📄 Tekst ustawy
MONITOR POLSKI
DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 28 października 2022 r.
Poz. 1030
OBWIESZCZENIE
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 7 września 2022 r.
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Rady Ministrów w sprawie
Krajowego planu gospodarki odpadami 2022
1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych
aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst uchwały
nr 88 Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2016 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022 (M.P. poz. 784),
z uwzględnieniem zmian wprowadzonych uchwałą nr 57 Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. zmieniającą uchwałę w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022 (M.P. poz. 509).
2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity uchwały nie obejmuje § 2 uchwały nr 57 Rady
Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022 (M.P.
poz. 509), który stanowi:
„§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.”.
Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki
Monitor Polski
–2–
Poz. 1030
Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów
z dnia 7 września 2022 r. (M.P. poz. 1030)
UCHWAŁA NR 88
RADY MINISTRÓW
z dnia 1 lipca 2016 r.
w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022
Na podstawie art. 36 ust. 1 w związku z art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r.
poz. 699, 1250, 1726 i 2127) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§ 1. Uchwala się Krajowy plan gospodarki odpadami 2022, stanowiący załącznik do uchwały.
§ 2. Traci moc uchwała nr 217 Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie „Krajowego planu gospodarki odpadami 2014” (M.P. poz. 1183).
§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia1).
1)
Uchwała została ogłoszona w dniu 11 sierpnia 2016 r.
Monitor Polski
–3–
Poz. 1030
Załącznik do uchwały nr 88 Rady Ministrów
z dnia 1 lipca 2016 r. (M.P. z 2022 r. poz. 1030)2)
Załącznik do uchwały nr 88 Rady Ministrów
z dnia 1 lipca 2016 r. (M.P. z 2022 r. poz. )2)
Krajowy plan gospodarki odpadami 2022
Warszawa, 2016
2)
2)
Ze zmianami wprowadzonymi przez § 1 uchwały nr 57 Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. zmieniającej
uchwałę w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022 (M.P. poz. 509), która weszła w życie z dniem
Ze
zmianami2021
wprowadzonymi
przez § 1 uchwały nr 57 Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie Kra1 czerwca
r.
jowego planu gospodarki odpadami 2022 (M.P. poz. 509), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2021 r.
Monitor Polski
–4–
Poz. 1030
Spis treści:
Wykaz pojęć i skrótów użytych w opracowaniu ........................................................................ 5
ROZDZIAŁ 1. WSTĘP .............................................................................................................. 7
ROZDZIAŁ 2. ANALIZA AKTUALNEGO STANU GOSPODARKI ODPADAMI ........... 11
2.1. Odpady komunalne, w tym odpady żywności i inne odpady ulegające biodegradacji . 11
2.2. Odpady powstające z produktów .................................................................................. 28
2.2.1. Oleje odpadowe .............................................................................................................. 29
2.2.2. Zużyte opony .................................................................................................................. 30
2.2.3. Zużyte baterie i zużyte akumulatory .............................................................................. 32
2.2.4. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny ..................................................................... 35
2.2.5. Opakowania i odpady opakowaniowe............................................................................ 38
2.2.6. Pojazdy wycofane z eksploatacji.................................................................................... 42
2.3. Odpady niebezpieczne................................................................................................... 44
2.3.1. Odpady medyczne i weterynaryjne ................................................................................ 45
2.3.2. Odpady zawierające PCB ............................................................................................... 47
2.3.3. Odpady zawierające azbest ............................................................................................ 48
2.3.4. Mogilniki ........................................................................................................................ 50
2.4. Odpady pozostałe .......................................................................................................... 51
2.4.1. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury
drogowej ................................................................................................................................... 51
2.4.2. Komunalne osady ściekowe ........................................................................................... 54
2.4.3. Odpady ulegające biodegradacji inne niż komunalne .................................................... 58
2.4.4. Odpady z wybranych gałęzi gospodarki, których zagospodarowanie stwarza problemy
.................................................................................................................................................. 68
2.4.5. Odpady w środowisku morskim ..................................................................................... 79
2.5. Podsumowanie .............................................................................................................. 82
ROZDZIAŁ 3. PROGNOZA ZMIAN W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI........... 83
3.1. Odpady komunalne, w tym odpady żywności i inne odpady ulegające biodegradacji
………………………………………………………………………………………83
3.2. Odpady powstające z produktów .................................................................................. 90
3.2.1. Oleje odpadowe .............................................................................................................. 90
3.2.2. Zużyte opony .................................................................................................................. 90
3.2.3. Zużyte baterie i zużyte akumulatory .............................................................................. 91
3.2.4. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny ..................................................................... 91
3.2.5. Opakowania i odpady opakowaniowe............................................................................ 92
3.2.6. Pojazdy wycofane z eksploatacji.................................................................................... 93
3.3. Odpady niebezpieczne................................................................................................... 94
3.3.1. Odpady medyczne i weterynaryjne ................................................................................ 94
3.3.2. Odpady zawierające PCB ............................................................................................... 94
3.3.3. Odpady zawierające azbest ............................................................................................ 94
3.4. Odpady pozostałe .......................................................................................................... 95
3.4.1. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury
drogowej ................................................................................................................................... 95
3.4.2. Komunalne osady ściekowe ........................................................................................... 95
3.4.3. Odpady ulegające biodegradacji inne niż komunalne .................................................... 96
3.4.4. Odpady z wybranych gałęzi gospodarki, których zagospodarowanie stwarza problemy
.................................................................................................................................................. 96
3.4.5. Odpady w środowisku morskim ..................................................................................... 97
3
Monitor Polski
–5–
Poz. 1030
ROZDZIAŁ 4. PRZYJĘTE CELE W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI ................ 98
4.1. Odpady komunalne, w tym odpady żywności i inne odpady ulegające biodegradacji . 98
4.2. Odpady powstające z produktów .................................................................................. 99
4.2.1. Oleje odpadowe .............................................................................................................. 99
4.2.2. Zużyte opony .................................................................................................................. 99
4.2.3. Zużyte baterie i zużyte akumulatory .............................................................................. 99
4.2.4. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny ..................................................................... 99
4.2.5. Opakowania i odpady opakowaniowe.......................................................................... 101
4.2.6. Pojazdy wycofane z eksploatacji.................................................................................. 102
4.3. Odpady niebezpieczne................................................................................................. 103
4.3.1. Odpady medyczne i weterynaryjne .............................................................................. 103
4.3.2. Odpady zawierające PCB ............................................................................................. 103
4.3.3. Odpady zawierające azbest .......................................................................................... 103
4.3.4. Mogilniki ...................................................................................................................... 103
4.4. Odpady pozostałe ........................................................................................................ 103
4.4.1. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury
drogowej ................................................................................................................................. 103
4.4.2. Komunalne osady ściekowe ......................................................................................... 103
4.4.3. Odpady ulegające biodegradacji inne niż komunalne .................................................. 104
4.4.4. Odpady z wybranych gałęzi gospodarki, których zagospodarowanie stwarza problemy
................................................................................................................................................ 104
4.4.5. Odpady w środowisku morskim ................................................................................... 104
ROZDZIAŁ 5. KIERUNKI DZIAŁAŃ W ZAKRESIE ZAPOBIEGANIA POWSTAWANIU
ODPADÓW ORAZ KSZTAŁTOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI ....... 105
5.1. Odpady komunalne, w tym odpady żywności i inne odpady ulegające biodegradacji105
5.2. Odpady powstające z produktów ................................................................................ 109
5.2.1. Oleje odpadowe ............................................................................................................ 109
5.2.2. Zużyte opony ................................................................................................................ 110
5.2.3. Zużyte baterie i zużyte akumulatory ............................................................................ 110
5.2.4. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny ................................................................... 110
5.2.5. Opakowania i odpady opakowaniowe.......................................................................... 111
5.2.6. Pojazdy wycofane z eksploatacji.................................................................................. 111
5.3. Odpady niebezpieczne................................................................................................. 111
5.3.1. Odpady medyczne i weterynaryjne .............................................................................. 111
5.3.2. Odpady zawierające PCB ............................................................................................. 112
5.3.3. Odpady zawierające azbest .......................................................................................... 112
5.3.4. Mogilniki ...................................................................................................................... 112
5.4. Odpady pozostałe ........................................................................................................ 112
5.4.1. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury
drogowej ................................................................................................................................. 112
5.4.2. Komunalne osady ściekowe ......................................................................................... 113
5.4.3. Odpady ulegające biodegradacji inne niż komunalne .................................................. 113
5.4.4. Odpady z wybranych gałęzi gospodarki, których zagospodarowanie stwarza problemy
................................................................................................................................................ 113
5.4.5. Odpady w środowisku morskim ................................................................................... 114
4
Monitor Polski
–6–
Poz. 1030
ROZDZIAŁ 6. SPOSÓB MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA KRAJOWEGO
PLANU GOSPODARKI ODPADAMI 2022 ........................................................................ 115
ROZDZIAŁ 7. HARMONOGRAM, OKREŚLENIE WYKONAWCÓW I SPOSOBU
FINANSOWANIA REALIZACJI ZADAŃ .......................................................................... 121
ROZDZIAŁ 8. INFORMACJA O STRATEGICZNEJ OCENIE ODDZIAŁYWANIA NA
ŚRODOWISKO ..................................................................................................................... 130
ROZDZIAŁ 9. OCENA STOSOWANYCH ŚRODKÓW Z ZAKRESU ZAPOBIEGANIA
POWSTAWANIU ODPADÓW ............................................................................................ 131
ROZDZIAŁ 10. STRESZCZENIE KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI
2022 W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM.................................................................... 137
ZAŁĄCZNIK. OCENA LUKI INWESTYCYJNEJ (POTRZEB INWESTYCYJNYCH) W
KRAJU W ZAKRESIE ZAPOBIEGANIA POWSTAWANIU ODPADÓW ORAZ
GOSPODAROWANIA ODPADAMI W ZWIĄZKU Z NOWĄ UNIJNĄ PERSPEKTYWĄ
FINANSOWĄ 2021–2027 ORAZ INFORMACJE O ŹRÓDŁACH DOCHODÓW
DOSTĘPNYCH W CELU POKRYCIA KOSZTÓW EKSPLOATACJI I UTRZYMANIA
INFRASTRUKTURY DO ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW
CZĘŚĆ A – PROGNOZA ODZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
CZĘŚĆ B – MAPY DOTYCZĄCE STANU ŚRODOWISKA
CZĘŚĆ C – PISEMNE PODSUMOWANIE, O KTÓRYM MOWA W ART. 55 UST. 3
USTAWY Z DNIA 3 PAŹDZIERNIKA 2008 R. O UDOSTĘPNIANIU INFORMACJI O
ŚRODOWISKU I JEGO OCHRONIE, UDZIALE SPOŁECZEŃSTWA W OCHRONIE
ŚRODOWISKA ORAZ O OCENACH ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
Wykaz pojęć i skrótów użytych w opracowaniu
Wykaz pojęć i skrótów
Objaśnienie
Kpgo 2022
Krajowy plan gospodarki odpadami 2022
BAT
najlepsza dostępna technika (ang. Best available techniques)
Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami
BDO
Uchwała nr 58 Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2014 r. w sprawie przyjęcia
Strategii Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko – perspektywa do 2020 r.
BEiŚ
(M.P. poz. 469)
Odpady budowlano-remontowe
BiR
Dz. U.
Dziennik Ustaw
EOG
Europejski Obszar Gospodarczy (ang. European Economic Area)
EMAS
System Ekozarządzania i Audytu (ang. Eco-Management and Audit Scheme)
Zasada Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ang. Extended Producer
EPR
Responsibility)
EUROSTAT
Europejski Urząd Statystyczny (ang. European Statistical Office)
GIOŚ
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
GOOPAM
Gospodarka Odpadami Olejowymi Pochodzącymi z Awarii Morskich
GUS
Główny Urząd Statystyczny
GWh
Gigawatogodzina
Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ang. International Organization
ISO
for Standardization)
ITPOK
instalacja do termicznego przekształcania odpadów komunalnych
KE
Komisja Europejska
KOŚ
komunalne osady ściekowe
Kpgo 2014
Krajowy plan gospodarki odpadami 2014, przyjęty uchwałą nr 217 Rady
5
Monitor Polski
Wykaz pojęć i skrótów
KPOŚK
MARPOL
MBP
Mg
MR
MF
MŚ
MŚP
NFOŚiGW
PCB
PG
PKB
PO IiŚ 2007-2013
Poś
PRF
PSZOK
RDF
RDOŚ
RP
RIPOK
SAR
s.m.
ŚOR
UE
WFOŚiGW
WPGO
ZPO
ZSEE
ZZP
–7–
Poz. 1030
Objaśnienie
Ministrów z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki
odpadami 2014 (M.P. poz. 1183)
Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych
Międzynarodowa Konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez
statki, sporządzona w Londynie dnia 2 listopada 1973 r. wraz z załącznikami I,
II, III, IV i V, oraz Protokół z 1978 r. dotyczący tej konwencji, wraz z
załącznikiem I, sporządzony w Londynie dnia 17 lutego 1978 r.
instalacja do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów
komunalnych
megagram / tona
Ministerstwo Rozwoju
Ministerstwo Finansów
Ministerstwo Środowiska
małe i średnie przedsiębiorstwa
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Polichlorowane bifenyle
przestępczość gospodarcza
produkt krajowy brutto
Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U.
z 2016 r. poz. 672 i 831)
portowe urządzenia odbiorcze (ang. Port Reception Facilities)
punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych
frakcja odpadów palnych / paliwo alternatywne (ang. Refuse Derived Fuel)
regionalna dyrekcja ochrony środowiska
Rzeczpospolita Polska
regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych
Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa (ang. Search and Rescue)
sucha masa
środki ochrony roślin
Unia Europejska
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami
zapobieganie powstawaniu odpadów
zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny
zielone zamówienia publiczne
6
Monitor Polski
–8–
Poz. 1030
ROZDZIAŁ 1. WSTĘP
Podstawę prawną do opracowania Kpgo 2022 stanowi ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r.
o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.1), zwana dalej „ustawą o odpadach”, zgodnie z którą
plany gospodarki odpadami podlegają aktualizacji nie rzadziej niż co 6 lat, na podstawie art. 37 ust. 3
ustawy o odpadach, co w przypadku Kpgo 2014 oznacza konieczność jego aktualizacji nie później niż
w 2016 r. Jednocześnie aktualizacja Kpgo 2014 wynika z konieczności spełnienia jednego z kryteriów
warunku wstępnego dla gospodarki odpadami ustanowionego dla perspektywy finansowej UE 2014–
2020.
Punkt wyjścia do opracowania planów gospodarki odpadami stanowi hierarchia sposobów
postępowania z odpadami określona w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z
dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312
z 22.11.2008, str. 3, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą 2008/98/WE”. Zgodnie z przedmiotową
hierarchią sposobów postępowania z odpadami należy przede wszystkim zapobiegać powstawaniu
odpadów, następnie zapewnić ich przygotowanie do ponownego użycia, recykling, w dalszej
kolejności inne procesy odzysku, a w ostateczności unieszkodliwianie. Gospodarowanie odpadami
zgodnie z wskazaną wyżej hierarchią umożliwi dalsze pogłębianie obserwowanego w ostatnich latach
zjawiska, jakim jest oddzielanie wzrostu masy wytwarzanych odpadów od wzrostu gospodarczego
(PKB).
Kpgo 2022 wpisuje się w strategiczne dokumenty przyjęte na poziomie UE i krajowym.
Jednym z takich dokumentów jest decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia
20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r.
„Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety” (Dz. Urz. UE L 354 z 28.12.2013,
str. 171), w której określono następujące zadania w zakresie gospodarki odpadami:
1) ochrona środowiska i zdrowia ludzi przez zapobieganie negatywnemu wpływowi wytwarzania
odpadów i gospodarowania nimi, lub zmniejszanie go, oraz przez zmniejszenie ogólnych
skutków użytkowania zasobów i poprawę efektywności takiego użytkowania dzięki stosowaniu
następującej hierarchii sposobów postępowania z odpadami: zapobieganie, przygotowanie do
ponownego użycia, recykling, inne metody odzysku oraz unieszkodliwianie;
2) pilne zwiększenie wysiłków, między innymi w celu zwalczania zanieczyszczenia i ustanowienia
ogólnounijnego głównego celu ilościowego w zakresie ograniczenia ilości odpadów
wyrzucanych do mórz, przy uwzględnieniu strategii morskich ustanowionych przez państwa
członkowskie UE;
3) poprawa ZPO i gospodarki odpadami w Unii, aby zapewnić między innymi lepsze
wykorzystanie zasobów;
4) przekształcenie odpadów w zasoby, co wymaga pełnego wdrożenia unijnych przepisów
dotyczących odpadów w całej Unii, opartego na bezwzględnym przestrzeganiu hierarchii
sposobów postępowania z odpadami;
5) ograniczenie odzyskiwania energii do materiałów nienadających się do recyklingu;
6) stopniowe wycofywanie składowania odpadów nadających się do recyklingu lub odzysku;
7) zapewnienie recyklingu najwyższej jakości, jeśli wykorzystanie materiału pochodzącego z
recyklingu nie prowadzi do ogólnych negatywnych skutków dla środowiska lub zdrowia ludzi.
1
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 888 i 1238, z 2014 r. poz. 695, 1101 i
1322 oraz z 2015 r. poz. 87, 122, 933, 1045, 1688, 1936 i 2281.
7
Monitor Polski
–9–
Poz. 1030
W Kpgo 2022 uwzględniono w szczególności regulacje i wymagania wynikające z przepisów
UE z zakresu gospodarki odpadami, w szczególności określone w:
1) dyrektywie Rady z dnia 12 czerwca 1986 r. w sprawie ochrony środowiska, w szczególności
gleby, w przypadku wykorzystywania osadów ściekowych w rolnictwie (86/278/EWG)
(Dz. Urz. WE L 181 z 04.07.1986, str. 6, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 15, t. 1, str. 265);
2) dyrektywie 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie
opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz. Urz. WE L 365 z 31.12.1994, str. 10, z późn. zm.;
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 13, str. 349), zwanej dalej „dyrektywą
94/62/WE”;
3) dyrektywie Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów
(Dz. Urz. WE L 182 z 16.07.1999, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 15, t. 4, str. 228), zwanej dalej „dyrektywą 1999/31/WE”;
4) dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w
sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21.10.2000, str. 34, z późn.
zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 224), zwanej dalej „dyrektywą
2000/53/WE”;
5) dyrektywie 2006/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie
gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego oraz zmieniającej
dyrektywę 2004/35/WE Oświadczenie Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz. Urz. UE
L 102 z 11.04.2006, str. 15, z późn. zm.);
6) dyrektywie 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie
baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów oraz uchylającej dyrektywę
91/157/EWG (Dz. Urz. UE L 266 z 26.09.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą
2006/66/WE”;
7) dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r.
ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (Dz. Urz.
UE L 164 z 25.06.2008, str. 19);
8) dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w
sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3,
z późn. zm.);
9) dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie
emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz. Urz.
UE L 334 z 17.12.2010, str. 17, z późn. zm.);
10) dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie
zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) (Dz. Urz. UE L 197 z 24.07.2012,
str. 38, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą 2012/19/UE”
oraz wzięto pod uwagę propozycje legislacyjne przedstawione przez KE w dniu 2 grudnia 2015 r. w
ramach tak zwanego pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym.
Zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE, będącą kluczowym aktem prawa UE w dziedzinie
gospodarki odpadami, dążeniem UE jest stworzenie „społeczeństwa recyklingu”, którego celem
będzie „unikanie wytwarzania odpadów oraz wykorzystywanie odpadów jako zasobów”. Jak
wspomniano powyżej, art. 28 wskazanej wyżej dyrektywy określa wymagania dotyczące planów
gospodarki odpadami, natomiast art. 29 – wymagania dotyczące programów ZPO, których celem jest
przerwanie powiązania pomiędzy wzrostem gospodarczym a wytwarzaniem odpadów mających
wpływ na środowisko. Dokument taki pt. Krajowy program zapobiegania powstawaniu odpadów
został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 26 czerwca 2014 r. Jednakże, zgodnie z wymaganiami
8
Monitor Polski
– 10 –
Poz. 1030
ustawy o odpadach, postanowienia zawarte we wskazanym wyżej Krajowym programie zostały
przeniesione odpowiednio do Kpgo 2022 oraz zostaną przeniesione do aktualizowanych WPGO.
Jednym z krajowych dokumentów strategicznych, w który wpisuje się Kpgo 2022, jest BEiŚ,
która stanowi strategiczne ramy dla dalszych prac programowych i wdrożeniowych. Celem głównym
BEiŚ jest: „zapewnienie wysokiej jakości życia obecnych i przyszłych pokoleń z uwzględnieniem
ochrony środowiska oraz stworzenie warunków do zrównoważonego rozwoju nowoczesnego sektora
energetycznego, zdolnego zapewnić Polsce bezpieczeństwo energetyczne oraz konkurencyjną i
efektywną gospodarkę”. BEiŚ wskazuje również 3 cele szczegółowe:
1) zrównoważone gospodarowanie zasobami środowiska;
2) zapewnienie gospodarce krajowej bezpiecznego i konkurencyjnego zaopatrzenia
w energię;
3) poprawa stanu środowiska.
Kpgo 2022 został sporządzony zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 35 ustawy z dnia
14 grudnia 2012 r. o odpadach. Kpgo 2022 odnosi się do odpadów, które powstały w Polsce, a przede
wszystkim do odpadów komunalnych, odpadów niebezpiecznych, odpadów opakowaniowych, a
także KOŚ oraz do odpadów będących przedmiotem transgranicznego ich przemieszczania. W Kpgo
2022 uwzględniono również problematykę odpadów w środowisku morskim.
Przedstawione w Kpgo 2022 cele i zadania dotyczą lat 2016–2022 oraz perspektywicznie
okresu do 2030 r.
1)
2)
3)
4)
W ramach Kpgo 2022 dokonano podziału odpadów na:
odpady komunalne, w tym odpady żywności2 i inne odpady ulegające biodegradacji;
odpady powstające z produktów:
a) oleje odpadowe,
b) zużyte baterie i zużyte akumulatory,
c) ZSEE,
d) pojazdy wycofane z eksploatacji,
e) zużyte opony,
f) opakowania i odpady opakowaniowe;
odpady niebezpieczne:
a) odpady medyczne i weterynaryjne,
b) odpady zawierające PCB,
c) odpady zawierające azbest,
d) mogilniki;
odpady pozostałe:
a) odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury
drogowej,
b) KOŚ,
c) odpady ulegające biodegradacji inne niż komunalne,
d) odpady z wybranych gałęzi gospodarki, których zagospodarowanie stwarza problemy:
– z grupy 01 – odpady powstające przy poszukiwaniu, wydobywaniu, fizycznej
i chemicznej przeróbce rud oraz innych kopalin,
– z grupy 06 – odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania
produktów przemysłu chemii nieorganicznej,
2
Termin „odpady żywności” pojawił się w przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 26 czerwca 2014 r.
Krajowym programie zapobiegania powstawaniu odpadów.
9
Monitor Polski
– 11 –
Poz. 1030
– z grupy 10 – odpady z procesów termicznych,
e) odpady w środowisku morskim.
Kpgo 2022 opracowano według stanu prawnego na dzień 1 czerwca 2016 r. Grupy, podgrupy i
rodzaje odpadów określano zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r.
w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 1923). W kwestii danych dotyczących lat 2011–2013, gdy
nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie
katalogu odpadów, grupy, podgrupy i rodzaje odpadów określano zgodnie z rozporządzeniem Ministra
Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 1206).
10
Monitor Polski
– 12 –
Poz. 1030
ROZDZIAŁ 2. ANALIZA AKTUALNEGO STANU GOSPODARKI
ODPADAMI
2.1. Odpady komunalne, w tym odpady żywności i inne odpady ulegające biodegradacji
ZPO, rodzaje, źródła powstawania, ilość i jakość wytwarzanych odpadów komunalnych
Odpady komunalne są to odpady wytwarzane w gospodarstwach domowych oraz odpady
wytwarzane w handlu detalicznym, przedsiębiorstwach, budynkach biurowych i instytucjach
edukacyjnych oraz opieki medycznej i administracji publicznej, o charakterze i składzie podobnym do
odpadów wytwarzanych w gospodarstwach domowych.
Ilość oraz skład morfologiczny odpadów komunalnych w bardzo dużym stopniu zależą
od miejsca ich powstawania, w tym przede wszystkim od zamożności społeczeństwa i związanego z
nią poziomu konsumpcji wyrobów, ale także od pory roku. Nadmienić należy, że ilość odpadów
komunalnych zebranych, w przeliczeniu na jednego mieszkańca na rok, jest silnie skorelowana z
kondycją ekonomiczną poszczególnych regionów kraju.
Wpływ na rodzaj i ilość wytwarzanych odpadów mają również: rodzaj obszaru (miasto, wieś),
na którym są one wytwarzane, gęstości zaludnienia, typ zabudowy (jednorodzinna, wielorodzinna),
liczba turystów, obecność obiektów użyteczności publicznej oraz obecność, rodzaj, wielkość i liczba
placówek handlowych i drobnego przemysłu lub usług.
W zakresie możliwości ZPO komunalnych, w tym odpadów żywności, na poszczególnych
etapach cyklu życia produktu mogą być stosowane następujące działania:
1) w gospodarstwach domowych:
a) możliwość wymiany przedmiotów użytkowych między zainteresowanymi podmiotami,
b) przekazywanie przedmiotów używanych oraz innych, których posiadacz chciałby się
pozbyć, zainteresowanym, w tym odpowiednim organizacjom w celu rozdysponowania
wśród osób potrzebujących,
c) edukacja w zakresie ZPO, w tym w zakresie ponownego użycia przedmiotów w
gospodarstwach domowych i w szczególności w zakresie docelowej zmiany ich
pierwotnej funkcji lub przeznaczenia, na przykład: słoików, butelek, toreb,
d) wdrażanie jednoznacznego oznakowania informującego o okresie przydatności do
spożycia,
e) unikanie stosowania artykułów jednorazowych, na przykład golarek, długopisów,
sztućców;
2) w instytucjach, na przykład urzędach, bankach, szkołach:
a) wdrażanie EMAS w organizacjach,
b) eliminacja używania papieru do takich zastosowań jak faktury, potwierdzenia odbioru
dóbr, formularze zamówień, raporty finansowe oraz dokumenty związane z kosztami
pracowniczymi wszędzie tam, gdzie jest to możliwe i prawnie dozwolone,
c) stosowanie ZZP uwzględniających na przykład wymogi w zakresie minimalnej długości
okresu użytkowania zakupionych produktów, możliwości ich naprawy, wymogu
dostarczenia produktów wielokrotnego użytku;
d) unikanie stosowania artykułów jednorazowych, na przykład długopisów, sztućców;
3) w gastronomii, w tym w zakładach pracy i szkołach, szpitalach:
a) edukacja w zakresie zasad ZPO żywności,
b) wdrażanie systemów i dobrych praktyk z zakresu zarządzania środowiskowego w
organizacjach,
c) wprowadzanie zróżnicowanych wielkości porcji żywieniowych,
11
Monitor Polski
– 13 –
Poz. 1030
d)
e)
f)
g)
monitoring ilości powstających odpadów w celu poprawy struktury zakupów,
promowanie produktów lokalnych i sezonowych,
wczesny wybór menu w przypadku grup,
przekazywanie potrzebującym niewykorzystanej i pozostającej w dobrej jakości
żywności.
4) w gminnych punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych:
a) tworzenie punktów wymiany rzeczy używanych,
b) tworzenie punktów napraw i przygotowania do ponownego użycia.
W tabeli 1 przedstawiono podstawowe informacje pochodzące z GUS na temat odpadów
komunalnych.
Tabela 1. Podstawowe informacje na temat odpadów komunalnych w latach 2004–2014
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
masa
odebranych
odpadów [mln
Mg]
masa
odebranych
odpadów w
przeliczeniu na
1 mieszkańca na
rok [kg]
masa
wytworzonych
odpadów [mln
Mg]
Masa odpadów
przekształconyc
h termicznie
% odpadów
przekształconych
termicznie
Masa odpadów
przetworzonych
biologicznie
% odpadów
przetworzonych
biologicznie
Masa odpadów
składowanych
% odpadów
składowanych
2014
12.
9,76
9,35
9,88
10,08
10,04
10,05
10,04
9,83
9,58
9,47
10,3
256
245
259
265
263
264
263
257
249
246
268
12,23
12,17
12,24
12,26
12,19
12,05
12,04
12,13
12,09
11,30
10,3
87,4
44,4
45,3
41,0
62,7
101,1
102,5
98,3
50,7
766,0
1560
0,89%
0,47%
0,46%
0,41%
0,62%
1%
1,02%
1%
0,53%
8,08%
15,1%
234,1
317,9
297,1
277,7
262,4
508,3
608,5
365,6
926,5
1230,5
1154
2,39%
3,39%
3,01%
2,75%
2,61%
5,06%
6,06%
3,72%
9,67%
12,99%
11,17%
9193,6
8623,1
8986,5
9098,4
8693,2
7859,4
7368,7
6967,1
7158,2
5978,7
5437
94,21%
92,18%
90,99%
90,24%
86,62%
78,18%
73,36%
70,89%
74,71%
63,11%
52,63%
Źródło: Dane pochodzą z badania GUS.
Obserwowany niewielki spadek ilości zbieranych odpadów w latach 2010–2013 był
spowodowany różnymi czynnikami. Mogło to być związane ze zmniejszającą się liczbą mieszkańców
w Polsce, skutkami kryzysu finansowo-ekonomicznego lub niewłaściwymi praktykami
gospodarowania odpadami komunalnymi, także w zakresie sprawozdawczości.
Ze względu na fakt, że w 2013 r. rozpoczął funkcjonowanie system gospodarowania odpadami
komunalnymi, a co za tym idzie została wprowadzona inna metodologia zbierania danych, w dalszej
części opracowania dane na temat odpadów komunalnych są prezentowane z wykorzystaniem
12
Monitor Polski
– 14 –
Poz. 1030
sprawozdań marszałków z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi
składane zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 15 maja
2012 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych
nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi
(Dz. U. poz. 630).
Nie prowadzono kompleksowych badań składu morfologicznego odpadów komunalnych po
2008 r. Realizowane były w 2015 r. jedynie badania sezonowe w okresie zimowym zmieszanych
odpadów komunalnych, przyjmowanych do wybranych RIPOK. Wobec tego przyjęto skład
morfologiczny odpadów komunalnych dla 2008 r., określony na podstawie szczegółowych badań, jako
najbardziej reprezentatywny dla kraju. Na rysunkach 1-3 przedstawiono skład morfologiczny
odpadów komunalnych w zależności od miejsca powstawania.
5,30%
2,60%
3,20%
0,80%
Papier i tektura
19,10%
0,20%
Szkło
2,30%
Metale
4,20%
Tw orzyw a sztuczne
Odpady w ielomateriałow e
3,20%
Odpady kuchenne i ogrodow e
10%
Odpady mineralne
Frakcja < 10 mm
Tekstylia
2,60%
Drew no
Odpady niebezpieczne
Inne kategorie
Odpady w ielkogabarytow e
28,90%
Odpady z terenów zielonych
15,10%
2,50%
Rysunek 1. Skład morfologiczny odpadów komunalnych wytworzonych w dużych miastach, to
jest miastach liczących ponad 50 tys. mieszkańców, w których mieszka 14,18 mln mieszkańców
kraju (37,18%). Źródło: Jędrczak A. Analiza dotycząca ilości wytwarzanych oraz
zagospodarowanych odpadów ulegających biodegradacji, Zielona Góra, 2010 r.
13
Monitor Polski
– 15 –
Poz. 1030
5,30%
2,60%
Papier i tektura
4,50%
Szkło
9,70%
0,60%
Metale
0,30%
10,20%
4%
Tw orzyw a sztuczne
Odpady w ielomateriałow e
Odpady kuchenne i ogrodow e
1,50%
6,80%
Odpady mineralne
Frakcja < 10 mm
Tekstylia
2,80%
11%
Drew no
Odpady niebezpieczne
Inne kategorie
Odpady w ielkogabarytow e
4%
Odpady z terenów zielonych
36,70%
Rysunek 2. Skład morfologiczny odpadów komunalnych wytworzonych w małych miastach, to
jest miastach liczących poniżej 50 tys. mieszkańców, w których mieszka 9,11 mln mieszkańców
kraju (23,89%). Źródło: Jędrczak A. Analiza dotycząca ilości wytwarzanych oraz
zagospodarowanych odpadów ulegających biodegradacji, Zielona Góra, 2010 r.
2,50%
1,30%
4,90%
0,80%
0,70%
Papier i tektura
Szkło
5%
Metale
10%
2,10%
Tworzywa sztuczne
Odpady wielomateriałowe
2,40%
Odpady kuchenne i ogrodowe
Odpady mineralne
16,90%
10,30%
Frakcja < 10 mm
Tekstylia
Drewno
4,10%
6%
Odpady niebezpieczne
Inne kategorie
Odpady wielkogabarytowe
Odpady z terenów zielonych
33,10%
Rysunek 3. Skład morfologiczny odpadów komunalnych wytworzonych na terenach wiejskich,
gdzie mieszka 14,85 mln mieszkańców kraju (38,93%). Źródło: Jędrczak A. Analiza dotycząca
ilości wytwarzanych oraz zagospodarowanych odpadów ulegających biodegradacji, Zielona
Góra, 2010 r.
W tabelach 2 i 3 zaprezentowano dane za 2013 r. i 2014 r. odnośnie masy odebranych
odpadów komunalnych pochodzące ze Sprawozdań marszałków z realizacji zadań z zakresu
gospodarowania odpadami komunalnymi.
14
551 528,50
zachodniopomorskie
7 786 623,74
980 952,65
41 100,80
96 559,80
22 617,60
34 855,10
131 551,71
56 611,80
13 570,29
46 102,81
24 403,61
155 735,57
104 755,70
71 886,76
17 331,20
57 441,70
40 250,50
66 177,70
4.
5.
9,65
7,45
10,21
6,10
17,46
9,04
8,48
5,40
13,14
8,85
10,87
13,86
10,78
5,90
15,56
7,51
6,33
5,96
7,11
10,15
6,13
7,96
13,63
9,64
5,61
10,52
4,67
6,85
8,00
9,25
7,73
9,23
6,79
8,34
62 259,70
38 121,70
37 459,60
18 006,50
53 081,26
103 032,60
138 102,78
15 467,93
36 895,76
11 740,72
45 765,40
116 363,35
18 474,80
28 660,50
87 260,00
37 436,80
848 129,40
7.
772 569,49
84 130,30
162 923,10
51 268,30
17 437,60
53 779,24
63 648,70
8 666,65
58 791,47
14 855,05
33 633,92
22 725,80
21 422,46
25 273,20
89 592,10
49 925,80
14 495,80
8.
Mg
9.
%
9,92
19,91
21,43
16,68
12,14
4,91
12,45
3,97
21,02
7,13
2,99
4,00
4,48
10,47
32,09
11,99
1,98
% 20 03 01
poddanych
składowaniu
(ogółem)
– 16 –
15
Źródło: Dane MŚ – sprawozdania marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi za 2013 r. (w tym na podstawie sekcji: III. Informacja o osiągniętych
poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania
- a) informacja dotycząca recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła).
10 168 200,23
760 305,20
945 746,80
Suma
307 413,20
370 775,20
422 636,20
143 613,40
199 662,90
1 095 398,36
511 311,60
218 494,71
279 702,63
208 259,57
1 123 500,94
568 830,10
478 605,23
241 297,80
279 186,80
świętokrzyskie
warmińskomazurskie
wielkopolskie
1 455 446,94
667 669,80
pomorskie
śląskie
251 231,94
1 432 325,74
mazowieckie
podlaskie
756 031,60
małopolskie
350 770,35
666 957,08
łódzkie
podkarpackie
293 916,20
lubuskie
275 787,85
369 197,40
lubelskie
416 231,70
731 836,30
3.
6.
masa 20 03 01
poddanych
składowaniu
Monitor Polski
opolskie
535 881,90
1 045 270,03
2.
Mg
kujawsko-pomorskie
dolnośląskie
1.
województwo
masa odpadów
komunalnych
masa 4 frakcji
udział 4 frakcji
masa niesegrego- łączna masa 4 udział 4 frakcji
poddanych
poddana
wanych
frakcji (papier,
(papier,
recyklingowi oraz
recyklingowi (w
(zmieszanych)
metale,
metale,
przygotowanych do odniesieniu do masy
odpadów
tworzywa
tworzywa
ponownego użycia
odebranych
komunalnych –
sztuczne i
sztuczne i
odpadów
20 03 01
szkło)
szkło)
komunalnych )
Mg
%
Mg
Mg
%
Tabela 2. Informacja za 2013 r. na temat masy odebranych odpadów komunalnych oraz recyklingu i przygotowania do ponownego użycia
następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła
Poz. 1030
601 124,50
430 930,70
326 864,10
638 453,01
833 219,40
1 520 599,34
kujawsko-pomorskie
lubuskie
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
267 869,62
702 113,05
podlaskie
pomorskie
390 026,00
10 804 859,47
581 935,12
13,39
11,91
19,55
8,57
11,20
11,64
23,91
203 676,77
36 249,37
73 228,15
22 966,96
78 614,30
182 876,26
50 304,40
410 690,70
854 339,90
12,04
13,15
109 547,50
7 840 193,13 1 300 750,91
16,40
104 705,90
9,92
7,40
24 181,10
57 753,30
13,89
59 851,90
7,55
10,66
9,37
56 306,00
29 465,80
116 824,20
310 483,70
139 725,80
1 045 027,77
511 084,80
218 012,51
274 353,34
202 751,76
9,87
94 199,00
5.
%
10,54
9,19
8,00
8,22
9,54
9,17
9,37
74 031,10
144 408,63
16 836,30
32 056,70
104 548,80
53 350,40
1 012 058,21
8,81
133 969,34
6,53
12,06
100 465,70
17 489,33
8,96
57 192,30
7,29
8,46
27 653,80
12,80
12,93
55 716,20
47 929,09
7,68
22 187,52
8,18
46 139,20
7.
%
78 083,80
6.
Mg
masa 4 frakcji
udział 4 frakcji
poddanych
poddana
recyklingowi oraz
recyklingowi (w
przygotowanych do
odniesieniu do
ponownego użycia masy odebranych
odpadów
komunalnych)
329 157,42
14 763,70
144 148,20
14 409,90
1 826,50
31 894,97
1 848,80
32,28
19 302,64
10,50
570,70
997,20
2 579,63
13 000,6
45 997,30
34 070,80
3 703,70
8.
Mg
masa 20 03 01
poddanych
składowaniu
9.
%
4,28
4,14
17,09
4,64
1,31
3,05
0,36
0,02
7,34
0,01
0,05
0,17
0,62
5,87
15,43
7,89
0,50
% 20 03 01 poddanych
składowaniu (ogółem)
– 17 –
16
Źródło: Dane MŚ – sprawozdania marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi za 2014 r (w tym na podstawie sekcji: III. Informacja o osiągniętych
poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania
- a) informacja dotycząca recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.).
Suma
zachodniopomorskie
1 096 380,50
warmińsko-mazurskie
wielkopolskie
210 363,80
świętokrzyskie
1 571 558,76
374 554,67
podkarpackie
śląskie
304 401,30
1 136 426,63
583 723,10
440 799,92
244 368,70
298 074,90
431 812,40
738 517,20
4.
Mg
łączna masa 4
frakcji
udział 4 frakcji
(papier,
(papier, metale,
metale,
tworzywa
tworzywa
sztuczne i szkło)
sztuczne i
szkło)
Monitor Polski
opolskie
lubelskie
954 465,60
3.
Mg
2.
Mg
masa odpadów
komunalnych
dolnośląskie
1.
województwo
masa
niesegregowanych
(zmieszanych)
odpadów
komunalnych – 20
03 01
Tabela 3. Informacja za 2014 r. na temat masy odebranych odpadów komunalnych oraz recyklingu i przygotowania do ponownego użycia
następujących frakcji odpadów komunalnych papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła
Poz. 1030
Monitor Polski
– 18 –
Poz. 1030
Na podstawie analizy danych z tabel 2 i 3 można zauważyć niewielki wzrost masy odebranych
odpadów komunalnych i masy odebranych niesegregowanych odpadów komunalnych. Natomiast
nastąpił znaczny wzrost łącznej masy czterech frakcji, a także masy czterech frakcji poddanych
recyklingowi. Masa odebranych odpadów o kodzie 20 03 01 poddanych składowaniu uległa
zmniejszeniu w 2014 r. w stosunku do 2013 r.
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U.
z 2016 r. poz. 250) nakłada na gminę między innymi obowiązki osiągnięcia do dnia 31 grudnia
2020 r.: poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów
komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła (tak zwanych 4 frakcji) w wysokości co
najmniej 50% wagowo. Ustawa określa również obowiązek ustanowienia selektywnego zbierania
odpadów komunalnych. Z danych GUS wynika, że w 2013 r. selektywne zbieranie odpadów
komunalnych było prowadzone w 2 478 gminach (nie zostało zorganizowane na terenie jednej gminy).
Dane te odnoszą się również do gmin, które ustanowiły dwupojemnikowy system zbierania odpadów
komunalnych, który ze względu na małą skuteczność wzbudza wątpliwości jako system selektywnego
zbierania odpadów komunalnych.
W 2013 r. masa odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła poddanych
recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wynosiła 848 129,40 Mg. Poziom dla kraju w
2013 r. wyniósł 22%, a więc osiągnięto wymagany poziom w wysokości 12%, określony przepisami
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu,
przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów
komunalnych (Dz. U. poz. 645).
Natomiast w 2014 r. masa odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła poddanych
recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wynosiła 1 013 090,89 Mg, a poziom dla kraju
w 2014 r. wyniósł 26% – a więc osiągnięto wymagany poziom w wysokości 14%, określony
przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów
recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji
odpadów komunalnych.
W tabeli 4 przedstawione zostały informacje na temat liczby PSZOK funkcjonujących na
terenie poszczególnych województw.
Tabela 4. Informacja na temat liczby PSZOK funkcjonujących na terenie województw w 2013
i 2014 r.
województwo
liczba PSZOK
liczba PSZOK
2013
2014
2.
3.
1.
dolnośląskie
119
132
kujawsko-pomorskie
119
120
lubelskie
176
186
lubuskie
49
56
łódzkie
111
128
małopolskie
84
115
mazowieckie
217
208
opolskie
24
34
podkarpackie
140
166
podlaskie
76
97
pomorskie
81
93
17
Monitor Polski
– 19 –
województwo
Poz. 1030
liczba PSZOK
liczba PSZOK
2013
2014
2.
3.
1.
śląskie
232
230
świętokrzyskie
53
66
warmińsko-mazurskie
49
51
wielkopolskie
90
115
zachodniopomorskie
69
74
1689
1871
Suma
Źródło: Dane MŚ – sprawozdania marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania
odpadami komunalnymi za 2013 r. i 2014 r.
Na podstawie danych z tabeli 4 należy stwierdzić, że liczba PSZOK w 2014 r. wzrosła w
stosunku do stanu w 2013 r. Należy zaznaczyć jednak, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i
porządku w gminach, gmina jest obowiązana utworzyć co najmniej jeden stacjonarny punkt
selektywnego zbierania odpadów komunalnych, samodzielnie lub wspólnie z inną gminą lub gminami.
Tak więc jeden PSZOK może obsługiwać kilka gmin.
W tabeli 5 zaprezentowano dane na temat masy poszczególnych frakcji odpadów selektywnie
zebranych w 2013 r. oraz w 2014 r.
Tabela 5. Procentowy udział poszczególnych frakcji odpadów komunalnych selektywnie
zebranych w 2013 r. i 2014 r. w ogólnej masie odebranych odpadów, z wyłączeniem odpadów
BiR
Nazwa frakcji
1.
opakowania z tworzyw
sztucznych
opakowania ze szkła
zmieszane odpady
opakowaniowe
opakowania z papieru i tektury
szkło
2013 r.
(ogólna masa odpadów odebranych
9 697 970,64 Mg – z wyłączeniem
odpadów BiR)
udział frakcji
Masa frakcji
[%]
[Mg]
2.
3.
2014 r.
(ogólna masa odpadów odebranych
10 350 617,10 Mg –
z wyłączeniem odpadów BiR)
udział frakcji
Masa frakcji
[%]
[Mg]
4.
5.
2,98
289 280,10
1,60
165 612,24
2,49
241 678,29
3,19
330 444,81
1,89
182 862,19
3,40
351 651,99
1,32
0,61
127 985,50
58 706,39
1,35
0,68
139 974,59
70 054,72
tworzywa sztuczne
0,54
52 689,81
0,72
74 481,32
papier i tektura
0,45
43 212,10
0,49
50 304,59
opakowania z metali
0,05
5 319,82
0,05
5 333,10
metale
0,02
1 806,59
0,02
2 433,29
suma
10,35
1 003 540,78
11,50
1 190 290,67
Źródło: Dane MŚ – sprawozdania marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania
odpadami komunalnymi za 2013 i 2014 r. – opracowano na podstawie sekcji II. Informacja o masie odpadów
komunalnych ulegających biodegradacji (w przypadku odpadów ulegających biodegradacji to jest papier i
tektura, opakowania z papieru i tektury oraz dla pozostałych odpadów na podstawie sekcji I. Informacja o masie
18
Monitor Polski
– 20 –
Poz. 1030
poszczególnych rodzajów odebranych z obszaru województwa odpadów komunalnych oraz sposobie ich
zagospodarowania).
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na
gminę między innymi obowiązki osiągnięcia do dnia 31 grudnia 2020 r. poziomu recyklingu,
przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów
BiR w wysokości co najmniej 70% wagowo. W 2013 r. masa odebranych innych niż niebezpieczne
odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne wyniosła 480 696,97 Mg,
recyklingowi poddano 81 776,87 Mg, masa odpadów przygotowanych do ponownego użycia wyniosła
34 521,51 Mg, natomiast masa odpadów poddanych odzyskowi innymi metodami niż recykling i
ponowne użycie wyniosła 312 902,66 Mg.
W 2014 r. natomiast masa odebranych innych niż niebezpieczne odpadów budowalnych i
rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne wyniosła 499 431,58 Mg, recyklingowi poddano
89 570,81 Mg, masa odpadów przygotowanych do ponownego użycia wyniosła 28 224,27 Mg,
natomiast masa odpadów poddanych odzyskowi innymi metodami niż recykling i ponowne użycie
wyniosła 353 632,28 Mg.
W zakresie gospodarki odpadami komunalnymi ulegającymi biodegradacji przyjęto jako cel
zmniejszenie ilości tych odpadów kierowanych na składowiska odpadów, tak aby nie deponowano:
1) w 2013 r. więcej niż 50%;
2) w 2020 r. więcej niż 35%
masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. (rok odniesienia).
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
Do odpadów komunalnych ulegających biodegradacji zalicza się:
papier i tekturę;
odzież i tekstylia z materiałów naturalnych (50%);
odpady z terenów zielonych;
odpady kuchenne i ogrodowe;
drewno (50%);
odpady wielomateriałowe (40%);
frakcję drobną < 10 mm (30%).
W 1995 r., który jest rokiem odniesienia, zostało wytworzonych 4,38 mln Mg komunalnych
odpadów ulegających biodegradacji, przy czym na jednego mieszkańca miasta przypadało 155 kg, zaś
na jednego mieszkańca wsi 47 kg.
W 2013 r. zeskładowano 1,75 mln Mg odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.
Poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazanych do
składowania w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. dla kraju w 2013 r. wyniósł
40%, a więc osiągnięto poziom zakładany w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach.
Natomiast w 2014 r. zeskładowano 1,53 mln Mg odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji, a poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
przekazanych do składowania w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. dla kraju
w 2014 r. wyniósł 35%. Wymagany przepisami prawa poziom został osiągnięty.
19
41 256,10
32 460,70
17 489,90
14 642,50
32 251,09
32 164,30
535 881,90
369 197,40
293 916,20
666 957,08
756 031,60
lubelskie
lubuskie
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
13 188,30
47 141,50
25 193,10
370 775,20
945 746,80
551 528,50
warmińsko-mazurskie
wielkopolskie
zachodniopomorskie
4,57
4,98
3,56
2,48
5,28
5,32
2,76
3,57
4,81
4,49
4,25
4,84
4,98
4,74
6,06
3,95
5.
%
2,99
0,54
0,13
1,17
0,06
1,17
0,03
7,47
1,71
0,87
0,26
0,51
0,17
0,70
0,69
0
udział odpadów ulegających
biodegradacji selektywnie
zebranych i odebranych
przekazany na składowisko
6.
%
97,01
99,46
99,87
98,83
99,94
98,83
99,97
92,53
98,29
99,13
99,74
99,49
99,83
99,30
99,31
100
udział odpadów ulegających
biodegradacji selektywnie
zebranych i odebranych
nieprzekazany na składowisko
Suma
– 21 –
20
10 168 200,23
470 120,87
4,62
0,83
99,17
Źródło: Dane MŚ – sprawozdania marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi za 2013 r. – opracowano na podstawie
sekcji II. Informacja o masie odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.
śląskie
4 959,20
667 669,80
pomorskie
76 913,74
35 487,90
251 231,94
podlaskie
199 662,90
6 928,91
350 770,35
podkarpackie
1 455 446,94
12 530,62
275 787,85
4.
%
udział selektywnie zebranych
i odebranych odpadów
ulegających biodegradacji w
strumieniu wszystkich
odpadów komunalnych
Monitor Polski
świętokrzyskie
64 260,21
13 252,80
1 432 325,74
opolskie
dolnośląskie
1 045 270,03
3.
Mg
2.
Mg
masa odebranych odpadów
komunalnych
kujawsko-pomorskie
1.
Województwo
łączna masa selektywnie
zebranych i odebranych
odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji
Tabela 6. Informacja za 2013 r. o masie odebranych odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
Poz. 1030
6,29
32 783,40
55 908,07
46 589,90
86 474,64
25 960,38
14 061,68
10 890,58
61 444,50
133 740,22
6 871,90
19 724,30
70 769,20
41 636,60
638 453,01
833 219,40
1 520 599,34
304 401,30
374 554,67
267 869,62
702 113,05
1 571 558,76
210 363,80
390 026,00
1 096 380,50
581 935,12
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
opolskie
podkarpackie
podlaskie
pomorskie
świętokrzyskie
warmińsko-mazurskie
7,15
6,45
3,27
5,06
8,51
8,75
0,18
0,14
9,99
0
0,09
0,81
0,13
3,56
0,18
0,68
0,16
0,15
0
99,82
99,86
90,01
100
99,91
99,19
99,87
96,44
99,82
99,32
99,84
99,85
100
99,87
100
0
0,13
100
0
6.
%
udział odpadów ulegających
biodegradacji selektywnie
zebranych i odebranych
nieprzekazany na
składowisko
– 22 –
21
Suma
10 804 859,47
756 513,87
7,00
0,37
99,63
Źródło: Dane MŚ – sprawozdania marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi za 2014 r. – opracowano na podstawie
sekcji II. Informacja o masie odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.
zachodniopomorskie
wielkopolskie
śląskie
4,07
3,75
5.
%
udział odpadów ulegających
biodegradacji selektywnie
zebranych i odebranych
przekazany na składowisko
Monitor Polski
8,53
5,69
5,59
8,76
10,01
27 091,70
326 864,10
lubuskie
8,78
52 778,40
601 124,50
430 930,70
lubelskie
kujawsko-pomorskie
7,31
4.
%
udział selektywnie zebranych i
odebranych odpadów
ulegających biodegradacji w
strumieniu wszystkich
odpadów komunalnych
69 788,40
954 465,60
3.
Mg
2.
Mg
masa odebranych odpadów
komunalnych
dolnośląskie
1.
Województwo
łączna masa selektywnie
zebranych i odebranych
odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji
Tabela 7. Informacja za 2014 r. o masie odebranych odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
Poz. 1030
Monitor Polski
– 23 –
Poz. 1030
Przedstawione dane pokazują, że wzrasta udział komunalnych odpadów ulegających
biodegradacji selektywnie zbieranych „u źródła” i zagospodarowanie ich w inny sposób niż
składowanie, co jest zgodne zarówno z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, jak i z
obowiązującymi przepisami w zakresie ograniczenia oraz zakazu składowania odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji. Jednocześnie warto zwrócić uwagę, że selektywnie zebrane bioodpady w
zabudowie jednorodzinnej mogą być zagospodarowane w przydomowych kompostownikach, co
oznacza, że w praktyce udział odpadów komunalnych ulegających biodegradacji selektywnie
zbieranych „u źródła” jest wyższy niż podany w tabeli 6 i 7, który obrazuje wyłącznie odpady
odebrane. Jednak szczegółowe dane w tym zakresie nie są ewidencjonowane.
Zgodnie z publikacją GUS Infrastruktura komunalna 2014 na koniec 2014 r. w Polsce istniało
2 371 nielegalnych miejsc porzucania odpadów, to jest o 15% mniej niż w roku poprzednim. W
miastach istniało 745 takich miejsc (spadek w porównaniu z 2013 r. o 33%), a na obszarach wiejskich
– 1 626 (spadek w stosunku do 2013 r. o 3%). W 2014 r. zlikwidowanych zostało 12 707 nielegalnych
miejsc porzucania odpadów, z czego 87% w miastach. Podczas likwidacji nielegalnych miejsc
porzucania odpadów w 2014 r. zebrano około 46,6 tys. ton odpadów komunalnych (mniej o 54,5% niż
w 2013 r.), z czego 87,7% w miastach. Poniżej wymieniono czynniki mogące mieć wpływ na
powstawanie liczby nielegalnych miejsc składowania odpadów komunalnych:
1)
stosowanie nielegalnych praktyk przez wyłonionych w przetargu wykonawców w
szczególności prowadzących działalność łącznie w zakresie usług odbioru i zagospodarowania
odpadów;
2)
obniżanie kosztów systemu gospodarowania odpadami komunalnymi przez gminy przez
ustanowienie zbyt rzadkiej częstotliwości odbierania odpadów komunalnych lub zbyt niskiego
limitu ilościowego odbieranych odpadów w ramach opłaty w stosunku do faktycznych potrzeb
mieszkańców;
3)
zbyt mała liczba lub brak prowadzenia kontroli w zakresie wywiązywania się przedsiębiorców
z umownych obowiązków dotyczących prawidłowego zagospodarowania odebranych
odpadów z terenu gmin;
4)
zbyt mała liczba stacjonarnych PSZOK, zapewniających przyjmowanie określonych odpadów
komunalnych;
5)
problemy gmin ze zorganizowaniem nowego systemu spowodowane opóźnieniami w
podejmowaniu uchwał i rozstrzyganiu przetargów;
6)
brak ustawowego zobowiązania gmin do objęcia systemem również nieruchomości
niezamieszkanych przy jednoczesnym braku kontroli ze strony gmin sposobu
zagospodarowania odpadów powstających na tych nieruchomościach.
System gospodarowania odpadami komunalnymi
Istotnym czynnikiem, który wpłynął na zmiany w dotychczas funkcjonującym systemie
gospodarki odpadami była ustawa z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i
porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 897, 1016 i 1337), która weszła w
życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Zasadniczą zmianą wprowadzoną przez ustawę było nałożenie na
gminy obowiązku zorganizowania systemu odbierania odpadów komunalnych od właścicieli
nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, z możliwością rozszerzenia tego systemu na
pozostałe nieruchomości, na których powstają odpady komunalne, w zamian za uiszczaną przez
właścicieli nieruchomości opłatę.
Nowe obowiązki gmin w zakresie odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych
polegają na:
22
Monitor Polski
– 24 –
Poz. 1030
1)
objęciu systemem gminnym nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy oraz
opcjonalnie pozostałych nieruchomości;
2)
podjęciu odpowiednich aktów prawa miejscowego;
3)
gospodarowaniu środkami z opłat pobieranych od właścicieli nieruchomości;
4)
wprowadzeniu selektywnego zbierania odpadów komunalnych;
5)
zapewnieniu funkcjonowania PSZOK;
6)
uzyskiwaniu poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia oraz odzysku
niektórych frakcji odpadów komunalnych oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
7)
zapewnieniu funkcjonowania RIPOK;
8)
prowadzeniu działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego postępowania
z odpadami komunalnymi;
9)
nadzorze nad gospodarowaniem odpadami komunalnymi, m. in. przez kontrolę strumienia
odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie gminy i przedsiębiorców odbierających
odpady komunalne;
10) dokonywaniu corocznej analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi, w celu weryfikacji
możliwości technicznych i organizacyjnych gminy w zakresie gospodarowania odpadami
komunalnymi.
Wyżej powołana ustawa znowelizowała również ustawę z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,
zobowiązując sejmiki województw do aktualizacji WPGO nie później niż w terminie 6 miesięcy od
dnia wejścia w życie ustawy. Wraz z uchwałą w sprawie przyjęcia WPGO sejmik województwa był
obowiązany podjąć uchwałę w sprawie wykonania WPGO, w której wskazywał regiony gospodarki
odpadami komunalnymi, RIPOK, a także instalacje do zastępczej obsługi regionów. Uchwała w
sprawie wykonania WPGO stanowi akt prawa miejscowego – przez tę uchwałę część postanowień
zawartych w WPGO stała się prawnie obowiązująca dla gmin i podmiotów odbierających oraz
gospodarujących odpadami.
Zmieszane odpady komunalne oraz odpady zielone odbierane od właścicieli nieruchomości są
transportowane do RIPOK lub do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi regionu.
Zaplanowanie regionalnych instalacji niezbędnych do przetwarzania odpadów komunalnych
wytwarzanych w regionach i ich budowa były konieczne dla możliwości zrealizowania obowiązków
wynikających z dyrektyw unijnych, tzn. osiągnięcie we wskazanym terminie odpowiednich poziomów
ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych do składowania –
do dnia 16 lipca 2013 r. – do nie więcej niż 50%, a do dnia 16 lipca 2020 r. – do nie więcej niż 35%, a
także poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw
sztucznych, szkła – do dnia 31 grudnia 2020 r. – 50%, a także innych niż niebezpieczne odpadów BiR
– do dnia 31 grudnia 2020 r. – 70%. Do poziomów określonych w powołanej wyżej ustawie gminy
dochodzą stopniowo.
Istniejące instalacje do odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych
W tabelach 8, 9 i 10 przedstawione zostały informacje na temat istniejących instalacji do
zagospodarowania odpadów komunalnych w poszczególnych województwach według stanu na dzień
31 grudnia 2014 r. Zestawienie to zostało opracowane z wykorzystaniem sprawozdań urzędów
marszałkowskich z realizacji WPGO oraz z informacji pochodzących …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.