Kodeks rodzinny i opiekuńczy – tekst jednolity 2012

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 15 czerwca 2012 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy Tytuł I - Małżeństwo

Dział I - Zawarcie małżeństwa

Dział II - Prawa i obowiązki małżonków

Dział III - Małżeńskie ustroje majątkowe

Rozdział I - Ustawowy ustrój majątkowy

Rozdział II - Umowne ustroje majątkowe

Rozdział III - Przymusowy ustrój majątkowy

Dział IV - Ustanie małżeństwa

Dział V - Separacja

Tytuł II - Pokrewieństwo i powinowactwo

Dział I - Przepisy ogólne

Dział IA - Rodzice i dzieci

Rozdział I - Pochodzenie dziecka

Rozdział II - Stosunki między rodzicami a dziećmi

Dział II - Przysposobienie

Dział III - Obowiązek alimentacyjny

Tytuł III - Opieka i kuratela

Dział I - Opieka nad małoletnim

Rozdział I - Ustanowienie opieki

Rozdział II - Sprawowanie opieki

Rozdział III - Nadzór nad sprawowaniem opieki

Rozdział IV - Zwolnienie opiekuna i ustanie opieki

Dział II - Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie

Dział III - Kuratela

Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

2.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje:

Art. 8„§ 1. W sprawach opiekuńczych małoletnich postępowanie rozpoznawcze wszczęte przed

wejściem w życie ustawy przed sądami opiekuńczymi właściwymi dla tych spraw według przepisów dotychczasowych toczy się przed tymi sądami do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji.

§ 2Wierzytelności podlegające zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków na podstawie

przepisów dotychczasowych podlegają zaspokojeniu z tego majątku na zasadach określonych w tych przepisach, jeżeli przed wejściem w życie niniejszej ustawy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. ” „

Art. 9

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 1976 r. ” ;

Art. 91

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 1987 r. ” ;

Art. 47

Ustawa wchodzi w życie z dniem 27 maja 1990 r. ” ;

Art. 6Do spraw o przysposobienie wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się

przepisy dotychczasowe.

Art. 7

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 7

Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 listopada 1998 r. ” ;

Art. 7

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 3

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. ” ;

Art. 59

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z tym że art. 42, w zakresie, w jakim dotyczy utworzenia środka specjalnego w celu wsparcia inwestycji i utrzymania placówek zagranicznych, oraz art. 43 wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. ” ;

Art. 4Ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o majątku odrębnym małżonka, rozumie się

przez to jego majątek osobisty.

Art. 5

1.

Przepisy ustawy stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed jej wejściem w życie, chyba że przepisy ust. 2-7 stanowią inaczej.

2.

Jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe małżonków podlegały wspólności ustawowej, składniki majątków istniejące w tym dniu zalicza się do majątku wspólnego albo do majątków osobistych, stosownie do przepisów ustawy.

3.

Do stosunków majątkowych małżonków opartych w dniu wejścia w życie ustawy na umowie majątkowej małżeńskiej stosuje się nadal przepisy obowiązujące w czasie zawierania umowy. Jednakże strony mogą przez umowę zmienić dotychczasowy ustrój majątkowy stosownie do przepisów ustawy.

4.

Jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe między małżonkami nie podlegały wspólności ustawowej ani nie były określone przez umowę majątkową małżeńską, między małżonkami istnieje przymusowy ustrój majątkowy w rozumieniu ustawy.

5.

Przepisy dotychczasowe stosuje się do:

6.

Jeżeli roszczenie powstało przed wejściem w życie ustawy, egzekucję prowadzi się według przepisów dotychczasowych.

7.

Do spraw o ustalenie ojcostwa wszczętych z powództwa matki lub dziecka i niezakończonych przed dniem ogłoszenia ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Art. 6

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.

1 pkt 18, art. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 5 ust. 7, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. ” ;

Art. 7

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 48Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2008 r., z wyjątkiem:

Art. 7

1.

Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o uznaniu dziecka należy przez to rozumieć uznanie ojcostwa, a gdy mowa jest o unieważnieniu uznania, należy przez to rozumieć ustalenie bezskuteczności uznania.

2.

Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o nadaniu dziecku nazwiska męża matki, należy przez to rozumieć nadanie dziecku nazwiska na podstawie art. 90 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Art. 8Nie może być ustanowiona opiekunem osoba, która została pozbawiona praw rodzicielskich

lub praw opiekuńczych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.a)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1997 r. Nr 128, poz. 840, z 1999 r. Nr 64, poz. 729 i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 48, poz. 548, Nr 93, poz.

1027 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, z 2003 r. Nr 111, poz. 1061, Nr 121, poz. 1142, Nr 179, poz. 1750, Nr 199, poz. 1935 i Nr 228, poz. 2255, z 2004 r.

Nr 25, poz. 219, Nr 69, poz. 626, Nr 93, poz. 889 i Nr 243, poz. 2426, z 2005 r. Nr 86, poz. 732, Nr 90, poz. 757, Nr 132, poz. 1109, Nr 163, poz. 1363, Nr 178, poz.

1479 i Nr 180, poz. 1493, z 2006 r. Nr 190, poz. 1409, Nr 218, poz. 1592 i Nr 226, poz. 1648, z 2007 r. Nr 89, poz. 589, Nr 123, poz. 850, Nr 124, poz. 859 i Nr 192, poz. 1378 oraz z 2008 r. Nr 90, poz. 560, Nr 122, poz. 782, Nr 171, poz. 1056, Nr 173, poz. 1080 i Nr 214, poz. 1344.).

Art. 9

1.

Przepisy ustawy stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed dniem jej wejścia w życie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

2.

Do wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, a także spraw o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa stosuje się przepisy dotychczasowe.

3.

Do uznania dziecka, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się dotychczasowe przepisy o unieważnieniu uznania dziecka.

4.

W stosunku do dziecka, które urodziło się nie dawniej niż osiemnaście lat przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i zmarło przed jej dniem wejścia w życie nie uzyskawszy pełnoletności, uznanie ojcostwa może nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Art. 10

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 13

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 2010 r. ” ;

Art. 33Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 2011 r., z wyjątkiem art. 2 pkt 1, art. 3 pkt

1, pkt 2 lit. a, pkt 3, pkt 5 i pkt 6, art. 4 pkt 1-12, pkt 13 lit. b i c, pkt 14-25, pkt 27, pkt 28, pkt 29 lit. a, pkt 30-33, pkt 34 lit. a, pkt 35-39, pkt 42-44 i pkt 46-50, art. 5, art. 6, art. 12, art. 13, art. 15, art. 16 i art. 31, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. ” ;

Art. 251Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., z wyjątkiem art. 77 ust. 1, który

wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., i art. 241, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 7Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

1027 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, z 2003 r. Nr 111, poz. 1061, Nr 121, poz. 1142, Nr 179, poz. 1750, Nr 199, poz. 1935 i Nr 228, poz. 2255, z 2004 r.

Nr 25, poz. 219, Nr 69, poz. 626, Nr 93, poz. 889 i Nr 243, poz. 2426, z 2005 r. Nr 86, poz. 732, Nr 90, poz. 757, Nr 132, poz. 1109, Nr 163, poz. 1363, Nr 178, poz.

1479 i Nr 180, poz. 1493, z 2006 r. Nr 190, poz. 1409, Nr 218, poz. 1592 i Nr 226, poz. 1648, z 2007 r. Nr 89, poz. 589, Nr 123, poz. 850, Nr 124, poz. 859 i Nr 192, poz. 1378 oraz z 2008 r. Nr 90, poz. 560, Nr 122, poz. 782, Nr 171, poz. 1056, Nr 173, poz. 1080 i Nr 214, poz. 1344.

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy Tytuł I Małżeństwo

Dział I

Zawarcie małżeństwa

Art. 11)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie

ustaw - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego, Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 117, poz. 757), która weszła w życie z dniem 15 listopada 1998 r..

§ 1Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed

kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

§ 2Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński

podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego.

§ 3Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa

lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

§ 42)Dodany przez art. 44 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej (Dz. U

Nr 128, poz. 1403), która weszła w życie z dniem 10 maja 2002 r.; w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1691), która weszła w życie z dniem 20 stycznia 2005 r..

Mężczyzna i kobieta, będący obywatelami polskimi przebywającymi za granicą, mogą zawrzeć małżeństwo również przed polskim konsulem lub przed osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula.

Art. 23)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1; ze zmianą

wprowadzoną przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o zmianie ustaw Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 52, poz. 532), która weszła w życie z dniem 16 grudnia 1999 r..

Jeżeli mimo niezachowania przepisów artykułu poprzedzającego został sporządzony akt małżeństwa, każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powództwem o ustalenie nieistnienia małżeństwa.

Art. 34)W brzmieniu ustalonym przez art. 85 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo

o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180), która weszła w życie z dniem 1 marca 1987 r..

§ 1Osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo powinny złożyć lub przedstawić kierownikowi

urzędu stanu cywilnego dokumenty niezbędne do zawarcia małżeństwa, określone w odrębnych przepisach.

§ 2Jeżeli otrzymanie dokumentu, który osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo jest obowiązana

złożyć lub przedstawić kierownikowi urzędu stanu cywilnego, napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może zwolnić tę osobę od obowiązku złożenia lub przedstawienia tego dokumentu.

§ 35)Dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo doniosłość związku małżeńskiego, przepisy regulujące prawa i obowiązki małżonków oraz przepisy o nazwisku małżonków i o nazwisku ich dzieci.

Art. 46

)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 85 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 4, i art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego nie może być zawarte przed upływem miesiąca od dnia, kiedy osoby, które zamierzają je zawrzeć, złożyły kierownikowi urzędu stanu cywilnego pisemne zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie tego małżeństwa. Jednakże kierownik urzędu stanu cywilnego może zezwolić na zawarcie małżeństwa przed upływem tego terminu, jeżeli przemawiają za tym ważne względy.

Art. 417)Dodany przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

§ 1Osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 kierownik

urzędu stanu cywilnego wydaje zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa oraz treść i datę złożonych przed nim oświadczeń w sprawie nazwisk przyszłych małżonków i ich dzieci.

§ 2

Zaświadczenie traci moc po upływie trzech miesięcy od dnia jego wydania.

§ 3Wydając zaświadczenie kierownik urzędu stanu cywilnego informuje strony o dalszych

czynnościach koniecznych do zawarcia małżeństwa.

Art. 58)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączającej zawarcie zamierzonego małżeństwa, odmówi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński lub wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 41, a w razie wątpliwości zwróci się do sądu o rozstrzygnięcie, czy małżeństwo może być zawarte.

Art. 6

§ 19)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Z ważnych powodów sąd może zezwolić, żeby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone przez pełnomocnika.

§ 2Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym i

wymieniać osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte.

Art. 710)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

§ 1Jeżeli małżeństwo jest zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone publicznie w obecności dwóch pełnoletnich świadków.

§ 2Kierownik urzędu stanu cywilnego zapytuje mężczyznę i kobietę, czy zamierzają zawrzeć

ze sobą małżeństwo, a gdy oboje odpowiedzą na to pytanie twierdząco, wzywa ich do złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński oraz oświadczeń w sprawie nazwisk małżonków i ich dzieci.

§ 3

Każda z osób zawierających małżeństwo składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński, powtarzając za kierownikiem urzędu stanu cywilnego treść oświadczenia lub odczytując je na głos. Osoba niemogąca mówić składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński podpisując akt małżeństwa.

§ 4Po złożeniu oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński przez obie strony kierownik

urzędu stanu cywilnego ogłasza, że wskutek zgodnych oświadczeń obu stron małżeństwo zostało zawarte.

Art. 811)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

§ 1Duchowny, przed którym zawierany jest związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu

kościoła albo innego związku wyznaniowego, nie może przyjąć oświadczeń przewidzianych w art. 1 § 2 - bez uprzedniego przedstawienia mu zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego.

§ 2Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń, o których mowa w § 1, duchowny sporządza zaświadczenie

stwierdzające, że oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu związku małżeńskiego podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego.

Zaświadczenie to podpisują duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie obecni przy złożeniu tych oświadczeń.

§ 312)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie

ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1431), która weszła w życie z dniem 13 czerwca 2009 r..

Zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 41 § 1, duchowny przekazuje do urzędu stanu cywilnego przed upływem pięciu dni od dnia zawarcia małżeństwa; nadanie jako przesyłki poleconej w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z przekazaniem do urzędu stanu cywilnego.

Jeżeli zachowanie tego terminu nie jest możliwe z powodu siły wyższej, bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas trwania przeszkody. Przy obliczaniu biegu terminu nie uwzględnia się dni uznanych ustawowo za wolne od pracy.

Art. 913)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

§ 1W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński mogą być złożone niezwłocznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego bez złożenia lub przedstawienia dokumentów niezbędnych do zawarcia małżeństwa. Jednakże i w tym wypadku strony są obowiązane złożyć zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron oświadczenia

przewidziane w art. 1 § 2 mogą być złożone przed duchownym bez przedstawienia zaświadczenia sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. W takim wypadku strony składają przed duchownym zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

Przepisy art. 1 § 3 oraz art. 2 i art. 8 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 1014)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

§ 1Nie może zawrzeć małżeństwa osoba niemająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże z

ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny.

§ 215)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy wymienionej w odnośniku 3 jako

druga..

Unieważnienia małżeństwa zawartego przez mężczyznę, który nie ukończył lat osiemnastu, oraz przez kobietę, która nie ukończyła lat szesnastu albo bez zezwolenia sądu zawarła małżeństwo po ukończeniu lat szesnastu, lecz przed ukończeniem lat osiemnastu, może żądać każdy z małżonków.

§ 3Nie można unieważnić małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku, jeżeli małżonek

przed wytoczeniem powództwa ten wiek osiągnął.

§ 416)Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy wymienionej w odnośniku 3 jako druga

Jeżeli kobieta zaszła w ciążę, jej mąż nie może żądać unieważnienia małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku.

Art. 11

§ 1

Nie może zawrzeć małżeństwa osoba ubezwłasnowolniona całkowicie.

§ 2

Unieważnienia małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia może żądać każdy z małżonków.

§ 3Nie można unieważnić małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia, jeżeli ubezwłasnowolnienie

zostało uchylone.

Art. 12

§ 1Nie może zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem

umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd może jej zezwolić na zawarcie małżeństwa.

§ 2Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego

jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków.

§ 3Nie można unieważnić małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonków po

ustaniu tej choroby.

Art. 13

§ 1

Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim.

§ 2Unieważnienia małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w poprzednio

zawartym związku małżeńskim może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.

§ 3Nie można unieważnić małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w

poprzednio zawartym związku małżeńskim, jeżeli poprzednie małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, chyba że ustanie tego małżeństwa nastąpiło przez śmierć osoby, która zawarła ponowne małżeństwo pozostając w poprzednio zawartym związku małżeńskim.

Art. 14

§ 1Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa krewni w linii prostej, rodzeństwo ani powinowaci

w linii prostej. Jednakże z ważnych powodów sąd może zezwolić na zawarcie małżeństwa między powinowatymi.

§ 2

Unieważnienia małżeństwa z powodu pokrewieństwa między małżonkami może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.

§ 3Unieważnienia małżeństwa z powodu powinowactwa między małżonkami może żądać każdy

z małżonków.

Art. 15

§ 1

Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa przysposabiający i przysposobiony.

§ 2Unieważnienia małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami może

żądać każdy z małżonków.

§ 3

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami, jeżeli stosunek ten ustał.

Art. 15117)Dodany przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

§ 1Małżeństwo może być unieważnione, jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone:

§ 2

Unieważnienia małżeństwa z powodu okoliczności wymienionych w § 1 może żądać małżonek, który złożył oświadczenie dotknięte wadą.

§ 3Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu

wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej groźbą - a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

Art. 16W razie zawarcia małżeństwa przez pełnomocnika mocodawca może żądać unieważnienia

małżeństwa, jeżeli brak było zezwolenia sądu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński przez pełnomocnika albo jeżeli pełnomocnictwo było nieważne lub skutecznie odwołane. Jednakże nie można z tego powodu żądać unieważnienia małżeństwa, jeżeli małżonkowie podjęli wspólne pożycie.

Art. 1718)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn przewidzianych w przepisach działu niniejszego.

Art. 18Nie można unieważnić małżeństwa po jego ustaniu. Nie dotyczy to jednak unieważnienia

z powodu pokrewieństwa między małżonkami oraz z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w chwili zawarcia małżeństwa w zawartym poprzednio związku małżeńskim.

Art. 19

§ 1Jeżeli jeden z małżonków wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienie

może nastąpić także po śmierci drugiego małżonka, na którego miejsce w procesie wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.

§ 2W razie śmierci małżonka, który wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienia

mogą dochodzić jego zstępni.

Art. 20

§ 1Orzekając unieważnienie małżeństwa, sąd orzeka także, czy i który z małżonków zawarł

małżeństwo w złej wierze.

§ 2Za będącego w złej wierze uważa się małżonka, który w chwili zawarcia małżeństwa wiedział

o okoliczności stanowiącej podstawę jego unieważnienia.

Art. 21Do skutków unieważnienia małżeństwa w zakresie stosunku małżonków do wspólnych dzieci

oraz w zakresie stosunków majątkowych między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o rozwodzie, przy czym małżonek, który zawarł małżeństwo w złej wierze, traktowany jest tak, jak małżonek winny rozkładu pożycia małżeńskiego.

Art. 22Powództwo o unieważnienie oraz ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa może

wytoczyć także prokurator.

Dział II

Prawa i obowiązki małżonków

Art. 23Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego

pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Art. 24Małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach rodziny; w braku porozumienia

każdy z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu.

Art. 2519)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

§ 1O nazwisku, które każdy z małżonków będzie nosił po zawarciu małżeństwa, decyduje

jego oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie może być złożone bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2Małżonkowie mogą nosić wspólne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednego z

nich. Każdy z małżonków może również zachować swoje dotychczasowe nazwisko albo połączyć z nim dotychczasowe nazwisko drugiego małżonka. Nazwisko utworzone w wyniku połączenia nie może składać się z więcej niż dwóch członów.

§ 3W razie niezłożenia oświadczenia w sprawie nazwiska, każdy z małżonków zachowuje swoje

dotychczasowe nazwisko.

Art. 26

(uchylony).20)Przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 12.

Art. 27Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych

i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Art. 28

§ 121)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o

zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 45, poz. 234), która weszła w życie z dniem 1 marca 1976 r..

Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

§ 222)Dodany przez art. 1 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 21

Nakaz, o którym mowa w paragrafie poprzedzającym, zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wspólnego pożycia małżonków. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonków nakaz ten zmienić albo uchylić.

Art. 28123)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1691), która weszła w życie z dniem 20 stycznia 2005 r..

Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego.

Art. 29W razie przemijającej przeszkody, która dotyczy jednego z małżonków pozostających

we wspólnym pożyciu, drugi małżonek może za niego działać w sprawach zwykłego zarządu, w szczególności może bez pełnomocnictwa pobierać przypadające należności, chyba że sprzeciwia się temu małżonek, którego przeszkoda dotyczy. Względem osób trzecich sprzeciw jest skuteczny, jeżeli był im wiadomy.

Art. 30

§ 1Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego

z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

§ 2Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe

zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Postanowienie to może być uchylone w razie zmiany okoliczności.

§ 3Względem osób trzecich wyłączenie odpowiedzialności solidarnej jest skuteczne, jeżeli

było im wiadome.

Dział III

Małżeńskie ustroje majątkowe

Rozdział I

Ustawowy ustrój majątkowy

Art. 3126)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

§ 1Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa

(wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2Do majątku wspólnego należą w szczególności:

Nr 218, poz. 1690, z 2010 r. Nr 105, poz. 668, Nr 182, poz. 1228, Nr 225, poz. 1474, Nr 254, poz. 1700 i Nr 257, poz. 1725, z 2011 r. Nr 45, poz. 235, Nr 75, poz. 398, Nr 138, poz. 808, Nr 171, poz. 1016, Nr 197, poz. 1170, Nr 199, poz. 1175, Nr 232, poz. 1378 i Nr 291, poz. 1706 oraz z 2012 r. poz. 611, 637 i 769.).

Art. 32

(uchylony).29)Przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 23.

Art. 3330)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

Art. 34Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte

wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Art. 34131)Dodany przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 23..

Każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.

Art. 35W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku

wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Art. 3632)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

§ 1Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności

udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

§ 2Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy

poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

§ 3Przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia

działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.

Art. 36133)Dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 23..

§ 1Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez

drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności zarobkowej.

§ 2Sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim zapoznać przed

dokonaniem czynności prawnej.

§ 3

Przepis art. 39 stosuje się odpowiednio.

Art. 3734)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

§ 1Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:

§ 2Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody

drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.

§ 3Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin

do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 4

Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.

Art. 38Jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej

zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Art. 3935)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

Jeżeli jeden z małżonków odmawia zgody wymaganej do dokonania czynności, albo jeżeli porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, drugi małżonek może zwrócić się do sądu o zezwolenie na dokonanie czynności. Sąd udziela zezwolenia, jeżeli dokonania czynności wymaga dobro rodziny.

Art. 4035)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków pozbawić drugiego małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym; może również postanowić, że na dokonanie czynności wskazanych w art. 37 § 1 zamiast zgody małżonka będzie potrzebne zezwolenie sądu. Postanowienia te mogą być uchylone w razie zmiany okoliczności.

Art. 4135)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

§ 1Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może

żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

§ 2Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie

jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

§ 3Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego

jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.

Art. 4235)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

Wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który w razie ustania wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Art. 43

§ 1

Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

§ 236)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

§ 3Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku

wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Art. 44

(uchylony).37)Przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 21.

Art. 4538)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

§ 1Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego

na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy

zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków

został zaspokojony z majątku wspólnego.

Art. 4638)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

W sprawach nieunormowanych w artykułach poprzedzających od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku.

Rozdział II

Umowne ustroje majątkowe

Oddział 1

Przepisy ogólne

Art. 47

§ 1Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową

rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

§ 2Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania

w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 471Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy

jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.

Oddział 2

Wspólność majątkowa

Art. 48Do ustanowionej umową wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności

ustawowej, z zachowaniem przepisów niniejszego oddziału.

Art. 49

§ 1Nie można przez umowę majątkową małżeńską rozszerzyć wspólności na:

§ 2W razie wątpliwości uważa się, że przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych

potrzeb jednego z małżonków nie zostały włączone do wspólności.

Art. 50Jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem wspólności, wierzyciel, którego

dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona.

Art. 501W razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska

stanowi inaczej. Przepis ten nie wyłącza zastosowania art. 43 § 2 i 3.

Oddział 3

Rozdzielność majątkowa

Art. 51W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje

zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później.

Art. 511

Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Oddział 4

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Art. 512Do rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków stosuje się przepisy o rozdzielności

majątkowej, z zachowaniem przepisów niniejszego oddziału.

Art. 513

§ 1Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy

majątkowej.

§ 2Jeżeli umowa majątkowa nie stanowi inaczej, przy obliczaniu dorobków pomija się przedmioty

majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej i wymienione w art. 33 pkt 2, 5-7, 9 oraz przedmioty nabyte w zamian za nie, natomiast dolicza się wartość:

§ 3Dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej

i według cen z chwili rozliczenia.

Art. 514

§ 1Po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek

drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa.

§ 2

Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków.

§ 3

W razie braku porozumienia między stronami co do sposobu lub wysokości wyrównania, rozstrzyga sąd.

Art. 515

§ 1W razie śmierci jednego z małżonków, wyrównanie dorobków następuje między jego spadkobiercami

a małżonkiem pozostałym przy życiu.

§ 2Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków

tylko wtedy, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Rozdział III

Przymusowy ustrój majątkowy

Art. 52

§ 1Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności

majątkowej. § 1a40)Dodany przez art. 32 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378), który wszedł w życie z dniem 20 stycznia 2008 r..

Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

§ 2Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W

wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

§ 341)Dodany przez art. 32 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 40

Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków nie wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej. Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności.

Art. 53

§ 1Rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia

upadłości jednego z małżonków.

§ 2W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia

postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy.

Art. 54

§ 1

Orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

§ 2

Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy.

Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Dział IV

Ustanie małżeństwa

Art. 55

§ 1W razie uznania jednego z małżonków za zmarłego domniemywa się, że małżeństwo ustało

z chwilą, która w orzeczeniu o uznaniu tego małżonka za zmarłego została oznaczona jako chwila jego śmierci.

§ 2Jeżeli po uznaniu jednego z małżonków za zmarłego drugi małżonek zawarł nowy związek

małżeński, związek ten nie może być unieważniony z tego powodu, że małżonek uznany za zmarłego żyje albo że jego śmierć nastąpiła w innej chwili aniżeli chwila oznaczona w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w chwili zawarcia nowego związku małżeńskiego strony wiedziały, że małżonek uznany za zmarłego pozostaje przy życiu.

Art. 56

§ 1Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków

może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

§ 2

Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu

pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Art. 57

§ 1

Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

§ 2Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku

następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Art. 58

§ 142)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

21; w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. § 1a43)Dodany przez art. 1 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka.

§ 244)Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 21

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.

§ 344)Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 21

Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

§ 444)Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 21

Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Art. 5945)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 21;

z dniem 27 maja 1990 r. przyjmowanie oświadczeń o powrocie małżonka rozwiedzionego do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa należy do właściwości organów gminy jako zadanie zlecone, zgodnie z art. 3 pkt 5 lit. f ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198)..

W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.

Art. 60

§ 1Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia

i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

§ 2Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód

pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

§ 3Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie

zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Art. 61Z zastrzeżeniem przepisu artykułu poprzedzającego do obowiązku dostarczania środków

utrzymania przez jednego z małżonków rozwiedzionych drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.

Dział V

Separacja

Art. 611

§ 1Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może

żądać, ażeby sąd orzekł separację.

§ 2

Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację

na podstawie zgodnego żądania małżonków.

Art. 612

§ 1Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie

to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód.

§ 2Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji

jest uzasadnione, sąd orzeka separację.

Art. 613

§ 1

Przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58.

§ 2Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka o winie

rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Art. 614

§ 1Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 2

Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.

§ 3Jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani

są do wzajemnej pomocy.

§ 4Do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających

w separacji drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy art. 60, z wyjątkiem § 3.

§ 5

Przepisu art. 59 nie stosuje się.

Art. 615

(uchylony).47)Przez art. 1 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 23.

Art. 616

§ 1

Na zgodne żądanie małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji.

§ 2

Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.

§ 348)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 23

Znosząc separację, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem małżonków.

Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Dział I

Przepisy ogólne

Art. 617

§ 1Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w

linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej.

§ 2Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało

pokrewieństwo.

Art. 618

§ 1Z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Trwa

ono mimo ustania małżeństwa.

§ 2

Linię i stopień powinowactwa określa się według linii i stopnia pokrewieństwa.

Dział IA Rodzice i dzieci

Rozdział I

Pochodzenie dziecka

Oddział 1

Macierzyństwo

Art. 619

Matką dziecka jest kobieta, która je urodziła.

Art. 6110

§ 1Jeżeli sporządzono akt urodzenia dziecka nieznanych rodziców albo macierzyństwo kobiety

wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka zostało zaprzeczone, można żądać ustalenia macierzyństwa.

§ 2Powództwo o ustalenie macierzyństwa wytacza dziecko przeciwko matce, a jeżeli matka

nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3

Matka wytacza powództwo o ustalenie macierzyństwa przeciwko dziecku.

Art. 6111Matka nie może wytoczyć powództwa o ustalenie macierzyństwa po osiągnięciu przez dziecko

pełnoletności.

Art. 6112

§ 1

Jeżeli w akcie urodzenia jest wpisana jako matka kobieta, która dziecka nie urodziła, można żądać zaprzeczenia macierzyństwa.

§ 2Powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa dziecko wytacza przeciwko kobiecie wpisanej

w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, a jeżeli kobieta ta nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3Matka wytacza powództwo przeciwko kobiecie wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako

jego matka i przeciwko dziecku, a jeżeli kobieta ta nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 4Kobieta wpisana w akcie urodzenia dziecka jako jego matka wytacza powództwo przeciwko

dziecku.

§ 5Mężczyzna, którego ojcostwo zostało ustalone z uwzględnieniem macierzyństwa kobiety

wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, wytacza powództwo przeciwko dziecku i tej kobiecie, a jeżeli ona nie żyje - przeciwko dziecku.

Art. 6113

§ 1Matka albo kobieta wpisana w akcie urodzenia dziecka jako jego matka może wytoczyć

powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia sporządzenia aktu urodzenia dziecka.

§ 2Mężczyzna, którego ojcostwo zostało ustalone z uwzględnieniem macierzyństwa kobiety

wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że kobieta wpisana w akcie urodzenia dziecka nie jest matką dziecka, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

§ 3

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Art. 6114

§ 1Dziecko może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa w ciągu trzech lat od

osiągnięcia pełnoletności.

§ 2

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Art. 6115Ustalenie i zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jednakże

w razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, ustalenia macierzyństwa mogą dochodzić jego zstępni.

Art. 6116

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego; wytoczenie powództwa o zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.

Oddział 2

Ojcostwo

Art. 62

§ 1Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu

dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki.

Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.

§ 2Jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia

małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża.

§ 3

Domniemania powyższe mogą być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Art. 63Mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy

od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

Art. 64

§ 1Jeżeli mąż matki został całkowicie ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej

lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych, na które zapadł w ciągu terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, powództwo może wytoczyć jego przedstawiciel ustawowy.

Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego, a jeżeli przedstawiciel powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero później - sześć miesięcy od dnia, w którym tę wiadomość powziął.

§ 2Jeżeli przedstawiciel ustawowy męża całkowicie ubezwłasnowolnionego nie wytoczył powództwa

o zaprzeczenie ojcostwa, mąż może wytoczyć powództwo po uchyleniu ubezwłasnowolnienia.

Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia uchylenia ubezwłasnowolnienia, a jeżeli mąż powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero później - sześć miesięcy od dnia, w którym tę wiadomość powziął.

Art. 65Jeżeli mąż matki zapadł na chorobę psychiczną lub innego rodzaju zaburzenia psychiczne

w ciągu terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa i mimo istnienia podstaw do ubezwłasnowolnienia całkowitego nie został ubezwłasnowolniony, może on wytoczyć powództwo w ciągu sześciu miesięcy od ustania choroby lub zaburzeń, a gdy powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero później - w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym tę wiadomość powziął.

Art. 66Mąż matki powinien wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i

matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.

Art. 67

Zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka.

Art. 68Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie

zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.

Art. 69

§ 1Matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy

od urodzenia dziecka.

§ 2

Matka powinna wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko mężowi i dziecku, a jeżeli mąż nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 3

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Art. 70

§ 1Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa

męża swojej matki, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.

§ 2Dziecko powinno wytoczyć powództwo przeciwko mężowi swojej matki i matce, a jeżeli

matka nie żyje - przeciwko jej mężowi. Jeżeli mąż matki nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Art. 71

Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.

Art. 72

§ 1Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie

takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie ojcostwa albo na mocy orzeczenia sądu.

§ 2

Uznanie ojcostwa nie może nastąpić, jeżeli toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa.

Art. 73

§ 1Uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy

przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna.

§ 2Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym złożyć oświadczenia

konieczne do uznania ojcostwa przepisy regulujące obowiązki i prawa wynikające z uznania, przepisy o nazwisku dziecka oraz różnicę pomiędzy uznaniem ojcostwa a przysposobieniem dziecka.

§ 3Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania

ojcostwa, jeżeli uznanie jest niedopuszczalne albo gdy powziął wątpliwość co do pochodzenia dziecka.

§ 4Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym, a za granicą również

przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula, jeżeli uznanie dotyczy dziecka, którego oboje rodzice albo jedno z nich są obywatelami polskimi.

Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio.

Art. 74

§ 1

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki dziecka lub mężczyzny, od którego dziecko pochodzi, oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może zostać zaprotokołowane przez notariusza albo złożone do protokołu wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy.

Przepisy art. 73 § 1-3 stosuje się odpowiednio.

§ 2

Protokół podpisuje osoba, która przyjęła oświadczenie, oraz osoba, która je złożyła, chyba że nie może ona go podpisać. Przyczynę braku podpisu należy podać w protokole.

§ 3Protokół zawierający oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa powinien być niezwłocznie

przekazany do urzędu stanu cywilnego właściwego do sporządzenia aktu urodzenia dziecka.

Art. 75

§ 1

Można uznać ojcostwo przed urodzeniem się dziecka już poczętego.

§ 2Jeżeli dziecko urodziło się po zawarciu przez matkę małżeństwa z innym mężczyzną niż

ten, który uznał ojcostwo, przepisu art. 62 nie stosuje się.

Art. 76

§ 1

Uznanie ojcostwa nie może nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.

§ 2Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, uznanie ojcostwa może nastąpić

w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym mężczyzna składający oświadczenie o uznaniu dowiedział się o śmierci dziecka, nie później jednak niż do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

Art. 77

§ 1Oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może złożyć osoba, która ukończyła szesnaście

lat i nie istnieją podstawy do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

§ 2

Osoba, o której mowa w § 1, jeżeli nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, może złożyć oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa tylko przed sądem opiekuńczym.

Art. 78

§ 1Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności

uznania w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka.

§ 2

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Art. 79Przepisy o ustaleniu bezskuteczności uznania ojcostwa stosuje się odpowiednio do matki

dziecka, która potwierdziła ojcostwo.

Art. 80Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa nie może być wytoczone ani przez matkę dziecka, ani przez mężczyznę, który uznał ojcostwo.

Art. 81

§ 1Dziecko może żądać ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa, jeżeli uznający mężczyzna

nie jest jego ojcem.

§ 2Z żądaniem tym dziecko może wystąpić po dojściu do pełnoletności, nie później jednak

niż w ciągu trzech lat od jej osiągnięcia.

§ 3

Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.

Art. 82

§ 1Mężczyzna, który uznał ojcostwo, wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania

przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 2Matka wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko dziecku

i mężczyźnie, który uznał ojcostwo, a jeżeli mężczyzna ten nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 3

Dziecko wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko mężczyźnie, który uznał ojcostwo i przeciwko matce, a gdy matka nie żyje - tylko przeciwko temu mężczyźnie. Jeżeli mężczyzna ten nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

Art. 83

§ 1

Po śmierci dziecka ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne.

§ 2Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, stosuje się odpowiednio przepisy

art. 82 § 1 i 2, przy czym powództwo powinno być wytoczone nie później niż do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność, przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy na miejsce dziecka.

Art. 84

§ 1Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec

dziecka. Jednakże matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z takim żądaniem po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.

§ 2

Dziecko albo matka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu, a gdy ten nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

§ 3Domniemany ojciec dziecka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko dziecku

i matce, a gdy matka nie żyje - przeciwko dziecku.

§ 4W razie śmierci dziecka, które było powodem w sprawie o ustalenie ojcostwa, ustalenia

mogą dochodzić jego zstępni.

Art. 85

§ 1Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej

niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka.

§ 2Okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą

do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Art. 86Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania

ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego; wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania.

Rozdział II

Stosunki między rodzicami a dziećmi

Oddział 1

Przepisy ogólne

Art. 8753)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się.

Art. 8853)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

§ 1Dziecko, co do którego istnieje domniemanie, że pochodzi od męża matki, nosi nazwisko

będące nazwiskiem obojga małżonków. Jeżeli małżonkowie mają różne nazwiska, dziecko nosi nazwisko wskazane w ich zgodnych oświadczeniach. Małżonkowie mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka.

§ 2Oświadczenia w sprawie nazwiska dziecka są składane jednocześnie z oświadczeniami

o nazwiskach, które będą nosić małżonkowie. Jeżeli małżonkowie nie złożyli zgodnych oświadczeń w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.

§ 3Przy sporządzeniu aktu urodzenia pierwszego wspólnego dziecka małżonkowie mogą złożyć

przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne oświadczenia o zmianie wskazanego przez nich nazwiska dziecka albo oświadczenia, o których mowa w § 1, jeżeli nazwisko dziecka nie zostało przez nich wskazane.

§ 4Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do nazwiska dziecka, którego rodzice zawarli

małżeństwo po urodzeniu się dziecka. Do zmiany nazwiska dziecka, którego rodzice zawarli małżeństwo po ukończeniu przez dziecko trzynastu lat, jest potrzebna jego zgoda.

Art. 8953)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

§ 1Jeżeli ojcostwo zostało ustalone przez uznanie, dziecko nosi nazwisko wskazane w zgodnych

oświadczeniach rodziców, składanych jednocześnie z oświadczeniami koniecznymi do uznania ojcostwa. Rodzice mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka. Jeżeli rodzice nie złożyli zgodnych oświadczeń w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca. Do zmiany nazwiska dziecka, które w chwili uznania już ukończyło trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda.

§ 2W razie sądowego ustalenia ojcostwa sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalającym

ojcostwo, stosując odpowiednio przepisy § 1. Jeżeli dziecko ukończyło trzynaście lat, do zmiany nazwiska jest potrzebna jego zgoda.

§ 3

Jeżeli ojcostwa nie ustalono, dziecko nosi nazwisko matki.

§ 4

Dziecku nieznanych rodziców nazwisko nadaje sąd opiekuńczy.

Art. 89154)Dodany przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Dzieci pochodzące od tych samych rodziców noszą takie samo nazwisko, z zastrzeżeniem przepisów, które do zmiany nazwiska dziecka wymagają jego zgody.

Art. 9055)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

§ 1Jeżeli matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, który nie jest ojcem

tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne oświadczenia, że dziecko będzie nosić takie samo nazwisko, jakie zgodnie z art. 88 nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko. Do zmiany nazwiska dziecka, które ukończyło trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda.

§ 2Nadanie dziecku nazwiska, o którym mowa w § 1, nie jest dopuszczalne, jeżeli nosi

ono nazwisko ojca albo nazwisko utworzone na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców dziecka przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka.

§ 3Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio, gdy ojciec małoletniego dziecka zawarł małżeństwo

z kobietą, która nie jest matką tego dziecka.

Art. 90156)Dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Nazwisko dziecka utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka albo przez połączenie nazwiska jednego z rodziców z nazwiskiem jego małżonka, od którego dziecko nie pochodzi, nie może składać się z więcej niż dwóch członów; w skład nazwiska dziecka wchodzą pierwsze człony nazwisk podlegających połączeniu, chyba że w wyniku połączenia powstałoby nazwisko, którego człony są jednakowe.

Art. 91

§ 1Dziecko, które ma dochody z własnej pracy, powinno przyczyniać się do pokrywania kosztów

utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców.

§ 2Dziecko, które pozostaje na utrzymaniu rodziców i mieszka u nich, jest obowiązane

pomagać im we wspólnym gospodarstwie.

Oddział 2

Władza rodzicielska

Art. 92

Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską.

Art. 93

§ 1

Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.

§ 257)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka może orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109-111 stosuje się odpowiednio.

Art. 94

§ 1

Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.

§ 2

(uchylony).58)Przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 12.

§ 3Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice

są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę.

Art. 95

§ 159)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

12..

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

§ 259)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

12..

Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach, w których może samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra.

§ 3Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes

społeczny.

§ 460)Dodany przez art. 1 pkt 13 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.

Art. 96

§ 161)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

§ 262)Dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Rodzice, którzy nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych uczestniczą w sprawowaniu bieżącej pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy ze względu na dobro dziecka postanowi inaczej.

Art. 96163)Dodany przez art. 2 ustawy z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 842), która weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2010 r..

Osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim zakazuje się stosowania kar cielesnych.

Art. 97

§ 1Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane

i uprawnione do jej wykonywania.

§ 2Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia

między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Art. 98

§ 1

Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską.

Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

§ 2Jednakże żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka:

§ 3Przepisy paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem

lub innym organem państwowym.

Art. 99

Jeżeli żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Art. 10064)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

§ 1

Sąd opiekuńczy i inne organy władzy publicznej są obowiązane udzielać pomocy rodzicom, jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej. W szczególności każde z rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka od osoby nieuprawnionej, a także zwrócić się do sądu opiekuńczego lub innego właściwego organu władzy publicznej o zapewnienie dziecku pieczy zastępczej.

§ 265)W brzmieniu ustalonym przez art. 201 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu

rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r..

W wypadkach, o których mowa w § 1, sąd opiekuńczy lub inne organy władzy publicznej zawiadamiają jednostkę organizacyjną wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, w rozumieniu przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, o potrzebie udzielenia rodzinie dziecka odpowiedniej pomocy. Właściwa jednostka organizacyjna wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej jest obowiązana informować sąd o rodzajach udzielanej pomocy i jej rezultatach.

Art. 101

§ 1Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego

pod ich władzą rodzicielską.

§ 2Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych

mu do swobodnego użytku.

§ 3Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających

zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Art. 102W umowie darowizny albo w testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku

z tytułu darowizny lub testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców.

W wypadku takim, gdy darczyńca lub spadkodawca nie wyznaczył zarządcy, sprawuje zarząd kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Art. 103Czysty dochód z majątku dziecka powinien być przede wszystkim obracany na utrzymanie

i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, nadwyżka zaś na inne uzasadnione potrzeby rodziny.

Art. 10466)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

§ 1Sąd opiekuńczy może nakazać rodzicom, żeby sporządzili inwentarz majątku dziecka i

przedstawili go sądowi oraz zawiadamiali sąd o ważniejszych zmianach w stanie tego majątku, w szczególności o nabyciu przez dziecko przedmiotów majątkowych o znacznej wartości.

§ 2Sąd opiekuńczy może w uzasadnionych wypadkach ustalić wartość rozporządzeń dotyczących

ruchomości, pieniędzy i papierów wartościowych, których dziecko lub rodzice mogą dokonywać każdego roku bez zezwolenia sądu opiekuńczego, z zastrzeżeniem art. 103.

Art. 105Po ustaniu zarządu rodzice obowiązani są oddać dziecku lub jego przedstawicielowi

ustawowemu zarządzany przez nich majątek dziecka. Na żądanie dziecka lub jego przedstawiciela ustawowego, zgłoszone przed upływem roku od ustania zarządu, rodzice obowiązani są złożyć rachunek z zarządu. Żądanie to nie może jednak dotyczyć dochodów z majątku pobranych w czasie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Art. 10667)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy może zmienić orzeczenie o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania zawarte w wyroku orzekającym rozwód, separację bądź unieważnienie małżeństwa, albo ustalającym pochodzenie dziecka.

Art. 10767)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

§ 1Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd

opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania.

§ 2Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając

władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

Art. 108

Rodzice, którzy wykonywają władzę rodzicielską nad dzieckiem ubezwłasnowolnionym całkowicie, podlegają takim ograniczeniom, jakim podlega opiekun.

Art. 10968)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 21..

§ 1

Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.

§ 2Sąd opiekuńczy może w szczególności:

§ 3Sąd opiekuńczy może także powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w

tym celu kuratorowi.

§ 472)Dodany przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 70; w brzmieniu

ustalonym przez art. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 69..

W przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 5, a także w razie zastosowania innych środków określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd opiekuńczy zawiadamia o wydaniu orzeczenia właściwą jednostkę organizacyjną wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, która udziela rodzinie małoletniego odpowiedniej pomocy i składa sądowi opiekuńczemu, w terminach określonych przez ten sąd, sprawozdania dotyczące sytuacji rodziny i udzielanej pomocy, w tym prowadzonej pracy z rodziną, a także współpracuje z kuratorem sądowym.

Art. 110

§ 1W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy

może orzec jej zawieszenie.

§ 2

Zawieszenie będzie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie.

Art. 111

§ 1Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo

jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców. § 1a73)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa odnośniku 70..

Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

§ 2

W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

Art. 11274)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może być orzeczone także w wyroku orzekającym rozwód, separację albo unieważnienie małżeństwa.

Oddział 2a

Piecza zastępcza

Art. 112176)Dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 21; w brzmieniu ustalonym przez art. 201 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

§ 1Obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy

zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą, regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym.

Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka.

§ 2

Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli sąd opiekuńczy postanowił inaczej.

Art. 112276)Dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 21; w brzmieniu ustalonym przez art. 201 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

Organizację, funkcjonowanie oraz finansowanie rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka, placówek opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych oraz zasady określające kryteria wiekowe dzieci umieszczanych w tych placówkach i ośrodkach regulują przepisy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Art. 112377)Dodany przez art. 201 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej powinno nastąpić po wyczerpaniu wszystkich form pomocy rodzicom dziecka, o których mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, chyba że dobro dziecka wymaga zapewnienia mu niezwłocznie pieczy zastępczej.

Art. 112477)Dodany przez art. 201 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

Dziecko umieszcza się w pieczy zastępczej do czasu zaistnienia warunków umożliwiających jego powrót do rodziny albo umieszczenia go w rodzinie przysposabiającej.

Art. 112577)Dodany przez art. 201 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

§ 1Sąd może powierzyć sprawowanie pieczy zastępczej małżonkom albo osobie niepozostającej

w związku małżeńskim, którzy są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka. Sprawowanie pieczy zastępczej sąd może także powierzyć małżonkom albo osobie niepozostającej w związku małżeńskim, którzy nie są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka, jeżeli osoby te zostały wpisane do rejestru osób zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej, prowadzenia rodzinnego domu dziecka albo pełnią już funkcję rodziny zastępczej zawodowej lub rodziny zastępczej niezawodowej oraz prowadzących rodzinny dom dziecka.

§ 2Jeżeli jest to uzasadnione dobrem dziecka sąd może tymczasowo, nie dłużej jednak niż

na 6 miesięcy, powierzyć pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom albo osobie niepozostającej w związku małżeńskim, którzy nie są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka, niespełniającym warunku niezbędnych szkoleń, określonego w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, dotyczących rodzin zastępczych.

Art. 112677)Dodany przez art. 201 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

Piecza zastępcza nad dzieckiem posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności jest powierzana przede wszystkim rodzinie zastępczej zawodowej.

Art. 112777)Dodany przez art. 201 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

§ 1Sąd umieszcza dziecko w instytucjonalnej pieczy zastępczej, jeżeli brak jest możliwości

umieszczenia dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej lub z innych ważnych względów nie jest to zasadne.

§ 2W miarę możliwości sąd umieszcza dziecko w pieczy zastępczej na terenie powiatu miejsca

zamieszkania dziecka.

Art. 112877)Dodany przez art. 201 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 65..

Rodzeństwo powinno być umieszczone w tej samej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej lub regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej, chyba że byłoby to sprzeczne z dobrem dziecka.

Oddział 3

Kontakty z dzieckiem

Art. 11379)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

§ 1Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek

utrzymywania ze sobą kontaktów.

§ 2

Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.

Art. 113180)Dodany przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

§ 1Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów

z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.

§ 281)W brzmieniu ustalonym przez art. 201 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 65

Przepisy § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców, a pieczę nad nim sprawuje opiekun lub gdy zostało umieszczone w pieczy zastępczej.

Art. 113280)Dodany przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

§ 1Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów

rodziców z dzieckiem.

§ 2Sąd opiekuńczy może w szczególności:

Art. 113380)Dodany przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Jeżeli utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, sąd zakaże ich utrzymywania.

Art. 113480)Dodany przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.

Art. 113580)Dodany przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

Art. 113680)Dodany przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem.

Dział II

Przysposobienie

Art. 114

§ 1

Przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra.

§ 2

Wymaganie małoletności powinno być spełnione w dniu złożenia wniosku o przysposobienie.

Art. 1141

§ 183)W brzmieniu ustalonym przez art. 201 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 65

Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego oraz posiada opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, chyba że obowiązek ten jej nie dotyczy.

§ 2

Między przysposabiającym a przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku.

Art. 1142

§ 1Przysposobienie, które spowoduje zmianę dotychczasowego miejsca zamieszkania przysposabianego

w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie, może nastąpić wówczas, gdy tylko w ten sposób można zapewnić przysposabianemu odpowiednie zastępcze środowisko rodzinne.

§ 2Przepis § 1 nie ma zastosowania, jeżeli między przysposabiającym a przysposabianym

istnieje stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa albo gdy przysposabiający już przysposobił siostrę lub brata przysposabianego.

Art. 115

§ 1

Przysposobić wspólnie mogą tylko małżonkowie.

§ 2Przysposobienie ma skutki przysposobienia wspólnego także wtedy, gdy osoba przysposobiona

przez jednego z małżonków zostaje następnie przysposobiona przez drugiego małżonka.

§ 3Sąd opiekuńczy może na wniosek przysposabiającego orzec, że przysposobienie ma skutki

przysposobienia wspólnego, jeżeli przysposabiający był małżonkiem osoby, która wcześniej dziecko przysposobiła, a małżeństwo ustało przez śmierć małżonka, który już dokonał przysposobienia.

Art. 116

Przysposobienie przez jednego z małżonków nie może nastąpić bez zgody drugiego małżonka, chyba że ten nie ma zdolności do czynności prawnych albo że porozumienie się z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Art. 117

§ 1

Przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego.

§ 2Orzeczenie nie może być wydane po śmierci przysposabiającego lub osoby, która ma być

przysposobiona.

§ 3

Po śmierci przysposabiającego orzeczenie o przysposobieniu może być wydane wyjątkowo, jeżeli z żądaniem przysposobienia wystąpili oboje małżonkowie, jeden z nich zmarł po wszczęciu postępowania, a drugi żądanie przysposobienia wspólnie przez małżonków podtrzymuje oraz gdy przez dłuższy czas przed wszczęciem postępowania przysposabiany pozostawał pod pieczą wnioskodawców lub tylko zmarłego wnioskodawcy i między stronami powstała więź jak między rodzicami a dzieckiem.

§ 4

Na miejsce zmarłego w postępowaniu wstępuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

§ 5Przysposobienie, o którym mowa w § 3, ma takie same skutki jak orzeczone przed śmiercią

małżonka.

Art. 1171

Przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu po śmierci przysposabiającego.

Art. 118

§ 1

Do przysposobienia potrzebna jest zgoda przysposabianego, który ukończył lat trzynaście.

§ 2

Sąd opiekuńczy powinien wysłuchać przysposabianego, który nie ukończył lat trzynastu, jeżeli może on pojąć znaczenie przysposobienia.

§ 3Sąd opiekuńczy może wyjątkowo orzec przysposobienie bez żądania zgody przysposabianego

lub bez jego wysłuchania, jeżeli nie jest on zdolny do wyrażenia zgody lub jeżeli z oceny stosunku między przysposabiającym a przysposabianym wynika, że uważa się on za dziecko przysposabiającego, a żądanie zgody lub wysłuchanie byłoby sprzeczne z dobrem przysposabianego.

Art. 119

§ 184)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 24 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Do przysposobienia jest potrzebna zgoda rodziców przysposabianego, chyba że zostali oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

§ 2Sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie

mimo braku zgody rodziców, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, jeżeli odmowa zgody na przysposobienie jest oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka.

Art. 1191

§ 1Rodzice mogą przed sądem opiekuńczym wyrazić zgodę na przysposobienie swego dziecka

w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. Rodzicom, którzy wyrazili taką zgodę, władza rodzicielska i prawo do kontaktów z dzieckiem nie przysługują.85)Zdanie drugie dodane przez art. 201 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 65. Zgodę tę mogą odwołać przez oświadczenie złożone przed sądem opiekuńczym, nie później jednak niż przed wszczęciem sprawy o przysposobienie.

§ 2Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodziców bez wskazania osoby przysposabiającego

stosuje się odpowiednio, jeżeli jedno z rodziców wyraziło taką zgodę, a zgoda drugiego nie jest do przysposobienia potrzebna. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli porozumienie się z drugim rodzicem napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

§ 3Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodziców bez wskazania osoby przysposabiającego

stosuje się odpowiednio również wtedy, gdy rodzice przysposabianego są nieznani albo nie żyją, jeżeli sąd opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu tak postanowi.

Art. 1192Zgoda rodziców na przysposobienie dziecka nie może być wyrażona wcześniej niż po upływie

sześciu tygodni od urodzenia się dziecka.

Art. 120

Jeżeli dziecko pozostaje pod opieką, do przysposobienia potrzebna jest zgoda opiekuna.

Jednakże sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie nawet mimo braku zgody opiekuna, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

Art. 1201

§ 1Przed orzeczeniem przysposobienia sąd opiekuńczy może określić sposób i okres osobistej

styczności przysposabiającego z przysposabianym.

§ 2W wypadku określenia styczności w formie pieczy nad dzieckiem stosuje się odpowiednio

przepisy o rodzinach zastępczych, z tym że całkowite koszty utrzymania przysposabianego obciążają przysposabiającego.

§ 3Jeżeli jednak przez przysposobienie przysposabiany ma zmienić dotychczasowe miejsce

zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie, przysposobienie może być orzeczone po upływie określonego przez sąd opiekuńczy okresu osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym w dotychczasowym miejscu zamieszkania przysposabianego lub w innej miejscowości w Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 486)W brzmieniu ustalonym przez art. 201 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 65

Przy wykonywaniu nadzoru nad przebiegiem styczności przysposabiającego z przysposabianym sąd opiekuńczy korzysta z pomocy ośrodka adopcyjnego oraz, w razie potrzeby, organu pomocniczego w sprawach opiekuńczych.

Art. 121

§ 1

Przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi.

§ 2Przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych

przysposabiającego.

§ 3Ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego

krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.

§ 4

Skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.

Art. 1211

§ 1Przepisu art. 121 § 3 nie stosuje się względem małżonka, którego dziecko zostało przysposobione

przez drugiego małżonka, ani względem krewnych tego małżonka, także w razie przysposobienia po ustaniu małżeństwa przez śmierć tego małżonka.

§ 2W wypadku gdy małżonek przysposobił dziecko swego małżonka po śmierci drugiego z rodziców

przysposobionego, przepisu art. 121 § 3 nie stosuje się względem krewnych zmarłego, jeżeli w orzeczeniu o przysposobieniu sąd opiekuńczy tak postanowił.

Art. 122

§ 1Przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego, a jeżeli został przysposobiony

przez małżonków wspólnie albo jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka - nazwisko, które noszą albo nosiłyby dzieci zrodzone z tego małżeństwa.

§ 2Na żądanie osoby, która ma być przysposobiona, i za zgodą przysposabiającego sąd opiekuńczy

w orzeczeniu o przysposobieniu postanawia, że przysposobiony nosić będzie nazwisko złożone z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiającego. Jeżeli przysposabiający albo przysposobiony nosi złożone nazwisko, sąd opiekuńczy rozstrzyga, który człon tego nazwiska wejdzie w skład nazwiska przysposobionego. Przepisu tego nie stosuje się w razie sporządzenia nowego aktu urodzenia przysposobionego z wpisaniem przysposabiających jako jego rodziców.

§ 3Na wniosek przysposabiającego sąd opiekuńczy może w orzeczeniu o przysposobieniu zmienić

imię lub imiona przysposobionego. Jeżeli przysposobiony ukończył lat trzynaście, może to nastąpić tylko za jego zgodą. Przepis art. 118 § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 123

§ 1

Przez przysposobienie ustaje dotychczasowa władza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym.

§ 2Jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, władza rodzicielska

przysługuje obojgu małżonkom wspólnie.

Art. 124

§ 1Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osób, których zgoda jest do przysposobienia

potrzebna, sąd opiekuńczy orzeka, że skutki przysposobienia polegać będą wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym. Jednakże i w tym wypadku skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.

§ 2Nie jest dopuszczalne ograniczenie skutków przysposobienia w wypadku, gdy rodzice

przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na przysposobienie dziecka bez wskazania osoby przysposabiającego.

§ 3Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osób, których zgoda jest do przysposobienia

potrzebna, sąd opiekuńczy może w okresie małoletności przysposobionego zmienić przysposobienie orzeczone stosownie do § 1 na przysposobienie, którego skutki podlegają przepisom art. 121-123.

Art. 124187)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 ustawy, o której mowa w odnośniku 12..

W wypadku gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na jego przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiającego, nie jest dopuszczalne ustalenie pochodzenia przysposobionego przez uznanie ojcostwa, sądowe ustalenie lub zaprzeczenie jego pochodzenia, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.

Art. 125

§ 1Z ważnych powodów zarówno przysposobiony, jak i przysposabiający mogą żądać rozwiązania

stosunku przysposobienia przez sąd. Rozwiązanie stosunku przysposobienia nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro małoletniego dziecka. Orzekając rozwiązanie stosunku przysposobienia, sąd może, stosownie do okoliczności, utrzymać w mocy wynikające z niego obowiązki alimentacyjne.

§ 2Po śmierci przysposobionego lub przysposabiającego rozwiązanie stosunku przysposobienia

nie jest dopuszczalne, chyba że przysposabiający zmarł po wszczęciu sprawy o rozwiązanie stosunku przysposobienia. W wypadku takim na miejsce przysposabiającego w procesie wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.

Art. 1251

§ 1Nie jest dopuszczalne rozwiązanie przysposobienia, na które rodzice przysposobionego

wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę bez wskazania osoby przysposabiającego.

§ 2Takie przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu za życia

przysposabiającego.

Art. 126

§ 1Z chwilą rozwiązania stosunku przysposobienia ustają jego skutki. Jeżeli rozwiązanie

nastąpiło po śmierci przysposabiającego, uważa się, że skutki przysposobienia ustały z chwilą jego śmierci.

§ 2Przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte przez przysposobienie oraz otrzymane w związku

z przysposobieniem imię lub imiona. Jednakże z ważnych powodów sąd na wniosek przysposobionego lub przysposabiającego może w orzeczeniu o rozwiązaniu stosunku przysposobienia postanowić, że przysposobiony powraca do nazwiska, które nosił przed orzeczeniem przysposobienia.

Na wniosek przysposobionego sąd orzeka o jego powrocie do poprzednio noszonego imienia lub imion.

Art. 127

Powództwo o rozwiązanie przysposobienia może wytoczyć także prokurator.

Dział III

Obowiązek alimentacyjny

Art. 128Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania

(obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Art. 129

§ 1

Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

§ 2Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających

ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Art. 13088)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w odnośniku 3 jako druga..

Obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Art. 131

§ 1Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym

a przysposobionym, obowiązek alimentacyjny względem przysposobionego obciąża przysposabiającego przed wstępnymi i rodzeństwem przysposobionego, a obowiązek alimentacyjny względem wstępnych i rodzeństwa obciąża przysposobionego dopiero w ostatniej kolejności.

§ 2Jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przysposobienie nie

ma wpływu na obowiązek alimentacyjny między przysposobionym a tym drugim małżonkiem i jego krewnymi.

Art. 132

Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Art. 133

§ 1Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest

jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

§ 2Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto

znajduje się w niedostatku.

§ 389)Dodany przez art. 1 pkt 26 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Art. 134

W stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najbliższej rodziny.

Art. 135

§ 1Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego

oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

§ 290)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 27 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

12..

Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

§ 391)Dodany przez art. 1 pkt 27 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Świadczenia z pomocy społecznej lub funduszu alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm.92)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r.

Nr 6, poz. 33, Nr 97, poz. 800 i Nr 98, poz. 817, z 2010 r. Nr 81, poz. 530 i Nr 229, poz. 1504 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 129, poz. 735, Nr 149, poz. 887, Nr 171, poz. 1016 i Nr 205, poz. 1212.) podlegające zwrotowi przez zobowiązanego do alimentacji oraz świadczenia dla rodziny zastępczej nie wpływają na zakres obowiązku alimentacyjnego.

Art. 136Jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat przed sądowym dochodzeniem świadczeń alimentacyjnych

osoba, która była już do tych świadczeń zobowiązana, bez ważnego powodu zrzekła się prawa majątkowego lub w inny sposób dopuściła do jego utraty albo jeżeli zrzekła się zatrudnienia lub zmieniła je na mniej zyskowne, nie uwzględnia się wynikłej stąd zmiany przy ustalaniu zakresu świadczeń alimentacyjnych.

Art. 137

§ 193)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.

§ 294)Dodany przez art. 1 pkt 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 12

Niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed wniesieniem powództwa o alimenty sąd uwzględnia zasądzając odpowiednią sumę pieniężną. W uzasadnionych wypadkach sąd może rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.

Art. 138W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku

alimentacyjnego.

Art. 139

Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego.

Art. 140

§ 1Osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania nie będąc do tego

zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić.

§ 2

Roszczenie przewidziane w paragrafie poprzedzającym przedawnia się z upływem lat trzech.

Art. 141

§ 1Ojciec niebędący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym

okolicznościom do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu. Z ważnych powodów matka może żądać udziału ojca w kosztach swego utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące. Jeżeli wskutek ciąży lub porodu matka poniosła inne konieczne wydatki albo szczególne straty majątkowe, może ona żądać, ażeby ojciec pokrył odpowiednią część tych wydatków lub strat. Roszczenia powyższe przysługują matce także w wypadku, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

§ 2Roszczenia matki przewidziane w paragrafie poprzedzającym przedawniają się z upływem

lat trzech od dnia porodu.

Art. 142Jeżeli ojcostwo mężczyzny niebędącego mężem matki zostało uwiarygodnione, matka może

żądać, ażeby mężczyzna ten jeszcze przed urodzeniem się dziecka wyłożył odpowiednią