Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2003 r. w sprawie wykazu dziedzin pielęgniarstwa oraz dziedzin mających zastosowanie w ochronie

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 listopada 2003 r. Nr 197 TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIA: 1922 — Ministra Zdrowia z dnia 29 paêdziernika 2003 r. w sprawie wykazu dziedzin piel´gniarstwa oraz dziedzin majàcych zastosowanie w ochronie zdrowia, w których mo˝e byç prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne, oraz ramowych programów specjalizacji dla piel´gniarek i po∏o˝nych . . . . . . . . . . . . . . . . . 13401 1923 — Ministra Zdrowia z dnia 29 paêdziernika 2003 r. w sprawie kszta∏cenia podyplomowego piel´gniarek i po∏o˝nych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13607 1922 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 29 paêdziernika 2003 r. w sprawie wykazu dziedzin piel´gniarstwa oraz dziedzin majàcych zastosowanie w ochronie zdrowia, w których mo˝e byç prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne, oraz ramowych programów specjalizacji dla piel´gniarek i po∏o˝nych Na podstawie art. 10e ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach piel´gniarki i po∏o˝nej (Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 i Nr 89, poz. 969 oraz z 2003 r. Nr 109, poz. 1029) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. 1. Specjalizacje dla piel´gniarek mogà byç prowadzone w nast´pujàcych dziedzinach piel´gniarstwa: 5) geriatrycznego, 6) kardiologicznego, 7) nefrologicznego, 8) diabetologicznego, 9) pediatrycznego, 1) rodzinnego, 10) chirurgicznego, 2) w ochronie zdrowia pracujàcych, 11) operacyjnego, 3) Êrodowiska nauczania i wychowania, 12) anestezjologicznego i intensywnej opieki, 4) zachowawczego, ——————— 13) onkologicznego, 1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 93, poz. 833). 14) psychiatrycznego, 15) opieki d∏ugoterminowej, 16) neurologicznego, Dziennik Ustaw Nr 197 — 13402 — 17) opieki paliatywnej, 18) ratunkowego, oraz w dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej. 2. Specjalizacje dla po∏o˝nych mogà byç prowadzone w dziedzinie piel´gniarstwa rodzinnego, dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej oraz w dziedzinach piel´gniarstwa ginekologicznego i piel´gniarstwa po∏o˝niczego. 3. Specjalizacje dla piel´gniarek i po∏o˝nych mogà byç tak˝e prowadzone w dziedzinach piel´gniarstwa neonatologicznego, piel´gniarstwa epidemiologicznego oraz w dziedzinie organizacji i zarzàdzania. § 2. 1. Kursy kwalifikacyjne dla piel´gniarek mogà byç prowadzone w nast´pujàcych dziedzinach piel´gniarstwa: 1) rodzinnego, 2) w ochronie zdrowia pracujàcych, 3) anestezjologicznego i intensywnej opieki, 4) psychiatrycznego, 5) onkologicznego, 6) zachowawczego, 7) Êrodowiska nauczania i wychowania, 8) nefrologicznego z dializoterapià, 9) opieki d∏ugoterminowej, 10) opieki paliatywnej, Poz. 1922 2. Kursy kwalifikacyjne dla po∏o˝nych mogà byç prowadzone w dziedzinie piel´gniarstwa rodzinnego oraz w dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej. 3. Kursy kwalifikacyjne dla piel´gniarek i po∏o˝nych mogà byç tak˝e prowadzone w dziedzinach piel´gniarstwa neonatologicznego, operacyjnego, epidemiologicznego oraz w dziedzinie organizacji i zarzàdzania. § 3. 1. Ramowe programy specjalizacji dla dziedzin wymienionych w § 1 obejmujà blok ogólnozawodowy oraz bloki specjalistyczne. 2. Ramowy program bloku ogólnozawodowego jest okreÊlony w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. 3. Ramowe programy bloków specjalistycznych sà okreÊlone w za∏àcznikach nr 2—27 do rozporzàdzenia. § 4. Specjalizacje rozpocz´te po dniu 11 lipca 2003 r. mogà byç prowadzone równie˝ na podstawie dotychczasowych programów kszta∏cenia, jednak nie d∏u˝ej ni˝ do dnia 30 kwietnia 2004 r. Po dniu 30 kwietnia 2004 r. specjalizacje prowadzone sà na podstawie programu kszta∏cenia sporzàdzonego przez organizatora kszta∏cenia zgodnie z ramowym programem kszta∏cenia, okreÊlonym w rozporzàdzeniu, i po pozytywnym zaopiniowaniu tego programu przez Centrum Kszta∏cenia Podyplomowego Piel´gniarek i Po∏o˝nych, a je˝eli organizatorem kszta∏cenia jest podmiot, o którym mowa w art. 10d pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach piel´gniarki i po∏o˝nej, po zatwierdzeniu tego programu przez Dyrektora Centrum Kszta∏cenia Podyplomowego Piel´gniarek i Po∏oznych. § 5. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia. 11) ratunkowego, oraz w dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej. Minister Zdrowia: L. Sikorski Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 paêdziernika 2003 r. (poz. 1922) Za∏àcznik nr 1 RAMOWY PROGRAM BLOKU OGÓLNOZAWODOWEGO I. Rodzaj kszta∏cenia 1. Ramowe programy bloków specjalistycznych, o których mowa w za∏àcznikach nr 2—27 do rozporzàdzenia, uwzgl´dniajà: 1) aktualne treÊci wynikajàce z rozwoju nauk medycznych i zmieniajàcego si´ stanu prawnego; 2) zdrowotne potrzeby i problemy regionu w treÊciach kszta∏cenia; 3) indywidualne doÊwiadczenia uczestników szkolenia; 4) realne mo˝liwoÊci w∏asne w zakresie kszta∏cenia podyplomowego, w tym rozszerzenia programu o treÊci nadobowiàzkowe. 2. Organizator kszta∏cenia podyplomowego na podstawie ramowego programu sporzàdza program kszta∏cenia. Program kszta∏cenia musi uwzgl´dniaç wszystkie elementy modu∏ów wskazanych w planie Dziennik Ustaw Nr 197 — 13403 — nauczania ramowego programu, z tym ˝e treÊci kszta∏cenia mogà byç dostosowane do warunków i potrzeb lokalnych. 3. Wykaz umiej´tnoÊci b´dàcych przedmiotem kszta∏cenia ramowego programu jest dla organizatora i uczestnika kszta∏cenia obowiàzujàcym elementem programu. Osiàgni´cie wskazanych umiej´tnoÊci gwarantuje, ˝e ka˝dy absolwent specjalizacji b´dzie posiada∏ takie same kwalifikacje, niezale˝nie od miejsca ukoƒczenia kszta∏cenia, podmiotu organizujàcego kszta∏cenie podyplomowe oraz trybu kszta∏cenia. Poz. 1922 5. Modyfikacje czasu kszta∏cenia, o których mowa w ust. 4, mogà: 1) polegaç na przesuni´ciach pomi´dzy poszczególnymi modu∏ami lub 2) w cz´Êci zostaç przeznaczone na realizacj´ zadaƒ w ramach samokszta∏cenia. 6. Organizator kszta∏cenia w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji oraz wyk∏adowcami mo˝e modyfikowaç czas trwania kszta∏cenia w przypadku programu realizowanego w trybie innym ni˝ dzienny. 4. Poszczególne modu∏y ramowego programu zawierajà cel, treÊci nauczania oraz wykaz umiej´tnoÊci wynikowych, odnoszàce si´ zarówno do zaj´ç teoretycznych, jak i praktycznych. IV. Sposób organizacji 5. Organizator kszta∏cenia podyplomowego oprócz programu kszta∏cenia teoretycznego obowiàzany jest opracowaç program szkolenia praktycznego dla ka˝dej placówki. Program ten powinien zawieraç cel i umiej´tnoÊci. 2. Planujàc realizacj´ specjalizacji organizator kszta∏cenia powinien: 6. Program szkolenia praktycznego, o którym mowa w ust. 5, powinien uwzgl´dniaç: 1) wykaz Êwiadczeƒ zdrowotnych opracowany na podstawie wykazu umiej´tnoÊci, do których zaliczenia jest obowiàzany uczestnik specjalizacji; 2) dokumentacj´ zawierajàcà potwierdzenie zaliczenia poszczególnych Êwiadczeƒ opracowanà przez organizatora kszta∏cenia, stanowiàcà wewn´trzny dokument organizatora kszta∏cenia. 1. Za przebieg i organizacj´ specjalizacji odpowiedzialny jest organizator kszta∏cenia. 1) opracowaç program kszta∏cenia; 2) opracowaç regulamin organizacyjny specjalizacji, który w szczególnoÊci okreÊli: a) organizacj´ specjalizacji, b) zasady i sposób naboru osób przewidzianych na szkolenie, c) prawa i obowiàzki osób uczestniczàcych w szkoleniu, d) zakres obowiàzków wyk∏adowców i innych osób prowadzàcych nauczanie teoretyczne i szkolenie praktyczne; II. Cel kszta∏cenia 3) powo∏aç kierownika specjalizacji; Celem kszta∏cenia jest przygotowanie wysoko wykwalifikowanej kadry piel´gniarek i po∏o˝nych do sprawowania roli lidera zespo∏ów, inicjowania i wdra˝ania zmian ukierunkowanych na popraw´ jakoÊci Êwiadczonych us∏ug oraz podejmowania dzia∏aƒ zmierzajàcych do rozwoju zawodowego. 4) powo∏aç komisj´ kwalifikacyjnà; III. Czas trwania specjalizacji 1. ¸àczna liczba godzin wynosi 900—1 200 godzin dydaktycznych, w tym w bloku ogólnozawodowym — 330 godzin. 2. IloÊç godzin w bloku specjalistycznym okreÊlajà dla poszczególnych specjalizacji za∏àczniki nr 2—27 do rozporzàdzenia. 3. Plan nauczania jest okreÊlony dla dziennego trybu kszta∏cenia i zawiera liczb´ godzin przeznaczonà na realizacj´ poszczególnych modu∏ów, z zastrze˝eniem ust. 4. 4. Prowadzàcy zaj´cia w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji mogà dokonaç modyfikacji czasu kszta∏cenia w wymiarze nie wi´kszym ni˝ 20 %, majàc na wzgl´dzie lokalne preferencje i potrzeby. 5) powo∏aç w uzgodnieniu z kierownikiem specjalizacji opiekunów szkolenia praktycznego, którzy powinni byç merytorycznymi pracownikami tych placówek; 6) wskazaç kadr´ dydaktycznà posiadajàcà kwalifikacje okreÊlone w programie ramowym; 7) zapewniç baz´ dydaktycznà dostosowanà do liczby uczestników specjalizacji: a) sale wyk∏adowe, b) sale warsztatowe, c) pomieszczenia wyposa˝one w specjalistyczny sprz´t i aparatur´, pracownie informatyczne, 8) zaprojektowaç zaj´cia, Êrodki dydaktyczne, w odniesieniu do poszczególnych modu∏ów, ze szczególnym uwzgl´dnieniem form aktywizujàcych; 9) opracowaç list´ lektur do poszczególnych modu∏ów, uwzgl´dniajàc kryterium aktualnoÊci i adekwatnoÊci doboru do treÊci nauczania; 10) dobraç placówki sta˝owe zgodnie z planem nauczania, w których mo˝liwe b´dzie zdobywanie Dziennik Ustaw Nr 197 — 13404 — umiej´tnoÊci niezb´dnych do wykonywania okreÊlonych Êwiadczeƒ zdrowotnych; 11) posiadaç wewn´trzny system monitorowania jakoÊci kszta∏cenia. 3. W dniu rozpocz´cia specjalizacji ka˝dy uczestnik powinien otrzymaç: Poz. 1922 2. Do uzyskania tytu∏u specjalisty wymaga si´ zdania egzaminu paƒstwowego przeprowadzonego przez paƒstwowà komisj´ egzaminacyjnà powo∏ywanà przez ministra w∏aÊciwego do spraw zdrowia. VI. Wykaz umiej´tnoÊci kszta∏cenia b´dàcych przedmiotem 1) harmonogram zaj´ç teoretycznych i praktycznych; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 2) wykaz umiej´tnoÊci b´dàcych przedmiotem kszta∏cenia; 1. Komunikowaç si´ z pacjentem, jego rodzinà i zespo∏em terapeutycznym. 3) kart´ specjalizacji, która z wymaganymi wpisami i zaliczeniami stanowi dowód ich odbycia. 2. Inicjowaç i wprowadzaç zmiany organizacyjne w obszarze dzia∏ania. 4. Do zadaƒ kierownika specjalizacji powinno nale˝eç: 1) wspó∏decydowanie o doborze kadry dydaktycznej; 2) przedstawienie uczestnikom specjalizacji celu, programu i organizacji szkolenia; 3) ocenianie placówek szkolenia praktycznego wed∏ug specyfiki i organizacji zaj´ç; 4) udzielanie indywidualnych konsultacji uczestnikom specjalizacji; 5) zbieranie i analizowanie opinii o przebiegu specjalizacji; 6) zaliczanie specjalizacji i dokonanie wpisu w karcie specjalizacji. 5. Do zadaƒ opiekuna szkolenia praktycznego nale˝y: 1) instrukta˝ wst´pny polegajàcy w szczególnoÊci na zapoznaniu z celem szkolenia praktycznego, organizacjà pracy, wyposa˝eniem placówki, jej personelem, zakresem udzielanych Êwiadczeƒ; 2) instrukta˝ bie˝àcy polegajàcy w szczególnoÊci na organizacji i prowadzeniu zaj´ç, kontroli nad ich prawid∏owym przebiegiem, pomocy w rozwiàzywaniu problemów; 3) instrukta˝ koƒcowy polegajàcy na omówieniu i podsumowaniu zaj´ç, zaliczeniu Êwiadczeƒ zdrowotnych okreÊlonych w programie kszta∏cenia, ocenie uzyskanych wiadomoÊci i umiej´tnoÊci. V. Sposób sprawdzania efektów nauczania 1. W toku realizacji programu kszta∏cenia nale˝y dokonywaç oceny bie˝àcej polegajàcej na zaliczaniu poszczególnych modu∏ów, w tym sprawdzeniu stopnia opanowania wiedzy i umiej´tnoÊci b´dàcych przedmiotem nauczania teoretycznego i praktycznego, w tym Êwiadczeƒ zdrowotnych przewidzianych w programie kszta∏cenia, przy czym warunki zaliczania ustala wyk∏adowca lub opiekun szkolenia praktycznego w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji. 3. Interpretowaç i upowszechniaç zasady kodeksu deontologii zawodowej. 4. Upowszechniaç, interpretowaç i stosowaç akty prawne dotyczàce ochrony zdrowia, prawa pracy i przepisów dotyczàcych zawodu piel´gniarki i po∏o˝nej. 5. Korzystaç z podstaw naukowych dydaktyki ogólnej i andragogiki. 6. OkreÊlaç wieloczynnikowe uwarunkowania zdrowia, chorób i niepe∏nosprawnoÊci. 7. Identyfikowaç indywidualne potrzeby jednostki, rodziny, grup spo∏ecznych i spo∏eczeƒstwa. 8. Analizowaç uwarunkowania gospodarcze, ekologiczne, demograficzne i epidemiologiczne kraju, regionu, powiatu i gminy. 9. Uczestniczyç w budowaniu strategii dla zdrowia w województwie, powiecie, gminie. 10. Wykorzystywaç sprz´t komputerowy w ca∏oÊciowej analizie danych. 11. Rozpoznawaç zapotrzebowanie na opiek´ zdrowotnà. 12. Oceniaç zapotrzebowanie na opiek´ piel´gniarskà. 13. Identyfikowaç potrzeby ró˝nych grup ludzi w zakresie piel´gnowania w zdrowiu i w chorobie. 14. Dokonywaç oceny stanu zdrowia pacjenta. 15. Przeprowadziç badanie fizykalne pacjenta. 16. Stawiaç diagnoz´ piel´gniarskà. 17. Planowaç opiek´ piel´gniarskà, po∏o˝niczà w stosunku do wszystkich odbiorców Êwiadczeƒ. 18. Realizowaç holistycznà opiek´ nad pacjentem. 19. Oceniaç wyniki opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej. 20. Monitorowaç jakoÊç Êwiadczonych us∏ug. 21. Podnosiç jakoÊç Êwiadczeƒ piel´gniarskich, po∏o˝niczych. 22. OkreÊlaç zasady finansowania systemu ochrony zdrowia. Dziennik Ustaw Nr 197 — 13405 — Poz. 1922 23. Oceniaç koszty poszczególnych Êwiadczeƒ piel´gniarskich, po∏o˝niczych. 29. Charakteryzowaç teori´ piel´gnowania i stosowaç jà w praktyce zawodowej. 24. Przygotowaç ofert´ i plan finansowy Êwiadczeƒ zdrowotnych realizowanych przez piel´gniark´, po∏o˝nà. 30. Opracowywaç procedury i standardy praktyki zawodowej. 25. Wykorzystywaç zasady marketingu w odniesieniu do Êwiadczeƒ zdrowotnych. 31. Monitorowaç warunki fizyczne i psychiczne w miejscu pracy. 27. Organizowaç opiek´ piel´gniarskà, po∏o˝niczà. 32. Planowaç w∏asnà karier´ zawodowà i doradzaç piel´gniarkom, po∏o˝nym w zakresie planowania kariery. 28. Wzbogacaç i wykorzystywaç teoretyczny dorobek piel´gniarstwa. 33. OkreÊlaç kierunki rozwoju opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej. 26. Zarzàdzaç opiekà piel´gniarskà, po∏o˝niczà. VII. Plan nauczania Lp. MODU¸ Liczba godzin I Elementy psychologii 15 II Dydaktyka z elementami edukacji medycznej 15 III Socjologia zdrowia i choroby 15 IV Etyka, deontologia i prawo 15 V Organizacja i zarzàdzanie z elementami ekonomiki ochrony zdrowia 30 VI Polityka spo∏eczna i zdrowie publiczne 30 VII Ocena stanu zdrowia i badanie fizykalne 100 VIII Teorie piel´gnowania 15 IX Badania naukowe w piel´gniarstwie 15 X Rozwój zawodowy 15 XI Informatyka i statystyka w praktyce zawodowej piel´gniarki, po∏o˝nej 30 Teoria — liczba godzin STA˚1) Lp. 295 Liczba godzin I Oddzia∏y: internistyczny (chirurgiczny, neurologiczny lub po∏o˝niczy2)) 21 II Oddzia∏ intensywnej opieki medycznej, Oddzia∏ intensywnej opieki kardiologicznej 14 Sta˝ — liczba godzin ——————— 1) Wskazane placówki sta˝owe sà w∏aÊciwe dla modu∏u VII Ocena stanu zdrowia i badanie fizykalne. 2) Oddzia∏ po∏o˝niczy, gdy uczestnikiem szkolenia jest po∏o˝na. 35 Dziennik Ustaw Nr 197 — 13406 — Poz. 1922 VIII. Program nauczania 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych MODU¸ I. ELEMENTY PSYCHOLOGII W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do konstruktywnego rozwiàzywania problemów i konfliktów, prowadzenia mediacji i negocjacji, a tak˝e kszta∏towania cech przywódczych. 1) rozpoznawaç potrzeby edukacyjne piel´gniarek, po∏o˝nych; 2) projektowaç zaj´cia dydaktyczne, dobierajàc w∏aÊciwe metody nauczania u∏atwiajàce osiàgni´cie za∏o˝onego celu kszta∏cenia; 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 3) dokonaç pomiaru efektów dydaktycznych; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 4) projektowaç programy doskonalenia zawodowego i ich oceny; 1) nawiàzaç kontakt terapeutyczny z pacjentem, rodzinà, zespo∏em; 5) dobieraç metody i formy nauczania w edukacji zdrowotnej dzieci, m∏odzie˝y, doros∏ych; 2) wskazaç sposoby rozwiàzywania sytuacji trudnych i konfliktowych; 6) przygotowaç programy edukacyjne zgodnie z przyj´tà metodykà; 3) podejmowaç rol´ mediatora w ró˝norodnych sytuacjach zawodowych, korzystajàc z technik negocjacyjnych; 7) wspó∏dzia∏aç w organizowaniu praktycznej nauki zawodu; 4) kszta∏towaç i rozwijaç swoje umiej´tnoÊci przywódcze, wykorzystujàc je do przewodzenia zespo∏em; 5) zmniejszaç poziom stresu swojego, wspó∏pracowników i podopiecznych. 3. TreÊci nauczania: 1) komunikowanie si´ z jednostkà i grupà; 2) rozwiàzywanie problemów; 3) mediacje i negocjacje; 4) kszta∏towanie cech przywódczych; 5) stres i radzenie sobie ze stresem — techniki obni˝ania stresu. MODU¸ II. DYDAKTYKA Z ELEMENTAMI EDUKACJI MEDYCZNEJ 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do: 1) rozpoznawania potrzeb edukacyjnych piel´gniarek i po∏o˝nych; 2) poznania zasad i metod nauczania; 3) poznania metod kontroli i oceny wyników nauczania; 4) planowania i organizowania dzia∏alnoÊci dydaktycznej; 8) kierowaç samokszta∏ceniem piel´gniarek i po∏o˝nych. 3. TreÊci nauczania: 1) proces nauczania i uczenia si´; 2) formu∏owanie celów kszta∏cenia; 3) zasady i metody nauczania — wykorzystanie metod aktywizujàcych w procesie nauczania; 4) metody kontroli i oceny wyników nauczania i uczenia si´; 5) aktywnoÊç edukacyjna doros∏ych a kszta∏cenie ustawiczne; 6) zasady i techniki samodzielnego uczenia si´; 7) systemy kszta∏cenia i doskonalenia piel´gniarek i po∏o˝nych w aspekcie strategii Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO); 8) program edukacyjny; 9) edukacja zdrowotna dzieci i doros∏ych. MODU¸ III. SOCJOLOGIA ZDROWIA I CHOROBY 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do: 1) rozpoznawania spo∏ecznych uwarunkowaƒ sytuacji zdrowotnej cz∏owieka; 5) opracowywania programów edukacyjnych; 2) diagnozowania sytuacji spo∏ecznej pacjenta i jego rodziny w zwiàzku z chorobà lub niepe∏nosprawnoÊcià; 6) prowadzenia edukacji zdrowotnej dzieci i doros∏ych. 3) poznawania metod i wyników badaƒ socjologicznych nad zawodami medycznymi. Dziennik Ustaw Nr 197 — 13407 — Poz. 1922 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 3) analizowania w∏asnych zasad etycznych; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 4) upowszechniania i stosowania aktów prawnych w dzia∏alnoÊci zawodowej; 1) przedstawiaç i interpretowaç uwarunkowania i ich konsekwencje dla aktualnego stanu zdrowia pacjenta; 5) uzyskiwania wysokiej oceny spo∏ecznej i dbania o morale zawodu. 2) analizowaç, interpretowaç oraz przewidywaç indywidualne i spo∏eczne reakcje na chorob´ oraz niepe∏nosprawnoÊç; 3) planowaç dzia∏ania wspierajàce pacjenta, rodzin´; 4) opisaç cechy charakteryzujàce modele opieki szpitalnej i sytuacj´ pacjenta w ka˝dym z nich, wskazujàc mo˝liwoÊç wyboru najlepszego, dost´pnego modelu opieki; 5) charakteryzowaç poszczególne modele opieki nad osobami niepe∏nosprawnymi i okreÊlaç dzia∏ania niezb´dne do realizacji nowoczesnego modelu opieki; 6) interpretowaç wyznaczniki pozycji zawodu piel´gniarki lub po∏o˝nej. 3. TreÊci nauczania: 1) przedmiot socjologii zdrowia i choroby, socjomedyczne wskaêniki zdrowia; 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 1) okreÊlaç êród∏a prawa; 2) rozpoznawaç problemy etyczno-deontologiczne w pracy w∏asnej i ca∏ego zespo∏u terapeutycznego; 3) wspieraç wspó∏pracowników w rozwiàzywaniu dylematów moralnych; 4) korzystaç z przepisów prawnych w interesie podopiecznego i w∏asnym. 3. TreÊci nauczania: 1) wprowadzenie w zagadnienia etyczne: przedmiot materialny i formalny etyki jako nauki; 2) g∏ówne koncepcje etyczne: a) etyka indywidualna i spo∏eczna, 2) bycie chorym — rola spo∏eczna; b) egzystencjalizm i personalizm, 3) spo∏eczne uwarunkowania zdrowia w uj´ciu strukturalnym, interakcyjnym i systemowym; c) etyka niezale˝na, 4) spo∏eczne konsekwencje choroby i niepe∏nosprawnoÊci: od wsparcia spo∏ecznego do izolacji spo∏ecznej; 5) modele opieki szpitalnej, pacjent w instytucji opiekuƒczej; 6) jakoÊç ˝ycia; 7) zachowania spo∏eczne zwiàzane z narodzinami; 8) zachowania spo∏eczne zwiàzane z umieraniem; 9) socjologiczna analiza zawodów medycznych: zawód piel´gniarki i po∏o˝nej. MODU¸ IV. ETYKA, DEONTOLOGIA I PRAWO 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do: 1) przewidywania, rozpoznawania i rozwiàzywania sytuacji konfliktowych b´dàcych dylematami moralnymi; 2) wspierania w rozwiàzywaniu sytuacji stwarzajàcych dylematy moralne; d) aspekty moralne pracy piel´gniarek, po∏o˝nych w Êwietle koncepcji etycznych, e) zasady deontologii, f) stosunek do ˝ycia ludzkiego i godnoÊci ludzkiej, g) znaczenie norm moralnych i prawnych; 3) odpowiedzialnoÊç pracowników s∏u˝by zdrowia, prawo i jego êród∏a, stosunek prawny, problemy odpowiedzialnoÊci w przypadkach zespo∏owego dzia∏ania w medycynie, regulacje prawne dotyczàce zawodu piel´gniarki, po∏o˝nej, mi´dzynarodowe uregulowania prawne zawodu piel´gniarki, po∏o˝nej; 4) systemy wartoÊci — szanowanie wartoÊci, obyczajów, wierzeƒ religijnych: hierarchia wartoÊci, konflikty wartoÊci, humanistyczne wartoÊci piel´gniarki, po∏o˝nej; 5) etyczne aspekty ludzkiego dzia∏ania, etyczne aspekty podejmowania decyzji w ró˝nych warunkach, wybrane zagadnienia z bioetyki — eksperyment medyczny, przeszczepy komórek, tkanek i narzàdów, eutanazja, interwencje medyczne zwiàzane z reprodukcjà, wybrane zagadnienia z in˝ynierii genetycznej. Dziennik Ustaw Nr 197 — 13408 — MODU¸ V. ORGANIZACJA I ZARZÑDZANIE Z ELEMENTAMI EKONOMIKI OCHRONY ZDROWIA 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawnego organizowania i skutecznego zarzàdzania w piel´gniarstwie, rozwiàzywania problemów organizacyjnych, wykorzystywania technik badania i usprawniania pracy do wprowadzania zmian organizacyjnych i podnoszenia jakoÊci opieki. 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 1) okreÊliç misj´ organizacji; 2) wspó∏uczestniczyç w tworzeniu lub doskonaleniu struktur organizacyjnych zak∏adu; 3) omówiç funkcje zarzàdzania; 4) planowaç, organizowaç, nadzorowaç i oceniaç dzia∏ania w∏asne i podleg∏ego zespo∏u; 5) okreÊlaç zapotrzebowania na us∏ugi piel´gniarskie na podstawie uwarunkowaƒ demograficznych, epidemiologicznych, geograficznych i spo∏ecznych; 6) planowaç us∏ugi w aspekcie popytu, poda˝y i posiadanych Êrodków; 7) zarzàdzaç Êwiadczeniami zdrowotnymi, monitorujàc i racjonalizujàc koszty; 8) przygotowaç plan finansowy Êwiadczeƒ piel´gniarskich; 9) dokonywaç wyboru technologii medycznych spe∏niajàcych wymogi jakoÊci; 10) budowaç standardy i kryteria oceny jakoÊci opieki; 11) konstruowaç narz´dzia do oceny jakoÊci piel´gnowania; 12) monitorowaç jakoÊç opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej. Poz. 1922 7) finansowanie Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) podstawy opracowania bud˝etu jednostki; 9) marketing w ochronie zdrowia; 10) jakoÊç w ochronie zdrowia. MODU¸ VI. POLITYKA SPO¸ECZNA I ZDROWIE PUBLICZNE 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do poznania koncepcji zdrowia publicznego i jego miejsca w ochronie zdrowia, okreÊlenia zadaƒ piel´gniarstwa w stosunku do za∏o˝eƒ polityki zdrowotnej i spo∏ecznej oraz realizowania i koordynowania dzia∏aƒ promujàcych zdrowie. 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 1) omówiç sytuacj´ epidemiologicznà regionu, kraju; 2) przedstawiç zwiàzek mi´dzy politykà spo∏ecznà a politykà zdrowotnà; 3) przygotowaç oferty Êwiadczeƒ zdrowotnych realizowanych przez piel´gniark´, po∏o˝nà dla okreÊlonych grup odbiorców; 4) okreÊlaç kierunki polityki zdrowotnej, spo∏ecznej regionu, kraju; 5) podejmowaç dzia∏ania na rzecz zdrowia; 6) eliminowaç zagro˝enia zdrowia. 3. TreÊci nauczania: 1) organizacja ochrony zdrowia w Polsce; 2) zdrowie publiczne w ochronie zdrowia; 3) kierunki polityki zdrowotnej; 4) wskaêniki stanu zdrowia; 5) uwarunkowania zdrowia; 6) g∏ówne zagro˝enia zdrowotne w Polsce; 3. TreÊci nauczania: 1) misja, cel i struktura organizacji; 7) demograficzne uwarunkowania polityki spo∏ecznej; 2) zarzàdzanie; 8) geneza i zakres zabezpieczenia spo∏ecznego; 3) kierowanie zasobami ludzkimi; 9) udzia∏ jednostek samorzàdu terytorialnego w kreowaniu polityki zdrowotnej, spo∏ecznej województwa, powiatu, gminy; 4) organizacja pracy zespo∏ów piel´gniarskich; 5) wartoÊciowanie pracy; 6) ekonomika ochrony zdrowia: poda˝, popyt, rynek potrzeb i Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) transformacja ustrojowa a problemy spo∏eczne i zdrowotne; 11) budowa i realizacja programów promocyjnych. Dziennik Ustaw Nr 197 — 13409 — MODU¸ VII. OCENA STANU ZDROWIA I BADANIE FIZYKALNE 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do samodzielnego wykonania badania fizykalnego oraz oceny stanu zdrowia pacjenta ze szczególnym uwzgl´dnieniem rozpoznania stanu zagro˝enia zdrowia i ˝ycia, a tak˝e interpretacji podstawowych badaƒ diagnostycznych w warunkach opieki szpitalnej, ambulatoryjnej i domowej. Poz. 1922 4) stany zagro˝enia ˝ycia: rozpoznanie, kwalifikowane post´powanie niefarmakologiczne, post´powanie farmakologiczne; 5) analiza wyników przeprowadzonego badania podmiotowego, przedmiotowego oraz badaƒ dodatkowych; 6) ocena stanu zdrowia pacjenta, diagnoza piel´gniarska. MODU¸ VIII. TEORIE PIEL¢GNOWANIA 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 1. Cel modu∏u W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 1) przeprowadziç badanie podmiotowe pacjenta ze szczególnym uwzgl´dnieniem objawów choroby podstawowej; Zaktualizowanie oraz poszerzenie wiedzy w zakresie filozofii i teorii piel´gnowania. 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 2) przeprowadziç badanie przedmiotowe pacjenta i oceniç stan jego zdrowia ze szczególnym uwzgl´dnieniem dotkni´tych chorobà narzàdów i uk∏adów; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 3) oceniç stan zagro˝enia zdrowia i ˝ycia oraz wdro˝yç w∏aÊciwe post´powanie niefarmakologiczne i farmakologiczne; 2) przedstawiç wybrane modele piel´gnowania; 4) proponowaç, pobieraç do badaƒ oraz interpretowaç badania diagnostyczne w zakresie diagnostyki laboratoryjnej, diagnostyki obrazowej i elektrodiagnostyki; 5) prowadziç dokumentacj´ medycznà. 1) wyjaÊniç poj´cie filozofii piel´gniarstwa; 3) wyjaÊniç znaczenie teorii piel´gnowania dla praktyki zawodowej i rozwoju piel´gniarstwa; 4) omawiaç koncepcj´ procesu piel´gnowania; 5) dokumentowaç proces piel´gnowania. 3. TreÊci nauczania: 3. TreÊci nauczania: 1) filozofia piel´gniarstwa; 1) badanie podmiotowe: a) dane ogólne, b) stan ogólny, c) g∏ówne skargi, dolegliwoÊci, d) podstawowa choroba, e) wywiad dotyczàcy przebytych chorób, f) wywiad w kierunku dolegliwoÊci ze strony poszczególnych narzàdów i uk∏adów, g) wywiad rodzinny; 2) modele piel´gnowania: F. Nightingale, V. Henderson, N. Roper, H. Peplau, D. Orem, B. Neuman, J. Watson, inne; 2) badanie przedmiotowe: stan ogólny, stan psychiczny, skóra, tkanka podskórna i w´z∏y ch∏onne, narzàdy zmys∏ów, jama ustna, gard∏o, szyja, klatka piersiowa i p∏uca, uk∏ad sercowo-naczyniowy i krà˝enie obwodowe, jama brzuszna, okolice odbytu oraz narzàdy p∏ciowe, uk∏ad nerwowy, uk∏ad mi´Êniowo-szkieletowy, badanie kobiety ci´˝arnej podczas pierwszej wizyty i w cià˝y zaawansowanej, badanie po∏o˝nicy; badanie po∏o˝nicze3); 3) diagnostyka: diagnostyka laboratoryjna, diagnostyka obrazowa, elektrodiagnostyka, badanie kardiotokograficzne i ultrasonograficzne3); ——————— 3) Dotyczy szkoleƒ specjalizacyjnych dla po∏o˝nych. 3) zastosowanie teorii piel´gnowania w dzia∏alnoÊci praktycznej; 4) proces piel´gnowania a teorie piel´gnowania. MODU¸ IX. BADANIA NAUKOWE W PIEL¢GNIARSTWIE 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do: 1) korzystania z ró˝norodnych prac naukowych; 2) uczestniczenia i wspó∏pracy w badaniach naukowych w dziedzinie medycyny i piel´gniarstwa; 3) wykorzystania w praktyce zawodowej opublikowanych w literaturze wyników badaƒ oraz badaƒ w∏asnych lub zespo∏u; 4) ubiegania si´ (w konkursach) o realizacj´ projektów w zakresie ochrony zdrowia. Dziennik Ustaw Nr 197 — 13410 — Poz. 1922 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 3. TreÊci nauczania: W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 1) powstanie zawodu piel´gniarki, po∏o˝nej w Polsce i na Êwiecie; 1) korzystaç z literatury naukowej; 2) kierunki rozwoju piel´gniarstwa i opieki po∏o˝niczej w Polsce i na Êwiecie; 2) uczestniczyç w badaniach naukowych; 3) dokonaç opisu i oceny istniejàcego stanu; 4) wybieraç i zastosowaç w∏aÊciwà metod´ i technik´ badawczà; 3) rola piel´gniarki, po∏o˝nej w ocenie opiniotwórczych gremiów; 4) rola a osoba piel´gniarki, po∏o˝nej; 6) wspó∏organizowaç badania; 5) „metaumiej´tnoÊci” przydatne w pracy z pacjentem — sposoby poszukiwania, uÊwiadamiania sobie oraz wykorzystywania w∏asnych postaw i emocji w pracy z pacjentem; 7) wskazaç mo˝liwoÊci wykorzystania wyników badaƒ naukowych w praktyce; 6) planowanie rozwoju zawodowego, kariera zawodowa; 8) przygotowaç ofert´ konkursowà na realizacj´ projektu w zakresie ochrony zdrowia. 7) doskonalenie zawodowe. 5) stosowaç zasady prowadzenia badaƒ naukowych; 3. TreÊci nauczania: MODU¸ XI. INFORMATYKA I STATYSTYKA W PRAKTYCE ZAWODOWEJ PIEL¢GNIARKI I PO¸O˚NEJ 1) poj´cie badaƒ naukowych; 2) problem badawczy; 3) ocena problemu badawczego; 4) okreÊlenie hipotez; 5) przedmiot badaƒ; 1. Cel modu∏u Wyposa˝enie piel´gniarki, po∏o˝nej w wiedz´ i umiej´tnoÊci umo˝liwiajàce wykorzystanie danych statystycznych do planowania, oceniania i usprawniania organizacji opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej w samodzielnych publicznych i niepublicznych zak∏adach opieki zdrowotnej. 6) metody, techniki i narz´dzia badawcze; 7) warunki lokalne i spo∏eczno-organizacyjne badaƒ; 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 8) badania pilota˝owe; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 9) wykorzystanie badaƒ w praktyce piel´gniarskiej i po∏o˝niczej. 1) wspó∏uczestniczyç w przeprowadzaniu badaƒ statystycznych; MODU¸ X. ROZWÓJ ZAWODOWY 2) analizowaç dynamik´ zjawisk masowych, w tym obliczaç wskaêniki dynamiki; 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do poznania dróg i planowania rozwoju zawodowego oraz wykorzystania w∏asnych mo˝liwoÊci i umiej´tnoÊci w realizacji kariery zawodowej. 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka, po∏o˝na powinna: 1) omówiç czynniki warunkujàce przemiany w piel´gniarstwie; 3) stwierdzaç zale˝noÊci korelacyjne pomi´dzy zmiennymi; 4) pos∏ugiwaç si´ sprz´tem komputerowym w zakresie niezb´dnym do gromadzenia i opracowania danych statystycznych, prowadziç prace biurowe, korzystaç z poczty elektronicznej i przesy∏aç dane poprzez sieç komputerowà; 5) pos∏ugiwaç si´ aplikacjami stosowanymi w zak∏adach ochrony zdrowia w zakresie niezb´dnym do wprowadzania, modyfikowania, sortowania i wyszukiwania danych oraz sporzàdzaç raporty i zestawienia danych; 2) planowaç i modyfikowaç w∏asny rozwój zawodowy; 6) wnioskowaç na podstawie badaƒ statystycznych. 3) wykorzystywaç i stosowaç funkcjonujàce koncepcje rozwoju zawodowego; 3. TreÊci nauczania: 4) wykorzystaç w∏asny potencja∏ do pracy z ludêmi. 2) planowanie i prowadzenie badaƒ statystycznych; 1) podstawowe poj´cia statystyczne; Dziennik Ustaw Nr 197 — 13411 — 3) opisowa analiza zjawisk statystycznych: Êrednia arytmetyczna, harmoniczna, geometryczna i dominanta; 4) analiza wspó∏zale˝noÊci zjawisk masowych: sposoby stwierdzania zale˝noÊci korelacyjnej, wspó∏czynniki korelacji; 5) wnioskowanie statystyczne: hipotezy statystyczne, przedzia∏y ufnoÊci; 6) podstawowe oprogramowanie komputerów klasy PC: Êrodowisko Windows, charakterystyka komputerowych baz danych; 7) programy komputerowe u˝ywane w jednostkach s∏u˝by zdrowia: system ewidencji ruchu chorych, skomputeryzowana historia choroby, system analizy kosztów, system kadr, system p∏ac, system obs∏ugi aptek; 8) zastosowanie komputerów w pracach biurowych: zasady edycji dokumentów, sporzàdzanie tabel i zestawieƒ, przesy∏anie danych przez sieç komputerowà, poczta elektroniczna. Poz. 1922 1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów; 2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów; 3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów. 2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków: 1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa; 2) posiadajà tytu∏ zawodowy piel´gniarki, po∏o˝nej i tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa lub w dziedzinie majàcej zastosowanie w ochronie zdrowia; 3) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie medycyny; IX. Kwalifikacje kadry dydaktycznej 1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych: 4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych zagadnieƒ. Za∏àcznik nr 2 RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA RODZINNEGO DLA PIEL¢GNIAREK I. Cel kszta∏cenia 1. Przygotowanie piel´gniarki do profesjonalnego sprawowania opieki nad osobà zdrowà i chorà w jej Êrodowisku zamieszkania, a zw∏aszcza do: 1) Êwiadczenia opieki jednostkom, rodzinom i osobom z grup ryzyka, grupom zaniedbanym, spo∏ecznoÊci lokalnej w sytuacjach nietypowych i trudnych; 2) pe∏nienia roli konsultanta i doradcy do spraw zdrowia; 3) pe∏nienia roli lidera w zespole piel´gniarek rodzinnych. II. Czas trwania specjalizacji 3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi 665 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 420 godzin, cz´Êç praktyczna 245 godzin. III. Wykaz umiej´tnoÊci kszta∏cenia b´dàcych przedmiotem W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 1. OkreÊliç potrzeby zdrowotne podopiecznego, rodziny i spo∏ecznoÊci lokalnej. 2. Rozpoznaç i okreÊliç konieczny zakres opieki nad podopiecznym, rodzinà. 3. Zaplanowaç charakter opieki nad podopiecznym, rodzinà. 4. Zdiagnozowaç sytuacj´ trudnà. 1. ¸àczna liczba godzin wynosi 995 godzin dydaktycznych. 5. OkreÊliç swoje kompetencje w rozwiàzaniu sytuacji trudnej, problemowej. 2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin. 6. Wspó∏dzia∏aç w zespole na rzecz rozwiàzywania sytuacji trudnych. Dziennik Ustaw Nr 197 — 13412 — Poz. 1922 7. Sformu∏owaç cele i zakres aktywizacji podopiecznego, rodziny. 29. Projektowaç programy doskonalenia dla piel´gniarek rodzinnych. 8. Rozpoznaç zapotrzebowanie na opiek´ nieprofesjonalnà w Êrodowisku. 30. Uczestniczyç w rozwiàzywaniu trudnych i nietypowych problemów. 9. Rozpoznaç i interpretowaç problemy opiekuƒcze rodziny. 31. Dokonywaç samooceny wiedzy i umiej´tnoÊci zawodowych. 10. Uzasadniç znaczenie rodziny w procesie opieki i samoopieki w leczeniu oraz rehabilitacji w ró˝nych sytuacjach zdrowotnych i spo∏ecznych. 32. Rejestrowaç, oceniaç, uogólniaç wyniki swojej pracy. 11. OkreÊliç sytuacje (czynniki) ryzyka zagro˝enia zdrowia. 12. Oceniç trafnoÊç celów i planów dzia∏aƒ piel´gniarskich w sytuacjach nietypowych. 13. Dobraç odpowiedni model opieki piel´gniarskiej do stanu i sytuacji podopiecznego, rodziny. 14. Doradzaç piel´gniarkom w formu∏owaniu celów i planowaniu dzia∏aƒ. 15. Opracowywaç szczegó∏owe standardy post´powania piel´gniarskiego. 16. Analizowaç i wdra˝aç standardy opieki do praktyki piel´gniarskiej. 17. Omówiç rol´ piel´gniarki rodzinnej w piel´gnowaniu pacjenta, rodziny w oparciu o wybrany model, teori´ piel´gnowania. 18. Ró˝nicowaç modele opieki piel´gniarskiej. 19. OkreÊliç cele i zakres aktywizacji spo∏ecznoÊci lokalnej na rzecz zdrowia. 20. Kszta∏towaç Êwiadomy udzia∏ podopiecznego, rodziny w procesie piel´gnowania i edukacji. 33. Opracowaç i realizowaç plan w∏asnego rozwoju zawodowego. 34. Promowaç zdrowie w∏asne i innych. 35. Wykorzystaç programy promocji zdrowia w konkretnym dzia∏aniu. 36. Wspó∏dzia∏aç z ró˝nymi instytucjami, organizacjami na rzecz promocji zdrowia. 37. Wspó∏uczestniczyç w opracowywaniu, realizacji i ewaluacji programów promocji zdrowia. 38. Opracowaç pomoce i Êrodki do realizacji programów promocji zdrowia. 39. Wskazaç liderów w spo∏ecznoÊci lokalnej do dzia∏aƒ na rzecz zdrowia. 40. Kszta∏towaç zachowania etyczne w relacji z podopiecznym, rodzinà. 41. Rozpoznaç problemy etyczno-moralne w pracy piel´gniarek rodzinnych i wspieraç wspó∏pracowników w ich rozwiàzywaniu. 42. Nawiàzaç kontakt i wspó∏dzia∏aç z ró˝nymi instytucjami, organizacjami w celu poprawy sytuacji podopiecznego, rodziny. 21. Komunikowaç si´ efektywnie z cz∏owiekiem zdrowym, chorym, rodzinà, grupà spo∏ecznà, dobierajàc odpowiednie metody i techniki komunikowania si´. 43. Kierowaç i nadzorowaç prac´ zespo∏u piel´gniarek rodzinnych. 22. Doradzaç w zakresie samoopieki i podstawowych czynnoÊci ˝ycia codziennego. 45. Oceniaç zapotrzebowanie na opiek´ piel´gniarskà w Êrodowisku. 23. Prowadziç doradztwo w zakresie rozwiàzywania problemów piel´gnacyjnych, zdrowotnych i spo∏ecznych. 46. Przygotowaç prognoz´ zapotrzebowania na Êrodowiskowà opiek´ piel´gniarskà. 24. Doradzaç w zakresie wspierania zdrowia i przeciwdzia∏aç jego zagro˝eniom. 25. Doradzaç, inspirowaç, realizowaç dzia∏ania edukacyjne. 44. Oceniaç struktury organizacyjne w zak∏adzie podstawowej opieki zdrowotnej. 47. Inicjowaç zmiany w organizacji pracy. 48. Formu∏owaç cele i zadania piel´gniarki rodzinnej. 49. Dokumentowaç proces piel´gnowania. 26. Analizowaç i oceniaç efektywnoÊç dzia∏aƒ piel´gniarskich. 50. Wykorzystaç materia∏y statystyczne do analizy zdrowia spo∏ecznoÊci lokalnej. 27. Opracowaç koncepcj´ i kryteria oceny poprawy jakoÊci opieki w podstawowej opiece zdrowotnej. 51. Wspó∏uczestniczyç w badaniach naukowych dotyczàcych piel´gniarstwa. 28. Rozpoznaç oczekiwania personelu w zakresie kszta∏cenia i samokszta∏cenia. 52. Wykorzystaç wyniki badaƒ dla rozwoju praktyki piel´gniarskiej. Dziennik Ustaw Nr 197 — 13413 — Poz. 1922 IV. Plan nauczania Lp. MODU¸ STA˚ Teoria — liczba godzin placówka liczba godzin ¸àczna liczba godzin I Wybrane zagadnienia z epidemiologii i demografii 30 — — 30 II Rozwój praktyki zawodowej — jakoÊç opieki w podstawowej opiece zdrowotnej 30 — — 30 III Formy, zakres i metody aktywizacji spo∏ecznoÊci lokalnej 15 Urzàd Miasta (Gminy1)) lub OÊrodek Pomocy Spo∏ecznej 35 50 IV Socjologia rodziny z elementami antropologii kultury 30 — — 30 V Promocja zdrowia, edukacja zdrowotna w rodzinie i spo∏ecznoÊci lokalnej 45 Poradnia lub Gabinet promocji zdrowia 35 80 VI Piel´gniarstwo rodzinne 30 — — 30 VII Zaawansowana opieka piel´gniarska w wybranych problemach zdrowotnych 240 70 70 35 415 ¸àczna liczba godzin 420 245 665 Psychiatria Êrodowiskowa Poradnia rehabilitacyjna Opieka paliatywna2) ——————— 1) Biuro, wydzia∏ odpowiadajàcy za polityk´ zdrowotnà i spo∏ecznà w urz´dzie miasta lub gminy. 2) Oddzia∏ opieki paliatywnej, hospicjum lub poradnia leczenia bólu. V. Program nauczania MODU¸ I. WYBRANE ZAGADNIENIA Z EPIDEMIOLOGII I DEMOGRAFII 1. Cel modu∏u 3) przygotowaç prognoz´ zapotrzebowania na opiek´ piel´gniarskà w oparciu o analiz´ dost´pnych danych statystycznych; 4) przeprowadziç sonda˝ ukierunkowany na subiektywnà ocen´ stanu zdrowia wybranej populacji. 1) poznanie problemów epidemiologicznych oraz ich demograficznych, spo∏ecznych i ekonomicznych uwarunkowaƒ; 3. TreÊci nauczania: 2) poznanie podstawowych procesów ludnoÊciowych i aktualnych problemów zwiàzanych ze stanem zdrowia spo∏eczeƒstwa; 2) analiza wskaêników zdrowia i charakterystyka epidemiologiczna wybranych populacji; 3) wykorzystanie ró˝nego rodzaju materia∏ów statystycznych do analizy stanu zdrowia populacji. 4) analiza sytuacji demograficznej Polski i Europy — polityka populacyjna; 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 5) sytuacja demograficzna a polityka rodzinna; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 1) korzystaç z materia∏ów w analizie stanu zdrowia wybranej populacji; 6) zwiàzki mi´dzy sytuacjà epidemiologicznà wybranej spo∏ecznoÊci lokalnej a wyst´pujàcymi w niej procesami spo∏ecznymi i demograficznymi zachodzàcymi w Êrodowisku lokalnym (np.: gminie, powiecie i województwie); 2) wyodr´bniç szczegó∏owe, typowe dla wybranej populacji problemy epidemiologiczne, demograficzne i ekologiczne; 7) wykorzystanie ró˝nych êróde∏ i typów informacji do analizy i prognozy zapotrzebowania na opiek´ piel´gniarskà w wybranym Êrodowisku lokalnym. 1) podstawowe poj´cia z zakresu epidemiologii; 3) podstawowe poj´cia z zakresu demografii; Dziennik Ustaw Nr 197 — 13414 — MODU¸ II. ROZWÓJ PRAKTYKI ZAWODOWEJ — JAKOÂå OPIEKI W PODSTAWOWEJ OPIECE ZDROWOTNEJ Poz. 1922 MODU¸ III. FORMY, ZAKRES I METODY AKTYWIZACJI SPO¸ECZNOÂCI LOKALNEJ 1. Cel modu∏u 1. Cel modu∏u Przygotowanie piel´gniarki do podejmowania dzia∏aƒ na rzecz poprawy jakoÊci opieki oraz podtrzymywania osiàgni´tych rezultatów. 1) poznanie zasad funkcjonowania spo∏eczeƒstwa obywatelskiego jako podstawy aktywnoÊci Êrodowisk lokalnych; 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 2) okreÊlenie celów i zadaƒ spo∏ecznoÊci lokalnej dotyczàcych zdrowia; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 3) wskazanie mo˝liwoÊci wykorzystania form i metod aktywizacji spo∏ecznoÊci lokalnej w programie „partnerstwo dla zdrowia”. 1) opracowaç i wdra˝aç szczegó∏owe standardy post´powania piel´gniarskiego; 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych 2) aktualizowaç standardy opieki piel´gniarskiej; W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 3) opracowaç koncepcj´ poprawy jakoÊci opieki piel´gniarskiej i zarzàdzaç jakoÊcià tej opieki. 3. TreÊci nauczania: 1) organizowaç i koordynowaç dzia∏ania terapeutyczno-wspierajàce dla osób przewlekle chorych i niepe∏nosprawnych w spo∏ecznoÊci lokalnej; 1) miejsce i rola piel´gniarki rodzinnej w realizacji programów zdrowotnych w strukturze organizacyjnej podstawowej opieki zdrowotnej; 2) wykorzystaç potencja∏ spo∏ecznoÊci lokalnej w umacnianiu i ochronie zdrowia poszczególnych osób i ich rodzin; 2) wspó∏czesne poglàdy na zapewnienie jakoÊci opieki w podstawowej opiece zdrowotnej ze szczególnym uwzgl´dnieniem opieki piel´gniarskiej: 3) uczestniczyç w programach i dzia∏aniach zdrowotnych podejmowanych przez ró˝ne organizacje pozarzàdowe; a) wymiary zapewnienia jakoÊci — poziomy organizacyjne, cechy charakterystyczne jakoÊci wed∏ug Donabediana (struktura, proces, wynik), 4) wspó∏pracowaç z w∏adzami gminy, samorzàdem lokalnym i organizacjami pozarzàdowymi w aktywizowaniu grup zale˝nych od pomocy; b) kryteria jako narz´dzie do mierzenia jakoÊci, 5) okreÊliç zapotrzebowanie na ró˝nego typu formy pomocy spo∏ecznej; c) cykl zapewnienia jakoÊci w piel´gniarstwie rodzinnym, d) metody zapewnienia jakoÊci Êwiadczeƒ piel´gniarskich, e) pomiar i ocena jakoÊci Êwiadczeƒ piel´gniarskich, f) ekonomiczne aspekty poprawy jakoÊci us∏ug piel´gniarskich w strukturze organizacyjnej podstawowej opieki zdrowotnej — przyk∏ady, analiza; 3) opracowywanie konkretnych i wymiernych kryteriów oceny jakoÊci struktury i wyniku na przyk∏adzie wybranych jednostkowych Êwiadczeƒ piel´gniarskich — opracowywanie praktycznych wskazówek u∏atwiajàcych zastosowanie wybranych metod zapewniania jakoÊci us∏ug piel´gniarskich; 4) standardy piel´gnowania w podstawowej opiece zdrowotnej: a) standardy opieki piel´gniarskiej — okreÊlajàce zasady i sposób post´powania w opiece nad pacjentami z okreÊlonymi problemami zdrowotnymi lub w okreÊlonych sytuacjach, b) metodyka opracowywania standardów szczegó∏owych post´powania piel´gniarskiego; opracowywanie w∏asnych standardów. 6) wskazaç êród∏a pomocy; 7) przedstawiç pacjentowi lub jego rodzinie ofert´ pomocy instytucjonalnej; 8) diagnozowaç funkcjonowanie systemu pomocy spo∏ecznej; 9) wspó∏dzia∏aç w zespole na rzecz rozwiàzywania sytuacji trudnych; 10) prowadziç doradztwo w zakresie rozwiàzywania problemów zdrowotnych i spo∏ecznych; 11) inicjowaç wspó∏prac´ z grupami samopomocy; 12) nawiàzywaç wspó∏prac´ z instytucjami i organizacjami w celu poprawy sytuacji podopiecznego/rodziny. 3. TreÊci nauczania: 1) spo∏eczeƒstwo, formy pomocy; 2) role i zadania organizacji pozarzàdowych; 3) spo∏ecznoÊç lokalna — poj´cie i funkcje; 4) zadania spo∏ecznoÊci lokalnych w zakresie zdrowia; Dziennik Ustaw Nr 197 — 13415 — Poz. 1922 5) formy, metody i zakres dzia∏aƒ zdrowotnych spo∏ecznoÊci lokalnej (analiza wybranych inicjatyw); 7) agresja i nietolerancja jako mechanizmy zagro˝enia ∏adu spo∏ecznego; 6) program „Partnerstwo dla zdrowia” (dla konkretnej gminy) — zadania piel´gniarki; 8) samoleczenie i samoopieka jako element kultury zdrowotnej wybranej spo∏ecznoÊci; 7) integracja — dzia∏ania spo∏ecznoÊci lokalnych i grup samopomocy (osób chorych przewlekle, niepe∏nosprawnych i ich rodzin). 9) formy i zró˝nicowania kulturowe opieki nad cz∏owiekiem chorym. MODU¸ IV. SOCJOLOGIA RODZINY Z ELEMENTAMI ANTROPOLOGII KULTURY MODU¸ V. PROMOCJA ZDROWIA, EDUKACJA ZDROWOTNA W RODZINIE I SPO¸ECZNOÂCI LOKALNEJ 1. Cel modu∏u 1. Cel modu∏u 1) poznanie podstawowych teorii rodziny i procesów w niej zachodzàcych; 1) inicjowanie i uczestniczenie w pracy zespo∏owej nad opracowywaniem programów promocji zdrowia i programów profilaktycznych na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej; 2) zrozumienie zjawiska dysfunkcjonalnoÊci rodziny, jego przyczyn oraz skutków indywidualnych i spo∏ecznych; 3) poznanie podstawowych zagadnieƒ dotyczàcych kultury i ró˝norodnoÊci kulturowej zwiàzanej z modelami ma∏˝eƒstwa i rodziny; 4) w∏aÊciwa interpretacja kulturowego zró˝nicowania zachowaƒ zdrowotnych (od narodzin do opieki nad umierajàcym i jego rodzinà). 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 1) rozpoznaç zmiany zachodzàce w funkcjonowaniu rodziny; 2) interpretowaç problemy opiekuƒcze rodziny; 3) zaplanowaç prac´ z rodzinà w zale˝noÊci od cyklu ˝ycia rodzinnego, sytuacji socjoekonomicznej i aktualnych problemów rodziny; 4) wyjaÊniç ró˝nice dotyczàce opieki nad cz∏owiekiem chorym w ró˝nych Êrodowiskach spo∏eczno-kulturowych; 5) uwzgl´dniç w planie pracy z rodzinà obowiàzujàce w niej wzory kulturowe i systemy wartoÊci. 3. TreÊci nauczania: 1) modele ma∏˝eƒstwa i rodziny; 2) socjologiczne teorie rodziny (strukturalno-funkcjonalna i systemowa); 3) zjawisko dezorganizacji rodziny — wieloproblemowoÊç rodziny, zagro˝enie rozpadem; 4) sytuacja socjoekonomiczna rodziny w Polsce; 5) zdrowotne problemy rodziny; 6) procesy integracji i dezintegracji kulturowej — kultura masowa; 2) szkolenie innych pracowników s∏u˝by zdrowia w zakresie wprowadzania i realizowania programów promujàcych zdrowie oraz zapobiegajàcych chorobom; 3) nadzorowanie programów realizowanych przez piel´gniarki rodzinne; 4) zorganizowanie oÊrodka (punktu) informacyjno-doradczego w zakresie edukacji zdrowotnej; 5) opracowywanie materia∏ów informacyjnych dla potrzeb edukacji zdrowotnej. 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 1) wyjaÊniç treÊç poj´ç: promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, profilaktyka; 2) okreÊliç miejsce edukacji zdrowotnej w promocji zdrowia; 3) podaç i porównaç cele dzia∏aƒ promocyjnych i edukacyjnych na ró˝nych poziomach prewencji; 4) zastosowaç procedur´ promocji w dzia∏aniu (model „PRECEDE-PROCEED”); 5) wspó∏dzia∏aç z przedstawicielami ˝ycia spo∏ecznego, instytucjami i organizacjami na rzecz promocji, edukacji zdrowotnej i profilaktyki chorób; 6) opracowywaç i rozpowszechniaç informacje dotyczàce zachowaƒ s∏u˝àcych pot´gowaniu zdrowia; 7) nauczaç i pobudzaç innych pracowników s∏u˝by zdrowia do uczenia si´, jak promowaç w∏asne zdrowie i zdrowie innych ludzi; 8) opracowywaç programy promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej dla rodziny i spo∏ecznoÊci lokalnej; Dziennik Ustaw Nr 197 — 13416 — 9) rozwijaç programy profilaktyczne redukujàce czynniki ryzyka; 10) monitorowaç i dokonywaç okresowej ewaluacji wdra˝anych programów; 11) rozwijaç w∏asne umiej´tnoÊci w zakresie sposobów prowadzenia edukacji zdrowotnej; 12) doradzaç w zakresie wspierania zdrowia i przeciwdzia∏ania jego zagro˝eniom; 13) oceniaç sytuacj´ zdrowotnà danej spo∏ecznoÊci lokalnej; 14) okreÊliç przeszkody w dzia∏aniu s∏u˝àcym poprawie zdrowia jednostki oraz rodziny; 15) zorganizowaç oÊrodek poradnictwa zajmujàcy si´ edukacjà zdrowotnà. Poz. 1922 MODU¸ VI. PIEL¢GNIARSTWO RODZINNE 1. Cel modu∏u 1) omówienie wybranych teorii piel´gnowania i ich znaczenie dla piel´gniarstwa rodzinnego; 2) dobranie odpowiednich elementów teorii piel´gnowania do aktualnego stanu zdrowia rodziny; 3) poszukiwanie wiedzy z teorii piel´gnowania majàcej istotne znaczenie dla piel´gniarstwa rodzinnego. 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 1) okreÊliç podobieƒstwa i ró˝nice le˝àce u podstaw poszczególnych teorii piel´gnowania; 3. TreÊci nauczania: 1) miejsce edukacji zdrowotnej w promocji zdrowia, cele i zakres promocji zdrowia; 2) podstawowe za∏o˝enia promocji zdrowia w programach: „Zdrowie 21” — 21 celów polityki zdrowotnej krajów cz∏onkowskich Âwiatowej Organizacji Zdrowia, Narodowy Program Zdrowia, inne; 3) ogólnopolskie programy edukacyjne z zakresu promocji zdrowia; 4) modele promocji zdrowia; 5) planowanie interwencji w zakresie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej (model „PRECEDE-PROCEED”): a) rozpoznawanie problemów zdrowotnych jednostki, grupy (rodziny), spo∏ecznoÊci w aspektach: spo∏eczno-epidemiologicznym, wychowawczym, administracyjno-organizacyjnym, b) definiowanie problemów w aspekcie medycznym promocji zdrowia, edukacji zdrowotnej, c) proces rozwiàzywania problemów dla poprawy zdrowia; 6) rodzaj dzia∏aƒ w promocji zdrowia, edukacji zdrowotnej, profilaktyce chorób; 2) omówiç znaczenie wybranego modelu lub teorii dla piel´gniarstwa rodzinnego; 3) omówiç rol´ i zadania piel´gniarki w procesie piel´gnowania opartym na za∏o˝eniach wybranego modelu piel´gnowania; 4) dobraç model piel´gnowania do wybranej sytuacji zdrowotnej rodziny; 5) inspirowaç ludzi, rodziny do bardziej aktywnego wspó∏uczestniczenia na rzecz zdrowia oraz tworzenia sieci wsparcia. 3. TreÊci nauczania: 1) holistyczna koncepcja cz∏owieka; 2) filozofia piel´gniarstwa rodzinnego i perspektywy jego rozwoju: a) filozofia przemian we wspó∏czesnym piel´gniarstwie, b) wspó∏czesna koncepcja roli piel´gniarki i pacjenta, c) rodzaje relacji piel´gniarka — pacjent; piel´gniarka — rodzina, d) rodzina jako „pacjent”; 10) programy edukacji zdrowotnej w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób; 3) istota opieki piel´gniarskiej i roli piel´gniarki rodzinnej w wybranych teoriach piel´gnowania: a) filozofia i teoria humanistycznej opieki (filozofia troski) Jean Watson, b) teoria deficytu samoopieki D. Orem; teoria troski, teoria deficytu opieki, teoria systemów piel´gnowania, c) teoria kulturowej opieki piel´gniarskiej M. Leininger, d) teoria podejÊcia systemowego B. Neuman (szczególna rola modelu na rzecz promocji zdrowia i zdrowia rodziny), e) model systemu otwartego I. M. King; 11) wsparcie spo∏eczne jako element promocji zdrowia, tworzenie sieci wsparcia spo∏ecznego. 4) piel´gniarstwo wsparcia. 7) poradnictwo w zakresie zdrowia — poj´cie poradnictwa, odmiany poradnictwa, radzenie, doradzanie, udzielanie porad; 8) poradnictwo, doradztwo jako element wspó∏pracy z rodzinà i Êrodowiskami lokalnymi na rzecz zdrowia; 9) siedliskowy wymiar promocji zdrowia — promocja zdrowia na poziomie spo∏ecznoÊci lokalnej; rodzinne wobec problemów Dziennik Ustaw Nr 197 — 13417 — Poz. 1922 MODU¸ VII. ZAAWANSOWANA OPIEKA PIEL¢GNIARSKA W WYBRANYCH PROBLEMACH ZDROWOTNYCH 14) wspó∏pracowaç z rehabilitantem w doborze çwiczeƒ, w tym w przypadku pora˝eƒ spastycznych, przykurczy; 1. Cel modu∏u 15) uczyç pacjenta i jego rodzin´ samodzielnego wykonywania çwiczeƒ; 1) omówienie problemów zdrowotnych najcz´Êciej wyst´pujàcych w rodzinie; 2) planowanie, koordynowanie i nadzorowanie opieki nad rodzinà, sprawowanej przez piel´gniarki rodzinne; 3) sprawowanie bezpoÊredniej opieki w wybranych trudnych sytuacjach zdrowotnych i spo∏ecznych; 4) prowadzenie doradztwa w zakresie rozwiàzywania problemów piel´gnacyjnych i zdrowotnych; 16) udzielaç porad w zakresie podstawowych çwiczeƒ, zabezpieczajàcych przed wtórnymi zmianami ograniczajàcymi sprawnoÊç fizycznà; 17) dostosowaç rodzaj i zakres dzia∏aƒ piel´gnacyjnych do rodzaju sytuacji w zakresie opieki terminalnej. 3. TreÊci nauczania: 1) opieka piel´gniarska nad osobami starszymi: 5) udzielanie niezb´dnego wsparcia i pomocy cz∏onkom zespo∏u w zakresie aktywizowania rodziny na rzecz ochrony w∏asnego zdrowia. a) miejsce i rola cz∏owieka starego w rodzinie i spo∏eczeƒstwie (relacje cz∏owiek stary— rodzina), 2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych b) potrzeby cz∏owieka starego w zakresie czynnoÊci ˝ycia codziennego, W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka powinna: 1) rozpoznaç problemy zdrowotne i spo∏eczne pacjentów i ich rodzin; 2) ustaliç czynniki zagro˝enia tkwiàce w rodzinie i Êrodowisku lokalnym; 3) zaplanowaç bezpoÊrednie dzia∏ania w stosunku do pacjenta i jego rodziny; 4) kszta∏towaç wÊród piel´gniarek rodzinnych umiej´tnoÊç doradzania w sytuacji trudnej; 5) koordynowaç i monitorowaç prac´ zespo∏u piel´gniarek rodzinnych; 6) wspó∏dzia∏aç na rzecz tworzenia sieci wsparcia spo∏ecznego; 7) doradzaç sposoby rozwiàzywania problemów piel´gnacyjnych, zdrowotnych i spo∏ecznych; 8) udzielaç niezb´dnego wsparcia i pomocy cz∏onkom zespo∏u w aktywizowaniu rodziny na rzecz pot´gowania zdrowia; 9) omówiç elementy i struktur´ Êrodowiskowej opieki psychiatrycznej; 10) okreÊliç miejsce piel´gniarki rodzinnej w psychiatrii Êrodowiskowej; 11) wskazaç miejsce i rol´ rodziny w zapobieganiu zaburzeniom psychicznym; 12) uzasadniç znaczenie rodziny w procesie opieki i samoopieki w leczeniu i rehabilitacji w ró˝nych sytuacjach zdrowotnych i spo∏ecznych; 13) wykonywaç çwiczenia rehabilitacyjne w wybranych schorzeniach uk∏adu krà˝enia i uk∏adu oddechowego; c) wybrane problemy promocji zdrowia osób starszych (program profilaktyki geriatrycznej, skala pomiaru aktywnoÊci), d) edukacja zdrowotna osób starszych ze szczególnym uwzgl´dnieniem aktywnego trybu ˝ycia, nawyków ˝ywieniowych, wydolnoÊci i sprawnoÊci fizycznej oraz psychicznej, e) piel´gnowanie chorych z zespo∏em ot´piennym — pierwotne zespo∏y ot´pienne (definicja, typowe objawy), f) problemy rodziny pacjenta z chorobà Alzheimera, g) wspieranie potencja∏u pacjenta i rodziny — asystowanie, aktywizowanie, motywowanie, nauczanie, doradzanie, podtrzymywanie; 2) zaawansowane problemy piel´gnacyjno-opiekuƒcze chorych cierpiàcych fizycznie i psychicznie (aspekty bólu): a) patomechanizm bólu (bóle nowotworowe), b) czynniki rakotwórcze w Êwietle najnowszych badaƒ, c) metody wczesnej diagnostyki, d) standardy post´powania piel´gniarki rodzinnej w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu chorób nowotworowych (z zastosowaniem klucza Linera), e) ogólne zasady leczenia bólu u dzieci i doros∏ych, f) piel´gnowanie pacjentów w ramach hospicjum i w warunkach domowych, g) znaczenie prowadzenia obserwacji i dokumentacji objawów bólu, Dziennik Ustaw Nr 197 — 13418 — h) rola piel´gniarki w farmakologicznej i psychoterapeutycznej walce z bólem, i) rola wsparcia spo∏ecznego; 3) rodzina w obliczu Êmierci i samobójstwa: a) psychospo∏eczne czynniki ryzyka samobójstw, b) rola piel´gniarki wobec rodziny z chorym umierajàcym, c) problemy i oczekiwania ludzi umierajàcych oraz ich rodzin, d) opieka paliatywna w warunkach domowych, e) opieka nad rodzinà osieroconà (fazy ˝a∏oby); 4) zaawansowane problemy zdrowotne (problemy opieki) pacjentów z chorobami uk∏adu krà˝enia: Poz. 1922 a) przygotowanie pacjentów i ich rodzin do planowanego zabiegu chirurgicznego (rola piel´gniarki rodzinnej), b) piel´gnowanie w warunkach domowych pacjentów po leczeniu chirurgicznym wybranych schorzeƒ narzàdu ruchu, jamy brzusznej, tarczycy, nerek i dróg moczowych, piersi i narzàdów rodnych, c) zasady piel´gnowania osób z owrzodzeniami ˝ylakowatymi koƒczyn dolnych, d) profilaktyka powik∏aƒ po zabiegach chirurgicznych, e) przygotowanie pacjenta i jego rodziny do samoopieki i samopiel´gnacji; 7) opieka piel´gniarska w psychiatrii Êrodowiskowej: a) czynniki ryzyka chorób uk∏adu krà˝enia, a) definicja psychiatrii Êrodowiskowej, b) procedury post´powania piel´gniarki rodzinnej we wczesnym wykrywaniu chorób uk∏adu krà˝enia, b) cele dzia∏ania psychiatrii Êrodowiskowej, c) programy promocji zdrowia, edukacja zdrowotna, profilaktyka, c) rozpoznawanie i ocena potrzeb pacjentów psychicznie chorych, wykrywanie czynników podnoszàcych ryzyko zachorowaƒ (rola piel´gniarki), d) post´powanie z chorym w stanach zagro˝enia ˝ycia z przyczyn kardiologicznych, d) za∏o˝enia organizacyjne i realizacja psychiatrii Êrodowiskowej, e) piel´gnowanie pacjenta w warunkach domowych ze stymulacjà wewn´trznà sta∏à, e) terapia systemowa jako wybrany model pracy zespo∏u terapeutycznego, f) problemy opieki nad pacjentami z przewlek∏à niewydolnoÊcià krà˝enia, f) miejsce i rola piel´gniarki rodzinnej w psychiatrii Êrodowiskowej; g) proces piel´gnowania pacjenta po przebytym zawale mi´Ênia sercowego; 8) problemy zdrowotne i spo∏eczne osób oraz rodzin uzale˝nionych od alkoholu i innych substancji psychotropowych: 5) zaawansowane problemy pacjentów w przypadku schorzeƒ neurologicznych: a) podstawowe poj´cia, definicje uzale˝nieƒ, a) problemy opiekuƒcze chorych ze schorzeniami centralnego uk∏adu nerwowego i schorzeniami naczyniopochodnymi, b) mechanizmy uzale˝nieƒ: uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, spo∏eczne, kulturowe i ekonomiczne, b) problemy zdrowotne i spo∏eczne rodzin pacjentów ze stwardnieniem rozsianym; epidemiologia schorzenia, czynniki wyzwalajàce i nasilajàce objawy chorobowe, c) problemy rodziny osoby uzale˝nionej od alkoholu, c) udzia∏ piel´gniarki w rozpoznawaniu i prowadzeniu edukacji zdrowotnej pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i z zespo∏em korzeniowym, d) profilaktyka uzale˝nieƒ, e) rola rodziny w profilaktyce i terapii uzale˝nieƒ, f) krajowy program promocji zdrowia i profilaktyki uzale˝nieƒ od alkoholu i Êrodków uzale˝niajàcych; d) problemy psychiczne i spo∏eczne pacjentów i ich rodzin po operacjach neurologicznych, 9) zaawansowane problemy zdrowotne pacjentów z chorobami uk∏adu oddechowego: e) problemy zdrowotne pacjentów po udarze mózgu — patomechanizm powstawania udaru, przygotowanie i aktywizowanie pacjenta i jego rodziny do samoopieki i samopiel´gnacji, a) ró˝nicowanie problemów piel´gnacyjnych oraz ich rozwiàzywanie u pacjentów z ostrà i przewlek∏à niewydolnoÊcià oddechowà, f) zapotrzebowanie na wsparcie spo∏eczne; 6) zaawansowane problemy zdrowotno-piel´gnacyjne pacjentów leczonych chirurgicznie: b) piel´gnowanie pacjentów z astmà oskrzelowà w warunkach domowych, c) udzia∏ rodziny w rozwiàzywaniu problemów piel´gnacyjnych pacjentów z gruêlicà p∏uc; Dziennik Ustaw Nr 197 — 13419 — 10) zaawansowane problemy zdrowotne u pacjentów z chorobami nerek: a) piel´gnowanie pacjentów z przewlek∏à niewydolnoÊcià nerek, b) standard opieki nad pacjentem dializowanym w domu, c) udzia∏ piel´gniarki rodzinnej w opiece nad pacjentem przygotowywanym do przeszczepu nerek i po przeszczepie — jakoÊç opieki; 11) zaawansowane problemy zdrowotne pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego: a) proces piel´gnowania pacjenta z chorobà wrzodowà ˝o∏àdka i dwunastnicy, ze szczególnym uwzgl´dnieniem edukacji zdrowotnej pacjenta i jego rodziny w zakresie postaw i zachowaƒ dotyczàcych samopiel´gnacji i samoopieki, b) proces piel´gnowania pacjenta z marskoÊcià wàtroby, wirusowym zapaleniem wàtroby, c) profilaktyka chorób nowotworowych uk∏adu pokarmowego; 12) zaawansowane problemy zdrowotne i spo∏eczne pacjentów z chorobami tkanki ∏àcznej: a) postawy pacjentów wobec reakcji bólowych i zniekszta∏ceƒ prowadzàcych do inwalidztwa, b) edukacyjna rola piel´gniarki w kszta∏towaniu aktywnej postawy pacjentów z chorobami tkanki ∏àcznej, c) problemy piel´gnacyjne pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, zesztywniajàcym zapaleniem stawów kr´gos∏upa i ich rozwiàzywanie w warunkach domowych; 13) problemy zdrowotno-piel´gnacyjne u chorych z chorobami uk∏adu krwiotwórczego: a) opieka piel´gniarska nad pacjentem z bia∏aczkà o przebiegu przewlek∏ym, ze szczególnym uwzgl´dnieniem roli edukacyjnej piel´gniarki, Poz. 1922 16) problemy zdrowotne i spo∏eczne pacjentów wymagajàcych rehabilitacji Êrodowiskowej (w warunkach domowych): a) rehabilitacja — cele i zadania, b) m …