Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowejz dnia 24 lutego 2017 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie ramowych prog

§ 1ust.

2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. poz. 1909 i 2091). Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 28 lutego 2014 r. w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego Załącznik nr 1 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo motorzysty wachtowego Załącznik nr 2 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo starszego motorzysty Załącznik nr 3 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo elektromontera Załącznik nr 4 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej Załącznik nr 5 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej Załącznik nr 6 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie zarządzania w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej Załącznik nr 7 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na dyplom mechanika w żegludze krajowej Załącznik nr 7a - Ramowy skrócony program szkolenia absolwentów dla marynarzy działu maszynowego na poziomie zarządzania Załącznik nr 8 - Ramowy rozszerzony program szkolenia dla marynarzy działu maszynowego w specjalności mechanicznej Treść obwieszczenia 1.

art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 296 i 1579) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 28 lutego 2014 r. w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 536), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 1) obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 2014 r. o sprostowaniu błędów (Dz. U. poz. 935); 2) rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 29 października 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 1524); 3) rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 lutego 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 340).

1. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje: 1) § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 29 października 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 1524), który stanowi: „ §
2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ; 2) § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 lutego 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 340), który stanowi: „ §
3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” . 1) Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej kieruje działem administracji rządowej - gospodarka morska,

§ 1ust.

2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. poz. 1909 i 2091). Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 28 lutego 2014 r. w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego1)Obecnie działem administracji rządowej - gospodarka morska kieruje Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej,

§ 1ust.

2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. poz. 1909 i 2091). 2)Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (Dz. Urz. UE L 323 z 03.12.2008, str. 33, z późn. zm.).

art. 74 ust. 4 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2016 r. poz. 281 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 32 i 60) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Ramowe programy szkoleń i wymagania egzaminacyjne dla marynarzy działu maszynowego: 1) na poziomie pomocniczym:

1. a)na świadectwo motorzysty wachtowego - określa załącznik nr 1 do rozporządzenia,
2. b)na świadectwo starszego motorzysty - określa załącznik nr 2 do rozporządzenia,
3. c)na świadectwo elektromontera - określa załącznik nr 3 do rozporządzenia; 2) na poziomie operacyjnym:
4. a)w specjalności mechanicznej - określa załącznik nr 4 do rozporządzenia,
5. b)w specjalności elektrycznej - określa załącznik nr 5 do rozporządzenia; 3) na poziomie zarządzania - określa załącznik nr 6 do rozporządzenia; 4) na dyplom mechanika w żegludze krajowej - określa załącznik nr 7 do rozporządzenia. 1a3)Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 lutego 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 340), które weszło w życie z dniem 29 marca 2016 r.. Ramowy skrócony program szkolenia absolwentów dla marynarzy działu maszynowego na poziomie zarządzania - określa załącznik nr 7a do rozporządzenia. 2. Ramowy rozszerzony program szkolenia dla marynarzy działu maszynowego w specjalności mechanicznej - określa załącznik nr 8 do rozporządzenia. 3. Wymagania egzaminacyjne: 1) na dyplom starszego oficera mechanika na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW i powyżej, 2) na odnowienie dyplomu w dziale maszynowym, 3) z zakresu obsługi silników spalinowych do 200 kW, 4) z polskiego prawa morskiego - określa załącznik nr 9 do rozporządzenia. § 2. 1. Przepisy rozporządzenia stosuje się do szkoleń w zakresie kwalifikacji marynarzy działu maszynowego rozpoczętych po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. 2. Do osób, które ukończyły szkolenie przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, nie stosuje się wymagań egzaminacyjnych określonych w tym rozporządzeniu, nie dłużej jednak niż do dnia 1 lipca 2014 r. 34)Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 29 października 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 1524), które weszło w życie z dniem 21 listopada 2014 r.. Do osób, które przystąpiły do egzaminu przed dniem 1 lipca 2014 r. i otrzymały ocenę negatywną z nie więcej niż dwóch przedmiotów, jeżeli egzamin obejmował przynajmniej pięć przedmiotów, na egzaminie poprawkowym nie stosuje się wymagań egzaminacyjnych określonych w tym rozporządzeniu, nie dłużej jednak niż do dnia 1 lipca 2015 r. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia5)Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 25 kwietnia 2014 r..6)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone pkt 1.3, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.5 oraz 6.2 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych w zakresie kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. poz. 1445, z 2009 r. poz. 355 oraz z 2010 r. poz. 334), które zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2016 r. poz. 281) utraciło moc z dniem 26 lipca 2013 r. 1) Obecnie działem administracji rządowej - gospodarka morska kieruje Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej,

§ 1ust.

2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. poz. 1909 i 2091). 2) Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (Dz. Urz. UE L 323 z 03.12.2008, str. 33, z późn. zm.). 3) Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 lutego 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 340), które weszło w życie z dniem 29 marca 2016 r. 4) Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 29 października 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 1524), które weszło w życie z dniem 21 listopada 2014 r. 5) Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 25 kwietnia 2014 r. 6) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone pkt 1.3, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.5 oraz 6.2 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych w zakresie kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. poz. 1445, z 2009 r. poz. 355 oraz z 2010 r. poz. 334), które zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2016 r. poz. 281) utraciło moc z dniem 26 lipca 2013 r. Załącznik nr 1 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo motorzysty wachtowego7)Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4. Tabela zbiorcza Przedmiot Liczba godzin W C L S Σ I II III IV V VI VII 1.1 TEORIA I BUDOWA OKRĘTU 14 14 1.2 OKRĘTOWE SILNIKI TŁOKOWE 10 2 12 1.3 SIŁOWNIE OKRĘTOWE 10 14 24 1.4 MASZYNY I URZĄDZENIA OKRĘTOWE 17 8 25 1.5 KOTŁY OKRĘTOWE 10 2 12 1.6 TECHNOLOGIA REMONTÓW 10 8 18 1.7 ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA OKRĘTOWA 7 7 1.8 OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO 6 6 1.9 JĘZYK ANGIELSKI 20 20 1.10 BEZPIECZNA EKSPLOATACJA STATKU 7 7 Razem 91 20 18 16 145 Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. 1.1. Przedmiot: TEORIA I BUDOWA OKRĘTU Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 14 14 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Typy statków, rozplanowanie przestrzenne: 14 14

1. a)masowce,
2. b)drobnicowce,
3. c)kontenerowce,
4. d)zbiornikowce,
5. e)gazowce,
6. f)ro-ro,
7. g)promy,
8. h)pasażerskie,
9. i)specjalne. 2 Geometria kadłuba statku:
10. a)wymiary główne i przekroje,
11. b)linie teoretyczne,
12. c)stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba,
13. d)wolna burta, linia ładunkowa. 3 Sposoby sterowania statkiem:
14. a)pędniki: - rodzaje i zasada działania, - współpraca śruby z kadłubem statku, - sprawności śruby i kadłuba, - siła naporu i moc zapotrzebowana napędu,
15. b)stery, budowa i zasada działania,
16. c)utrzymywanie i zmiana kursu,
17. d)manewrowanie. 4 Konstrukcja kadłuba:
18. a)rysunki konstrukcyjne kadłuba,
19. b)wiązania wewnętrzne,
20. c)połączenia elementów wiązań,
21. d)konstrukcja dna,
22. e)konstrukcja burt,
23. f)konstrukcja pokładów,
24. g)grodzie wodoszczelne,
25. h)ładownie,
26. i)konstrukcje rufy i dziobu,
27. j)zbiorniki (denne, burtowe, balastowe, paliwowe itd.), typowe wyposażenie,
28. k)poszycie kadłuba. 5 Materiały konstrukcyjne kadłuba, ochrona przeciwkorozyjna. 6 Wyposażenie pokładowe statku. 7 Wyposażenie ratunkowe statku. 8 Stateczność statku, cel i skutki balastowania. 9 Skalowanie zbiorników, pomiar ilości ładunku. 10 Rozkłady awaryjne, sprzęt awaryjny. 11 Działalność IMO i instytucji klasyfikacyjnych. Razem 14 14 II. Wiedza 1. Typy statków i rozplanowanie przestrzenne. 2. Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje, linie teoretyczne, stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba i ich wpływ na eksploatację statku. 3. Definicje i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył. 4. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie. 5. Konstrukcja kadłuba statku. 6. Materiały służące do budowy statków. 7. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. 8. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. 9. Cele i skutki balastowania. 10. Zasady sondowania zbiorników (woda oraz substancje ropopochodne). 11. Statkowe plany awaryjne. 12. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. 13. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. 14. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. III. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. 1.2. Przedmiot: OKRĘTOWE SILNIKI TŁOKOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 10 2 12 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Wiadomości wstępne: 10 10
29. a)podział silników spalinowych,
30. b)zasada działania tłokowego silnika spalinowego dwusuwowego i czterosuwowego. 2 Doładowanie:
31. a)cel i sposoby realizacji procesów doładowania,
32. b)wykorzystanie energii spalin wylotowych: system impulsowy i stałociśnieniowy,
33. c)parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej,
34. d)wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. 3 Budowa, wykonanie i materiały podstawowych elementów silnika:
35. a)podstawa,
36. b)skrzynia korbowa,
37. c)blok cylindrowy,
38. d)tuleja cylindrowa,
39. e)głowica,
40. f)śruby ściągowe,
41. g)śruby fundamentowe. 4 Budowa, wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego:
42. a)tłoki,
43. b)sworznie tłoka,
44. c)pierścienie tłokowe,
45. d)trzon tłoka,
46. e)wodzik, korbowód,
47. f)wał korbowy,
48. g)łożyska układu korbowego. 5 Budowa i działanie zaworowego mechanizmu rozrządu:
49. a)elementy układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną,
50. b)hydrauliczny układ napędu zaworu wylotowego,
51. c)pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja. 6 Instalacja zasilania paliwem:
52. a)wymagane właściwości paliwa okrętowego na dolocie do silnika (lepkość i czystość),
53. b)budowa układu napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa,
54. c)budowa i działanie pomp wtryskowych,
55. d)budowa wtryskiwaczy,
56. e)budowa układu zasobnikowego i zasada sterowania dawką paliwa,
57. f)przewody wysokociśnieniowe paliwa,
58. g)zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych. 7 Instalacje chłodzenia silnika:
59. a)cel chłodzenia i zadanie czynnika chłodzącego,
60. b)parametry czynników chłodzących. 8 Instalacja smarowania silnika:
61. a)funkcje oleju smarowego w silniku,
62. b)instalacja smarowania silnika. 9 System rozruchu i sterowanie pracą silnika:
63. a)zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego,
64. b)zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność),
65. c)zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem,
66. d)działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. 10 Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy):
67. a)przygotowanie do ruchu,
68. b)nadzór w czasie pracy,
69. c)nadzór w czasie manewrów,
70. d)zatrzymanie silnika. 11 Podstawowe zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego:
71. a)układ tłokowo-korbowy,
72. b)układ wtryskowy,
73. c)układ smarowania,
74. d)układ smarowanie gładzi cylindrowej,
75. e)układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny,
76. f)układ doładowania silnika. 12 Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. 13 Podstawowe czynności obsługowe silnika spalinowego tłokowego: 2 2
77. a)przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu,
78. b)uruchomienie silnika,
79. c)nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja,
80. d)zatrzymanie silnika. Razem 10 2 12 II. Wiedza 1. Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. 2. Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. 3. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. 4. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. 5. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. 6. Budowa, technologia wykonania i materiały podstawowych elementów silnika: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe. 7. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego. 8. Parametry czynników chłodzących. 9. Funkcje oleju smarowego w silniku. 10. Budowa instalacji smarowania silnika. 11. Zasady rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu. 12. Zasady przesterowania wału rozrządu (nawrotność). 13. Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. 14. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. 15. Podstawowe zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego. 16. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. III. Umiejętności Współpraca z mechanikiem w zakresie obsługi silników spalinowych tłokowych. 1.3. Przedmiot: SIŁOWNIE OKRĘTOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 10 14 24 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Ogólna charakterystyka siłowni okrętowych: pojęcie siłowni okrętowej, klasyfikacja i typy siłowni, budowa siłowni, układu napędowego i elektrowni okrętowej. 10 10 2 Budowa podstawowych instalacji statku i siłowni:
81. a)instalacje chłodzenia silników: - chłodzenie cylindrów, układy chłodzenia cylindrów silników wolnoobrotowych i średnioobrotowych, - parametry ruchowe systemu i ich regulowanie, - instalacja chłodzenia cylindrów z ciśnieniowym zbiornikiem wyrównawczym,
82. b)instalacje chłodzenie tłoków silników wodą słodką,
83. c)instalacje chłodzenia wody morskiej,
84. d)centralne instalacje chłodzenia,
85. e)instalacje paliwowe,
86. f)instalacje transportowe paliwa,
87. g)instalacje oczyszczania paliwa,
88. h)instalacje zasilania paliwem silników,
89. i)instalacje transportu i poboru olejów smarowych,
90. j)instalacje oczyszczania smarowych olejów silnikowych,
91. k)instalacje obiegowe smarowania silników tłokowych,
92. l)instalacje smarowania tulei cylindrowych,
93. m)instalacje obiegowe smarowania, przekładni, turbosprężarek, wałów śrubowych i pośrednich,
94. n)instalacje parowo-wodne pomocnicze,
95. o)instalacje utylizacji energii strat cieplnych,
96. p)instalacje spalin wylotowych silników i kotłów,
97. q)instalacje zęzowe,
98. r)instalacje balastowe,
99. s)instalacja sprężonego powietrza,
100. t)instalacje wody słodkiej. 3 Napęd główny statków:
101. a)opór kadłuba statku,
102. b)układy napędowe: - awarie silników napędu głównego, zasady postępowania. 4 Nadzór i obsługiwanie tłokowych silników spalinowych napędowych w czasie pracy:
103. a)parametry i wskaźniki pracy silników,
104. b)ograniczenia eksploatacyjne minimalnych i maksymalnych obciążeń silników. 5 Wprowadzenie - działanie symulatora siłowni okrętowej. 6 Uruchomienia i obsługa instalacji siłowni statku. 14 14 7 Przygotowanie do uruchomienia silnika napędu głównego statku. 8 Nadzór i obsługiwanie silników napędowych w czasie pracy:
105. a)parametry i wskaźniki pracy silników,
106. b)ograniczenia eksploatacyjne minimalnych i maksymalnych obciążeń silników,
107. c)czynniki eksploatacyjne wpływające na ograniczenia,
108. d)dopuszczalne przeciążenia silników głównych. 9 Eksploatacja siłowni okrętowej w stanach awaryjnych:
109. a)awaryjne zatrzymanie systemu elektrycznego statku (blackout): - najczęstsze przyczyny i możliwości zapobiegania, - sposoby przywracania właściwości eksploatacyjnej statku,
110. b)praca silnika napędu głównego w stanach awaryjnych, - wyłączenie z ruchu cylindra silnika napędu głównego, 10 - wyłączenie z ruchu turbosprężarki. Czynności przejęcia, pełnienia i zdania wachty maszynowej:
111. a)czynności związane z przejmowaniem wachty w siłowni: czas na przejęcie wachty i kontrolę wszystkich pracujących maszyn, mechanizmów pomocniczych i systemów, zapisanie odchyleń od normalnych wartości wyjaśnienie przyczyn odchyleń; kontrola: poziomu mediów roboczych, ważniejszych parametrów pracy, kontrola stanu zęz siłowni; sprawdzenie i kontrola dziennika maszynowego; procedura przejmowania wachty,
112. b)czynności związane z pełnieniem wachty: regularna kontrola wszystkich pracujących mechanizmów i urządzeń; kontrola i rejestracja ważniejszych parametrów pracy silnika głównego i innych urządzeń; sprawdzanie stanu obciążenia silnika; posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku,
113. c)czynności związane z przekazywaniem wachty maszynowej. Razem 10 14 24 II. Wiedza 1. Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. 2. Rodzaje instalacji statku i siłowni. 3. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. 4. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. 5. Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej. 6. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownia okrętowa wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. 7. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. 8. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. 9. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. 10. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. 11. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. 12. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. 13. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania, 14. Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. 15. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. 16. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. 17. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. 18. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. III. Umiejętności 1. Stosowanie zasad bezpiecznej pracy w siłowni okrętowej. 2. Wykonywanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty. 3. Posługiwanie się listą kontrolną (check list). 4. Interpretowanie schematu siłowni okrętowej. 5. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. 6. Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. 7. Nadzorowanie w czasie pracy podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. 8. Nadzorowanie w czasie pracy instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. 9. Stosowanie procedur postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. 10. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. 1.4. Przedmiot: MASZYNY I URZĄDZENIA OKRĘTOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 17 8 25 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 1. Budowa i zasada działania oraz zasady bezpiecznej eksploatacji: 17 17
114. a)pomp, strumienic, sprężarek,
115. b)urządzeń do oczyszczania paliw i olejów,
116. c)wymienników ciepła,
117. d)urządzeń do uzyskiwania wody słodkiej z wody morskiej,
118. e)urządzenia do odolejania wód zęzowych,
119. f)urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. 2. Hydrauliczne instalacje okrętowe. 3. Urządzenia sterowe statku. 4. Śruby nastawne. 5. Urządzenia kotwiczne. 6. Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni. 7. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych. 8. Urządzenia przeładunkowe. 9. Windy łodziowe. 2 Obsługa urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych: 8 8
120. a)przygotowanie instalacji,
121. b)uruchomienie pod nadzorem,
122. c)ocena poprawności pracy,
123. d)wyłączenie. Razem 17 8 25 II. Wiedza 1. Budowa, przeznaczenie i zasada działania urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. 2. Najczęstsze usterki urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. 3. Najważniejsze czynności obsługowe urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. 4. Budowa i zasady obsługi maszyn sterowych. 5. Budowa i zasada działania mechanizmu śruby nastawnej. 6. Elementy urządzeń kotwicznych i cumowniczych. 7. Podstawowe informacje o pokrywach luków ładowni. 8. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. III. Umiejętności 1. Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. 2. Ocenianie prawidłowości pracy urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. 1.5. Przedmiot: KOTŁY OKRĘTOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 10 2 12 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Procesy robocze zachodzące w kotle. 10 2 12 2 Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych. 3 Wielkości charakterystyczne, parametry i wskaźniki współczesnych kotłów okrętowych pomocniczych. 4 Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. 5 Armatura i osprzęt kotłowy. 6 Instalacje kotłowe. 7 Instalacje zasilania paliwem. 8 Palniki kotłowe. 9 Automatyka kotłów pomocniczych i utylizacyjnych. 10 Obsługa kotłów okrętowych. 11 Instalacje bezpieczeństwa kotła, bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Razem 10 2 12 II. Wiedza 1. Procesy robocze zachodzące w kotle. 2. Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych. 3. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. 4. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. 5. Armatura i osprzęt kotłowy. 6. Instalacje kotłowe. 7. Instalacje paliwowe kotłów. 8. Palniki kotłowe. 9. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. 10. Obsługa kotłów okrętowych. 11. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. 12. Blokady palnika kotła opalanego. III. Umiejętności Stosowanie zasad bezpiecznej pracy kotłów i instalacji parowych na poziomie pomocniczym. 1.6. Przedmiot: TECHNOLOGIA REMONTÓW Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 10 8 18 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Ogólne zasady bezpieczeństwa pracy w trakcie napraw i remontów maszyn i urządzeń w siłowni okrętowej. 10 10 2 Podstawy metrologii warsztatowej. 3 Wiertarki. 4 Szlifierki. 5 Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. 6 Wiertarki: podstawowe operacje. 8 8 7 Szlifierki: podstawowe operacje. 8 Podstawowe operacje obróbki ślusarskiej: trasowanie, cięcie, przecinanie, piłowanie, skrobanie, szlifowanie, docieranie, ostrzenie, gwintowanie, zasady bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych. 9 Podstawowe operacje demontażowe i montażowe z użyciem narzędzi ręcznych, z napędem elektrycznym, hydraulicznym i pneumatycznym. 10 Czynności pomiarowe z użyciem narzędzi pomiarowych. Razem 10 8 18 II. Wiedza 1. Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. 2. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. 3. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. III. Umiejętności 1. Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie, gwintowanie). 2. Dobieranie i stosowanie podstawowych przyrządów pomiarowych. 3. Wykonywanie podstawowych czynności demontażowych i montażowych. 1.7. Przedmiot: ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA OKRĘTOWA Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 7 7 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Podstawowe pojęcia elektrotechniki (prąd stały, przemienny, jednostki układu SI). 7 7 2 Źródła i odbiorniki prądu. 3 Podstawy elektrotechniki okrętowej - wytwarzanie energii elektrycznej. 4 Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku. Razem 7 7 II. Wiedza 1. Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. 2. Źródła i odbiorniki prądu. 3. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. III. Umiejętności Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi. 1.8. Przedmiot: OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 6 6 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Statek jako źródło zanieczyszczeń, rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków. 6 6 2 Wpływ zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. 3 Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. 4 Rola członków załogi w proaktywnej działalności zapobiegania zanieczyszczeniom morza. 5 Zasady właściwej gospodarki odpadami na statku. Razem 6 6 II. Wiedza 1. Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne; śmieci, wody balastowe. 2. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. 3. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. 4. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. 5. Zasady właściwej gospodarki odpadami na statku. III. Umiejętności 1. Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. 2. Wskazywanie źródeł zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości. 3. Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. 4. Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. 1.9. Przedmiot: JĘZYK ANGIELSKI Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 20 20 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Terminologia w zakresie: 20 20
124. a)budowy kadłuba statku,
125. b)urządzeń pokładowych,
126. c)spalinowych silników tłokowych: typy, budowa, zasada działania, systemy funkcjonalne, elementy, parametry pracy,
127. d)kotłów okrętowych i instalacji parowych,
128. e)pomp i układów pompowych,
129. f)sprężarek,
130. g)wirówek,
131. h)urządzeń do produkcji wody słodkiej,
132. i)urządzeń sterowych,
133. j)pędników,
134. k)urządzeń do oczyszczania wód zęzowych,
135. l)urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych,
136. m)spalarek odpadów,
137. n)instalacji statkowych: balastowa, bunkrowania i transportu paliwa, wody morskiej, wody chłodzącej, wody pitnej, zęzowa, pożarowa,
138. o)płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku,
139. p)materiałów konstrukcyjnych. 2 Terminologia w zakresie remontów:
140. a)procedury,
141. b)narzędzia,
142. c)urządzenia. 3 Listy kontrolne. 4 Komunikacja w zakresie obsługi siłowni okrętowej:
143. a)komunikaty urządzeń monitorujących pracę siłowni,
144. b)porozumiewanie się z członkami załogi. 5 Komunikacja w zakresie obsługi statku. 6 Komunikacja w stanach alarmowych i awaryjnych. 7 Procedury ISM i ISPS. Razem 20 20 II. Wiedza 1. Terminologia obejmująca podstawowe narzędzia i urządzenia wykorzystywane podczas pracy. 2. Terminologia obejmująca budowę statku. 3. Terminologia obejmująca budowę i obsługę urządzeń statku i siłowni. 4. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. 5. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). 6. Polecenia procedur ISM i ISPS. III. Umiejętności 1. Komunikacja z załogą w zakresie obsługi statku. 2. Komunikacja w sytuacjach awaryjnych i zagrożenia. 1.10. Przedmiot: BEZPIECZNA EKSPLOATACJA STATKU Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 7 7 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Podział kompetencji członków załogi wymagany przez konwencję STCW. Instruktaże i szkolenia na statku. 7 7 2 Struktury organizacyjne załogi statku, organizacja działu maszynowego. Pełnienie wacht maszynowych, praca siłowni bezwachtowej:
145. a)zasady pełnienia wacht maszynowych morskich,
146. b)zasady pełnienia wacht maszynowych manewrowych,
147. c)zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej,
148. d)zasady nadzoru pracy siłowni bezwachtowej. 3 Konwencje oraz inne dokumenty dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku:
149. a)konwencja SOLAS,
150. b)konwencja MARPOL,
151. c)standardy ISO. 4 Kodeks ISM na statkach morskich. 5 Kodeks ISPS na statkach morskich. 6 Statkowe plany awaryjne:
152. a)zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych,
153. b)obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych,
154. c)zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych, np.: blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Razem 7 7 II. Wiedza 1. Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. 2. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych:
155. a)zasady pełnienia wachty maszynowej,
156. b)zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. 3. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku:
157. a)wymagania konwencji SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w żegludze morskiej,
158. b)wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w żegludze morskiej,
159. c)wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku. 4. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu:
160. a)statkowe plany awaryjne,
161. b)zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych,
162. c)obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych,
163. d)zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np.: blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. 5. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. 6. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. III. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo motorzysty wachtowego Poziom pomocniczy - motorzysta wachtowy Forma egzaminu Funkcja Przedmiot egzamin teoretyczny egzamin praktyczny test wyboru egzamin pisemny egzamin ustny symulator/statek liczba pytań czas [min] liczba zadań czas [min] liczba pytań czas [min] liczba scenariuszy praktycznych na symulatorze czas [min] Mechanika okrętowa Okrętowe silniki tłokowe 5 60 brak brak Siłownie okrętowe 5 Maszyny i urządzenia okrętowe 10 Kotły okrętowe 5 Elektrotechnika i elektronika okrętowa 5 Technologia remontów 10 Teoria i budowa okrętu 5 Bezpieczna eksploatacja statku 10 Ochrona środowiska morskiego 5 Język angielski 5 5 brak 3 10 Tematyka egzaminu ustnego: Mechanika okrętowa: podstawowa komunikacja na statku w języku angielskim w zakresie związanym z bezpieczeństwem statku i pracami wykonywanymi na statku. 7) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4. Załącznik nr 2 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo starszego motorzysty8)Ze zmianą wprowadzoną przez pkt 1 obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 2014 r. o sprostowaniu błędów (Dz. U. poz. 935). Tabela zbiorcza Przedmiot Liczba godzin W C L S 2 I II III IV V VI VII 2.1 MECHANIKA I WYTRZYMAŁOŚĆ MATERIAŁÓW 6 6 2.2 TERMODYNAMIKA 16 16 2.3 TEORIA I BUDOWA OKRĘTU 12 2 14 2.4 OKRĘTOWE SILNIKI TŁOKOWE 20 6 26 2.5 SIŁOWNIE OKRĘTOWE 14 15 29 2.6 MASZYNY I URZĄDZENIA OKRĘTOWE 38 8 46 2.7 KOTŁY OKRĘTOWE 14 14 2.8 CHŁODNICTWO, WENTYLACJA I KLIMATYZACJA OKRĘTOWA 12 2 14 2.9 PŁYNY EKSPLOATACYJNE 4 4 2.10 TECHNOLOGIA REMONTÓW 20 17 37 2.11 ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA OKRĘTOWA 10 10 2.12 AUTOMATYKA OKRĘTOWA 16 4 20 2.13 OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO 6 6 2.14 JĘZYK ANGIELSKI 20 20 2.15 BEZPIECZNA EKSPLOATACJA STATKU 10 10 2.16 MATERIAŁOZNAWSTWO OKRĘTOWE 12 12 2.17 GRAFIKA INŻYNIERSKA 12 12 Razem 210 34 33 19 296 Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. 2.1. Przedmiot: MECHANIKA I WYTRZYMAŁOŚĆ MATERIAŁÓW Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 6 6 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S ∑ 1 1. Typowe urządzenia do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej i rozkłady sił obciążających. 6 6 2. Dopuszczalne obciążenia i warunki stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego. 3. Bezpieczne mocowanie i transport elementów urządzeń w siłowni, komendy kierowania ruchem dźwigu. 4. Weryfikacja lin stalowych i elementów zawiesi. Razem 6 6 II. Wiedza 1. Budowa i zasada działania typowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. 2. Siły działające na elementy urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. 3. Zasady bezpiecznego stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej, komendy kierowania ruchem dźwigu. 4. Zasady bezpiecznego mocowania i transportu elementów urządzeń w siłowni. III. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji urządzeń transportowych. 2.2. Przedmiot: TERMODYNAMIKA Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 16 16 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S ∑ 1 1. Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. 16 16 2. Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych. 3. I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Sformułowanie i równania pierwszej zasady termodynamiki. 4. Przemiany termodynamiczne gazów. Przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa. 5. II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota. 6. Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych. 7. Termodynamika pary. Wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. 8. Ruch ciepła. Charakterystyka rodzajów ruchu ciepła: przewodzenie, przejmowanie, przenikanie, ruch ciepła przy zmianie stanu skupienia, wpływ zanieczyszczeń powierzchni na ruch ciepła, sposoby intensyfikacji ruchu ciepła. 9. Wymienniki ciepła. Rodzaje wymienników ciepła. 10. Teoretyczne podstawy procesów spalania. Rodzaje spalania. Skład spalin. 11. Przepływ płynów przez elementy instalacji energetycznych (rury, dysze, zwężki, kolana, zawory, itd.) przepływ uwarstwiony i burzliwy, opory hydrauliczne, charakterystyka elementu hydraulicznego, charakterystyka rurociągu. Razem 16 16 II. Wiedza 1. Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. 2. Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych. 3. I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. 4. Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa. 5. II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota. 6. Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych. 7. Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. 8. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę. 9. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła. 10. Rodzaje wymienników ciepła. 11. Bilans wymiennika ciepła. 12. Teoretyczne podstawy procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania. 13. Skład spalin. 14. Rodzaje i kryteria oceny przepływów. 15. Opory przepływu przez elementy hydrauliczne. 16. Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu. III. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. 2.3. Przedmiot: TEORIA I BUDOWA OKRĘTU Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 12 2 14 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Geometria kadłuba statku: 12 2 14
164. a)wymiary główne i przekroje,
165. b)linie teoretyczne,
166. c)stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba,
167. d)wolna burta, linia ładunkowa, zanurzenie, trym, przechył. 2 Sposoby sterowania statkiem:
168. a)pędniki: - rodzaje i zasada działania, - współpraca śruby z kadłubem statku, - sprawności śruby i kadłuba, - siła naporu i moc zapotrzebowana napędu,
169. b)stery, budowa i zasada działania,
170. c)utrzymywanie i zmiana kursu,
171. d)manewrowanie. 3 Konstrukcja kadłuba:
172. a)rysunki konstrukcyjne kadłuba,
173. b)wiązania wewnętrzne,
174. c)połączenia elementów wiązań,
175. d)konstrukcja dna,
176. e)konstrukcja burt,
177. f)konstrukcja pokładów,
178. g)grodzie wodoszczelne,
179. h)ładownie,
180. i)konstrukcje rufy i dziobu,
181. j)zbiorniki (denne, burtowe, balastowe, paliwowe itd.), typowe wyposażenie,
182. k)poszycie kadłuba. 4 Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). 5 Wyposażenie ratunkowe statku. 6 Środek ciężkości i środek wyporu statku. 7 Pływalność i niezatapialność. 8 Stateczność statku, cel i skutki balastowania. 9 Skalowanie zbiorników, pomiar ilości ładunku. 10 Rozkłady awaryjne, sprzęt awaryjny, zasady zachowania i obowiązki członków załogi statku podczas alarmów i w sytuacjach awaryjnych. 11 Działalność IMO i instytucji klasyfikacyjnych. Razem 12 2 14 II. Wiedza 1. Definicja i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył. 2. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmianę kursu, manewrowanie. 3. Konstrukcja kadłuba statku. 4. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). 5. Materiały służące do budowy statków. 6. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. 7. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. 8. Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku. 9. Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych. 10. Pojęcia: stateczność poprzeczna, wzdłużna, dynamiczna. 11. Cele i skutki balastowania. 12. Zasady sondowania zbiorników (zbiorniki z wodą oraz substancjami ropopochodnymi). 13. Statkowe plany awaryjne. 14. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. 15. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. 16. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. III. Umiejętności 1. Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku. 2. Odczytywanie zanurzenia statku. 3. Przeprowadzanie sondaży zbiorników. 2.4. Przedmiot: OKRĘTOWE SILNIKI TŁOKOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 20 6 26 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Teoria procesu roboczego: 20 20
183. a)obiegi porównawcze (teoretyczne): - rodzaje obiegów porównawczych, - wskaźniki pracy obiegu porównawczego,
184. b)obiegi rzeczywiste: - wykres indykatorowy, analiza wykresów indykatorowych, - ładowanie (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia), - sprężanie (przebieg, parametry), - tworzenie mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, parowanie i mieszanie z powietrzem), - spalanie (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania), - rozprężanie (przebieg, parametry), - wydech (przebieg, fazy wydechu, parametry). 2 Proces wymiany ładunku:
185. a)wymiana ładunku w silnikach 4-suwowych,
186. b)wymiana ładunku w silnikach 2-suwowych. 3 Doładowanie:
187. a)podstawy procesów doładowania,
188. b)cel i sposoby realizacji procesów doładowania,
189. c)wykorzystanie energii spalin wylotowych: system impulsowy i stałociśnieniowy,
190. d)parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej,
191. e)wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania,
192. f)diagnostyka procesu doładowania. 4 Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej
193. a)wpływ przebiegu wtrysku i spalania na skład spalin, toksyczne składniki spalin,
194. b)wpływ parametrów paliwa na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie,
195. c)wpływ parametrów eksploatacyjnych na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie,
196. d)diagnostyka procesu wtrysku i spalania. 5 Budowa, wykonanie i materiały podstawowych elementów silnika:
197. a)podstawa,
198. b)skrzynia korbowa,
199. c)blok cylindrowy,
200. d)tuleja cylindrowa,
201. e)głowica,
202. f)śruby ściągowe,
203. g)śruby fundamentowe. 6 Budowa, wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego:
204. a)tłoki,
205. b)sworznie tłoka,
206. c)pierścienie tłokowe,
207. d)trzon tłoka,
208. e)wodzik, korbowód,
209. f)wał korbowy,
210. g)łożyska układu korbowego. 7 Budowa i działanie zaworowego mechanizmu rozrządu:
211. a)elementy układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną,
212. b)charakterystyka sprężyny zaworowej,
213. c)hydrauliczny układ napędu zaworu wylotowego,
214. d)pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja. 8 Instalacja zasilania paliwem:
215. a)wymagane właściwości paliwa okrętowego na dolocie do silnika (lepkość i czystość),
216. b)budowa układu napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa,
217. c)budowa i działanie pomp wtryskowych,
218. d)budowa wtryskiwaczy,
219. e)budowa układu zasobnikowego i zasada sterowania dawką paliwa,
220. f)przewody wysokociśnieniowe paliwa,
221. g)zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych. 9 Instalacje chłodzenia silnika:
222. a)cel chłodzenia i zadanie czynnika chłodzącego,
223. b)parametry czynników chłodzących. 10 Instalacja smarowania silnika:
224. a)funkcje oleju smarowego w silniku,
225. b)instalacja smarowania silnika. 11 Instalacja powietrza doładowującego:
226. a)przykłady budowy instalacji i elementy składowe,
227. b)typy i budowa turbosprężarek. 12 Mechanika układu korbowego:
228. a)siły bezwładności i zasada ich wyrównoważenia,
229. b)nierównomierność biegu silnika,
230. c)przyczyny niewyrównoważenia silnika,
231. d)budowa i działanie koła zamachowego,
232. e)drgania skrętne wału korbowego,
233. f)tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne. 13 System rozruchu i sterowanie pracą silnika:
234. a)zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego,
235. b)zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność),
236. c)zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem,
237. d)działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. 14 Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy):
238. a)przygotowanie do ruchu,
239. b)nadzór w czasie pracy,
240. c)nadzór w czasie manewrów,
241. d)zatrzymanie silnika. 15 Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego
242. a)układ tłokowo-korbowy,
243. b)układ wtryskowy,
244. c)układ smarowania,
245. d)układ smarowania gładzi cylindrowej,
246. e)układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny,
247. f)układ doładowania silnika. 16 Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. 17 Podstawowe czynności obsługowe silnika spalinowego tłokowego: 6 6
248. a)przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu,
249. b)uruchomienie silnika,
250. c)regulacja parametrów pracy silnika,
251. d)nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja,
252. e)zatrzymanie silnika. Razem 20 6 26 II. Wiedza 1. Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. 2. Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. 3. Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym. 4. Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe. 5. Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia). 6. Sprężanie (przebieg, parametry). 7. Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie). 8. Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania). 9. Diagnostyka procesu wtrysku i spalania. 10. Podstawy procesów doładowania. 11. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. 12. Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy. 13. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. 14. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. 15. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów silnika: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe. 16. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon tłoka, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego. 17. Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną. 18. Pojęcie luzu zaworowego i jego regulację. 19. Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasadę sterowania dawką paliwa. 20. Budowa i działanie pomp wtryskowych. 21. Budowa wtryskiwaczy. 22. Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa. 23. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego. 24. Parametry czynników chłodzących. 25. Funkcje oleju smarowego w silniku. 26. Budowa instalacji smarowania silnika. 27. Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego. 28. Typy i budowa turbosprężarki. 29. Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasadę ich wyrównoważenia. 30. Budowa i działanie koła zamachowego. 31. Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. 32. Tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne. 33. Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego. 34. Zasady przesterowania wału rozrządu (nawrotność). 35. Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. 36. Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. 37. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. 38. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. 39. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. III. Umiejętności Wykonanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika. 2.5. Przedmiot: SIŁOWNIE OKRĘTOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 14 15 29 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Budowa i eksploatacja podstawowych instalacji statku i siłowni: 14 14
253. a)instalacje chłodzenia silników: - chłodzenie cylindrów, układy chłodzenia cylindrów silników wolnoobrotowych i średnioobrotowych, - parametry ruchowe systemu i ich regulowanie, - instalacja chłodzenia cylindrów z ciśnieniowym zbiornikiem wyrównawczym,
254. b)instalacje chłodzenia tłoków silników wodą słodką,
255. c)instalacje chłodzenia wody morskiej,
256. d)centralne instalacje chłodzenia,
257. e)instalacje paliwowe,
258. f)instalacje transportowe paliwa: - podstawowe funkcje instalacji, pobieranie, przechowywanie i zdawanie paliwa, - zasady transportu i bunkrowania, poboru i wydawania (w tym procedury podłączania i odłączania węży transportowych), - zabezpieczenia przed wylewami, - przechowywanie, zdawanie i utylizacja odpadów paliwowych,
259. g)instalacje oczyszczania paliwa: - czynniki decydujące o prawidłowym oczyszczaniu paliwa w wirówkach i filtrach i ich wpływ na budowę i eksploatację systemu oczyszczania, - eksploatacja wybranych elementów instalacji; zbiorników osadowych, wirówek i filtrów, - współczesny układ oczyszczania,
260. h)instalacje zasilania paliwem silników: - układ atmosferyczny - konwencjonalny i ciśnieniowy dla paliw destylowanych i pozostałościowych, - stosowanie systemu regulacji ciśnienia, budowa i eksploatacja wybranych elementów układu, - rola zbiornika zwrotnego i odpowietrzenia, - podgrzewanie i regulacja lepkości paliwa przed silnikiem, - filtrowanie paliwa w układzie zasilającym, - instalacje jednopaliwowe,
261. i)instalacje transportu i poboru olejów smarowych,
262. j)instalacje oczyszczania smarowych olejów silnikowych: - eksploatacja wirówek oraz filtrów, - dobór optymalnej wydajności wirówki i krotności wirowania oleju obiegowego przy wirowaniu ciągłym i okresowym, - filtrowanie niepełnoprzepływowe, - współczesny system oczyszczania oleju obiegowego,
263. k)instalacje obiegowe smarowania silników tłokowych: - elementy składowe instalacji ich budowa i eksploatacja; zbiorniki i pompy obiegowe, chłodnice, filtry oraz zawory, - zasady postępowania w przypadku zanieczyszczenia oleju smarowego,
264. l)instalacje smarowania tulei cylindrowych,
265. m)instalacje obiegowe smarowania; przekładni, turbosprężarek, wałów śrubowych i pośrednich,
266. n)instalacje parowo-wodne pomocnicze: - schemat podstawowy instalacji parowej i jej budowa, - konwencjonalna instalacja parowo-wodna (na parę nasyconą suchą), odbiory pary wodnej, - czynniki wpływające na wydajność kotła utylizacyjnego oraz regulacja jego wydajności, - połączenia kotła opalanego paliwem z kotłem utylizacyjnym, - schemat podstawowy instalacji skroplinowej, - elementy instalacji; zawory skroplinowe, kontrola przepływu, zbiorniki obserwacyjne skroplin, chłodnice skroplin, skraplacz nadmiarowy, - schemat podstawowy instalacji zasilającej, - elementy instalacji: skrzynia cieplna, zbiorniki zapasowe wody kotłowej, pompy zasilające, kontrola i uzdatnianie wody, regulacja zasilania, - zasady eksploatacji instalacji parowo-wodnej; kontrola w trakcie ruchu,
267. o)instalacje utylizacji energii strat cieplnych: - schematy podstawowe systemów parowo-wodnych jedno- i dwu-ciśnieniowych, - systemy zintegrowane, parametry pracy systemów, podgrzewanie wody zasilającej i przegrzewanie pary,
268. p)instalacje spalin wylotowych silników i kotłów,
269. q)instalacje zęzowe: - schematy ideowe, - wymagania stawiane instalacji, - zabezpieczenia przed zalaniem pomieszczeń statku, - rozmieszczenie studzienek zęzowych, koszy ssących i osadników oraz ich połączenia z magistralą zęzową i pompami zęzowymi, - awaryjne ssanie zęz siłowni, - gromadzenie i postępowanie ze ściekami zaolejonymi, - odolejanie wód zęzowych, - gromadzenie i usuwanie ścieków z siłowni, resztkowanie zęz i zbiorników, - metody utylizacji odpadów ropopochodnych na statku,
270. r)instalacje balastowe: - schemat podstawowy systemu, - wymagania stawiane instalacji, - eksploatacja pomp balastowych i zaworów, - zasady pompowania i resztkowania zbiorników balastowych, - instalacje automatycznego balastowania - zasada działania i obsługa,
271. s)instalacja sprężonego powietrza: - schemat podstawowy systemu, - odbiory okrętowe sprężonego powietrza, - zapotrzebowanie powietrza na rozruch, przesterowanie i hamowanie silników okrętowych, - budowa i eksploatacja zbiorników głównych i pomocniczych powietrza, sprężarek głównych, awaryjnych i pomocniczych, - sterowanie innymi systemami i ich eksploatacja,
272. t)instalacje wody słodkiej: - wymagania stawiane wodzie sanitarnej, do picia oraz wodzie do higieny osobistej, - zapotrzebowanie na wodę do picia, higieny osobistej oraz do celów gospodarczych, - pobieranie, przechowywanie i uzdatnianie wody sanitarnej i pitnej, - wykorzystanie wody wytworzonej w wyparownikach do celów sanitarnych, - schematy podstawowe systemów sanitarnych wody dopływającej, ich budowa i eksploatacja,
273. u)wymagania stawiane wodzie technicznej. 2 Napęd główny statków:
274. a)opór kadłuba statku,
275. b)okrętowe pędniki śrubowe: - współpraca śruby z kadłubem statku,
276. c)układy napędowe: - awarie silników napędu głównego, zasady postępowania. 3 Nadzór i obsługiwanie tłokowych silników spalinowych napędowych w czasie pracy:
277. a)metodyka prowadzenia nadzoru eksploatacyjnego,
278. b)parametry i wskaźniki pracy silników: - wyznaczanie wskaźników pracy silnika, - wyznaczanie średniego ciśnienia indykowanego i efektywnego, - wyznaczanie mocy indykowanej oraz użytecznej, - wyznaczanie jednostkowego zużycia paliwa i oleju cylindrowego, - wyznaczanie emisji składników spalin,
279. c)ograniczenia eksploatacyjne minimalnych i maksymalnych obciążeń silników,
280. d)czynniki eksploatacyjne wpływające na ograniczenia,
281. e)dopuszczalne przeciążenia silników głównych. 4 Wprowadzenie - budowa i działanie symulowanej siłowni okrętowej:
282. a)zapoznanie się z procedurami obsługi instalacji i urządzeń w zakresie podstawowym: - symbole graficzne, rodzaje parametrów i sposoby ich oznaczeń, możliwości wprowadzania nastaw, - operowanie funkcyjne urządzeniami roboczymi i sterującymi; funkcjonowanie siłowni okrętowej statku z siłownią posiadającą klasę A, UMS, - elementy składowe symulowanej siłowni,
283. b)charakterystyka stanów eksploatacyjnych statku - siłowni: - odstawiony i zatrzymany statek, ruch portowy, stan gotowości manewrowej, manewry, jazda morska, postój na kotwicy, rozładunek i załadunek, - przygotowanie do uruchomienia siłowni ze stanu zatrzymanego, - ogólne zapoznanie się z rozwiązaniem siłowni statku w stopniu umożliwiającym rozpoczęcie procedury uruchamiania instalacji i urządzeń,
284. c)sprawdzenie podstawowe rozwiązań instalacji i ich stanu: - rozmieszczenie zbiorników, - poziom napełnienia, - zasilanie elektryczne siłowni z lądu i z agregatu awaryjnego, - lista urządzeń siłowni pracująca na zasilaniu lądowym i awaryjnym,
285. d)wykorzystanie obydwu form zasilania elektrycznego, uruchomienie agregatu awaryjnego. 5 Przygotowanie do uruchomienia silnika napędu głównego statku: 15 15
286. a)procedura przygotowania silnika napędu głównego w układzie bezpośrednim i pośrednim do ruchu,
287. b)proces weryfikacji stanu gotowości wszystkich instalacji obsługujących silnik,
288. c)czynności związane z prowadzeniem startu silnika, pracą na biegu jałowym oraz wzrostem obciążenia,
289. d)działanie programów sterowania i systemów zabezpieczeń silnika napędu głównego,
290. e)sposoby prowadzenia startu silnika: - stanowiskowy, - zdalny,
291. f)realizacja i uwarunkowanie prowadzenia określonych sposobów manewrowania silnikiem. 6 Nadzór i obsługiwanie silników napędowych w czasie pracy:
292. a)metodyka prowadzenia nadzoru eksploatacyjnego,
293. b)parametry i wskaźniki pracy silników: - wyznaczanie wskaźników pracy silnika, - wyznaczanie średniego ciśnienia indykowanego i efektywnego, - wyznaczanie mocy indykowanej oraz użytecznej, - wyznaczanie jednostkowego zużycia paliwa i oleju cylindrowego, - wyznaczanie emisji składników spalin,
294. c)ograniczenia eksploatacyjne minimalnych i maksymalnych obciążeń silników,
295. d)czynniki eksploatacyjne wpływające na ograniczenia,
296. e)dopuszczalne przeciążenia silników głównych. 7 Obsługa układu zdalnego sterowania silnika napędu głównego:
297. a)struktura systemu zdalnego sterowania układem napędowym,
298. b)podstawowe funkcje realizowane z poszczególnych stanowisk sterowania: miejscowego, odsuniętych - CMK (UMCS), mostek,
299. c)działanie programowych zabezpieczeń silników: slow-down, shut-down,
300. d)zakresy obciążeń niebezpiecznych i niedozwolonych,
301. e)programowe zabezpieczenia pracy silników (load program, torque control, scavenge air limiter, over-speed),
302. f)zasady dociążania i odciążania. 8 Współpraca układu głównego napędowego silnik - śruba - kadłub:
303. a)dobór obciążenia eksploatacyjnego silnika,
304. b)ocena pracy układu napędowego silnik - śruba

parametrów i wskaźników pracy silnika,

1. c)praca głównego układu napędowego w stanach ustalonych i nieustalonych. 9 Ochrona środowiska morskiego w eksploatacji statku:
2. a)instalacje zęzowe i balastowe: - przygotowanie instalacji do uruchomienia, - uruchomienie i nadzór w czasie pracy odolejaczy okrętowych,
3. b)biologiczno-mechaniczne oczyszczalnie ścieków, - przygotowanie instalacji do uruchomienia, - obsługa podczas pracy,
4. c)parametry robocze pracy oczyszczalni ścieków. 10 Eksploatacja siłowni okrętowej w stanach awaryjnych:
5. a)awaryjne zatrzymanie systemu elektrycznego statku (blackout), - najczęstsze przyczyny i możliwości zapobiegania, - sposoby przywracania właściwości eksploatacyjnej statku,
6. b)praca silnika napędu głównego w stanach awaryjnych. 11 Czynności przejęcia, pełnienia i zdania wachty maszynowej:
7. a)czynności związane z przejmowaniem wachty w siłowni: czas na przejęcie wachty i kontrolę wszystkich pracujących maszyn, mechanizmów pomocniczych i systemów, zapisanie odchyleń od normalnych wartości wyjaśnienie przyczyn odchyleń; kontrola: poziomu mediów roboczych, ważniejszych parametrów pracy, kontrola stanu zęz siłowni; sprawdzenie i kontrola dziennika maszynowego; procedura przejmowania wachty,
8. b)czynności związane z pełnieniem wachty: regularna kontrola wszystkich pracujących mechanizmów i urządzeń; kontrola i rejestracja ważniejszych parametrów pracy silnika głównego i innych urządzeń; sprawdzanie stanu obciążenia silnika; pomiary związane z obliczaniem mocy efektywnej, zużycia paliwa i sporządzaniem bilansów; posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku,
9. c)czynności związane z przekazywaniem wachty maszynowej. Razem 14 15 29 II. Wiedza 1. Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. 2. Rodzaje instalacji statku i siłowni. 3. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. 4. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. 5. Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej. 6. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. 7. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. 8. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. 9. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. 10. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem poboru i wydawania (w tym procedury podłączania i odłączania węży transportowych), transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. 11. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. 12. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. 13. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. 14. Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. 15. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. 16. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. 17. Wpływ oporów kadłuba na obciążenia układu napędowego statku. 18. Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych. 19. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba. 20. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. 21. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. 22. Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych. III. Umiejętności 1. Wykonanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty. 2. Posługiwanie się listą kontrolną (check list). 3. Interpretowanie schematu siłowni okrętowej. 4. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. 5. Prowadzenie dziennika maszynowego. 6. Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. 7. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. 8. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji wody morskiej, wody słodkiej, centralnej instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. 9. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. 10. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. 11. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. 12. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączenie z działania instalacji spalin wylotowych silników i kotłów. 13. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji balastowej, bezpieczne wykonywanie operacji balastowych. 14. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji sprężonego powietrza. 15. Prowadzenie bieżącej eksploatacji silników napędowych statku. 16. Właściwe stosowanie zaleceń technicznych dotyczących zakresów prędkości obrotowych - rezonansowych silników napędowych. 17. Przygotowanie do uruchomienia wszystkich niezbędnych instalacji obsługujących silniki napędowe. 18. Stosowanie procedury uruchomienia, nadzoru w czasie pracy oraz odstawiania wszystkich instalacji obsługujących silniki napędowe. 19. Uruchamianie systemu zasilania elektrycznego statku: agregaty prądotwórcze awaryjne, główne, zasilanie z lądu. 20. Przygotowanie do rozruchu silnika napędu głównego i pomocniczego statku. 21. Przeprowadzanie rozruchu silników, utrzymywanie nadzoru w czasie pracy i odstawianie zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i eksploatacji. 22. Stosowanie procedury postępowania ze ściekami i odpadami ropopochodnymi. 23. Stosowanie procedury postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. 24. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. 2.6. Przedmiot: MASZYNY I URZĄDZENIA OKRĘTOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 38 8 46 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Układy pompowe: 38 38
10. a)rodzaje układów pompowych,
11. b)elementy układów pompowych, budowa, charakterystyki, przeznaczenie,
12. c)wielkości charakterystyczne układu pompowego,
13. d)charakterystyki układów pompowych. 2 Pompy:
14. a)klasyfikacja, charakterystyka i zastosowanie poszczególnych rodzajów pomp,
15. b)pompy wirowe i wyporowe: - budowa i zasada działania, - parametry pracy pomp, - charakterystyki pomp: przepływu, mocy i sprawności, - współpraca pompy z układem pompowym, - wpływ parametrów układu pompowego na wydajność pomp, - sposoby regulacji wydajności pomp, - współpraca szeregowa i równoległa pomp, - najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie), - najczęstsze usterki pomp wirowych w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania,
16. c)zjawisko kawitacji w instalacjach pompowych, skutki i sposoby zapobiegania. 3 Strumienice:
17. a)budowa i zasada działania,
18. b)parametry pracy strumienic,
19. c)współpraca strumienicy z instalacją. 4 Sprężarki:
20. a)podział, klasyfikacja i zastosowanie sprężarek,
21. b)sprężarki wyporowe i wyporowe: - budowa i zasada działania, wykres p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek, - rozrząd sprężarek wyporowych, - wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych, - parametry pracy sprężarek wyporowych, - współpraca z instalacją sprężonego powietrza, - najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie), - zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza, - pompowanie sprężarek wirowych,
22. c)dmuchawy i wentylatory. 5 Urządzenia do oczyszczania paliw i olejów:
23. a)rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych,
24. b)sedymentacja grawitacyjna i wirowanie: - podstawy teoretyczne, - budowa wirówek, - dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, - dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych, - najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie),
25. c)filtrowanie: - podstawy teoretyczne, - przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród, - budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych. 6 Wymienniki ciepła:
26. a)teoretyczne podstawy ruchu ciepła, przewodzenie, unoszenie, przenikanie ciepła i promieniowanie, wielkości charakterystyczne,
27. b)podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła,
28. c)elementy konstrukcyjne wymienników ciepła,
29. d)parametry pracy wymienników ciepła,
30. e)obsługa wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników,
31. f)czyszczenie, konserwacja i próby szczelności wymienników ciepła. 7 Urządzenia do uzyskiwania wody słodkiej z wody morskiej. 8 Urządzenia do odolejania wód zęzowych: budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. 9 Urządzenia do oczyszczania ścieków sanitarnych: budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. 10 Hydrauliczne instalacje okrętowe:
32. a)podstawy teoretyczne pracy instalacji hydraulicznych,
33. b)elementy instalacji hydraulicznych,
34. c)symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych. 11 Urządzenia sterowe statku:
35. a)budowa i obsługa elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej),
36. b)najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie),
37. c)awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. 12 Śruby nastawne:
38. a)budowa i zasada działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby,
39. b)najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej. 13 Urządzenia kotwiczne:
40. a)elementy urządzenia kotwicznego,
41. b)budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych,
42. c)budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych,
43. d)najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). 14 Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni:
44. a)instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa,
45. b)awaryjne zamykanie i otwieranie ładowni. 15 Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych:
46. a)budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych,
47. b)budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych. 16 Budowa i obsługa urządzeń przeładunkowych. 17 Budowa i obsługa wind i zrzutni łodzi ratunkowych. 18 Sprężarka: 8 8
48. a)przygotowanie sprężarki i instalacji sprężonego powietrza do ruchu,
49. b)załączenie sprężarki,
50. c)odczyt i interpretacja wartości parametrów pracy sprężarki, ocena prawidłowości wartości parametrów

zaleceń producenta,

1. d)czynności obsługowe w trakcie pracy sprężarki. 19 Wirowanie paliwa:
2. a)dobór metody wirowania (puryfikacja, klaryfikacja, szeregowe i równoległe łączenie wirówek),
3. b)dobór parametrów wirowania dla określonego paliwa,
4. c)przygotowanie instalacji do oczyszczania paliwa,
5. d)przygotowanie wirówki do uruchomienia,
6. e)uruchomienie wirówki, nastawa parametrów wirowania,
7. f)czynności obsługowe w trakcie pracy wirówki paliwa,
8. g)wyłączenie wirówki i zamknięcie instalacji oczyszczania paliwa. Razem 38 8 46 II. Wiedza 1. Klasyfikacja, budowa, wielkości charakterystyczne i charakterystyki układów pompowych. 2. Klasyfikacja pomp, przeznaczenie. 3. Budowa i zasada działania pomp wirowych, parametry pracy pomp, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, metody regulacji wydajności. 4. Budowa i zasada działania pomp wyporowych, parametry pracy, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, metody regulacji wydajności. 5. Zasady współpracy pomp w instalacjach (szeregowa i równoległa). 6. Warunki sprzyjające, przebieg i skutki zjawiska kawitacji w instalacjach pompowych, sposoby zapobiegania. 7. Zasady obsługi pomp (przygotowanie, uruchomienie, nadzór w czasie pracy, wyłączenie z ruchu). 8. Najczęstsze usterki pomp w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. 9. Klasyfikacja, cechy eksploatacyjne i zastosowanie strumienic. 10. Budowa i wielkości charakterystyczne strumienic, parametry pracy. 11. Zasady współpracy strumienicy z instalacją. 12. Sprężarki: podział, klasyfikacja i zastosowanie sprężarek. 13. Sprężarki wyporowe: budowa i zasada działania, wykresy p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. 14. Rozrząd sprężarek wyporowych. 15. Wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych, parametry pracy sprężarek wyporowych, zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza. 16. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). 17. Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. 18. Sprężarki wirowe: budowa i zasada działania, wykres p(V), T(s), sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. 19. Wielkości charakterystyczne sprężarek wirowych, charakterystyki sprężarek wirowych, parametry pracy sprężarek wirowych. 20. Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza, regulacja wydajności. 21. Dmuchawy i wentylatory. 22. Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. 23. Zjawisko sedymentacji grawitacyjnej, podstawy teoretyczne, zastosowanie zjawiska w wirówkach. 24. Budowa wirówek. 25. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). 26. Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród. 27. Budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych. 28. Podstawy ruchu ciepła, przewodzenie, unoszenie przenikanie i promieniowanie ciepła, wielkości charakterystyczne procesu. 29. Podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła. 30. Elementy konstrukcyjne wymienników ciepła. 31. Parametry pracy wymienników ciepła. 32. Zasady obsługi wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników. 33. Metody czyszczenia, konserwacji i procedury prób szczelności wymienników ciepła. 34. Budowa, zasada działania i obsługa wyparowników podciśnieniowych. 35. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) wyparowników podciśnieniowych. 36. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. 37. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. 38. Teoretyczne podstawy działania instalacji hydraulicznych. 39. Elementy instalacji hydraulicznych: pompy hydrauliczne, silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki. 40. Symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych. 41. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). 42. Najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). 43. Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. 44. Zasada działania i budowa sterów strumieniowych i aktywnych. 45. Śruby nastawne: budowa i zasady działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby. 46. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej. 47. Urządzenia kotwiczne: elementy urządzenia kotwicznego. 48. Budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych. 49. Budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych. 50. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzenia kotwicznego. 51. Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni: instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa. 52. Procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni. 53. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych. 54. Urządzenia przeładunkowe: budowa bomów ładunkowych, budowa i obsługa wind topenantowych i gajowych. 55. Budowa i obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych. 56. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. III. Umiejętności 1. Bezpieczna obsługa urządzeń przeładunkowych. 2. Bezpieczna obsługa pokryw ładowni i drzwi wodoszczelnych. 3. Bezpieczna obsługa zaworów i pomp. 4. Przygotowanie sprężarki i instalacji sprężonego powietrza do ruchu. 5. Załączanie sprężarki, odczytywanie i interpretowanie wartości parametrów pracy sprężarki, ocenianie prawidłowości wartości parametrów

zaleceń producenta, wykonanie czynności obsługowych w trakcie pracy sprężarki, wyłączanie sprężarki. 6. Przygotowanie do pracy wirówki paliwa w systemie obsługi ręcznej i automatycznej. 7. Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy, wyłączanie z ruchu wirówek paliwa. 8. Nastawianie parametrów wirowania obiegowych olejów smarowych. 9. Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy i wyłączanie z ruchu wirówek olejowych. 10. Interpretowanie schematów instalacji hydraulicznych. 2.7. Przedmiot: KOTŁY OKRĘTOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 14 14 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych: 14 14

1. a)właściwości termodynamiczne wody i pary,
2. b)cykl przemian termodynamicznych zachodzących w kotle i ich zobrazowanie na wykresie i-s, T-s, i-p,
3. c)właściwości fizykochemiczne olejów diatermicznych. 2 Procesy robocze zachodzące w kotle:
4. a)spalanie: wpływ parametrów paliwa i powietrza oraz stanu technicznego palnika na jakość procesu spalania,
5. b)wymiana ciepła: - promieniowanie, - konwekcja, - rodzaje zanieczyszczeń i ich wpływ na wymianę ciepła,
6. c)aerodynamika: - wpływ konstrukcji kotła na opory przepływu spalin, - wpływ zanieczyszczeń na opory przepływu spalin, - wentylatory wyciągowe,
7. d)cyrkulacja wody w kotle: - cyrkulacja naturalna i jej zaburzenia, - cyrkulacja wymuszona. 3 Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych przegląd konstrukcji kotłów. 4 Wielkości charakterystyczne, parametry i wskaźniki współczesnych kotłów okrętowych pomocniczych:
8. a)jednostkowa pojemność wodna,
9. b)obciążenie cieplne komory paleniskowej,
10. c)obciążenie cieplne powierzchni wymiany ciepła,
11. d)zakresy ciśnień występujących w kotle,
12. e)zakresy temperatur występujących w kotle,
13. f)zdolności akumulacyjne. 5 Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych:
14. a)przykłady konstrukcji kotłów opłomkowych i płomieniówkowych,
15. b)systemy obsługujące kocioł. 6 Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych:
16. a)walczaki wodne i parowo-wodne,
17. b)główne powierzchnie ogrzewalne kotłów,
18. c)szkielet, płaszcz gazoszczelny, izolacja,
19. d)osuszanie pary,
20. e)podgrzewacze powietrza i wody,
21. f)przegrzewacze pary. 7 Armatura i osprzęt kotłowy:
22. a)zawory odcinające, bezpieczeństwa, zwrotne,
23. b)wodowskazy,
24. c)zdmuchiwacze sadzy,
25. d)regulatory poziomu, pływakowe, sondy pojemnościowe,
26. e)presostaty, termometry, termopary, manometry,
27. f)instalacja do mycia kotłów po stronie spalinowej,
28. g)instalacje do szumowania kotłów. 8 Instalacje kotłowe:
29. a)systemy zasilania wodą (zasilanie ciągłe i okresowe),
30. b)systemy parowe,
31. c)systemy szumowania i odmulania. 9 Instalacje zasilania paliwem:
32. a)pozostałościowym,
33. b)destylacyjnym,
34. c)odpadami ropopochodnymi. 10 Palniki kotłowe:
35. a)ciśnieniowe z rozpylaniem mechanicznym,
36. b)rotacyjne,
37. c)dwupaliwowe,
38. d)z rozpylaniem parowym,
39. e)z rozpylaniem powietrznym. 11 Automatyka kotłów pomocniczych i utylizacyjnych. 12 Obsługa kotłów okrętowych:
40. a)włączanie kotłów do pracy,
41. b)obsługa kotłów podczas pracy (przygotowanie wody w czasie pracy kotłów, kontrola poziomu wody, obsługa codzienna, szumowanie wodowskazów i regulatorów poziomu),
42. c)obsługa systemu paliwowego, wodnego, parowego (obsługa filtrów i podgrzewaczy, obsługa odwadniaczy termodynamicznych, skrzyni cieplnej, zbiornika obserwacyjnego, skroplin chłodnicy, skroplin skraplacza nadmiarowego),
43. d)wygaszanie kotłów,
44. e)odstawienie palnika,
45. f)obniżanie ciśnienia, szumowanie kotłów,
46. g)uzupełnianie wody,
47. h)regulacja wydajności kotła utylizacyjnego,
48. i)współpraca kotła utylizacyjnego i opalanego. 13 Instalacje bezpieczeństwa kotła, bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne, czynności obsługowe i kontrola prawidłowości działania wskaźników poziomu, działania alarmów i blokad palnika. Razem 14 14 II. Wiedza 1. Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych. 2. Procesy robocze zachodzące w kotle. 3. Klasyfikację i budowę pomocniczych kotłów okrętowych. 4. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. 5. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. 6. Armatura i osprzęt kotłowy. 7. Instalacje kotłowe. 8. Instalacje paliwowe kotłów. 9. Palniki kotłowe. 10. Automatyka regulacji wydajności kotłów. 11. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. 12. Obsługa kotłów okrętowych. 13. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. 14. Blokady palnika kotła opalanego. III. Umiejętności 1. Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. 2. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzanie prawidłowości działania wodowskazów. 3. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzanie prawidłowości działania alarmów i blokad palnika. 2.8. Przedmiot: CHŁODNICTWO, WENTYLACJA I KLIMATYZACJA OKRĘTOWA Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 12 2 14 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. 12 12 Sprężarki i agregaty chłodnicze:
49. a)klasyfikacja i zastosowanie sprężarek chłodniczych,
50. b)budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych,
51. c)budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych,
52. d)budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych,
53. e)budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa agregatów chłodniczych,
54. f)przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek,
55. g)najczęstsze usterki w czasie pracy i objawy. 2 Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych:
56. a)przyrządy pomiarowo-kontrolne,
57. b)zabezpieczenia instalacji chłodniczych,
58. c)układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów, 3 Czynności obsługowe dotyczące instalacji chłodniczych, nastawy parametrów pracy instalacji chłodniczych. 4 Bezpieczeństwo pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. 5 Czynności obsługowe w stanach awaryjnych. 6 Bieżący nadzór nad instalacją chłodniczą. 2 Razem 12 2 14 II. Wiedza 1. Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. 2. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych. 3. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych. 4. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych. 5. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych. 6. Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek. 7. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy. 8. Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. 9. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. 10. Procedury obsługowe w stanach awaryjnych. III. Umiejętności 1. Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji instalacji chłodniczej. 2. Sprawowanie bieżącego nadzoru nad instalacją chłodniczą. 3. Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych. 2.9. Przedmiot: PŁYNY EKSPLOATACYJNE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 4 4 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: 4 4
59. a)paliwa,
60. b)środki smarowe,
61. c)ciecze hydrauliczne,
62. d)czynniki chłodnicze,
63. e)oleje termiczne,
64. f)chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji,
65. g)dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: - dodatki do wody kotłowej, - dodatki do wody chłodzącej, - dodatki do wody wyparownika, - dodatki do wody morskiej, - dodatki do paliw. 2 Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku, podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). 3 Dobór środków ochrony osobistej i niezbędne środki bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami, korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Razem 4 4 II. Wiedza 1. Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji. 2. Dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych:
66. a)dodatki do wody kotłowej,
67. b)dodatki do wody chłodzącej,
68. c)dodatki do wody wyparownika,
69. d)dodatki do wody morskiej,
70. e)dodatki do paliw. 3. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. 4. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). III. Umiejętności 1. Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. 2. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). 2.10. Przedmiot: TECHNOLOGIA REMONTÓW Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 20 17 37 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Podstawy metrologii warsztatowej: 20 20
71. a)przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie,
72. b)zasady posługiwania się przyrządami pomiarowymi,
73. c)metody pomiaru wymiarów liniowych i kątowych sprzętem uniwersalnym,
74. d)wymiary zewnętrzne i wewnętrzne,
75. e)rodzaje wzorców i ich zastosowanie,
76. f)sprawdziany. 2 Zasady bezpiecznej pracy na obrabiarkach. 3 Tokarki:
77. a)rodzaje i obsługa,
78. b)rodzaje narzędzi,
79. c)podstawowe operacje. 4 Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej:
80. a)cięcie rur,
81. b)gwintowanie rur,
82. c)doraźne usuwanie nieszczelności rur,
83. d)zaślepianie odcinków rurociągów z połączeniami kołnierzowymi,
84. e)demontaż rur,
85. f)wykonywanie nowych odcinków rur z kołnierzami (proste i profilowane), pasowanie kołnierzy,
86. g)naprawa zaworów. 5 Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń. 6 Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej:
87. a)sposoby usuwania zanieczyszczeń,
88. b)wymiana elementów i podzespołów,
89. c)zasady montażu i próby szczelności. 7 Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. 8 Regeneracja elementów maszyn i urządzeń:
90. a)przy pomocy napawania,
91. b)z wykorzystaniem żywic epoksydowych,
92. c)z wykorzystaniem tworzyw sztucznych,
93. d)z wykorzystaniem kompozytów. 9 Tokarki: podstawowe operacje. 17 17 10 Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej. 11 Montaż układów tłokowo-korbowych. Razem 20 17 37 II. Wiedza 1. Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. 2. Zasady wykonywania pomiarów warsztatowych, dobór przyrządów pomiarowych. 3. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. 4. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. 5. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu obrabiarek. 6. Procedury bezpiecznego postępowania przy pracach spawalniczych. 7. Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń. 8. Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. 9. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. 10. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. 11. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. 12. Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej. III. Umiejętności 1. Dobór i stosowanie właściwych przyrządów pomiarowych. 2. Dobór i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie, gwintowanie itp.). 3. Wykonanie podstawowych operacji obróbki skrawaniem na tokarce:
94. a)toczenie powierzchni walcowych,
95. b)toczenie powierzchni czołowych,
96. c)toczenie powierzchni stożkowych,
97. d)wiercenie otworów,
98. e)wytaczanie otworów. 4. Usuwanie doraźnych przecieków na skorodowanych rurach. 5. Zaślepianie wybranych odcinków instalacji pod ciśnieniem (wodne, parowe, paliwowe, olejowe). 6. Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy. 7. Montaż układów tłokowo-korbowych. 2.11. Przedmiot: ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA OKRĘTOWA Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 10 10 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Podstawowe pojęcia elektrotechniki. 10 10 2 Źródła i odbiorniki prądu oraz podstawy wytwarzania energii elektrycznej. Podstawy elektrotechniki okrętowej:
99. a)wytwarzanie energii elektrycznej na statku: diesel generatory, turbogeneratory, generatory wałowe, 3
100. b)awaryjne źródła zasilania: akumulatory elektryczne, rodzaje akumulatorów, zasady eksploatacji akumulatorów, zastosowanie akumulatorów, ładowanie akumulatorów,
101. c)agregaty awaryjne z awaryjną tablicą rozdzielczą. 4 Zasady ochrony przed porażeniem prądem w sieci okrętowej, wrażliwość człowieka na prąd elektryczny, prądy i napięcia bezpieczne, sieci izolowane i uziemione, zasady uziemiania, kontrola stanu upływności sieci. 5 Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury awaryjne. Razem 10 10 II. Wiedza 1. Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. 2. Źródła i odbiorniki prądu. 3. Podstawy elektrotechniki okrętowej:
102. a)wytwarzanie energii elektrycznej na statku: zespoły prądotwórcze z silnikiem ZS, turboprądnice, prądnice wałowe i podwieszone, parametry i charakterystyki, układy wzbudzenia (ogólny podział),
103. b)awaryjne źródła zasilania: akumulatory elektryczne, rodzaje akumulatorów, zasady eksploatacji akumulatorów, zastosowanie akumulatorów, ładowanie akumulatorów,
104. c)agregaty awaryjne z awaryjną tablicą rozdzielczą. 4. Zasady ochrony przed porażeniem prądem w sieci okrętowej, wrażliwość człowieka na prąd elektryczny, prądy i napięcia bezpieczne, sieci izolowane i uziemione, zasady uziemiania, kontrola stanu upływności sieci. 5. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. 6. Procedury postępowania awaryjnego w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. III. Umiejętności 1. Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami pod napięciem. 2. Stosowanie procedur awaryjnych w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. 2.12. Przedmiot: AUTOMATYKA OKRĘTOWA Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 16 4 20 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Struktura układu sterowania i regulacji, podstawowe człony. 16 16 2 Regulatory typu PID - pełnione funkcje, dobór nastaw. 3 Ustawniki pozycyjne. 4 Budowa i działanie systemów sterowania wybranych instalacji okrętowych:
105. a)wytwarzania pary,
106. b)regulacji lepkości paliwa,
107. c)sprężarek i pomp,
108. d)odolejaczy,
109. e)oczyszczalni ścieków. 5 Komputerowe systemy sterowania. 6 Komputerowe systemy sygnalizacyjno-alarmowe. 7 Struktura i działanie systemów sterowania wybranych instalacji okrętowych: 4 4
110. a)wytwarzania pary,
111. b)regulacji lepkości paliwa,
112. c)sprężarek i pomp,
113. d)odolejaczy,
114. e)oczyszczalni ścieków. Razem 16 4 20 II. Wiedza 1. Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. 2. Struktura układu sterowania i regulacji. 3. Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej. 4. Funkcje pełnione przez regulator. 5. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. 6. Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie. 7. Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek. 8. Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe. 9. Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej: - przygotowanie do ruchu (gorąca rezerwa), - automatyczny rozruch, - automatyczne wprowadzenie do pracy równoległej, - automatyzacja procesu produkcji energii. 10. Rozdział obciążeń (symetryczny, asymetryczny). 11. Technologiczne zapewnienie rezerwy mocy. 12. Obsługa odbiorników ciężkich. 13. Nadzór nad pracą elektrowni: - układ bezpieczeństwa (sygnały, czujniki, procedury), - układ alarmowy (sygnały, czujniki, procedury), - automatyczne wyłączenie ZP z pracy, - wyłączenie awaryjne, - wyłączenie technologiczne. 14. Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego. 15. Konfiguracja system nadzoru i wywoływania wachty. III. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej obsłudze elementów automatyki okrętowej. 2.13. Przedmiot: OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 6 6 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Statek jako źródło zanieczyszczeń, rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: 6 6
115. a)spaliny,
116. b)ścieki sanitarne,
117. c)wody zęzowe,
118. d)płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne itd.,
119. e)śmieci,
120. f)wody balastowe. 2 Wpływ zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko, 3 Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek:
121. a)odolejacze wód zęzowych,
122. b)oczyszczalnie ścieków sanitarnych,
123. c)spalarki śmieci,
124. d)kontrola spalin,
125. e)kontrola odpadów płynów eksploatacyjnych,
126. f)kontrola wód balastowych,
127. g)inne. 4 Rola członków załogi w proaktywnej działalności zapobiegania zanieczyszczeniom morza. Razem 6 6 II. Wiedza 1. Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: - spaliny, - ścieki sanitarne, - wody zęzowe, - płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne. - śmieci, - wody balastowe. 2. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. 3. Uznane metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. 4. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. III. Umiejętności 1. Wskazywanie źródeł zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości. 2. Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. 3. Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. 4. Określanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. 2.14. Przedmiot: JĘZYK ANGIELSKI Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 20 20 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Terminologia w zakresie: 20 20
128. a)budowy kadłuba statku,
129. b)urządzeń pokładowych,
130. c)spalinowych silników tłokowych: typy, budowa, zasada działania, systemy funkcjonalne, elementy, parametry pracy,
131. d)urządzeń i instalacji elektrycznych,
132. e)układów automatyki okrętowej,
133. f)urządzeń i instalacji hydraulicznych,
134. g)urządzeń i instalacji pneumatycznych,
135. h)kotłów okrętowych i instalacji parowych,
136. i)pomp i układów pompowych,
137. j)sprężarek,
138. k)wirówek,
139. l)urządzeń do produkcji wody słodkiej,
140. m)urządzeń sterowych,
141. n)pędników,
142. o)urządzeń do oczyszczania wód zęzowych,
143. p)urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych,
144. q)spalarek odpadów,
145. r)instalacji statkowych: balastowa, bunkrowania i transportu paliwa, wody morskiej, wody chłodzącej, wody pitnej, zęzowa, pożarowa,
146. s)płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku,
147. t)materiałów konstrukcyjnych. 2 Terminologia w zakresie remontów:
148. a)procedury,
149. b)procesy technologiczne,
150. c)narzędzia,
151. d)urządzenia,
152. e)dokumenty. 3 Listy kontrolne. 4 Komunikacja w zakresie obsługi siłowni okrętowej:
153. a)komunikaty urządzeń monitorujących pracę siłowni,
154. b)porozumiewanie się z członkami załogi. 5 Komunikacja w zakresie obsługi statku. 6 Komunikacja w stanach alarmowych i awaryjnych. 7 Procedury kodeksów ISM i ISPS. Razem 20 20 II. Wiedza 1. Terminologia obejmująca budowę statku. 2. Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni. 3. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych. 4. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. 5. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). III. Umiejętności 1. Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych. 2. Komunikowanie się z załogą zakresie obsługi statku. 3. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych. 4. Stosowanie polecenia procedur z kodeksów ISM i ISPS. 2.15. Przedmiot: BEZPIECZNA EKSPLOATACJA STATKU Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 10 10 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Podział kompetencji członków załogi wymagany przez konwencję STCW. 10 10 Instruktaże i szkolenia na statku:
155. a)wymagania konwencji STCW dotyczące przeszkoleń na poszczególnych stanowiskach na statkach morskich,
156. b)szkolenia obowiązkowe członków załóg na statku po zamustrowaniu,
157. c)szkolenie załóg na statkach w eksploatacji. 2 Struktury organizacyjne załogi statku, organizacja działu maszynowego. Pełnienie wacht maszynowych, praca siłowni bezwachtowej:
158. a)zasady pełnienia wacht maszynowych morskich,
159. b)zasady pełnienia wacht maszynowych manewrowych,
160. c)zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej,
161. d)zasady nadzoru pracy siłowni bezwachtowej. 3 Ustawy, konwencje oraz inne dokumenty dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku:
162. a)konwencja SOLAS,
163. b)konwencja MARPOL,
164. c)standardy ISO. 4 Kodeks ISM na statkach morskich:
165. a)procedury czynności i operacji wykonywanych na statkach: - bezpieczeństwa urządzeń elektrycznych, - zabezpieczanie urządzeń przed niezamierzonym uruchomieniem, - bezpieczeństwo urządzeń mechanicznych, - procedura pozwolenia na podjęcie pracy (hot work, cold work), - praca na wysokości, - praca w przestrzeniach zamkniętych, - techniki podnoszenia przedmiotów i zapobiegania uszkodzeniu kręgosłupa, - bezpieczeństwo w obszarze zagrożenia biologicznego i chemicznego, - sprzęt bezpieczeństwa osobistego, - sygnały używane w czasie pracy i obsługi dźwigów, wind, wciągarek i podnośników, - bezpieczne przenoszenie, sztauowanie i zabezpieczania zapasów,
166. b)listy kontrolne (check lists),
167. c)procedury postępowania na wypadek awarii i zanieczyszczenia środowiska. 5 Kodeks ISPS na statkach morskich:
168. a)procedury czynności członków załogi statku w ramach ISPS,
169. b)listy sprawdzające. 6 Statkowe plany awaryjne:
170. a)zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych,
171. b)obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych,
172. c)zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Razem 10 10 II. Wiedza 1. Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. 2. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych:
173. a)zasady pełnienia wachty maszynowej,
174. b)zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. 3. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku:
175. a)wymagania SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w gospodarce morskiej,
176. b)wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w gospodarce morskiej (prace na wysokości, prace w zamkniętych przestrzeniach itd.),
177. c)wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku. 4. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu:
178. a)statkowe plany awaryjne,
179. b)zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych,
180. c)obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych,
181. d)zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych, np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. III. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. 2.16. Przedmiot: MATERIAŁOZNAWSTWO OKRĘTOWE Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 12 12 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Techniczne stopy żelaza: 12 12
182. a)stale i staliwa, żeliwa, stopy specjalne żelaza,
183. b)pierwiastki stopowe i ich wpływ na właściwości stopów żelaza,
184. c)znakowanie stopów żelaza,
185. d)wybrane właściwości i przykłady zastosowań. 2 Techniczne stopy metali nieżelaznych:
186. a)stopy miedzi, aluminium, tytanu, niklu, magnezu, cyny, ołowiu,
187. b)znakowanie stopów nieżelaznych,
188. c)wybrane właściwości i przykłady zastosowań. 3 Materiały niemetalowe:
189. a)materiały naturalne: - ceramika techniczna, - materiały polimerowe.
190. b)materiały kompozytowe: - kompozyty na bazie polimerów i metali, - techniczne przykłady zastosowań,
191. c)materiały pomocnicze i zasady stosowania: - kleje, - szczeliwa, - izolacje, - farby, - lakiery, - pasty ścierne. 4 Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie. 5 Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie. 6 Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie. 7 Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni. 8 Podstawy procesów obróbki cieplnej oraz ich wpływ na właściwości materiału, obróbka cieplna stopów. Razem 12 12 II. Wiedza 1. Techniczne stopy żelaza: stale i staliwa, żeliwa, stopy specjalne żelaza, pierwiastki stopowe i ich wpływ na właściwości stopów żelaza, znakowanie stopów żelaza, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. 2. Techniczne stopy metali nieżelaznych: stopy miedzi, aluminium, tytanu, niklu, magnezu, cyny, ołowiu, znakowanie stopów nieżelaznych, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. 3. Materiały niemetalowe: materiały naturalne, materiały kompozytowe, materiały pomocnicze i zasady stosowania (kleje, szczeliwa, izolacje, farby, lakiery, pasty ścierne, chemikalia). 4. Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie. 5. Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie. 6. Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie. 7. Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni. III. Umiejętności 1. Przeprowadzanie podstawowych procesów obróbki cieplnej. 2. Zastosowanie środków oraz odpowiedniego sprzętu do czyszczenia i konserwacji powierzchni. 2.17. Przedmiot: GRAFIKA INŻYNIERSKA Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 12 12 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W Ć L S Σ 1 Znormalizowane elementy rysunku technicznego: 12 12
192. a)formaty arkuszy,
193. b)podziałki,
194. c)grubości, rodzaje i zastosowanie linii rysunkowych,
195. d)pismo techniczne,
196. e)układ rzutni,
197. f)widoki, przekroje, kłady,
198. g)tabliczki znamionowe. 2 Połączenia gwintowe:
199. a)rodzaje gwintów,
200. b)oznaczenia,
201. c)uproszczenia rysunkowe. 3 Połączenia spawane:
202. a)kształty spoin,
203. b)uproszczenia rysunkowe. 4 Koła i przekładnie zębate - uproszczenia rysunkowe. 5 Zasady wymiarowania w rysunku technicznym. 6 Zasady rysowania linii teoretycznych kadłuba. 7 Zasady rysowania schematów instalacji siłowni okrętowych. 8 Zasady sporządzania schematów układów hydraulicznych i pneumatycznych. 9 Zasady sporządzania schematów instalacji elektrycznej. 10 Interpretacja rysunków technicznych. Razem 12 12 II. Wiedza 1. Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie). 2. Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów). 3. Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń. 4. Uproszczenia rysunkowe połączeń. 5. Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku. III. Umiejętności Czytanie typowych schematów i wykresów technicznych. Wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo starszego motorzysty Poziom pomocniczy - starszy motorzysta Forma egzaminu Funkcja Przedmiot egzamin teoretyczny egzamin praktyczny test wyboru egzamin pisemny egzamin ustny symulator/statek liczba pytań czas [min] liczba zadań czas [min] liczba pytań czas [min] liczba scenariuszy praktycznych na symulatorze czas [min] Mechanika okrętowa Okrętowe silniki tłokowe 10 55 brak brak Siłownie okrętowe 5 Maszyny i urządzenia okrętowe 10 Kotły okrętowe 5 Chłodnictwo, wentylacja i klimatyzacja okrętowa 5 Termodynamika 5 Płyny eksploatacyjne 5 Mechanika i wytrzymałość materiałów 5 Teoria i budowa okrętu 5 Język angielski 5 5 brak 3 10 Elektrotechnika, elektronika i automatyka Elektrotechnika i elektronika okrętowa 5 10 brak brak brak Automatyka okrętowa 5 Konserwacja i naprawa Technologia remontów 10 20 brak brak brak Materiałoznawstwo okrętowe 5 Grafika inżynierska 5 Dbałość o statek i opieka nad ludźmi Bezpieczna eksploatacja statku 5 10 brak brak brak Ochrona środowiska morskiego 5 Tematyka egzaminu ustnego: Mechanika okrętowa: podstawowa komunikacja na statku w języku angielskim w zakresie związanym z bezpieczeństwem statku i pracami wykonywanymi na statku. 8) Ze zmianą wprowadzoną przez pkt 1 obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 2014 r. o sprostowaniu błędów (Dz. U. poz. 935). Załącznik nr 3 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo elektromontera Tabela zbiorcza Przedmiot Liczba godzin W C L S 2 I II III IV V VI VII 3.1 ZASADY BEZPIECZNEJ PRACY PRZY OKRĘTOWYCH URZĄDZENIACH ELEKTRYCZNYCH 10 10 3.2 SILNIKI SPALINOWE I ICH SYSTEMY STEROWANIA 7 2 9 3.3 MASZYNY I URZĄDZENIA OKRĘTOWE 20 4 24 3.4 SIŁOWNIE OKRĘTOWE 10 8 18 3.5 CHŁODNICTWO, KLIMATYZACJA I WENTYLACJA 12 2 14 3.6 KOTŁY OKRĘTOWE 6 6 3.7 PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI 14 12 26 3.8 MASZYNY I NAPĘDY ELEKTRYCZNE 14 7 21 3.9 ELEKTROTECHNIKA OKRĘTOWA 12 10 22 3.10 AUTOMATYKA OKRĘTOWA 12 4 16 3.11 METROLOGIA I SYSTEMY POMIAROWE 12 5 17 3.12 TECHNOLOGIA REMONTÓW 10 6 16 3.13 PŁYNY EKSPLOATACYJNE 4 4 3.14 REMONTY MASZYN, INSTALACJI I OKRĘTOWYCH URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH 5 4 9 3.15 TEORIA I BUDOWA OKRĘTU 14 14 3.16 WIEDZA OKRĘTOWA 4 4 3.17 OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO 6 6 3.18 JĘZYK ANGIELSKI 20 20 3.19 BEZPIECZNA EKSPLOATACJA STATKU 10 10 Razem 182 20 56 8 266 Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. 3.1. Przedmiot: ZASADY BEZPIECZNEJ PRACY PRZY OKRĘTOWYCH URZĄDZENIACH ELEKTRYCZNYCH Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - elektromonter Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 10 10 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Wiadomości wstępne: 10 10
204. a)budowa okrętowej instalacji elektrycznej,
205. b)zabezpieczenia w okrętowej instalacji elektrycznej,
206. c)zasady prawidłowej obsługi i eksploatacji urządzeń elektrycznych. 2 Ochrona przeciwporażeniowa w instalacjach do 1 kV:
207. a)ochrona przed dotykiem bezpośrednim,
208. b)ochrona przed dotykiem pośrednim,
209. c)napięcie bezpieczne i ochronne. 3 Pierwsza pomoc w przypadku porażenia prądem elektrycznym:
210. a)warunki środowiska pracy sprzyjające porażeniu prądem elektrycznym,
211. b)uwalnianie spod napięcia. 4 Bezpieczeństwo podczas obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń elektrycznych:
212. a)organizacja prac przy urządzeniach elektrycznych wykonywanych beznapięciowo i pod napięciem,
213. b)zabezpieczenie stanowiska roboczego przy naprawach urządzeń elektrycznych: - sposoby zabezpieczania urządzeń elektrycznych przed przypadkowym załączeniem, - odłączanie (izolowanie) stanowiska, - stosowanie znaków i tabliczek informacyjnych. 5 Wyposażenie techniczne maszyn, narzędzi i urządzeń chroniące obsługę przed porażeniem elektrycznym i urazami:
214. a)stopnie ochrony IP, klasy ochronności urządzeń,
215. b)połączenia wyrównawcze,
216. c)wyłączniki awaryjne,
217. d)elektroizolowane narzędzia ręczne. 6 Instrukcje obsługi i eksploatacji urządzeń instalacji elektrycznych na statku ze szczególnym uwzględnieniem spraw dotyczących bezpieczeństwa i ergonomii podczas eksploatacji, przeglądów i napraw. Instrukcje stanowiskowe. Razem 10 10 II. Wiedza 1. Zasady bezpiecznej obsługi urządzeń i maszyn elektrycznych. 2. Metody ochrony od porażeń prądem elektrycznym. 3. Sposoby udzielania pierwszej pomocy porażonemu prądem elektrycznym. 4. Warunki bezpieczeństwa podczas obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń elektrycznych w czasie normalnej eksploatacji oraz w stanach awaryjnych. 5. Metody zabezpieczania urządzeń elektrycznych przed przypadkowym załączeniem. 6. Wyposażenie techniczne maszyn, narzędzi i urządzeń chroniące obsługę przed porażeniem elektrycznym i urazami. Wymogi dotyczące elektroizolowanych narzędzi ręcznych. 7. Znajomość instrukcji obsługi i eksploatacji urządzeń instalacji elektrycznych na statku ze szczególnym uwzględnieniem spraw dotyczących BHP podczas eksploatacji, przeglądów i napraw. III. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji urządzeń elektrycznych na statku. 3.2. Przedmiot: SILNIKI SPALINOWE I ICH SYSTEMY STEROWANIA Zakres szkolenia: poziom pomocniczy - elektromonter Forma zajęć: W C L S ∑ Liczba godzin: 7 2 9 I. Program szkolenia Lp. Treści programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Wiadomości wstępne: 7 7
218. a)podział silników spalinowych,
219. b)zasada działania tłokowego silnik