Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 listopada 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: operator maszyn w przemyś

Dziennik Ustaw Nr 231 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2010.12.08 15:37:31 +01'00' — 15818 — Poz. 1522 1522 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 3 listopada 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: operator maszyn w przemyśle włókienniczym, operator urządzeń przemysłu ceramicznego, operator urządzeń przemysłu szklarskiego, rękodzielnik wyrobów włókienniczych, technik analityk, technik garbarz, technik technologii ceramicznej, technik technologii chemicznej, technik technologii szkła i technik włókiennik Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje: 3) operator urządzeń przemysłu szklarskiego — symbol cyfrowy 813[02]; 4) rękodzielnik wyrobów włókienniczych — symbol cyfrowy 743[04]; .go § 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 2) operator urządzeń przemysłu ceramicznego — symbol cyfrowy 813[01]; 1) operator maszyn w przemyśle włókienniczym — symbol cyfrowy 826[01]; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji 6) technik garbarz — symbol cyfrowy 311[09]; 7) technik technologii ceramicznej — symbol cyfrowy 311[30]; 8) technik technologii chemicznej — symbol cyfrowy 311[31]; 9) technik technologii wy 311[33]; ww szkła — symbol cyfro- 10) technik włókiennik — symbol cyfrowy 311[41]. w. rcl rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991. 5) technik analityk — symbol cyfrowy 311[02]; 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Dziennik Ustaw Nr 231 — 15819 — Poz. 1522 v.p l Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 listopada 2010 r. (poz. 1522) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR MASZYN W PRZEMYŚLE WŁÓKIENNICZYM SYMBOL CYFROWY 826[01] I. OPIS ZAWODU 20) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 21) korzystać z różnych źródeł informacji; 1) rozpoznawać surowce i wyroby włókiennicze; 22) planować działalność gospodarczą. 2) charakteryzować rodzaje wyrobów tekstylnych; .go 3) określać właściwości surowców, środków pomocniczych oraz wyrobów włókienniczych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 4) przygotowywać zestawy środków podstawowych i pomocniczych do produkcji wyrobów włókienniczych; 5) określać parametry jakościowe surowców i wyrobów włókienniczych; 6) posługiwać się dokumentacją techniczno-technologiczną w zakresie wykonywanych zadań zawodowych; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator maszyn w przemyśle włókienniczym powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) obsługiwania maszyn przędzalniczych, tkackich i dziewiarskich; 2) obsługiwania maszyn wykończalniczych; 3) obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych w specjalistycznych technologiach włókienniczych; 8) użytkować maszyny przędzalnicze, tkackie, dziewiarskie i wykończalnicze stosowane w procesie produkcyjnym; 4) dokonywania konserwacji, regulacji oraz prostych napraw maszyn i urządzeń włókienniczych. 9) rozpoznawać nieprawidłowości działania mechanizmów maszyn włókienniczych; 3. Zawód operator maszyn w przemyśle włókienniczym jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: w. rcl 7) wykonywać czynności związane z przygotowaniem maszyn i urządzeń do wytwarzania półproduktów i wyrobów włókienniczych; 10) wykonywać konserwację, regulację oraz proste naprawy maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 11) wykonywać podstawowe czynności związane z oznaczaniem produktów; 1) przędzalnictwa; 12) sortować odpady produkcyjne; 2) tkactwa; 13) wykonywać obliczenia dotyczące produkcji wyrobów włókienniczych; 3) dziewiarstwa; ww 14) stosować normy do oceny jakości wyrobów włókienniczych; 15) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 17) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 4) wytwarzania włóknin i innych rodzajów wyrobów włókienniczych; 5) wykończalnictwa włókienniczego; 6) wytwarzania i modyfikacji włókien. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) podstawy włókiennictwa; 18) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 19) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) produkcja wyrobów włókienniczych; 3) podstawy działalności zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15820 — Poz. 1522 9) technologie i techniki wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować sposoby otrzymywania surowców włókienniczych; 2) określać fizykochemiczne oraz użytkowe właściwości surowców włókienniczych; 3) rozpoznawać włókiennicze surowce naturalne, rodzaje przędzy oraz płaskich wyrobów włókienniczych; 4) rozróżniać barwy i ich odcienie w półproduktach i wyrobach włókienniczych; 11) receptury produkcyjne; 12) podstawy chemicznej obróbki wyrobów włókienniczych; 13) odpady włókiennicze i metody ich przetwarzania. BLOK: PRODUKCJA WYROBÓW WŁÓKIENNICZYCH 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: .go 5) określać znaczenie wody w przemyśle włókienniczym; 10) środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania wyrobów włókienniczych; v.p l BLOK: PODSTAWY WŁÓKIENNICTWA 6) charakteryzować podstawowe grupy barwników i środków bielących; 7) charakteryzować parametry budowy wyrobów włókienniczych; 8) charakteryzować metody wyznaczania jakościowych parametrów wyrobów włókienniczych; 9) charakteryzować technologie oraz techniki wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; 1) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami procesu technologicznego; 2) posługiwać się terminologią z zakresu mechaniki technicznej i elektrotechniki; 3) rozpoznawać części maszyn oraz zespoły robocze; 4) odczytywać szkice i rysunki techniczne części maszyn; 5) określać właściwości oraz przydatność konstrukcyjną metali i niemetali; 6) wyjaśniać budowę i zasady działania maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 11) określać przeznaczenie wyrobów włókienniczych; 7) obliczać wydajność maszyn włókienniczych; w. rcl 10) charakteryzować środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; 12) określać rolę składników zawartych w recepturze produkcyjnej; 13) charakteryzować sposoby przygotowania półproduktów i produktów do kolejnych etapów wytwarzania wyrobów włókienniczych; 14) charakteryzować odpady włókiennicze powstające w procesie wytwarzania; 15) określać metody przetwarzania odpadów produkcyjnych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) ww Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) surowce włókiennicze; 2) przędza; 3) tkaniny; 4) dzianiny; 5) włókniny oraz inne wyroby włókiennicze; 6) parametry jakościowe półproduktów i produktów włókienniczych; 7) klasyfikacja wyrobów włókienniczych; 8) wytwarzanie liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 8) określać zakres czynności związanych z obsługą maszyn włókienniczych; 9) posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 10) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle włókienniczym; 11) wykonywać czynności związane z zasilaniem maszyn włókienniczych; 12) przestrzegać zasad eksploatacji maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 13) identyfikować nieprawidłowości występujące w procesie wytwarzania wyrobów włókienniczych; 14) dokonywać czyszczenia oraz konserwacji maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 15) stosować receptury wykorzystywane w technologiach wytwarzania; 16) oznaczać środki podstawowe i pomocnicze stosowane w przemyśle włókienniczym; 17) określać sposoby zabezpieczania i przechowywania środków chemicznych; 18) przygotowywać środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania i wykończania wyrobów włókienniczych; — 15821 — 19) oznaczać półprodukty i produkty włókiennicze; 20) stosować normy państwowe i międzynarodowe dotyczące wytwarzania wyrobów włókienniczych; 21) posługiwać się handlowymi nazwami wyrobów włókienniczych; 22) stosować zasady magazynowania surowców i wyrobów włókienniczych; 23) przestrzegać zasad przechowywania środków podstawowych i pomocniczych stosowanych w procesach wytwarzania wyrobów włókienniczych; 24) określać zagrożenia związane z transportem wewnątrzzakładowym; 26) sortować odpady produkcyjne; 27) prowadzić racjonalną gospodarkę wodno-ściekową; 28) charakteryzować metody oczyszczania ścieków. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 20) transport wewnątrzzakładowy; 21) gospodarka odpadami włókienniczymi; 22) gospodarka wodno-ściekowa; 23) metody oczyszczania i wykorzystywania ścieków. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 5) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 6) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; w. rcl 1) organizacja stanowiska pracy; 19) magazynowanie surowców, wyrobów włókienniczych i środków pomocniczych; .go 25) wykonywać obliczenia dotyczące produkcji wyrobów włókienniczych; Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 2) elementy mechaniki technicznej; 3) elementy elektrotechniki; 4) części maszyn; 5) szkice i rysunki techniczne części maszyn; 6) materiały konstrukcyjne w budowie maszyn i urządzeń; 7) maszyny stosowane w technologii wytwarzania przędzy; 8) maszyny stosowane w technologii wytwarzania tkanin; 9) maszyny stosowane w technologii wytwarzania dzianin; 8) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 9) komunikować się i współpracować w zespole; 10) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 11) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń; 12) doskonalić umiejętności zawodowe; 13) korzystać z różnych źródeł informacji; 14) przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 11) wydajność maszyn włókienniczych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 12) instrukcje obsługi maszyn włókienniczych; 2) metody poszukiwania pracy; 13) obsługa maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) organizacja procesu produkcyjnego; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 15) kontrola międzyoperacyjna; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; ww 10) maszyny i urządzenia stosowane w technologii chemicznej obróbki włókien; 16) środki podstawowe i pomocnicze stosowane w procesach wytwarzania wyrobów włókienniczych; 17) handlowe nazwy wyrobów włókienniczych; 18) normy państwowe i międzynarodowe; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 7) elementy ergonomii; 8) środki ochrony indywidualnej; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; — 15822 — 10) zasady i metody komunikowania się; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) zagrożenia występujące w środowisku pracy; 13) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Poz. 1522 d) płaskich wyrobów włókienniczych, e) środków pomocniczych, f) barwników i wybarwień, g) wydruków; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 11) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 12) normy z zakresu włókiennictwa; Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Podstawy włókiennictwa 20 Produkcja wyrobów włókienniczych 50 Podstawy działalności zawodowej 10 14) instrukcje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej. Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); .go Razem 13) dokumentacje techniczno-technologiczne; 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI 3) programy komputerowe do wspomagania procesów wytwarzania wyrobów włókienniczych. Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy pos aż o ne w: 1) maszyny przygotowujące surowiec do zgrzeblenia; 2) maszyny przygotowujące taśmę i niedoprzęd do przędzenia; w. rcl Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 2) pakiet programów biurowych; 1) pracownia pomiarów i technologii włókienniczych; 3) maszyny stosowane do wytwarzania przędzy oraz wyrobów włókienniczych; 4) maszyny oddziału przygotowawczego tkalni; 2) pracownia komputerowa; 5) krosna; 3) warsztaty szkolne. 6) maszyny oddziału przygotowawczego dziewiarni; P ra c ow nia pomi aró w i tech n o l o g i i włókie nn i c z y c h pow inna b yć wyp o saż o n a w: 7) maszyny dziewiarskie; 1) modele maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 2) elementy robocze maszyn włókienniczych; 8) maszyny do bielenia i barwienia wyrobów włókienniczych; 9) maszyny drukarskie; 10) maszyny do wykończania wyrobów włókienniczych; 4) środki pomocnicze stosowane we włókiennictwie; 11) artykuły techniczne do maszyn włókienniczych; 5) schematy technologiczne maszyn włókienniczych; 12) środki podstawowe i pomocnicze stosowane w technologii wyrobów włókienniczych; ww 3) artykuły techniczne do maszyn włókienniczych; 6) kalkulatory; 7) foldery, katalogi i prospekty maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 8) poradniki i filmy dydaktyczne z zakresu włókiennictwa; 9) materiały fotograficzne dotyczące technologii włókienniczych; 10) katalogi: a) surowców włókienniczych, b) półproduktów, c) przędzy, 13) narzędzia i aparaty pomiarowe stosowane w przemyśle włókienniczym; 14) instrukcje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej. Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15823 — Poz. 1522 Załącznik nr 2 v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR URZĄDZEŃ PRZEMYSŁU CERAMICZNEGO SYMBOL CYFROWY 813[01] 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) posługiwać się terminologią dotyczącą przemysłu ceramicznego; 2) charakteryzować podstawowe grupy wyrobów ceramicznych; 25) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. .go 3) oceniać techniczne właściwości surowców, materiałów, półfabrykatów i wyrobów gotowych; 24) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) określać właściwości tworzyw ceramicznych; 5) wykonywać szkice części maszyn; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator urządzeń przemysłu ceramicznego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 6) odczytywać rysunki techniczne, instrukcje, schematy produkcyjne; 1) wykonywania czynności technologicznych na poszczególnych etapach produkcji; 7) dobierać narzędzia do rodzaju obróbki materiałów; 2) eksploatacji maszyn i urządzeń stosowanych w procesie wytwarzania wyrobów ceramicznych; 8) sporządzać masy ceramiczne zgodnie z recepturami produkcyjnymi; w. rcl 9) stosować techniki ręcznego i mechanicznego formowania wyrobów ceramicznych; 3) wykonywania podstawowych badań kontrolnych procesów produkcyjnych. 10) użytkować i konserwować urządzenia transportu wewnętrznego; 11) prowadzić proces suszenia półfabrykatów zgodnie z instrukcją produkcyjną; 12) stosować metody okresowego i ciągłego wypalania wyrobów ceramicznych; 13) prowadzić proces wypalania zgodnie z parametrami krzywej wypału; 14) identyfikować nieprawidłowości pracy maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; 15) posługiwać się przyrządami pomiarowymi; 16) stosować techniki wykończeniowe i zdobnicze; ww 17) wykonywać badania jakości wyrobów gotowych; 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 3. Zawód operator urządzeń przemysłu ceramicznego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) formowania wyrobów ceramicznych (budowlanych, ogniotrwałych, ceramiki użytkowej); 2) produkcji materiałów ściernych; 3) zdobienia ceramiki. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) techniczny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: TECHNICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 21) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 1) rozróżniać części maszyn; 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) sporządzać i odczytywać szkice i rysunki części maszyn z uwzględnieniem przekrojów; — 15824 — 3) stosować schematyczne i uproszczone rysunki; 4) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu mechaniki technicznej, hydromechaniki i termodynamiki; 5) wyjaśniać zasady działania i obsługi urządzeń elektrycznych; 6) odczytywać oraz interpretować wskazania przyrządów pomiarowych; 7) rozróżniać elementy układów automatyki; 8) określać właściwości oraz przydatność konstrukcyjną metali i niemetali; 10) obsługa techniczna maszyn i urządzeń oraz instalacji stosowanych w przemyśle ceramicznym; 11) zużycie narzędzi, maszyn i urządzeń stosowanych w procesie wytwarzania wyrobów ceramicznych; 12) komputerowe sterowanie procesami wytwórczymi; 13) Polskie Normy i dokumentacja techniczna. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: .go 9) charakteryzować budowę oraz wyjaśniać zasady działania maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 10) posługiwać się aparaturą pomiarową do oceny parametrów procesu technologicznego; 1) określać właściwości chemiczne pierwiastków stosowanych w przemyśle ceramicznym; 11) korzystać z komputerowej bazy danych pomiarowych; 2) charakteryzować podstawowe dla przemysłu ceramicznego związki nieorganiczne i organiczne; 12) posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesie technologicznym; 13) użytkować maszyny, urządzenia i instalacje przemysłowe w poszczególnych etapach procesu produkcyjnego; 4) charakteryzować zjawisko koagulacji, peptyzacji, tiksotropii, upłynniania gęstw ceramicznych; 5) rozróżniać podstawowe surowce ceramiczne i materiały pomocnicze; w. rcl 14) nadzorować pracę maszyn i urządzeń oraz instalacji przemysłu ceramicznego sterowanych mechanicznie, automatycznie i komputerowo; 3) określać stany skupienia materii oraz różnice między mieszaninami, roztworami i układami koloidalnymi; 15) dokonywać bieżącej konserwacji maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym; 6) rozróżniać rodzaje reakcji chemicznych na podstawie zapisu równania reakcji; 16) określać stopień zużycia narzędzi, maszyn i urządzeń stosowanych w procesie wytwarzania wyrobów ceramicznych; 7) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu krystalochemii tlenków; 17) określać przydatność form, matryc i stempli do formowania przez prasowanie; 18) określać przydatność wzorników i wylotników do formowania plastycznego; 19) korzystać z Polskich Norm i dokumentacji technicznej. 2. Treści kształcenia (działy programowe) ww Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) części maszyn; 2) rysunek techniczny; 3) elementy mechaniki technicznej; 4) elementy hydromechaniki; 5) elementy termodynamiki; 8) sporządzać roztwory i mieszaniny na podstawie receptur i instrukcji technologicznych; 9) pobierać próbki do podstawowych analiz z magazynów lub linii produkcyjnych; 10) dobierać sprzęt laboratoryjny do realizacji określonych zadań; 11) zapobiegać korozji materiałów metalowych i ceramicznych; 12) charakteryzować rodzaje wyrobów ceramicznych, ceramiki szlachetnej, technicznej, specjalnej, ogniotrwałej, budowlanej oraz ceramicznych wyrobów ściernych; 13) określać rolę surowców ilastych i schudzających, topników oraz ich wpływ na właściwości mas ceramicznych; 14) określać składniki masy ceramicznej na podstawie receptury; 7) elementy robotyki i automatyki; 15) przygotowywać masy plastyczne, gęstwy odlewnicze, granulat do prasowania w warunkach laboratoryjnych i przemysłowych; 8) maszynoznawstwo ceramiczne; 16) sporządzać modele i formy odlewnicze; 9) kontrola procesów wytwarzania wyrobów ceramicznych; 17) dobierać metody formowania mas ceramicznych; 6) podstawy elektrotechniki; — 15825 — 18) przeprowadzać proces maszynowego formowania wyrobów ceramicznych zgodnie z instrukcją technologiczną; 19) określać wpływ zużycia narzędzi, maszyn i urządzeń na jakość produkcji ceramicznej; Poz. 1522 13) magazynowanie i spedycja wyrobów ceramicznych; 14) zasady komputerowego projektowania wyrobów i dekoracji ceramicznych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 15) dokumentacja technologiczna. 20) wyjaśniać zjawiska występujące w procesie suszenia mas ceramicznych; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 21) wykonywać czynności związane z wypalaniem wyrobów ceramicznych; 1. Cele kształcenia 22) odczytywać i regulować wartości parametrów procesu suszenia mas ceramicznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 23) rozpoznawać wady półfabrykatów wynikające z niewłaściwego przygotowania masy oraz nieprawidłowości procesu formowania i suszenia; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 25) wypalać wyroby ceramiczne; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; .go 24) konserwować formy ceramiczne; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 26) oceniać jakość wypalania wyrobów ceramicznych, rozpoznawać wady i braki; 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 27) szkliwić wyroby ceramiczne ręcznie oraz z zastosowaniem przyrządów i urządzeń; 5) rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa prowadzące produkcję ceramiczną; 28) nanosić elementy dekoracyjne na wyroby ceramiczne oraz utrwalać je w procesie wypalania; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 29) wykonywać podstawowe badania jakości wyrobów ceramicznych; 7) określać konsekwencje przekraczania norm emisji substancji szkodliwych powstających w procesie produkcji ceramicznej; w. rcl 30) określać przyczyny występowania wad wyrobów ceramicznych; 31) magazynować wyroby ceramiczne; 32) przygotowywać wyroby ceramiczne do spedycji; 8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 9) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 33) korzystać z oprogramowania specjalistycznego wspomagającego prace projektowe i dekoracyjne; 10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 34) korzystać z dokumentacji technologicznej. 11) komunikować się i współpracować w zespole; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 12) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 13) podejmować decyzje; 1) elementy chemii ogólnej i fizycznej; 15) korzystać z różnych źródeł informacji; 2) chemia tworzyw ceramicznych; 16) przestrzegać zasad etyki. 3) surowce ceramiczne i materiały pomocnicze; 4) technika laboratoryjna; 14) doskonalić umiejętności zawodowe; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) analiza ilościowa; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 7) korozja; 2) metody poszukiwania pracy; 8) rodzaje wyrobów ceramicznych; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 9) procesy wytwarzania ceramiki; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 10) piece i suszarnie ceramiczne; 5) rodzaje przedsiębiorstw w przemyśle ceramicznym; ww 5) analiza jakościowa; 11) kontrola technologiczna i ocena jakości wyrobów ceramicznych; 12) przyrządy i urządzenia do kontroli procesów technologicznych; 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15826 — Poz. 1522 5) normy dotyczące rysunku technicznego; 9) środki ochrony indywidualnej; 6) katalogi części maszyn i maszyn stosowanych w przemyśle ceramicznym. 10) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) zasady i metody komunikowania się; 12) elementy socjologii i psychologii pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczny 40 Technologiczny 30 2) urządzenia do badania i kontroli mas lejnych, plastycznych i sypkich; 3) urządzenia do badania i kontroli szkliw i farb ceramicznych; .go 4) instrukcje do badań; 5) normy PN, PN-EN, PN-ISO, PN-EN ISO, ISO. 10 Pr a cownia te chnologiczna powinna być w yposa żona w: 80** Razem L a bor a tor ium kontr oli pr odukcji powinno b yć wy posa żone w: 1) urządzenia do badania i kontroli jakości surowców, półproduktów i gotowych wyrobów ceramicznych; 13) etyka. Podstawy działalności zawodowej v.p l 8) elementy ergonomii; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 2) zestawy laboratoryjne do przygotowywania mas lejnych, plastycznych i sypkich; 3) sprzęt do formowania próbek, modelowania i wykonywania form gipsowych; TREŚCI 4) suszarki; w. rcl IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 1) stanowiska do obróbki tworzyw (jedno stanowisko dla trzech uczniów); Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 5) piece do wypalania ceramiki i dekoracji ceramicznych; 6) sprzęt i materiały do zdobienia. 1) pracownia rysunku technicznego; Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w: 2) laboratorium kontroli produkcji; 3) pracownia technologiczna; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 4) pracownia komputerowa. P ra c ow nia r y su n ku b y ć w y pos a ż on a w: tech n i cz n eg o p owinna 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) materiały i przybory rysunkowe; ww 3) modele figur i brył geometrycznych; 4) elementy i zespoły maszyn; 2) pakiet programów biurowych; 3) programy specjalistyczne. Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15827 — Poz. 1522 Załącznik nr 3 I. OPIS ZAWODU v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR URZĄDZEŃ PRZEMYSŁU SZKLARSKIEGO SYMBOL CYFROWY 813[02] 21) wykonywać operacje związane z przetwarzaniem szkła płaskiego; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) charakteryzować podstawowe rodzaje szkła; 2) odczytywać rysunki techniczne i schematy technologiczne; 23) stosować różne techniki zdobienia wyrobów ze szkła; 24) przestrzegać zasad postępowania w przypadku przerw w dostawach prądu elektrycznego i awarii urządzeń; 25) określać zagrożenia związane z wykonywaną pracą; .go 3) określać właściwości oraz zastosowanie materiałów do budowy maszyn i urządzeń; 22) obsługiwać urządzenia do zdobienia szkła; 4) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w procesie obróbki materiałów; 5) odczytywać wskazania urządzeń pomiarowych do kontroli procesu technologicznego; 6) charakteryzować budowę oraz wyjaśniać zasady działania mechanicznych, elektrycznych, hydraulicznych i pneumatycznych układów sterowania; 27) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 29) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; w. rcl 7) rozpoznawać surowce szklarskie, określać ich skład, przeznaczenie oraz sposoby magazynowania; 26) przestrzegać zasad postępowania z odpadami stałymi, toksycznymi, ściekami i emitowanymi gazami; 8) obsługiwać urządzenia transportu wewnątrzzakładowego; 9) określać kolejność czynności wykonywanych podczas sporządzania zestawu szklarskiego; 10) sporządzać zestawy szklarskie na podstawie receptur; 11) rozróżniać piece do wytopu szkła oraz piece pomocnicze; 12) określać sposób transportu zestawu szklarskiego do pieca; 13) określać stadia procesu topienia szkła zgodnie z przyjętym procesem technologicznym; 14) odprężać wyroby szklarskie zgodnie z przyjętym procesem technologicznym; ww 15) zdobić wyroby sposobem hutniczym według wzoru opracowanego przez projektanta; 16) kształtować wyroby ze szkła sposobem ręcznym i ręczno-maszynowym; 17) obsługiwać maszyny i urządzenia zautomatyzowanych linii produkcji szkła gospodarczego, opakowań szklanych i szkła technicznego; 18) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w produkcji szkła płaskiego i walcowanego; 19) obsługiwać urządzenia do produkcji włókien szklanych i wełny mineralnej; 20) obsługiwać urządzenia do przetwarzania szkła; 30) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 31) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 32) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 33) korzystać z różnych źródeł informacji; 34) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator urządzeń przemysłu szklarskiego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych w przedsiębiorstwach o zróżnicowanym stopniu mechanizacji i automatyzacji produkcji szklarskiej; 2) obsługiwania maszyn i urządzeń do wytwarzania galanterii szklanej, szkła gospodarczego oraz wyrobów artystycznych; 3) obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych w procesach przetwarzania oraz zdobienia szkła; 4) obsługiwania maszyn i urządzeń do produkcji włókna szklanego, wełny szklanej i mineralnej. — 15828 — 3. Zawód operator urządzeń przemysłu szklarskiego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) produkcji szkła laboratoryjnego; 2) produkcji szkła gospodarczego i artystycznego; 3) produkcji szkła przemysłowego; 4) produkcji półproduktów szklanych; 5) przetwarzania i zdobienia szkła. II. BLOKI PROGRAMOWE 1) techniczny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: TECHNICZNY 15) obsługiwać urządzenia do rozwłókniania masy szklanej; 16) obsługiwać urządzenia do mechanicznego zdobienia wyrobów ze szkła; 17) obsługiwać maszyny i urządzenia do kształtowania i przetwarzania szkła; 18) obsługiwać urządzenia do znakowania, pakowania i transportu gotowych wyrobów; 19) dokonywać konserwacji oraz drobnych napraw maszyn i urządzeń przemysłu szklarskiego; 20) stosować procedury postępowania w przypadku braku dopływu prądu elektrycznego i awarii urządzeń; 21) korzystać z różnych źródeł informacji technicznej. .go Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) elementy materiałoznawstwa; 2) podstawy wytrzymałości materiałów; 3) obróbka materiałów; 1. Cele kształcenia 4) podstawy maszynoznawstwa; 5) rysunek techniczny; w. rcl Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) określać właściwości materiałów konstrukcyjnych w budowie maszyn i urządzeń; 2) wykonywać proste obliczenia wytrzymałościowe; 3) określać właściwości oraz przydatność konstrukcyjną materiałów metalowych i niemetalowych; 4) dokonywać mechanicznej obróbki materiałów; 5) rozróżniać części maszyn; 6) charakteryzować budowę oraz zasady działania maszyn i urządzeń; 7) sporządzać szkice części maszyn i urządzeń; 6) dokumentacja techniczna; 7) systemy sterowania maszynami i urządzeniami; 8) sterowanie procesami technologicznymi; 9) maszyny i urządzenia przemysłu szklarskiego; 10) obsługa maszyn i urządzeń przemysłu szklarskiego. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) rozróżniać sterowanie: elektryczne, elektroniczne, pneumatyczne, hydrauliczne i mechaniczne; 1) określać właściwości pierwiastków; 10) dobierać aparaty i przyrządy do pomiaru temperatury, ciśnienia i poziomu cieczy; 2) charakteryzować nieorganiczne i organiczne związki chemiczne stosowane w przemyśle szklarskim; 11) charakteryzować napędy elektryczne i układy elektroniczne stosowane w przemyśle szklarskim; 3) rozróżniać podstawowe reakcje chemiczne; 12) obsługiwać urządzenia do sporządzania i transportu zestawu szklarskiego; 5) pobierać próbki do badań laboratoryjnych; ww 8) odczytywać dokumentację techniczną; 13) użytkować maszyny i urządzenia do produkcji szkła płaskiego metodami tradycyjnymi oraz metodą float; 14) obsługiwać maszyny do formowania i wykończania wyrobów metodą rozdmuchiwania porcji szkła; 4) wykonywać obliczenia masowe i energetyczne; 6) sporządzać roztwory i mieszaniny substancji o określonym składzie i stężeniu procentowym; 7) przestrzegać procedur postępowania z substancjami trującymi, żrącymi, wybuchowymi i palnymi; 8) rozróżniać podstawowe surowce szklarskie; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15829 — Poz. 1522 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 10) charakteryzować proces i stadia topienia szkła; 11) określać właściwości płynnej masy szklanej; 5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 12) określać wpływ właściwości szkła na proces wytwarzania, obróbki i zdobienia; 6) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 13) wykonywać podstawowe badania właściwości szkła; 7) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 14) określać właściwości barwiące tlenków metali; 8) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 15) określać właściwości materiałów ogniotrwałych oraz ich zastosowanie do budowy pieców szklarskich; 9) komunikować się i współpracować w zespole; 10) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 11) podejmować decyzje; .go 16) charakteryzować budowę pieca do topienia szkła i odprężania wyrobów oraz określać warunki pracy podczas obsługi pieca; v.p l 9) sporządzać proste zestawy szklarskie na podstawie receptur; 17) dobierać techniki formowania wyrobów szklarskich; 12) doskonalić umiejętności zawodowe; 18) dobierać techniki obróbki i zdobienia wyrobów ze szkła; 14) przestrzegać zasad etyki. 19) stosować podstawowe techniki przetwarzania szkła; 20) kontrolować jakość wyrobów ze szkła; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) metody poszukiwania pracy; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; w. rcl 21) charakteryzować substancje szkodliwe oraz odpady powstające w procesie obróbki szkła i wyrobów szklarskich oraz określać ich wpływ na środowisko. 13) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) elementy chemii ogólnej i fizycznej; 2) technika laboratoryjna; 3) surowce i materiały szklarskie; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 7) elementy ergonomii; 8) środki ochrony indywidualnej; 4) technologia topienia masy szklanej; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 5) piece szklarskie; 10) zasady i metody komunikowania się; 6) technologia formowania wyrobów ze szkła; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 7) technologia obróbki i zdobienia wyrobów ze szkła; 12) etyka. 8) przetwarzanie szkła; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 9) kontrola technologiczna; ww 10) przemysł szklarski a środowisko; 11) gospodarka odpadami. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Techniczny 45 Technologiczny 30 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 85** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. — 15830 — IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia rysunku technicznego; 3) pracownia komputerowa; 4) warsztaty szklarsko-mechaniczne. tech n i cz n eg o p owinna 3) oprogramowanie specjalistyczne; 4) normy dotyczące sporządzania rysunku; 5) dokumentacje techniczne; 6) części maszyn; 7) modele maszyn i urządzeń; 5) dokumentacje techniczne i technologiczne; 6) normy, katalogi, prospekty dotyczące wytwarzania i przetwarzania szkła. Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); .go 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) materiały i przybory rysunkowe; 4) modele maszyn i urządzeń do wytwarzania i przetwarzania szkła; W przypadku braku pracowni technologicznej zajęcia mogą być organizowane w hutach i przedsiębiorstwach zajmujących się wytwarzaniem i przetwarzaniem szkła. 2) pracownia technologiczna; P ra c ow nia r y su n ku b y ć w y pos a ż on a w: Poz. 1522 v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 3) oprogramowanie specjalistyczne. Wa r szta ty szkla r sko-me cha niczne by ć wy posa żone w: P ra c ow nia t e c hn o l o g i cz n a p o wi n n a b y ć wy p o s a ż ona w : 1) piec laboratoryjny do topienia oraz odprężania szkła; 2) zestawy urządzeń do płomieniowej obróbki szkła i mechanicznej obróbki wyrobów szklarskich; ww 3) przyrządy do wykonywania prostych czynności technologicznych oraz oceny jakości masy szklanej i wyrobów ze szkła; pow i n n y 1) stanowiska obróbki materiałów szklarskich, metalowych i z tworzyw sztucznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów); 2) urządzenia do obróbki materiałów; 3) stanowiska do konserwacji oraz drobnych napraw maszyn i urządzeń (jedno stanowisko dla trzech uczniów). w. rcl 8) katalogi i prospekty wyrobów szklarskich. 2) pakiet programów biurowych; Wszystkie pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Dziennik Ustaw Nr 231 — 15831 — Poz. 1522 Załącznik nr 4 I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) rozróżniać rodzaje i opisywać budowę, cechy i właściwości liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 2) rozpoznawać płaskie wyroby włókiennicze oraz określać ich przeznaczenie użytkowe; 18) wykończać wyroby dziewiarskie: obcinać końce nitek i pęczki wystających włókien, parować, prasować, usuwać błędy wyrobu; 19) wykonywać ręczne barwienie, renowację i konserwację wyrobów włókienniczych; 20) stosować proste techniki koronkarskie do wykonania płaskiego wyrobu włókienniczego według określonego projektu; 21) oceniać walory estetyczne wyrobów włókienniczych; 22) sortować odpady powstałe podczas wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych oraz przechowywać gotowe wyroby; .go 3) rozpoznawać i organoleptycznie oceniać podstawowe cechy nitek oraz stan jakości nawinięcia nawojów osnowowych, wątkowych i motków stosowanych do wytwarzania wyrobów włókienniczych; v.p l PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE RĘKODZIELNIK WYROBÓW WŁÓKIENNICZYCH SYMBOL CYFROWY 743[04] 4) przechowywać surowce w odpowiednich warunkach; 5) określać wpływ właściwości surowców na przebieg procesu technologicznego i właściwości gotowych wyrobów włókienniczych; 6) wykonywać i odczytywać proste rysunki techniczne; 24) wykonywać proste czynności konserwacyjne urządzeń i maszyn stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 25) przestrzegać instrukcji obsługi maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; w. rcl 7) wykonywać rysunki zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 23) czyścić narzędzia i maszyny stosowane do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych, porządkować stanowisko pracy; 8) wykorzystywać różne techniki rysunkowe i malarskie oraz stosować zasady kompozycji i doboru kolorów w pracach projektowych; 9) sporządzać technologiczne projekty płaskich wyrobów włókienniczych; 10) przygotowywać nawoje osnowowe, wątkowe, motki oraz inne nawoje nitek lub przybory pomocnicze, konieczne do wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych sposobem rękodzielniczym; 11) wykonywać prace przygotowawcze do ręcznego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; ww 12) przygotowywać do tkania krosna ręczne z urządzeniem nicielnicowym lub urządzeniem żakardowym; 13) wykonywać tkaniny na krosnach ręcznych, zdejmować z krosien sztuki i je oznaczać; 14) wykonywać i wykończać tkaniny dekoracyjne; 15) przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny dziewiarskie ręcznie sterowane; 16) wykonywać poszczególne elementy wyrobu dziewiarskiego; 17) likwidować zrywy nitek, wymieniać odwinięte nawoje, zdejmować wykonane elementy wyrobu, zszywać elementy wyrobu, wszywać taśmy i naszywać aplikacje, wykonywać dziurki, przyszywać guziki; 26) wykonywać proste obliczenia produkcyjne, rozliczać i ewidencjonować wytworzone wyroby włókiennicze; 27) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 29) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 30) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 31) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 32) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 33) korzystać z różnych źródeł informacji; 34) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie rękodzielnik wyrobów włókienniczych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) samodzielnego obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15832 — Poz. 1522 14) wykonywać projekt wzoru strukturalnego dla określonego wyrobu włókienniczego; 3) wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych o specjalnym przeznaczeniu dekoracyjnym. 15) charakteryzować kompozycje jednoraportowe i wieloraportowe w płaskich wyrobach włókienniczych; 3. Zawód rękodzielnik wyrobów włókienniczych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) tkactwa; 2) tkactwa dekoracyjnego; 4) koronkarstwa. II. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 1) plastyczny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. 17) odtwarzać projekt plastyczny podanego gotowego płaskiego wyrobu włókienniczego; 18) charakteryzować poszczególne etapy procesu wykonania płaskiego wyrobu włókienniczego: szkic, projekt, faktura, surowiec, technika wytwarzania; 19) opracowywać sposoby zdobienia płaskich wyrobów włókienniczych technikami aplikacji, haftu; 20) uwzględniać przy projektowaniu wyrobów włókienniczych elementy kultury ludowej regionu; 21) oceniać walory użytkowe i estetyczne projektowanego płaskiego wyrobu włókienniczego; 22) korzystać z programów komputerowego wspomagania projektowania; 23) przechowywać dokumentację rysunkową; 24) organizować ekspozycje prac plastycznych i projektowych (konkursy, aukcje, wystawy). w. rcl BLOK: PLASTYCZNY 16) sporządzać rysunek roboczy zaprojektowanego wyrobu włókienniczego; .go 3) dziewiarstwa; v.p l 2) wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych o prostych parametrach budowy; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) posługiwać się przyborami rysunkowymi; 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) normalizacja w rysunku; 2) wykonywać i odczytywać proste rysunki techniczne; 2) zasady wykonywania rysunku technicznego; 3) stosować podstawowe konstrukcje geometryczne; 4) perspektywa zbieżna; 4) rysować przedmiot w rzutach prostokątnych, aksonometrycznych i w perspektywie; 3) rzutowanie aksonometryczne i prostokątne; 5) przekroje rysunkowe; 6) wymiarowanie; 5) wykonywać i odczytywać przekroje rysunkowe; 7) kompozycje przestrzenne i plastyczne; 6) umieszczać na rysunku wymiary; 8) układy liternicze symetryczne i asymetryczne; 7) rysować kształty prostych przedmiotów z zachowaniem proporcji i światłocienia; 9) rysunek odręczny oraz zasady kolorystyki i cieniowania; ww 8) określać rodzaj i technikę artystyczną wskazanego dzieła sztuki plastycznej; 9) wykonywać prace malarskie różnymi technikami na podane tematy; 10) stosować układy liternicze symetryczne i asymetryczne; 11) wykorzystywać różne techniki rysunkowe i malarskie oraz stosować zasady kompozycji i doboru kolorów; 12) rozpoznawać oraz wykonywać rysunki zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 13) wykonywać rysunki splotów stosowanych do wyrobów koronkarskich; 10) zasadnicze sploty tkackie i dziewiarskie oraz ważniejsze pochodne splotów zasadniczych; 11) szkicowanie; 12) uproszczenia rysunkowe; 13) projektowanie. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) rozróżniać rodzaje liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; — 15833 — 2) opisywać budowę liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 3) charakteryzować podstawowe cechy i właściwości liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 4) określać przeznaczenie użytkowe płaskich wyrobów włókienniczych; Poz. 1522 25) czyścić i konserwować narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 26) korzystać z technik komputerowych w pracy zawodowej. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) omawiać sposoby otrzymywania surowców włókienniczych; 1) klasyfikacja, budowa i właściwości liniowych i płaskich wyrobów włókienniczych; 7) charakteryzować właściwości fizykochemiczne i użytkowe surowców włókienniczych; 2) klasyfikacja i charakterystyka surowców włókienniczych; 8) opisywać sposoby przygotowania surowców włókienniczych do ich przetwarzania w gotowy płaski wyrób włókienniczy; 3) procesy przygotowawcze nitek do wytwarzania wyrobów włókienniczych sposobem rękodzielniczym; 9) rozróżniać rodzaje nitek stosowanych w rękodzielnictwie włókienniczym; 4) technologie rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 10) barwić sposobem ręcznym nitki w różnych postaciach: motki, nawoje przewijarkowe, wątkowe; 5) budowa, działanie i eksploatacja maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 11) określać znaczenie wody w przemyśle włókienniczym i środowisku naturalnym; 6) środki pomocnicze stosowane w włókiennictwie; 12) charakteryzować podstawowe technologie i techniki rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 7) mechaniczna i chemiczna obróbka rękodzielniczych płaskich wyrobów włókienniczych; .go 5) klasyfikować surowce włókiennicze; 8) renowacja i konserwacja rękodzielniczych wyrobów włókienniczych; w. rcl 13) opracowywać projekt technologiczny płaskiego wyrobu włókienniczego wykonanego sposobem rękodzielniczym; 14) stosować instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym; 15) wykonywać nawoje przewijarkowe, osnowowe, wątkowe, przeznaczone do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 16) oceniać organoleptycznie jakość nawojów nitek, rozpoznawać błędy w nitkach; 17) przygotowywać maszyny, urządzenia i narzędzia do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 18) wykonywać płaskie wyroby włókiennicze (tkackie, dziewiarskie, koronkarskie) sposobem rękodzielniczym; ww 19) kontrolować przebieg procesu wytwarzania wyrobu włókienniczego sposobem rękodzielniczym i likwidować powstałe błędy; 9) gospodarka odpadami włókienniczymi; 10) magazynowanie surowców, półproduktów i gotowych rękodzielniczych płaskich wyrobów włókienniczych; 11) wykonywać obliczenia dotyczące produkcji rękodzielniczych wyrobów włókienniczych; 12) handlowe nazwy wyrobów włókienniczych. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 20) stosować mechaniczną i chemiczną obróbkę rękodzielniczych płaskich wyrobów włókienniczych; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 21) naprawiać i konserwować rękodzielnicze wyroby włókiennicze; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 22) przechowywać surowce, półprodukty i gotowe rękodzielnicze wyroby włókiennicze; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 23) rozliczać zużycie surowców do wykonania określonego rękodzielniczego wyrobu włókienniczego; 24) posługiwać się nazwami handlowymi płaskich i liniowych wyrobów włókienniczych; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; — 15834 — 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 12) podejmować decyzje; Poz. 1522 2) pracownia technologii; 3) pracownia multimedialna; v.p l Dziennik Ustaw Nr 231 4) pracownia komputerowa; 5) warsztaty szkolne. Pr a cownia r y sunku by ć wy posa żona w: 13) doskonalić umiejętności zawodowe; za wodowe go po w i n n a 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 15) przestrzegać zasad etyki. 2) komplety przyborów rysunkowych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 3) ekspozycje rysunków; 4) modele rzutni; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 5) modele brył geometrycznych; .go Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) katalogi i prospekty wyrobów włókienniczych; 2) metody poszukiwania pracy; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 7) powiększone barwne rysunki zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 8) normy dotyczące rysunku technicznego; 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 9) dokumentacje rysunkowe; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 8) elementy ergonomii; Pr a cownia te chnologii powinna by ć wyp o s ażona w: w. rcl 9) środki ochrony indywidualnej; 10) przeźrocza, foliogramy oraz programy komputerowe wspomagające kształtowanie wyobraźni przestrzennej i doboru kolorów. 10) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) zasady i metody komunikowania się; 12) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) filmy dydaktyczne z zakresu włókiennictwa; 13) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* 15 55 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 80** ww Plastyczny Technologiczny w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. TREŚCI Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia rysunku zawodowego; 3) foliogramy, przeźrocza z technologicznymi schematami urządzeń i maszyn stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 4) foliogramy i przeźrocza z barwnymi rysunkami zasadniczych splotów tkackich i dziewiarskich oraz ważniejszych pochodnych splotów zasadniczych; 5) foliogramy i przeźrocza z rysunkami konstrukcji podstawowych dziewiarskich wyrobów odzieżowych; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 1) telewizor (monitor), magnetowid (odtwarzacz), rzutnik do folii z ekranem, rzutnik do przeźroczy, komputer; 6) tekstowe i wzrokowe środki informacyjne: normy, podręczniki, słowniki, encyklopedie, prospekty czasopism z zakresu włókiennictwa; 7) programy komputerowe dotyczące włókiennictwa; 8) katalogi surowców włókienniczych, nitek oraz płaskich wyrobów włókienniczych wykonanych sposobem rękodzielniczym; 9) katalogi barwników, wybarwień i środków pomocniczych stosowanych w włókiennictwie; 10) modele maszyn, urządzeń i ważniejszych technicznych środków pomocniczych stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; Dziennik Ustaw Nr 231 — 15835 — Poz. 1522 3) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 12) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 4) urządzenia do ręcznego prania, barwienia, suszenia surowców włókienniczych, motków nitek, nawojów przewijarkowych, motkowych: kotły, wanny, mieszadła, suszarki; 13) dokumentacje technologiczne płaskich wyrobów włókienniczych wytwarzanych sposobem rękodzielniczym; v.p l 11) podstawowe części maszyn i urządzeń stosowanych do rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 5) urządzenia i maszyny do przewijania nitek, snucia osnów, przewlekania osnów, cewienia wątku; 14) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej; 6) krosna ręczne z urządzeniem nicielnicowym; 15) manekiny krawieckie; 8) szydełkarki płaskie ręcznie sterowane; 16) stół demonstracyjny. 9) maszyny szwalnicze i pomocnicze: stębnówka płaska, stębnówka łańcuszkowa, owerlok, łączarka, guzikarka, dziurkarka; 1) magnetofony — 2 szt.; 2) mikrofony; 3) wzmacniacze; 4) miksery (konsole); 5) płytotekę; 6) odtwarzacz wideo lub DVD; 7) kamerę; 8) zestawy montażowe; .go P ra c ow nia m ul ti m ed i al n a p o wi n n a b yć wy p o s a ż ona w : 7) krosna ręczne z urządzeniem żakardowym; 11) urządzenia do ręcznego wykończania wyrobów włókienniczych: wanny z bieżącą wodą, żelazka, deski i stoły do prasowania; 12) podstawowe i pomocnicze środki techniczne stosowane w technologii rękodzielniczego wytwarzania płaskich wyrobów włókienniczych; 13) podstawowe narzędzia i aparaty pomiarowe stosowane w włókiennictwie; 14) manekiny krawieckie; w. rcl 9) sprzęt dodatkowy (statywy, stojaki); 10) przybory do szycia i cerowania ręcznego: igły, szydełka, druty, nożyczki; 10) ekran; 11) sprzęt komputerowy; 12) oprogramowanie. P ra c ow nia k om p u tero wa p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w : 15) katalogi ściegów ręcznych i maszynowych; 16) katalogi tkanin i dzianin wykonanych sposobem rękodzielniczym; 17) wzorce podstawowych wyrobów dziewiarskich wykonanych sposobem rękodzielniczym; 18) tabele pomiarów antropometrycznych; 1) stanowiska komputerowe ( …