Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 listopada 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: operator maszyn w przemyś

Dziennik Ustaw Nr 231 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2010.12.08 15:37:31 +01'00' — 15818 — Poz. 1522 1522 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 3 listopada 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: operator maszyn w przemyśle włókienniczym, operator urządzeń przemysłu ceramicznego, operator urządzeń przemysłu szklarskiego, rękodzielnik wyrobów włókienniczych, technik analityk, technik garbarz, technik technologii ceramicznej, technik technologii chemicznej, technik technologii szkła i technik włókiennik Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje: 3) operator urządzeń przemysłu szklarskiego — symbol cyfrowy 813[02]; 4) rękodzielnik wyrobów włókienniczych — symbol cyfrowy 743[04]; .go § 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 2) operator urządzeń przemysłu ceramicznego — symbol cyfrowy 813[01]; 1) operator maszyn w przemyśle włókienniczym — symbol cyfrowy 826[01]; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji 6) technik garbarz — symbol cyfrowy 311[09]; 7) technik technologii ceramicznej — symbol cyfrowy 311[30]; 8) technik technologii chemicznej — symbol cyfrowy 311[31]; 9) technik technologii wy 311[33]; ww szkła — symbol cyfro- 10) technik włókiennik — symbol cyfrowy 311[41]. w. rcl rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991. 5) technik analityk — symbol cyfrowy 311[02]; 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Dziennik Ustaw Nr 231 — 15819 — Poz. 1522 v.p l Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 listopada 2010 r. (poz. 1522) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR MASZYN W PRZEMYŚLE WŁÓKIENNICZYM SYMBOL CYFROWY 826[01] I. OPIS ZAWODU 20) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 21) korzystać z różnych źródeł informacji; 1) rozpoznawać surowce i wyroby włókiennicze; 22) planować działalność gospodarczą. 2) charakteryzować rodzaje wyrobów tekstylnych; .go 3) określać właściwości surowców, środków pomocniczych oraz wyrobów włókienniczych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 4) przygotowywać zestawy środków podstawowych i pomocniczych do produkcji wyrobów włókienniczych; 5) określać parametry jakościowe surowców i wyrobów włókienniczych; 6) posługiwać się dokumentacją techniczno-technologiczną w zakresie wykonywanych zadań zawodowych; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator maszyn w przemyśle włókienniczym powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) obsługiwania maszyn przędzalniczych, tkackich i dziewiarskich; 2) obsługiwania maszyn wykończalniczych; 3) obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych w specjalistycznych technologiach włókienniczych; 8) użytkować maszyny przędzalnicze, tkackie, dziewiarskie i wykończalnicze stosowane w procesie produkcyjnym; 4) dokonywania konserwacji, regulacji oraz prostych napraw maszyn i urządzeń włókienniczych. 9) rozpoznawać nieprawidłowości działania mechanizmów maszyn włókienniczych; 3. Zawód operator maszyn w przemyśle włókienniczym jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: w. rcl 7) wykonywać czynności związane z przygotowaniem maszyn i urządzeń do wytwarzania półproduktów i wyrobów włókienniczych; 10) wykonywać konserwację, regulację oraz proste naprawy maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 11) wykonywać podstawowe czynności związane z oznaczaniem produktów; 1) przędzalnictwa; 12) sortować odpady produkcyjne; 2) tkactwa; 13) wykonywać obliczenia dotyczące produkcji wyrobów włókienniczych; 3) dziewiarstwa; ww 14) stosować normy do oceny jakości wyrobów włókienniczych; 15) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 17) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 4) wytwarzania włóknin i innych rodzajów wyrobów włókienniczych; 5) wykończalnictwa włókienniczego; 6) wytwarzania i modyfikacji włókien. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) podstawy włókiennictwa; 18) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 19) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) produkcja wyrobów włókienniczych; 3) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15820 — Poz. 1522 9) technologie i techniki wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować sposoby otrzymywania surowców włókienniczych; 2) określać fizykochemiczne oraz użytkowe właściwości surowców włókienniczych; 3) rozpoznawać włókiennicze surowce naturalne, rodzaje przędzy oraz płaskich wyrobów włókienniczych; 4) rozróżniać barwy i ich odcienie w półproduktach i wyrobach włókienniczych; 11) receptury produkcyjne; 12) podstawy chemicznej obróbki wyrobów włókienniczych; 13) odpady włókiennicze i metody ich przetwarzania. BLOK: PRODUKCJA WYROBÓW WŁÓKIENNICZYCH 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: .go 5) określać znaczenie wody w przemyśle włókienniczym; 10) środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania wyrobów włókienniczych; v.p l BLOK: PODSTAWY WŁÓKIENNICTWA 6) charakteryzować podstawowe grupy barwników i środków bielących; 7) charakteryzować parametry budowy wyrobów włókienniczych; 8) charakteryzować metody wyznaczania jakościowych parametrów wyrobów włókienniczych; 9) charakteryzować technologie oraz techniki wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; 1) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami procesu technologicznego; 2) posługiwać się terminologią z zakresu mechaniki technicznej i elektrotechniki; 3) rozpoznawać części maszyn oraz zespoły robocze; 4) odczytywać szkice i rysunki techniczne części maszyn; 5) określać właściwości oraz przydatność konstrukcyjną metali i niemetali; 6) wyjaśniać budowę i zasady działania maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 11) określać przeznaczenie wyrobów włókienniczych; 7) obliczać wydajność maszyn włókienniczych; w. rcl 10) charakteryzować środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; 12) określać rolę składników zawartych w recepturze produkcyjnej; 13) charakteryzować sposoby przygotowania półproduktów i produktów do kolejnych etapów wytwarzania wyrobów włókienniczych; 14) charakteryzować odpady włókiennicze powstające w procesie wytwarzania; 15) określać metody przetwarzania odpadów produkcyjnych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) ww Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) surowce włókiennicze; 2) przędza; 3) tkaniny; 4) dzianiny; 5) włókniny oraz inne wyroby włókiennicze; 6) parametry jakościowe półproduktów i produktów włókienniczych; 7) klasyfikacja wyrobów włókienniczych; 8) wytwarzanie liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 8) określać zakres czynności związanych z obsługą maszyn włókienniczych; 9) posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 10) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle włókienniczym; 11) wykonywać czynności związane z zasilaniem maszyn włókienniczych; 12) przestrzegać zasad eksploatacji maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 13) identyfikować nieprawidłowości występujące w procesie wytwarzania wyrobów włókienniczych; 14) dokonywać czyszczenia oraz konserwacji maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 15) stosować receptury wykorzystywane w technologiach wytwarzania; 16) oznaczać środki podstawowe i pomocnicze stosowane w przemyśle włókienniczym; 17) określać sposoby zabezpieczania i przechowywania środków chemicznych; 18) przygotowywać środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; — 15821 — 19) oznaczać półprodukty i produkty włókiennicze; 20) stosować normy państwowe i międzynarodowe dotyczące wytwarzania wyrobów włókienniczych; 21) posługiwać się handlowymi nazwami wyrobów włókienniczych; 22) stosować zasady magazynowania surowców i wyrobów włókienniczych; 23) przestrzegać zasad przechowywania środków podstawowych i pomocniczych stosowanych w procesach wytwarzania wyrobów włókienniczych; 24) określać zagrożenia związane z transportem wewnątrzzakładowym; 26) sortować odpady produkcyjne; 27) prowadzić racjonalną gospodarkę wodno-ściekową; 28) charakteryzować metody oczyszczania ścieków. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 20) transport wewnątrzzakładowy; 21) gospodarka odpadami włókienniczymi; 22) gospodarka wodno-ściekowa; 23) metody oczyszczania i wykorzystywania ścieków. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 5) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 6) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; w. rcl 1) organizacja stanowiska pracy; 19) magazynowanie surowców, wyrobów włókienniczych i środków pomocniczych; .go 25) wykonywać obliczenia dotyczące produkcji wyrobów włókienniczych; Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 2) elementy mechaniki technicznej; 3) elementy elektrotechniki; 4) części maszyn; 5) szkice i rysunki techniczne części maszyn; 6) materiały konstrukcyjne w budowie maszyn i urządzeń; 7) maszyny stosowane w technologii wytwarzania przędzy; 8) maszyny stosowane w technologii wytwarzania tkanin; 9) maszyny stosowane w technologii wytwarzania dzianin; 8) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 9) komunikować się i współpracować w zespole; 10) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 11) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń; 12) doskonalić umiejętności zawodowe; 13) korzystać z różnych źródeł informacji; 14) przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 11) wydajność maszyn włókienniczych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 12) instrukcje obsługi maszyn włókienniczych; 2) metody poszukiwania pracy; 13) obsługa maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) organizacja procesu produkcyjnego; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 15) kontrola międzyoperacyjna; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; ww 10) maszyny i urządzenia stosowane w technologii chemicznej obróbki włókien; 16) środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania wyrobów włókienniczych; 17) handlowe nazwy wyrobów włókienniczych; 18) normy państwowe i międzynarodowe; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 7) elementy ergonomii; 8) środki ochrony indywidualnej; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; — 15822 — 10) zasady i metody komunikowania się; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) zagrożenia występujące w środowisku pracy; 13) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Poz. 1522

1. d)płaskich wyrobów włókienniczych,
2. e)środków pomocniczych,
3. f)barwników i wybarwień,
4. g)wydruków; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 11) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 12) normy z zakresu włókiennictwa; Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podstawy włókiennictwa 20 Produkcja wyrobów włókienniczych 50 Podstawy działalności zawodowej 10 14) instrukcje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej. Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); .go Razem 13) dokumentacje techniczno-technologiczne; 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI 3) programy komputerowe do wspomagania procesów wytwarzania wyrobów włókienniczych. Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy pos aż o ne w: 1) maszyny przygotowujące surowiec do zgrzeblenia; 2) maszyny przygotowujące taśmę i niedoprzęd do przędzenia; w. rcl Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 2) pakiet programów biurowych; 1) pracownia pomiarów i technologii włókienniczych; 3) maszyny stosowane do wytwarzania przędzy oraz wyrobów włókienniczych; 4) maszyny oddziału przygotowawczego tkalni; 2) pracownia komputerowa; 5) krosna; 3) warsztaty szkolne. 6) maszyny oddziału przygotowawczego dziewiarni; P ra c ow nia pomi aró w i tech n o l o g i i włókie nn i c z y c h pow inna b yć wyp o saż o n a w: 7) maszyny dziewiarskie; 1) modele maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 2) elementy robocze maszyn włókienniczych; 8) maszyny do bielenia i barwienia wyrobów włókienniczych; 9) maszyny drukarskie; 10) maszyny do wykończania wyrobów włókienniczych; 4) środki pomocnicze stosowane we włókiennictwie; 11) artykuły techniczne do maszyn włókienniczych; 5) schematy technologiczne maszyn włókienniczych; 12) środki podstawowe i pomocnicze stosowane w technologii wyrobów włókienniczych; ww 3) artykuły techniczne do maszyn włókienniczych; 6) kalkulatory; 7) foldery, katalogi i prospekty maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 8) poradniki i filmy dydaktyczne z zakresu włókiennictwa; 9) materiały fotograficzne dotyczące technologii włókienniczych; 10) katalogi:
5. a)surowców włókienniczych,
6. b)półproduktów,
7. c)przędzy, 13) narzędzia i aparaty pomiarowe stosowane w przemyśle włókienniczym; 14) instrukcje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej. Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15823 — Poz. 1522 Załącznik nr 2 v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR URZĄDZEŃ PRZEMYSŁU CERAMICZNEGO SYMBOL CYFROWY 813[01] 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) posługiwać się terminologią dotyczącą przemysłu ceramicznego; 2) charakteryzować podstawowe grupy wyrobów ceramicznych; 25) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. .go 3) oceniać techniczne właściwości surowców, materiałów, półfabrykatów i wyrobów gotowych; 24) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) określać właściwości tworzyw ceramicznych; 5) wykonywać szkice części maszyn; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator urządzeń przemysłu ceramicznego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 6) odczytywać rysunki techniczne, instrukcje, schematy produkcyjne; 1) wykonywania czynności technologicznych na poszczególnych etapach produkcji; 7) dobierać narzędzia do rodzaju obróbki materiałów; 2) eksploatacji maszyn i urządzeń stosowanych w procesie wytwarzania wyrobów ceramicznych; 8) sporządzać masy ceramiczne zgodnie z recepturami produkcyjnymi; w. rcl 9) stosować techniki ręcznego i mechanicznego formowania wyrobów ceramicznych; 3) wykonywania podstawowych badań kontrolnych procesów produkcyjnych. 10) użytkować i konserwować urządzenia transportu wewnętrznego; 11) prowadzić proces suszenia półfabrykatów zgodnie z instrukcją produkcyjną; 12) stosować metody okresowego i ciągłego wypalania wyrobów ceramicznych; 13) prowadzić proces wypalania zgodnie z parametrami krzywej wypału; 14) identyfikować nieprawidłowości pracy maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; 15) posługiwać się przyrządami pomiarowymi; 16) stosować techniki wykończeniowe i zdobnicze; ww 17) wykonywać badania jakości wyrobów gotowych; 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 3. Zawód operator urządzeń przemysłu ceramicznego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) formowania wyrobów ceramicznych (budowlanych, ogniotrwałych, ceramiki użytkowej); 2) produkcji materiałów ściernych; 3) zdobienia ceramiki. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) techniczny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: TECHNICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 21) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 1) rozróżniać części maszyn; 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) sporządzać i odczytywać szkice i rysunki części maszyn z uwzględnieniem przekrojów; — 15824 — 3) stosować schematyczne i uproszczone rysunki; 4) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu mechaniki technicznej, hydromechaniki i termodynamiki; 5) wyjaśniać zasady działania i obsługi urządzeń elektrycznych; 6) odczytywać oraz interpretować wskazania przyrządów pomiarowych; 7) rozróżniać elementy układów automatyki; 8) określać właściwości oraz przydatność konstrukcyjną metali i niemetali; 10) obsługa techniczna maszyn i urządzeń oraz instalacji stosowanych w przemyśle ceramicznym; 11) zużycie narzędzi, maszyn i urządzeń stosowanych w procesie wytwarzania wyrobów ceramicznych; 12) komputerowe sterowanie procesami wytwórczymi; 13) Polskie Normy i dokumentacja techniczna. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: .go 9) charakteryzować budowę oraz wyjaśniać zasady działania maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 10) posługiwać się aparaturą pomiarową do oceny parametrów procesu technologicznego; 1) określać właściwości chemiczne pierwiastków stosowanych w przemyśle ceramicznym; 11) korzystać z komputerowej bazy danych pomiarowych; 2) charakteryzować podstawowe dla przemysłu ceramicznego związki nieorganiczne i organiczne; 12) posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesie technologicznym; 13) użytkować maszyny, urządzenia i instalacje przemysłowe w poszczególnych etapach procesu produkcyjnego; 4) charakteryzować zjawisko koagulacji, peptyzacji, tiksotropii, upłynniania gęstw ceramicznych; 5) rozróżniać podstawowe surowce ceramiczne i materiały pomocnicze; w. rcl 14) nadzorować pracę maszyn i urządzeń oraz instalacji przemysłu ceramicznego sterowanych mechanicznie, automatycznie i komputerowo; 3) określać stany skupienia materii oraz różnice między mieszaninami, roztworami i układami koloidalnymi; 15) dokonywać bieżącej konserwacji maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; 6) rozróżniać rodzaje reakcji chemicznych na podstawie zapisu równania reakcji; 16) określać stopień zużycia narzędzi, maszyn i urządzeń stosowanych w procesie wytwarzania wyrobów ceramicznych; 7) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu krystalochemii tlenków; 17) określać przydatność form, matryc i stempli do formowania przez prasowanie; 18) określać przydatność wzorników i wylotników do formowania plastycznego; 19) korzystać z Polskich Norm i dokumentacji technicznej. 2. Treści kształcenia (działy programowe) ww Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) części maszyn; 2) rysunek techniczny; 3) elementy mechaniki technicznej; 4) elementy hydromechaniki; 5) elementy termodynamiki; 8) sporządzać roztwory i mieszaniny na podstawie receptur i instrukcji technologicznych; 9) pobierać próbki do podstawowych analiz z magazynów lub linii produkcyjnych; 10) dobierać sprzęt laboratoryjny do realizacji określonych zadań; 11) zapobiegać korozji materiałów metalowych i ceramicznych; 12) charakteryzować rodzaje wyrobów ceramicznych, ceramiki szlachetnej, technicznej, specjalnej, ogniotrwałej, budowlanej oraz ceramicznych wyrobów ściernych; 13) określać rolę surowców ilastych i schudzających, topników oraz ich wpływ na właściwości mas ceramicznych; 14) określać składniki masy ceramicznej na podstawie receptury; 7) elementy robotyki i automatyki; 15) przygotowywać masy plastyczne, gęstwy odlewnicze, granulat do prasowania w warunkach laboratoryjnych i przemysłowych; 8) maszynoznawstwo ceramiczne; 16) sporządzać modele i formy odlewnicze; 9) kontrola procesów wytwarzania wyrobów ceramicznych; 17) dobierać metody formowania mas ceramicznych; 6) podstawy elektrotechniki; — 15825 — 18) przeprowadzać proces maszynowego formowania wyrobów ceramicznych zgodnie z instrukcją technologiczną; 19) określać wpływ zużycia narzędzi, maszyn i urządzeń na jakość produkcji ceramicznej; Poz. 1522 13) magazynowanie i spedycja wyrobów ceramicznych; 14) zasady komputerowego projektowania wyrobów i dekoracji ceramicznych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 15) dokumentacja technologiczna. 20) wyjaśniać zjawiska występujące w procesie suszenia mas ceramicznych; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 21) wykonywać czynności związane z wypalaniem wyrobów ceramicznych; 1. Cele kształcenia 22) odczytywać i regulować wartości parametrów procesu suszenia mas ceramicznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 23) rozpoznawać wady półfabrykatów wynikające z niewłaściwego przygotowania masy oraz nieprawidłowości procesu formowania i suszenia; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 25) wypalać wyroby ceramiczne; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; .go 24) konserwować formy ceramiczne; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 26) oceniać jakość wypalania wyrobów ceramicznych, rozpoznawać wady i braki; 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 27) szkliwić wyroby ceramiczne ręcznie oraz z zastosowaniem przyrządów i urządzeń; 5) rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa prowadzące produkcję ceramiczną; 28) nanosić elementy dekoracyjne na wyroby ceramiczne oraz utrwalać je w procesie wypalania; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 29) wykonywać podstawowe badania jakości wyrobów ceramicznych; 7) określać konsekwencje przekraczania norm emisji substancji szkodliwych powstających w procesie produkcji ceramicznej; w. rcl 30) określać przyczyny występowania wad wyrobów ceramicznych; 31) magazynować wyroby ceramiczne; 32) przygotowywać wyroby ceramiczne do spedycji; 8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 9) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 33) korzystać z oprogramowania specjalistycznego wspomagającego prace projektowe i dekoracyjne; 10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 34) korzystać z dokumentacji technologicznej. 11) komunikować się i współpracować w zespole; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 12) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 13) podejmować decyzje; 1) elementy chemii ogólnej i fizycznej; 15) korzystać z różnych źródeł informacji; 2) chemia tworzyw ceramicznych; 16) przestrzegać zasad etyki. 3) surowce ceramiczne i materiały pomocnicze; 4) technika laboratoryjna; 14) doskonalić umiejętności zawodowe; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) analiza ilościowa; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 7) korozja; 2) metody poszukiwania pracy; 8) rodzaje wyrobów ceramicznych; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 9) procesy wytwarzania ceramiki; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 10) piece i suszarnie ceramiczne; 5) rodzaje przedsiębiorstw w przemyśle ceramicznym; ww 5) analiza jakościowa; 11) kontrola technologiczna i ocena jakości wyrobów ceramicznych; 12) przyrządy i urządzenia do kontroli procesów technologicznych; 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15826 — Poz. 1522 5) normy dotyczące rysunku technicznego; 9) środki ochrony indywidualnej; 6) katalogi części maszyn i maszyn stosowanych w przemyśle ceramicznym. 10) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) zasady i metody komunikowania się; 12) elementy socjologii i psychologii pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczny 40 Technologiczny 30 2) urządzenia do badania i kontroli mas lejnych, plastycznych i sypkich; 3) urządzenia do badania i kontroli szkliw i farb ceramicznych; .go 4) instrukcje do badań; 5) normy PN, PN-EN, PN-ISO, PN-EN ISO, ISO. 10 Pr a cownia te chnologiczna powinna być w yposa żona w: 80** Razem L a bor a tor ium kontr oli pr odukcji powinno b yć wy posa żone w: 1) urządzenia do badania i kontroli jakości surowców, półproduktów i gotowych wyrobów ceramicznych; 13) etyka. Podstawy działalności zawodowej v.p l 8) elementy ergonomii; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 2) zestawy laboratoryjne do przygotowywania mas lejnych, plastycznych i sypkich; 3) sprzęt do formowania próbek, modelowania i wykonywania form gipsowych; TREŚCI 4) suszarki; w. rcl IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 1) stanowiska do obróbki tworzyw (jedno stanowisko dla trzech uczniów); Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 5) piece do wypalania ceramiki i dekoracji ceramicznych; 6) sprzęt i materiały do zdobienia. 1) pracownia rysunku technicznego; Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w: 2) laboratorium kontroli produkcji; 3) pracownia technologiczna; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 4) pracownia komputerowa. P ra c ow nia r y su n ku b y ć w y pos a ż on a w: tech n i cz n eg o p owinna 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) materiały i przybory rysunkowe; ww 3) modele figur i brył geometrycznych; 4) elementy i zespoły maszyn; 2) pakiet programów biurowych; 3) programy specjalistyczne. Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15827 — Poz. 1522 Załącznik nr 3 I. OPIS ZAWODU v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR URZĄDZEŃ PRZEMYSŁU SZKLARSKIEGO SYMBOL CYFROWY 813[02] 21) wykonywać operacje związane z przetwarzaniem szkła płaskiego; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) charakteryzować podstawowe rodzaje szkła; 2) odczytywać rysunki techniczne i schematy technologiczne; 23) stosować różne techniki zdobienia wyrobów ze szkła; 24) przestrzegać zasad postępowania w przypadku przerw w dostawach prądu elektrycznego i awarii urządzeń; 25) określać zagrożenia związane z wykonywaną pracą; .go 3) określać właściwości oraz zastosowanie materiałów do budowy maszyn i urządzeń; 22) obsługiwać urządzenia do zdobienia szkła; 4) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w procesie obróbki materiałów; 5) odczytywać wskazania urządzeń pomiarowych do kontroli procesu technologicznego; 6) charakteryzować budowę oraz wyjaśniać zasady działania mechanicznych, elektrycznych, hydraulicznych i pneumatycznych układów sterowania; 27) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 29) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; w. rcl 7) rozpoznawać surowce szklarskie, określać ich skład, przeznaczenie oraz sposoby magazynowania; 26) przestrzegać zasad postępowania z odpadami stałymi, toksycznymi, ściekami i emitowanymi gazami; 8) obsługiwać urządzenia transportu wewnątrzzakładowego; 9) określać kolejność czynności wykonywanych podczas sporządzania zestawu szklarskiego; 10) sporządzać zestawy szklarskie na podstawie receptur; 11) rozróżniać piece do wytopu szkła oraz piece pomocnicze; 12) określać sposób transportu zestawu szklarskiego do pieca; 13) określać stadia procesu topienia szkła zgodnie z przyjętym procesem technologicznym; 14) odprężać wyroby szklarskie zgodnie z przyjętym procesem technologicznym; ww 15) zdobić wyroby sposobem hutniczym według wzoru opracowanego przez projektanta; 16) kształtować wyroby ze szkła sposobem ręcznym i ręczno-maszynowym; 17) obsługiwać maszyny i urządzenia zautomatyzowanych linii produkcji szkła gospodarczego, opakowań szklanych i szkła technicznego; 18) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w produkcji szkła płaskiego i walcowanego; 19) obsługiwać urządzenia do produkcji włókien szklanych i wełny mineralnej; 20) obsługiwać urządzenia do przetwarzania szkła; 30) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 31) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 32) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 33) korzystać z różnych źródeł informacji; 34) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator urządzeń przemysłu szklarskiego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych w przedsiębiorstwach o zróżnicowanym stopniu mechanizacji i automatyzacji produkcji szklarskiej; 2) obsługiwania maszyn i urządzeń do wytwarzania galanterii szklanej, szkła gospodarczego oraz wyrobów artystycznych; 3) obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych w procesach przetwarzania oraz zdobienia szkła; 4) obsługiwania maszyn i urządzeń do produkcji włókna szklanego, wełny szklanej i mineralnej. — 15828 — 3. Zawód operator urządzeń przemysłu szklarskiego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) produkcji szkła laboratoryjnego; 2) produkcji szkła gospodarczego i artystycznego; 3) produkcji szkła przemysłowego; 4) produkcji półproduktów szklanych; 5) przetwarzania i zdobienia szkła. II. BLOKI PROGRAMOWE 1) techniczny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: TECHNICZNY 15) obsługiwać urządzenia do rozwłókniania masy szklanej; 16) obsługiwać urządzenia do mechanicznego zdobienia wyrobów ze szkła; 17) obsługiwać maszyny i urządzenia do kształtowania i przetwarzania szkła; 18) obsługiwać urządzenia do znakowania, pakowania i transportu gotowych wyrobów; 19) dokonywać konserwacji oraz drobnych napraw maszyn i urządzeń przemysłu szklarskiego; 20) stosować procedury postępowania w przypadku braku dopływu prądu elektrycznego i awarii urządzeń; 21) korzystać z różnych źródeł informacji technicznej. .go Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) elementy materiałoznawstwa; 2) podstawy wytrzymałości materiałów; 3) obróbka materiałów; 1. Cele kształcenia 4) podstawy maszynoznawstwa; 5) rysunek techniczny; w. rcl Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) określać właściwości materiałów konstrukcyjnych w budowie maszyn i urządzeń; 2) wykonywać proste obliczenia wytrzymałościowe; 3) określać właściwości oraz przydatność konstrukcyjną materiałów metalowych i niemetalowych; 4) dokonywać mechanicznej obróbki materiałów; 5) rozróżniać części maszyn; 6) charakteryzować budowę oraz zasady działania maszyn i urządzeń; 7) sporządzać szkice części maszyn i urządzeń; 6) dokumentacja techniczna; 7) systemy sterowania maszynami i urządzeniami; 8) sterowanie procesami technologicznymi; 9) maszyny i urządzenia przemysłu szklarskiego; 10) obsługa maszyn i urządzeń przemysłu szklarskiego. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) rozróżniać sterowanie: elektryczne, elektroniczne, pneumatyczne, hydrauliczne i mechaniczne; 1) określać właściwości pierwiastków; 10) dobierać aparaty i przyrządy do pomiaru temperatury, ciśnienia i poziomu cieczy; 2) charakteryzować nieorganiczne i organiczne związki chemiczne stosowane w przemyśle szklarskim; 11) charakteryzować napędy elektryczne i układy elektroniczne stosowane w przemyśle szklarskim; 3) rozróżniać podstawowe reakcje chemiczne; 12) obsługiwać urządzenia do sporządzania i transportu zestawu szklarskiego; 5) pobierać próbki do badań laboratoryjnych; ww 8) odczytywać dokumentację techniczną; 13) użytkować maszyny i urządzenia do produkcji szkła płaskiego metodami tradycyjnymi oraz metodą float; 14) obsługiwać maszyny do formowania i wykończania wyrobów metodą rozdmuchiwania porcji szkła; 4) wykonywać obliczenia masowe i energetyczne; 6) sporządzać roztwory i mieszaniny substancji o określonym składzie i stężeniu procentowym; 7) przestrzegać procedur postępowania z substancjami trującymi, żrącymi, wybuchowymi i palnymi; 8) rozróżniać podstawowe surowce szklarskie; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15829 — Poz. 1522 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 10) charakteryzować proces i stadia topienia szkła; 11) określać właściwości płynnej masy szklanej; 5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 12) określać wpływ właściwości szkła na proces wytwarzania, obróbki i zdobienia; 6) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 13) wykonywać podstawowe badania właściwości szkła; 7) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 14) określać właściwości barwiące tlenków metali; 8) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 15) określać właściwości materiałów ogniotrwałych oraz ich zastosowanie do budowy pieców szklarskich; 9) komunikować się i współpracować w zespole; 10) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 11) podejmować decyzje; .go 16) charakteryzować budowę pieca do topienia szkła i odprężania wyrobów oraz określać warunki pracy podczas obsługi pieca; v.p l 9) sporządzać proste zestawy szklarskie na podstawie receptur; 17) dobierać techniki formowania wyrobów szklarskich; 12) doskonalić umiejętności zawodowe; 18) dobierać techniki obróbki i zdobienia wyrobów ze szkła; 14) przestrzegać zasad etyki. 19) stosować podstawowe techniki przetwarzania szkła; 20) kontrolować jakość wyrobów ze szkła; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) metody poszukiwania pracy; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; w. rcl 21) charakteryzować substancje szkodliwe oraz odpady powstające w procesie obróbki szkła i wyrobów szklarskich oraz określać ich wpływ na środowisko. 13) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) elementy chemii ogólnej i fizycznej; 2) technika laboratoryjna; 3) surowce i materiały szklarskie; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 7) elementy ergonomii; 8) środki ochrony indywidualnej; 4) technologia topienia masy szklanej; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 5) piece szklarskie; 10) zasady i metody komunikowania się; 6) technologia formowania wyrobów ze szkła; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 7) technologia obróbki i zdobienia wyrobów ze szkła; 12) etyka. 8) przetwarzanie szkła; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 9) kontrola technologiczna; ww 10) przemysł szklarski a środowisko; 11) gospodarka odpadami. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczny 45 Technologiczny 30 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 85** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. — 15830 — IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia rysunku technicznego; 3) pracownia komputerowa; 4) warsztaty szklarsko-mechaniczne. tech n i cz n eg o p owinna 3) oprogramowanie specjalistyczne; 4) normy dotyczące sporządzania rysunku; 5) dokumentacje techniczne; 6) części maszyn; 7) modele maszyn i urządzeń; 5) dokumentacje techniczne i technologiczne; 6) normy, katalogi, prospekty dotyczące wytwarzania i przetwarzania szkła. Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); .go 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) materiały i przybory rysunkowe; 4) modele maszyn i urządzeń do wytwarzania i przetwarzania szkła; W przypadku braku pracowni technologicznej zajęcia mogą być organizowane w hutach i przedsiębiorstwach zajmujących się wytwarzaniem i przetwarzaniem szkła. 2) pracownia technologiczna; P ra c ow nia r y su n ku b y ć w y pos a ż on a w: Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 3) oprogramowanie specjalistyczne. Wa r szta ty szkla r sko-me cha niczne by ć wy posa żone w: P ra c ow nia t e c hn o l o g i cz n a p o wi n n a b y ć wy p o s a ż ona w : 1) piec laboratoryjny do topienia oraz odprężania szkła; 2) zestawy urządzeń do płomieniowej obróbki szkła i mechanicznej obróbki wyrobów szklarskich; ww 3) przyrządy do wykonywania prostych czynności technologicznych oraz oceny jakości masy szklanej i wyrobów ze szkła; pow i n n y 1) stanowiska obróbki materiałów szklarskich, metalowych i z tworzyw sztucznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów); 2) urządzenia do obróbki materiałów; 3) stanowiska do konserwacji oraz drobnych napraw maszyn i urządzeń (jedno stanowisko dla trzech uczniów). w. rcl 8) katalogi i prospekty wyrobów szklarskich. 2) pakiet programów biurowych; Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15831 — Poz. 1522 Załącznik nr 4 I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) rozróżniać rodzaje i opisywać budowę, cechy i właściwości liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 2) rozpoznawać płaskie wyroby włókiennicze oraz określać ich przeznaczenie użytkowe; 18) wykończać wyroby dziewiarskie: obcinać końce nitek i pęczki wystających włókien, parować, prasować, usuwać błędy wyrobu; 19) wykonywać ręczne barwienie, renowację i konserwację wyrobów włókienniczych; 20) stosować proste techniki koronkarskie do wykonania płaskiego wyrobu włókienniczego według określonego projektu; 21) oceniać walory estetyczne wyrobów włókienniczych; 22) sortować odpady powstałe podczas wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych oraz przechowywać gotowe wyroby; .go 3) rozpoznawać i organoleptycznie oceniać podstawowe cechy nitek oraz stan jakości nawinięcia nawojów osnowowych, wątkowych i motków stosowanych do wytwarzania wyrobów włókienniczych; v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE RĘKODZIELNIK WYROBÓW WŁÓKIENNICZYCH SYMBOL CYFROWY 743[04] 4) przechowywać surowce w odpowiednich warunkach; 5) określać wpływ właściwości surowców na przebieg procesu technologicznego i właściwości gotowych wyrobów włókienniczych; 6) wykonywać i odczytywać proste rysunki techniczne; 24) wykonywać proste czynności konserwacyjne urządzeń i maszyn stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 25) przestrzegać instrukcji obsługi maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; w. rcl 7) wykonywać rysunki zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 23) czyścić narzędzia i maszyny stosowane do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych, porządkować stanowisko pracy; 8) wykorzystywać różne techniki rysunkowe i malarskie oraz stosować zasady kompozycji i doboru kolorów w pracach projektowych; 9) sporządzać technologiczne projekty płaskich wyrobów włókienniczych; 10) przygotowywać nawoje osnowowe, wątkowe, motki oraz inne nawoje nitek lub przybory pomocnicze, konieczne do wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych sposobem rękodzielniczym; 11) wykonywać prace przygotowawcze do ręcznego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; ww 12) przygotowywać do tkania krosna ręczne z urządzeniem nicielnicowym lub urządzeniem żakardowym; 13) wykonywać tkaniny na krosnach ręcznych, zdejmować z krosien sztuki i je oznaczać; 14) wykonywać i wykończać tkaniny dekoracyjne; 15) przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny dziewiarskie ręcznie sterowane; 16) wykonywać poszczególne elementy wyrobu dziewiarskiego; 17) likwidować zrywy nitek, wymieniać odwinięte nawoje, zdejmować wykonane elementy wyrobu, zszywać elementy wyrobu, wszywać taśmy i naszywać aplikacje, wykonywać dziurki, przyszywać guziki; 26) wykonywać proste obliczenia produkcyjne, rozliczać i ewidencjonować wytworzone wyroby włókiennicze; 27) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 29) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 30) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 31) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 32) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 33) korzystać z różnych źródeł informacji; 34) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie rękodzielnik wyrobów włókienniczych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) samodzielnego obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15832 — Poz. 1522 14) wykonywać projekt wzoru strukturalnego dla określonego wyrobu włókienniczego; 3) wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych o specjalnym przeznaczeniu dekoracyjnym. 15) charakteryzować kompozycje jednoraportowe i wieloraportowe w płaskich wyrobach włókienniczych; 3. Zawód rękodzielnik wyrobów włókienniczych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) tkactwa; 2) tkactwa dekoracyjnego; 4) koronkarstwa. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) plastyczny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. 17) odtwarzać projekt plastyczny podanego gotowego płaskiego wyrobu włókienniczego; 18) charakteryzować poszczególne etapy procesu wykonania płaskiego wyrobu włókienniczego: szkic, projekt, faktura, surowiec, technika wytwarzania; 19) opracowywać sposoby zdobienia płaskich wyrobów włókienniczych technikami aplikacji, haftu; 20) uwzględniać przy projektowaniu wyrobów włókienniczych elementy kultury ludowej regionu; 21) oceniać walory użytkowe i estetyczne projektowanego płaskiego wyrobu włókienniczego; 22) korzystać z programów komputerowego wspomagania projektowania; 23) przechowywać dokumentację rysunkową; 24) organizować ekspozycje prac plastycznych i projektowych (konkursy, aukcje, wystawy). w. rcl BLOK: PLASTYCZNY 16) sporządzać rysunek roboczy zaprojektowanego wyrobu włókienniczego; .go 3) dziewiarstwa; v.p l 2) wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych o prostych parametrach budowy; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) posługiwać się przyborami rysunkowymi; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) normalizacja w rysunku; 2) wykonywać i odczytywać proste rysunki techniczne; 2) zasady wykonywania rysunku technicznego; 3) stosować podstawowe konstrukcje geometryczne; 4) perspektywa zbieżna; 4) rysować przedmiot w rzutach prostokątnych, aksonometrycznych i w perspektywie; 3) rzutowanie aksonometryczne i prostokątne; 5) przekroje rysunkowe; 6) wymiarowanie; 5) wykonywać i odczytywać przekroje rysunkowe; 7) kompozycje przestrzenne i plastyczne; 6) umieszczać na rysunku wymiary; 8) układy liternicze symetryczne i asymetryczne; 7) rysować kształty prostych przedmiotów z zachowaniem proporcji i światłocienia; 9) rysunek odręczny oraz zasady kolorystyki i cieniowania; ww 8) określać rodzaj i technikę artystyczną wskazanego dzieła sztuki plastycznej; 9) wykonywać prace malarskie różnymi technikami na podane tematy; 10) stosować układy liternicze symetryczne i asymetryczne; 11) wykorzystywać różne techniki rysunkowe i malarskie oraz stosować zasady kompozycji i doboru kolorów; 12) rozpoznawać oraz wykonywać rysunki zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 13) wykonywać rysunki splotów stosowanych do wyrobów koronkarskich; 10) zasadnicze sploty tkackie i dziewiarskie oraz ważniejsze pochodne splotów zasadniczych; 11) szkicowanie; 12) uproszczenia rysunkowe; 13) projektowanie. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) rozróżniać rodzaje liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; — 15833 — 2) opisywać budowę liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 3) charakteryzować podstawowe cechy i właściwości liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 4) określać przeznaczenie użytkowe płaskich wyrobów włókienniczych; Poz. 1522 25) czyścić i konserwować narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 26) korzystać z technik komputerowych w pracy zawodowej. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) omawiać sposoby otrzymywania surowców włókienniczych; 1) klasyfikacja, budowa i właściwości liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 7) charakteryzować właściwości fizykochemiczne i użytkowe surowców włókienniczych; 2) klasyfikacja i charakterystyka surowców włókienniczych; 8) opisywać sposoby przygotowania surowców włókienniczych do ich przetwarzania w gotowy płaski wyrób włókienniczy; 3) procesy przygotowawcze nitek do wytwarzania wyrobów włókienniczych sposobem rękodzielniczym; 9) rozróżniać rodzaje nitek stosowanych w rękodzielnictwie włókienniczym; 4) technologie rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 10) barwić sposobem ręcznym nitki w różnych postaciach: motki, nawoje przewijarkowe, wątkowe; 5) budowa, działanie i eksploatacja maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 11) określać znaczenie wody w przemyśle włókienniczym i środowisku naturalnym; 6) środki pomocnicze stosowane w włókiennictwie; 12) charakteryzować podstawowe technologie i techniki rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 7) mechaniczna i chemiczna obróbka rękodzielniczych płaskich wyrobów włókienniczych; .go 5) klasyfikować surowce włókiennicze; 8) renowacja i konserwacja rękodzielniczych wyrobów włókienniczych; w. rcl 13) opracowywać projekt technologiczny płaskiego wyrobu włókienniczego wykonanego sposobem rękodzielniczym; 14) stosować instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 15) wykonywać nawoje przewijarkowe, osnowowe, wątkowe, przeznaczone do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 16) oceniać organoleptycznie jakość nawojów nitek, rozpoznawać błędy w nitkach; 17) przygotowywać maszyny, urządzenia i narzędzia do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 18) wykonywać płaskie wyroby włókiennicze (tkackie, dziewiarskie, koronkarskie) sposobem rękodzielniczym; ww 19) kontrolować przebieg procesu wytwarzania wyrobu włókienniczego sposobem rękodzielniczym i likwidować powstałe błędy; 9) gospodarka odpadami włókienniczymi; 10) magazynowanie surowców, półproduktów i gotowych rękodzielniczych płaskich wyrobów włókienniczych; 11) wykonywać obliczenia dotyczące produkcji rękodzielniczych wyrobów włókienniczych; 12) handlowe nazwy wyrobów włókienniczych. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 20) stosować mechaniczną i chemiczną obróbkę rękodzielniczych płaskich wyrobów włókienniczych; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 21) naprawiać i konserwować rękodzielnicze wyroby włókiennicze; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 22) przechowywać surowce, półprodukty i gotowe rękodzielnicze wyroby włókiennicze; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 23) rozliczać zużycie surowców do wykonania określonego rękodzielniczego wyrobu włókienniczego; 24) posługiwać się nazwami handlowymi płaskich i liniowych wyrobów włókienniczych; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; — 15834 — 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 12) podejmować decyzje; Poz. 1522 2) pracownia technologii; 3) pracownia multimedialna; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 4) pracownia komputerowa; 5) warsztaty szkolne. Pr a cownia r y sunku by ć wy posa żona w: 13) doskonalić umiejętności zawodowe; za wodowe go po w i n n a 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 15) przestrzegać zasad etyki. 2) komplety przyborów rysunkowych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 3) ekspozycje rysunków; 4) modele rzutni; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 5) modele brył geometrycznych; .go Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) katalogi i prospekty wyrobów włókienniczych; 2) metody poszukiwania pracy; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 7) powiększone barwne rysunki zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 8) normy dotyczące rysunku technicznego; 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 9) dokumentacje rysunkowe; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 8) elementy ergonomii; Pr a cownia te chnologii powinna by ć wyp o s ażona w: w. rcl 9) środki ochrony indywidualnej; 10) przeźrocza, foliogramy oraz programy komputerowe wspomagające kształtowanie wyobraźni przestrzennej i doboru kolorów. 10) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) zasady i metody komunikowania się; 12) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) filmy dydaktyczne z zakresu włókiennictwa; 13) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* 15 55 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 80** ww Plastyczny Technologiczny w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia rysunku zawodowego; 3) foliogramy, przeźrocza z technologicznymi schematami urządzeń i maszyn stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 4) foliogramy i przeźrocza z barwnymi rysunkami zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 5) foliogramy i przeźrocza z rysunkami konstrukcji podstawowych dziewiarskich wyrobów odzieżowych; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 1) telewizor (monitor), magnetowid (odtwarzacz), rzutnik do folii z ekranem, rzutnik do przeźroczy, komputer; 6) tekstowe i wzrokowe środki informacyjne: normy, podręczniki, słowniki, encyklopedie, prospekty czasopism z zakresu włókiennictwa; 7) programy komputerowe dotyczące włókiennictwa; 8) katalogi surowców włókienniczych, nitek oraz płaskich wyrobów włókienniczych wykonanych sposobem rękodzielniczym; 9) katalogi barwników, wybarwień i środków pomocniczych stosowanych w włókiennictwie; 10) modele maszyn, urządzeń i ważniejszych technicznych środków pomocniczych stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15835 — Poz. 1522 3) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 12) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 4) urządzenia do ręcznego prania, barwienia, suszenia surowców włókienniczych, motków nitek, nawojów przewijarkowych, motkowych: kotły, wanny, mieszadła, suszarki; 13) dokumentacje technologiczne płaskich wyrobów włókienniczych wytwarzanych sposobem rękodzielniczym; v.p l 11) podstawowe części maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 5) urządzenia i maszyny do przewijania nitek, snucia osnów, przewlekania osnów, cewienia wątku; 14) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej; 6) krosna ręczne z urządzeniem nicielnicowym; 15) manekiny krawieckie; 8) szydełkarki płaskie ręcznie sterowane; 16) stół demonstracyjny. 9) maszyny szwalnicze i pomocnicze: stębnówka płaska, stębnówka łańcuszkowa, owerlok, łączarka, guzikarka, dziurkarka; 1) magnetofony — 2 szt.; 2) mikrofony; 3) wzmacniacze; 4) miksery (konsole); 5) płytotekę; 6) odtwarzacz wideo lub DVD; 7) kamerę; 8) zestawy montażowe; .go P ra c ow nia m ul ti m ed i al n a p o wi n n a b yć wy p o s a ż ona w : 7) krosna ręczne z urządzeniem żakardowym; 11) urządzenia do ręcznego wykończania wyrobów włókienniczych: wanny z bieżącą wodą, żelazka, deski i stoły do prasowania; 12) podstawowe i pomocnicze środki techniczne stosowane w technologii rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 13) podstawowe narzędzia i aparaty pomiarowe stosowane w włókiennictwie; 14) manekiny krawieckie; w. rcl 9) sprzęt dodatkowy (statywy, stojaki); 10) przybory do szycia i cerowania ręcznego: igły, szydełka, druty, nożyczki; 10) ekran; 11) sprzęt komputerowy; 12) oprogramowanie. P ra c ow nia k om p u tero wa p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w : 15) katalogi ściegów ręcznych i maszynowych; 16) katalogi tkanin i dzianin wykonanych sposobem rękodzielniczym; 17) wzorce podstawowych wyrobów dziewiarskich wykonanych sposobem rękodzielniczym; 18) tabele pomiarów antropometrycznych; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 19) sprzęt przeciwpożarowy; 2) drukarkę w połączeniu sieciowym; 21) magazyny: surowców, półproduktów i gotowych rękodzielniczych wyrobów włókienniczych. 3) skaner stacjonarny w połączeniu sieciowym; 4) oprogramowanie. W a r s z t a t y s z k o l n e p o wi n n y b yć wyposa żone w: 20) apteczkę wyposażoną w środki pierwszej pomocy; Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. 2) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. ww 1) wykaz zadań i obowiązków uczniów na poszczególnych stanowiskach pracy; W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15836 — Poz. 1522 Załącznik nr 5 v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ANALITYK SYMBOL CYFROWY 311[02] I. OPIS ZAWODU 21) kierować zespołem pracowników; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 1) pobierać próbki ogólne analizowanego materiału i przygotowywać próbki laboratoryjne; 23) udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 2) znakować, zabezpieczać i przechowywać analizowany materiał zgodnie z wymaganiami określonymi normami i instrukcjami; 25) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. .go 3) przeprowadzać procesy jednostkowe związane z przygotowaniem materiału do analizy; 24) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 4) dokonywać oceny oraz doboru metod analitycznych w zależności od rodzaju badanego materiału, jego składu, rodzaju i celu analizy; 5) wykonywać obliczenia niezbędne do przeprowadzenia analizy; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik analityk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 6) przeprowadzać analizy jakościowe w celu kontroli zgodności składu badanego materiału z obowiązującymi normami; 1) pobierania próbek substancji stałych, ciekłych i gazowych oraz przygotowania ich do analizy; 2) wykonywania badań analitycznych składu chemicznego surowców, półproduktów, produktów i innych materiałów; w. rcl 7) wykonywać oznaczenia ilościowe metodami klasycznymi, fizykochemicznymi oraz biochemicznymi, zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 8) ustalać klasy jakościowe badanych substancji na podstawie wyników analiz; 9) przeprowadzać proste procesy preparatywne; 10) opracowywać i interpretować wyniki analiz z uwzględnieniem metod statystycznych; 11) wykorzystywać techniki komputerowe do analizy chemicznej i standardowych obliczeń; 3) oznaczania ilościowego składu materii; 4) wykonywania analiz specjalistycznych; 5) kontrolowania procesów technologicznych; 6) konserwacji aparatury i sprzętu laboratoryjnego do pomiarów i analiz; 7) prowadzenia ewidencji i dokumentacji badań laboratoryjnych; 8) wdrażania nowych technik i metod badań. II. BLOKI PROGRAMOWE 13) prowadzić ewidencję i dokumentację prac laboratoryjnych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 14) posługiwać się normami oraz instrukcjami obsługi sprzętu i aparatury; 1) chemiczno-analityczny; ww 12) obsługiwać oraz konserwować sprzęt i aparaturę laboratoryjną; 15) rozpoznawać zagrożenia związane ze stosowaniem substancji chemicznych; 2) techniczno-technologiczny; 3) biologiczno-ekologiczny; 16) posługiwać się terminologią zawodową; 4) podstawy działalności zawodowej. 17) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; BLOK: CHEMICZNO-ANALITYCZNY 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1. Cele kształcenia 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) obliczać masowe i energetyczne efekty reakcji chemicznych; 2) obliczać masę i objętość odczynników do sporządzania roztworów o określonych stężeniach; — 15837 — 3) obliczać stężenia substancji biorących udział w procesach równowagowych w roztworach wodnych; 4) obliczać oraz interpretować wyniki analiz ilościowych z wykorzystaniem metod statystycznych; 5) określać cechy substancji w podstawowych stanach skupienia; 6) dokonywać formalnego opisu równowag fazowych stanowiących podstawę fizycznych procesów rozdzielania i oczyszczania substancji; 7) charakteryzować typy równowag w roztworach wodnych oraz stosować ich formalny opis do interpretacji wyników analiz miareczkowych i grawimetrycznych; 23) pobierać ogólne próbki materiału oraz przygotowywać próbki laboratoryjne; 24) przygotowywać materiał do analizy; 25) określać jakościowy skład materiału nieorganicznego klasycznymi metodami chemicznymi; 26) przygotowywać roztwory mianowane do oznaczeń objętościowych; 27) wykonywać klasyczne oznaczenia ilościowe metodami miareczkowymi i wagowymi; 28) identyfikować oraz oznaczać pod względem ilościowym elementarny skład substancji organicznych z zastosowaniem metod klasycznych; 29) wykonywać oznaczenia ilościowe z zastosowaniem podstawowych technik instrumentalnych; 30) identyfikować podstawowe grupy funkcyjne w związkach organicznych; .go 8) stosować podstawowe pojęcia i teorie elektrochemiczne do interpretacji i opisu metod analitycznych; Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 9) interpretować półilościowo zjawiska fizykochemiczne stanowiące podstawę spektralnych metod analitycznych; 10) określać właściwości granicy faz i układów rozdrobnionych i wykorzystywać je do interpretacji podziałowych metod rozdzielania; 11) stosować zasady postępowania w sytuacjach zagrożenia chemicznego; 32) mierzyć wartości wielkości fizycznych charakteryzujących materiały; 33) określać użytkowe właściwości substancji, w szczególności odporność na temperaturę i czynniki chemiczne; 34) oznaczać wartość podstawowych parametrów charakteryzujących wodę; w. rcl 12) korzystać z norm, Systematycznego Wykazu Wyrobów, handlowych katalogów producentów oraz firm rozprowadzających odczynniki chemiczne, szkło i drobny sprzęt laboratoryjny, aparaturę pomiarową; 31) określać właściwości podstawowych materiałów konstrukcyjnych oraz materiałów pomocniczych, określać ich przeznaczenie i skład chemiczny; 13) ewidencjonować i dokumentować pracę laboratoryjną; 14) określać przeznaczenie podstawowego sprzętu laboratoryjnego i pomocniczej aparatury pomiarowej; 35) oznaczać podstawowe zanieczyszczenia gazowe atmosfery. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) jednostki masy stosowane w obliczeniach chemicznych; 15) stosować oraz konserwować sprzęt laboratoryjny i aparaturę pomiarową; 2) jednostki energii stosowane w obliczeniach chemicznych; 16) wykonywać podstawowe czynności laboratoryjne; 3) stechiometria związków chemicznych, stechiometria równań chemicznych; 17) badać właściwości odczynników chemicznych, określać ich przeznaczenie, zasady przechowywania; 4) skład mieszanin gazowych i stałych, roztwory; ww 18) stosować chemikalia o różnych stopniach czystości oraz substancje trujące, szkodliwe, palne i wybuchowe, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa; 19) wykonywać czynności laboratoryjne związane z oczyszczaniem i rozdzielaniem substancji; 20) organizować i wyposażać stanowisko pracy w sprzęt laboratoryjny i odczynniki chemiczne odpowiednio do wykonywanych badań; 21) wykonywać proste czynności związane z otrzymywaniem preparatów nieorganicznych i organicznych, sprawdzać ich jakość oraz obliczać wydajność procesów; 22) oceniać oraz dokonywać wyboru metod analitycznych; 5) równowagi chemiczne w układach jonowych i niejonowych; 6) statystyczne metody opracowania wyników analitycznych; 7) właściwości substancji czystych, metody opisu; 8) równowagi fazowe w układach wieloskładnikowych, fizykochemiczne podstawy procesów rozdzielania; 9) podstawy elektrochemii; 10) materia, opis cząsteczkowy; 11) zjawiska powierzchniowe, koloidy; 12) zakres prac laboratorium analitycznego; 13) poradniki, normy, wykazy, katalogi dotyczące badań analitycznych i składu chemicznego surowców, półproduktów i produktów; — 15838 — 14) ewidencjonowanie i dokumentacja prac laboratoryjnych; 15) wyposażenie laboratorium chemicznego; 16) podstawowe czynności laboratoryjne; 17) metody rozdzielania substancji; 18) laboratoryjne metody syntezy związków nieorganicznych i organicznych; 19) charakterystyka oraz kryteria oceny chemicznych, fizykochemicznych i biochemicznych metod analitycznych; 20) pobieranie reprezentatywnych próbek materiałów do analiz; 22) mineralizacja substancji organicznych; 23) analiza jakościowa związków nieorganicznych; 24) klasyczna analiza ilościowa; 25) klasyczna analiza związków organicznych; 26) instrumentalne metody analityczne; 27) spektralna analiza związków organicznych; 28) metody bioanalityczne; 14) szacować i wykorzystywać efekty energetyczne przemian fazowych, procesów fizycznych i sporządzania roztworów; 15) określać kryteria spontaniczności przemian i stanu równowagi układu; 16) określać znaczenie stałej równowagi dla planowania procesu chemicznego oraz wpływ czynników zewnętrznych na równowagową wydajność procesu; 17) wykorzystywać podstawowe teorie elektrochemiczne do interpretacji i opisu procesów technologicznych oraz procesów korozyjnych; 18) charakteryzować teorie i właściwości granicy faz oraz układów rozdrobnionych, stanowiące podstawę do określania roli stopnia rozwinięcia powierzchni i procesów powierzchniowych w technologii chemicznej; 19) stosować podstawowe teorie kinetyki chemicznej do formalnego opisu szybkości reakcji w układach homo- i heterofazowych dla różnych typów reaktorów i jakościowej interpretacji molekularnego obrazu reakcji; 20) rozpoznawać aparaty stosowane w przemyśle chemicznym oraz określać ich rolę w ciągu technologicznym; w. rcl 29) analiza techniczna. 13) charakteryzować przemiany fazowe substancji czystych w zakresie wykorzystywanym w praktyce laboratoryjnej i projektowaniu technologicznym; .go 21) rozpuszczanie i roztwarzanie materiałów nieorganicznych; Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 BLOK: TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wykonywać obliczenia technologiczne; 2) dokonywać oceny poprawności obliczonego wyniku; 3) korzystać z arkusza kalkulacyjnego; 4) stosować specjalistyczne programy komputerowe; 5) sporządzać i prowadzić karty kontrolne; 6) sporządzać wykresy i diagramy ilustrujące wyniki obliczeń; ww 7) wykorzystywać bazy danych zawierające wyniki analiz; 8) odczytywać i sporządzać rysunki techniczne i schematy technologiczne; 9) budować proste elektryczne zestawy pomiarowe, stosować różnego typu mierniki; 10) użytkować podstawowe maszyny elektryczne zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami ochrony przeciwpożarowej; 11) mierzyć parametry procesowe: temperaturę, ciśnienie, natężenie przepływu; 12) użytkować laboratoryjne i przemysłowe automatyczne układy regulacyjne oraz automatyczne analizatory przemysłowe; 21) określać rodzaj procesu jednostkowego realizowanego w węźle technologicznym oraz oceniać poziom zagrożenia powodowanego ewentualną awarią; 22) analizować graficzne przedstawienie koncepcji procesowej i wyszukiwać położenie węzłów analitycznych; 23) stosować zasady technologiczne do oceny organizacji systemu kontroli analitycznej; 24) rozróżniać sposoby kontroli procesów technologicznych, stosować kontrolę międzyoperacyjną i finalną; 25) pobierać próbki analityczne w warunkach ciągłego procesu technologicznego. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) obliczenia analityczne, wizualizacja wyników, archiwizacja danych; 2) podstawy rysunku technicznego; 3) podstawy miernictwa elektrycznego; 4) maszyny elektryczne; 5) pomiar wielkości nieelektrycznych; 6) podstawy elektroniki i automatyki; 7) równowagi i przemiany fazowe substancji czystych; 8) energetyka przemian fizycznych i chemicznych; — 15839 — 9) spontaniczność przemian, stan równowagi dynamicznej i statycznej, układy gazowe doskonałe, układy heterofazowe z fazą gazową; 10) elektrochemia przemysłowa: hydrometalurgia, galwanostegia, elektroosmoza, chemiczne źródła prądu; 11) podstawy korozji metali; 12) układy koloidalne i ich zastosowanie w procesach przemysłowych; 13) kinetyka chemiczna; 14) procesy jednostkowe, aparatura przemysłu chemicznego; 15) podstawy technologii chemicznej; BLOK: BIOLOGICZNO-EKOLOGICZNY 1. Cele kształcenia 3) metody analityczne w laboratoriach klinicznych; 4) toksykologia związków chemicznych; 5) toksykologia środowiska; 6) zapobieganie zagrożeniom ekologicznym; 7) ekosystemy. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; .go 16) kontrola analityczna w przemyśle. Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 1) dobierać sprzęt i przyrządy do typowych prac w laboratorium mikrobiologicznym; 4) opracowywać plan marketingowy; 2) wykonywać najprostsze postępowania immobilizacji enzymu; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; w. rcl 3) przygotowywać preparaty mikroskopowe i przeprowadzać ich barwienie; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 4) rozróżniać podstawowe grupy drobnoustrojów na podstawie obrazu mikroskopowego; 5) wyszukiwać i zbierać informacje dotyczące szkodliwości substancji dla organizmu ludzkiego i środowiska; 6) pobierać i zabezpieczać próbki do badań toksykologicznych; 7) wykonywać analizy substancji w celu ustalenia stopnia toksyczności; 8) charakteryzować i analizować różnego typu zagrożenia; 9) charakteryzować zanieczyszczenia wpływające na mechanizmy bioenergetyczne; 10) charakteryzować zmiany środowiska powodowane przez postęp cywilizacyjny; ww 11) oceniać stopień narażenia biosfery i ekosystemów na degradację w skali regionu, kraju i świata; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 12) stosować środki ochrony indywidualnej; 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 12) kwalifikować odpady wytwarzane w wyniku pracy, badać ich właściwości oraz określać sposoby utylizacji; 16) prowadzić negocjacje; 13) analizować nowe rozwiązania technologiczne. 18) podejmować decyzje; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawy biochemii i mikrobiologii; 2) metody mikrobiologiczne w technologii chemicznej i chemii analitycznej; 17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 19) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania; 20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 21) przestrzegać zasad etyki. — 15840 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) gospodarka rynkowa; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 3) struktura budżetu przedsiębiorstwa; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) laboratorium fizyczne; 4) laboratorium analizy instrumentalnej; 6) metody poszukiwania pracy; 5) laboratorium analizy technicznej; 7) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 8) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 6) laboratorium mikrobiologiczne i metod bioanalitycznych; 7) pracownia komputerowa. .go 9) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; L a bor a tor ium fizy czne powinno by ć wy p o s ażone w: 11) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 13) środki ochrony indywidualnej; TREŚCI 3) laboratorium analizy klasycznej; 5) strategie marketingowe; 12) elementy ergonomii; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 2) laboratorium chemii i techniki laboratoryjnej; 4) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 10) bezpieczeństwo i higiena pracy; Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 1) sprzęt do prowadzenia pomiarów dotyczących działu elektryczność; 2) sprzęt do prowadzenia pomiarów dotyczących działu magnetyzm; 14) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) sprzęt do prowadzenia pomiarów dotyczących działu elektronika techniczna; 15) elementy fizjologii i higieny pracy; 4) sprzęt do prowadzenia pomiarów dotyczących działu optyka. w. rcl 16) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 17) zasady i metody komunikowania się; 18) elementy socjologii i psychologii pracy; 19) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w języku obcym; 20) formy doskonalenia zawodowego; 21) etyka. L a bor a tor ium che mii i te chniki la bor a t o ryj ne j powinno by ć wy posa żone w: 1) sprzęt umożliwiający montowanie zestawów i wykonywanie czynności laboratoryjnych; 2) aparaturę do destylacji, wirowania, suszenia, prażenia: destylarki, wirówki, suszarki, piece muflowe; 3) wagi laboratoryjne. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE ww Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podbudowa programowa: gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające 45 20 Chemiczno-analityczny Techniczno-technologiczny Biologiczno-ekologiczny Podstawy działalności zawodowej Razem 10 10 L a bor a tor ium a na lizy by ć wy posa żone w: kla sy czne j pow i n n o 1) sprzęt i odczynniki umożliwiające prowadzenie ilościowych i jakościowych analiz substancji nieorganicznych i organicznych; 2) wagi analityczne i techniczne w wydzielonym pokoju wagowym. L a bor a tor ium a na lizy instr ume nta lne j p o w i n no by ć wy posa żone w: 1) aparaturę z oprzyrządowaniem do prowadzenia analiz metodami fizykochemicznymi:
8. a)spektrofotometry, spektrografy, spektrometry, fotometry płomieniowe,
9. b)nefelometry i turbidymetry, 85** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.
10. c)refraktometry, polarymetry,
11. d)konduktometry, pehametry, autotitratory, polarografy, elektrolizery, chromatografy, aparat Orsata; 2) sprzęt pomocniczy: mieszadła elektromagnetyczne, termostaty, termoregulatory. — 15841 — Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w zestaw minikalkulatorów i standardowy sprzęt komputerowy: 1) stanowiska PC (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) drukarki; 3) skaner, ploter i fax-modem; 4) specjalistyczne oprogramowanie. Wymienione laboratoria powinny być wyposażone w stoły laboratoryjne z instalacją gazową i elektryczną, dygestoria, podstawowy sprzęt laboratoryjny i odczynniki. Laboratoria powinny posiadać zaplecze do przechowywania odczynników i zapasowego sprzętu oraz umożliwiające prowadzenie prac pomocniczych, jak: sporządzanie roztworów, destylacja wody. .go L a bor a t or ium an al i z y tech n i cz n ej p owinno b y ć w y pos a ż on e w: 1) aparaty do pomiaru wartości charakterystycznych wielkości fizycznych: lepkościomierze, wilgotnościomierze, areometry, piknometry, aparaty Marcussona, aparaty Abel-Pensky’ego, ebuliometry, kriometry, radiometry; 2) aparaturę z oprzyrządowaniem do prowadzenia analiz metodami fizykochemicznymi: spektrofotometry, refraktometry, polarymetry, konduktometry, pehametry, elektrolizery, chromatografy; 3) sprzęt specjalistyczny do analizy produktów przemysłowych: aparat Soxhleta, aparat Parnasa-Wagnera, aparatura do oznaczania składu frakcyjnego, mikroskopy; 4) miniaturową instalację modelową umożliwiającą symulację międzyoperacyjnej kontroli analitycznej procesu technologicznego; 5) sprzęt pomocniczy: piec muflowy, termostat, łaźnie wodne, suszarki, mieszadła elektromagnetyczne, termoregulatory, przyrządy do pobierania próbek. Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. ww w. rcl L a bor a t or ium m i kro b i o l o g i cz n e i m etod bioa na lit y c z ny c h p o wi n n o b yć wyp o sa żone w sprzęt specjalny umożliwiający pracę w warunkach jałowych, wykonywanie analiz materiałów biologicznych i klinicznych, przeprowadzanie prostych doświadczeń z zakresu toksykologii: mikroskopy, lupy, sterylizatory, preparaty mikroskopowe. Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15842 — Poz. 1522 v.p l Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GARBARZ SYMBOL CYFROWY 311[09] I. OPIS ZAWODU 22) udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) sporządzać dokumentację technologiczną procesów wyprawy skór; 2) określać właściwości skór surowych, półfabrykatów skórzanych i skór gotowych; 24) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. .go 3) określać warunki konserwacji i przechowywania skór surowych; 23) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 4) ustalać parametry technologiczne oraz sporządzać receptury wyprawy skór; 5) sprawować nadzór nad sporządzaniem roztworów roboczych do chemicznej obróbki skór; 6) wykonywać ręczną i mechaniczną obróbkę skór w procesach wyprawy i renowacji; 7) dokonywać oceny organoleptycznej oraz wykonywać badania laboratoryjne w procesie wyprawy skór; 1) oceniania, rozsortowywania i klasyfikowania skór surowych, półfabrykatów skórzanych i skór gotowych; 2) magazynowania i konserwacji skór surowych, półfabrykatów skórzanych i skór gotowych; 3) sporządzania receptur i roztworów roboczych do wyprawy skór; w. rcl 8) sporządzać zestawy technologiczne do uszlachetniania i wykończania skór; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik garbarz powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 9) dokonywać oceny jakości skór gotowych; 10) organizować i nadzorować proces czyszczenia, renowacji i konserwacji skór wyprawionych oraz wyrobów skórzanych; 11) nadzorować magazynowanie skór gotowych i wyrobów skórzanych; 4) nadzorowania eksploatacji maszyn i urządzeń do obróbki skór; 5) organizowania, prowadzenia i kontrolowania procesów wyprawy skór; 6) wykonywania badań organoleptycznych i laboratoryjnych; 7) prowadzenia dokumentacji i ekonomicznej. technologicznej 12) prowadzić prace doświadczalne związane z wprowadzaniem nowych technologii wyprawy skór; II. BLOKI PROGRAMOWE 13) monitorować eksploatację maszyn, urządzeń i agregatów do mechanicznej i chemicznej obróbki skór; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 14) dokonywać analizy procesu produkcyjnego pod względem technologicznym i ekonomicznym; 1) materiałowo-doświadczalny; ww 15) posługiwać się terminologią zawodową; 16) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: MATERIAŁOWO-DOŚWIADCZALNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować rodzaje skór surowych; 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 2) charakteryzować budowę strukturalną, fizyczną i chemiczną skóry surowej; 20) kierować zespołem pracowników; 3) dokonywać podziału topograficznego skór surowych; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) określać budowę strukturalną włosa; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15843 — Poz. 1522 BLOK: TECHNOLOGICZNY 6) klasyfikować okrywę włosową zwierząt futerkowych w układzie topograficznym skór; 1. Cele kształcenia 7) określać przeznaczenie asortymentowe surowca skórzanego; v.p l 5) rozróżniać rodzaje włosów; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 8) określać metody konserwacji i warunki magazynowania skór surowych; 1) rozsortowywać i dobierać skóry surowe w partie produkcyjne; 9) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi; 2) organizować procesy technologiczne wyprawy skór; 10) dokonywać oceny skór surowych i półfabrykatów na podstawie badań organoleptycznych i laboratoryjnych; 3) sporządzać roztwory i zestawy technologiczne do wyprawy skór; 4) posługiwać się schematami strukturalnymi i funkcjonalnymi maszyn, urządzeń i agregatów technologicznych; 12) dokonywać oceny organoleptycznej i wykonywać badania laboratoryjne środków pomocniczych; 5) nadzorować eksploatację maszyn, urządzeń i agregatów do fizycznej i chemicznej obróbki skór; 13) dokonywać oceny organoleptycznej i wykonywać badania laboratoryjne roztworów i zestawów technologicznych; 6) ustalać parametry technologiczne oraz sporządzać receptury wyprawy skór; .go 11) rozróżniać materiały i środki pomocnicze stosowane w procesie wyprawy skór; 14) dokonywać oceny organoleptycznej i wykonywać badania laboratoryjne skór gotowych; 7) nadzorować przebieg procesów technologicznych w poszczególnych fazach produkcji; 8) wykonywać operacje technologiczne wyprawy skór; 16) określać warunki konserwacji i magazynowania skór gotowych; 9) dokonywać kontroli międzyoperacyjnej procesów wyprawy skór; 17) stosować programy komputerowe do prowadzenia badań laboratoryjnych. 10) rozsortowywać półfabrykaty skór pod względem przeznaczenia asortymentowego; w. rcl 15) rozpoznawać asortymenty skór gotowych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) rodzaje skór surowych; 2) topografia, budowa histologiczna i chemiczna skór surowych; 3) budowa włosa i okrywy włosowej; 4) konserwacja i magazynowanie skór surowych; 11) prowadzić dokumentację technologiczną procesów wyprawy skór; 12) wdrażać nowe technologie wyprawy i uszlachetniania skór; 13) stosować programy komputerowe do planowania procesów produkcyjnych, kontroli jakości, sterowania procesami technologicznymi. 2. Treści kształcenia (działy programowe) 5) przyrządy kontrolno-pomiarowe; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) ocena organoleptyczna i laboratoryjna skór surowych; 1) rozsortowywanie i dobieranie skór w partie produkcyjne; 7) przeznaczenia asortymentowe skór surowych i półfabrykatów skórzanych; 2) organizowanie procesu wyprawy skór; ww 8) materiały i środki pomocnicze do wyprawy skór; 9) ocena organoleptyczna i laboratoryjna środków pomocniczych stosowanych w procesie wyprawy skór; 10) ocena organoleptyczna i laboratoryjna roztworów i zestawów technologicznych; 11) ocena organoleptyczna i laboratoryjna skór gotowych; 3) roztwory i zestawy technologiczne; 4) schematy strukturalne i funkcjonalne maszyn, urządzeń i agregatów garbarskich; 5) urządzenia, maszyny i agregaty stosowane w procesie wyprawy skór; 6) operacje technologiczne wyprawy skór; 7) kontrola procesu technologicznego; 12) asortymenty skór gotowych; 8) dokumentacja technologiczna procesów wyprawy skór; 13) konserwacja i magazynowanie skór gotowych; 9) nowe technologie wyprawy skór; 14) specjalistyczne programy komputerowe. 10) specjalistyczne programy komputerowe. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15844 — Poz. 1522 3) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia 4) plan rozwoju przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: v.p l BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 5) strategie marketingowe; 6) metody poszukiwania pracy; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 7) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 8) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 9) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 4) opracowywać plan marketingowy; 11) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; .go 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 10) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 13) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 14) elementy fizjologii i higieny pracy; 15) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 16) zasady i metody komunikowania się; 17) elementy socjologii i psychologii pracy; 18) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w języku obcym; w. rcl 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 12) elementy ergonomii; 19) formy doskonalenia zawodowego; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 20) etyka. 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 13) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podbudowa Podbudowa programowa: programowa: zasadnicza gimnazjum, szkoła liceum Nazwa bloku ogólnokształcące, zawodowa, programowego liceum zawód: garbarz skór profilowane, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające Materiałowo30 35 -doświadczalny Technologiczny 45 40 Podstawy działalności 5 5 zawodowej Razem 80** 80** 14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 15) prowadzić negocjacje; 16) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 17) podejmować decyzje; ww 18) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania użytkowego; 19) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 20) przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) gospodarka rynkowa; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. — 15845 — IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia materiałoznawstwa; Poz. 1522 6) programy komputerowe do analizy i obliczeń chemicznych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 7) instrukcje do ćwiczeń i analiz. Pr a cownia te chnologii powinna by ć wyp o s ażona w: 1) narzędzia, przyrządy i urządzenia stosowane w procesie wyprawy i obróbki skór; 2) laboratorium chemiczne; 3) pracownia technologii; 2) katalogi i prospekty ilustrujące operacje technologiczne; 4) warsztaty szkolne. P ra c ow nia m a teri ał o z n awstwa p o wi n na by ć w y pos a ż ona w: 4) zestawy norm; 5) tablice poglądowe ilustrujące proces wytwarzania skór i wyrobów skórzanych; .go 1) stanowiska do badań indywidualnych (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 3) dokumentacje technologiczne;
12. a)budowę histologiczną i topograficzną skór, 6) programy komputerowe dotyczące procesów technologicznych i zarządzania procesem produkcji;
13. b)podział związków chemicznych stosowanych do wyprawy skór, 7) prospekty i katalogi narzędzi, maszyn i urządzeń do obróbki skór;
14. c)rodzaje skór, 8) instrukcje użytkowania i konserwacji narzędzi, maszyn i urządzeń do obróbki skór. 2) tablice poglądowe ilustrujące:
15. d)wady i uszkodzenia skór; 3) próbki skór; 1) stanowiska magazynowania i konserwacji skór surowych (jedno stanowisko dla trzech uczniów); w. rcl 4) zestawy odczynników i wskaźników chemicznych do oznaczania roztworów; Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy po s aż o ne w: 5) zestawy środków pomocniczych stosowanych w produkcji skór i wyrobów skórzanych; 6) aparaturę i urządzenia kontrolno-pomiarowe; 7) katalogi zestawów kolorystycznych i deseniowych; 2) stanowisko magazynowania środków pomocniczych; 3) stanowiska przygotowania skór do garbowania właściwego (jedno stanowisko dla trzech uczniów); 8) zestawy norm; 4) stanowiska garbowania (jedno stanowisko dla trzech uczniów); 9) instrukcje dotyczące badań materiałów i wyrobów skórzanych. 5) stanowiska wykończania i uszlachetniania skór (jedno stanowisko dla trzech uczniów); L a bor a t or ium ch em i cz n e p o wi n n o b yć wy pos a ż one w : 6) laboratorium kontroli jakości i odbioru jakościowego; 1) stanowiska do badań (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 2) sprzęt i aparaturę laboratoryjną; 7) magazyn skór wyprawionych. Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. 4) zestawy odczynników chemicznych; W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 5) normy przedmiotowe i czynnościowe dotyczące preparatów i odczynników chemicznych; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. ww 3) przyrządy i aparaturę kontrolno-pomiarową; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15846 — Poz. 1522 Załącznik nr 7 I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) określać właściwości surowców, materiałów, półfabrykatów i gotowych wyrobów ceramicznych; 20) posługiwać się językiem obcym w zakresie wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych; 21) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 23) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; .go 2) odczytywać i sporządzać rysunki techniczne instalacji i aparatów oraz elementów maszyn i urządzeń przemysłu ceramicznego; v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TECHNOLOGII CERAMICZNEJ SYMBOL CYFROWY 311[30] 24) kierować zespołem pracowników; 4) obsługiwać i konserwować aparaturę laboratoryjną; 25) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 5) dobierać surowce do sporządzania określonej masy ceramicznej; 26) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 6) przygotowywać surowce, wytwarzać masy i gęstwy ceramiczne; 27) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 7) sporządzać masy ceramiczne według receptur; 28) prowadzić działalność gospodarczą. 8) kształtować wyroby ceramiczne metodami ręcznymi i mechanicznymi; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. w. rcl 3) odczytywać schematy technologiczne; 9) dobierać metody wypalania w zależności od technologii wytwarzania wyrobów ceramicznych; 10) stosować metody i techniki suszenia, wypalania i zdobienia wyrobów ceramicznych; 11) kontrolować proces suszenia wyrobów ceramicznych w suszarkach komorowych i tunelowych; 12) regulować parametry procesów zgodnie z technologią wytwarzania; 13) nadzorować procesy obróbki mechanicznej wyrobów ceramicznych; ww 14) analizować i utrzymywać parametry reżimów technologicznych; 15) wykonywać obliczenia termochemiczne dla pieców okresowych i tunelowych; 16) wytwarzać wyroby ceramiczne z zastosowaniem różnych technologii, technik wykończeniowych i zdobniczych; 17) obliczać zdolność produkcyjną maszyn i urządzeń przemysłu ceramicznego; 18) stosować specjalistyczne programy komputerowe; 19) posługiwać się terminologią zawodową; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik technologii ceramicznej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) wykonywania prac związanych z procesem wytwarzania płytek ceramicznych, ceramiki budowlanej, ceramiki szlachetnej, technicznej, elektrotechnicznej i elektronicznej; 2) wykonywania prac związanych z procesem wytwarzania porcelany sanitarnej, kamionki, materiałów ogniotrwałych i ściernych; 3) nadzorowania procesów produkcyjnych. 3. Zawód technik technologii ceramicznej jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) technologii ceramiki budowlanej; 2) technologii ceramiki ogniotrwałej; 3) technologii materiałów ściernych; 4) technologii ceramiki szlachetnej; 5) technologii ceramiki sanitarnej. — 15847 — II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) techniczny; Poz. 1522 17) użytkować maszyny, urządzenia i instalacje przemysłowe stosowane w produkcji ceramicznej; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 18) obsługiwać urządzenia do kontroli i sterownia procesami technologicznymi; 19) rozpoznawać stan techniczny użytkowanych narzędzi, maszyn i urządzeń; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. 20) planować organizację produkcji; BLOK: TECHNICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: .go 1) stosować podstawowe pojęcia z zakresu mechaniki technicznej, hydromechaniki, termodynamiki, elektrotechniki, elektroniki i automatyki; 21) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną, Dokumentacją Techniczno-Ruchową (DTR) oraz instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym. 1) rysunek techniczny; 2) odczytywać oraz sporządzać szkice i rysunki techniczne części maszyn i urządzeń; 2) materiały konstrukcyjne stosowane w budowie maszyn i urządzeń; 3) odczytywać schematy instalacji zasilających i linii technologicznych; 3) elementy elektrotechniki i elektroniki; 4) elementy automatyki przemysłowej; 5) części maszyn; 6) tarcie i smarowanie w maszynach i urządzeniach; w. rcl 4) charakteryzować materiały konstrukcyjne metalowe i niemetalowe stosowane w budowie maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; 5) rozróżniać źródła i odbiorniki energii elektrycznej; 7) napędy maszyn i urządzeń; 6) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne oraz interpretować wyniki pomiarów; 8) maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle ceramicznym; 7) wyjaśniać zasadę działania podstawowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 9) użytkowanie maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesie technologicznym; 8) rozróżniać układy elektroniczne i określać ich przeznaczenie; 10) obsługa techniczna maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; 9) rozróżniać elementy układów automatyki przemysłowej; 11) organizacja produkcji; 10) analizować pracę prostych układów sterowania i automatyki wykorzystywanych w procesach technologicznych; 12) dokumentacja techniczna, Dokumentacja Techniczno-Ruchowa (DTR), instrukcje obsługi maszyn i urządzeń przemysłu ceramicznego. ww 11) stosować zasady sterowania procesami technologicznymi; 12) rozróżniać typowe rodzaje obciążeń i naprężeń występujące w elementach maszyn; 13) rozróżniać rodzaje połączeń, osie, wały, łożyska, sprzęgła, hamulce i mechanizmy oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn; 14) stosować zasady smarowania i konserwacji maszyn i urządzeń; 15) wyjaśniać działanie oraz określać zastosowanie napędów maszyn i urządzeń; 16) wyjaśniać budowę i zasadę działania maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesie wytwarzania wyrobów ceramicznych; BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować chemiczne związki nieorganiczne i organiczne, w tym minerały, stanowiące surowiec dla przemysłu ceramicznego; 2) stosować nazewnictwo podstawowych związków chemicznych nieorganicznych i organicznych; 3) rozróżniać rodzaje reakcji chemicznych; 4) dokonywać obliczeń masowych i energetycznych dla procesów chemicznych; — 15848 — 5) sporządzać roztwory i mieszaniny substancji o określonym składzie i stężeniu dla celów laboratoryjnych i technologicznych; 6) określać zagrożenia wynikające ze stosowania substancji trujących, żrących, wybuchowych i palnych oraz sposoby obchodzenia się z nimi; 7) pobierać próbki surowców, półproduktów oraz wyrobów ceramicznych do badań jakościowych i ilościowych; 8) dobierać sprzęt laboratoryjny do badań; 9) wykonywać typowe analizy jakościowe i ilościowe surowców ceramicznych i szkliw; 10) określać rodzaje faz skupienia oraz ich właściwości; Poz. 1522 27) badać surowce ceramiczne z zastosowaniem metod analizy chemicznej; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 28) opracowywać receptury typowych mas ceramicznych; 29) prowadzić proces suszenia wyrobów ceramicznych; 30) wyjaśniać zasady działania i eksploatacji podstawowych typów pieców do wypalania wyrobów ceramicznych; 31) dobierać metody formowania wyrobów ceramicznych; 32) dobierać techniki zdobienia wyrobów ceramicznych w zależności od ich przeznaczenia; 33) charakteryzować substancje szkodliwe oraz odpady powstające podczas produkcji ceramicznej oraz określać ich wpływ na skażenie środowiska; 12) określać właściwości ciał stałych krystalicznych i szklistych; 34) dobierać metody kontroli jakości wyrobów ceramicznych. .go 11) charakteryzować przemiany fazowe oraz określać wpływ ciśnienia i temperatury na ich przebieg; 13) określać skład chemiczny oraz elementy wewnętrznej budowy krzemianów stosowanych jako surowce ceramiczne; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 14) wyjaśniać zjawiska związane z odkształceniem plastycznym mas i gęstw ceramicznych, posługiwać się prawami reologii; 1) elementy chemii ogólnej i fizycznej; 2) chemia fizyczna tworzyw ceramicznych; 3) technika laboratoryjna; w. rcl 15) określać właściwości oraz przydatność materiałów metalowych i niemetalowych do produkcji ceramicznej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 16) rozróżniać reakcje zachodzące w procesie wypalania ceramiki; 17) określać efekty cieplne towarzyszące procesom ogrzewania surowców ceramicznych; 18) obliczać energię potrzebną do wypalania masy ceramicznej; 19) określać doświadczalnie charakterystyczne cechy mas ceramicznych; 20) charakteryzować zjawisko spiekania masy ceramicznej, określać wpływ różnych parametrów na przebieg procesu; 21) określać właściwości roztworów koloidalnych i zawiesin oraz wykorzystywać je do odlewania wyrobów ceramicznych; ww 22) określać właściwości reologiczne mas ceramicznych oraz ich wpływ na formowanie wyrobów ceramicznych; 23) określać sprawność energetyczną ogniw i baterii; 24) określać właściwości oraz przydatność materiałów ceramicznych; 25) określać właściwości barwiące metali przejściowych oraz ich zastosowanie w procesie wytwarzania farb ceramicznych; 26) charakteryzować zjawisko absorpcji i adsorpcji, określać zasady działania absorbentów par i gazów, sit molekularnych oraz ich zastosowanie; 4) surowce i materiały ceramiczne; 5) technologia wytwarzania ceramiki; 6) proces suszenia i wypalania wyrobów ceramicznych; 7) technologia zdobienia wyrobów ceramicznych; 8) kontrola technologiczna. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 4) obliczać efektywność finansową działalności przedsiębiorstwa; 5) określać wielkość produkcji i rynku zbytu wyrobów ceramicznych; 6) opracowywać plan marketingowy; 7) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 8) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15849 — Poz. 1522 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) określać wpływ organizacji pracy na efekty działalności przedsiębiorstwa; 16) elementy fizjologii i higieny pracy; 11) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 18) zasady i metody komunikowania się; 12) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe w języku obcym; 13) określać zagrożenia dla środowiska wynikające z działalności przedsiębiorstwa; v.p l 9) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 19) elementy socjologii i psychologii pracy; 21) formy doskonalenia zawodowego; 22) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podbudowa Podbudowa programowa: programowa: zasadnicza liceum ogólnokształcące, szkoła Nazwa bloku zawodowa, programowego liceum zawód: profilowane, operator technikum, urządzeń liceum przemysłu uzupełniające, ceramicznego technikum uzupełniające Techniczny 40 35 Technologiczny 30 35 Podstawy działalności 10 10 zawodowej Razem 80** 80** .go 14) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 16) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 17) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 18) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 19) prowadzić negocjacje; 20) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 21) podejmować decyzje; w. rcl 22) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz oprogramowania użytkowego; 23) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 24) przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 1) gospodarka rynkowa; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI 3) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 4) plan rozwoju przedsiębiorstwa; ww 5) produkcja i rynek zbytu wyrobów ceramicznych; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) laboratorium chemiczne; 6) strategie marketingowe; 2) pracownia technologiczna; 7) metody poszukiwania pracy; 3) pracownia rysunku technicznego; 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) pracownia komputerowa. 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 10) efektywność działalności przedsiębiorstwa; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 14) elementy ergonomii; L a bor a tor ium che miczne powinno by ć w yp o sa żone w: 1) instalację wyciągową; 2) stoły laboratoryjne z instalacją wodną, gazową, elektryczną (jeden stół dla trzech uczniów); 3) sprzęt laboratoryjny i odczynniki; 4) wagi analityczne, półautomatyczne i automatyczne w wydzielonym pomieszczeniu. — 15850 — P ra c ow nia t e c hn o l o g i cz n a p o wi n n a b y ć wy p o s a ż ona w : Poz. 1522 6) przykładowe dokumentacje konstrukcyjne; 7) części maszyn; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 1) urządzenia do przygotowania mas, formowania i szkliwienia wyrobów ceramicznych; 8) modele maszyn i urządzeń. 2) piece laboratoryjne do wypalania ceramiki; Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w: 3) urządzenia do badania i kontroli jakości surowców, półproduktów, wyrobów ceramicznych, spalin; 4) przykładowe dokumentacje technologiczne. P ra c ow nia r y su n ku b y ć w y pos a ż on a w: tech n i cz n eg o p owinna 2) materiały i przyrządy rysunkowe; 3) modele brył; 4) plansze figur geometrycznych; 2) drukarki — 2 szt.; 3) pakiet programów biurowych; 4) programy komputerowe do wspomagania procesu projektowania; 5) programy specjalistyczne. .go 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. ww w. rcl 5) normy dotyczące rysunku technicznego; Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15851 — Poz. 1522 Załącznik nr 8 v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SYMBOL CYFROWY 311[31] 21) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) określać właściwości substancji stałych, ciekłych i gazowych stosowanych w przemyśle chemicznym; 2) pobierać i przygotowywać próbki substancji chemicznych do badań laboratoryjnych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik technologii chemicznej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: .go 3) oceniać jakość surowców, półproduktów i produktów przemysłu chemicznego; 22) planować działalność gospodarczą. 4) odczytywać i wykonywać rysunki techniczne oraz schematy technologiczne; 5) użytkować aparaty, maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle chemicznym zgodnie z instrukcjami obsługi; 6) posługiwać się dokumentacją, instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu chemicznych procesów technologicznych; 2) przetwarzania surowców i wytwarzania substancji chemicznych; 3) wykonywania pomiarów parametrów procesowych; 4) kontrolowania procesów technologicznych we wszystkich etapach produkcji; 5) oceniania stanu technicznego oraz obsługi aparatów i urządzeń przemysłu chemicznego. w. rcl 7) wykonywać obliczenia chemiczne i technologiczne; 1) wykonywania badań laboratoryjnych dla potrzeb przemysłu chemicznego; 8) przygotowywać surowce, półprodukty i produkty przemysłu chemicznego do transportu i magazynowania; 9) wykonywać wych; pomiary parametrów proceso- II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) chemiczny; 10) nadzorować prawidłowość prowadzenia procesów technologicznych; 11) rozpoznawać zagrożenia związane ze stosowaniem substancji chemicznych; 2) techniczny; 3) technologiczny; 4) podstawy działalności zawodowej. 12) prowadzić dokumentację wykonywanych prac; BLOK: CHEMICZNY 13) posługiwać się terminologią zawodową; 1. Cele kształcenia 14) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; ww 15) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 17) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować strukturę materii na poziomie mikro i makro; 2) określać właściwości pierwiastków na podstawie ich położenia w układzie okresowym; 3) charakteryzować wiązania chemiczne oraz określać ich wpływ na właściwości substancji chemicznych; 18) kierować zespołem pracowników; 4) posługiwać się nazewnictwem związków chemicznych nieorganicznych i organicznych; 19) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 5) określać właściwości oraz sposób otrzymywania ważniejszych grup związków nieorganicznych i organicznych; 20) udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 6) wyjaśniać mechanizmy reakcji zachodzących podczas otrzymywania związków chemicznych; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15852 — Poz. 1522 6) użytkować maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle chemicznym; 8) sporządzać roztwory i mieszaniny o określonych stężeniach; 7) posługiwać się przyrządami do pomiaru parametrów procesowych; 9) stosować sprzęt, aparaturę, odczynniki chemiczne i czynniki energetyczne w badaniach i pracach laboratoryjnych; 8) obsługiwać układy elektryczne i elektroniczne stosowane w sterowaniu i kontroli procesów technologicznych; 10) pobierać próbki substancji chemicznych do badań laboratoryjnych; 9) prowadzić dokumentację pracy maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle chemicznym; 11) wykonywać czynności laboratoryjne związane z otrzymywaniem związków chemicznych; 10) posługiwać się specjalistycznymi programami komputerowymi stosowanymi do projektowania i kontroli procesów chemicznych. 12) mierzyć podstawowe wielkości fizykochemiczne charakteryzujące substancje; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: .go 13) otrzymywać związki organiczne i nieorganiczne metodami laboratoryjnymi; v.p l 7) wykonywać obliczenia chemiczne i technologiczne; 14) prowadzić dokumentację prac laboratoryjnych; 15) interpretować wyniki badań laboratoryjnych; 16) prowadzić gospodarkę sprzętem, aparaturą laboratoryjną, substancjami chemicznymi i czynnikami energetycznymi; 17) przewidywać zagrożenia wynikające ze stosowania sprężonych gazów, substancji palnych, wybuchowych i toksycznych szkodliwych dla zdrowia i zapobiegać im. 1) szkice i odwzorowania rysunkowe; 2) szkice i rysunki instalacji rurowych oraz aparatury chemicznej; 3) dokumentacja techniczna; 4) materiały konstrukcyjne stosowane do wykonywania aparatury chemicznej; 5) elementy konstrukcyjne aparatury chemicznej; 6) zagrożenia korozyjne aparatury chemicznej; 7) wybrane zagadnienia techniki cieplnej; w. rcl 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawy chemii; 2) chemia fizyczna; 3) chemia organiczna; 8) eksploatacja maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle chemicznym; 9) podstawy elektrotechniki i elektroniki; 10) metrologia techniczna; 4) chemia nieorganiczna; 11) automatyka w sterowaniu procesami technologicznymi; 5) organizacja i dokumentacja prac laboratoryjnych; 12) specjalistyczne programy komputerowe. 6) techniki laboratoryjne; 7) preparatyka organiczna i nieorganiczna. BLOK: TECHNICZNY 1. Cele kształcenia ww Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) odczytywać i wykonywać rysunki techniczne części maszyn oraz elementów aparatury i urządzeń przemysłu chemicznego; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną; 3) charakteryzować właściwości materiałów metalowych i niemetalowych stosowanych do wykonywania aparatury chemicznej; BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować równania reakcji chemicznych zachodzących w procesach technologicznych; 2) określać wpływ parametrów fizycznych na przebieg procesów podstawowych; 3) wykonywać obliczenia chemiczne i technologiczne; 4) sporządzać schematy technologiczne; 5) opracowywać proste projekty procesowe na podstawie koncepcji procesu; 4) przewidywać i oceniać zagrożenia korozyjne aparatury chemicznej; 6) oceniać jakość wody do celów technologicznych; 5) charakteryzować czynniki energetyczne wykorzystywane w procesach technologicznych oraz określać zasady ich racjonalnego stosowania; 7) wykonywać analizy jakościowe i ilościowe próbek materiałów pobieranych w procesie technologicznym; — 15853 — 8) prowadzić dokumentację produkcji i badań laboratoryjnych; 9) użytkować aparaty i urządzenia stosowane w przemyśle chemicznym zgodnie z zasadami eksploatacji; Poz. 1522 BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 10) przeprowadzać podstawowe procesy technologiczne; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 11) oceniać przebieg procesów na podstawie wartości parametrów procesowych; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 12) prowadzić kontrolę procesów technologicznych; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 13) sprawdzać oznakowanie oraz sposób pakowania i przechowywania surowców, półproduktów i produktów przemysłu chemicznego; 4) charakteryzować przedsiębiorstwa z przemysłem chemicznym; 5) charakteryzować rynek zbytu produktów chemicznych; .go 14) prowadzić gospodarkę surowcami, materiałami, odpadami i czynnikami energetycznymi; związane 6) opracowywać plan marketingowy; 15) oceniać zagrożenia środowiska i podejmować działania dotyczące jego ochrony; 7) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 16) zapobiegać zagrożeniom wynikającym ze stosowania niebezpiecznych substancji chemicznych; 8) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 17) dobierać środki ochrony indywidualnej i zbiorowej w zależności od rodzaju zagrożenia; 10) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 12) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; w. rcl 18) stosować techniki komputerowe do obliczeń i symulacji chemicznych procesów technologicznych. 9) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) technologia chemiczna; 2) podstawowe procesy fizyczne i chemiczne; 13) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) stosować środki ochrony indywidualnej; 3) procesy technologiczne w przemyśle chemicznym; 15) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 4) koncepcja technologiczna procesu; 16) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 5) podstawowe czynności w laboratorium analitycznym; 17) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 6) zasady prowadzenia procesów technologicznych; 7) woda do celów technologicznych; 8) analiza jakościowa związków organicznych i nieorganicznych; 18) prowadzić negocjacje; 19) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 20) podejmować decyzje; 10) aparaty i urządzenia stosowane do prowadzenia procesów fizycznych i chemicznych; 22) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 11) pomiary stosowane w t