Organizacja i właściwość sądów w sprawach karnych. Prawa i obowiązki stron postępowania, w tym oskarżyciela publicznego, pokrzywdzonego, oskarżonego oraz obrońców i pełnomocników. Przebieg czynności procesowych, takich jak orzeczenia, terminy, doręczenia i protokoły. Zasady gromadzenia i wykorzystywania dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadków, opinii biegłych oraz przeszukań i kontroli rozmów. Stosowanie środków przymusu, takich jak zatrzymanie, środki zapobiegawcze, poszukiwanie oskarżonego i list gończy. Przebieg postępowania przygotowawczego, postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz postępowania odwoławczego. Postępowania szczególne, takie jak postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego czy postępowanie przyspieszone. Nadzwyczajne środki zaskarżenia, w tym kasacja i wznowienie postępowania. Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia, w tym odszkodowanie za niesłuszne skazanie i ułaskawienie. Współpraca międzynarodowa w sprawach karnych, w tym europejski nakaz aresztowania i europejski nakaz dochodzeniowy. Zasady dotyczące kosztów procesu. Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.

Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2018

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 września 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania karnego

Czego dotyczy ten akt?

wersja historyczna

Niniejsze obwieszczenie ogłasza jednolity tekst ustawy – Kodeks postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r., uwzględniając zmiany wprowadzone różnymi ustawami i wyrokami Trybunału Konstytucyjnego.

Kogo dotyczy: Sądy, prokuratorzy i inne organy ścigania; Osoby oskarżone, pokrzywdzone, świadkowie oraz ich obrońcy i pełnomocnicy.

Najważniejsze informacje

Państwo: Polska
Dziedzina prawa: Prawo karne
Artykuły: 847
Źródło: api.sejm.gov.pl
Tekst pobrano: 2026-06-17
Wyjaśnienie zaktualizowano: 2026-07-07

Co reguluje ten akt?

Organizacja i właściwość sądów w sprawach karnych.
Prawa i obowiązki stron postępowania, w tym oskarżyciela publicznego, pokrzywdzonego, oskarżonego oraz obrońców i pełnomocników.
Przebieg czynności procesowych, takich jak orzeczenia, terminy, doręczenia i protokoły.
Zasady gromadzenia i wykorzystywania dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadków, opinii biegłych oraz przeszukań i kontroli rozmów.
Stosowanie środków przymusu, takich jak zatrzymanie, środki zapobiegawcze, poszukiwanie oskarżonego i list gończy.
Przebieg postępowania przygotowawczego, postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz postępowania odwoławczego.
Postępowania szczególne, takie jak postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego czy postępowanie przyspieszone.
Nadzwyczajne środki zaskarżenia, w tym kasacja i wznowienie postępowania.
Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia, w tym odszkodowanie za niesłuszne skazanie i ułaskawienie.
Współpraca międzynarodowa w sprawach karnych, w tym europejski nakaz aresztowania i europejski nakaz dochodzeniowy.
Zasady dotyczące kosztów procesu.
Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.

Kogo dotyczy ten akt?

Sądy, prokuratorzy i inne organy ścigania.
Osoby oskarżone, pokrzywdzone, świadkowie oraz ich obrońcy i pełnomocnicy.

Jakie są kluczowe punkty?

Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego został ogłoszony 14 września 2018 r.
Uwzględnia zmiany wprowadzone dziewięcioma aktami prawnymi, w tym ustawami i wyrokami Trybunału Konstytucyjnego.
Nie obejmuje niektórych przepisów przejściowych i terminów wejścia w życie zmian, które zostały wymienione w obwieszczeniu.
Wdraża postanowienia dyrektyw Unii Europejskiej dotyczących prawa dostępu do adwokata i europejskiego nakazu dochodzeniowego.

Prawo karne

PL:legislativa:DU/2026/661

Ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego

Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2016

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie badań lekarskich osób…

Ustawa o żegludze śródlądowej – tekst jednolity 2020

Prawo wodne – tekst jednolity 2015

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych……

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Prawo karne

Tekst ustawy

Spis treści (847)

Art. 35
Art. 46
Art. 128
Art. 133
§ 1
§ 2
§ 3
Art. 136
Art. 5
Art. 6
Art. 47
Art. 306
Art. 17
Art. 1
Art. 2
Art. 3
Art. 4
Art. 7
Art. 8
Art. 9
Art. 10
Art. 11
Art. 12
Art. 13
Art. 14
Art. 15
Art. 16
§ 12
§ 43
Art. 18
Art. 19
§ 4
Art. 20
§ 1a
§ 1b
§ 2a
Art. 21
§ 24
§ 25
Art. 22
§ 5
Art. 23
Art. 23a
§ 6
§ 7
§ 8
Art. 23b
Art. 24
Art. 25
Art. 26
Art. 27
Art. 28
Art. 29
Art. 30
Art. 31
Art. 32
Art. 33
Art. 34
Art. 36
Art. 37
Art. 38
Art. 39
Art. 40
§ 36
Art. 41
Art. 41a
Art. 42
Art. 43
Art. 44
Art. 45
§ 1c
Art. 48
Art. 49
§ 3a
Art. 49a
Art. 50
Art. 51
Art. 52
Art. 53
Art. 54
Art. 55
Art. 56
§ 37
Art. 56a
Art. 57
Art. 58
Art. 59
Art. 60
Art. 60a
Art. 61
Art. 71
Art. 72
Art. 73
Art. 74
Art. 75
Art. 76
Art. 77
Art. 78
Art. 79
Art. 80
Art. 80a
Art. 81
Art. 81a
Art. 82
Art. 83
Art. 84
Art. 85
Art. 86
Art. 87
Art. 87a
Art. 88
Art. 89
Art. 90
Art. 91
Art. 91a
Art. 91b
Art. 92
Art. 93
Art. 93a
Art. 94
Art. 95
Art. 95a
Art. 95b
Art. 96
Art. 97
Art. 98
Art. 99
Art. 100
§ 9
Art. 101-104
Art. 105
Art. 106
Art. 107
Art. 108
Art. 109
Art. 110
Art. 111
Art. 112
Art. 113
Art. 114
Art. 115
Art. 116
Art. 117
Art. 117a
Art. 118
Art. 119
Art. 120
Art. 121
Art. 122
Art. 123
Art. 124
Art. 125
Art. 126
Art. 127
Art. 127a
Art. 127b
Art. 127c
Art. 129
Art. 130
Art. 131
Art. 132
Art. 134
§ 19
Art. 135
Art. 137
Art. 138
Art. 139
Art. 140
Art. 141
Art. 142
Art. 143
Art. 144
Art. 145
Art. 146
Art. 147
§ 2b
§ 2c
Art. 148
Art. 148a
Art. 149
Art. 150
Art. 151
Art. 152
Art. 153
Art. 154
Art. 155
Art. 156
§ 5a
Art. 156a
Art. 157
Art. 158
Art. 159
Art. 160
Art. 161
Art. 162
Art. 163
Art. 164
Art. 165
Art. 166
Art. 167
Art. 168
Art. 168a
Art. 168b
Art. 169
Art. 170
Art. 171
Art. 172
Art. 173
Art. 174
Art. 175
Art. 176
Art. 177
Art. 178
Art. 178a
Art. 179
§ 310
Art. 180
Art. 181
Art. 182
Art. 183
Art. 184
Art. 185
Art. 185a
Art. 185b
Art. 185c
Art. 185d
Art. 186
Art. 187
Art. 188
Art. 189
Art. 190
Art. 191
Art. 192
Art. 192a
Art. 193
Art. 194
Art. 195
Art. 196
Art. 197
Art. 198
Art. 199
Art. 199a
Art. 200
Art. 201
Art. 202
Art. 203
Art. 204
Art. 205
Art. 206
Art. 207
Art. 208
Art. 209
Art. 210
Art. 211
Art. 212
Art. 213
Art. 214
Art. 215
Art. 216
Art. 217
Art. 218
Art. 218a
Art. 218b
Art. 219
§ 213
Art. 220
Art. 221
Art. 222
Art. 223
Art. 224
Art. 225
Art. 226
Art. 227
Art. 228
Art. 229
Art. 230
Art. 231
Art. 232
Art. 232a
Art. 233
Art. 234
Art. 235
Art. 236
Art. 236a
Art. 237
Art. 237a
Art. 237b
Art. 238
Art. 239
Art. 240
Art. 241
Art. 242
Art. 243
Art. 244
Art. 245
Art. 246
Art. 247
Art. 248
Art. 249
Art. 249a
Art. 250
Art. 251
Art. 252
Art. 253
Art. 254
Art. 255
Art. 256
Art. 257
Art. 258
Art. 259
Art. 260
Art. 261
Art. 262
Art. 263
§ 4a
§ 4b
Art. 264
Art. 265
Art. 266
Art. 267
Art. 268
Art. 269
Art. 270
Art. 271
Art. 272
Art. 273
Art. 274
Art. 275
Art. 275a
Art. 276
Art. 277
Art. 278
Art. 279
Art. 280
Art. 281
Art. 282
Art. 283
Art. 284
Art. 285
Art. 286
Art. 287
Art. 288
Art. 289
Art. 290
Art. 291
§ 214
Art. 292
Art. 292a
§ 10
Art. 292b
Art. 293
Art. 294
Art. 295
Art. 296
Art. 297
Art. 298
Art. 299
Art. 299a
Art. 300
Art. 301
Art. 302
Art. 303
Art. 304
Art. 304a
Art. 304b
Art. 305
Art. 307
Art. 308
Art. 309
Art. 310
Art. 311
Art. 312
Art. 313
Art. 314
Art. 315
Art. 316
Art. 317
Art. 318
Art. 319
Art. 320
Art. 321
Art. 322
Art. 323
Art. 324
Art. 325
Art. 325a
Art. 325b
Art. 325c
Art. 325d
Art. 325e
Art. 325f
Art. 325g
Art. 325h
Art. 325i
Art. 326
Art. 327
Art. 328
Art. 329
Art. 330
Art. 331
Art. 332
Art. 333
Art. 334
Art. 335
Art. 336
Art. 337
Art. 337a
Art. 338
Art. 338a
Art. 339
Art. 340
Art. 341
Art. 342
Art. 343
Art. 343a
Art. 344
Art. 344a
Art. 344b
Art. 345
Art. 346
Art. 347
Art. 348
Art. 349
Art. 350
Art. 351
Art. 352
Art. 353
Art. 354
Art. 354a
Art. 355
Art. 356
Art. 357
Art. 358
Art. 359
Art. 360
Art. 361
Art. 362
Art. 363
Art. 364
Art. 365
Art. 366
Art. 367
Art. 367a
Art. 368
Art. 369
Art. 370
Art. 371
Art. 372
Art. 373
Art. 374
Art. 375
Art. 376
Art. 377
Art. 378
Art. 379
Art. 380
Art. 381
Art. 382
Art. 383
Art. 384
Art. 385
Art. 386
Art. 387
Art. 388
Art. 389
Art. 390
Art. 391
§ 1d
Art. 392
Art. 393
Art. 393a
Art. 394
Art. 395
Art. 396
Art. 396a
Art. 397
Art. 398
Art. 399
Art. 400
Art. 401
Art. 402
Art. 403
Art. 404
Art. 404a
Art. 405
Art. 406
Art. 407
Art. 408
Art. 409
Art. 410
Art. 411
Art. 412
Art. 413
Art. 414
Art. 415
Art. 415a
Art. 416
Art. 417
Art. 418
Art. 418a
Art. 419
Art. 420
Art. 421
Art. 422
Art. 423
Art. 424
Art. 425
Art. 426
Art. 427
Art. 428
Art. 429
Art. 430
Art. 431
Art. 432
Art. 433
Art. 434
Art. 435
Art. 436
Art. 437
Art. 438
Art. 439
Art. 439a
Art. 440
Art. 441
Art. 442
Art. 443
Art. 444
Art. 445
Art. 446
Art. 447
Art. 448
Art. 449
Art. 449a
Art. 450
Art. 451
Art. 452
Art. 453
Art. 454
Art. 455
Art. 455a
Art. 456
Art. 457
Art. 458
Art. 459
Art. 460
Art. 461
Art. 462
Art. 463
Art. 464
Art. 465
Art. 466
Art. 467
Art. 485
Art. 486
Art. 487
Art. 488
Art. 489
Art. 490
Art. 491
Art. 492
Art. 493
Art. 494
Art. 495
Art. 496
Art. 497
Art. 498
Art. 499
Art. 500
Art. 501
Art. 502
Art. 503
Art. 504
Art. 505
Art. 506
Art. 507
Art. 517a
Art. 517b
§ 2d
Art. 517c
Art. 517d
Art. 517e
Art. 517f
Art. 517g
Art. 517h
Art. 517i
Art. 517j
Art. 518
Art. 519
Art. 520
Art. 521
Art. 522
Art. 523
Art. 524
Art. 525
Art. 526
§ 216
Art. 527
Art. 528
Art. 529
Art. 530
Art. 531
Art. 532
Art. 533
Art. 534
Art. 535
Art. 536
Art. 537
Art. 538
Art. 539
Art. 539a
Art. 539b
Art. 539c
Art. 539d
Art. 539e
Art. 539f
Art. 540
Art. 540a
Art. 540b
Art. 541
Art. 542
Art. 543
Art. 544
Art. 545
Art. 546
Art. 547
Art. 548
Art. 549
Art. 550
Art. 551
Art. 552
Art. 552a
Art. 552b
Art. 553
Art. 553a
Art. 554
Art. 555
Art. 556
Art. 557
Art. 558
Art. 559
Art. 560
Art. 561
Art. 562
Art. 563
Art. 564
Art. 565
Art. 566
Art. 567
Art. 568
Art. 568a
Art. 569
Art. 570
Art. 571
Art. 572
Art. 573
Art. 574
Art. 575
Art. 576
Art. 577
Art. 578
Art. 579
Art. 580
Art. 581
Art. 582
Art. 583
Art. 584
Art. 585
Art. 586
Art. 587
Art. 588
Art. 589
Art. 589a
Art. 589b
Art. 589c
Art. 589d
Art. 589e
Art. 589f
Art. 589g
Art. 589h
Art. 589i
Art. 589j
Art. 589k
Art. 589l
Art. 589m
Art. 589n
Art. 589o
Art. 589p
Art. 589r
Art. 589s
Art. 589t
Art. 589u
Art. 589w
Art. 589x
Art. 589y
Art. 589z
Art. 590
Art. 591
Art. 592
Art. 592a
Art. 592b
Art. 592c
Art. 592d
Art. 592e
Art. 592f
Art. 593
Art. 594
Art. 595
Art. 596
Art. 597
Art. 598
Art. 599
Art. 600
Art. 601
Art. 602
Art. 603
Art. 603a
Art. 604
Art. 605
Art. 605a
Art. 606
Art. 607
Art. 607a
Art. 607b
Art. 607c
Art. 607d
Art. 607e
Art. 607f
Art. 607g
Art. 607h
Art. 607i
Art. 607j
Art. 607k
Art. 607l
Art. 607m
Art. 607n
Art. 607o
Art. 607p
Art. 607r
Art. 607s
Art. 607t
Art. 607u
Art. 607w
Art. 607x
Art. 607y
Art. 607z
Art. 608
Art. 609
Art. 610
Art. 611
Art. 611a
Art. 611b
Art. 611c
Art. 611d
Art. 611e
Art. 611f
Art. 611g
Art. 611h
Art. 611i
Art. 611j
Art. 611k
Art. 611l
Art. 611m
Art. 611n
Art. 611o
Art. 611p
Art. 611r
Art. 611s
Art. 611t
Art. 611u
Art. 611w
Art. 612
Art. 613
§ 123
Art. 614
Art. 615
Art. 616
Art. 617
Art. 618
Art. 618a
Art. 618b
Art. 618c
Art. 618d
Art. 618e
Art. 618f
Art. 618g
Art. 618h
Art. 618i
Art. 618j
Art. 618k
Art. 618l
Art. 619
Art. 620
Art. 621
Art. 622
Art. 623
Art. 624
Art. 625
Art. 626
Art. 626a
Art. 627
Art. 628
Art. 629
Art. 630
Art. 631
Art. 632
Art. 632a
Art. 632b
Art. 633
Art. 634
Art. 635
Art. 636
Art. 637
Art. 637a
Art. 638
Art. 639
Art. 640
Art. 641
Art. 646
Art. 647
Art. 648
Art. 649
Art. 650
Art. 651
Art. 652
Art. 653
Art. 654
Art. 655
§ 226
Art. 656
Art. 657
Art. 658
Art. 659
Art. 660
Art. 661
Art. 662
Art. 663
Art. 664
Art. 665
Art. 666
Art. 667
Art. 668
Art. 669
Art. 670
Art. 671
Art. 671a
Art. 672
Art. 672a

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 14 września 2018 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania karnego Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

Dział I - Przepisy wstępne

Dział II - Sąd

Rozdział 1 - Właściwość i skład sądu

Rozdział 2 - Wyłączenie sędziego

Dział III - Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel

przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Rozdział 3 - Oskarżyciel publiczny

Rozdział 4 - Pokrzywdzony

Rozdział 5 - Oskarżyciel posiłkowy

Rozdział 6 - Oskarżyciel prywatny

Rozdział 7 - (zawierający art. 62-70 - uchylony)

Rozdział 8 - Oskarżony

Rozdział 9 - Obrońcy i pełnomocnicy

Rozdział 10 - Przedstawiciel społeczny

Rozdział 10a - Podmiot zobowiązany

Rozdział 10b - Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Dział IV - Czynności procesowe

Rozdział 11 - Orzeczenia, zarządzenia i polecenia

Rozdział 12 - Narada i głosowanie

Rozdział 13 - Porządek czynności procesowych

Rozdział 14 - Terminy

Rozdział 15 - Doręczenia

Rozdział 16 - Protokoły

Rozdział 17 - Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów

Rozdział 18 - Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt

Dział V - Dowody

Rozdział 19 - Przepisy ogólne

Rozdział 20 - Wyjaśnienia oskarżonego

Rozdział 21 - Świadkowie

Rozdział 22 - Biegli, tłumacze, specjaliści

Rozdział 23 - Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy

Rozdział 24 - Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego

Rozdział 25 - Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie

Rozdział 26 - Kontrola i utrwalanie rozmów

Dział VI - Środki przymusu

Rozdział 27 - Zatrzymanie

Rozdział 28 - Środki zapobiegawcze

Rozdział 29 - Poszukiwanie oskarżonego i list gończy

Rozdział 30 - List żelazny

Rozdział 31 - Kary porządkowe

Rozdział 32 - Zabezpieczenie majątkowe

Dział VII - Postępowanie przygotowawcze

Rozdział 33 - Przepisy ogólne

Rozdział 34 - Wszczęcie śledztwa

Rozdział 35 - Przebieg śledztwa

Rozdział 36 - Zamknięcie śledztwa

Rozdział 36a - Dochodzenie

Rozdział 37 - Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym

Rozdział 38 - Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym

Rozdział 39 - Akt oskarżenia

Dział VIII - Postępowanie przed sądem pierwszej instancji

Rozdział 40 - Wstępna kontrola oskarżenia

Rozdział 41 - Przygotowanie do rozprawy głównej

Rozdział 42 - Jawność rozprawy głównej

Rozdział 43 - Przepisy ogólne o rozprawie głównej

Rozdział 44 - Rozpoczęcie rozprawy głównej

Rozdział 45 - Przewód sądowy

Rozdział 46 - Głosy końcowe

Rozdział 47 - Wyrokowanie

Dział IX - Postępowanie odwoławcze

Rozdział 48 - Przepisy ogólne

Rozdział 49 - Apelacja

Rozdział 50 - Zażalenie i sprzeciw

Dział X - Postępowania szczególne

Rozdział 51 - (zawierający art. 468-484 - uchylony)

Rozdział 52 - Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego

Rozdział 53 - Postępowanie nakazowe

Rozdział 54 - (zawierający art. 508-517 - uchylony)

Rozdział 54a - Postępowanie przyspieszone

Dział XI - Nadzwyczajne środki zaskarżenia

Rozdział 55 - Kasacja

Rozdział 55a - Skarga na wyrok sądu odwoławczego

Rozdział 56 - Wznowienie postępowania

Dział XII - Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia

Rozdział 57 - Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego

Rozdział 58 - Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie

Rozdział 59 - Ułaskawienie

Rozdział 60 - Orzekanie kary łącznej

Dział XIII - Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych

Rozdział 61 - Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych

państw obcych

Rozdział 62 - Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych

Rozdział 62a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia

o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia

Rozdział 62b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu

dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia

Rozdział 62c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie czynności

dochodzeniowych na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego

Rozdział 62d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych

na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego

Rozdział 63 - Przejęcie i przekazanie ścigania karnego

Rozdział 64 - Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą

oraz o wydanie przedmiotów

Rozdział 65 - Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek

państw obcych

Rozdział 65a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej

na podstawie europejskiego nakazu aresztowania

Rozdział 65b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej

na podstawie europejskiego nakazu aresztowania

Rozdział 65c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie środka zapobiegawczego

Rozdział 65d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia wydanego

w celu zapewnienia prawidłowego toku postępowania

Rozdział 66 - Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania

Rozdział 66a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia dotyczącego

grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego lub orzeczenia zasądzającego od sprawcy koszty procesu

Rozdział 66b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o karach

o charakterze pieniężnym

Rozdział 66c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku

Rozdział 66d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku

Rozdział 66e - Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym

Rozdział 66f - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia

wolności

Rozdział 66g - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia

wolności

Rozdział 66h - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia skazującego

na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, karę ograniczenia wolności, samoistnie orzeczony środek karny, a także orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz warunkowym umorzeniu postępowania karnego

Rozdział 66i - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia karnego

związanego z poddaniem sprawcy próbie

Rozdział 66j - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego

nakazu ochrony

Rozdział 66k - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego nakazu

ochrony

Rozdział 67 - Przepisy końcowe

Dział XIV - Koszty procesu

Rozdział 68 - Przepisy ogólne

Rozdział 69 - Zwolnienie od kosztów sądowych

Rozdział 70 - Zasądzenie kosztów procesu

Rozdział 71 - (zawierający art. 642-645 - uchylony)

Dział XV - Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych

Rozdział 72 - Przepisy ogólne

Rozdział 73 - Środki przymusu i postępowanie przygotowawcze

Rozdział 74 - Postępowanie przed sądem

Rozdział 75 - (zawierający art. 674-682 - uchylony)

Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1523) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1904), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

1)ustawą z dnia 9 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o niektórych uprawnieniach pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz funkcjonariuszy i pracowników urzędów nadzorowanych przez tego ministra oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 106),

2)ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5),

3)wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt K 17/14 (Dz. U. poz. 2405),

4)ustawą z dnia 10 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 201),

5)ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej (Dz. U. poz. 730),

6)ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. poz. 771),

7)wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt K 12/15 (Dz. U. poz. 942),

8)ustawą z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1467),

9)wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt K 9/17 (Dz. U. poz. 1387) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 10 września 2018 r.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

1)art. 35 i art. 46 ustawy z dnia 9 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o niektórych uprawnieniach pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz funkcjonariuszy i pracowników urzędów nadzorowanych przez tego ministra oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 106), które stanowią: „

Art. 35Do spraw dotyczących zezwolenia na udzielenie wiadomości stanowiącej informację niejawną

przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. ” „

Art. 46Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 36 i

art. 40, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. ” ;

2)art. 128, art. 133 i art. 136 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5), które stanowią: „

Art. 128Ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o:

1)Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego - należy przez to rozumieć, odpowiednio, Izbę Pracy i Ubezpieczeń Społecznych albo Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego;

2)Izbie Wojskowej Sądu Najwyższego - należy przez to rozumieć Izbę Karną Sądu Najwyższego. ” „

Art. 133

§ 1Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy znosi się Izbę Pracy, Ubezpieczeń Społecznych

i Spraw Publicznych oraz Izbę Wojskową.

§ 2

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tworzy się Izbę Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izbę Dyscyplinarną.

§ 3Sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, rozpatrywane

przez Izbę Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych oraz Izbę Wojskową przejmują i prowadzą izby właściwe w tych sprawach na podstawie przepisów art. 23-27. ” „

Art. 136

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ;

3)odnośnika nr 1 oraz art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 201), które stanowią: „

1)Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str. 1). Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych (Dz. Urz. UE L 130 z 01.05.2014, str. 1). ” „

Art. 5

§ 1Do orzeczeń o zatrzymaniu i wydaniu dowodów przekazanych i otrzymanych z innych państw

członkowskich Unii Europejskiej przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

§ 2Jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy przekazano innemu państwu członkowskiemu

Unii Europejskiej jedynie postanowienie o zatrzymaniu dowodów wydane według przepisów dotychczasowych, zamiast wystąpienia o wydanie dowodów przesyła się europejski nakaz dochodzeniowy, do którego stosuje się odpowiednio przepis art. 589y § 2 ustawy zmienianej w art. 1.

Art. 6

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

4)art. 47 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej (Dz. U. poz. 730), który stanowi: „

Art. 47Ustawa wchodzi w życie z dniem 20 maja 2018 r., z wyjątkiem:

1)art. 3 pkt 4 i 5, art. 4 pkt 3, 4 i 6, art. 6 pkt 2-5, pkt 6 w zakresie art. 88 ust.

4 pkt 2 oraz pkt 7, art. 8, art. 9, art. 21 pkt 3, 5 i 6, art. 22, art. 23 pkt 2, art. 25-27, art. 29, art. 35 pkt 10 lit. b tiret drugie w zakresie pkt 4, pkt 12 w zakresie ust. 2, pkt 16 lit. b i pkt 17 w zakresie art. 35, które wchodzą w życie po upływie 2 lat od dnia ogłoszenia;

2)art. 38 i art. 39, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

5)art. 306 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. poz. 771), który stanowi: „

Art. 306

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem art. 12 ust. 1 i art.

289, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” ;

6)art. 17 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1467), który stanowi: „

Art. 17Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem:

1)art. 1 pkt 15 lit. f oraz pkt 16 w zakresie dodawanego art. 11a i art. 11b, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;

2)art. 1 pkt 5 w zakresie dodawanego art. 3b, pkt 9, pkt 10 lit. a tiret pierwsze i tiret drugie w zakresie dodawanego pkt 6b, pkt 11 w zakresie art. 8 ust. 1-7, 9 i 10, pkt 13, pkt 14 lit. a w zakresie pkt 2 oraz lit. b, pkt 15 lit. a-d, i, l, n oraz o, pkt 18 i 19 oraz art. 9-15, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

3)art. 1 pkt 15 lit. j oraz pkt 16 w zakresie dodawanego art. 11c, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. ” .

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnegoI)Odnośnik do tytułu ustawy dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 201), która weszła w życie z dniem 8 lutego 2018 r.

Dział I

Przepisy wstępne

Art. 1Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy się według przepisów

niniejszego kodeksu.

Art. 2

§ 1

Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania karnego, aby:

1)sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności;

2)przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego;

3)zostały uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności;

4)rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie.

§ 2

Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne.

Art. 3W granicach określonych w ustawie postępowanie karne odbywa się z udziałem czynnika

społecznego.

Art. 4Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności

przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

Art. 5

§ 1Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona

prawomocnym wyrokiem.

§ 2

Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego.

Art. 6

Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć.

Art. 7Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych

dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

Art. 8

§ 1Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany

rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.

§ 2

Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące.

Art. 9

§ 1Organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa

uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy.

§ 2Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również

tych czynności, które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu.

Art. 10

§ 1Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia

postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu.

§ 2Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może

być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.

Art. 11

§ 1Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można

umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia.

§ 2Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można

zawiesić. Zawieszone postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne przestępstwo, o którym mowa w § 1.

§ 3Postępowanie umorzone na podstawie § 1 można wznowić w wypadku uchylenia lub istotnej

zmiany treści prawomocnego wyroku, z powodu którego zostało ono umorzone.

Art. 12

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku

toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.

§ 2W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje

również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek.

§ 3Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w

postępowaniu sądowym za zgodą sądu - do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

Art. 13

Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.

Art. 14

§ 1Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub

innego uprawnionego podmiotu.

§ 2Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego

na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne.

Art. 15

§ 1Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza

sądowego i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie.

§ 2Wszystkie instytucje państwowe i samorządowe są obowiązane w zakresie swego działania

do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne w terminie wyznaczonym przez te organy.

§ 3Osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej inne niż określone

w § 2, a także osoby fizyczne są obowiązane do udzielenia pomocy na wezwanie organów prowadzących postępowanie karne w zakresie i w terminie przez nie wyznaczonym, jeżeli bez tej pomocy przeprowadzenie czynności procesowej jest niemożliwe albo znacznie utrudnione.

Art. 16

§ 1Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania

o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy.

§ 2Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom

postępowania informacji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego obowiązku nie stanowi. W razie braku takiego pouczenia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne, albo mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1.

Art. 17

§ 12)Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 19 lipca 2018 r. w zakresie, w jakim nie

czyni aktu abolicji indywidualnej negatywną przesłanką prowadzenia postępowania karnego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt K 9/17 (Dz. U. poz. 1387)..

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:

1)czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia;

2)czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa;

3)społeczna szkodliwość czynu jest znikoma;

4)ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze;

5)oskarżony zmarł;

6)nastąpiło przedawnienie karalności;

7)postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się;

8)sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych;

9)brak skargi uprawnionego oskarżyciela;

10)brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej;

11)zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.

§ 2

Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia władzy, od których ustawa uzależnia ściganie, organy procesowe dokonują tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy wniosek będzie złożony lub zezwolenie będzie wydane.

§ 3Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowania dotyczącego zastosowania

środków zabezpieczających.

§ 43)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 201), która weszła w życie z dniem 8 lutego 2018 r..

Istnienie okoliczności określonych w § 1 pkt 4-6 nie wyłącza postępowania w przedmiocie przepadku, o którym mowa w art. 45a § 2 Kodeksu karnego i art. 43a Kodeksu karnego skarbowego.

Art. 18

§ 1Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokurator odmawiając wszczęcia postępowania

lub umarzając je przekazuje sprawę Policji w celu wystąpienia z wnioskiem o ukaranie do właściwego sądu; prokurator może sam wystąpić z takim wnioskiem.

§ 2Jeżeli sąd lub prokurator dopatruje się w czynie przewinienia dyscyplinarnego albo

naruszenia obowiązków służbowych lub zasad współżycia społecznego, może odmawiając wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwłaszcza z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, przekazać sprawę innemu właściwemu organowi.

Art. 19

§ 1W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym poważnego uchybienia w działaniu instytucji

państwowej, samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś w razie potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach.

§ 2Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w wyznaczonym

terminie wyjaśnień i podania środków podjętych w celu zapobieżenia takim uchybieniom w przyszłości.

§ 3W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika

organu zobowiązanego do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych.

§ 4Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie

prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się postępowanie.

Art. 20

§ 1W razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych

sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką lub radę okręgowej izby radców prawnych, żądając od dziekana właściwej rady nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 30 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia. Odpis zawiadomienia przesyła się Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 1aW razie nienadesłania w wyznaczonym terminie informacji, o których mowa w § 1, można

nałożyć na dziekana właściwej rady karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych.

§ 1bNa postanowienie o ukaraniu przysługuje zażalenie. Na postanowienie o ukaraniu wydane

przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu toczy się postępowanie.

§ 2W razie rażącego naruszenia obowiązków procesowych przez oskarżyciela publicznego

lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze sąd zawiadamia o tym bezpośredniego przełożonego osoby, która dopuściła się uchybienia, żądając nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 14 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia; w stosunku do Policji oraz innych organów postępowania przygotowawczego uprawnienie takie przysługuje również prokuratorowi.

§ 2a

Odpis zawiadomienia, o którym mowa w § 2, sąd przesyła Prokuratorowi Generalnemu, jeżeli uchybienia dopuścił się prokurator, a w wypadku gdy uchybienia dopuścił się oskarżyciel publiczny niebędący prokuratorem - właściwemu organowi przełożonemu w stosunku do bezpośredniego przełożonego tego oskarżyciela.

Art. 21

§ 1O ukończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw osobom zatrudnionym w instytucjach

państwowych, samorządowych i społecznych, uczniom i słuchaczom szkół oraz żołnierzom należy bezzwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób.

§ 24)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 5

Prokurator zawiadamia również o wszczęciu postępowania przeciw funkcjonariuszom publicznym, a o wszczęciu postępowania przeciw innym osobom, o których mowa w § 1 - jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny.

§ 25)W brzmieniu ustalonym przez art. 264 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach

sądowych (Dz. U. poz. 771), która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2019 r..

Prokurator zawiadamia również o wszczęciu postępowania przeciw funkcjonariuszom publicznym.

W odniesieniu do wszczęcia postępowania przeciw komornikom sądowym, asesorom komorniczym i aplikantom komorniczym prokurator zawiadamia Ministra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego oraz prezesa sądu rejonowego właściwych ze względu na siedzibę kancelarii komorniczej. Prokurator zawiadamia o wszczęciu postępowania przeciw innym osobom, o których mowa w § 1 - jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny.

Art. 22

§ 1

Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody.

§ 2

Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie.

§ 3W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu

zabezpieczenia dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem.

§ 4

W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a § 2 Kodeksu karnego lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowego po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszeniu postępowania sąd orzeka w przedmiocie przepadku z urzędu, a w postępowaniu przygotowawczym - na wniosek prokuratora. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, do udziału w postępowaniu dotyczącym przepadku wyznacza się obrońcę z urzędu.

§ 5

Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie.

Art. 23W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z małoletnim

lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Art. 23a

§ 1Sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ

prowadzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, o czym się ich poucza, informując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a.

§ 2Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okresu nie wlicza

się do czasu trwania postępowania przygotowawczego.

§ 3Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba, co do której w sprawie zachodzą

okoliczności określone w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia, prokurator, asesor prokuratorski, a także aplikant wymienionych zawodów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego, asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw. Przepis art. 42 stosuje się odpowiednio.

§ 4Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę

na uczestniczenie w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacyjnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zgody aż do zakończenia postępowania mediacyjnego.

§ 5Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania

mediacyjnego.

§ 6Instytucja lub osoba do tego uprawniona sporządza, po przeprowadzeniu postępowania

mediacyjnego, sprawozdanie z jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i mediatora, jeżeli została zawarta.

§ 7

Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny.

§ 8Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania

postępowania mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do jego przeprowadzenia, sposób ich powoływania i odwoływania, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy oraz formę i zakres sprawozdania z wyników postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę skutecznego przeprowadzenia tego postępowania.

Art. 23b(uchylony)

Dział II

Sąd

Rozdział 1

Właściwość i skład sądu

Art. 24

§ 1Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw

przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.

§ 2

Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie.

Art. 25

§ 1Sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa:

1)o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych;

2)o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140-142, art. 148 § 4, art.

149, art. 150 § 1, art. 151-154, art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, art.

211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1-3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 284 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 286 § 1 w zw. z art. 294, art. 287 § 1 w zw. z art. 294, art. 296 § 3 oraz art. 299 Kodeksu karnego;

3)o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.

§ 2

Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.

§ 3Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych

w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 26Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej

instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 27Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach

określonych w ustawie.

Art. 28

§ 1Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej. Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

§ 2

W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 3Ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę sąd pierwszej instancji może

postanowić o jej rozpoznaniu w składzie trzech sędziów albo jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 4W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia

wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników.

Art. 29

§ 1Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli

ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności

rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.

Art. 30

§ 1Na posiedzeniu sąd orzeka jednoosobowo, chyba że ustawa stanowi inaczej albo ze względu

na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów.

§ 2

Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka jednoosobowo, a w składzie trzech sędziów wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie wydano w składzie innym niż jednoosobowy albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 31

§ 1

Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo.

§ 2Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie

może mieć zastosowania, właściwy jest sąd macierzystego portu statku.

§ 3Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego

okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Art. 32

§ 1Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego

okręgu:

1)ujawniono przestępstwo,

2)ujęto oskarżonego,

3)oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał

-zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przestępstwo popełniono za granicą.

§ 3

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu według przepisów poprzedzających, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Art. 33

§ 1Jeżeli tę samą osobę oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości

różnych sądów tego samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego

rzędu.

Art. 34

§ 1Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy

oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko nim toczy się jednocześnie.

§ 2Sprawy osób wymienionych w § 1 powinny być połączone we wspólnym postępowaniu; przepis

art. 33 stosuje się odpowiednio.

§ 3Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie spraw, o których mowa

w § 1 i 2, można wyłączyć i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o poszczególne czyny; sprawa wyłączona podlega rozpoznaniu przez sąd właściwy według zasad ogólnych.

Art. 35

§ 1Sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje

sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.

§ 2Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy

jest sąd niższego rzędu, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy.

§ 3

Na postanowienie w kwestii właściwości przysługuje zażalenie.

Art. 36

Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu właściwego.

Art. 37Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego sądu przekazać sprawę do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.

Art. 38

§ 1Spór o właściwość między sądami równorzędnymi rozstrzyga ostatecznie sąd wyższego

rzędu nad sądem, który pierwszy wszczął spór.

§ 2

W czasie trwania sporu każdy z tych sądów przedsiębierze czynności niecierpiące zwłoki.

Art. 39Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej

mu przez sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny.

Rozdział 2

Wyłączenie sędziego

Art. 40

§ 1Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli:

1)sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio;

2)jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób;

3)jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli;

4)był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły;

5)brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze;

6)brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie;

7)brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone;

8)(uchylony)

9)brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw;

10)prowadził mediację.

§ 2

Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 36)W brzmieniu ustalonym przez art. 105 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5), która weszła w życie z dniem 3 kwietnia 2018 r..

Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi.

Art. 41

§ 1Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

§ 2Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu

sądowego, pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.

Art. 41aWniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek

wcześniej rozpoznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu art. 42 § 3 nie stosuje się.

Art. 42

§ 1

Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

§ 2Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza

się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.

§ 3Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć

do akt stosowne oświadczenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niezwłocznie. Z chwilą wyłączenia sędziego czynności procesowe dokonane z jego udziałem po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne.

§ 4

Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.

Art. 43

Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu.

Art. 44Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i

ławników. O wyłączeniu referendarza orzeka sąd w składzie jednego sędziego.

Dział III

Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Rozdział 3

Oskarżyciel publiczny

Art. 45

§ 1

Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator.

§ 1aW wypadkach określonych w ustawie czynności procesowe wykonuje prokurator bezpośrednio

przełożony lub prokurator nadrzędny.

§ 1b(uchylony)

§ 1c(uchylony)

§ 2Inny organ państwowy może być oskarżycielem publicznym z mocy szczególnych przepisów

ustawy, określających zakres jego działania.

Art. 46

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego udział oskarżyciela publicznego

w rozprawie jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, niestawiennictwo

oskarżyciela publicznego na rozprawie nie tamuje jej toku. Przewodniczący lub sąd mogą uznać obecność oskarżyciela publicznego za obowiązkową.

Art. 47

§ 1Przepisy art. 40 § 1 pkt 1-4, 6 i 10, § 2 oraz art. 41, art. 41a i art. 42 stosuje

się odpowiednio do prokuratora, innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych.

§ 2Osoby wymienione w § 1 ulegają również wyłączeniu, jeżeli brały udział w sprawie jako

obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel społeczny albo przedstawiciel ustawowy strony.

Art. 48

§ 1O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela

publicznego orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony.

§ 2Czynności dokonane przez osobę podlegającą wyłączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są

z tej przyczyny bezskuteczne; jednakże czynność dowodową należy na żądanie strony, w miarę możności, powtórzyć.

Rozdział 4

Pokrzywdzony

Art. 49

§ 1Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio

naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

§ 2Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowości prawnej:

1)instytucja państwowa lub samorządowa;

2)inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

§ 3Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną

pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia.

§ 3aW sprawach o przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, o których

mowa w art. 218-221 oraz w art. 225 § 2 Kodeksu karnego, organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wykonywać prawa pokrzywdzonego, jeżeli w zakresie swego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

§ 4W sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji lub jednostki

organizacyjnej, o której mowa w § 2, jeżeli nie działa organ pokrzywdzonej instytucji lub jednostki organizacyjnej, prawa pokrzywdzonego mogą wykonywać organy kontroli państwowej, które w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

Art. 49aPokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej złożyć wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 Kodeksu karnego.

Art. 50W postępowaniu sądowym z uprawnień pokrzywdzonego określonych w art. 53 nie może korzystać

osoba występująca w tej samej sprawie w charakterze oskarżonego, z wyjątkiem przewidzianym w art. 497 i art. 498 § 3.

Art. 51

§ 1Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ

uprawniony do działania w jego imieniu.

§ 2

Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje.

§ 3Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub

stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje.

Art. 52

§ 1W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby

najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia

-prokurator, działając z urzędu.

§ 2W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o osobach najbliższych

dla pokrzywdzonego lub osobach pozostających na jego utrzymaniu, poucza o przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną z nich.

Rozdział 5

Oskarżyciel posiłkowy

Art. 53W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać

jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego.

Art. 54

§ 1Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu

rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

§ 2Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela

posiłkowego. Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z uprawnień oskarżyciela posiłkowego, może w terminie 14 dni od powiadomienia go o cofnięciu przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy.

Art. 55

§ 1W razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania

w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2, pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora. Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 3a i art. 396a nie stosuje się.

§ 2Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany

przez pełnomocnika, z zachowaniem warunków określonych w art. 332 i art. 333 § 1.

§ 3Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do postępowania.

§ 4Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego

może w każdym czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicznego, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego jest dopuszczalne jedynie za zgodną pokrzywdzonego, który wniósł akt oskarżenia.

Art. 56

§ 1Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli

jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli.

§ 2Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli

stwierdzi, że nie jest on osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.

§ 37)Utracił moc z dniem 18 maja 2018 r. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność zaskarżenia

zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 56 § 2 ustawy - Kodeks postępowania karnego odnoszącego się do oskarżyciela posiłkowego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt K 12/15 (Dz. U. poz. 942)..

Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1, a także na postanowienie sądu wydane na podstawie § 2, jeżeli dotyczy oskarżyciela posiłkowego określonego w art. 54 § 1 lub art. 55 § 3, zażalenie nie przysługuje.

§ 4Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w postępowaniu z przyczyn określonych

w § 1, może przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

Art. 56a

Oskarżycielowi posiłkowemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela posiłkowego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 57

§ 1W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć

się do postępowania.

§ 2O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel

publiczny nie bierze udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia powoduje umorzenie postępowania.

Postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

Art. 58

§ 1Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania; osoby najbliższe lub

osoby pozostające na jego utrzymaniu mogą przystąpić do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium postępowania.

§ 2

W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odpowiednio art. 61.

Rozdział 6

Oskarżyciel prywatny

Art. 59

§ 1Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny wnosić i popierać oskarżenie o przestępstwa

ścigane z oskarżenia prywatnego.

§ 2Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do toczącego się postępowania.

Art. 60

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator wszczyna postępowanie

albo wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny.

§ 2Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie

prywatne, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego; do pokrzywdzonego, który przedtem nie wniósł oskarżenia prywatnego, stosuje się art. 54, 55 § 3 i art. 58.

§ 3Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony

powraca w dalszym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego.

§ 4Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, może w terminie zawitym 14 dni od daty

powiadomienia go o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne, a jeżeli takiego oświadczenia nie złoży, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

Art. 60a

Oskarżycielowi prywatnemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela prywatnego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 61

§ 1W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe

lub osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w jego prawa. Postanowienie o zawieszeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

§ 2Jeżeli w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba

uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

Rozdział 7

(zawierający art. 62-70 - uchylony)

Rozdział 8

Oskarżony

Art. 71

§ 1Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu

zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

§ 2Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także

osobę, co do której prokurator złożył wniosek wskazany w art. 335 § 1 lub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.

§ 3Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, odpowiednie

przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego.

Art. 72

§ 1Oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w

wystarczającym stopniu językiem polskim.

§ 2Tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem oskarżonego, o którym mowa w § 1. Na

wniosek oskarżonego lub jego obrońcy tłumacza należy wezwać również w celu porozumienia się oskarżonego z obrońcą w związku z czynnością, do udziału w której oskarżony jest uprawniony.

§ 3Oskarżonemu, o którym mowa w § 1, postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub

zmianie zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 73

§ 1Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności

innych osób oraz korespondencyjnie.

§ 2W postępowaniu przygotowawczym prokurator, udzielając zezwolenia na porozumiewanie

się, może zastrzec w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, że będzie przy tym obecny sam lub osoba przez niego upoważniona.

§ 3Jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, prokurator, w szczególnie

uzasadnionych wypadkach, może również zastrzec kontrolę korespondencji podejrzanego z obrońcą.

§ 4Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie

14 dni od dnia tymczasowego aresztowania podejrzanego.

Art. 74

§ 1Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania

dowodów na swoją niekorzyść.

§ 2Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:

1)oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała; wolno także w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom;

2)badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3;

3)pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób.

§ 3W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa

w § 2 pkt 1, a także, przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne wydzieliny organizmu.

§ 3aOskarżonego lub osobę podejrzaną wzywa się do poddania się obowiązkom wynikającym

z § 2 i 3. W razie odmowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub osobę podejrzaną można zatrzymać i przymusowo doprowadzić, a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności.

§ 4

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania oskarżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także wykonywania z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie i analiza materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktualną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny sądowej.

Art. 75

§ 1Oskarżony jest obowiązany zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie

miejsca swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, jak również o każdej zmianie danych umożliwiających kontaktowanie się, wskazanych w art. 213 § 1, o których wie, że są znane organowi prowadzącemu postępowanie. Oskarżony jest obowiązany ponadto stawić się na każde wezwanie w toku postępowania karnego. O powyższych obowiązkach należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym przesłuchaniu.

§ 2W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można zatrzymać go i sprowadzić

przymusowo.

§ 3Przepisy art. 246 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje

ten sam sąd w składzie trzech sędziów.

Art. 76Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy

lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.

Art. 77

Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców.

Art. 78

§ 1Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z

urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2030 oraz z 2018 r. poz. 1467).8)Zdanie drugie dodane przez art. 5 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. poz. 1467), która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.

§ 1aPrzepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu

w celu dokonania określonej czynności procesowej.

§ 2

Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go wyznaczono. Na postanowienie o cofnięciu wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

Art. 79

§ 1W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:

1)nie ukończył 18 lat;

2)jest głuchy, niemy lub niewidomy;

3)zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona;

4)zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny.

§ 2Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu

na inne okoliczności utrudniające obronę.

§ 3W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie

oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.

§ 4Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie

został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, sąd orzeka, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwalnia wówczas obrońcę z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał obrońcę wyznaczonego z urzędu.

Art. 80Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono

mu zbrodnię. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy.

Art. 80a(uchylony)

Art. 81

§ 1Jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony

nie ma obrońcy z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu.

§ 1aNa zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do

sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy - zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

§ 1bPonowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych okolicznościach, pozostawia

się bez rozpoznania.

§ 2Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy

sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego.

Art. 81a

§ 1

Obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obrońców.

§ 2Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy rozpoznaje

niezwłocznie.

§ 3Jeżeli okoliczności wskazują na konieczność natychmiastowego podjęcia obrony, prezes

sądu, sąd lub referendarz sądowy, w sposób wskazany w art. 137, powiadamia oskarżonego oraz obrońcę o wyznaczeniu obrońcy z urzędu.

§ 4Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1)sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu, w tym sposób ustalania listy obrońców udzielających pomocy prawnej z urzędu oraz sposób wyznaczania obrońcy udzielającego pomocy prawnej z urzędu,

2)tryb i sposób przekazywania do sądu wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz szczegółowy tryb rozpoznawania takiego wniosku

-mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz prawidłowej realizacji prawa do obrony.

Rozdział 9

Obrońcy i pełnomocnicy

Art. 82Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury

lub ustawy o radcach prawnych.

Art. 83

§ 1Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego

wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego.

§ 2Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu

organu prowadzącego postępowanie karne.

Art. 84

§ 1Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym

postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń.

§ 2Wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych

do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub referendarz sądowy tego sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uzasadniony wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania tej czynności innego obrońcę spośród miejscowych adwokatów lub radców prawnych.

§ 3Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w postępowaniu o uchylenie

wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub w postępowaniu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację, skargę od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub wniosek o wznowienie postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji, skargi lub wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja, skarga lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału w toczącym się postępowaniu.

Art. 85

§ 1

Obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności.

§ 2Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowienie, zakreślając oskarżonym termin do

ustanowienia innych obrońców. W wypadku obrony z urzędu sąd wyznacza innego obrońcę.

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 3W postępowaniu przygotowawczym uprawnienia sądu określone w § 2 przysługują prezesowi

sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Art. 86

§ 1

Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego.

§ 2

Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego.

Art. 87

§ 1

Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika.

§ 2Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy

w toczącym się postępowaniu.

§ 3Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału

w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną.

Art. 87a(uchylony)

Art. 88

Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Do pełnomocnika stosuje się odpowiednio art. 77, art. 78, art. 81a § 1-3, art. 83, art. 84, art. 86 § 2 oraz przepisy wydane na podstawie art. 81a § 4.

Na zasadach określonych w odrębnej ustawie czynności zastępstwa wykonuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 89W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nieunormowanych przez przepisy niniejszego

kodeksu, stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

Rozdział 10

Przedstawiciel społeczny

Art. 90

§ 1W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli

zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka.

§ 2W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje interes społeczny lub indywidualny, objęty

zadaniami statutowymi tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma reprezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza się odpis statutu lub innego dokumentu regulującego działalność tej organizacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przedkłada sądowi pisemne upoważnienie.

§ 3Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli

przynajmniej jedna ze stron wyrazi na to zgodę. Strona może w każdym czasie cofnąć wyrażoną zgodę. W wypadku braku zgody choćby jednej ze stron na występowanie w sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawiciela od udziału w sprawie, chyba że jego udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 4Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie pomimo

braku zgody stron, jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 5Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w

sprawie, jeżeli stwierdzi, że wskazany w zgłoszeniu interes społeczny lub indywidualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub nie jest związany z rozpoznawaną sprawą.

§ 6Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli organizacji społecznych występujących w

sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.

Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i oskarżonego do wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli organizacji społecznych, którzy będą mogli występować w sprawie. Jeżeli w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z nich może wskazać jednego przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaje się za cofnięcie zgody na jego występowanie w sprawie. Niezależnie od stanowisk stron sąd może postanowić o dalszym udziale poszczególnych przedstawicieli organizacji społecznych, jeżeli ich udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

Art. 91Dopuszczony do udziału w postępowaniu sądowym przedstawiciel organizacji społecznej

może uczestniczyć w rozprawie, wypowiadać się i składać oświadczenia na piśmie.

Rozdział 10a

Podmiot zobowiązany

Art. 91a

§ 1Jeżeli w związku z popełnieniem czynu zabronionego osoba fizyczna, prawna albo jednostka

organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, uzyskała korzyść majątkową lub świadczenie określone w art. 405-407, art. 410 i art. 412 Kodeksu cywilnego od Skarbu Państwa, jednostki samorządowej, państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej, podmiotu, dla którego organ samorządu jest organem założycielskim, lub spółki prawa handlowego z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej, na wniosek prokuratora sąd, stosując przepisy prawa cywilnego, zobowiązuje tę osobę lub jednostkę do zwrotu korzyści albo jej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeka przepadek świadczenia albo jego równowartości na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2Podmiot zobowiązany określony w § 1 jest przesłuchiwany w postępowaniu karnym w charakterze

świadka. W przypadku podmiotu innego niż osoba fizyczna przesłuchuje się osobę lub osoby uprawnione do działania w jego imieniu.

§ 3

Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zeznań.

§ 4Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 § 1, art. 89, art. 156 § 1 zdanie pierwsze oraz

art. 167 stosuje się odpowiednio. Osoba, o której mowa w § 2, może zadawać pytania osobie przesłuchiwanej oraz zabrać głos końcowy przed obrońcą oskarżonego i oskarżonym.

Rozdział 10b

Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Art. 91b

Właścicielowi przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem, o którym mowa w art. 44a § 2 Kodeksu karnego, przysługują prawa strony w zakresie czynności procesowych odnoszących się do tego środka.

Dział IV

Czynności procesowe

Rozdział 11

Orzeczenia, zarządzenia i polecenia

Art. 92

Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Art. 93

§ 1

Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie.

§ 2W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący

składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia.

§ 3W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i zarządzenia wydaje prokurator oraz

inny uprawniony organ, a sąd - w wypadkach przewidzianych w ustawie.

§ 4W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz prokurator wydają polecenia Policji lub

innym organom.

Art. 93a

§ 1

W wypadkach określonych w ustawie referendarz sądowy może wydawać postanowienia lub zarządzenia.

§ 2

Polecenia, które zgodnie z ustawą wydaje sąd, może wydawać także referendarz sądowy.

§ 3Od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego może być wniesiony

sprzeciw. Sprzeciw przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W razie wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie traci moc.

§ 4Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez

osobę nieuprawnioną.

Art. 94

§ 1Postanowienie powinno zawierać:

1)oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie;

2)datę wydania postanowienia;

3)wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy;

4)rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej;

5)uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń.

Art. 95

§ 1

Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych w ustawie, a w innych - na posiedzeniu.

Orzeczenia wydawane na posiedzeniu mogą zapadać również na rozprawie.

§ 2

Referendarz sądowy wydaje postanowienia na posiedzeniu.

Art. 95a

§ 1

W sprawach wskazanych w art. 2a § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji.

§ 2

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 95b

§ 1Posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stanowi inaczej albo

prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej.

§ 2

Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 339 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art.

611ti § 1.

§ 3

Do posiedzeń, które odbywają się jawnie, przepisy rozdziału 42 stosuje się odpowiednio.

Art. 96

§ 1Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli ma to znaczenie dla ochrony ich praw

lub interesów, mają prawo wziąć udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest obowiązkowy. Przepis art. 451 stosuje się odpowiednio.

§ 2

W pozostałych wypadkach mają one prawo wziąć udział w posiedzeniu, jeżeli się stawią, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 97Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia

na posiedzeniu, sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędziego ze składu orzekającego bądź zwraca się o wykonanie określonych czynności do sądu miejscowo właściwego.

Jeżeli czynność nie wymaga przeprowadzenia dowodu, może ją wykonać także referendarz sądowy.

Art. 98

§ 1

Uzasadnienie postanowienia sporządza się na piśmie wraz z samym postanowieniem.

§ 2W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie uzasadnienia

postanowienia na czas do 7 dni.

§ 3Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu

inna strona nie sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu.

Art. 99

§ 1

Tryb i formę uzasadnienia wyroku określają przepisy szczególne.

§ 2

Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu.

Art. 100

§ 1

Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie lub posiedzeniu, o którym mowa w art.

95b § 2, ogłasza się ustnie.

§ 2Orzeczenie lub zarządzenie wydane na innym posiedzeniu ogłasza się ustnie, jeżeli

bierze w nim udział strona.

§ 3Wyrok doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia środka odwoławczego, jeżeli

ustawa tak stanowi.

§ 4Postanowienie albo zarządzenie wydane poza rozprawą, od którego przysługuje środek

odwoławczy, doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia tego środka, a postanowienie kończące postępowanie jego stronom, chyba że byli obecni przy ogłoszeniu postanowienia albo zarządzenia. Stronom doręcza się również postanowienie wraz z uzasadnieniem w wypadku wskazanym w art. 98 § 2.

§ 5Strony należy powiadomić o treści innych postanowień i zarządzeń wydanych poza rozprawą

i posiedzeniem, a także wydanych na posiedzeniu, o którego terminie strona nie była zawiadomiona.

§ 6Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia, orzeczenie i

zarządzenie doręcza się lub ogłasza wraz z uzasadnieniem. W wypadku określonym w art.

98 § 2 po ogłoszeniu postanowienia podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia.

§ 7

Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawności ze względu na ważny interes państwa, zamiast uzasadnienia doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone.

§ 8Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia i zarządzenia należy pouczyć uczestników

postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarządzenie nie podlega zaskarżeniu.

§ 9

W razie skazania z zastosowaniem art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbowego po ogłoszeniu lub przy doręczeniu wyroku należy pouczyć oskarżonego o treści art.

434 § 4 oraz art. 443.

Art. 101-104(uchylone)

Art. 105

§ 1Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub

zarządzeniu albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym czasie.

§ 2Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli postępowanie toczy się

przed instancją odwoławczą, może ona z urzędu sprostować orzeczenie pierwszej instancji.

§ 3Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a

sprostowanie zarządzenia w drodze zarządzenia.

§ 4Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w pierwszej instancji służy

zażalenie.

Art. 106

Przepisy art. 100 § 4-8 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym.

Art. 107

§ 1Sąd lub referendarz sądowy nadaje na żądanie osoby uprawnionej klauzulę wykonalności

orzeczeniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji.

§ 2Orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną

krzywdę oraz nawiązkę orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego uważa się za orzeczenia co do roszczeń majątkowych, jeżeli nadają się do egzekucji w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z ugody zawartej

przed sądem lub referendarzem sądowym, a także ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym.

§ 4Sąd lub referendarz sądowy odmawia nadania klauzuli wykonalności ugodzie zawartej

przed mediatorem, w całości lub w części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

Rozdział 12

Narada i głosowanie

Art. 108

§ 1Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a zwolnienie od zachowania

w tym względzie tajemnicy nie jest dopuszczalne.

§ 2Podczas narady i głosowania oprócz członków składu orzekającego może być obecny jedynie

protokolant, chyba że przewodniczący uzna jego obecność za zbędną.

Art. 109

§ 1Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady

oraz głosowania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający.

§ 2Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników

według ich wieku, następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest przewodniczącym, głosuje pierwszy.

Art. 110Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do winy i kwalifikacji prawnej

czynu, co do kary, co do środków karnych, co do przepadku, co do środków kompensacyjnych oraz co do pozostałych kwestii.

Art. 111

§ 1

Orzeczenia zapadają większością głosów.

§ 2Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości, zdanie najmniej

korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do uzyskania większości.

Art. 112Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżonego za winnego, może wstrzymać się

od głosowania nad dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przyłącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego.

Art. 113

Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole.

Art. 114

§ 1Przy składaniu podpisu członek składu orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu

swoje zdanie odrębne podając, w jakiej części i w jakim kierunku kwestionuje orzeczenie.

§ 2Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia; wówczas zdanie

to zaznacza się przy podpisywaniu uzasadnienia.

§ 3Jeżeli ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadnienia wraz z wydaniem orzeczenia, w razie

zgłoszenia zdania odrębnego, uzasadnienie należy sporządzić z urzędu w terminie 7 dni od wydania orzeczenia, a składający zdanie odrębne dołącza w ciągu następnych 7 dni jego uzasadnienie; obowiązek ten nie dotyczy ławnika.

Art. 115

§ 1Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby, które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby

przegłosowanej.

§ 2W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie podpisuje

tylko przewodniczący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W sprawach rozpoznawanych w składzie dwóch sędziów i trzech ławników uzasadnienie podpisują obaj sędziowie, chyba że zgłoszono zdanie odrębne.

§ 3

Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny tego faktu.

Rozdział 13

Porządek czynności procesowych

Art. 116Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni uprawnieni do wzięcia udziału w czynności

procesowej mogą składać wnioski i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu.

Art. 117

§ 1Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie

i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2

Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2a

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego.

§ 3W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest

obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 4(uchylony)

§ 5Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania

niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

Art. 117a

§ 1Jeżeli strona ma więcej niż jednego obrońcę lub pełnomocnika, czynność procesową można

przeprowadzić w wypadku stawiennictwa przynajmniej jednego z nich, chyba że strona wyrazi zgodę na przeprowadzenie czynności bez udziału obrońcy lub pełnomocnika, których udział nie jest obowiązkowy.

§ 2Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, o której

mowa w art. 87 § 2.

Art. 118

§ 1

Znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia.

§ 2Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia

czynności znaczenia prawnego.

§ 3Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu

dochodzenia, skierowane do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi.

Art. 119

§ 1Pismo procesowe powinno zawierać:

1)oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy;

2)oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo;

3)treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;

4)datę i podpis składającego pismo.

§ 2

Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu.

Art. 120

§ 1Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 lub w przepisach

szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się osobę, od której pismo pochodzi, do usunięcia braku w terminie 7 dni.

§ 2

W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.

W razie nieuzupełnienia braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne, o czym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania.

§ 3W postępowaniu przed sądem zarządzenia w sprawach, o których mowa w § 1 i 2, może

wydać także referendarz sądowy.

Art. 121Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go

złożyć, organ dokonujący czynności zaznacza przyczynę braku podpisu.

Rozdział 14

Terminy

Art. 122

§ 1

Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna.

§ 2Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite

uznaje.

Art. 123

§ 1

Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin.

§ 2Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada

na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w danym miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada na ostatni dzień tego miesiąca.

§ 3

Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy, czynność można wykonać następnego dnia.

Art. 124Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu

zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego - kapitanowi statku.

Art. 125

Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

Art. 126

§ 1

Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana; to samo stosuje się do osób niebędących stronami.

§ 2W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało

dokonać czynności.

§ 3

Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie.

Art. 127

Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, jednakże organ, do którego wniosek złożono, lub organ powołany do rozpoznania środka zaskarżenia może wstrzymać wykonanie orzeczenia; odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

Art. 127a

§ 1Jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę

lub pełnomocnika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla strony postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy prawnej w tym zakresie.

§ 2W wypadku wyznaczenia obrońcy lub pełnomocnika z urzędu termin do dokonania czynności

przez wyznaczonego przedstawiciela procesowego rozpoczyna bieg od daty doręczenia mu postanowienia lub zarządzenia o tym wyznaczeniu.

Art. 127b

Jeżeli czas trwania środków przymusu jest określony w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365.

Art. 127cZa dzień trwania środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności przyjmuje się

okres 24 godzin liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności.

Rozdział 15

Doręczenia

Art. 128

§ 1Orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje

ich doręczenie.

§ 2

Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w taki sposób, by treść ich nie była udostępniona osobom niepowołanym.

Art. 129

§ 1W wezwaniu należy oznaczyć organ wysyłający oraz podać, w jakiej sprawie, w jakim

charakterze, miejscu i czasie ma się stawić adresat i czy jego stawiennictwo jest obowiązkowe, a także uprzedzić o skutkach niestawiennictwa.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zawiadomień.

§ 3Jeżeli od dnia doręczenia pisma biegnie termin wykonania czynności procesowej, należy

pouczyć o tym adresata.

Art. 130Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym

podpisem zawierającym imię i nazwisko na zwrotnym pokwitowaniu, na którym doręczający potwierdza swym podpisem sposób doręczenia.

Art. 131

§ 1

Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650, 1118 i 1629) albo pracownika organu wysyłającego, a w razie niezbędnej konieczności przez Policję.

§ 2Jeżeli w sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne zawiadomienie o

przysługujących im uprawnieniach spowodowałoby poważne utrudnienie w prowadzeniu postępowania, zawiadamia się ich poprzez ogłoszenie w prasie, radiu lub telewizji.

§ 3

Jeżeli istnieje obowiązek doręczenia postanowienia, przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

Należy jednak zawsze doręczyć je temu pokrzywdzonemu, który w zawitym terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o to się zwróci.

Art. 132

§ 1

Pismo doręcza się adresatowi osobiście.

§ 2W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu

domownikowi. W razie nieobecności domownika pismo doręcza się administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi. Przepis art.

133 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 3

Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej.

W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.

§ 4Przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia

o pierwszym terminie rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o którym mowa w art.

341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a i art. 420 § 1, oraz doręczenia wyroku, o którym mowa w art. 500 § 1.

Art. 133

§ 1Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132, pismo przesłane

za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe pozostawia się w najbliższej placówce pocztowej tego operatora pocztowego, a przesłane w inny sposób w najbliższej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie gminy.

§ 2O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w skrzynce do

doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni; w razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy czynność zawiadomienia powtórzyć jeden raz. W razie dokonania tych czynności pismo uznaje się za doręczone.

§ 2a

Pismo pozostawione w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, adresowane do obrońcy albo pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek pocztowych w rozumieniu tej ustawy.

§ 3Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu

stałego zatrudnienia adresata.

Art. 134

§ 19)W brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej (Dz. U. poz. 730), która weszła w życie z dniem 20 maja 2018 r..

Pisma adresowane do żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej można doręczyć adresatom za pośrednictwem ich przełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla żołnierzy pełniących zasadniczą służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, w celu doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie do wezwania.

§ 2Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego

zakładu.

§ 3Pismo przeznaczone dla adresata niebędącego osobą fizyczną albo dla obrońcy lub pełnomocnika

doręcza się w biurze adresata osobie tam zatrudnionej.

Art. 135

Prokuratora zawiadamia się o rozprawach i posiedzeniach przez doręczenie wykazu spraw, które mają być w danym dniu rozpoznane.

Art. 136

§ 1W razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez

adresata, doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za dokonane.

§ 2

Pismo nie przyjęte przez adresata zwraca się organowi wysyłającemu.

Art. 137W wypadkach niecierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie

albo w inny sposób stosownie do okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby nadającej.

Art. 138Strona, a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, przebywająca

za granicą, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju; w razie nieuczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany adres w kraju albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się za doręczone.

Art. 139

§ 1Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa

pod wskazanym przez siebie adresem, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone.

§ 1a

Przepis § 1 stosuje się do pokrzywdzonego także wtedy, gdy nie jest stroną.

§ 2(uchylony)

§ 3Przepis § 1 nie dotyczy pism wysłanych po raz pierwszy po prawomocnym uniewinnieniu

oskarżonego.

Art. 140

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa nakazuje doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i ustawowym przedstawicielom.

Art. 141

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb doręczania pism organów procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jego uczestników.

Art. 142Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego rozdziału uważa się za dokonane, jeżeli

osoba, dla której pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała.

Rozdział 16

Protokoły

Art. 143

§ 1Spisania protokołu wymagają:

1)przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego cofnięcie;

2)przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora;

3)dokonanie oględzin;

4)dokonanie otwarcia zwłok oraz wyjęcie zwłok z grobu;

5)przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania;

6)przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i systemu informatycznego oraz zatrzymanie rzeczy i danych informatycznych;

7)otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworzenie utrwalonych zapisów;

8)zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym;

9)przyjęcie poręczenia;

10)przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa;

11)przebieg rozprawy.

§ 2Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo

przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne. W innych wypadkach można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej.

Art. 144

§ 1Protokół rozprawy spisuje pracownik sekretariatu lub inna osoba upoważniona przez

prezesa sądu.

§ 2Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w § 1, osoba przybrana w charakterze

protokolanta przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność.

§ 3

Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzeczenie następującej treści: „Przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie”.

Art. 145

§ 1Jeżeli czynność procesową utrwala się za pomocą stenogramu, protokół można ograniczyć

do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział. Stenograf przekłada stenogram na pismo zwykłe, przy czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się systemem; pierwopis stenogramu oraz jego przekład stają się załącznikami do protokołu.

§ 2

Przepis art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 146

§ 1

Protokolant i stenograf ulegają wyłączeniu z tych samych powodów co sędzia.

§ 2

O wyłączeniu orzeka w toku rozprawy lub posiedzenia sąd, a w innych wypadkach osoba, która przeprowadza czynność protokołowaną.

Art. 147

§ 1Przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony ponadto za pomocą urządzenia

rejestrującego obraz lub dźwięk, o czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzedzić osoby uczestniczące w czynności.

§ 2Przesłuchanie świadka lub biegłego utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego

obraz i dźwięk, gdy:

1)zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w dalszym postępowaniu;

2)przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396.

§ 2a

Przesłuchanie pokrzywdzonego, o którym mowa w art. 185a i art. 185c, oraz świadka, o którym mowa w art. 185b, utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk.

§ 2bPrzebieg rozprawy utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz

i dźwięk, chyba że jest to niemożliwe ze względów technicznych.

§ 2cPrzebiegu rozprawy w zakresie, w którym wyłączono jej jawność ze względu na obawę

ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, nie utrwala się w sposób określony w § 2b, jeżeli nie ma możliwości zapewnienia właściwej ochrony zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku przed nieuprawnionym ujawnieniem.

§ 3Jeżeli czynność procesową inną niż rozprawa utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego

dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział.

§ 3aZapis obrazu lub dźwięku staje się załącznikiem do protokołu. W wypadku ograniczenia

protokołu do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności sporządza się przekład zapisu dźwięku, który również staje się załącznikiem do protokołu.

§ 4Strona, obrońca, pełnomocnik i przedstawiciel ustawowy ma prawo otrzymać odpłatnie

jedną kopię zapisu obrazu lub dźwięku. Nie dotyczy to przebiegu rozprawy lub innej czynności odbywającej się z wyłączeniem jawności albo czynności w postępowaniu przygotowawczym.

Z ważnych przyczyn, uzasadnionych ochroną interesu prywatnego osób biorących udział w rozprawie, prezes sądu może nie wyrazić zgody na sporządzenie dla stron, obrońców, pełnomocników i przedstawicieli ustawowych kopii zapisu obrazu z rozprawy.

§ 5Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków

technicznych służących do utrwalania obrazu lub dźwięku dla celów procesowych, sposób przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów, sposób i tryb udostępniania stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym zapisu obrazu lub dźwięku oraz przekazywania im kopii zapisu obrazu lub dźwięku, jak również wysokość opłaty za sporządzenie i przekazanie kopii zapisu obrazu lub dźwięku oraz zakładanie kont w systemie informatycznym w celu przekazywania kopii zapisu obrazu lub dźwięku, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą dowodu, jego zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem, konieczność niezwłocznego dostępu uczestników postępowania do zapisu obrazu lub dźwięku oraz uzyskania kopii zapisu z akt sprawy, a także zapewnienia, aby wysokość opłaty odpowiadała rzeczywistym kosztom sporządzenia i przekazania kopii zapisu obrazu lub dźwięku.

Art. 148

§ 1Protokół powinien zawierać:

1)oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących;

2)przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników;

3)wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporządzono osobno, wzmiankę o jego wydaniu;

4)w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.

§ 2Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności

przez organ prowadzący postępowanie zamieszcza się w protokole z możliwą dokładnością.

Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów.

§ 2a(uchylony)

§ 2b(uchylony)

§ 2c(uchylony)

§ 3W protokole nie wolno zastępować zapisu treści zeznań lub wyjaśnień odwoływaniem się

do innych protokołów.

§ 4Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać odczytania fragmentów ich wypowiedzi

wciągniętych do protokołu.

Art. 148a

§ 1W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących miejsca zamieszkania i miejsca pracy

pokrzywdzonych i świadków uczestniczących w czynności. Dane te, niezamieszczone w protokole, zamieszcza się w załączniku do protokołu, który przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie.

§ 2Przepis § 1 zdanie pierwsze nie dotyczy miejsca pracy świadka będącego funkcjonariuszem

publicznym, składającego zeznania w związku z pełnioną funkcją, chyba że przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo przewodniczący składu orzekającego przeprowadzającego czynność uzna, iż dla dobra postępowania karnego nie powinno ono zostać zamieszczone w protokole.

§ 3Jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania i miejsca pracy pokrzywdzonych i świadków

zawarte są w dokumentach innych niż protokół, o którym mowa w § 1, dokumenty, w całości lub w części, w jakiej zawierają te dane, przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie. Do akt sprawy załącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, sporządzone w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z tymi danymi.

§ 4Przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo przewodniczący składu

sądu - w odniesieniu do protokołu, o którym mowa w § 1, a w odniesieniu do innych dokumentów - organ prowadzący postępowanie przygotowawcze albo prezes sądu lub przewodniczący składu sądu, może zarządzić o odstąpieniu, w całości lub w części, od stosowania przepisów § 1 lub 3:

1)jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka są oskarżonemu znane;

2)w odniesieniu do danych dotyczących miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka, jeżeli miejsca te stanowią równocześnie miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez pokrzywdzonego lub świadka i dane te zostały przekazane do publicznej wiadomości do właściwego rejestru lub ewidencji,

3)z powodu oczywistego braku potrzeby ochrony danych dotyczących miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka z uwagi na charakter sprawy.

§ 5Sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze może ujawnić w niezbędnym zakresie

dane, o których mowa w § 1, lub oryginały dokumentów, o których mowa w § 3, jeżeli mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 149

§ 1

Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie przewodniczący i protokolant.

§ 2Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenograf, a ponadto przewodniczący rozprawy

lub przeprowadzający czynność.

§ 3Jeżeli przewodniczący nie może podpisać protokołu, protokół podpisuje za niego jeden

z członków składu orzekającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przewodniczącego.

Art. 150

§ 1Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia protokół podpisują osoby biorące udział

w czynności. Przed podpisaniem należy go odczytać i uczynić o tym wzmiankę.

§ 2Osoba uczestnicząca w czynności może podpisując protokół zgłosić jednocześnie zarzuty

co do jego treści; zarzuty te należy wciągnąć do protokołu wraz z oświadczeniem osoby wykonującej czynność protokołowaną.

Art. 151

§ 1Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia

podpisanego przez osoby podpisujące protokół.

§ 2

Jeżeli protokół nie został należycie podpisany bezpośrednio po zakończeniu czynności, brakujące podpisy mogą być złożone później, ze wskazaniem daty ich złożenia i przyczyn opóźnienia.

Art. 152Strony oraz osoby mające w tym interes prawny mogą złożyć wniosek o sprostowanie protokołu

rozprawy i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku, wskazując na nieścisłości i opuszczenia.

Art. 153

§ 1Przewodniczący po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu

dźwięku, oraz po odtworzeniu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku może przychylić się do wniosku i wydać zarządzenie o sprostowaniu protokołu lub przekładu zapisu dźwięku; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania orzeka, po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę.

§ 2Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada, a poszczególni

jego członkowie oraz protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, składają do akt sprawy oświadczenie co do zasadności wniosku.

§ 3W razie uwzględnienia wniosku należy w sprostowanym protokole i przekładzie zapisu

dźwięku umieścić odpowiednią wzmiankę, którą podpisują przewodniczący i protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku.

§ 4Jeżeli nieścisłość lub opuszczenie w przekładzie zapisu dźwięku wynika z niedającego

się usunąć zniekształcenia lub braku zapisu dźwięku, stosowną wzmiankę należy zamieścić w protokole i przekładzie zapisu dźwięku.

§ 5Wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku

pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli został złożony po wysłaniu akt sprawy do wyższej instancji.

Art. 154Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych w protokole lub przekładzie

zapisu dźwięku może nastąpić na wniosek lub z urzędu w każdym czasie; przepisy art.

153 stosuje się odpowiednio.

Art. 155

§ 1O treści sprostowania zawiadamia się strony, a o odmowie sprostowania osobę, która

zgłosiła wniosek o sprostowanie.

§ 2

Wniosek o sprostowanie, niezależnie od sposobu jego załatwienia, dołącza się do protokołu.

Rozdział 17

Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów

Art. 156

§ 1Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta

sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.

§ 1a(uchylony)

§ 2Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt

sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty.

§ 3Prezes sądu lub referendarz sądowy może w razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie

odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.

§ 4Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności

„tajne” lub „ściśle tajne”, przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 5Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony

ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej.

§ 5aW razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo

przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b.

§ 6Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie

kopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mając na uwadze koszt wykonania takich kopii i odpisów.

Art. 156aDane lub oryginały dokumentów znajdujące się w załączniku adresowym udostępnia się

wyłącznie organom państwowym oraz organom samorządu terytorialnego na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wykonywania ustawowych zadań tych organów. Można je udostępnić także na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli przemawia za tym ich ważny interes.

Art. 157

§ 1Stronom oraz osobom, których orzeczenie bezpośrednio dotyczy, należy na ich żądanie

nieodpłatnie wydać jeden uwierzytelniony odpis każdego orzeczenia. Odpis wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.

§ 2

W sprawach, w których wyłączono jawność ze względu na ważny interes państwa, osobom, o których mowa w § 1, wydaje się tylko odpis orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, bez uzasadnienia.

§ 3Nie można odmówić stronie zezwolenia na sporządzenie odpisu protokołu czynności, w

której strona uczestniczyła lub miała prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego od niej lub sporządzonego z jej udziałem.

Art. 158

§ 1Prokurator może przeglądać akta sprawy sądowej w każdym jej stanie oraz żądać przesłania

mu ich w tym celu, jeżeli nie tamuje to biegu postępowania i nie ogranicza dostępu do akt innym uczestnikom postępowania, a zwłaszcza oskarżonemu i jego obrońcy.

§ 2W razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je stronie, obrońcy

lub pełnomocnikowi.

Art. 159

Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym przysługuje stronom zażalenie; na zarządzenie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu.

Rozdział 18

Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt

Art. 160

§ 1Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia w całości lub w części akt sprawy

będącej w toku przeprowadza sąd, w którym sprawa ostatnio się toczyła.

§ 2Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w zakresie odtworzenia akt tego

sądu.

§ 3Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia akt sprawy prawomocnie zakończonej

przeprowadza sąd, w którym sprawa się toczyła w pierwszej instancji, lub inny sąd wskazany w ustawie.

§ 4Akta postępowania przygotowawczego odtwarza prokurator, stosując odpowiednio przepisy

niniejszego rozdziału.

Art. 161Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta sprawy prawomocnie zakończonej, odtworzenie

nastąpi w częściach niezbędnych do wykonania orzeczenia, wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania w trybie kasacji albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych interesów stron.

Art. 162Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa strony do złożenia w oznaczonym terminie

wniosków co do sposobu odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ich odtworzenie.

Art. 163

§ 1Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa osoby posiadające potrzebne dokumenty do

ich przedstawienia sądowi, a w razie potrzeby prezes sądu zarządza ich przymusowe odebranie. Przepisy art. 217-236 stosuje się odpowiednio.

§ 2Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów należy dokumenty zwrócić osobie, która je

dostarczyła lub od której je odebrano.

Art. 164W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza postępowanie, w tym również dowody, jakie

uzna za konieczne. W szczególności sąd bierze pod uwagę wpisy do rejestrów karnych, repertoriów i innych ksiąg biurowych, utrwalenia dźwięku lub obrazu, notatki protokolantów, sędziów, ławników, prokuratorów, adwokatów lub radców prawnych, którzy uczestniczyli w rozprawie. Sąd może też przesłuchać w charakterze świadków wszystkich uczestników sprawy, której akta zaginęły lub uległy zniszczeniu, a także inne osoby, które mogą mieć wiadomości co do treści akt. Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu.

Art. 165

§ 1Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy ustala jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie

akt jest niemożliwe.

§ 2

Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Art. 166Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej nie mogą być odtworzone albo zostały

odtworzone w części, należy czynności procesowe powtórzyć w zakresie niezbędnym do kontynuowania postępowania.

Dział V

Dowody

Rozdział 19

Przepisy ogólne

Art. 167

Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu.

Art. 168

Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych z urzędu, należy jednak zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu przeciwnego.

Art. 168aDowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany

z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego, chyba że dowód został uzyskany w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w wyniku: zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności.

Art. 168bJeżeli w wyniku kontroli operacyjnej zarządzonej na wniosek uprawnionego organu na

podstawie przepisów szczególnych uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola operacyjna była stosowana, innego przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej lub przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem kontroli operacyjnej, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym.

Art. 169

§ 1We wniosku dowodowym należy podać oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają

być udowodnione. Można także określić sposób przeprowadzenia dowodu.

§ 2

Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub oceny właściwego dowodu.

Art. 170

§ 1Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:

1)przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne;

2)okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;

3)dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności;

4)dowodu nie da się przeprowadzić;

5)wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.

§ 2Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały

przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić.

§ 3

Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia.

§ 4

Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu, chociażby nie ujawniły się nowe okoliczności.

Art. 171

§ 1Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobodne wypowiedzenie się w granicach określonych

celem danej czynności, a dopiero następnie można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnienia lub kontroli wypowiedzi.

§ 2Prawo zadawania pytań mają, oprócz organu przesłuchującego, strony, obrońcy, pełnomocnicy

oraz biegli. Pytania zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba że organ przesłuchujący zarządzi inaczej.

§ 3Jeżeli osoba przesłuchiwana nie ukończyła 15 lat, czynności z jej udziałem powinny

być, w miarę możliwości, przeprowadzone w obecności przedstawiciela ustawowego lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępowania stoi temu na przeszkodzie.

§ 4

Nie wolno zadawać pytań sugerujących osobie przesłuchiwanej treść odpowiedzi.

§ 5Niedopuszczalne jest:

1)wpływanie na wypowiedzi osoby przesłuchiwanej za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej;

2)stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na procesy psychiczne osoby przesłuchiwanej albo mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji jej organizmu w związku z przesłuchaniem.

§ 6

Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w § 4, jak również pytania nieistotne.

§ 7Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożone w warunkach wyłączających swobodę

wypowiedzi lub uzyskane wbrew zakazom wymienionym w § 5 nie mogą stanowić dowodu.

Art. 172Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w celu wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja

nie jest dopuszczalna w wypadku określonym w art. 184.

Art. 173

§ 1Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osobę, jej wizerunek lub rzecz w celu jej

rozpoznania. Okazanie powinno być przeprowadzone tak, aby wyłączyć sugestię.

§ 2W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć możliwość

rozpoznania osoby przesłuchiwanej przez osobę rozpoznawaną.

§ 3Podczas okazania osoba okazywana powinna znajdować się w grupie obejmującej łącznie

co najmniej cztery osoby.

§ 4

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne przeprowadzenia okazania, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jej uczestników.

Art. 174

Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.

Rozdział 20

Wyjaśnienia oskarżonego

Art. 175

§ 1Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi

na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć.

§ 2Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego

dowodu.

Art. 176

§ 1

W postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu należy, na jego żądanie lub jego obrońcy,

Czytaj dalej ↓

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.