" 'l O .... O' .. O .. . " • • • • • .. .. • • • • • •••• • • • • Y' . .. ....... , .... {O' ...... .. .. . . .t \ y - . . ....... . .... . ~ ~ NI K . 1/7 RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 17 sierpnia Rok 193

ust. 1 udzielają właściwe władze są­ dowe lub prokuratorskie, zaś od czasu przekazania więźnia z aktami sprawy do dyspozycji sądu aż do uprawomocnienia się wyroku właściwy sąd, .względnie prokurator. Zezwolenia takie co do uwięzionych osób wojskowych, w przypadkach trzymania ich w więzieniu powszechnem, wydają właściwe władze wojskowe sądowe i prokuratorskie, do których dyspozycji wię­ zień wojskowy pozostaje. . We wszystkich innych przypadkach zezwoleń powyższych udziela naczelnik więzienia. Wszelkie inne sposoby porozumiewania się wię­ źniów ze światem zewnętrznym są wzbronione. Rozdział I. Odwiedzanie więźniów. §

1. Więźniowie, skazani na karę aresztu lub twierdzy, mogą być odwiedzani raz na tydzień, pozostali więźniowie - raz na miesiąc. W razie . dobrego sprawowania się więźnia karnego naczelnik więzienia może zezwolić mu na przyjmowanie odwiedzin w krótszych odstępach czasu. Więźniowie śledczy korzystają z odwiedzin w miarę zezwoleń udzielanych przez właściwe wła­ dze sądowe lub prokuratorskie . . Odwiedzanie więźniów odbywa się pod, nadzorem funkcjonarjuszów więziennych, w dnie i godziny, oznaczone przez naczelnika więzienia, w rozmównicy, przyczem rozmowa może się odbywać tylko w języku zrozumiałym dla nadzorującego; rozmównica winna być urządzona w ten sposób, aby rozmawiający byli oddzieleni od siebie siatką. Odwiedzanie więźniów, skazanych na karę twierdzy oraz wyróżniających się wzorowem sprawowaniem odbywa się bez siatki; w stosunku do więźniów śledczych właściwe władze sądowe lub prokuratorskie decydują, w jaki Si>osób mają się odbywać odwiedziny.... 1221 Więzień może być odwiedzany w ciągu dnia: tylko jeden raz i nie więcej niż przez dwie osoby; czas trwania odwiedzin więźnia może wynosić łącz­ nie 15 - 20 minut. §
2. W razie naruszenia przez więźnia lub przez . odwiedzającego przepisów regulaminu w czasie odwiedzin, osobę odwiedzającą usuwa się natychmiast z obrębu więzienia, więzień zaś, winny naruszenia przepisów regulaminu, może być pozbawiony odwiedzin na pewien okres czasu. §
3. Członkowie Towarzystwa Patronatu Więziennego mogą odwiedzać więźniów po złożeniu pisemnego zezwolenia Ministerstwa Sprawiedliwości, w dnie i godziny, ustalone po uprzedniem porozumieniu się z naczelnikiem więzienia. Przy odwiedzinach więźniów przez członków Patronatu ma być obecny naczelnik więzienia lub jego pomocnik. Dla odwiedzania więźniów śledczych niezbędne jest nadto zezwolenie właściwej władzy sądowej lub prokuratorskiej. §
4. W razie choroby więźnia naczeln ik po porozumieniu się z lekarzem więzien­ nym, może zezwolić na odwiedzanie go w celi lub ~ szpitalu, w obecności jednak funkcjonarjusza wię­ Zlennego. więzienia, §
5. Więźniowie karni, pozostający w bliskim stopniu pokrewieństwa' (rodzice, dzieci, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo oraz małżonkowie), przebywający w tern samem więzieniu, lub w różnych więzieniach tej samej miejscowości, mogą odwiedzać się wzajemnie, za zezwoleniem naczelnika więzienia, w granicach, zakreślonych w regulaminie. Więźniowie śledczy muszą uzyskać ponadto zezwolenie właściwych władz sądowych lub prokuratorskich. §
6. Zezwolenia na odwiedziny są przechowywane w aktach osobistych więźnia, z oznaczeniem daty i godziny odwiedzin oraz imienia i nazwiska funkcjonarjusza, obecnego przy odwiedzinach. Widzenia więźniów karnych są odnotowywane w aktach osobistych więźniów. R o z d z i a ł II. .Korespondencja więźniów. §
7. Więzień karny ma prawo wysyłać jeden, a otrzymywać dwa listy na miesiąc. Więźnio­ wie śledczy - jako też więźniowie, skazani na karę aresztu lub twierdzy mogą otrzymywać i wysyłać jeden list na tydzień. Korespondencja więźniów śledczych, wysyłana i odbierana, podlega kontroli właściwej władzy są­ dowej lub prokuratorskiej. §
8. Nadchodzące dla WlęZ010W zawiadomienia o przesyłkach i listach nie opłaconych przez nadawcę, naczelnik więzienia zwraca nadawcy, jeżeli więzień nie wniesie odpowiedniej sumy na ich opłacenie. §
9. Korespondencja więźniów, wysyłana otrzymywana, winna być przejrzana przez uaczel .. nika więzienia najdalej w ciągu trzech dni i skierow ana według właściwości z odpowiednią adnotacją o przejrzeniu. Listy, zatrzymane z powodu ich treści, oraz listy otrzymane w ilości przekraczającej wyznaczoną. normę, należy, do czasu zwolnienia więźnia, przechowywać w jego aktach. O korespondencji, która nie może być doręczo­ na lub wysłana , należy powiadomić więźnia, przytaczając motywy decyzji. O ile naczelnik więzienia uważa, że treŚć nadesłanej korespondencji jest dla więźnia ważna, może zarządzić jej doręczenie, chociażby została przekroczona ilościowa norma korespondencji.. §
10. Korespondencji nieczytelnej lub zawieumówione lub niezrozumiałe wyrazy albo znaki, naczelnik więzienia nie odsyła i nie doręcza więź niom, powiadamiając o swej decyzji; koresponden cję z a trzym a ną dołą cza się do akt, z wyjątkiem korespondencji dotyczącej więźniów śledczych, którą 'naczelnik więzienia przesyła właściwym władzom sądowym lub prokuratorskim. Pisanie korespondencji odbywa się w oznaczonem przez naczelnika więzienia miejscu i czasie, o ile możności w dnie niedzielne i świąteczne lub W godzinach, wolnych od obowiązkowych zajęć wię7 i ennych. . Korespondencję wi ę źniów nie piśmiennych mogą, za zezwoleniem naczelnika więzienia, załatwiać: nauczyciel, duchowny, lub urzędnik więzienny, albo wi ę zi e ń, za słu gujący na zaufanie. Przyjmowanie wynagro dzenia za załatwi anie korespondencji jest wzbronione. rającej §
11. Korespond encja więźniów w języku obcym, niezrozum i;J.łym dla naczelnika więzienia, może być wysyłana lub doręczana jedynie po przetłu­ maczeniu jej przez tłumacza przysięgłego lub osobę godn ą zaufania na język polski. Koszty przekładu ponosi więzień. Korespondencja więźniów z wyjątkiem urzędo­ wej winna być, po jej przec-z ytaniu przez więźnia, zwracana i dołączana do akt więźnia. Nacz eląik wię­ zienia może zezwolić więźniowi na pozostawienie przy sobie otrzymanych listów po ich przeczytaniu. §
12. Książki i czasopisma, nie przyjęte dla więźniów, winny być zwrócone osobie, która ich dos t arczyła. W razie zwolnienia . więźnia lub przeniesienia go do innego więzienia, książki i czasopisma, n adesłane pod jego adresem, winny być zwrócone przysyłającemu ze wskazaniem na opasce: daty zwolnienia lub miejsca przeniesienia albo podanego przez więźnia miejsca zamieszkania. - §
13. Więźniowie, przy pisaniu pism do Ministerstwa Sprawiedliwości i władz sądowych lub prokuratorskich, otrzymują potrzebne materjały i przybory piśmienne; przy pisaniu innej korespond encji, muszą nabywać papier i koperty na koszt własny. Więźniowie ponoszą również koszty opłat pocz- towych. Nr.
14. Dziennik Ustaw. Poz.
15. 1222 .. .. - Więźniom, nie posiadającym funduszów · na znaczki pocztowe, papier i koperty, naczelnik wię­ zienia może ich dostarczyć z zasobów więzienia. DZIAŁ VII. ZAPOBIEGANIE UCIECZKOM I ZAKŁóCENIU PORZĄDKU - WIĘZIENNEGO. Rozdział I. Ogólne środki zapobiegawcze. §
16. W szystkie wejścia na podwórza wię­ zienne, do budynków, na korytarze, do cel i pomieszczeń, w których znajdują się - więźniowie lub inwentarz więzienny, winny być stale zamknięte, a otwierać je należy tylko w razie rzeczywistej potrze .. ' by na niezbędny przeciąg czasu i natychmiast zppwrotem zamykać. Nie wolno otwierać naraz więcej, niż jednych drzwi wejściowych. Otwie r anie cel po apelu wieczornym może następować tylko z wiedzą dyżurnego i w obecności co najmniej dwóch funkcjonarjuszów więziennych. Drzwiczki od pieców, kominów, i dezynfektorów winny być zamykane natychmiast po ukończe­ niu palenia lub dezynfekcji. Przy zamykaniu lub otwieraniu p o mieszczeń więziennych, funkcjonarjuszom więziennym nie wolno wypuszczać bezwa runkowo kluczy z r ą k, tembar .. dziej zaś pozostawiać ich w zamku. Funkcjonarjuszom więziennym nie wolno nigdy dawać kluczy więźniom, choćby nawet celem dorę­ czenia ich innemu funkcjonarjuszowi więziennemu. Po ukończeniu pracy klucze od pomieszczeń więziennych mają być przechowywane w miejscach zamkniętych, bezpiecznych i niedostępnych dla więźniów. Na noc należy z abierać wszystkim więźniom ubranie i obuwie oraz umieszcz a ć je zewnątrz cel. §
17. Wszelkie przedmioty (drabiny, siekiery, wozy, paki, liny i t. p.) mogące umożliwić lub uła- . twić ucieczkę albo napad, należy pozostawi a ć na podwórzu więziennem tylko na czas koniecznYi w porze nocnej, muszą być zamykane w odpowiednich budynkach. §
18. Broń i amunicja, winny być przechowywane pod zamknięciem w pomieszczeniu specjalnem i suchem, do którego nie mają dostępu więźnio­ wie i osoby prywatne; w wypadkach wyjątkowych broń można przechowywać w mieszkaniach służbo­ wych funkcjonarjuszów więziennych na skutek zezwolenia naczelnika więzienia. § .
19. Dozorcy oddziałowi oraz dozorcy na posterunkach niezabezpieczonych pełnią służbę bez broni. Zmiana wart na posterunkach wewnętrznych z zewnętrznemi, odbywać się winna co godzinę lub dwie, w zależności od warunków atmosferycznych. Dziennik Ustaw. Poz.
20. Nr.
21. R o z d z i a ł II. Rewizje. §
22. Funkcjonarjusze więzienni winni dokonywać dokładnej rewizji cel, sal pracy i pomieszczeń, w których więźniowie przebywają czasowo lub sta- le, aby sprawdzić, czy okna, drzwi, ściany, podłogi, sufity, kraty, narzędzia, maszyny i inne przedmioty urządzenia są w należytym porządku, czy nie zostały uszkodzone, usunięte lub przesunięte, oraz czy nie ukryto w nich jakiegokolwiek przedmiotu, zagrażającego bezpieczeństwu lub porządkowi wię­ ziennemu. Rewizji należy dokonywać codziennie w róż­ nych porach dnia, o ile możności, w nieobecności więźniów. Jeżeli rewizja musi być przedsiębrana w obecności · więźniów, należy dokonywać jej w obecności pomocnika na~zelnika więzienia, lub starszego do- §
23. Założenie kajdan jest dopuszczalne tylko w razie niebezpieczeństwa, a mianowicie: w razie usiłowan i a ucieczki więźnia, targnięcia się na ży­ cie innych osób, niszczenia inwentarza albo urzą­ dzeń więziennych, - gdy tego niebezpieczeństwa nie da się uniknąć przy pomocy innych środków. §
24. Decyzję o zastosowaniu środka zapobiegawczego wydaje naczelnik więzienia; decyzję tę odnotowuje się w aktach osobistych więźnia. W razie nagłego niebezpieczeństwa założenie kajdan może być zastosowane przez poszczególnych funkcjonarjuszów więziennych, lecz utrzymanie tego środka wymaga decyzji naczelnika więzienia, który winien być niezwłocznie zawiadomiony o zalożeniu kajdan. Więźniom, którzy nie ukończyli lat 17 oraz kobietom ciężarnym i karmiącym, nie należy zakładać kajdan. zorcy. Więźniowie podlegają rewizji osobistej: a) po przybyciu do więzienia; b) przed każdorazowe m wyprowadzeniem do łaźni, pracy, rozmównicy, oraz , po powrocie stamtąd; c) przed każdorazowem opuszczeniem więzie­ nia oraz po powrocie; d) w razie podejrzenia, że ukrywają niedozwolone przedmioty; e) przy zwalnianiu z więzienia. Artykuły spożywcze oraz przedmioty, dostarczane więźniom przez osoby odwiedzające, mają być szczegółowo rewidowane przed do r ęczeniem ich więźniom, przyczem pieczywo i inne produkty ży­ wnościowe należy przekrawać, napoje zaś przelewać do innych naczyń. Rzeczy, wwożone do więzienia lub wywożone, ulegają szczegółowej rewizji. R o z d z i a ł III. Stosowanie szczególnych środków zapobiegawczych. §
25. Jako środki zapobiegawcze względem więźniów mogą być stosowane: a) przenoszenie z celi wspólnej do jednoosobowej lub odwrotnie - stosownie do okoliczności, b) założenie kajdan. Ostrzejszy środek zapobiegawczy może być tylko wtedy stosowany, gdy lżejsze środki nie osiągnęły skutku. Środek zapobiegawczy ma być stosowany tylko tak długo, dopóki grożące niebezpieczeństwo nie zostanie usunięte. §
26. Więźniów, zdradzających chęć samobójstwa, którzy przebywają w celachjednoosobo. wych, należy niezwłocznie umieszczać w celach wspólnych, zlecając dozorcy oddziałowemu oraz więźniom przebywającym w tej samej celi szczególną pieczę nad takim więźniem. Więźniów niebezpiecznych, lub zdradzających chęć ucieczki albo zboczenia płdowe, należy umie' szczać na noc w celach jednoosobowych. 1223 R o z d z i a ł IV. Postępowanie w razie ucieczki więźniów. Funkcjonarjusz więzienny, o ile sponatychmIast wszczyna alarm, przyczem w razie koniecznej potrzeby, może użyć broni, prze s trzegając ściśle obowiązujących w tym kierunku przepisów. W razie ucieczki więźnia, niezwłocznie zarzą­ dzić należy poszukiwanie oraz zawiadomić o ucieczce władze policyjne miejscowe, jak również władze policyjne miejsca stałego zamieszkania więźnia, podając im rysopis zbiegłego. §
27. st~zeże ucieczkę więźnia lub jej usiłowanie, §
28. Natychmiast po otrzymaniu wiadomości o ucieczce więźnia lub o jej usiłowaniu, naczelnik więzienia wszczyna dochodzenie,w celu ustalenia sposobu ucieczki lub jej usiłowania oraz stwierdzenia, czy inni więźniowie nie są współwinni, czy funkcjonarjusze więzienni należycie wykonywali swe obowiązki i czy stosowali dostateczne środki zapobiegawcze. Odpis protokółu dochodzenia, wraz z planem sytuacyjnym miejsca ucieczki, naczelnik więzienia przedstawia przełożonej władzy. Oryginał protokółu dochodzenia naczelnik więzienia przesyła właściwe­ mu prokuraŁoI:owi okręgowemu, pozostawiając drugi odpis w aktach. O ucieczce lub usiłowaniu ucieczki więźnia śledczego naczelnik więzienia zawiadamia ponadto właściwe władze sądowe lub prokuratorske. W razie przytrzymania zbiegłego więźnia, naczelnik więzienia natychmiast zawiadamia o tern władze, które były zawiadomione o jego ucieczce. DZIAŁ VIII. POSTANOWIENIA DYSCYPLINARNE. Rozdział Nakładanie I. kar • § 164• . Więź n iowie za przekroczenie rygoru i porządku więzien n ego podlegają karom dyscyplinarnym, w zależności od stopnia winy, okoliczności czynu i indywidualnych cech charakteru , sprawc;y. 1224 Dziennik Ustaw. Poz.
29. o ile przekroczenia posiadają znamiona prze- stępstw karnych, więźniowie podlegają ponadto karom, wymierzanym sądownie według obowiązujących ustaw karnych. Kary dyscyplinarne wymierza naczelnik wię­ zienia, mając na względzie ograniczenia, zawarte w ustawach karnych oraz podane poniżej zasady stosowania kar dyscyplinarnych. §
30. Karami dyscyplinarnemi ' są: . a) nagana; b) pozbawienie ulg; c) pozbawienie prawa korzystania z książek na czas do dwóch tygodni; d) pozbawienie najwyżej 4-krotnie prawa komunikowania się osobistego i listownego z rodziną - na przeciąg nie dłuższy ogółem ponad 3 miesiące; e) pozbawienie prawa otrzymywania posyłek żywnościowych na czas do 4-ch tygodni; f) pozbawienie prawa rozporządzania zarobkiem na przeciąg 4-ch tygodni; g) pozbawienie pracy zarobkowej na czas do 2 tygodni; h) zmniejszenie porcji żywnościowej na czas do 2 tygodni; i) post o chlebie i wodzie w dniach przez inne przegrodzonych; ogólna liczba dni postu, wymierzonych jednorazowo, nie może przekraczać dni 7; j) pozbawienie pościeli (twarde łoże) na czas do 1 tygodnia; k) samotne zamknięcie w jednoosobowej celi, na to przeznaczonej, na czas do 2 tygodni; l) zamknięcie w ciemnej celi na czas do 48 godzin; m) degradacja do klasy niższej; n) przeniesienie do więzienia izolacyjnego. §
31. Za następujące przekroczenia regulaminu: brak uwagi i pilności przy pracy lub nauce, opieszałość przy wykonywaniu poieceń, nieprzestrzeganie porządku i higjeny ciała, ubrania, pościeli oraz miejsca, w którem więzień przebywa, leżenie w łóż­ ku w odzieży, hałaśliwe zachowanie się, używanie nieprzyzwoitych wyrazów albo przekleństw, uszkodzenie lub popsucie, wskutek niedbalstwa lub nieuwagi, materjałów skarbowych, narzędzi pracy, gotowych wyrobów, inwentarza więziennego, więźnio­ wie podlegają jednej z kar,

§ 165w p.

p. "a-g". podlegają jednej w p. p. "h - j". Nr. 71. _. z kar,

§ 165§ 168.

Za następujące przekroczenia regulaminu: naigrywanie się z praktyk religijnych, bluźnier­ stwo, posiadanie narzędzi, mogących służyć do napadu lub ucieczki, uszkodzenie krat lub zamknięć wię­ ziennych, ucieczkę, względnie przygotowanie lubusiłowanie ucieczki, znieważenie czynne współwię~­ niów, znieważenie czynne lub słowne osób trzecich, bijatykę lub znęcanie się nad współwięźniami, czyny bezwstydne albo lubieżne, kradzież rzeczy skarbowych lub prywatnych, odmowę posłuszeństwa wobec władzy, podżeganie do zbiorowego nieposłuszeń­ stwa, gwałt, względnie usiłowanie gwałtu na osobie funkcjonarjusza więziennego albo osób trzecich, zadanie rany lub uszkodzenie ciała czyjegokolwiek, udział w buncie, znieważenie godła państwowego lub obelżywe odezwanie się o osobach urzędowych, jako też inne czyny, przewidziane w obowiązują­ cych ustawach karnych, więźniowie podlegają jednej . z kar,

§ 165w p.

p. "k-n", §

1. Za przekroczenia regulaminu, nie wyszczególnion'e w §§ 166, 167 i 168, więźniowie podlegają również karom, wymienionym w §
2. Przy ocenie wagi tych przekroczeń należy brać za wskazówkę miarę, przyjętą w §§ 166, 167 i
3. §
4. W razie recydywy przekroczeń lub popełnienia ich w okolicznościach szczególnie obciąża­ jących: a) za przekroczenia, wskazane w § 166 niniejszego regulaminu, wymierza się naraz dwie lub więcej kar,

§ 165w p.

p. "a-g", lub jedną z kar,

p. p. "h-j"; b) za przekroczenia, wskazane w § 167, wymierza się dwie kary, wymienione w § 165 w p. p. "h-j", lub jedną z kar,

p.p. "k-n"; c) za przekroczenia, wskazane w § 168, wymierza się dwie kary, wymienione w § 165 w p. p. "k-n", z dodaniem jednej lub wię­ cej kar,

p. p. "b-g". § 171. Przy stosowaniu kar,

§ 165w p.

p. "h-l", należy zasięgać opinji lekarza więziennego co do stanu zdrowia więźnia. Względem więźniów, którzy nie ukończyli lat 17, oraz kobiet ciężarnych i karmiących, nie stosuje się kar,

§ 165w p.

p. "h-l". Względem recydywistów oraz więźniów, umieszczonych w więzieniach izolacyjnych, kary, wskazane w § 165 w p. p. "d-k" oraz w p. "m", mogą być podwojone. § 167. Za następujące przekroczenia regulaminu: krzyki i śpiewy, znieważenie słowne współ­ więźniów, niedostateczna subordynacja, nieposłuszeń­ stwo lub opór, komunikowanie się bez zezwolenia władz, względnie usiłowanie nielegalnego komuni§ 172. Przeciwko decyzji nakładającej karę kowania się, osobistego lub listownego z więźniami dyscyplinarną, więzień może wnieść zażalenie, któlub z osobami z poza więzienia, symulowanie choro- re naczelnik więzienia bezzwłocznie przedstawia by, nieuzasad.nione zażalenie, handel zamienny skar- prokuratorowi okręgowemu. Prokurator orzeka bezbowcmi lub własnemi rzeczami, korzystanie z pracy zwłocznie i ostatecznie. Zażalenie nie wstrzymuje lub własności innych więźniów, posiadanie rzeczy bez . wykonania kary. zezwolenia, umyślne uszkodzenie lub popsucie narzędzi pracy, materjałów, wyrobów lub inwentarza § 173. Przed wymierzeniem kary naczelnik więzienia wysłuchuje wyjaśnień funkcjonarjusza melwięzienne~o albo rzeczy więźniów więźniowie Dziennik' Ustaw. Poz. 577. Nr. 71. dującego o przekroczeniu oraz wyjaśnień winnego więźnia. . . .. Decyzję o wymierz emu kary naczelmk WlęZI~­ nia wydaje na piśmie oraz oznajmia ją bezpośredmo Więźniowi. . Decyzję o nałożeniu kary· ze wskazaniem istoty przekroczenia, naczelnik ~ię~ienia zapisuj~ do wykazu wymierzonych kar (kSięgi kar ?yscyplmarnych) i pomieszcza odpowiednią adnotaCję w aktach ,osobistych więźnia. § 174. ~ymierzoną karę wykonywa się natychmiast. . Naczelnik więzienia, na skutek opinji lekarza o złym stanie zdrowia więźnia, może odroczyć lub przerwać wykonanie kary dyscyplinarnej. Karę wykonywa się po stwierdzeniu przez lekarza faktu wy'zdrowienia więźnia. § 175. Degradację do klasy niższej stosuje się w więzieniach, w których karę pozbawienia wolności wykonywa się według zasad systemu progresywnego. § 176. Naczelnik więzienia, na podstawie księ­ gi kar dyscyplinarnych , sporządza st~tystyczny wykaz wymierzonych kar, któreg~ O~pIS. ~rzedstawla co kwartał Ministerstwu Sprawledhwoscl. R o z d z i a ł II. Udzielanie więźniom ulg i nagród. § 177. Więźniom, którzy wyróżniają się wzorowem sprawowaniem, postępami i pilnością w p!acy i nauce, mogą być ~d.zielane przez naczelmka więzienia następujące ulgi l nagrody: .

1. a)pochwała na oso~ności .lu~ w obecnoścl więźniów albo komlte.tu wI~z~ennego; .
2. b)możność otrzymywama kSlązek z poza blbljoteki więziennej;
3. c)pozwolenie na częstsze korzystanie z bibljoteki więziennej; . .
4. d)pozwolenie na otrzymywame do cel kaJetów, przyborów piśmiennych i podręczników szkolnych; .
5. e)bezpłatne udzielanie pocztówek, papieru hstowego, kopert i znaczków pocztowych;
6. f)pozwolenie na przyjmowanie odwiedzin oraz pisanie i otrzymywanie listów w częstszych odstępach czasu;
7. g)pozwolenie na przyjmowanie odwiedzających osób w pomieszczeniach bez siatki w obecności funkcjonarjuszów więziennych;
8. h)możność dopomagania rodzinie pieniędzmi, zarobionemi w więzieniu;
9. i)zwiększenie zarobku;
10. j)pozwolenie na zakup artykułów żywnościo­ wych za pieniądze, złożone do depozytu lub otrzymane za pracę;
11. k)dłuższe korzystanie ze światła; 1) nagradzanie za postępy w nauce - książkami, a za pilność w pracy narzędziami rzemieślniczemi; .
12. m)zezwolenie na uczęszczanie na organizowane w więzieniu koncerty, przedstawienia 1225 teatralne, audycje radjowe i wyświetlanie obrazów;
13. n)możność korzystania z dłuższego spaceru; .'
14. o)zatrudnienie w bibljotece, pracą biurową lub w charakterze pomocnika nauczyciela w szkole;
15. p)pozwolenie na palenie tytoniu;
16. r)bezpłatne otrzymywanie tytoniu;
17. s)możność noszenia przy sobie i umieszczania w celi przedmiotów, należących do zwykłe­ go użytku osobistego;
18. t)mianowanie starszym w celi lub pomocnikiem instruktora warsztatowego;
19. u)przedstawienie do ułaskawienia;
20. w)otrzymanie zapomogi przy zwolnieniu. Powyższe ulgi i nagrody mogą otrzymywać więźniowie, niezależnie od ulg, które regulamin ustala dla poszczególnych kategoryj więźniów, w tern dla więźniów, odbywających karę według systemu progresywnego. § 178. Naczelnik więzienia prowadzi wykaz udzielonych więźniom ulg i nagród (księgę ulg i nagród); na podstawie tej księgi sporządza statystyczny wykaz udzielonych ulg i nagród, którego odpis przedstawia co kwartał Ministerstwu Sprawiedliwości. c Z Ę Ś ć III. ZASADY ORGANIZACJI . PRACY WYCHOWAWCZEJ W WIĘZIENIACH. . § 179. Jako środki wychowawczo-poprawcze st~suje się względem więźniów:
21. a)opiekę duchowną,
22. b)działalność kulturalno - oświatową,
23. c)organizację pracy,
24. d)wychowanie fizyczne. Opieka duchowna polega na umożliwieniu węźniom czerpania nauk moralnych i pociechy reli:ijnej ich wyznania. Działalność kulturalno - oświatowa polega na zvalczaniu analfabetyzmu wśród więźniów, rozsze 7 naniu ich horyzontu umysłowego, podnoszeniu ich p~ziomu etycznego, oraz na rozwijaniu poczucia obyWłtelskiego. . Zatrudnienie więźniów ma na celu przystosowa~ ne ich do dalszego uczciwego życia w społeczeństwie plZez wpajanie zamiłowania do pracy i nauczanie p.żytecznego rzemiosła, odpowiedniego do wykonywmia na wolności. Wychowanie fizyczne ma na celu wyrobienie p<czucia dyscypliny oraz zapobieganie przez ćwicze­ nit gimnastyczne i sportowe - ujempym wpływom p<zbawienia wolności na stan zdrowotny więźniów. DZIAŁ I. OPIEKA DUCHOWNA. § 180. Duchowni, sprawujący obowiązki dusz~ p,sterzy w więzieniach, obowiązani są stosować się d, zarządzeń naczelnika więzienia pod względem p:rzestrzegania obowiązujących przepisów regulamint .więziennego. DzIennik Ustaw. Poz. 577. 1226 Do obowiązków duchownego należy:
25. a)odprawianie nabożeństwa i wygłaszanie nauk w niedziele i święta uroczyste;
26. b)odwiedzanie więźniów w ich celach dla niesienia im pomocy i pociechy religijnej;
27. c)wykładanie nauki religji w szkole więzien­ nej;
28. d)urządzanie pogadanek religijnych;
29. e)udzielanie wszelkich posług religijnych według zasad danego wyznania. § 181. Na nabożeństwach mogą być obecni wszyscy więźniowie, którzy wyrażą swoje w tym względzie życzenie, nie wyłączając ukaranych dyscyplinarnie, o ile pomieszczenie ~ względy bezpieczeństwa na to pozwalają. Więźniowie śledczy mogą uczęszczać na nabożeństwa, o ile właściwe władze sądowe lub prokuratorskie nie poczyniły w tym względzie specjalnych zastrzeżeń. Podczas nabożeństwa powinni być oddzieleni więźniowie karni od śledczych, kobiety od mężczyzn oraz nieletni od dorosłych. § 182. Duchowni wszystkich wyznań, nie na- leżący do składu osobowego więzienia, mogą w obecności naczelnika więzienia odwiedzać w czasie cho- roby więźniów danego wyznania w celach lub w szpitalu; w rozmowach z więźniami winni się ogranictać jednak do dziedziny religijno-moralnej. . Prośby więźniów o 'z ezwolenie na bywanie ha nabożeństwach innych wyznań i na przyjmowanie u siebie duchownego wyznania, do którego sami IIie należą, mogą być uwzględniane w przypadkach ~­ jątkowych. Więźniowie śledczy muszą w tych wypadkach zyskać zezwolenie właściwych władz sąq,­ wych lub prokuratorskich. § 183. Co roku w okresie wielkanocnym, oa- bywają się rekol.ekcje i spowiedź.. Po.rz~de~ i sp)- sób ich odbywama określa naczelmk WIęZIema w p?rozumieniu z kapelanem więziennym. . Rekolekcje, spowiedź i odprawianie narożeńsŁw uroczystych mogą odbywać się w więziequ przy udziale zaproszonych duchownych właściwylh wyznań. Naczelnik więzienia lub jego zastępca obowilzany jest czuwać osobiście nad porządkiem i zaclPwaniem należytej powagi przy odprawianiu nali>żeństw. § 184. Zezwolenia na zawarcie ślubu udzida karnym Minister Sprawiedliwości, :aś śledczym właściwe władze sądowe bb prokuratorskie. więźniom więźniom DZIAŁ DZIAŁALNOść II. KULTURALNO - OśWIATOWA. Rozdział I. Personel nauczycielski i inspekcje szkolne. § 185. W więzieniach przeznacza się specjtlne, odpowiednio urządzone, pomieszczenie na pra:;ę kulturalno-oświatową. Nr. 71. Praca kulturalno-oświatowa i związana z nią do obowiązków nauczycieli więziennych, którzy pełnią ją pod kierunkiem naczelnika więzienia, lub jego pomocnika, o ile ten zajmuje się specjalnie działem wychowawczym. biurowość oraz statystyka należą § 186. Nauczyciele więzienni, oprócz wymagan~go ~ykształcenia, kwalifikacyj i praktyki pedagogICZne), muszą posiadać ponadto przygotowanie z dziedziny nauk penitencjarnych, w szczególności "!" zakresie obowiązujących przepisów. Wiadomości Ich w tym kierunku sprawdza komisja egzaminacyjna w Ministerstwie Sprawiedliwości. Oprócz stałych nauczycieli więziennych mogą być dopuszczone do nauczania i wygłaszania odczytów oraz pogadanek inne osoby, z ramienia Towarzystw Patronatu Więziennego oraz instytucyj kulturalno-oświatowych, za zezwoleniem Ministra Sprawiedliwości lub naczelnika więzienia. po . § 187. pomocy personelowi nauczycielskIemu w dZIałalności kulturalno-oświatowej mogą być powoływani więźniowie, posiadający odpowiednie kwalifikacje naukowe. § 188. Inspekcja szkolna oraz powołane do . kontroli szkół publicznych organa Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego mają prawo nadzoru nad szkołami więziennemi; władze oświatowe samorządowe, współdziałające z Ministerstwem Sprawiedliwości, w zakresie nauczania szkolnego, mogą dokonywać wizytacji szkół wię­ ziennych. R o z d z i a ł II. Nauczanie szkolne. § 189. W szkołach więziennych powinny byc wykładane: nauka religji, czytania i pisania, rachunki, geometrja, historja i geograf ja Polski, nauka o Polsce współczesnej i nauka przyrody, a w miarę mo- · żności nauka rzemiosł według programu, ustalonego przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświece­ nia Publicznego. Pozatem mogą być wykładane inne przedmioty, wchodzące w zakres programu szkół powszechnych i rzemieślniczych, ale tylko za zezwoleniem Ministra Sprawiedliwości. Wykłady odbywają się w języku polskim. .W szkole więziennej należy używać podręczników, zatwierdzonych do użytku szkolnego . przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Niezależnie od szkół więziennych ogólno-kształ­ cącychwinny być w więzieniach organizowane kursy specjalne o wyższym poziomie nauczania lub kursy zawodowe (rolnicze, ogrodnicze, rzemieślnicze, przemysłowe). Na czas trwania rzeczonych kursów mogą być przesyłani do danych więzień odpowiedni więźniowie, osadzeni stale w innych więzieniach. § 190. Najszczuplejszy zakres nauki szkolnej w więzieniach obejmuje: naukę religji, czytania, pisania i rachunków oraz zasadnicze wiadomości o ustroju Rzeczypospolitej Polskiej. Przy nauczaniu więźniów stosuje się programy i metody nauczania, przyjęte w szkołach dla doro- Nr. 71. słych. Wykład pOWlmen być prowadzony poglądo­ wo, z zastosowaniem pomocy naukowych i wyświe­ tlania, w miarę możności, przezroczy przy pomocy latarni projekcyjnej lub kinematografu. § 191. Więźniów, w zależności od poziomu ich wiedzy, dzieli się na oddziały szkolne, stosownie do przyjętego programu nauczania. Dla osiągnięcia wydatniejszych rezultatów nauczania oddziały zbyt wielkie liczebnie powinny być podzielone na zespoły, naucz;ane osobno, przyczem zespoły analfabetów powinny być jak najmniejsze, nie przekraczające w każdym razie lic;Zby 25 więźniów; natomiast zespoły uczniowskie w oddziałach wyższych mogą być stosunkowo większe (do 50 więźniów). Na nauczanie każdego zespołu uczniowskiego oddziału pierwszego winno być przeznaczone przynajmniej 8 godzin tygodniowo, każdego zespołu oddziału drugiego i trzeciego 6 godzin tygodniowo, zaś każdego zespołu oddziałów wyższych - 4 godziny tygodniowo, przyczem zajęcia szkolne każdego zespołu nie mogą przekraczać 2 - 3 godzin dziennie. § 192. Nauka więźniów odbywa się, w miarę w godzinach przedpołudniowych. Jeżeli zatrudnienie więźniów stoi temu na przeszkodzie, można ich nauczać w godzinach wieczorowych, z uwzględnieniem co najmniej jednej godziny ptzerwy pomiędzy ukończeniem pracy i rozpoczęciem nauki. możności, § 193. więźniowie: 1227 Dziennik Ustaw. Poz. 577. § 196. Przy wstąpieniu do szkoły, przechodzeniu z oddziału do oddziału oraz po ukończeniu szkoły więźniowie podlegają egzaminowi. W skład komisji egzaminacyjnej wchodzą: prokurator jako przewodniczący, naczelnik więzienia, pomocnik naczelnika w dziale wychowawczym, kapelan, nąuczyciel i przedstawiciel inspektoratu szkolnego, lub władz oświatowych samorządowych. Z ukończenia szkoły więźniowie otrzymują odpowiednie świadectwo. § 197. Więźniowie, którzy wykazują pilność i zadowalające postępy w nauce, otrzymują odznaki na rękawie lub kołnierzu, które stanowią podstawę, w razie wzorowego sprawowania się, do otrzymywania ulg, przewidzianych w regulaminie, oraz nagród - w postaci książek. Więźniowie, zakłócający porządek w szkole lub przeszkadzający w zajęciach, mogą być usunięci przez nauczyciela z pomieszczenia szkolnego, a pozatem ulegają karze dyscyplinarnej. § 198. Naczelnik więzienia w początku roku szkolnego przedstawia Ministerstwu Sprawiedliwości do aprobaty tygodniowy rozkład zajęć szkolnych oraz rozkład materjału lekcyjnego na poszczególne miesiące, zaś po ukończeniu roku szkolnego - sprawozdanie z przebiegu i wyników pracy kulturalnooświatowej. R o z d z i a ł III. Obowiązkowemu nauczaniu podlegają
30. a)nieletni ; bl dorośli, skazani na karę pozbawienia wolności ponad 6 miesięcy, którzy nie przekroczyli wieku lat 40 i nie posiadają świt.dec­ twa z ukończenia 4 klas szkoły powszechnej. Pozostali więźniowie mogą uczęszczać do szkoły:
31. a)karni - za zezwoleniem naczelnika wię­ zienia, bl śledczy - za zgodą właściwych władz sądo­ wych lub prokuratorskich. § 194. Zajęcia szkolne są prowadzone oddzielnie dla dorosłych i nieletnich, jak również oddzielnie dla mężczyzn i kobiet. § 195. W każdym oddziale prowadzić należy:
32. a)księgę główną, do której są wpisane szczegółowe dane, dotyczące uczniów (wiek, wyznanie, kwalifikacje naukowe, datę zapisaniai wypisania ze szkoły, oddział, zespół, jako też termin i rodzaj kary);
33. b)dziennik lekcyjny, w którym nauczyciel notuje opracowany na każdej lekcji materjał naukowy z poszczególnych przedmiotów; do dziennika dołącza się miesięczny rozkład materjału lekcyjnego z poszczególnych przedmiotów;
34. c)listę obecności uczniów obecnych i nieobecnych; dl dziennik postępów uczniów. Oświata pozaszkolna. § 199. Oświata pozaszkolna polega na urzą­ dzaniu dla więźniów odczytów, pogadanek, organizo .. waniu kółek dokształcających i muzycznych, urzą" dzaniu przedstawień teatralnych, kinematograficznych, koncertów i audycyj radjc-wych, wreszcie na krzewieniu wśród więźniów czytelnictwa. Całokształt pracy pozaszkolnej należy odnotować w księdze zajęć pozaszkolnych. § 200. Więźniowie śledczy mogą uczęszczać na odczyty, pogadanki, przedstawienia i audycje tylko za zezwoleniem właściwych władz sądowych lub prokura tors kich. W czasie odczytów, pogadanek, pzedstawie1l i audycyj oraz podczas zajęć szkolnych - w sali wykładowej winien być obecny funkcjonarjusz więzien­ ny; wyprowadzanie więźniów z cel do szkoły i zpowrotem winno się odbywać przy odpowiednim nad zorze z zachowaniem jak najdalej idącej ostrożności. R O z d z i a ł IV. Czytelnictwo. § 201. Organizowanie czytelnictwa wśród wię­ polega na zakładaniu bibljotek więziennych i zaopatrywaniu ich w odpowiednią lekturę, na popieraniu zamiłowania do czytania zapomQcą odpowiedniego doboru książek, zbiorowego czytania oraz urządzania stałych czytelń dla WięŹ01ÓW. Bibljoteki więzienne winny zcw:iera. ć tówmez pewną liczbę książek odpowiednich dla personelu źniów, 1228 Dziennik Ustaw. Poz. 577. więziennego, omawiających zagadnienia nictwa, pedagogiki oraz higjeny. więzien­ § 202. Potrzeby czytelnictwa zaspakajają Centralna Bibljoteka Więzienna Ministerstwa Sprawiedliwości oraz miejscowe bibljoteki więzienne. Centralna Bibljoteka Więzienna i miejscowe bibljoteki zawie,' ają: .
35. a)książki i pisma, zakupione n:l. skutek polecenia Ministerstwa Sprawiedliwości;
36. b)książki, ofiarowane prlez instytucje lub osoby prywatne-po zaaprobowaniu ich, w stosunku do Centralnej Bibljoteki - przez Ministerstwo Sprawiedliwości, w stosupku zaś do miejscc-vych bibljotek - przez naczelnika więzienia. Zakładanie specjalnych bibljotek z darów wię­ źniów, pozostających pod ich kierownictwem, jest wzbronione. § 203. Centralna Bibljoteka Więzienna czuwa nad czytelnictwem, podniesieniem pracy bibljotekarskiej w więzieniach, oraz nad ujednostajnieniem sposobów prowadzenia bibljotek więziennych; udziela miejscowym bibljotekom potrzebnych wskazówek i informacyj oraz zbiera i opracowuje nadsyłane przez nie dane statystyczne, niezbędne do badań nad czytelnictwem i do planowego zaopatrywania bibljotek więziennych w odpowiednie książki. Centralna Bibljoteka Więzienna zaopatruje wię­ zienia w książki treści religijnej, beletrystycznej i nauk owej" zaś szkoły więzienne - w niezbędne podręczniki i materjały do odczytów i pogadanek. Centralna Bibljoteka Więzienna, w miarę potrzeby, zakłada i kompletuje biblioteki w poszczególnych więzieniach, bądź rozsyła komplety wędrow­ ne (bibljoteczki ruchome). § 204. Centralna Bibljoteka Więzienna wysyła książki na okres trzymiesięczny, po którego upły­ wie dany komplet książek winien by~ zwróc0I;ty. ~a­ trzymywanie kompletu lub ~oszczegolnych dZle~ Je~t wzbronione. O ile zachodz1 potrzeba przedłuzema terminu korzystania z książek, naczelnik więzienia obowiązany jest przed upływem terminu zwrócić. się do Ministerstwa Sprawiedliwości z prośbą o przedłużenie czasu korzystania z książek, podając powody i wskazując termin, do jakiego pragnąłby komplet zatrzymać. Nr. 71. narjusz więzienny, wydający więźniom książki, obojest udzielać im potrzebnych rad i wskazówek. Więźniów, którzy nie odczuwają potrzeby czytania, należy zachęcać i wzbudzać w nich zainteresowanie do książki. Wydawanie książek dla całej grupy więźniów jest wzbronione. Przy wybieraniu książek więźniowie powinni mieć możność korzystania z katalogów, specjalnie przeznaczonych do ich użytku. Więźniowie, osadzeni w celach jednoosobowych, mogą otrzymywać naraz nie więcej, niż dwie książki treści naukowej i dwie treści beletrystycznej, zaś więźniowie osadzeni