← Polska

Uchwała nr 152 Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2023 r. w sprawie przyjęcia "Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023-2027 z perspekty

W skrócie

Niniejsza uchwała Rady Ministrów przyjmuje „Program przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023–2027 z perspektywą do roku 2030”, który ma na celu zapobieganie niedoborom wody w Polsce.

Co reguluje

Kogo dotyczy

Kluczowe punkty

Tekst ustawy

MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 października 2023 r. Poz. 1119 UCHWAŁA NR 152 RADY MINISTRÓW z dnia 22 sierpnia 2023 r. w sprawie przyjęcia „Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023–2027 z perspektywą do roku 2030” Na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2023 r. poz. 1259 i 1273) uchwala się, co następuje: §

  1. Przyjmuje się „Program przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023–2027 z perspektywą do roku 2030”, zwany dalej „Programem”, stanowiący załącznik do uchwały. §
  2. Realizację wykonania Programu przewidziano do roku
  3. §
  4. Koordynowanie i nadzorowanie realizacji Programu powierza się ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej. §
  5. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki  Monitor Polski –2– Poz. 1119 Załącznik do uchwały nr 152 Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2023 r. (M.P. poz. 1119) Załącznik do uchwały nr 152 Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2023 r. (M.P. poz. …) RETENCJA. ZATRZYMAJ WODĘ! Program przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023–2027 z perspektywą do roku 2030  Monitor Polski –3– Poz. 1119 Spis treści Spis treści ................................................................................................................................................. 2 Wykaz skrótów ........................................................................................................................................ 5
  6. Cel i zakres Programu ...................................................................................................................... 8
  7. Oszacowanie zasobów wodnych kraju .......................................................................................... 11 2.
  8. Oszacowanie zasobów wodnych kraju oraz identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych – wody powierzchniowe ......................................................................................... 11 2.1.
  9. Oszacowanie zasobów wodnych – stan aktualny.................................................................. 11 2.1.1.
  10. Podejście metodyczne ....................................................................................................... 12 2.1.1.
  11. Analiza wyników ................................................................................................................ 16 2.1.
  12. Identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych – stan aktualny ........... 31 2.1.2.
  13. Podejście metodyczne ....................................................................................................... 31 2.1.2.
  14. Analiza wyników ................................................................................................................ 32 2.1.
  15. Diagnoza sytuacji w zakresie zasobów wodnych Polski (wody powierzchniowe) oraz diagnoza sytuacji w zakresie deficytu zasobów wodnych – stan perspektywiczny .............................. 39 2.1.3.
  16. Podejście metodyczne ....................................................................................................... 39 2.1.3.
  17. Analiza wyników ................................................................................................................ 41 2.
  18. Oszacowanie zasobów wodnych kraju oraz identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych – wody podziemne ................................................................................................. 53 2.2.
  19. Oszacowanie zasobów wodnych – stan aktualny.................................................................. 53 2.2.
  20. Identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych ..................................... 64 2.2.
  21. Opracowanie założeń oraz przeprowadzenie diagnozy sytuacji w zakresie zasobów wodnych Polski w odniesieniu do wód podziemnych – stan perspektywiczny .................................... 81 2.2.3.
  22. Opracowanie założeń ........................................................................................................ 81 2.2.3.
  23. Analiza wyników ................................................................................................................ 86 2.2.3.2.
  24. Wyniki analiz – oszacowany stan zasobów dyspozycyjnych dla zmian klimatu przewidzianych w scenariuszu RCP.4.5 ................................................................................................ 88 2.2.3.2.
  25. Wyniki analiz – stan zasobów dyspozycyjnych dla zmian klimatu przewidzianych w scenariuszu RCP.8.5 ........................................................................................................................... 93 2.2.
  26. Opracowanie założeń oraz przeprowadzenie diagnozy sytuacji w zakresie deficytu zasobów wodnych Polski w odniesieniu do wód podziemnych – stan perspektywiczny .................................... 98 2.2.4.
  27. Opracowanie założeń ........................................................................................................ 98 2.2.4.1.
  28. Ocena zmienności odwodnień kopalnianych i ich wpływu na zasoby dyspozycyjne wód podziemnych w perspektywie roku 2030 i 2050 ................................................................................... 99 2.2.4.1.
  29. Ocena możliwości wzrostu wykorzystania zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w perspektywie roku 2030 i 2050 dla niektórych kierunków gospodarki, w szczególności w rolnictwie ......................................................................................................................................... 104 2.2.4.
  30. Analiza wyników .............................................................................................................. 106 2  Monitor Polski –4– Poz. 1119 2.2.4.2.
  31. Wyniki analiz – stan rezerw zasobów wód podziemnych dla zmian klimatu przewidzianych w scenariuszu RCP.4.5 ............................................................................................... 106 2.2.4.2.
  32. Wyniki analiz – stan rezerw zasobów dyspozycyjnych dla zmian klimatu przewidzianych w scenariuszu RCP.8.5 ......................................................................................................................... 113 2.2.
  33. Podsumowanie spodziewanych zmian zasobów wód podziemnych .................................. 120
  34. Aktualny stan retencji w Polsce ................................................................................................... 122 3.
  35. Definicja retencji...................................................................................................................... 123 3.1.
  36. Podział retencji ze względu na charakter gromadzenia wód .............................................. 123 3.1.
  37. Podział retencji ze względu na skalę zjawiska ..................................................................... 124 3.1.
  38. Podział retencji ze względu na kontrolowanie zjawiska...................................................... 125 3.1.
  39. Podział retencji ze względu na cele szczegółowe zatrzymania wody ................................. 125 3.
  40. Retencja jeziorna ..................................................................................................................... 126 3.
  41. Retencja mokradłowa.............................................................................................................. 132 3.3.
  42. Metoda oceny retencji wodnej w obszarach mokradłowych ............................................. 132 3.3.
  43. Retencja wodna dla obszarów mokradłowych w podziale na RW ...................................... 138 3.
  44. Retencja w lasach .................................................................................................................... 140 3.
  45. Retencja glebowa .................................................................................................................... 150 3.
  46. Retencja zbiornikowa .............................................................................................................. 155 3.6.
  47. Duża i mała retencja zbiornikowa ....................................................................................... 155 3.6.
  48. Mikroretencja ...................................................................................................................... 164 3.
  49. Analiza zapisów wojewódzkich programów małej retencji .................................................... 171
  50. Stan retencji w wybranych krajach UE ........................................................................................ 176 4.
  51. Analizy stanu retencji w wybranych 4 krajach UE – Francji, Hiszpanii, Niemczech, Czechach .............................................................................................................................................. 176
  52. Stan prawny w zakresie retencji wodnej oraz zasobów dyspozycyjnych wód ............................ 195 5.
  53. Prawo i strategie międzynarodowe......................................................................................... 195 5.1.
  54. Prawo międzynarodowe ...................................................................................................... 195 5.1.
  55. Programy i strategie międzynarodowe – powiązania ......................................................... 198 5.
  56. Prawo i strategie krajowe ........................................................................................................ 204 5.2.
  57. Prawo krajowe – instrumenty prawne ................................................................................ 204 5.2.
  58. Prawo krajowe – instrumenty ekonomiczne ....................................................................... 209 5.2.
  59. Programy i strategie krajowe – powiązania ........................................................................ 210 5.
  60. Prawo i programy lokalne ....................................................................................................... 217 5.3.
  61. Prawo lokalne ...................................................................................................................... 217 5.3.
  62. Programy i strategie lokalne – powiązania ......................................................................... 218
  63. Analiza potrzeb w zakresie dostępności zasobów wodnych ....................................................... 221 6.
  64. Analiza obecnych i przyszłych potrzeb w zakresie zasobów wodnych .................................... 221 3  Monitor Polski –5– Poz. 1119 6.1.
  65. Aktualne zużycie wody – podejście metodyczne ................................................................ 221 6.1.
  66. Aktualne zużycie wody – wyniki analiz ................................................................................ 225 6.
  67. Przyszłe potrzeby w zakresie dostępności zasobów wodnych ................................................ 233
  68. Wykaz działań służących zwiększeniu retencji wód .................................................................... 249 7.
  69. Działania mające na celu zwiększenie retencji wód ................................................................ 249 7.
  70. Działania edukacyjne, informacyjne lub promocyjne dotyczące tematyki gospodarki wodnej ................................................................................................................................................. 311 7.
  71. Podsumowanie analizy kosztów i korzyści dla działań ............................................................ 314
  72. Wskaźniki realizacji Programu ..................................................................................................... 317
  73. Spis załączników .......................................................................................................................... 325
  74. Spis rysunków .......................................................................................................................... 326
  75. Spis tabel ................................................................................................................................. 328 4  Monitor Polski –6– Poz. 1119 Wykaz skrótów Agenda 2030 Agenda 2030 Agenda Zrównoważonego Rozwoju 2030 AKK analiza kosztów i korzyści (ang. Cost Benefit Analysis) AKK PPSS Dokument „Zadanie 1: Opracowanie projektu Planu przeciwdziałania skutkom suszy z uwzględnieniem podział kraju na obszary dorzeczy. Podzadanie 1.13: Analiza kosztów i korzyści dla projektu Planu przeciwdziałania skutkom suszy”, wersja nr 0.03 z listopada 2020 r. aPGW aktualizacja planu gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy IIaPGW druga aktualizacja planu gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy aPWŚK aktualizacja programu wodno-środowiskowego kraju aPZRP aktualizacja Planu zarządzania ryzykiem powodziowym B/C wskaźnik korzyści i kosztów (ang. Benefit/Cost) b.d. brak danych BDL Bank Danych o Lasach BDL GUS Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego BDOO baza danych obiektów ogólnogeograficznych BDOT10k baza danych obiektów topograficznych o szczegółowości zapewniającej tworzenie standardowych opracowań kartograficznych w skali 1:10 000 – 100 000 CLC Jednolita baza pokrycia terenu (ang. Corine Land Cover) Dyrektywa Powodziowa dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim (Dz. Urz. UE L 288 z 06.11.2007, str. 27) EC JRC Wspólnotowe Centrum Badawcze (ang. European Commission’s Joint Research Centre) EAP program działań w zakresie środowiska (ang. Environment Action Programme) EEA Europejska Agencja Środowiska (ang. European Environment Agency) EKK Europejska Konwencja Krajobrazowa ENPV ekonomiczna wartość bieżąca netto EOG Europejski Obszar Gospodarczy ESDAC Europejskie Centrum Danych o Glebach (ang. European Sail Data Centre) ERR ekonomiczna stopa zwrotu GIS system informacji geograficznej GO grunty orne GUS Główny Urząd Statystyczny ICOLD Międzynarodowa Komisja ds. Wielkich Zapór (ang. International Commission on Large Dams) 5  Monitor Polski –7– Poz. 1119 IMUZ Instytut Melioracji i Użytków Zielonych IRR wewnętrzna stopa zwrotu IMGW-PIB Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy IOŚ-PIB Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy JCWP jednolita część wód powierzchniowych JCWPd jednolita część wód podziemnych KCPP krzywa czasu przekroczenia przepływu KE Komisja Europejska KPRWP krajowy program renaturyzacji wód powierzchniowych ktoe energetyczny równoważnik jednej metrycznej tony ropy naftowej LID zielona infrastruktura (ang. Low Impact Development) LPW lokalne partnerstwa do spraw wody MEW mała elektrownia wodna MPA miejski plan adaptacji MPHP Mapa Podziału Hydrograficznego Polski NMF MF EOG Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej OECD Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organisation for Economic Cooperation and Development) OSO obszar specjalnej ochrony ptaków PEP2030 Załącznik do uchwały nr 67 Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2019 r. w sprawie przyjęcia „Polityki ekologicznej państwa 2030 – strategii rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej” (M.P. poz. 794) Załącznik do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 2 marca 2021 r. w sprawie polityki energetycznej państwa do 2040 r. (M.P. poz. 264) PEP2040 PGL LP Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe PGW plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy PGW WP Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie PIG-PIB Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy PKB produkt krajowy brutto Poradnik metodyczny Metodyka określania zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w obszarach bilansowych z uwzględnieniem potrzeb jednolitych bilansów wodnogospodarczych PPNW załącznik do uchwały nr 152 Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2023 r. w sprawie przyjęcia Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023–2027 z perspektywą do roku 2030 (M.P. poz. 1119) 6  Monitor Polski –8– Poz. 1119 PPSS plan przeciwdziałania skutkom suszy PROW Program Rozwoju Obszarów Wiejskich PSE S.A. Polskie Sieci Energetyczne S.A. PSH Państwowa Służba Hydrogeologiczna PW lub Prawo wodne ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, 1688, 1890, 1963 i 2029) PZRP plan zarządzania ryzykiem powodziowym RDW dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE z 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275, Dz. Urz. WE L 331 z 15.12.2001, str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 358, Dz. Urz. UE L 81 z 20.03.2008, str. 60, Dz. Urz. UE L 348 z 24.12.2008, str. 84, Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, str. 114, Dz. Urz. UE L 226 z 24.08.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 353 z 28.12.2013, str. 8, Dz. Urz. UE L 311 z 31.10.2014, str. 32 oraz Dz. Urz. UE L 158 z 06.05.2021, str. 23) RW region wodny RZGW regionalny zarząd gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie SCW sztuczne części wód powierzchniowych SOR Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) SOO specjalne obszary ochrony siedlisk SPA 2020 Strategiczny Plan Adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 (przyjęty w dniu 29.10.2013 r. przez Radę Ministrów) SZCW silnie zmodyfikowane części wód WEI wskaźnik eksploatacji wody (ang. water exploitation index) WEI+ wskaźnik eksploatacji wody plus (ang. water exploitation index plus) WISE-WFD WJM Europejski System Informacji o Wodzie – Ramowa Dyrektywa Wodna (ang. Water Information System for Europe - Water Framework Directive) Wielkie Jeziora Mazurskie WPR Wspólna Polityka Rolna WZMiUW wojewódzki zarząd melioracji i urządzeń wodnych Założenia do PPNW uchwała nr 92 Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przyjęcia „Założeń do Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2021–2027 z perspektywą do roku 2030” (M.P. poz. 941) 7  Monitor Polski –9– Poz. 1119
  76. Cel i zakres Programu Polska dysponuje jednymi z najmniejszych zasobów wodnych w przeliczeniu na mieszkańca w Europie. Zgodnie z danymi GUS, w 2019 r. średnio na mieszkańca przypadało 1100 m3, a średnia europejska wynosi 2,5 razy więcej1⁾. Ekstremalne zjawiska meteorologiczne i hydrologiczne, w tym niskie stany wody oraz susze, są występującą od zawsze cechą klimatu Polski. Jednakże w ostatnich latach częstość ich występowania uległa wyraźnemu nasileniu. Na przestrzeni ostatniej dekady, lat 2010–2019, susze występowały dwukrotnie częściej, niż w ubiegłych dekadach. Susze o dużej intensywności i obejmujące swym zasięgiem większą część kraju wystąpiły w latach: 2011, 2015, 2018 i 2019 (statystycznie co 2,5 roku). Dla porównania, we wcześniejszych dekadach (1989–2009) susze o dużej intensywności i zasięgu notowano dwukrotnie rzadziej, raz na 5 lat (lata: 1989, 1992, 2000 i 2003). Skutki tych zjawisk dotknęły zarówno gospodarkę narodową, jak i środowisko przyrodnicze. Mając powyższe na uwadze, istnieje pilna potrzeba podjęcia działań zapobiegających występowaniu niedoborów wody w Polsce. W tym celu opracowany został PPNW. Niniejszy dokument opracowywany jest dla obszaru całego kraju, z uwzględnieniem podziału na RW i obszary dorzeczy. Program opracowany jest na podstawie Założeń do PPNW. Głównym celem Programu jest zwiększenie retencji wodnej w Polsce. Zapewnić to mają analiza i kreślenie kompleksowych działań zwiększających retencję wody. Program uwzględnia wszystkie rodzaje retencji: sztuczną i naturalną oraz wskazuje działania ukierunkowane na jej zwiększenie. Cel główny PPNW mają wspierać 3 priorytety:
  77. wskazanie i realizacja działań z zakresu budowy zintegrowanego systemu naturalnej i sztucznej retencji wodnej;
  78. stworzenie warunków do zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych;
  79. wzmocnienie świadomości społecznej w zakresie potrzeby retencjonowania i oszczędzania wody. Do realizacji celów dokumentu przyczynią się zaplanowane działania. Podstawą ich określenia jest przeprowadzenie analiz w zakresie deficytów zasobów wodnych w Polsce w podziale na wody powierzchniowe i podziemne, określenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na wodę, a także analiza stanu retencji w Polsce. Na rysunku nr 1 przedstawiono schemat opracowywania PPNW, uwzględniający wszystkie elementy oraz kolejność poszczególnych analiz. Całościowe podejście do opracowania PPNW przedstawia powiązania między poszczególnymi elementami opracowania PPNW i pokazuje przyjęte założenia. Część wykonanych analiz i prac nad dokumentem było prowadzonych równolegle. Dla wszystkich przeprowadzonych prac analitycznych przedstawiono w PPNW zarówno podejście metodyczne, jak i omówiono uzyskane wyniki. 1 ⁾ Gutry-Korycka M., Zasoby wodne Polski, IMGW-PIB, Warszawa,
  80. 8  Monitor Polski – 10 – Poz. 1119 Rysunek
  81. Schemat podejścia do opracowania PPNW. Źródło: Opracowanie własne. Rozdział dotyczący stanu prawnego w zakresie retencji wodnej oraz zasobów dyspozycyjnych wód jest dodatkowym elementem dokumentu, mającym na celu wyznaczenie ram opracowania PPNW i określenie uwarunkowań, które rzutują na możliwości wprowadzania zapisów i działań w ramach dokumentu. Element ten zawiera ustalenia wynikające z opracowania instrumentów wspierających realizację działań PZRP oraz analiz prawnych wykonanych na potrzeby opracowania PPSS. Wnioski z diagnozy sytuacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej W wyniku prowadzonych prac w niniejszym dokumencie zaproponowano działania zmierzające do zwiększania retencji krajobrazowej, zbiornikowej, korytowej, na terenach leśnych, rolniczych oraz zurbanizowanych. Wskazano także działania edukacyjne, informacyjne i promocyjne dotyczące wzmocnienia świadomości społecznej w zakresie potrzeby retencjonowania i oszczędzania wody. W efekcie realizacji zapisów PPNW nastąpić ma wzrost wielkości retencjonowanej wody, a także zwiększenie powierzchni i poprawa warunków dla ekosystemów wodnych i od wód zależnych, poprawa dostępności zasobów wodnych dla rolnictwa a także wzrost świadomości społecznej dotyczącej znaczenia retencjonowania i oszczędzania wody. Niedobór zasobów wodnych przekłada się na ograniczenia w możliwości rozwoju gospodarczego kraju. Sektory ściśle powiązane z zasobami wodnymi to w szczególności: energetyka, rolnictwo, przetwórstwo i produkcja żywności oraz przemysł papierniczy. Zasoby wodne stanowią także istotny 9  Monitor Polski – 11 – Poz. 1119 czynnik dla branży turystycznej. Niski stan wód w ciekach oraz zbiornikach wodnych negatywnie odbije się na możliwościach funkcjonowania sektora turystycznego2), 3). Zmniejszające się zasoby wodne mają także wpływ na zaopatrzenie ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Rosną koszty dostarczania wody do gospodarstw domowych, a z drugiej strony coraz częściej zdarzają się problemy z dostarczaniem jej w okresach suchych. Aktualne wyniki analiz zmian klimatu w ramach projektów CHASE-PL oraz Klimada 2.0 wskazują, iż nastąpi w Polsce intensyfikacja zjawisk ekstremalnych. W wyniku prognozowanego wzrostu temperatury powietrza wzrośnie intensywność parowania, nastąpi także zwiększenie częstotliwości opadów nawalnych. Prognozuje się także wzrost długości i częstości występowania okresów bezopadowych. Przyspieszenie cyklu hydrologicznego skutkować będzie pogłębieniem się obecnych problemów z dostępem do zasobów wodnych w całej Europie.4), 5) Opracowanie PPNW będzie miało pozytywny wpływ na gospodarkę wodną, zwłaszcza w zakresie ograniczania ryzyka powodziowego i łagodzenia skutków suszy. W ten sposób zwiększy się także odporność gospodarki, środowiska i społeczeństwa na zmiany klimatyczne. https://www.imgw.pl/sites/default/files/2021-01/imgw-obserwator-susza-2020.pdf http://klimada.mos.gov.pl/blog/2013/04/15/turystyka/ 4) https://klimada2.ios.gov.pl/ 5) https://edo.jrc.ec.europa.eu/edov2/php/index.php?id=1000 2) 3) 10  Monitor Polski – 12 – Poz. 1119
  82. Oszacowanie zasobów wodnych kraju 2.
  83. Oszacowanie zasobów wodnych kraju oraz identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych – wody powierzchniowe Zasoby wodne, w kontekście wód powierzchniowych, oznaczają całość aktualnie i potencjalnie dostępnych wód o odpowiednich charakterystykach ilościowych i jakościowych, przeznaczonych do zaspokojenia określonego zapotrzebowania. Pojęcie zasobów wodnych nie odnosi się do ogółu wód, lecz tylko do tej ich części, która jest corocznie odnawiana, co jest utożsamiane z odpływem rzecznym w ciągu roku z określonego terenu. 2.1.
  84. Oszacowanie zasobów wodnych – stan aktualny Oszacowanie zasobów wodnych Polski w zakresie wód powierzchniowych zostało przeprowadzone z wykorzystaniem następujących wskaźników: • przepływy charakterystyczne: przepływ najniższy z niskich NNQ, przepływ średni niski SNQ, przepływ średni ze średnich SSQ; • przepływ nienaruszalny Qn; • przepływ gwarantowany Qgw,p%, który wraz z przepływami wyższymi trwa przez p% czasu (przyjęty poziom gwarancji p = 95%); • zasoby dyspozycyjne zwrotne ZDZgw,p%; • zasoby dyspozycyjne bezzwrotne ZDBgw,p%; • stosunek przepływu średniego niżówki zwykłej (śrQn70) do przepływu nienaruszalnego QNSH70; • stosunek przepływu średniego niżówki ekstremalnej (śrQn95) do przepływu nienaruszalnego QNSH95; • wskaźnik stopnia wykorzystania zasobów dyspozycyjnych qWSWZDZ. Wykorzystane wskaźniki są w większości zgodne z przyjętymi w ramach projektu „Opracowanie planów przeciwdziałania skutkom suszy na obszarach dorzeczy”. W ramach niniejszego opracowania w porównaniu do PPSS, wydłużono analizowane wielolecie z 2018 do 2019 r. (wielolecie 1987–2019). Przyjęto również nieco inną metodę wyznaczenia przepływu gwarantowanego - na podstawie krzywej średniej sum czasów trwania przepływów (szczegółowo opisana w rozdziale 2.1.1.1). Przepływ nienaruszalny na obszarze całej Polski określono metodą Kostrzewy – analogicznie jak w PPSS, przy czym przyjęto jednolity sposób wyznaczania parametru k, bez uwzględnienia rozporządzeń dyrektorów RZGW (w ramach PPSS uwzględniono rozporządzenia Dyrektora RZGW w Warszawie oraz Dyrektora RZGW w Poznaniu). Dodatkowo dokonano analizy przepływów charakterystycznych oraz średniego rocznego odpływu jednostkowego, natomiast po szczegółowym przeglądzie dostępnych danych (opisanym w rozdziale 2.1.1.1) odstąpiono ostatecznie od uwzględnienia w analizach wskaźnika stopnia wykorzystania zasobów dyspozycyjnych. Przyjęte wskaźniki wyznaczono na podstawie danych IMGW-PIB z wielolecia 1987–
  85. Do obliczenia przepływów charakterystycznych NNQ i SNQ wykorzystano przepływy ekstremalne niskie, natomiast dla wszystkich pozostałych wskaźników – przepływy średnie dobowe. Obliczenia przeprowadzone 11  Monitor Polski – 13 – Poz. 1119 zostały w układzie lat kalendarzowych, zgodnie z metodyką przyjętą w PPSS (Aktualizacja opracowania „Ochrona przed suszą w planowaniu gospodarowania wodami – metodyka postępowania” KZGW 2017). Zachowanie tego samego podejścia pozwala na porównanie i weryfikację wyników obliczeń. 2.1.1.
  86. Podejście metodyczne Oszacowanie zasobów wodnych kraju wykonane zostało z uwzględnieniem metodyki przyjętej w projekcie „Opracowanie planów przeciwdziałania skutkom suszy na obszarach dorzeczy”, szczegółowo opisanej w dokumencie pn.: Aktualizacja opracowania „Ochrona przed suszą w planowaniu gospodarowania wodami – metodyka postępowania”, KZGW
  87. Metodyka ta bazuje na szeregu wskaźników, które pośrednio lub bezpośrednio stanowią podstawę wielokryterialnej oceny dyspozycyjności wód powierzchniowych oraz stanu zasobów nienaruszalnych w warunkach suszy hydrologicznej zwykłej i ekstremalnej. Poniżej przedstawiono metody wyznaczania poszczególnych wskaźników. Przepływ nienaruszalny Qn w ramach niniejszego opracowania wyznaczono powszechnie stosowaną w Polsce metodą Kostrzewy, według wzoru: W sytuacji, gdy Qn < NNQ: gdzie: 𝑄𝑄𝑛𝑛 = 𝑘𝑘 ∙ 𝑆𝑆𝑆𝑆𝑆𝑆 𝑄𝑄𝑛𝑛 = 𝑁𝑁𝑁𝑁𝑁𝑁 k – współczynnik zależny od hydrologicznego typu cieku oraz powierzchni zlewni, SNQ – przepływ średni niski [m3/s], NNQ – przepływ najniższy z niskich [m3/s]. Tabela
  88. Hydrologiczny typ cieku w zależności od średniego spływu jednostkowego. Hydrologiczny typ cieku nizinny przejściowy i podgórski górski SSq SSq < 4.15 4.15 ≤ SSq ≤ 13.15 SSq  13.15 Źródło: Ozga-Zieliński B., Brzeziński J.: Metody obliczania charakterystyk przepływu rzecznego, IMGWPIB, Warszawa
  89. 12  Monitor Polski – 14 – Poz. 1119 Tabela
  90. Wartości współczynnika k w zależności od hydrologicznego typu cieku oraz powierzchni zlewni. Powierzchnia zlewni Współczynnik k A [km2] nizinny <1000 1.00 1000 – 2500 0.58 >2500 0.50 przejściowy i podgórski <500 1.27 500 – 1500 0.77 1500 – 2500 0.52 >2500 0.5 górski <300 1.52 300 – 750 1.17 750 – 1500 0.76 1500 – 2500 0.55 >2500 0.50 Źródło: Ozga-Zieliński B., Brzeziński J.: Metody obliczania charakterystyk przepływu rzecznego, IMGWPIB, Warszawa
  91. Hydrologiczny typ cieku Przepływ gwarantowany Qgw,p% to przepływ, który wraz z przepływami wyższymi od siebie trwa przez p% czasu objętego analizami. Przepływy gwarantowane o określonym poziomie gwarancji p% wyznaczane są na podstawie krzywych czasu przekroczenia przepływu (KCPP). Wyróżnić można dwie metody tworzenia KCPP: • metodę tradycyjną, za pomocą której tworzona jest jedna krzywa na podstawie danych przepływów z całego N-letniego okresu; • metodę polegającą na tworzeniu N-rocznych KCPP, uśrednianych następnie do krzywej średniej. Krzywa średnia różni się od krzywej N-letniej szczególnie w obszarze przepływów minimalnych, gdzie przepływ o gwarancji przewyższenia p%, obliczony na podstawie średniej KCPP, jest wyższy od przepływu o gwarancji przewyższenia p% obliczonego na podstawie N-letniej KCPP6). W ramach niniejszego opracowania do wykorzystania metodą średniej KCPP przyjęto poziom gwarancji p=95%. Zasoby dyspozycyjne zwrotne o określonej gwarancji występowania ZDZgw,p% obliczane są jako różnica pomiędzy wielkością przepływu gwarantowanego i wielkością przepływu nienaruszalnego w analizowanym przekroju, według wzoru: gdzie: 𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍, 𝑝𝑝% = 𝑄𝑄𝑄𝑄𝑄𝑄, 𝑝𝑝% − 𝑄𝑄𝑛𝑛 Qgw,p% – przepływ gwarantowany, który wraz z przepływami wyższymi trwa przez p% czasu [m3/s], Węglarczyk, S., Krzywe czasu przewyższenia przepływu w zlewni Małej Wisły, Infrastruktura i ekologia terenów wiejskich, nr II/1/2014, PAN, Oddział w Krakowie,
  92. 6) 13  Monitor Polski – 15 – Poz. 1119 p – przyjęty poziom gwarancji, Qn – przepływ nienaruszalny [m3/s]. Zasoby dyspozycyjne zwrotne określają ilość wody, jaka może zostać pobrana z danego przekroju rzeki pod warunkiem, że użytkownik po wykorzystaniu pobranej wody zwróci ją w całości do rzeki bezpośrednio poniżej miejsca poboru7). Zasoby dyspozycyjne bezzwrotne o określonej gwarancji występowania ZDBgw,p% określają dopuszczalną wielkość zużycia bezzwrotnego pobranej wody z danego przekroju rzeki, przy zachowaniu przepływu nienaruszalnego oraz bez pogarszania warunków zaopatrzenia w wodę pozostałych użytkowników. Obliczane są jako wartość stała zasobów dyspozycyjnych zwrotnych według wzoru: gdzie: 𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍, 𝑝𝑝% = 𝛼𝛼(𝑄𝑄𝑄𝑄𝑄𝑄, 𝑝𝑝% − 𝑄𝑄𝑛𝑛 ) α – współczynnik określający jaka część zasobów dyspozycyjnych zwrotnych może być odprowadzona z cieku bez naruszania wielkości przepływu nienaruszalnego oraz stopnia zaspokojenia potrzeb wodnych użytkowników zlokalizowanych poniżej, Qgw,p% - przepływ gwarantowany, który wraz z przepływami wyższymi trwa przez p% czasu [m3/s], p – przyjęty poziom gwarancji, Qn – przepływ nienaruszalny [m3/s]. Stosunek przepływu średniego niżówki zwykłej/ ekstremalnej (śrQn70/ śrQn95) do przepływu nienaruszalnego QNSH70/ QNSH95 pokazuje stan nienaruszalnych zasobów wód powierzchniowych w okresie trwania niżówek, w zależności od przedziału zmienności: • QNSH<0.95 – susza hydrologiczna sczerpuje przepływ nienaruszalny, brak jest możliwości realizowania potrzeb użytkowników, w tym również ekosystemowych, • 0.95≤QNSN≤1.05 – przepływ graniczny suszy hydrologicznej jest równy przepływowi nienaruszalnemu, nie ma nadwyżki przepływu do dyspozycji, • QNSH>1.05 – susza hydrologiczna nie sczerpuje zasobów nienaruszalnych, istnieje nadwyżka przepływu do dyspozycji użytkowników sektorowych i zabezpieczone są potrzeby ekosystemów. Ogólnie stosowany w hydrologii termin „niżówka” jest pojęciem umownym, interpretującym sytuację w rzekach w odniesieniu do ilości przepływającej wody8). W literaturze znaleźć można różne definicje niżówki i kryteria jej wydzielania. W nowszych pozycjach literaturowych przyjmowana jest następująca definicja: „niżówka jest to okres, w którym przepływy są równe lub niższe od przepływu granicznego Qg”, przy czym przy określaniu przepływu granicznego mogą być stosowane różne kryteria, Tyszewski i in., Metodyka opracowania warunków korzystania z wód RW oraz warunków korzystania z wód zlewni. Pracowania Gospodarki Wodnej „PRO-WODA”, Warszawa,
  93. 8) Ozga-Zielinska M., Brzezinski J., Hydrologia stosowana. PWN Warszawa,
  94. 7) 14  Monitor Polski – 16 – Poz. 1119 hydrologiczne lub gospodarcze. Na potrzeby niniejszego opracowania, jako przepływy graniczne przyjęto przepływy Q70% i Q95% wyznaczone z krzywej sum czasów trwania przepływów9). Wykorzystano również dodatkowe kryteria uściślające wyznaczanie niżówek: • • minimalny czas pomiędzy sąsiadującymi niżówkami (3 dni); minimalny czas trwania niżówki (5 dni)10). Wskaźnik stopnia wykorzystania zasobów dyspozycyjnych zwrotnych WSWZDZ służy do identyfikacji poziomu stresu wodnego (zachwiania równowagi systemu i początku odczuwania presji na trwałość zasobów) i obliczany jest według wzoru: 𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊𝑊 = 100 ∙ gdzie: ∑ 𝑃𝑃𝑃𝑃𝑃𝑃 𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍𝑍 PWP – suma poborów pomniejszonych o zrzuty w danej zlewni bilansowej/ różnicowej, ZDZ – zasoby dyspozycyjne zwrotne w danej zlewni bilansowej/ różnicowej. Tabela
  95. Poziom stresu wodnego w zależności od wielkości wskaźnika stopnia wykorzystania zasobów dyspozycyjnych zwrotnych. Przedziały zmienności WSWZDZ Interpretacja wyniku <25 normalny stopień wykorzystania 25-50 umiarkowany stopień wykorzystania, z zaznaczoną presją na trwałość zasobów 50-75 intensywny stopień wykorzystania z wyraźną presją na trwałość zasobów >75 bardzo intensywny stopień wykorzystania, bliski całkowitemu lub przekraczający wielkość zasobów dyspozycyjnych Źródło: Kundzewicz Z.: Gdyby mała wody miarka…. Zasoby wodne dla trwałego rozwoju, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa,
  96. Analogiczny wskaźnik jest stosowany przez Europejską Agencję Środowiska (WEI), jednak posiada on inne wartości graniczne. Dane o wielkości poborów oraz zrzutów (PWP) są elementem bazy danych „Identyfikacja presji w RW i na obszarach dorzeczy”. W aktualnej bazie danych presji antropogenicznych (w wersji z dnia 31 marca 2021 r.) znajduje się 11 181 obiektów zaklasyfikowanych jako pobory wód powierzchniowych, 25 579 – pobory wód podziemnych, 1 653 – odwodnienia obiektów lub wykopów budowlanych, Tallaksen L. M., van Lanen H. A. J., , Hydrological Drought – Processes and Estimation Methods for Streamflow and Groundwater, Developments in Water Science,
  97. Amsterdam, Elsevier Science B.V.,
  98. 10) Jakubowski W., Rozkłady prawdopodobieństwa w ocenie suszy hydrologicznej. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu,
  99. 9) 15  Monitor Polski – 17 – Poz. 1119 120 – odwodnienia zakładów górniczych, 38 – przerzutów wody oraz łącznie 85 790 obiektów zaklasyfikowanych jako zrzuty, w podziale na różne kategorie. Są to: zrzuty ścieków komunalnych – 4 657 obiektów, zrzuty ścieków bytowych – 5 013, zrzuty ścieków przemysłowych – 6 573, zrzuty ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych – 6 770, zrzuty z odwodnień budowlanych lub wykopów budowlanych – 1 662, zrzuty wód opadowych i roztopowych – 55 335, przelewy burzowe – 294, zrzuty ciekłych odchodów zwierzęcych za wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania – 156, zrzuty wód odciekowych ze składowisk odpadów i miejsc ich magazynowania – 153, akwakultura – 5 129, zrzuty wykorzystanej solanki, wody lecznicze i termalne – 48 obiektów. W celu wyznaczenia wskaźnika stopnia wykorzystania zasobów dyspozycyjnych, w pierwszej kolejności wyselekcjonowano z bazy obiekty poborów wód powierzchniowych i zrzutów. W kolejnym kroku, wszystkie dane o wielkości poborów i zrzutów przeliczono na średni pobór/zrzut chwilowy w m3/s, a następnie dokonano analizy przynależności punktów poboru/zrzutu do danej zlewni bilansowej. Analiza ilościowa i przestrzenna danych z bazy presji antropogenicznych wykazała duże braki w zakresie wartości średnich chwilowych poborów/zrzutów, szczególnie w odniesieniu do poborów. Dane dostępne są jedynie dla 3 537 obiektów poborów wód powierzchniowych, natomiast dla zrzutów dla 18 067 obiektów. Największe braki danych ilościowych o poborach występują w RW Warty i Noteci. Ze względu na zidentyfikowane braki danych oraz ich nierównomierne rozmieszczenie na obszarze Polski, zdecydowano ostatecznie, że w ramach niniejszego opracowania nie będą wyznaczane wskaźniki stopnia wykorzystania zasobów dyspozycyjnych zwrotnych. Wykorzystanie niepełnych danych czy też mieszanie danych rzeczywistych z szacowanymi w jakikolwiek sposób, miałoby znaczący wpływ na wyniki analiz i prowadziłoby do nieprawidłowej oceny zasobów wodnych i klasyfikacji zlewni pod kątem potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych. 2.1.1.
  100. Analiza wyników Na potrzeby oszacowania zasobów wodnych wykorzystano dane IMGW-PIB dla 452 stacji wodowskazowych (451 stacji analizowanych w ramach PPSS oraz dodatkowo stacja Kwidzyn na rzece Liwie). Ponadto wykonano obliczenia dla 23 przekrojów niekontrolowanych na rzekach kontrolowanych – wartości poszczególnych wskaźników obliczono z wykorzystaniem ekstrapolacji danych wodowskazowych. Łącznie oszacowano zasoby wodne dla 475 zlewni bilansowych. Wyodrębniono również 94 zlewnie niekontrolowane, dla których nie jest możliwe obliczenie przyjętych wskaźników ze względu na brak danych pomiarowych IMGW-PIB, a co za tym idzie oszacowanie zasobów wodnych zgodnie z przyjętą metodyką. Z tego względu dla zlewni niekontrolowanych ograniczono się do określenia poziomu potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w kontekście suszy na podstawie wyników analiz w zlewniach sąsiadujących – jako poziom potrzeb realizacji działań w zlewniach niekontrolowanych przyjmowano poziom określony dla przeważającej liczby sąsiadujących zlewni kontrolowanych. 16  Monitor Polski – 18 – Poz. 1119 Tabela
  101. Liczba analizowanych zlewni bilansowych w podziale na obszary dorzeczy i RW. Obszar dorzecza RW Liczba analizowanych zlewni Czarnej Orawy 3 Dunaju Czadeczki 0 Morawy 0 Suma – obszar dorzecza Dunaju 3 Małej Wisły 23 Górnej-Zachodniej Wisły 53 Górnej-Wschodniej Wisły 361 Wisły Środkowej Wisły 40 Bugu 29 Narwi 40 Dolnej Wisły 61 Suma - obszar dorzecza Wisły 282 Świeżej Świeżej 0 Banówki Banówki 0 Metuje 1 Orlicy 0 Łaby Izery 0 Łaby i Ostrożnicy 0 Suma – obszar dorzecza Łaby 1 Górnej Odry 18 Środkowej Odry 612 Warty 363 Odry Noteci 19 Dolnej Odry i Przymorza 364 Zachodniego Suma – obszar dorzecza Odry 170 Pregoły Łyny i Węgorapy 11 Niemna Niemna 7 Dniestru Dniestru 1 SUMA 475 Objaśnienia: 1 w tym 3 zlewnie położone częściowo w RW Górnej-Zachodniej Wisły; 2 w tym 1 zlewnia położona częściowo w RW Górnej Odry; 3 w tym 1 zlewnia położona częściowo w RW Noteci; 4 w tym 1 zlewnia położona częściowo w RW Warty. 17  Monitor Polski – 19 – Poz. 1119 Rysunek
  102. Zlewnie bilansowe uwzględnione w ocenie zasobów wodnych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 18  Monitor Polski – 20 – Poz. 1119 W celu oszacowania wielkości zasobów wód powierzchniowych w Polsce, w pierwszej kolejności analizie poddano wartości przepływów charakterystycznych SNQ i SSQ, przeliczone na jednostkę powierzchni zlewni, co pozwoliło na ich porównanie pomiędzy poszczególnymi zlewniami. Wartości modułu odpływu dla wszystkich analizowanych wskaźników podzielono na klasy metodą kwantyli. Wartości modułu odpływu SNQ podzielono na 6 klas: • • • • • • klasa 1 - od 0.186 do 0.978 l/s*km2; klasa 2 - od 0.979 do 1.461 l/s*km2; klasa 3 - od 1.462 do 1.989 l/s*km2; klasa 4 - od 1.990 do 2.636 l/s*km2; klasa 5 - od 2.637 do 3.880 l/s*km2; klasa 6 - od 3.881 do 9.828 l/s*km
  103. Podobnie na 6 klas podzielono wartości modułu odpływu SSQ: • klasa 1 - od 1.257 do 3.918 l/s*km2; • klasa 2 - od 3.919 do 5.035 l/s*km2; • klasa 3 - od 5.036 do 6.015 l/s*km2; • klasa 4 - od 6.016 do 8.944 l/s*km2; • klasa 5 - od 8.945 do 12.313 l/s*km2; • klasa 6 - od 12.314 do 51.658 l/s*km
  104. W klasie o najmniejszych wartościach modułu SNQ dla analizowanego wielolecia 1987–2019 (poniżej 0,978 l/s·km2) znajdują się 33 zlewnie na obszarze dorzecza Odry (19,4% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza), 44 zlewnie na obszarze dorzecza Wisły (15,6% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza) oraz 3 na obszarze dorzecza Pregoły (27,3% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza). W klasie o najwyższych wartościach modułu odpływu SNQ (powyżej 3.880 l/s·km2) znajduje się 41 zlewni na obszarze dorzecza Wisły (co stanowi 14% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza), 35 zlewni na obszarze dorzecza Odry (20,6%) oraz 3 zlewnie w Dorzeczu Niemna (42,8% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza). W odniesieniu do modułu SSQ, w klasie o najniższych wartościach (poniżej 3.918 l/s·km2) znajduje się 39 zlewni na obszarze dorzecza Odry oraz 41 zlewni na obszarze dorzecza Wisły, co stanowi odpowiednio 22,9% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza Odry oraz 14,5% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza Wisły. W klasie o wartościach najwyższych (powyżej 12.313 l/s·km2) - 50 zlewni na obszarze dorzecza Wisły (17,7% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza), 25 zlewni Odry (14,7%), 2 zlewnie Dunaju (66,7%), 1 zlewnia Łaby i 1 zlewnia Dniestru (100%). Łącznie 48 analizowanych zlewni w Polsce charakteryzuje się najniższymi wartościami zarówno modułu SNQ, jak i SSQ, a tylko 24 zlewnie – najwyższymi. 19  Monitor Polski – 21 – Poz. 1119 Rysunek
  105. Rozkład przestrzenny modułu odpływu SNQ w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 20  Monitor Polski – 22 – Poz. 1119 Rysunek
  106. Rozkład przestrzenny modułu odpływu SSQ (SSq) w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 21  Monitor Polski – 23 – Poz. 1119 Wartości modułu przepływu nienaruszalnego podzielono odpowiednio na 6 klas: • • • • • • klasa 1 – od 0.131 do 0.751 l/s*km2; klasa 2 – od 0.752 do 1.115 l/s*km2; klasa 3 – od 1.116 do 1.601 l/s*km2; klasa 4 – od 1.602 do 2.416 l/s*km2; klasa 5 – od 2.417 do 3.942 l/s*km2; klasa 6 – od 3.943 do 15.0 l/s*km2, analogicznie wartości modułu przepływu gwarantowanego: • klasa 1 – od 0.23 do 1.31 l/s*km2; • klasa 2 – od 1.32 do 1.91 l/s*km2; • klasa 3 – od 1.92 do 2.53 l/s*km2; • klasa 4 – od 2.54 do 3.33 l/s*km2; • klasa 5 – od 3.34 do 4.89 l/s*km2; • klasa 6 – od 4.90 do 13.79 l/s*km
  107. W klasie o najmniejszych wartościach modułu przepływu nienaruszalnego dla analizowanego wielolecia 1987–2019 (poniżej 0.751 l/s*km2) znajduje się 31 zlewni na obszarze dorzecza Odry (18,2% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza), 47 zlewni na obszarze dorzecza Wisły (16,7% zlewni na obszarze dorzecza) oraz 2 zlewnie na obszarze dorzecza Pregoły (18,2% zlewni). W klasie o najwyższych wartościach modułu przepływu nienaruszalnego (powyżej 3.942 l/s·km2) znajdują się 42 zlewnie na obszarze dorzecza Wisły (co stanowi 14,9% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza), 33 zlewnie na obszarze dorzecza Odry (19,4%) oraz 3 zlewnie na obszarze dorzecza Niemna (42,8% analizowanych zlewni obszaru dorzecza). W odniesieniu do modułu przepływu gwarantowanego o poziomie gwarancji p = 95%, w klasie o najniższych wartościach (poniżej 1.31 l/s·km2) znajduje się 110 zlewni na obszarze dorzecza Wisły (39% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza), 75 zlewni na obszarze dorzecza Odry (44,1% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza) oraz 5 zlewni na obszarze dorzecza Pregoły (45,5% analizowanych zlewni na obszarze dorzecza). W klasie o wartościach najwyższych (powyżej 4.89 l/s·km2) – 30 zlewni na obszarze dorzecza Wisły, 24 zlewnie Odry i 1 zlewnia na obszarze dorzecza Niemna (odpowiednio 10,6%, 14,1% oraz 14,3% analizowanych zlewni na obszarze poszczególnych dorzeczy). 22  Monitor Polski – 24 – Poz. 1119 Rysunek
  108. Rozkład przestrzenny modułu przepływu nienaruszalnego w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 23  Monitor Polski – 25 – Poz. 1119 Rysunek
  109. Rozkład przestrzenny modułu przepływu gwarantowanego Qgw95% w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 24  Monitor Polski – 26 – Poz. 1119 Na podstawie obliczonych wartości przepływu nienaruszalnego oraz przepływu gwarantowanego dla poszczególnych zlewni bilansowych wyznaczono wielkości zasobów dyspozycyjnych zwrotnych o gwarancji p=95%. Wartości modułu zasobów dyspozycyjnych zwrotnych podzielono na 4 klasy, zgodnie z podziałem przyjętym na potrzeby późniejszej wielokryterialnej oceny dyspozycyjności wód powierzchniowych oraz stanu zasobów nienaruszalnych w warunkach suszy hydrologicznej zwykłej i ekstremalnej: • • • • klasa 1 – od -2.976 do 0.123 l/s*km2; klasa 2 – od 0.124 do 0.661 l/s*km2; klasa 3 – od 0.662 do 1.294 l/s*km2; klasa 4 – od 1.295 do 4.135 l/s*km
  110. Łącznie 119 zlewni zakwalifikowano jako posiadające najniższe zasoby dyspozycyjne zwrotne (wskaźnik qZDZgw95 < 0.123 l/s*m2). Z tego 22% zlewni jest na obszarze dorzecza Wisły oraz 26,5% zlewni na obszarze dorzecza Odry (w odniesieniu do całkowitej liczby zlewni analizowanych w danym dorzeczu). Najwyższe zasoby dyspozycyjne zwrotne zidentyfikowano łącznie w 118 zlewniach – 27% zlewni na obszarze dorzecza Odry oraz 24% na obszarze dorzecza Wisły. 25  Monitor Polski – 27 – Poz. 1119 Rysunek
  111. Rozkład przestrzenny modułu zasobów dyspozycyjnych zwrotnych ZDZgw95% w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. W kolejnym kroku dokonano analizy stanu nienaruszalnych zasobów wód powierzchniowych w okresie trwania niżówek – zwykłej i ekstremalnej. Wartości wskaźnika QNSH70, obliczone jako stosunek przepływu średniego niżówki zwykłej do przepływu nienaruszalnego, wskazują, że 82,7% całkowitej liczby analizowanych zlewni znajduje się powyżej wartości 1,05, co oznacza, że dla tych zlewni susza hydrologiczna nie sczerpuje zasobów 26  Monitor Polski – 28 – Poz. 1119 nienaruszalnych oraz istnieje nadwyżka przepływu do dyspozycji dla użytkowników sektorowych i zabezpieczone są potrzeby ekosystemów. W przedziale 1,05 – 0,95, gdzie przepływ graniczny suszy hydrologicznej jest równy przepływowi nienaruszalnemu i nie ma nadwyżki przepływu do dyspozycji, znajduje się 7,8% liczby zlewni. W grupie poniżej 0,95 znalazło się 9,5% liczby analizowanych zlewni. W zlewniach tych susza hydrologiczna sczerpuje przepływ nienaruszalny, co oznacza brak możliwości zrealizowania potrzeb użytkowników, w tym także ekosystemowych. W tabelach poniżej zestawiono procentowy udział liczby zlewni w poszczególnych przyjętych przedziałach wskaźnika QNSH70 dla całej Polski (procentowy udział liczby zlewni – tabela 5) oraz w podziale na obszary dorzeczy (procentowy udział liczby zlewni na danym obszarze dorzecza do całkowitej liczby analizowanych zlewni w skali kraju – tabela 6). Tabela
  112. Procentowy udział liczby zlewni według QNSH
  113. QNSH70 Udział liczby zlewni [%] <0,95 0,95-1,05 >1,05 9,5 7,8 82,7 Tabela
  114. Procentowy udział liczby zlewni według wskaźnika QNSH70 w podziale na obszary dorzeczy i RW. Udział liczby zlewni [%]/ Obszar Wskaźnik QNSH70 RW dorzecza <0.95 0.95-1.05 >1.05 Dunaju Czarnej Orawy 0,00 0,00 0,63 Małej Wisły 1,68 0,21 2,95 Górnej-Zachodniej Wisły 0,63 0,63 9,89 Górnej-Wschodniej Wisły 0,21 0,42 6,95 Wisły Środkowej Wisły 0,00 0,21 8,21 Bugu 0,21 0,42 5,47 Narwi 0,63 0,42 7,37 Dolnej Wisły 1,68 1,05 10,11 Suma – obszar dorzecza Wisły 5,05 3,37 50,95 Łaby Metuje 0,00 0,00 0,21 Odry Górnej Odry 0,84 0,00 2,95 Środkowej Odry 0,42 2,11 10,32 Warty 0,00 0,21 7,37 Noteci 1,26 0,21 2,53 Dolnej Odry i Przymorza 1,26 1,47 4,84 Zachodniego Suma – obszar dorzecza Odry 3,79 4,00 28,00 Pregoły Łyny i Węgorapy 0,00 0,21 2,11 Niemna Niemna 0,63 0,21 0,63 Dniestru Dniestru 0,00 0,00 0,21 27  Monitor Polski – 29 – Poz. 1119 Rysunek
  115. Rozkład przestrzenny wskaźnika QNSH70 w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 28  Monitor Polski – 30 – Poz. 1119 Wartości wskaźnika QNSH95, obliczone jako stosunek przepływu średniego niżówki ekstremalnej do przepływu nienaruszalnego, wskazują, że dla 45,7% liczby analizowanych zlewni ekstremalna susza hydrologiczna nie sczerpuje zasobów nienaruszalnych oraz istnieje nadwyżka przepływu do dyspozycji dla użytkowników sektorowych i zabezpieczone są potrzeby ekosystemów. W przedziale 1,05 – 0,95 znajduje się 4,6% liczby zlewni, natomiast dla 49,7% liczby zlewni susza hydrologiczna sczerpuje przepływ nienaruszalny, co oznacza brak możliwości zrealizowania potrzeb użytkowników w tym także ekosystemowych. W tabelach poniżej zestawiono procentowy udział liczby zlewni w poszczególnych przyjętych przedziałach wskaźnika QNSH95 dla całej Polski (procentowy udział liczby zlewni – tabela 7) oraz w podziale na obszary dorzeczy (procentowy udział liczby zlewni na danym obszarze dorzecza do całkowitej liczby analizowanych zlewni w skali kraju – tabela 8). Tabela
  116. Procentowy udział liczby zlewni według QNSH
  117. QNSH95 Udział liczby zlewni [%] <0,95 0,95-1,05 >1,05 49,7 4,6 45,7 Tabela
  118. Procentowy udział liczby zlewni według wskaźnika QNSH95 w podziale na obszary dorzeczy i RW. Udział liczby zlewni [%]/ Obszar Wskaźnik QNSH95 RW dorzecza <0.95 0.95-1.05 >1.05 Dunaju Czarnej Orawy 0,63 0,00 0,00 Małej Wisły 3,16 0,21 1,47 Górnej-Zachodniej Wisły 6,32 0,00 4,84 Górnej-Wschodniej Wisły 2,95 0,84 3,79 Wisły Środkowej Wisły 2,95 0,42 5,05 Bugu 1,89 0,21 4,00 Narwi 3,79 0,21 4,42 Dolnej Wisły 5,05 1,26 6,53 Suma – obszar dorzecza Wisły 26,11 3,16 30,11 Łaby Metuje 0,21 0,00 0,00 Górnej Odry 2,74 0,21 0,84 Środkowej Odry 8,00 0,21 4,63 Warty 3,37 0,63 3,58 Odry Noteci 2,53 0,21 1,26 Dolnej Odry i Przymorza 4,21 0,00 3,37 Zachodniego Suma – obszar dorzecza Odry 20,84 1,26 13,68 Pregoły Łyny i Węgorapy 0,63 0,21 1,47 Niemna Niemna 1,05 0,00 0,42 Dniestru Dniestru 0,21 0,00 0,00 29  Monitor Polski – 31 – Poz. 1119 Rysunek
  119. Rozkład przestrzenny wskaźnika QNSH95 w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 30  Monitor Polski – 32 – Poz. 1119 W celu szacunkowej oceny deficytu zasobów wodnych w analizowanych zlewniach bilansowych, porównano obliczone wartości zasobów dyspozycyjnych zwrotnych o gwarancji p = 95% z wielkością poborów pomniejszonych o wielkość zrzutów. Dla 133 zlewni (załącznik nr 7 do PPNW) określona – na podstawie częściowych danych suma poborów wód powierzchniowych w zlewni, pomniejszonych o sumę zrzutów – przekracza wielkość zasobów dyspozycyjnych zwrotnych. W 50% są to zlewnie, gdzie wielkość przepływu nienaruszalnego przekracza wielkość przepływu gwarantowanego, a co za tym idzie – obliczone zasoby dyspozycyjne zwrotne mają wartości ujemne. Największa liczba takich zlewni występuje w RW Środkowej Odry – 28 zlewni (w tym zlewnia Odry do zbiornika wodowskazu Malczyce, położona częściowo na obszarze RW Górnej Odry), następnie w RW Dolnej Wisły – 22, GórnejZachodniej Wisły – 20, Dolnej Odry – 14, Małej Wisły – 10, Górnej Odry – 7, Narwi – 6, GórnejWschodniej Wisły oraz Środkowej Wisły –
  120. Na podstawie dostępnych danych ilościowych11), w zlewniach o zidentyfikowanym znaczącym deficycie zasobów wód powierzchniowych dominuje wykorzystanie wody w sektorze elektrowni wodnych w RW: Środkowej Odry, Górnej-Zachodniej Wisły, Górnej-Wschodniej Wisły, Środkowej Wisły oraz Narwi. W sektorze przemysłu – RW Górnej Odry, Dolnej Odry i Dolnej Wisły, a także akwakultury – RW Małej Wisły oraz Górnej Odry. Należy przy tym zwrócić uwagę, że wykorzystanie wody w sektorze elektrowni wodnych nie ma wpływu wody na wielkość deficytu wód powierzchniowych. 2.1.
  121. Identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych – stan aktualny 2.1.2.
  122. Podejście metodyczne W celu identyfikacji obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych w Polsce, wykorzystano podejście analogiczne, jak w projekcie „Opracowanie planów przeciwdziałania skutkom suszy na obszarach dorzeczy”. Na podstawie wskaźników wyznaczonych dla zlewni bilansowych, przeprowadzona została wielokryterialna ocena dyspozycyjności wód powierzchniowych oraz stanu zasobów nienaruszalnych w warunkach suszy hydrologicznej zwykłej i ekstremalnej. Wykorzystany w ramach PPSS wskaźnik stopnia wykorzystania zasobów dyspozycyjnych zastąpiono jednostkowymi zasobami dyspozycyjnymi zwrotnymi, które podzielono metodą kwantyli na cztery klasy, którym przyporządkowano odpowiednią punktację. Dla zlewni niekontrolowanych – ze względu na brak możliwości wyznaczenia analizowanych wskaźników (brak pomiarów stanów wody i przepływów, które stanowią podstawę dla obliczeń wskaźników) – dokonano identyfikacji obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych na podstawie oceny poziomu potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w zlewniach sąsiadujących. Jako poziom potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w kontekście suszy w zlewniach niekontrolowanych, przyjmowano poziom określony dla przeważającej liczby sąsiadujących zlewni kontrolowanych (zestawienie składowych i klucza oceny potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych – tabela 9). 11) Dane IMGW-PIB. 31  Monitor Polski – 33 – Poz. 1119 Ze względu na orientacyjny charakter oceny, wyniki dla zlewni niekontrolowanych zostały zaprezentowane wyłącznie na mapie i nie były szczegółowo analizowane. Tabela
  123. Zestawienie składowych i klucza oceny potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych. Wskaźniki qZDZgw95% QNSH70 Przedziały zmienności / Punktacja ≤0,123 1,000 <0,95 1,000 <0,95 1,000 QNSH95 Suma punktów – przedziały Poziom potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w kontekście suszy 0,124–0,661 0,100 0,95–1,05 0,100 0,662–1,294 0,010 >1,294 0,001 >1,05 0,001 0,95-1,05 0,010 >1,05 0,001 3,000–1,201 1,200–0,022 0,021–0,004 0,003 najwyższy wysoki umiarkowany niski 2.1.2.
  124. Analiza wyników Zastosowanie przyjętych kryteriów pozwoliło na określenie przestrzennego rozmieszczenia obszarów o określonym poziomie potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych. Dla ponad 25% całkowitej liczby analizowanych zlewni bilansowych zidentyfikowano najwyższy poziom potrzeb realizacji działań, dla 28% – wysoki, dla 22,5% – umiarkowany a dla 23,8% niski poziom potrzeb. W skali całego kraju najwięcej zlewni o najwyższym poziomie potrzeb realizacji działań przypada na obszar dorzecza Wisły – 13,47%, co jednocześnie stanowi 22,7% analizowanych zlewni dla tego obszaru dorzecza. Zlewnie o najwyższym poziomie potrzeb realizacji działań na obszarze dorzecza Odry stanowią 9,68% analizowanych zlewni w skali kraju, natomiast w skali obszaru dorzecza – aż 27%. W tabelach poniżej przedstawiono procentowy udział liczby zlewni w poszczególnych klasach poziomu potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych. Zarówno dla całej Polski (zestawienie zlewni według potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych – tabela 10), jaki i w podziale na obszary dorzeczy (procentowy udział liczby zlewni w danym dorzeczu do całkowitej liczby analizowanych zlewni w skali kraju (procentowy udział liczby zlewni według poziomu potrzeb w podziale na obszary dorzeczy i RW – tabela 11), a także zestawienie zlewni o najwyższym poziomie potrzeb (zestawienie zlewni o najwyższym poziomie potrzeb – tabela 12). 32  Monitor Polski – 34 – Poz. 1119 Tabela
  125. Zestawienie zlewni według potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych. Poziom potrzeb realizacji działań na Najwyższy Wysoki Umiarkowany Niski rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w kontekście suszy Liczba zlewni 122 133 107 113 Udział zlewni [%] 25,70 28,00 22,50 23,80 Tabela
  126. Procentowy udział liczby zlewni według poziomu potrzeb w podziale na obszary dorzeczy i RW. Obszar dorzecza Dunaju RW Czarnej Orawy Małej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Wschodniej Wisły Wisły Środkowej Wisły Bugu Narwi Dolnej Wisły Suma – obszar dorzecza Wisły Łaby Metuje Górnej Odry Środkowej Odry Warty Odry Noteci Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego Suma – obszar dorzecza Odry Pregoły Łyny i Węgorapy Niemna Niemna Dniestru Dniestru Udział zlewni [%] / Poziom potrzeb Najwyższy Wysoki Umiarkowany Niski 0,63 2,53 4,00 1,26 0,84 0,63 1,26 2,95 13,47 0,00 1,05 3,16 0,84 1,47 0,00 0,84 2,31 1,89 3,37 2,53 2,53 2,53 16,00 0,21 1,68 5,05 2,74 1,26 0,00 0,63 1,26 2,32 3,16 2,53 3,79 2,11 15,79 0,00 0,42 1,05 2,53 0,84 0,00 0,84 3,58 2,11 1,05 0,42 0,84 5,26 14,11 0,00 0,63 3,58 1,47 0,42 3,16 1,05 0,63 2,74 9,68 0,63 1,05 0,21 11,79 0,00 0,00 0,00 5,47 0,84 0,42 0,00 8,84 0,84 0,00 0,00 33  Monitor Polski – 35 – Poz. 1119 Tabela
  127. Zestawienie zlewni o najwyższym poziomie potrzeb. Obszar dorzecza RW Rzeka Dunaju Dunaju Wisły Wisły Wisły Czarnej Orawy Czarnej Orawy Małej Wisły Małej Wisły Małej Wisły CZARNA ORAWA PIEKIELNIK WISŁA WISŁA WAPIENICA Wisły Małej Wisły IŁOWNICA Wisły Małej Wisły BIAŁA Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Małej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły BIAŁA SOŁA SKAWICA SKAWICA SKAWA SKAWINKA DUNAJEC RABA Wisły Górnej-Zachodniej Wisły BIAŁY DUNAJEC Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Wschodniej Wisły Górnej-Wschodniej Wisły Górnej-Wschodniej Wisły Górnej-Wschodniej Wisły Małej Wisły Małej Wisły Małej Wisły Małej Wisły Małej Wisły Małej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły BIAŁY DUNAJEC MSZANKA BIAŁKA NIEDZICZANKA KAMIENICA BIAŁA SĘKÓWKA JASIOŁKA STOBNICA WISŁOK BRYNICA MLECZNA GOSTYNIA BRYNICA PRZEMSZA BIAŁA PRZEMSZA PRĄDNIK NIDA USZWICA CZARNA NIDA Stacja wodowskazowa JABŁONKA JABŁONKA USTROŃ-OBŁAZIEC WISŁA PODKĘPIE CZECHOWICE-DZIEDZICE CZECHOWICE-BESTWINA MIKUSZOWICE RAJCZA ZAWOJA SKAWICA DOLNA OSIELEC RADZISZÓW KONIÓWKA RABKA 2 ZAKOPANE-HARENDA SZAFLARY MSZANA DOLNA ŁYSA POLANA NIEDZICA ŁABOWA GRYBÓW GORLICE ZBOISKA GODOWA PUŁAWY NAMIARKI BIERUŃ STARY BOJSZOWY SZABELNIA PRZECZYCE SŁAWKÓW OJCÓW MNISZEK BORZĘCIN DALESZYCE Kod Systemu Zarządzania Siecią IMGW-PIB 149190240 149190250 149180110 149180140 149180230 149180250 149190010 149190030 149190050 149190190 149190220 149190260 149190270 149190280 149190340 149190380 149200020 149200080 149200100 149200120 149200270 149200310 149210020 149210100 149210120 149210150 150180260 150190050 150190060 150190070 150190120 150190250 150190330 150200010 150200140 150200160 34  Monitor Polski – 36 – Poz. 1119 Obszar dorzecza RW Rzeka Stacja wodowskazowa Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Górnej-Zachodniej Wisły Górnej-Wschodniej Wisły Górnej-Wschodniej Wisły Bugu Środkowej Wisły Środkowej Wisły Bugu Bugu Dolnej Wisły Środkowej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Środkowej Wisły Narwi Narwi Narwi Narwi Narwi Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Dolnej Wisły Narwi Górnej Odry Górnej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry CZARNA BRZEŹNICA TRZEBOŚNICA WIEPRZ KAMIENNA OKRZEJKA ŚWINKA MUŁAWA TĄŻYNA ŁASICA ZBRZYCA ELBLĄG RYPIENICA IŁAWKA DRWĘCA PASŁĘKA SZKOTÓWKA SAWICA ORZYSZA WISSA CZARNA SOKOŁDA GLAŹNA SŁUPIA POGORZELICA WIERZYCA ŁEBA REDA RADUNIA EŁK SZOTKÓWKA OLZA KWISA CZARNY POTOK KAMIENNA KAMIENNA ŁOMNICA BYSTRZYCA STRZEGOMKA RAKÓW BRZEŹNICA SARZYNA ZWIERZYNIEC BZIN MIKA PUCHACZÓW ROSSOSZ OTŁOCZYNEK WŁADYSŁAWÓW SWORNEGACIE BĄGART RYPIN DZIARNY IDZBARK TOMARYNY SARNOWO WIELBARK MIKOSZE CZACHY SOCHONIE SOKOŁDA KRĘPA SOSZYCA POGORZELICE SARNOWY MIŁOSZEWO ZAMOSTNE GORĘCZYNO MAŁE WRONKI GOŁKOWICE ISTEBNA MIRSK MIRSK JAKUSZYCE JELENIA GÓRA ŁOMNICA LUBACHÓW ŁAŻANY Kod Systemu Zarządzania Siecią IMGW-PIB 150210010 150210140 150220040 150220170 151200100 151210110 151220140 151230020 152180130 152200070 153170070 153190040 153190060 153190100 153200010 153200040 153200050 153200160 153210230 153220090 153230080 153230140 154170020 154170120 154170130 154180010 154180020 154180030 154180060 154220030 149180040 149180130 150150010 150150020 150150030 150150070 150150090 150160070 150160090 35  Monitor Polski – 37 – Obszar dorzecza RW Odry Środkowej Odry Odry Środkowej Odry BYSTRZYCA DUSZNICKA PIŁAWA Odry Środkowej Odry BYSTRZYCA Odry Środkowej Odry Odry Środkowej Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Pregoły Pregoły Pregoły Górnej Odry Górnej Odry Górnej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry Środkowej Odry Warty Dolnej Odry Noteci Warty Warty Warty Noteci Dolnej Odry Dolnej Odry Dolnej Odry Dolnej Odry Noteci Noteci Dolnej Odry Noteci Noteci Noteci Dolnej Odry Dolnej Odry Dolnej Odry Dolnej Odry Dolnej Odry Dolnej Odry Łyny i Węgorapy Łyny i Węgorapy Łyny i Węgorapy NYSA KŁODZKA BIAŁA GŁUCHOŁASKA ZŁOTY POTOK KŁODNICA KŁODNICA KACZAWA SKORA KACZAWA GRABIA MYŚLA MIAŁA MOGILNICA SAMA BAWÓŁ NOTEĆ GOWIENICA PŁONIA DĘBOSZNICA REGA DRAWA PIŁAWA PARSĘTA NIZICA GWDA CZERNICA DZIERŻĘCINKA GRABOWA RADEW GRABOWA STUDNICA WIEPRZA ELMA SAJNA GOŁDAPA Rzeka Poz. 1119 Stacja wodowskazowa Kod Systemu Zarządzania Siecią IMGW-PIB SZALEJÓW DOLNY 150160110 MOŚCISKO BYSTRZYCA KŁODZKA MIĘDZYLESIE 150160130 GŁUCHOŁAZY 150170070 JARNOŁTÓWEK GLIWICE KŁODNICA ŚWIERZAWA CHOJNÓW RZYMÓWKA ŁASK MYŚLIBÓRZ CHEŁST KONOJAD SZAMOTUŁY TRĄBCZYN NOĆ KALINA WIDZIEŃSKO OKUNICA DROZDOWO GOLA DOLNA STARE DRAWSKO NADARZYCE STORKOWO SZCZECINEK GWDA WIELKA CZARNE KOSZALIN GRABOWO CYBULINO KRĄG CIECHOLUB KWISNO PIASECZNO BYKOWO JURKISZKI 150170080 150180220 150180250 151150170 151150180 151160020 151190030 152140120 152150230 152160060 152160080 152170150 152180090 153140080 153140110 153150070 153150090 153160030 153160070 153160080 153160150 153160200 153160260 154160030 154160060 154160080 154160090 154160130 154170040 154200040 154210030 154220050 150160150 150160190 36  Monitor Polski – 38 – Obszar dorzecza RW Rzeka Niemna Niemna Niemna Niemna SZESZUPA SZESZUPA Niemna Niemna CZARNA HAŃCZA Niemna Dniestru Niemna Dniestru MARYCHA STRWIĄŻ Poz. 1119 Stacja wodowskazowa KLESZCZÓWEK POSZESZUPIE CZERWONY FOLWARK ZELWA KROŚCIENKO Kod Systemu Zarządzania Siecią IMGW-PIB 154220100 154230010 154230030 154230040 149220170 37  Monitor Polski – 39 – Poz. 1119 Rysunek
  128. Poziom potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w kontekście suszy w analizowanych zlewniach bilansowych. Źródło: Opracowano na podstawie danych IMGW-PIB. 38  Monitor Polski – 40 – Poz. 1119 2.1.
  129. Diagnoza sytuacji w zakresie zasobów wodnych Polski (wody powierzchniowe) oraz diagnoza sytuacji w zakresie deficytu zasobów wodnych – stan perspektywiczny 2.1.3.
  130. Podejście metodyczne Diagnoza sytuacji w zakresie zasobów wodnych i deficytu w okresie 2021–2030 i 2031–2050 wykonana została na podstawie danych z projektu „Baza wiedzy o zmianach klimatu i adaptacji do ich skutków oraz kanałów jej upowszechniania w kontekście zwiększania odporności gospodarki, środowiska i społeczeństwa na zmiany klimatu oraz przeciwdziałania i minimalizowania skutków nadzwyczajnych zagrożeń” (Klimada 2.0), realizowanego przez IOŚ-PIB. Na potrzeby diagnozy sytuacji w zakresie zasobów wodnych i deficytu dokonano również analizy wyników projektu CHASE-PL – Ocena konsekwencji zmian klimatu dla wybranych sektorów w Polsce, zrealizowanego w ramach programu Polsko-Norweskiej Współpracy Badawczej, prowadzonego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR). W ramach projektu Klimada 2.0 opracowane zostały scenariusze klimatyczne, mające na celu prognozę zmian temperatury i opadu dla Polski w perspektywie do 2100 r. Stworzony został także portal interaktywny do prezentacji opracowanych scenariuszy. Na portalu udostępniane są dane dla dwóch scenariuszy koncentracji gazów cieplarnianych: • RCP 4.5 – scenariusz zakładający wprowadzanie nowych technologii dla uzyskania wyższej niż obecnie redukcji emisji gazów cieplarnianych – osiągnięcie w 2100 r. koncentracji CO2 nieprzekraczającej 580 ppm (względem 410 ppm w 2020 r.) oraz wymuszenia radiacyjnego 4,5 W/m2; • RCP 8.5 – scenariusz zakładający utrzymanie aktualnego tempa wzrostu emisji gazów cieplarnianych – osiągnięcie w 2100 r. koncentracji CO2 na poziomie 1 230 ppm (względem 410 ppm w 2020 r.) oraz wymuszenia radiacyjnego 8,5 W/m
  131. Projekcje klimatyczne opracowane zostały w podziale na dekady od 2021 do 2050 r. Wyznaczono parametry związane z temperaturą, promieniowaniem, opadem i wiatrem - jako średnie lub sumy roczne, sezonowe oraz miesięczne. Na potrzeby niniejszego opracowania wykorzystano średnie roczne sumy opadu dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 dla dekad 2021–2030, 2031–2040, 2041–2050.12) Dostępne na portalu dane w postaci plików csv zostały przetworzone do postaci rastrowej. Następnie, na ich podstawie, obliczone zostały średnie roczne sumy opadu dla analizowanych zlewni bilansowych (również niekontrolowanych). Jako dane referencyjne przyjęto średnie roczne sumy opadu dla wielolecia 1987–2019, wyznaczone na podstawie danych meteorologicznych IMGW-PIB dla wybranych stacji opadowych posiadających odpowiednio długie ciągi danych a przetworzone do analogicznej postaci rastrowej na drodze interpolacji przestrzennej metodą IDW. W kolejnym kroku dokonano porównania prognozowanych 12) źródło danych: https://klimada2.ios.gov.pl/klimat-scenariusze-portal 39  Monitor Polski – 41 – Poz. 1119 średnich rocznych sum opadów dla okresów 2021–2030 oraz 2031–2050 ze średnimi rocznymi sumami opadu dla przyjętego wielolecia referencyjnego 1987–
  132. Wpływ zmian klimatu na zasoby wód powierzchniowych jest bardzo złożonym zagadnieniem, które w celu wiarygodnej i kompleksowej oceny wymaga zastosowania modelowania typu opad-odpływ. Wielkość opadu jest tylko jednym z czynników kształtujących odpływ ze zlewni. Istotne są również inne parametry meteorologiczne wpływające na wielkość ewapotranspiracji, wielkość retencji naturalnej i sztucznej, ukształtowanie i użytkowanie terenu, rodzaj gleb, czy zasoby wód podziemnych oraz warunki hydrogeologiczne w zlewni. Szczegółowe analizy modelowe wykonane zostały w ramach projektu CHASE-PL – Ocena konsekwencji zmian klimatu dla wybranych sektorów w Polsce. W ramach projektu CHASE-PL do badania wpływu przewidywanych zmian klimatu na zasoby wodne wykorzystany został model hydrologiczny SWAT. Modelowanie wykonano dla wiązki dziewięciu projekcji klimatycznych, opracowanej na podstawie zbioru EURO-CORDEX dla dwóch horyzontów czasowych (2024–2050, tj. bliskiej przyszłości oraz 2074–2100, tj. dalekiej przyszłości) w ramach scenariuszy RCP 4.5 oraz RCP 8.
  133. Jako okres referencyjny przyjęte zostało wielolecie 1974–
  134. Modelowanie przeprowadzono w dwóch skalach przestrzennych: w wielkiej skali - na połączonym obszarze dorzeczy Wisły i Odry (VOB) oraz w mezoskali, dla dwóch średniej wielkości zlewni nizinnych – Górna Narew (północno-wschodnia Polska) i Barycz (południowo-zachodnia Polska), będących zlewniami cząstkowymi odpowiednio dorzeczy Wisły i Odry. Głównym celem modelowania w wielkiej skali była ilość wody (bilans wodny, odpływ, przepływ rzeczny), natomiast przedmiotem modelowania w mezoskali – jakość wody (ładunki zawiesin, azotu i fosforu)13). Podstawowe dane wejściowe do modelowania stanowiły prognozowane opady oraz temperatura. Obszary dorzeczy podzielone zostały na podzlewnie, a one na jednostki odpowiedzi hydrologicznej (HRU – hydrological response units) wyodrębnione na podstawie użytkowania terenu, gleb oraz spadku terenu. Wszystkie elementy bilansu wodnego obliczane były oddzielnie dla każdej jednostki HRU, a następnie agregowane do poziomu podzlewni. Ze względu na brak wszystkich niezbędnych parametrów meteorologicznych (brak prognoz wilgotności względnej), do wyznaczania wielkości ewapotranspiracji w modelu przyjęta została metoda Hargreaves’a. Do odwzorowania pokrywy śnieżnej zastosowano metodę stopień-dzień, do wyznaczenia odpływu powierzchniowego zmodyfikowaną metodę SCS, do odwzorowania wód podziemnych metodę zbiorników liniowych, natomiast do transformacji przepływu w ciekach powierzchniowych – metodę Muskingum14). 13) Kundzewicz Z., Øystein H., Okruszko T.: Zmiany klimatu i ich wpływ na wybrane sektory w Polsce, Poznań,
  135. 14) Piniewski M., Szcześniak M., Kardel I., Berezowski T., Okruszko T., Srinivasan R., Vikhamar Schuler D. & Kundzewicz Z. W.: Hydrological modelling od the Vistula and Odra river basins using SWAT, Hydrological Sciences Journal, vol. 62, no.8, 1266–1289,
  136. 40  Monitor Polski – 42 – Poz. 1119 2.1.3.
  137. Analiza wyników Analiza danych z projektu Klimada 2.0 wykazuje, że dla większości przyjętych zlewni bilansowych, zarówno w okresie 2021–2030, jak i 2031–2050, prognozowane jest zwiększenie średniej rocznej sumy opadu dla obydwu scenariuszy klimatycznych (przyrost średniej rocznej sumy opadu w analizowanych zlewniach bilansowych według scenariuszy klimatycznych RCP 4.5 i RCP 8.5 w okresach 2021–2030 oraz 2031–2050 – tabela 13). Na tej podstawie można wnioskować, że zasadniczo do 2050 r. istniejące zasoby wodne nie powinny ulec zmniejszeniu. Tabela
  138. Przyrost średniej rocznej sumy opadu w analizowanych zlewniach bilansowych według scenariuszy klimatycznych RCP 4.5 i RCP 8.5 w okresach 2021–2030 oraz 2031–
  139. Przyrost średniej rocznej sumy opadu [%] Liczba zlewni/ scenariusz/ wielolecie RCP 4.5 2021–2030 2031–2050 RCP 8.5 2021–2030 ≤0 8 8 0 – 9,99 125 89 10 – 19,99 338 344 20 – 30 82 106 >30 16 22 Źródło: Opracowano na podstawie wyników projektu Klimada 2.
  140. 7 120 363 61 18 2031–2050 2 43 323 171 30 Dla scenariusza RCP 4.5 – w okresie 2021–2030 – dla większości obszaru Polski prognozowany jest wzrost średniej rocznej sumy opadów od 10 do 20%. Wzrost do 10% spodziewany jest głównie w RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego, Dolnej Wisły oraz Górnej Odry, Małej Wisły, Górnej-Zachodniej i Górnej-Wschodniej Wisły. Wzrost średniej rocznej sumy opadów od 20 do 30 procent prognozowany jest dla większości obszaru RW Bugu, części RW Narwi oraz miejscami w innych RW. Lokalnie przewidywany jest wzrost przekraczający 30%. Nieznaczne zmniejszenie opadów do około 5% prognozowane jest dla 8 zlewni, z czego 4 sklasyfikowano jako zlewnie o najwyższym, 1 o wysokim, 1 o umiarkowanym i 2 o niskim poziomie potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w kontekście suszy. Dla okresu 2031–2050 prognozowany rozkład przestrzenny zmian średniej rocznej sumy opadów kształtuje się zasadniczo podobnie, przy czym niewielkiemu zwiększeniu ulega liczba obszarów z prognozowanym wzrostem opadów powyżej 10% i jednocześnie zmniejszeniu liczba obszarów ze wzrostem do 10%. Liczba zlewni, dla których możliwe jest zmniejszenie opadów nie ulega zmianie. Nieznaczne zmniejszenie opadów, do około 5%, prognozowane jest dla 8 zlewni. Z tego 4 sklasyfikowano jako zlewnie o najwyższym, 1 o wysokim, 1 o umiarkowanym i 2 o niskim poziomie potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych. 41  Monitor Polski – 43 – Poz. 1119 Rysunek
  141. Przyrost średniej rocznej sumy opadu w analizowanych zlewniach bilansowych według scenariusza RCP 4.5 dla wielolecia 2021–
  142. Źródło: Opracowano na podstawie wyników projektu Klimada 2.
  143. 42  Monitor Polski – 44 – Poz. 1119 Rysunek
  144. Przyrost średniej rocznej sumy opadu w analizowanych zlewniach bilansowych według scenariusza RCP 4.5 dla wielolecia 2031–
  145. Źródło: Opracowano na podstawie wyników projektu Klimada 2.
  146. 43  Monitor Polski – 45 – Poz. 1119 Dla scenariusza RCP 8.5 widoczne są wyraźne różnice pomiędzy analizowanymi okresami. W perspektywie 2021–2030 na większości obszaru Polski przewidywany jest wzrost średniej rocznej sumy opadu o 10–20%. W latach 2031–2050 natomiast liczba obszarów, gdzie prognozowany jest wzrost opadów do 10% maleje niemal trzykrotnie na korzyść obszarów, gdzie prognozowany wzrost średniej rocznej sumy opadu może przekroczyć 20% (w stosunku do wielolecia referencyjnego 1987–2019). Dla okresu 2021–2030 prognozowane jest zmniejszenie opadów do 4% dla 7 zlewni: (4 zlewnie o najwyższym, 1 o wysokim, 1 o umiarkowanym i 1 o niskim poziomie potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych w kontekście suszy). Dla okresu 2031–2050 zmniejszy się tylko dla dwóch zlewni (o najwyższym i wysokim poziomie potrzeb realizacji działań). 44  Monitor Polski – 46 – Poz. 1119 Rysunek
  147. Przyrost średniej rocznej sumy opadu w analizowanych zlewniach bilansowych według scenariusza RCP 8.5 dla wielolecia 2021–
  148. Źródło: Opracowano na podstawie wyników projektu Klimada 2.
  149. 45  Monitor Polski – 47 – Poz. 1119 Rysunek
  150. Przyrost średniej rocznej sumy opadu w analizowanych zlewniach bilansowych według scenariusza RCP 8.5 dla wielolecia 2031–
  151. Źródło: Opracowano na podstawie wyników projektu Klimada 2.
  152. 46  Monitor Polski – 48 – Poz. 1119 Wnioski wynikające z analizy prognozowanych opadów potwierdzają wyniki projektu CHASE-PL. Projekcje zmian średniego rocznego odpływu dla średniej wiązki modeli klimatycznych – w porównaniu z wieloleciem referencyjnym 1974-2000 - pokazują, że zarówno w scenariuszu RCP 4.5, jak i RCP 8.5, dla horyzontu czasowego 2024-2050 generalnie spodziewany jest wzrost odpływu w całej Polsce. W scenariuszu RCP 4.5, lokalnie na południu Polski przewidywane jest niewielkie zmniejszenie średniego rocznego odpływu – na obszarze analizowanych zlewni bilansowych Jasiołki do wodowskazu Zboiska, Sanu do wodowskazu Przemyśl oraz Ropy do wodowskazu Klęczany (RW Górnej-Wschodniej Wisły), a także Dunajca do wodowskazu Koniówka, Skawicy do wodowskazu Skawica Dolna i Zawoja oraz Skawy do wodowskazu Sucha Beskidzka (RW Górnej-Zachodniej Wisły). W scenariuszu RCP 4.5, dla horyzontu czasowego 2024–2050 w stosunku do wielolecia referencyjnego 1974-2000, największy wzrost średniego rocznego odpływu (ponad 30%) prognozowany jest dla RW Warty. W dużej mierze – dla RW: Środkowej Odry, Dolnej Odry, Środkowej Wisły, Dolnej Wisły oraz Bugu. Najmniejszy prognozowany wzrost średniego rocznego odpływu wyraźnie zaznacza się dla obszarów górskich i podgórskich. W scenariuszu RCP 8.5 znacząco zwiększa się zasięg obszarów, gdzie prognozowany jest wzrost średniego rocznego odpływu przekraczający 30%. Obejmuje on swym zasięgiem prawie cały RW Warty, przeważającą część RW Środkowej i Dolnej Odry, około połowy RW Noteci, znaczącą część RW Bugu i dolnej Wisły, a dodatkowo spore obszary w innych RW, poza RW Małej Wisły, Górnej-Wschodniej Wisły oraz Narwi. 47  Monitor Polski – 49 – Poz. 1119 Rysunek
  153. Zmiana średniego rocznego odpływu dla średniej z wiązki modeli klimatycznych dla wielolecia 2024–2050 według scenariusza RCP 4.
  154. Źródło: Opracowano na podstawie wyników projektu Klimada 2.
  155. 48  Monitor Polski – 50 – Poz. 1119 Rysunek
  156. Zmiana średniego rocznego odpływu dla średniej z wiązki modeli klimatycznych dla wielolecia 2024–2050 według scenariusza RCP 8.
  157. Źródło: Opracowano na podstawie wyników projektu Klimada 2.
  158. 49  Monitor Polski – 51 – Poz. 1119 O ile potencjalne zasoby wodne nie powinny w perspektywie ulec zmniejszeniu, na co wskazują zarówno prognozowane wielkości odpływu obliczone na podstawie modelowania hydrologicznego w ramach projektu CHASE-PL, jak i prognozowany wzrost średniej rocznej sumy opadów, zasadnicze znaczenie ma również przyszła wielkość poborów. Analiza zużycia wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności na podstawie danych GUS dla wielolecia 1998–2019 wskazuje, że zasadniczo w ostatnich 20 latach zużycie wody (powierzchniowej i podziemnej łącznie) wykazywało tendencję malejącą. Prawdopodobnie związane jest to z większą świadomością ludzi w kwestii oszczędzania wody, nowoczesne technologie przemysłowe, nowatorskie rozwiązania technologiczne. Rysunek
  159. Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności na podstawie danych GUS dla wielolecia 1998–
  160. Źródło: Opracowano na podstawie danych GUS. W ramach niniejszego projektu dokonano prognozy zużycia wody w poszczególnych RW dla założonych horyzontów czasowych 2021–2030 oraz 2031–2050 (szczegółowo opisana w rozdziale 6.2), w podziale na zużycie wody w gospodarstwach domowych, przemyśle oraz na potrzeby rolnictwa i leśnictwa. W analizach uwzględniono takie elementy jak: • • • • wzrost gospodarczy; demografia; struktura rynku energetycznego; wzrost efektywności wykorzystania wody. 50  Monitor Polski – 52 – Poz. 1119 Prognozowane zużycie wody porównano z sumarycznym zużyciem wody w poszczególnych sektorach w 2019 r. według danych GUS. Z przeprowadzonych analiz wynika, że zarówno do roku 2030, jak i 2050, nastąpi wzrost zużycia wody na potrzeby gospodarstw domowych oraz rolnictwa i leśnictwa, przy jednoczesnym spadku zużycia wody na potrzeby przemysłu. Prognozowane sumaryczne zużycie wody dla analizowanych sektorów do 2030 r. dla większości RW będzie większe niż odnotowane w 2019 r., przy czym wzrost zużycia wody nie przekroczy 10%. Dla RW Górnej-Zachodniej Wisły, Środkowej Wisły, Banówki, Łaby i Ostrożnicy, Metuje oraz Orlicy przewidywane jest nieznaczne zmniejszenie sumarycznego zużycia wody – od 0.20 do 2.83%. W okresie 2031–2050 spadek sumarycznego zużycia wody prognozowany jest dla większości RW – od 0.24% dla RW Izery do 33.47% dla RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego. Jedynie dla RW Czarnej Orawy i Czadeczki nastąpi dalszy wzrost zużycia wody (maksymalnie do 12.19% w porównaniu z 2019 r.), natomiast dla RW Bugu, Dolnej Wisły, Świeżej, Noteci, Środkowej Odry oraz Niemna zużycie wody będzie nadal większe niż w 2019 r., jednak mniejsze w porównaniu z prognozami dla okresu 2020–
  161. Zakładając jednakowe zmiany zużycia wody dla wód powierzchniowych i podziemnych oraz uwzględniając prognozowane w ramach projektu CHASE-PL zmiany średniego rocznego odpływu, dla scenariusza RCP 4.5 deficyt zasobów wodnych w okresie do 2030 r. może ulec zwiększeniu dla niektórych zlewni bilansowych w RW Małej Wisły (zlewnie: Wisła do wodowskazów Wisła, UstrońObłaziec, Jawiszowice i Goczałkowice, Biała do wodowskazów Mikuszowice i Czechowice-Bestwina, Iłownica do wodowskazu Czechowice-Dziedzice oraz Wapienica do wodowskazu Podkępie), GórnejWschodniej Wisły (Jasiołka do wodowskazu Zboiska, Ropa do wodowskazu Klęczany, Wisłok do wodowskazu Puławy oraz Wisłoka do wodowskazu Żółków) oraz Środkowej Odry (Kamienna do wodowskazów Jakuszyce, Piechowice i Jelenia Góra oraz Bystrzyca do wodowskazu Bystrzyca Kłodzka), gdzie prognozowany wzrost zużycia wody jest większy niż prognozowany wzrost średniego rocznego odpływu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zlewnie zagrożone zwiększeniem deficytu zasobów wodnych w okresie 2021–2030 obejmują w większości zlewnie o aktualnie najwyższym poziomie realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych. Dla zlewni bilansowych, gdzie prognozowane jest znaczne zwiększenie odpływu przy jednoczesnym spadku lub niewielkim wzroście zużycia wody, możliwe jest zmniejszenie aktualnie występujących deficytów wody. W okresie 2030– 2050 r. według scenariusza RCP 4.5 dla wszystkich analizowanych zlewni bilansowych przewiduje się, że prognozowany wzrost odpływu będzie większy niż prognozowana zmiana zużycia wody, co może oznaczać, że sytuacja w zakresie zasobów wodnych kraju generalnie nie ulegnie pogorszeniu w stosunku do obecnie zdiagnozowanej, a lokalnie może nawet ulec poprawie. Dla scenariusza RCP 8.5 deficyt zasobów wodnych w okresie 2021–2030 może ulec zwiększeniu w dwóch zlewniach bilansowych w RW Małej Wisły (zlewnie Wisły do wodowskazów Wisła i UstrońObłaziec), gdzie prognozowany jest niewielki wzrost średniego rocznego odpływu przy jednoczesnym znacznym wzroście zużycia wody. Są to zlewnie o aktualnie najwyższym poziomie realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych. W okresie 2031–2050 w zlewniach tych przewidywany jest spadek zużycia wody w stosunku do 2019 r., co może w pewnym stopniu poprawić sytuację w zakresie deficytu zasobów wodnych. Podobnie jak dla scenariusza RCP 4.5, w zależności od stopnia zwiększenia średniego rocznego odpływu w stosunku do zmiany zużycia wody, sytuacja w zakresie zasobów wodnych nie ulegnie pogorszeniu w stosunku do obecnie zdiagnozowanej lub ulegnie poprawie. Podsumowując, należy podkreślić, że prognozowane w skali kraju zwiększenie średniej rocznej sumy opadów, jak również średniego rocznego odpływu w okresach 2021–2030 oraz 2031–2050, nie świadczą o braku konieczności realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych 51  Monitor Polski – 53 – Poz. 1119 w kontekście suszy. Obecnie dla ponad 25% analizowanych zlewni bilansowych w Polsce poziom potrzeb realizacji działań na rzecz poprawy zasobów dyspozycyjnych określono jako najwyższy, dla kolejnych 28% jako wysoki. Prognozowane zwiększenie wartości średnich rocznych nie odzwierciedla zmian wartości ekstremalnych, nie jest zatem równoznaczne ze zwiększeniem obserwowanych obecnie niskich przepływów i może stwarzać mylne wrażenie o spadku zagrożenia suszą. Prognozowane zmiany struktury opadów w kierunku przewagi zjawisk ekstremalnych, pomimo prognozowanego wzrostu średniego rocznego odpływu, bez realizacji odpowiednich działań nie będą prowadzić do zwiększenia ilości retencjonowanej wody w poszczególnych zlewniach. Intensywne opady o krótkich czasach trwania powodują zwiększony spływ powierzchniowy, prowadzący do potencjalnego zwiększenia zagrożenia powodzią, nie mający jednak zasadniczego znaczenia dla zmniejszenia zagrożenia suszą. Dodatkowo, wyniki modelowania hydrologicznego dla obszarów dorzecza Odry i Wisły wykonanego w ramach projektu CHASE_PL wskazują, że o ile obserwowana jest wysoka zgodność zmian w kierunku zwiększenia średniego rocznego odpływu, to rozrzut ich wielkości dla poszczególnych projekcji w wiązce modeli klimatycznych jest bardzo duży. Nie można zatem w sposób jednoznaczny i wiarygodny stwierdzić, że czy i w jakim stopniu wzrost średniego rocznego odpływu może poprawić aktualnie obserwowany dla ponad połowy kraju problem deficytu zasobów wodnych. 52  Monitor Polski 2.
  162. – 54 – Poz. 1119 Oszacowanie zasobów wodnych kraju oraz identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych – wody podziemne 2.2.
  163. Oszacowanie zasobów wodnych – stan aktualny Oszacowanie zasobów wód podziemnych na obszarze Polski zostało wykonane z wykorzystaniem danych na temat stanu udokumentowania zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w kraju. Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2016 r. w sprawie dokumentacji hydrogeologicznej i dokumentacji geologiczno-inżynierskiej (Dz. U. poz. 2033), zasobami dyspozycyjnymi wód podziemnych określa się zasoby wód podziemnych dostępne do zagospodarowania, stanowiące średnią z wielolecia wielkość całkowitego zasilania wód podziemnych określonego obszaru bilansowego, pomniejszone o średnią z wielolecia wielkość przepływu wód, tak aby nie dopuścić do: • znacznego pogorszenia stanu wód powierzchniowych związanych z wodami podziemnymi; • powstania znaczących szkód w ekosystemach lądowych zależnych od wód podziemnych; • pogorszenia stanu chemicznego wód podziemnych. Zasoby dyspozycyjne są ustalone z uwzględnieniem występujących w obszarze bilansowym: • przestrzennego zróżnicowania warunków zasilania, występowania, parametrów hydrogeologicznych i kontaktów hydraulicznych poziomów wodonośnych; • przestrzennego rozkładu istniejącego użytkowania wód podziemnych; • przestrzennego rozkładu środowiskowych i hydrogeologicznych ograniczeń dla stopnia zagospodarowania zasobów. Zasoby dyspozycyjne są wyznaczane bez wskazywania szczegółowej lokalizacji i warunków technicznoekonomicznych ujmowania wód. W zasadzie, zasoby dyspozycyjne wód podziemnych to ilość wody podziemnej w kraju nadającej się i możliwej do wykorzystania gospodarczego – przy zachowaniu ograniczeń związanych z wymaganiami ochrony środowiska naturalnego. Zasoby dyspozycyjne wód podziemnych określono w obszarach bilansowych. Wielkość zasobów została określona w latach 1994–2019 na podstawie sporządzonych w tym celu dokumentacji hydrogeologicznych, zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw środowiska. Aktualne informacje o zasobach dyspozycyjnych są przetwarzane i gromadzone w bazie danych GIS – zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w ramach zadań PSH. Prace te wykonywane są przez PIG-PIB. Według stanu na dzień 31 grudnia 2020 r., na obszarze Polski wydzielonych jest 109 obszarów bilansowych. Wraz z wejściem w życie PW, aktualny podział na obszary bilansowe został wprowadzony ze względu na to, że 5 obszarów bilansowych znalazło się w granicach 2 RZGW (dotyczy to zlewni: K07 - Wisła od Wisłoki do Sanu, K10 - Wisła od Sanu do Sanny, W-III - Widawa i Stobrawa, W-XI - Przyodrze i Z-12 - Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy). Obszar bilansowy Z-15 - Bug od granicy do cofki Zbiornika Zegrzyńskiego także został podzielony na 2 RZGW, Warszawa i Lublin – w tym przypadku zasoby są podawane łącznie dla całego obszaru bilansowego. 53  Monitor Polski – 55 – Poz. 1119 Według stanu udokumentowania zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych na dzień 31.12.2020 r., zasoby dyspozycyjne zostały ustalone dla 99,8% powierzchni całej Polski. Jedynie 0,2% obszaru kraju, o sumarycznej powierzchni 617,57 km2, w obszarach bilansowych pozostaje nieudokumentowane w trybie dokumentacji hydrogeologicznej ustalającej zasoby dyspozycyjne wód podziemnych i dla tych obszarów oszacowane są zasoby perspektywiczne. W tabeli 14 oznaczono (*) te zlewnie bilansowe, w których na wartość zasobów dostępnych do zagospodarowania składają się zasoby dyspozycyjne i perspektywiczne. Tabela
  164. Zasoby dyspozycyjne wód podziemnych w obszarach bilansowych – stan aktualny. Kod obszaru bilansowego Powierzchnia obszaru bilansowego [km2] Zasoby dyspozycyjne ZD [m3/d] Moduł zasobów dyspozycyjnych [m3/d/km2] Tążyna G-1 749,26 64 694 87 Mień G-2 648,31 34 525 53 Drwęca G-3 5 693,28 305 169 54 Zielona Struga G-4 685,97 73 833 108 Struga Toruńska G-5 467,49 70 619 151 Brda G-6 4 829,84 543 120 112 Fryba G-7 447,36 30 950 69 Wda G-9 2 330,81 133 494 57 Osa G-10 2 150,00 170 890 79 Mątawa G-11 517,21 40 052 77 Wierzyca G-12 1 992,00 204 800 103 Zlewnia Raduni i Motławy G-14 1 797,54 293 431 163 Zlewnia Słupi G-15 1 657,13 374 100 226 Zlewnia Łupawy G-16 933,13 115 940 124 Zlewnia Łeby G-17 1 785,12 232 800 130 Zlewnia Redy-Piaśnicy* G-18 1 541,47 225 156* 146 Zalew Wiślany G-19 2 554,11 242 004 95 Elbląg i Żuławy Elbląskie G-20 1 427,84 197 779 139 Zlewnia Pasłęki i Baudy G-21 2 876,15 212 527 74 Wag (Czadeczka) GL-I 24,59 655 27 Nazwa obszaru bilansowego 54  Monitor Polski – 56 – Poz. 1119 Kod obszaru bilansowego Mała Wisła do ujścia Przemszy* Powierzchnia obszaru bilansowego [km2] Zasoby dyspozycyjne ZD [m3/d] Moduł zasobów dyspozycyjnych [m3/d/km2] GL-II 1 819,58 329 791* 181 Przemsza GL-III 2 122,89 640 000 301 Górna Odra (Odra po Koźle) GL-IV 2 699,15 392 062 145 Kłodnica GL-V 1 130,64 126 900 112 Wisła od Przemszy do Skawy K01 2 847,16 163 669 57 Czarna Orawa K02 359,67 22 302 62 Wisła od Skawy do Dunajca K03 6 188,01 481 240 78 Dunajec K04 4 835,28 422 281 87 Wisła od Dunajca do Wisłoki K05 6 609,67 723 848 110 Wisłoka K06 4 096,77 366 978 90 Wisła od Wisłoki do Sanu (K) K07(K) 1 312,49 117 001 89 Wisła od Wisłoki do Sanu (R) K07(R) 1 594,00 165 719 104 San K08 14 415,36 1 293 571 90 Strwiąż i Mszaniec do granicy państwa K09 233,06 48 907 210 Wisła od Sanu do Sanny (K) K10(K) 471,56 40 450 86 Wisła od Sanu do Sanny (R) K10(R) 739,98 66 513 90 Górna Warta P-I 2664,63 337 980 127 Liswarta (bez Kocinki) P-II 1 297,38 192 870 149 Warta od Liswarty do Widawki P-III 1 485,22 201 030 135 Widawka P-IV 2 415,78 342 720 142 Warta od Widawki do Neru P-V 1 331,56 126 840 95 Ner P-VI 1 834,32 250 550 137 Warta od Neru do Prosny* P-VII 4 780,96 593 510* 124 Prosna P-VIII 4 913,07 617 952 126 Warta od Prosny do Kan. Mosińskiego P-IX 1 668,90 130 530 78 Poznańska Zlewnia Warty P-X 3 817,55 536 928 141 Nazwa obszaru bilansowego 55  Monitor Polski – 57 – Poz. 1119 Kod obszaru bilansowego Powierzchnia obszaru bilansowego [km2] Zasoby dyspozycyjne ZD [m3/d] Moduł zasobów dyspozycyjnych [m3/d/km2] Wełna P-XI 2 633,27 132 528 50 Warta od Obrzycka do Noteci P-XII 2 107,06 180 839 86 Obra P-XIII 4 042,85 404 448 100 Górna Noteć P-XIV 4 084,60 344 625 84 Noteć Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej P-XV 4 971,25 429 611 86 Gwda P-XVI 4 943,69 794 280 161 Drawa P-XVII 3 288,55 412 592 125 Dolna Warta P-XVIII 2 209,62 326 318 148 Uznam, Zalew Szczeciński S-I 516,80 11 900 23 Międzyodrze S-II 226,25 21 942 97 Wolin (bez części zachodniej) S-III 214,00 31 140 146 Gowienica S-IV 488,31 34 000 70 Lewobrzeżna Dolna Odra (Gunica - Ucker) S-V 629,94 126 169 200 Ina S-VI 2 506,42 280 200 112 Płonia S-VII 1128,61 105 400 93 Rurzyca, Tywa S-VIII 1 101,73 140 999 128 Myśla, Kurzyca, Słubia S-IX 1 805,41 138 503 77 Ilanka, Pliszka, Konotop S-X 1 131,25 269 280 238 Dziwna i Przymorze S-XI 1 190,67 136 902 115 Rega i Przymorze S-XII 2 812,70 499 921 178 Parsęta, Radew, Przymorze Resko S-XIII 4 098,76 368 510 90 Wieprza i Grabowa S-XV 2 559,35 54 2975 212 Obrzyca i Krzycki Rów W-I 2 366,20 297 120 126 Barycz W-II 5 543,36 411 193 74 Widawa i Stobrawa (GL) W-III(GL) 1 584,92 170 422 108 Widawa i Stobrawa (WR) W-III(WR) 1 744,64 305 061 175 Nazwa obszaru bilansowego 56  Monitor Polski – 58 – Poz. 1119 Kod obszaru bilansowego Powierzchnia obszaru bilansowego [km2] Zasoby dyspozycyjne ZD [m3/d] Moduł zasobów dyspozycyjnych [m3/d/km2] Mała Panew W-IV 2 113,35 340 997 161 Nysa Łużycka (prawa) W-V 2 199,95 182 866 83 Bóbr W-VI 5 825,99 932 146 160 Kaczawa W-VII 2 261,40 240 710 106 Bystrzyca - Ślęża W-VIII 2 753,77 322 693 117 Nysa Kłodzka* W-IX 4 874,09 477 622* 98 Osobłoga i Stradunia W-X 1 017,24 89 347 88 Przyodrze (GL) W-XIGL) 883,44 151 368 171 Przyodrze (WR) W-XI(WR) 6 131,33 766 408 125 Łaba* W-XII 238,43 22 220* 93 Morawa* W-XIII 0,71 86* 121 Wisła (P) od ujścia Sanny do ujścia Wieprza Z-01 2 179,66 137 939 63 Wisła (L) od ujścia Sanny do ujścia Kamiennej włącznie Z-02 2 133,05 213 271 100 Wisła (L) od ujścia Kamiennej do ujścia Radomki wyłącznie Z-03 2 643,54 296 189 112 Radomka Z-04 2 109,32 279 650 133 Wieprz Z-05 10 490,43 1 482 200 141 Wisła (P) od Wieprza do Wilgi włącznie Z-06 1437,73 167 040 116 Pilica Z-07 9 320,24 1 110 721 119 Wisła (P) od Wilgi do Kanału Żerańskiego Z-08a 1 793,46 204 000 114 Zbiornik Zegrzyński, Narew poniżej Dębego bez Wkry Z-08b 2 273,09 261 410 115 Wisła (L) od Pilicy do Bzury Z-09 1 395,04 220 446 158 Narew od granicy państwa do Biebrzy Z-10 6 102,06 58 6215 96 Nazwa obszaru bilansowego 57  Monitor Polski Nazwa obszaru bilansowego Biebrza – 59 – Poz. 1119 Kod obszaru bilansowego Powierzchnia obszaru bilansowego [km2] Zasoby dyspozycyjne ZD [m3/d] Moduł zasobów dyspozycyjnych [m3/d/km2] Z-11 7 062,12 656 941 93 Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy (BI) Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy (WA) Wielkie Jeziora Mazurskie i zlewnia Pisy Z-12(BI) 7 193,38 785 958 109 Z-12(WA) 2 200,36 187 806 85 Z-13 4 506,60 522 463 116 Bug graniczny (L) z Leśną i Pulwą Z-14 9 827,94 810 630 82 Bug od granicy do cofki Zbiornika Zegrzyńskiego Z-15 9 394,66 852 438 91 Wkra Z-16 5 357,33 259 600 48 Wisła (P) od Narwi do Korabnika poniżej Włocławka Z-17 2 966,48 203 645 69 Bzura Z-18 7 881,35 603 610 77 Wisła (L) od Bzury do Korabnika poniżej Włocławka Z-19 2 772,05 274 873 99 Łyna Z-20 5 717,83 449 511 79 Pregoła bez Łyny Z-21 1 803,85 144 784 80 Bezleda, Stradyk Z-22 161,41 12 737 79 Niemen (w granicach Polski) Z-23 2 515,15 290 037 115 Banówka Z-24 210,07 14 952 71 Źródło: www.pgi.gov.pl/psh Objaśnienia: * zlewnie bilansowe, w których podano łącznie wartość zasobów dyspozycyjnych i perspektywicznych. Rozkład przestrzenny zasobów dyspozycyjnych w obszarach bilansowych przedstawiono na rysunku
  165. 58  Monitor Polski – 60 – Poz. 1119 Rysunek
  166. Zasoby dyspozycyjne w obszarach bilansowych – stan aktualny. Źródło: Opracowano na podstawie danych PIG-PIB: www.pgi.gov.pl/psh. Na wielkość zasobów dyspozycyjnych ma wpływ powierzchnia obszaru bilansowanego. W celu porównania wielkości zasobów w zlewniach bilansowych wykorzystano wartości zasobów 59  Monitor Polski – 61 – Poz. 1119 dyspozycyjnych w postaci modułowej15), podawane w m3/d/km
  167. Poniżej na rysunku 19 przedstawiono moduł zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w zlewniach bilansowych. Rysunek
  168. Moduł zasobów dyspozycyjnych w obszarach bilansowych – stan aktualny Źródło: Opracowano na podstawie danych PIG-PIB: www.pgi.gov.pl/psh. Moduł zasobów dyspozycyjnych to ilość wody możliwa do pobrania z określonej powierzchni obszaru zasobowego. 15) 60  Monitor Polski – 62 – Poz. 1119 Na obszarze Polski dominuje moduł zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych od 50 do 150 m3/d/km
  169. Wielkością zasobów w tym przedziale charakteryzuje się 89 zlewni bilansowych. W klasie o najniższych wartościach modułu zasobowego znalazły się 4 zlewnie bilansowe (GL-I - Wag (Czadeczka), S-I - Uznam, Zalew Szczeciński, P-XI - Wełna, Z-16 - Wkra). Najwyższą wartość moduł zasobowy osiąga w obszarze bilansowym GL03 - Przemsza, 301 m3/d/km
  170. Zasoby dyspozycyjne wód podziemnych w RW określono poprzez sumę zasobów dyspozycyjnych w obszarach bilansowych zlokalizowanych w zasięgu RW. Z uwagi na brak jednolitego przebiegu granic obszarów bilansowych względem przebiegu granic RW, obszary te w wielu przypadkach są zlokalizowane w obrębie kilku RW. Dlatego na potrzeby oszacowania zasobów w RW przyjęto założenie, że w przypadku 6 obszarów bilansowych ich zasoby dyspozycyjne zostały rozdzielone na RW w oparciu o moduł zasobów dyspozycyjnych, z uwzględnieniem powierzchni tych obszarów bilansowych w RW. Dotyczy to obszarów: K07(R) - Wisła od Wisłoki do Sanu (R), K10(R) - Wisła od Sanu do Sanny (R), Z-12(BI) - Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy (BI), Z-12(WA) - Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy (WA), Z-15 - Bug od granicy do cofki Zbiornika Zegrzyńskiego (które zostały podzielone pomiędzy 2 różne RZGW) oraz W-XII - Łaba, który leży w obrębie 4 RW. W pozostałych przypadkach niewielkie różnice w przebiegu granic zlewni bilansowych i RW zostały pominięte. Zasoby dyspozycyjne wód podziemnych na obszarach dorzeczy określono jako sumy zasobów dyspozycyjnych ustalonych dla RW w danych obszarach dorzeczy. Na obszar dorzecza Wisły przypada 7 z 24 RW, na obszar dorzecza Odry -
  171. Pozostałe 12 RW jest związanych z mniejszymi obszarami dorzeczy. Wyniki oszacowanych zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w RW i obszarach dorzeczy przedstawia tabela
  172. W celu porównania wielkości zasobów w RW i na obszarach dorzeczy wartości zasobów dyspozycyjnych w postaci modułowej, podawane w m3/d/km2 zobrazowano na rysunku
  173. 61  Monitor Polski – 63 – Poz. 1119 Tabela
  174. Oszacowane zasoby dyspozycyjne wód podziemnych w obszarach dorzeczy i RW – stan aktualny. Obszar dorzecza Dunaju Wisły Świeżej Banówki Łaby Odry Pregoły Niemna Dniestru RW Powierzchnia obszaru (km2) Zasoby dyspozycyjne (m3/d) Moduł zasobów dyspozycyjnych Czarnej Orawy Czadeczki SUMA Małej Wisły Górnej-Zachodniej Wisły 360,20 24,29 384,49 3 939,88 22 437,02 655 22 302 22 957 969 791 1 965 592 (m3/d/km2) 62 27 37 246 88 Górnej-Wschodniej Wisły 20 664,93 1 875 477 91 Środkowej Wisły Bugu Narwi Dolnej Wisły SUMA Świeżej Banówki Metuje Orlicy Izery 47 241,24 29 322,03 24 473,46 35 078,33 183 156,89 162,34 209,37 99,62 71,56 47,18 4 466 236 3 107 796 2 504 523 3 565 883 18 455 298 12 737 14 952 9 327 6 700 4 417 95 106 102 102 101 78 71 94 94 94 Łaby i Ostrożnicy (Upa) 19,96 1 775 89 SUMA Górnej Odry Środkowej Odry Warty Noteci Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego SUMA Łyny i Węgorapy Niemna Dniestru SUMA 238,32 9 425,44 34 832,17 37 221,33 17 306,48 22 220 1 271 096 4 205 185 4 375 043 1 981 108 93 135 121 118 114 19 264,93 2 438 561 127 118 050,35 7 512,31 2 513,59 232,83 14 270 993 594 295 290 037 48 907 33 732 396 121 79 115 210 62 63 Monitor Polski – 64 – Źródło: Opracowano na podstawie danych PIG-PIB: www.pgi.gov.pl/psh. Rysunek
  175. Moduł zasobów dyspozycyjnych w RW i na obszarach dorzeczy – stan aktualny.  Poz. 1119  Monitor Polski – 65 – Poz. 1119 W RW moduł zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych zmienia się w przedziale od 27 (RW Czadeczki) do 246 m3/d/km2 (RW Małej Wisły). Na obszarach dorzeczy w klasie o najniższych wartościach modułu zasobowego znalazł się obszar dorzecza Dunaju - 44 m3/d/km
  176. Najwyższą wartość moduł zasobowy osiąga w obszarze dorzecza Dniestru - 210 m3/d/km
  177. Sumaryczna ilość zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w obszarze dorzecza Wisły wynosi ok. 18,5 mln m3/d, co stanowi ok. 55% zasobów całej Polski. Na obszarze dorzecza Odry zasoby dyspozycyjne wód podziemnych wynoszą ok. 14,3 mln m3/d, co stanowi ok. 42% zasobów krajowych. Pozostałe 3% zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych znajduje się na obszarach mniejszych dorzeczy. 2.2.
  178. Identyfikacja obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych Identyfikacji obszarów zagrożonych deficytem zasobów wodnych w obszarach bilansowych, RW i obszarach dorzeczy dokonano w oparciu o wyniki analizy stopnia wykorzystania zasobów wód podziemnych. Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania określa się za pomocą wskaźnika stanu zasobów (α)16⁾. Wskaźnik stanu zasobów definiuje stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania obszaru bilansowanego, z uwzględnieniem występującego w nim poboru z ujęć wód podziemnych, prowadzonego w ramach szczególnego korzystania z wód i uwzględnia pobory z odwodnienia kopalń. α = U / DZ * 100% gdzie: α – wskaźnik stanu zasobów wód podziemnych, U – pobór wód podziemnych (z ujęć, odwodnień górniczych), DZ – zasoby dyspozycyjne wód podziemnych. Stopień wykorzystania zasobów różnicuje się poprzez zaliczenie ich do jednej z siedmiu klas stanu rezerw, zdefiniowanych określonym przedziałem wartości α, zgodnie z tabelą
  179. Tabela
  180. Klasyfikacja stanu rezerw zasobów wód podziemnych w Polsce wg PIG-PIB. Przedział wartości wskaźnika Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych Stan rezerw zasobów wód podziemnych α < 15 bardzo niski bardzo wysokie rezerwy 15 < α < 30 niski wysokie rezerwy ⁾ Herbich P.: Stan rozpoznania i stopień wykorzystania dostępnych do zagospodarowania zasobów wód podziemnych w Polsce, Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 445: 193 – 202,
  181. 16 64  Monitor Polski – 66 – Poz. 1119 30 < α < 60 średni średnie rezerwy 60 < α < 75 wysoki niskie rezerwy 75 < α < 90 bardzo wysoki bardzo niskie rezerwy 90 < α < 100 pełny zagrożenie brakiem rezerw α > 100 nadmierny brak rezerw - deficyt Źródło: Herbich P.: Stan rozpoznania i stopień wykorzystania dostępnych do zagospodarowania zasobów wód podziemnych w Polsce, Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego nr 445: str. 193–202,
  182. Przy wyznaczaniu α nie uwzględniono poboru wód podziemnych prowadzonego w ramach zwykłego korzystania z wód, czyli poboru dokonywanego przez właściciela gruntu na cele zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub gospodarstwa rolnego, w ilości nie przekraczającej średniorocznie 5m3/d. W ramach zwykłego korzystania z wód pobór nierejestrowany dotyczy najczęściej relatywnie płytkich studni, przeważnie kopanych o niewielkich wydajnościach, eksploatujących najpłytszy, przypowierzchniowy poziom wodonośny (posiadający często wody o niskiej jakości). W celu identyfikacji obszarów deficytowych, bądź zagrożonych deficytem, uwzględniono dane o zasobach dyspozycyjnych w obszarach bilansowych (wg stanu na dzień 31 grudnia 2020 r.), zestawione w tabeli 14 i tabeli 15 oraz dane o poborze z ujęć wód podziemnych i o wielkości odwodnienia zakładów górniczych (wg stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.), opracowane przez PSH. Wyniki stanu rezerw zasobów wód podziemnych, ze wskazaniem deficytów w obszarach bilansowych, przedstawiono w tabeli
  183. 65 10 622 Zielona Struga Struga Toruńska Brda Fryba Wda Osa Mątawa Wierzyca G-4 G-6 G-7 G-9 G-10 G-11 G-12 10 610 1 606 12 204 6 577 3 723 26 507 2 157 – – – – – – – – – – 169 10 610 1 606 12 204 6 577 3 723 26 507 2 157 10 622 35 110 2 875 4 981 5,33 3,11 5,68 2,82 8,32 5,49 4,61 15,48 6,17 4,43 6,65 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) (tys. m3/rok) 14,2 11,0 19,6 13,5 33,0 13,4 8,4 39,4 31,5 22,8 21,1 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak średnie rezerwy brak brak brak brak brak Deficyt zasobów wód podziemnych średnie rezerwy średnie rezerwy wysokie rezerwy wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych – 67 – 66 Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Obszar dorzecza Monitor Polski G-5 35 110 Drwęca G-3 2 875 Mień G-2 4 812 Tążyna G-1 Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów 3 (tys.m /rok) górniczych (tys. m3/rok) Tabela
  184. Stan rezerw zasobów wód podziemnych ze wskazaniem deficytów w obszarach bilansowych z uwzględnieniem poboru rejestrowanego.  Poz. 1119 28 733 16 088 86 7 559 15 026 10 680 31 166 9 276 2 489 11 119 21 257 259 629 41 166 – – – – – – – – – 288 362 57 254 86 7 559 15 026 10 680 31 166 9 276 2 489 11 119 21 257 135,83 31,47 3,51 2,63 10,52 4,18 20,22 5,20 2,67 6,71 11,83 123,4 47,6 36,1 9,7 20,8 12,1 37,9 10,9 5,9 8,1 19,8 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak deficyt średnie rezerwy brak rezerw – deficyt brak brak bardzo wysokie rezerwy średnie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak średnie rezerwy brak brak brak Deficyt zasobów wód podziemnych wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych 67 Wisły Wisły Dunaju Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Obszar dorzecza – 68 – GL-III GL-II GL-I G-21 G-20 G-19 G-18 Zlewnia Raduni i Motławy Zlewnia Słupi Zlewnia Łupawy Zlewnia Łeby Zlewnia RedyPiaśnicy Zalew Wiślany Elbląg i Żuławy Elbląskie Zlewnia Pasłęki i Baudy Wag (Czadeczka) Mała Wisła do ujścia Przemszy Przemsza Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) (tys. m3/rok) Monitor Polski G-17 G-16 G-15 G-14 Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów 3 (tys.m /rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 32 730 8 882 13 574 Wisła od Dunajca do Wisłoki Wisłoka Wisła od Wisłoki do Sanu San Strwiąż i Mszaniec do granicy państwa K05 K06 K07 K08 K09 49 37 735 20 986 Dunajec 30 632 458 16 081 17 956 25 873 K04 K03 Górna Odra (Odra po Koźle) Kłodnica Wisła od Przemszy do Skawy Czarna Orawa Wisła od Skawy do Dunajca – – 4 596 – 27 188 – 10 650 – 615 47 844 32 969 49 37 735 18 170 8 882 59 918 20 986 41 282 458 16 696 65 800 58 842 0,21 2,62 6,25 2,17 9,07 4,34 6,67 1,27 5,86 58,20 21,80 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) 3 (tys. m /rok) 0,3 8,0 17,6 6,6 22,7 13,6 23,5 5,6 27,9 142,1 41,1 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak deficyt brak rezerw – deficyt wysokie rezerwy brak Deficyt zasobów wód podziemnych średnie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych – 69 – 68 Dniestru Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Dunaju Wisły Odry Odry Obszar dorzecza Monitor Polski K02 K01 GL-V GL-IV Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów (tys.m3/rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 14 843 12 158 39 851 39 851 36 231 10 375 Widawka Warta od Widawki do Neru Ner Warta od Neru do Prosny Prosna Warta od Prosny do Kanału Mosińskiego P-V P-VI P-VII P-VIII P-IX 6 719 5 694 35 218 5 716 P-IV Wisła od Sanu do Sanny Górna Warta Liswarta (bez Kocinki) Warta od Liswarty do Widawki – – 182 848 5 000 20 000 200 676 2 837 – 12 710 – 10 375 36 231 222 699 44 851 32 158 215 519 9 556 5 694 47 928 5 716 6,22 7,37 46,58 24,45 24,15 89,21 6,43 4,39 17,99 4,72 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) (tys. m3/rok) 21,8 16,1 102,8 49,0 69,5 172,3 13,0 8,1 38,9 14,6 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak deficyt bardzo wysokie rezerwy brak rezerw – deficyt wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak rezerw – deficyt średnie rezerwy brak brak deficyt brak brak brak bardzo wysokie rezerwy niskie rezerwy brak brak Deficyt zasobów wód podziemnych średnie rezerwy bardzo wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych – 70 – 69 Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Wisły Obszar dorzecza Monitor Polski P-III P-II P-I K10 Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów 3 (tys.m /rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 25 075 30 013 3 746 17 682 Obra Górna Noteć Noteć Pradoliny ToruńskoEberswaldzkiej Gwda Drawa Dolna Warta Uznam, Zalew Szczeciński Międzyodrze P-XIII P-XIV P-XVI P-XVII P-XVIII 3 189 3 201 – – – – – – 22 766 – – 3 189 3 201 17 682 3 746 16 304 17 227 52 779 25 075 6 298 16 527 38 469 14,10 6,19 8,04 1,14 3,30 3,47 12,92 6,20 2,99 6,28 10,08 39,8 73,7 14,8 2,5 5,6 11,0 42,0 17,0 9,5 34,2 19,6 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy średnie rezerwy niskie rezerwy brak bardzo wysokie rezerwy brak brak brak brak brak brak brak brak brak Deficyt zasobów wód podziemnych średnie rezerwy wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy średnie rezerwy wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych 70 Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Obszar dorzecza – 71 – S-II S-I 16 304 17 227 6 298 Warta od Obrzycka do Noteci P-XII – – Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) 3 (tys. m /rok) Monitor Polski P-XV 16 527 Wełna P-XI 38 469 Poznańska Zlewnia Warty P-X Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów (tys.m3/rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 4 894 2 287 Ina Płonia Rurzyca, Tywa Myśla, Kurzyca, Słubia Ilanka, Pliszka, Konotop Dziwna i Przymorze Rega i Przymorze S-V S-VI S-VII S-VIII S-XII S-XI S-X S-IX 9 221 Lewobrzeżna Dolna Odra (Gunica – Ucker) 6 083 4 944 2 439 4 106 – – – – – – – – – – 6 083 4 944 2 439 4 106 2 287 4 894 16 604 9 221 825 1 621 2,16 4,15 2,16 2,26 2,08 4,34 6,62 14,64 1,69 7,58 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) 3 (tys. m /rok) 3,3 9,9 2,5 8,1 4,4 12,7 16,2 20,0 6,7 14,3 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak brak brak brak brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak brak wysokie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak Deficyt zasobów wód podziemnych bardzo wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych – 72 – 71 Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Obszar dorzecza Monitor Polski 16 604 825 Gowienica S-IV 1 621 Wolin (bez części zachodniej) S-III Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów (tys.m3/rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 36 730 9 036 8 489 17 685 Mała Panew Nysa Łużycka (prawa) Bóbr Kaczawa Bystrzyca Ślęża Nysa Kłodzka Osobłoga i Stradunia W-IV W-V W-VI W-VII W-VIII 5 254 18 740 – – – – 22 692 5 016 6 822 – – – – – 5 254 18 740 17 685 8 492 56 699 14 052 43 552 16 602 33 731 13 105 8 898 22 991 5,16 3,84 6,42 3,76 9,73 6,39 20,61 4,99 6,08 5,54 3,48 5,61 16,1 10,7 15,0 9,7 16,7 21,1 35,0 9,6 22,5 12,1 4,5 17,1 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak brak brak brak brak wysokie rezerwy wysokie rezerwy średnie rezerwy bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak brak Deficyt zasobów wód podziemnych wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych 72 Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Odry Obszar dorzecza – 73 – W-X W-IX 16 602 Widawa i Stobrawa W-III 34 007 33 731 Barycz 13 105 8 898 22 991 W-II Parsęta, Radew, Przymorze – Resko Wieprza i Grabowa Obrzyca i Krzycki Rów Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) 3 (tys. m /rok) Monitor Polski W-I S-XV S-XIII Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów (tys.m3/rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 48 187 6 144 Radomka Wieprz Wisła (P) od Wieprza do Wilgi włącznie Z-04 Z-05 Z-06 Z-03 Z-02 21 320 8 947 12 288 17 771 0 – 11 438 284 – – – – – 24 515 6 144 59 625 21 604 8 947 12 288 17 771 – 582 64 796 4,27 5,68 10,24 3,38 5,76 8,15 0,00 2,44 9,24 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) 3 (tys. m /rok) 10,1 11,0 21,2 8,3 15,8 35,3 0,0 7,2 19,3 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak brak wysokie rezerwy średnie rezerwy brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak brak Deficyt zasobów wód podziemnych wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych – 74 – 73 Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Dunaju Łaby Odry Obszar dorzecza Monitor Polski Z-01 Morawa Wisła (P) od ujścia Sanny do ujścia Wieprza Wisła (L) od ujścia Sanny do ujścia Kamiennej włącznie Wisła (L) od ujścia Kamiennej do ujścia Radomki wyłącznie W-XIII 582 Łaba W-XII 40 281 Przyodrze W-XI Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów (tys.m3/rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 19 118 40 142 Biebrza Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy Z-12 51 722 20 545 22 042 17 094 44 311 Z-11 Z-10 Z-09 Wisła (P) od Wilgi do Kanału Żerańskiego Zbiornik Zegrzyński, Narew poniżej Dębe bez Wkry Wisła (L) od Pilicy do Bzury Narew od granicy państwa do Biebrzy Pilica – – – – – – 56 40 142 19 118 51 722 20 545 22 042 17 094 44 367 4,27 2,71 8,48 14,73 9,70 9,53 4,76 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) 3 (tys. m /rok) 11,3 8,0 24,2 25,5 23,1 23,0 10,9 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak brak bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy brak brak brak wysokie rezerwy wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy Deficyt zasobów wód podziemnych Stan rezerw zasobów wód podziemnych – 75 – 74 Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Obszar dorzecza Monitor Polski Z-08b Z-08a Z-07 Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów 3 (tys.m /rok) górniczych (tys. m3/rok)  Poz. 1119 27 346 16 799 61 030 19 998 Wkra Wisła (P) od Narwi do Korabnika poniżej Włocławka Bzura Wisła (L) od Bzury do Korabnika poniżej Włocławka Z-17 Z-18 Z-19 38 444 26 094 10 599 Z-16 Wielkie Jeziora Mazurskie i zlewnia Pisy Bug graniczny (L) z Leśną i Pulwą Bug od granicy do cofki Zbiornika Zegrzyńskiego 10 278 – – – – 7 429 – 30 276 61 030 16 799 27 346 38 444 33 523 10 602 10,92 7,74 5,66 5,10 4,09 3,41 2,35 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) 3 (tys. m /rok) 30,2 27,7 22,6 28,9 12,4 11,3 5,6 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] brak bardzo wysokie rezerwy średnie rezerwy wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak brak brak brak brak bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy brak Deficyt zasobów wód podziemnych bardzo wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych 75 Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Wisły Obszar dorzecza Monitor Polski Z-15 Z-14 Z-13 Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów (tys.m3/rok) górniczych (tys. m3/rok)  – 76 – Poz. 1119 Banówka Z-24 Źródło: www.pgi.gov.pl/psh. 102 8 380 271 3 779 44 005 – – – – – 102 8 410 271 3 779 44 005 0,48 3,34 1,68 2,10 7,70 Całkowity pobór rejestrowany Moduł wód średniorocznego podziemnych poboru (pobór z ujęć rejestrowanego 2018 r. wód i z odwodnień podziemnych górniczych (tys. m3/rok/ 2018 r.) km2) (tys. m3/rok) 1,9 7,9 5,8 7,2 26,8 Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych [%] bardzo wysokie rezerwy wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy bardzo wysokie rezerwy Stan rezerw zasobów wód podziemnych brak brak brak brak brak Deficyt zasobów wód podziemnych 76 Banówki Niemna Świeżej Pregoły Pregoły Obszar dorzecza Monitor Polski Z-23 Z-22 Z-21 Łyna Pregoła bez Łyny Bezleda, Stradyk Niemen (w granicach Polski) Z-20 Oznaczenie obszaru bilansowego Wartość odwodnień Pobór górniczych rejestrowany Nazwa w 2018 r. z ujęć w 2018 r. obszaru na podstawie w oparciu bilansowego Sprawozdań o Bazę POBORY z zakładów 3 (tys.m /rok) górniczych (tys. m3/rok)  – 77 – Poz. 1119  Monitor Polski – 78 – Poz. 1119 Rozkład przestrzenny stanu rezerw zasobów wód podziemnych w obszarach bilansowych przedstawiono na rysunku
  185. Rysunek
  186. Stan rezerw zasobów dyspozycyjnych w zlewniach bilansowych – stan aktualny (stan zasobów na dzień 31 grudnia 2020 r., stan poboru na dzień 31 grudnia 2018 r.) Źródło: Opracowano na podstawie danych PIG-PIB: www.pgi.gov.pl/psh. 77  Monitor Polski – 79 – Poz. 1119 Przedstawione zobrazowanie wskazuje, że rezerwy zasobów dostępnych do zagospodarowania są w przeważającej części obszarów bilansowych bardzo wysokie i wysokie (α < 30). Dotyczy to 87 obszarów bilansowych. W 16 obszarach bilansowych stwierdzono średnie rezerwy (30 < α < 60). Niskie rezerwy zasobów występują w 2 obszarach bilansowych (60 < α < 90). W 4 zlewniach bilansowych, GL-III - Przemsza, GL-V - Kłodnica, P-IV - Widawka i P-VII - Warta od Neru do Prosny, stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych jest nadmierny. W obszarach tych stwierdzono deficyt zasobów wód podziemnych. Nie zidentyfikowano natomiast obszarów klasyfikowanych zgodnie z tabelą 16 jako zagrożone. Na deficytowy charakter ww. zlewni bilansowych ma wpływ głównie pobór wód podziemnych z ujęć odwodnieniowych zakładów górniczych. W obszarze bilansowym P-VII - Warta od Neru do Prosny nadmierne sczerpanie zasobów jest związane z ujęciami odwodnieniowymi kopalni węgla brunatnego w rejonie Konin – Turek. W obszarze bilansowym P-IV - Widawka ma miejsce odwodnienie kopalni węgla brunatnego Bełchatów. Brak rezerw zasobów wód podziemnych w obszarach bilansowych GLIII - Przemsza oraz GL-V - Kłodnica wynika z pracy ujęć odwodnieniowych kopalń węgla kamiennego oraz kopalń odkrywkowych surowców skalnych i piasku na Górnym Śląsku17). Pomimo, że woda z odwodnień wprowadzana jest z powrotem do systemu hydrograficznego poprzez zrzuty do rzek lub służą do wypełniania wyeksploatowanych odkrywek, to fakt ten nie stanowi przedmiotu bilansu wód podziemnych. Odwodnienia górnicze powodują znaczne zmniejszenie rezerw zasobów wód podziemnych w trakcie ich trwania i po ich zakończeniu, do czasu odtworzenia się poziomów wodonośnych, a wynik bilansu wód podziemnych wykazuje wówczas deficyt. Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania w RW i obszarach dorzeczy również ustalono za pomocą wskaźnika stanu zasobów (α). W tym celu wielkość zasobów dyspozycyjnych w RW przyjęto zgodnie z tabelą
  187. Natomiast na potrzeby ustalenia wielkości poboru z ujęć wód podziemnych i poboru z odwodnienia kopalń w RW, przyjęto założenie – podobnie jak przy ustalaniu zasobów dyspozycyjnych – że dla 6 obszarów bilansowych wielkość poboru w zlewniach bilansowych została rozdzielona na RW w oparciu o moduł średniorocznego poboru rejestrowanego wód podziemnych (tys. m3/rok/km2), z uwzględnieniem powierzchni tych zlewni bilansowych w RW. Dotyczy to obszarów bilansowych: K-07(R) - Wisła od Wisłoki do Sanu (R), K-10(R) - Wisła od Sanu do Sanny (R), Z-12(BI) - Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy (BI), Z-12(WA) - Narew od Biebrzy do Pułtuska z wyłączeniem WJM i zlewni Pisy (WA), Z-15 - Bug od granicy do cofki Zbiornika Zegrzyńskiego (które zostały podzielone pomiędzy 2 różne RZGW) oraz W-XII - Łaba, która leży w obrębie 4 RW. Otrzymane wyniki zestawiono w tabeli 18 i przedstawiono na rysunku
  188. Opracowanie planu przeciwdziałania skutkom suszy, Zadanie 1: Opracowanie projektu planu przeciwdziałania skutkom suszy uwzględniając podział kraju na obszary dorzeczy, podzadanie 1.6: Ocena możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych, PGW WP, Warszawa,
  189. 17) 78  Monitor Polski – 80 – Poz. 1119 Tabela
  190. Zestawienie stanu rezerw zasobów wód podziemnych na obszarach RW. Obszar dorzecza RW Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych (%) Czarnej Orawy 5,6 Czadeczki 36 w obszarze dorzecza 6,5 Małej Wisły 97,6 Górnej-Zachodniej Wisły 21,3 Górnej-Wschodniej Wisły 8,3 Środkowej Wisły 0,7 Bugu 11,5 Narwi 12,1 Dolnej Wisły w obsza

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.