki MOX Paliwo jądrowe powstałe z mieszaniny tlenków uranu i plutonu (mixed oxide fuel) ww MG MR Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze badawczym MARIA MWe Megawat mocy elektrycznej MWh Megawatogodzina MWt Megawat mocy cieplnej N NCBiR Narodowe Centrum Badań i Rozwoju 6  Monitor Polski – 8 – Poz. 1092 Narodowe Centrum Badań Jądrowych NCN Narodowe Centrum Nauki NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej NSPOP Nowe składowisko powierzchniowe odpadów promieniotwórczych O OECD v.p l NCBJ Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organization for Economic Co-operation and Development) Obiekt Energetyki Jądrowej OOŚ Ocena oddziaływania na środowisko OR Polatom Ośrodek Radioizotopów Polatom .go OEJ P PAA Państwowa Agencja Atomistyki PIG-PIB Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy PPEJ Program polskiej energetyki jądrowej PURL Polskie Podziemne Laboratorium Badawcze (ang. Polish Underground Research Laboratory) R w. rcl S SAR Raport bezpieczeństwa (ang. Safety assessment report) SGOP Składowisko głębokie odpadów promieniotwórczych SOOŚ Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko T TBq Terabekerel tHM Tona metali ciężkich (uranowców) (ang. tons of heavy metal) TWh Terawatogodzina U W Oznaczenie typu paliwa jądrowego wykorzystywanego w reaktorze badawczym EWA w latach 1966-1995 ww WWR Z ZUOP ZSRR Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej – ,,Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych” Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 7  Monitor Polski – 9 – Poz. 1092 v.p l WSTĘP Odpady promieniotwórcze to materiały stałe, ciekłe lub gazowe, zawierające substancje promieniotwórcze lub skażone tymi substancjami, których wykorzystanie nie jest przewidywane ani rozważane, 1) w tym wypalone paliwo jądrowe przeznaczone do składowania . Każdej działalności związanej z produkcją, bądź stosowaniem izotopów promieniotwórczych (w przemyśle, medycynie, nauce, rolnictwie) towarzyszy powstawanie odpadów promieniotwórczych. Z uwagi na ich szczególny charakter, wymagają one specjalnego postępowania. Dotyczy to ich gromadzenia, przetwarzania, zestalania, transportu, przechowywania i składowania. .go Odpady promieniotwórcze muszą być zakwalifikowane do odpowiedniej kategorii, posegregowane, odpowiednio przetworzone, zestalone, opakowane, a następnie bezpiecznie składowane. Podstawowym celem wymienionych działań jest ich zabezpieczenie i odizolowanie, aby nie stwarzały zagrożeń dla człowieka i środowiska. Właściwe postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest również jedną z najważniejszych kwestii związanych z wdrożeniem energetyki jądrowej. Nie jest możliwe stosowanie energii jądrowej bez wprowadzenia akceptowalnego społecznie, efektywnego i bezpiecznego postępowania z odpadami promieniotwórczymi. W związku z tym, prawidłowe postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym jest szczególnie istotne zarówno dla użytkowników materiałów promieniotwórczych, jak również dla społeczeństwa. W celu spełnienia oczekiwań w tym zakresie przygotowano niniejszy dokument. w. rcl Celem Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym (Krajowy plan) jest zapewnienie rozwoju i wdrożenie ogólnokrajowego, spójnego, zintegrowanego i zrównoważonego systemu postępowania obejmującego wszystkie kategorie odpadów promieniotwórczych wytwarzanych w kraju. Działania, przewidziane przez Krajowy plan, zapewnią odpowiedzialne, bezpieczne i zrównoważone postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem, zgodnie z art. 57c 2) ustawy – Prawo atomowe . Krajowy plan jest strategicznym narzędziem umożliwiającym określenie koniecznych działań i wyznaczenie zadań, które umożliwią osiągniecie założeń polityki państwa w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. W tym celu Krajowy plan identyfikuje nowe potrzeby i określa cele dalszych prac. Ponadto przedstawia ogólny zarys istniejących oraz nowe metody postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, istniejącą i przyszłą infrastrukturę do postępowania z uwzględnieniem obecnego podziału na kategorie, oraz ilości dotychczas zgromadzonych i prognozy przyszłych dostaw tych odpadów. Krajowy plan ma również na celu zapewnienie spójności w postępowaniu z tymi substancjami jak i optymalizację rozwoju i wykorzystania zasobów postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. ww Ponieważ istotną kwestię w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi stanowi udział społeczeństwa, w centrum przewidzianych w Krajowym planie działań znajdują się przejrzystość, dialog i konsultacje z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego. Krajowy plan jest wynikiem współpracy wszystkich instytucji zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, z uwzględnieniem doświadczeń innych krajów. Pokazuje on także, że Polska ma wymagane doświadczenie i wiedzę niezbędną do zapewnienia efektywnego 1) Art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512 oraz z 2015 r. poz. 1505). 2) Ustawa z 4 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 587) wdrożyła do polskiego porządku prawnego dyrektywę Rady 2011/70/Euratom ustanawiającej ramy wspólnotowe w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczym (Dz. Urz. UE L 199 z 02.08.2011, str. 48). 8  Monitor Polski – 10 – Poz. 1092 v.p l bezpiecznego i zrównoważonego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. ww w. rcl .go Niniejszy dokument został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy – Prawo atomowe oraz z wytycznymi dyrektywy Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiającej ramy wspólnotowe w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. 9  Monitor Polski – 11 – Poz. 1092 v.p l ROZDZIAŁ 1. CELE, ZADANIA I KOSZTY W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Krajowy plan stanowi wykonanie obowiązku nałożonego na ministra właściwego do spraw gospodarki w art. 57c ustawy – Prawo atomowe oraz zobowiązań Polski wynikających ze Wspólnej konwencji bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami 3) promieniotwórczymi (Wspólna konwencja) przyjętej w Wiedniu 5 września 1997 r. Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe, aktualizacja Krajowego planu będzie się odbywać co 4 lata, co pozwoli na weryfikację danych o środkach finansowych, potrzebnych do jego realizacji, jak też na wprowadzenie innych niezbędnych zmian, w tym bezpośrednio dotyczących postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. 1.1. CEL KRAJOWEGO PLANU .go Okres obowiązywania Krajowego planu określa się na lata 2015–2050, z perspektywą do połowy XXII wieku, to jest do przewidywanego zamknięcia głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych. w. rcl Celem Krajowego planu jest zapewnienie w Polsce efektywnego i bezpiecznego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz zapewnienie rozwoju i wdrożenia ogólnokrajowego, spójnego, zintegrowanego i zrównoważonego systemu postępowania obejmującego wszystkie kategorie odpadów promieniotwórczych wytwarzanych w kraju. Dla osiągnięcia tego celu Krajowy plan określa działania i wyznacza zadania, które umożliwią osiągniecie założeń polityki państwa w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, ze szczególnym uwzględnieniem zasady transparentności oraz zapewnienia udziału społeczeństwa w podejmowaniu kluczowych decyzji. 1.1.1. ZAKRES KRAJOWEGO PLANU Krajowy plan przewiduje bezpieczne i odpowiednio zabezpieczone postępowanie ze wszystkimi kategoriami odpadów promieniotwórczych, wytworzonych w Polsce, od ich wytworzenia do składowania i monitoringu zamkniętego składowiska. 4) Polskie prawo przewiduje następującą klasyfikację odpadów promieniotwórczych: Tabela nr 1.1. Kategorie odpadów promieniotwórczych Podkategoria Kategoria Odpady niskoaktywne EAC < A ≤ 4 10 EAC Odpady średnioaktywne 10 EAC < 7 A ≤ 10 EAC ww 4 3) 4) Przejściowe Krótkożyciowe Długożyciowe Po trzech latach stężenie promieniotwórcze izotopów spadnie poniżej wartości t1/2 ≤ 30 lat A ≤ 400 kBq/kg dla izotopów długożyciowych t1/2 > 30 lat A > 400 kBq/kg dla izotopów długożyciowych Dz. U. z 2002 r. Nr 202, poz. 1704. Art. 47 ustawy – Prawo atomowe oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1925). 10  Odpady wysokoaktywne – 12 – A >10 EAC 7 Poz. 1092 określonej dla odpadów 5) niskoaktywnych Tabela nr 1.2. Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze Podkategoria Niskoaktywne 8 EA < A ≤ 10 Bq Średnioaktywne 8 12 10 < A ≤ 10 Bq Wysokoaktywne 12 A >10 Bq Krótkożyciowe t1/2 ≤ 30 lat Długożyciowe t1/2 > 30lat .go Zużyte zamknięte źródła 6) promieniotwórcze v.p l Monitor Polski A – stężenie promieniotwórcze izotopu w odpadzie (kBq/kg) lub aktywność zawartych izotopów w źródle (Bq), EAC – wartość stężenia promieniotwórczego izotopu stanowiąca podstawę kwalifikowania odpadów do kategorii odpadów promieniotwórczych (kBq/kg), EA – wartość aktywności stanowiącą podstawę kwalifikowania odpadów do kategorii odpadów promieniotwórczych (Bq). w. rcl Zakresem Krajowego planu nie są objęte odpady powstałe w wyniku eksploatacji kopalni, ponieważ zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego, niskoaktywne masy ziemne lub skalne, usuwane lub przemieszczane w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin, wraz z ich przerabianiem, zawierających naturalne izotopy promieniotwórcze, nie są kwalifikowane do kategorii odpadów promieniotwórczych, gdy suma stosunków maksymalnych stężeń tych izotopów, wynikających z niejednorodności odpadów do wartości określonych w załączniku nr 1 nie przekracza 10 dla reprezentatywnej próbki odpadów o masie 1 kg. Na terenie Polski w latach powojennych, tj. do lat 70-tych, wydobywano i przerabiano rudę uranu. Obecnie na terenie dawnego kopalnictwa rud uranu realizowany jest przez PAA ,,Program monitoringu radiacyjnego terenów zdegradowanych w wyniku działalności wydobywczej i przeróbczej rud uranu”. 1.1.2. ZADANIA ZWIĄZANE Z POSTĘPOWANIEM Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM WSKAZANE W KRAJOWYM PLANIE Kluczowymi zadaniami są: • ww • przygotowanie do zamknięcia, ostateczne zamknięcie i długotrwały monitoring Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych (KSOP) w Różanie; wybór lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji nowego składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych (NSPOP); przygotowanie do budowy składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych (SGOP) – w tym realizacja programu Polskiego Podziemnego Laboratorium Badawczego (PURL); uruchomienie SGOP przed rozpoczęciem likwidacji pierwszej polskiej elektrowni jądrowej; • • 5) Wartości aktywności i stężenia promieniotwórczego dla poszczególnych izotopów, stanowiące podstawę kwalifikowania odpadów do kategorii odpadów promieniotwórczych określa załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego. 6) Zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze tworzą dodatkową kategorię odpadów promieniotwórczych. 11  Monitor Polski • • • Poz. 1092 modyfikacja zasad postępowania z odpadami promieniotwórczymi pod kątem uwzględnienia odpadów promieniotwórczych pochodzących z energetyki jądrowej; modyfikacja systemu finansowania postępowania z odpadami promieniotwórczymi, opartego na zasadzie „zanieczyszczający płaci”; stworzenie programu naukowo-badawczego dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; przygotowanie kadr dla krajowych instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi oraz nadzór nad tym postępowaniem. v.p l • – 13 – 1.1.3. ZASADY POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI System postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce oparty jest na następujących zasadach: • • • • • w. rcl • projektowanie, budowa, eksploatacja i zamknięcie obiektów systemu zapewniające bezpieczeństwo jądrowe i ochronę radiologiczną; minimalizacja ilości, objętości i aktywności odpadów promieniotwórczych oraz segregowanie, kwalifikowanie, przetwarzanie, pakowanie i odpowiednie znakowanie opakowanych odpadów promieniotwórczych uwzględniające ich skład; „zanieczyszczający płaci”; stosowanie na wszystkich etapach postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym opartego na dowodach i udokumentowanego procesu decyzyjnego; stosowanie otwartego cyklu paliwowego oraz monitorowanie trendów w zakresie cyklu paliwowego. W przypadku powstania ekonomicznych i technicznych warunków korzystnych dla wprowadzenia cyklu zamkniętego, zostanie dokonana analiza zasadności i celowości jego wprowadzenia w Polsce; monitorowanie przechowywania, składowania oraz transportu odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego; zakaz wwozu do Polski odpadów promieniotwórczych w celu składowania oraz wywozu, z wyjątkiem wywozu do kraju, z którym zawarto porozumienie w sprawie składowania odpadów promieniotwórczych w składowiskach odpadów promieniotwórczych; stosowanie, zgodnego ze standardami międzynarodowymi, podejścia do zagrożeń radiacyjnych i postępowania awaryjnego oraz zarządzania kryzysowego; realizowane w sposób ciągły szkolenie kadr gwarantujących zachowanie bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; rozwijanie działalności szkoleniowo-informacyjnej; przejrzystość prowadzonych działań i informowanie społeczeństwa; zapewnienie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji; stała współpraca z organizacjami międzynarodowymi i instytucjami zajmującymi się postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym; stosowanie najnowszych osiągnięć nauki i techniki w dziedzinie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. .go • • • • • • • • 1.2. SPOSÓB MONITOROWANIA I OCENY STOPNIA REALIZACJI KRAJOWEGO PLANU ww Minister właściwy ds. gospodarki monitoruje realizację Krajowego planu. W przypadku wystąpienia odstępstw od zamierzonych rezultatów przeprowadza analizę przyczyn ich powstania oraz podejmuje stosowne działania korygujące. Wyniki monitoringu oraz ocena stanu realizacji Krajowego planu będą zawarte w sprawozdaniach ministra właściwego ds. gospodarki przedkładanych do akceptacji Radzie Ministrów, stosownie do wymogów określonych w art. 57f ustawy – Prawo atomowe. Zgodnie z art. 57c ust. 4 ustawy – Prawo atomowe, Krajowy plan jest aktualizowany nie rzadziej niż raz na cztery lata, a jego kolejne wersje uwzględniać mają postęp techniczny i naukowy, dobre praktyki w zakresie gospodarowania wypalonym paliwem i odpadami promieniotwórczymi oraz wnioski i zalecenia będące wynikiem międzynarodowego przeglądu zewnętrznego. 1.3. ZADANIA, KTÓRYCH REALIZACJA JEST NIEZBĘDNA DLA PRAWIDŁOWEGO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI W POLSCE 12  Monitor Polski – 14 – Poz. 1092 v.p l 1.3.1. ZADANIA W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNYMI 1.3.1.1. PRZYGOTOWANIE DO ZAMKNIĘCIA, OSTATECZNE ZAMKNIĘCIE I DŁUGOTRWAŁY MONITORING KRAJOWEGO SKŁADOWISKA ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W RÓŻANIE Celem podejmowanych działań jest przygotowanie do zamknięcia KSOP w Różanie w związku z wypełnieniem jego pojemności, a następnie jego ostateczne zamknięcie i długotrwały monitoring. Odpowiedzialni za realizację: Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący; Minister właściwy ds. środowiska; Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej – Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych (ZUOP). .go • • • 1.3.1.2. WYBÓR LOKALIZACJI, BUDOWA I ROZPOCZĘCIE EKSPLOATACJI NOWEGO SKŁADOWISKA POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W związku z zapełnieniem i wynikającym z tego planowanym zamknięciem istniejącego KSOP w Różanie, konieczne jest znalezienie lokalizacji, budowa i rozpoczęcie eksploatacji NSPOP, z uwzględnieniem potrzeb wynikających z rozwoju energetyki jądrowej w Polsce. w. rcl NSPOP będzie przyjmowało do składowania odpady promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne pochodzące z energetyki jądrowej oraz z zastosowań medycznych, naukowych i przemysłowych w tym zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze krótkożyciowe nisko- i średnioaktywne. Na terenie składowiska będzie zlokalizowany magazyn do przechowywania odpadów promieniotwórczych długożyciowych nisko- i średnioaktywnych, do czasu uruchomienia SGOP, gdzie zostaną przeniesione do składowania. Kluczowym elementem wyboru lokalizacji, oprócz spełnienia warunków wymaganych przez prawo, będzie akceptacja lokalnej społeczności. Odpowiedzialni za realizację: • • • Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący; Minister właściwy ds. środowiska; ZUOP. 1.3.2. PRZYGOTOWANIE DO BUDOWY SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH, W TYM REALIZACJA PROGRAMU POLSKIEGO PODZIEMNEGO LABORATORIUM BADAWCZEGO - WYTYPOWANIE JEGO BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI ww Celem prac w tym zakresie jest docelowo znalezienie optymalnej lokalizacji składowiska głębokiego. Zadanie to będzie obejmowało następujące działania: • prowadzenie prac nad wdrożeniem w Polsce otwartego cyklu paliwowego oraz monitorowanie trendów i osiągnięć nauki w zakresie przerobu wypalonego paliwa; • zapewnienie udziału polskich instytucji i ośrodków badawczych w prowadzonych badaniach nad zagadnieniami z zakresu postępowania z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi i wypalonym paliwem jądrowym; • monitorowanie trendów w zakresie wykorzystywania paliwa MOX (paliwo powstałe z mieszaniny tlenków uranu i plutonu) oraz możliwości jego zastosowania w Polsce; 13  Monitor Polski – 15 – Poz. 1092 monitorowanie postępu prac nad wdrożeniem technologii umożliwiającej oddzielenie mniejszościowych aktynowców i ich wykorzystywanie, jako paliwa do reaktorów prędkich IV generacji lub spalenie w systemach podkrytycznych sterowanych akceleratorami; • nawiązanie stałej współpracy międzynarodowej w dziedzinie postępowania z odpadami promieniotwórczymi długożyciowymi - konsekwentne uaktualnianie wiedzy na temat programów innych krajów w tym zakresie; • monitorowanie inicjatyw mogących skutkować budową wspólnych regionalnych składowisk głębokich przy uwzględnieniu stanowiska polskiego społeczeństwa; • realizację programu badań nad składowaniem głębokim odpadów długożyciowych średnioaktywnych i wysokoaktywnych - prowadzenie prac i przygotowań w zakresie znalezienia lokalizacji SGOP. v.p l • 7) .go W związku z przyjęciem Programu polskiej energetyki jądrowej (PPEJ) planowane jest podpisanie przez ministra właściwego ds. gospodarki, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB) oraz inne zainteresowane instytucje porozumienia w sprawie wspierania koncepcji i podjęcia zintegrowanych badań nad głębokim składowaniem odpadów promieniotwórczych i budową Polskiego podziemnego laboratorium badawczego. Celem porozumienia ma być: wspieranie badań naukowych mających na celu wypracowanie technik składowania podziemnego i rozpoznanie warunków geologicznych w warunkach polskich, zapewniających bezpieczne składowanie w głębokich strukturach geologicznych, a jednocześnie przyczyniające się do rozwoju kadry naukowej i technologii niezbędnych do prowadzenia przyszłych prac; • zapewnienie koordynacji ww. prac w Polsce; • maksymalne wykorzystanie doświadczeń międzynarodowych dotyczących głębokiego składowania odpadów promieniotwórczych; • dostarczenie społeczeństwu obiektywnej informacji na temat głębokiego składowania; • wspieranie utworzenia PURL; w. rcl • • wspieranie działania PURL umiejscowionego organizacyjnie w PIG-PIB; • wykorzystanie doświadczeń PURL w budowie składowiska głębokiego odpadów promieniotwórczych. Cele powstania PURL to: • prowadzenie prac poprzedzających powstanie składowiska głębokiego dla wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych; • uzyskanie wiedzy pozwalającej na podjęcie racjonalnej decyzji o składowaniu wypalonego paliwa jądrowego i rodzaju przyjętego cyklu paliwowego; koordynacja prac w Polsce i gromadzenie uzyskanych wyników; współpraca międzynarodowa w zakresie składowania głębokiego odpadów promieniotwórczych, w szczególności wysokoaktywnych; • prowadzenie badań naukowych nad składowaniem głębokim odpadów promieniotwórczych, w szczególności wysokoaktywnych; • poszerzenie wiedzy o warunkach geologicznych potencjalnych składowisk; • popularyzacja wiedzy na temat w szczególności wysokoaktywnych; • upowszechnienie w społeczeństwie wiedzy na temat SGOP; • przygotowanie kadr i struktur organizacyjnych do funkcjonowania składowiska. ww • • 7) składowania głębokiego odpadów promieniotwórczych, Przyjęty uchwałą Rady Ministrów nr 15/2014 z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie programu wieloletniego pod nazwą „Program polskiej energetyki jądrowej” (M.P. poz. 502). Zob. także: Komunikat Ministra Gospodarki z dnia 28 maja 2014 r. o podjęciu przez Radę Ministrów uchwały w sprawie programu wieloletniego pod nazwą „Program polskiej energetyki jądrowej” (M.P. poz. 503). 14  Monitor Polski – 16 – Poz. 1092 • Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący; • Minister właściwy ds. środowiska; • ZUOP; • PIG-PIB; • Instytuty naukowe i badawcze. v.p l Odpowiedzialni za realizację: 1.3.3. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH .go Celem tego zadania jest stworzenie systemu finansowania postępowania z odpadami i wypalonym paliwem jądrowym, zapewniającego spójne, niezawodne i zrównoważone postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym teraz i w przyszłości. Zadanie to będzie obejmowało następujące działania: • aktualizację przepisów prawa w zakresie końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem pochodzącymi z energetyki jądrowej, a także z likwidacji elektrowni jądrowych; • wdrożenie systemu finansowania końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym ze szczególnym uwzględnieniem odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa z energetyki jądrowej, a także zapewnienie finansowania procesu likwidacji elektrowni jądrowych. Zakres zadania obejmuje: w. rcl • zmianę przepisów umożliwiającą podział kwoty określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 8) października 2012 r. na dwie części: − odpis na pokrycie kosztów końcowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, tj. odpis na Fundusz Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego, zasilanego przez operatorów obiektów energetyki jądrowej, − odpis na pokrycie kosztów likwidacji elektrowni jądrowej, tj. odpis na Fundusz Likwidacji Obiektu 9) Energetyki Jądrowej będącego elektrownią jądrową ; • wypracowanie i wdrożenie do systemu prawnego zasad zarządzania środkami finansowymi zgromadzonymi na Funduszu Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego oraz Funduszu Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej; • wyznaczenie instytucji pełniącej nadzór nad Funduszem Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego oraz Funduszem Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej, wraz z zakresem nadzoru; ww • określenie i wdrożenie do systemu prawnego zasad aktualizacji wysokości odpisów dokonywanych na Fundusz Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego oraz Fundusz Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej; 8) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 2012 r. w sprawie wysokości wpłaty na pokrycie kosztów końcowego postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz na pokrycie kosztów likwidacji elektrowni jądrowej dokonywanej przez jednostkę organizacyjną, która otrzymała zezwolenie na eksploatację elektrowni jądrowej (Dz. U. poz. 1213). 9) W przypadku, gdyby elektrownia jądrowa nie pracowała w podstawie obciążenia systemu lub będzie okresowo wyłączana z ruchu, wprowadzony zostanie inny system rozliczeń – np. uzależniający odpisy na Fundusze od każdego zestawu paliwowego umieszczonego w reaktorze. 15  Monitor Polski – 17 – Poz. 1092 v.p l • zmianę przepisów umożliwiającą zniesienie limitu poziomu dotacji celowej określonego w ustawie o 10) finansach publicznych w odniesieniu do ZUOP, w celu sfinansowania budowy NSPOP; .go • wykonanie analiz, opracowanie i wdrożenie do systemu prawnego zasad finansowania budowy składowisk odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa. Środki gromadzone na Funduszu Składowania Odpadów Promieniotwórczych i Wypalonego Paliwa Jądrowego oraz Funduszu Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej będą pochodzić z kwartalnych wpłat na fundusze, dokonywanych przez operatora elektrowni jądrowej oraz z przychodów wynikających z dozwolonego prawem inwestowania środków funduszy. Środki finansowe gromadzone na obu funduszach będą wyłączone z masy upadłościowej operatora. Środki te będą zwolnione z egzekucji. Fundusz Likwidacji Obiektu Energetyki Jądrowej będącego elektrownią jądrową pozostanie w gestii operatora elektrowni jądrowej, jednak wypłata możliwa będzie po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji nadzorującej fundusz. Wpłaty na fundusze uzależnione będą od ilości wytworzonej w elektrowni jądrowej energii elektrycznej. Wysokość tych odpisów będzie cyklicznie aktualizowana przez instytucję nadzorującą fundusze. Wypłata środków z funduszy będzie możliwa po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji nadzorującej fundusze. Odpowiedzialni za realizację: • Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący. 1.3.4. STWORZENIE PROGRAMU NAUKOWO-BADAWCZEGO DOTYCZĄCEGO POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM w. rcl Celem niniejszego zadania jest ustalenie i wykonanie programu naukowo-badawczego dotyczące postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, przy uwzględnieniu posiadanych środków finansowych, oraz włączeniu polskich ekspertów i naukowców z instytutów naukowych i badawczych, jak również specjalistów z zakresu postępowania z odpadami promieniotwórczymi z krajowego przemysłu. Najważniejsze obszary badawcze zostały przedstawione w rozdziale 6 niniejszego dokumentu. Odpowiedzialni za realizację: • Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) podmiot wiodący; • Minister właściwy ds. gospodarki; • Minister właściwy ds. nauki; • ZUOP; • Instytuty naukowe i badawcze; • Narodowe Centrum Nauki (NCN). ww 1.3.5. PRZYGOTOWANIE KADR DLA KRAJOWYCH INSTYTUCJI I PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH ZAANGAŻOWANYCH W POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI ORAZ NADZÓR NAD TYM POSTĘPOWANIEM Celem niniejszego zadania jest zapewnienie odpowiedniej ilości wykwalifikowanych kadr dla funkcjonowania i rozwoju instytucji i podmiotów gospodarczych zaangażowanych w postępowanie z odpadami promieniotwórczymi. Odpowiedzialni za realizację: 10) • Minister właściwy ds. gospodarki – organ wiodący; • Prezes PAA – w zakresie własnych kadr; • ZUOP; Art. 133 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.). 16  Monitor Polski – 18 – Poz. 1092 Instytuty naukowe i badawcze; • Inwestor/operator elektrowni jądrowej – w zakresie własnych kadr. v.p l • Szczegółowy opis działań na lata 2015–2020 w zakresie zadań wymienionych w rozdziale 1.3. zawiera Załącznik nr 1 pt. Program działań wykonawczych na lata 2015-2020. 1.4. KOSZTY REALIZACJI I ŹRÓDŁA FINANSOWANIA KRAJOWEGO PLANU Wyliczenia kosztów realizacji Krajowego planu przeprowadzono dla lat 2015–2025. Szacunki kosztów będą aktualizowane wraz z aktualizacją Krajowego planu, stosownie do dyspozycji art. 57c ust. 4 ustawy – Prawo atomowe. Lp. Zadanie .go Tabela nr 1.3 Koszty realizacji Krajowego planu w latach 2015–2025 W tym wydatki w latach 20152018 tys. zł. Wydatki do 2025 r. tys. zł 2015 r. 2016 r. 2017 r. 2018 r. 5. 6. 1. Analizy lokalizacyjne nowego składowiska (środki NFOŚiGW) 2. 3. 4. 4.000 3.000 1.000 2. Przygotowania do budowy głębokiego składowiska* 40.000 320 500 500 1.000 3. Realizacja Krajowego planu (środki MG) 100 100 100 4. Zamknięcie KSOP RÓŻAN - przygotowanie do zamknięcia KSOP Różan (środki 11) programu wieloletniego) 800 1.600 w. rcl 1. 5. 6. Ocena bezpieczeństwa dla NSPOP* Budowa NSPOP (środki 12) programu wieloletniego) ww 7. Ocena bezpieczeństwa dla zamknięcia KSOP Różan* 2.500 500 8.900 20.000 10.000 20.000 243.200, w tym środki 11) 1.600 środki nie 10.000 10.000 1.600 środki nie 3.000 Po przyjęciu Krajowego Planu przez Radę Ministrów oraz po dokładnym oszacowaniu kosztów realizacji powyższego, dla zapewnienia finansowania i uproszczenia procedury uruchamiania środków finansowych, MG wystąpi do Rady Ministrów z wnioskiem o utworzenie programu wieloletniego (w rozumieniu art. 136 ustawy o finansach publicznych) na zamknięcie KSOP RÓŻAN. 12) Po przyjęciu przez Radę Ministrów Krajowego planu, wyborze lokalizacji NSPOP oraz po dokładnym oszacowaniu kosztów realizacji powyższego, dla zapewnienia finansowania i uproszczenia procedury uruchamiania środków finansowych, MG wystąpi do Rady Ministrów z wnioskiem o utworzenie programu 17  – 19 – programu wieloletniego 240.000 8. Program naukowo-badawczy**dotyczący postępowania z odpadami promieniotwórczymi (środki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (NCBiR)) 50.000 RAZEM 388.600 Poz. 1092 objęte programem wieloletnim objęte programem wieloletnim v.p l Monitor Polski 5.420 5.000 5.000 5.000 9.000 17.200 29.100 ww w. rcl .go * środki własne Ministra Gospodarki w ramach określonego dla niego limitu wydatków na dany rok budżetowy, bez konieczności jego zwiększania, ewentualnie, przy powstaniu takiej możliwości środki NFOŚiGW (zgodnie z zapisami PPEJ). W przypadku braku możliwości sfinansowania tych działań z obu tych źródeł, realizacja tych zadań zostanie sfinansowana ze środków programu wieloletniego. ** środki Programu ustanowionego zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki ( Dz.U. z 2014 r. poz. 1620, z późn. zm.). wieloletniego (w rozumieniu art. 136 ustawy o finansach publicznych) na budowę nowego składowiska powierzchniowego odpadów promieniotwórczych. 18  Monitor Polski – 20 – Poz. 1092 v.p l ROZDZIAŁ 2. ETAPY REALIZACJI ZADAŃ KRAJOWEGO PLANU W niniejszym rozdziale przedstawiono harmonogram czasowy realizacji poszczególnych zadań zaprezentowanych w rozdziale 1. 2.1. ZADANIA W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI NISKO- I ŚREDNIOAKTYWNYMI 2.1.1. PRZYGOTOWANIE DO ZAMKNIĘCIA I ZAMKNIĘCIE KRAJOWEGO SKŁADOWISKA ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W RÓŻANIE Niniejsze zadanie będzie obejmować następujące działania: wybór opcji zamknięcia KSOP w Różanie oraz wykonanie raportów bezpieczeństwa dla jego dalszej eksploatacji, zamknięcia i okresu po zamknięciu – 2015 r. – 2018 r.; • przygotowanie koncepcji zamknięcia KSOP w Różanie – 2019 r. – 2020 r.; • przygotowania do zamknięcia, sporządzenie Programu zamknięcia składowiska i uzyskanie zezwolenia na zamknięcie – 2021 r. – 2024 r.; • zamykanie składowiska – 2025 r. – 2029 r.; .go • • przygotowanie raportu z zamknięcia składowiska, uzyskanie decyzji Prezesa PAA zatwierdzającej raport, zamknięcie składowiska – 2025 r. – 2029 r. Po zamknięciu składowiska będzie prowadzony długookresowy monitoring składowiska (około 300 lat). w. rcl 2.1.2. WYBÓR LOKALIZACJI, BUDOWA I ROZPOCZĘCIE EKSPLOATACJI NOWEGO SKŁADOWISKA POWIERZCHNIOWEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Niniejsze zadanie będzie obejmować następujące działania: • poszukiwanie potencjalnych lokalizacji NSPOP 2013 r. – 2017 r.; • wybór lokalizacji NSPOP 2017 r. – 2018 r.; • przygotowanie projektu NSPOP, ocena bezpieczeństwa – 2017 r. – 2019 r.; • uzyskanie wszystkich niezbędnych decyzji i pozwoleń – 2018 r. – 2021 r.; • realizację inwestycji (budowę) – 2021 r. – 2024 r.; • uzyskanie pozwolenia na użytkowanie NSPOP, zezwolenia na eksploatację NSPOP – 2024 r. – 2025 r.; • eksploatację – 2025 r. – 2144 r.; • zamknięcie składowiska powierzchniowego w latach 2145 r. – 2155 r.; ww Po zamknięciu składowiska będzie prowadzony długookresowy monitoring składowiska (około 300 lat). 2.2. WYTYPOWANIE BEZPIECZNEJ LOKALIZACJI SKŁADOWISKA GŁĘBOKIEGO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH I BUDOWA SKŁADOWISKA Procedura wyboru i oceny lokalizacji głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych zależy w dużej mierze od tego, czy z przyszłym składowiskiem ma być związane planowane PURL, czy też planowane jest przeprowadzenie badań dedykowanych bezpośrednio lokalizacji składowiska, niezależnie od prowadzenia prac nad PURL. Decyzja o tym, czy SGOP może być zlokalizowane w tym samym miejscu, co PURL, może być podjęta po przeprowadzeniu badań w PURL. Dodatkowo, w warunkach polskich istnieją możliwości adaptacji istniejących obiektów podziemnych lub ich części na PURL, jednak wymagać to będzie podjęcia stosownych działań w tym kierunku. 19  Monitor Polski – 21 – Poz. 1092 • v.p l Wobec tego, poniżej przedstawiono dwie modelowe opcje realizacji programu dla składowiska głębokiego, z uwzględnieniem dotychczasowych rozważań w warunkach polskich – tj. ram czasowych i wariantów procesu lokalizacyjnego: dla procesu lokalizacji SGOP z PURL potencjalnie związanym z przyszłą lokalizacją składowiska; • • ten sam typ litologiczny; .go dla procesu lokalizacji SGOP z PURL niezwiązanym z lokalizacją SGOP lub z możliwością adaptacji istniejących obiektów na PURL. Istnieje także możliwość, że w wyniku badań prowadzonych w PURL początkowo niezwiązanym z lokalizacją składowiska, zostanie stwierdzona przydatność tego samego masywu lub warstwy do składowania. Wtedy ścieżka postępowania nie zmienia się. To podejście wymaga jednak realizacji programu badań zgodnie z zasadą minimalizacji ingerencji w masyw lub warstwę od momentu rozpoczęcia prac (w przeciwieństwie do klasycznego górnictwa). Obecnie dyskutowana jest zasadność ponoszenia kosztów budowy i utrzymania laboratoriów podziemnych w krajach o małych programach jądrowych i krajach bez energetyki jądrowej. Proponowanym rozwiązaniem alternatywnym jest wykorzystanie istniejących na świecie laboratoriów. Jest to efektywne kosztowo, jednak muszą być spełnione przynajmniej dwa podstawowe warunki merytoryczne: • zbliżone parametry ośrodka skalnego w obrębie tego samego typu litologicznego. Jednocześnie założono, że niezależnie od możliwości prowadzenia badań w innych ośrodkach, dla właściwej oceny warunków rodzimych niezbędne jest przeprowadzenie analiz własnych dla konkretnej lokalizacji SGOP. Opcja 1 – PURL potencjalnie związane z przyszłą lokalizacją składowiska w. rcl Istotnym warunkiem dla opcji 1 jest to, że laboratorium podziemne musi być zlokalizowane w warstwie o tym samym typie litologicznym, co samo składowisko. W warunkach polskich, w wybranych regionach (np. wysady kujawskie; monoklina przedsudecka - iłowce) jest to możliwe. Uwzględniając warunki krajowe i doświadczenia innych państw, możliwe jest powstanie składowiska w miejscu istnienia laboratorium, przy zachowaniu konieczności udowodnienia bezpieczeństwa lokalizacji. Wzięcie pod uwagę takiej opcji wymaga odpowiedniego zaprojektowania ośrodka badawczego. W ramach realizacji niniejszej opcji konieczne będzie podjęcie następujących działań: • studium wykonalności i koncepcja badań – 2 lata; • studium kameralne – przegląd lokalizacji w oparciu o kryteria prawne (bezpieczeństwo jądrowe, ochrona środowiska i zasobów naturalnych – wód i złóż, konflikty zagospodarowania przestrzennego) – 3–4 lata – wytypowanie obszarów perspektywicznych do badań; • nieinwazyjne badania terenowe wybranych struktur i masywów (warstw) oraz analiza materiałów archiwalnych (dokumentacje, rdzenie) – 8 lat; wybór typu litologicznego skały macierzystej składowiska oraz lokalizacji PURL; ww • przeprowadzenie uzgodnień i uzyskanie decyzji dla budowy PURL; • aktualizacja koncepcji badań i studium wykonalności PURL – 2 lata; • przygotowanie oraz zatwierdzenie wniosku koncesyjnego i raportu „Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) dla PURL” – 2 lata; • budowa PURL – ok. 5 lat; • prowadzenie badań w PURL oraz szczegółowych badań w lokalizacji składowiska, opracowanie koncepcji projektowej SGOP – ok. 15 lat; • przygotowanie dokumentacji z zakresu bezpieczeństwa jądrowego i ochrona radiologiczna (BJiOR) do zezwolenia na budowę, wniosku koncesyjnego na budowę oraz OOŚ dla składowiska – 5 lat; 20  Monitor Polski – 22 – Poz. 1092 • zatwierdzenie dokumentacji i uzyskanie decyzji – ok. 5 lat; 13) v.p l • budowa składowiska – ok. 7–8 lat ; • przedłożenie raportu bezpieczeństwa (SAR) i uzyskanie zezwolenia na eksploatację – ok. 3 lata; • eksploatacja SGOP – ok. 50 lat; • zaprzestanie dostarczania odpadów i prace przygotowawcze do zamknięcia SGOP – 10 lat; • zamknięcie SGOP – 8 lat; • monitoring po zamknięciu SGOP. Opcja 2 – PURL niezwiązane z przyszłą lokalizacją składowiska, możliwa adaptacja istniejących obiektów na PURL .go Jeżeli laboratorium podziemne nie jest planowane w masywie lub warstwach wytypowanych, jako perspektywiczne do składowania, wpływa to na wydłużenie części badań i okresu budowy PURL. Przy adaptacji istniejącego obiektu w warstwie (masywie) o podobnych lub tożsamych właściwościach litologicznych, część działań może zostać przeprowadzona w krótszym okresie czasu (istniejąca infrastruktura, istniejące w większej ilości materiały archiwalne z dotychczasowych badań). W ramach realizacji niniejszej opcji konieczne będzie podjęcie następujących działań: • studium wykonalności i koncepcja badań - 2 lata; w. rcl • studium kameralne - rewizja lokalizacji w oparciu o kryteria prawne (bezpieczeństwo jądrowe, ochrona środowiska i zasobów naturalnych – wód i złóż, konflikty planów zagospodarowania przestrzennego) – 3–4 lata wytypowanie perspektywicznych obszarów do badań; • nieinwazyjne badania terenowe wybranych struktur i masywów (warstw) oraz analiza materiałów archiwalnych (dokumentacje, rdzenie) – 8 lat; wybór typu litologicznego skały macierzystej składowiska oraz lokalizacji PURL; • przeprowadzenie uzgodnień i wystąpienie o uzyskanie decyzji dla budowy PURL lub adaptacji istniejących obiektów na PURL; • aktualizacja koncepcji badań i studium wykonalności PURL – 2 lata; • adaptacja istniejącego obiektu na PURL – 3 lata lub budowa PURL – 5 lat; • prowadzenie badań w PURL oraz szczegółowych badań w lokalizacji składowiska, opracowanie koncepcji projektowej SGOP – ok. 15 lat; • przygotowanie dokumentacji BJiOR do zezwolenia na budowę, wniosku koncesyjnego na budowę oraz OOŚ dla składowiska – 5 lat; ww • wystąpienia o zatwierdzenie dokumentacji i uzyskanie decyzji – ok. 5 lat; • budowa składowiska – 10 lat; • przedłożenie SAR i wystąpienie o uzyskanie zezwolenia na eksploatację – 3 lata; • eksploatacja SGOP – ok. 50 lat; • zaprzestanie dostarczania odpadów i prace przygotowawcze do zamknięcia SGOP – 10 lat; 13) Zakłada się, że w przypadku budowy składowiska głębokiego w miejscu istnienia laboratorium, zostanie wykorzystana istniejąca infrastruktura wjazdowa i techniczna. Pozwoli to skrócić czas budowy jak i zaoszczędzić środki finansowe. 21  Monitor Polski – 23 – Poz. 1092 • zamknięcie SGOP – ok. 8 lat; v.p l • monitoring po zamknięciu SGOP. Mimo badań w laboratorium położonym w strukturze o tej samej litologii, lecz odrębnym masywie lub warstwie, niezbędne będzie przeprowadzenie badań także bezpośrednio w miejscu przyszłej lokalizacji. 2.3. MODYFIKACJA ZASAD POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI PROMIENIOTWÓRCZYMI I WYPALONYM PALIWEM JĄDROWYM ORAZ Z LIKWIDACJI ELEKTROWNI JĄDROWYCH Realizacja niniejszego zadania będzie …