Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów

Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 12 września 2012 r.w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Urzędowa tabela klas gruntów Część I - Grunty orne Dział I - Gleby terenów nizinnych i wyżynnych Rozdział 1 - Ogólna charakterystyka klas bonitacyjnych gleb terenów nizinnych i wyżynnych Rozdział 2 - Typy gleb terenów nizinnych i wyżynnych Rozdział 3 - Rodzaje i gatunki gleb terenów nizinnych i wyżynnych Rozdział 4 - Zaliczanie gleb terenów nizinnych i wyżynnych do poszczególnych klas bonitacyjnych Dział II - Gleby terenów górskich Rozdział 1 - Ogólna charakterystyka klas bonitacyjnych gleb terenów górskich Rozdział 2 - Typy gleb terenów górskich Rozdział 3 - Gatunki gleb terenów górskich Rozdział 4 - Granice stref wysokościowych dla terenów górskich Rozdział 5 - Zaliczanie gleb terenów górskich do poszczególnych klas bonitacyjnych Część II - Grunty zrekultywowane Dział I - Ogólna charakterystyka klas bonitacyjnych gruntów zrekultywowanych z przeznaczeniem na grunty orne Dział II - Gatunki gleb gruntów zrekultywowanych Dział III - Zaliczanie gruntów zrekultywowanych do poszczególnych klas bonitacyjnych Część III - Łąki trwałe i pastwiska trwałe Dział I - Ogólna charakterystyka klas bonitacyjnych gleb łąk trwałych i pastwisk trwałych Rozdział 1 - Tereny nizinne i wyżynne Rozdział 2 - Tereny górskie Dział II - Typy gleb łąk trwałych i pastwisk trwałych Rozdział 1 - Tereny nizinne i wyżynne Rozdział 2 - Tereny górskie Dział III - Gatunki gleb łąk trwałych i pastwisk trwałych Dział IV - Zaliczanie gleb łąk trwałych i pastwisk trwałych terenów nizinnych i wyżynnych do poszczególnych klas bonitacyjnych Rozdział 1 - Klasa I Rozdział 2 - Klasa II Rozdział 3 - Klasa III Rozdział 4 - Klasa IV Rozdział 5 - Klasa V Rozdział 6 - Klasa VI Dział V - Zaliczanie gleb łąk trwałych i pastwisk trwałych terenów górskich do poszczególnych klas bonitacyjnych Rozdział 1 - Klasa II Rozdział 2 - Klasa III Rozdział 3 - Klasa IV Rozdział 4 - Klasa V Rozdział 5 - Klasa VI Część IV - Lasy Dział I - Ogólna charakterystyka klas bonitacyjnych gleb gruntów leśnych Rozdział 1 - Tereny nizinne i wyżynne Rozdział 2 - Tereny górskie Dział II - Typy gleb gruntów leśnych Rozdział 1 - Tereny nizinne i wyżynne Rozdział 2 - Tereny górskie Dział III - Gatunki gleb gruntów leśnych Dział IV - Ustalanie typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na glebach gruntów leśnych Rozdział 1 - Tereny nizinne i wyżynne Rozdział 2 - Tereny górskie Dział V - Zaliczanie gleb gruntów leśnych terenów nizinnych i wyżynnych do poszczególnych klas bonitacyjnych Rozdział 1 - Klasa I Rozdział 2 - Klasa II Rozdział 3 - Klasa III Rozdział 4 - Klasa IV Rozdział 5 - Klasa V Rozdział 6 - Klasa VI Dział VI - Zaliczanie gleb gruntów leśnych terenów górskich do poszczególnych klas bonitacyjnych Rozdział 1 - Klasa I Rozdział 2 - Klasa II Rozdział 3 - Klasa III Rozdział 4 - Klasa IV Rozdział 5 - Klasa V Rozdział 6 - Klasa VI Część V - Grunty zadrzewione i zakrzewione Część VI - Grunty pod stawami rybnymi Część VII - Nieużytki Część VIII - Pozostałe kategorie gruntów rolnych Treść rozporządzenia Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne   (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) urzędową tabelę klas gruntów; 2) sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów, zwanej dalej „klasyfikacją”. § 2. Urzędową tabelę klas gruntów określa załącznik do rozporządzenia. § 3. Klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji albo innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków, zwanych dalej „właścicielem”. § 4. Z urzędu klasyfikację przeprowadza się: 1) na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane; 2) na gruntach zmeliorowanych - po upływie 3 lat od wykonania urządzeń melioracji wodnych; 3) na gruntach objętych postępowaniem scaleniowym; 4) na gruntach, na których starosta zarządził przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków albo okresowej weryfikacji danych ewidencyjnych - w przypadku zmiany użytków gruntowych na gruntach podlegających klasyfikacji; 5) po wystąpieniu klęski żywiołowej powodującej zmiany środowiska glebowego; 6) po zalesieniu gruntów na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. § 5. 1. Przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje: 1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; 2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie; 3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji; 4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji; 5) wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji. 2. Czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana dalej „klasyfikatorem”. § 6. 1. Zawiadomienie o wszczęciu z urzędu przeprowadzenia klasyfikacji, oprócz wymogów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, zawiera w szczególności informacje o: 1) podstawie prawnej przeprowadzenia klasyfikacji; 2) obszarze objętym klasyfikacją; 3) miejscu i terminie rozpoczęcia czynności klasyfikacyjnych w terenie; 4) harmonogramie przeprowadzenia klasyfikacji; 5) imieniu i nazwisku klasyfikatora. 2. Termin rozpoczęcia czynności klasyfikacyjnych w terenie nie może być krótszy niż 7 dni od dnia dokonania zawiadomienia. 3. Zawiadomienie doręcza się na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków. Pozostałe strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia w urzędzie starostwa powiatowego, urzędzie gminy, a także w miejscowości, na terenie której znajdują się grunty objęte klasyfikacją. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków jest skuteczne. § 7. 1. Przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje: 1) sporządzenie opisu fizjograficznego; 2) ustalenie zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji; 3) badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań; 4) ustalenie rodzaju zbiorowisk roślinnych na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych; 5) ustalenie typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na gruntach leśnych; 6) ustalenie rodzaju i gęstości zadrzewień i zakrzewień gruntów zadrzewionych i zakrzewionych; 7) zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej; 8) ustalenie zasięgu konturów typów gleb oraz klas bonitacyjnych. 2. Do przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie wykorzystuje się kopię mapy ewidencyjnej. 3. Czynności klasyfikacyjne w terenie klasyfikator przeprowadza w obecności właścicieli. 4. Niestawiennictwo któregokolwiek z właścicieli nie wstrzymuje przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie. § 8. 1. Po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych w terenie klasyfikator opracowuje projekt ustalenia klasyfikacji. 2. Projekt ustalenia klasyfikacji obejmuje: 1) mapę klasyfikacji, sporządzoną na kopii mapy ewidencyjnej, zawierającą w szczególności: a) granice obszaru objętego klasyfikacją, b) ustalone granice zasięgów konturów typów gleb, c) ustalone granice zasięgów konturów klas bonitacyjnych, d) położenie odkrywek glebowych, e) dane opisowo-informacyjne:   -   oznaczenie jednostki ewidencyjnej i obrębu,   -   oznaczenie skali,   -   oznaczenia typów, rodzajów i gatunków gleb, rodzajów użytków gruntowych oraz klas bonitacyjnych,   -   numery konturów klas bonitacyjnych oraz odkrywek glebowych; 2) protokół zawierający w szczególności: a) ogólną charakterystykę gruntów objętych klasyfikacją, w tym ukształtowanie terenu, jego wzniesienie nad poziom morza, ilość opadów atmosferycznych, stosunki wodne, istniejące budowle wodno-melioracyjne, dominujące rodzaje użytków gruntowych, typy gleb oraz dominujące klasy bonitacyjne, b) zestawienie opisów odkrywek glebowych charakteryzujących typy, rodzaje i gatunki gleb, rodzaje użytków gruntowych oraz klasy bonitacyjne, c) informację o mapie ewidencyjnej, d) podpisy klasyfikatora oraz właścicieli obecnych przy przeprowadzaniu czynności klasyfikacyjnych w terenie, e) datę jego sporządzenia. § 9. 1. W przypadku klasyfikacji przeprowadzanej z urzędu starosta zawiadamia właścicieli o miejscu i terminie wyłożenia na okres 14 dni do publicznego wglądu projektu ustalenia klasyfikacji, na co najmniej 14 dni przed tym terminem. 2. W przypadku klasyfikacji przeprowadzanej na wniosek właściciela starosta zawiadamia właściciela o możliwości zgłaszania zastrzeżeń do projektu ustalenia klasyfikacji. 3. Do zawiadomienia przepis § 6 ust. 3 stosuje się odpowiednio. § 10. Zastrzeżenia do projektu ustalenia klasyfikacji mogą być zgłaszane: 1) w okresie jego wyłożenia, o którym mowa w § 9 ust. 1, albo 2) w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w § 9 ust. 2. § 11. 1. Mapa klasyfikacji, o której mowa w § 8 ust. 2 pkt 1, stanowi integralną część decyzji o ustaleniu klasyfikacji. 2. Uzasadnienie do decyzji o ustaleniu klasyfikacji zawiera dodatkowo informacje o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń, o których mowa w § 10. § 12. Klasyfikacja przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów zachowuje ważność. § 13. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.1)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. Nr 19, poz. 97, z 1957 r. Nr 5, poz. 21 oraz z 1972 r. Nr 49, poz. 317), które zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. 1) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. Nr 19, poz. 97, z 1957 r. Nr 5, poz. 21 oraz z 1972 r. Nr 49, poz. 317), które zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Załącznik   -   Urzędowa tabela klas gruntów Część I Grunty orne Dział I Gleby terenów nizinnych i wyżynnych Rozdział 1 Ogólna charakterystyka klas bonitacyjnych gleb terenów nizinnych i wyżynnych Klasa I Gleby orne najlepsze Gleby te występują zawsze w dobrych warunkach fizjograficznych, tj. na równinach lub na bardzo łagodnych (do 2°) pochyłościach, są zasobne we wszystkie składniki odżywcze dla roślin, mają dobrą naturalną strukturę, nawet na znacznej głębokości, są łatwe do uprawy, ciepłe, czynne, przepuszczalne i przewiewne, ale przy tym dostatecznie wilgotne, niezaskorupiające się. Mają w dobrze wykształconym i głębokim poziomie próchnicznym słodką próchnicę niewykazującą większego zakwaszenia. Mają właściwe stosunki wodne i nie wymagają melioracji. Można na nich osiągać bez większych nakładów, nawet w średniej kulturze rolnej, wysokie plony najszlachetniejszych, głęboko korzeniących się roślin uprawnych. Gleby te nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych, w szczególności buraków cukrowych, pszenicy, lucerny, rzepaku, koniczyny czerwonej, pod uprawę warzyw i zakładanie sadów. Do klasy tej zalicza się najlepsze czarnoziemy, najlepsze mady czarnoziemne pyłowe i najlepsze czarne ziemie wytworzone z glin marglistych lub utworów pyłowych, najlepsze czarnoziemne rędziny deluwialne, najlepsze gleby brunatne wytworzone z lessów lub utworów lessowatych oraz wyjątkowo najlepsze gleby brunatne wytworzone z glin, średnie. Klasa II Gleby orne bardzo dobre Gleby te są zbliżone właściwościami do gleb klasy I, ale występują już w nieco gorszych warunkach fizjograficznych lub mają nieco gorsze właściwości fizyczne, np. są mniej przepuszczalne i mniej przewiewne oraz trudniejsze do uprawy. Gleby te są zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. W zasadzie nadają się pod uprawę tych samych roślin uprawnych co gleby klasy I, ale w średniej kulturze rolnej plony osiągane na glebach tej klasy są niższe. Gleby te nadają się bardzo dobrze pod zakładanie sadów. Do klasy tej zalicza się bardzo dobre czarnoziemy, bardzo dobre mady pyłowe i próchniczne oraz najlepsze spośród strukturalnych mad średnich, bardzo dobre czarne ziemie wytworzone z glin marglistych lub utworów pyłowych oraz najlepsze spośród czarnych ziem wytworzonych ze strukturalnych iłów marglistych, bardzo dobre czarnoziemne rędziny deluwialne lub głębokie czarnoziemne rędziny kredowe i mieszane, bardzo dobre gleby brunatne wytworzone z lessów lub utworów lessowatych oraz najlepsze gleby brunatne wytworzone z glin, iłów pylastych lub utworów pyłowych wodnego pochodzenia, najlepsze gleby płowe wytworzone z glin, iłów pylastych, utworów pyłowych wodnego pochodzenia, lessów lub utworów lessowatych. Klasa IIIa Gleby orne dobre Gleby te mają gorsze właściwości fizyczne lub chemiczne, lub występują w gorszych warunkach fizjograficznych niż gleby klasy I i II. Przede wszystkim odnosi się to do stosunków wodnych (poziom wód gruntowych może ulegać stosunkowo znacznym wahaniom), wybór roślin uprawnych na tych glebach jest na ogół mniejszy niż na glebach klasy I i II, a wysokość plonów waha się w szerokich granicach w zależności od stopnia kultury rolnej, umiejętności uprawy i nawożenia oraz w pewnym stopniu od warunków atmosferycznych. Niektóre z gleb zaliczonych do tej klasy mogą być także trudniejsze do uprawy. Większość z nich wykazuje pewne oznaki procesu degradacji, chociaż nie można nazwać ich glebami wadliwymi, gdyż ujemne cechy występują w stopniu nieznacznym. Gleby w tej klasie są zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Na lżejszych glebach tej klasy osiąga się wysokie plony żyta, jęczmienia, owsa i ziemniaków, a w warunkach wysokiej kultury rolnej uzyskuje się, podobnie jak na glebach cięższych, dobre plony buraków cukrowych, pszenicy, warzyw i koniczyny czerwonej. Gleby tej klasy nadają się również pod zakładanie sadów. Do klasy tej zalicza się gleby brunatne i płowe wytworzone z najlepszych piasków gliniastych mocnych zalegających na glinach, iłach, lessach lub pyłach, wytworzone z najlepszych płytkich piasków gliniastych lekkich pylastych, zalegających na zwięźlej szych podłożach o dobrych stosunkach wodnych oraz, wyjątkowo, najlepszych całkowitych piasków gliniastych mocnych pylastych, gleby brunatne i płowe wytworzone z glin, utworów pyłowych, lessów lub utworów lessowatych oraz najlepsze gleby brunatne i płowe (występujące stosunkowo rzadko) wytworzone z iłów ciężkich lub bardzo ciężkich, czarnoziemy niecałkowite lub występujące w gorszych warunkach fizjograficznych, czarne ziemie wytworzone z glin, iłów lub utworów pyłowych oraz najlepsze czarne ziemie lekkie, wytworzone z piasków gliniastych mocnych, najlepsze gleby torfowe, zmeliorowane lub nie wymagają melioracji, mady pyłowe, strukturalne mady średnie oraz najlepsze spośród strukturalnych mad ciężkich i mad lekkich piaszczystych, najlepsze spośród kredowych rędzin brunatnych i rędziny czarnoziemne, mieszane lub deluwialne oraz najlepsze spośród rędzin gipsowych. Klasa IIIb Gleby orne średnio dobre Gleby te są zasadniczo zbliżone właściwościami do gleb klasy IIIa, ale mają gorsze właściwości fizyczne lub chemiczne, lub występują w gorszych warunkach fizjograficznych. Poziom wód gruntowych ulega jeszcze większym wahaniom, a plony są uzależnione w jeszcze większym stopniu od warunków atmosferycznych, niekiedy bywają to gleby okresowo za suche, inne mogą być okresowo za mokre. Gleby te mogą być również narażone na erozję. Oznaki procesu degradacji, jeżeli występują, są już zazwyczaj wyraźnie zaznaczone w porównaniu z glebami klas wyższych. Gleby te, zasadniczo jeszcze dość dobre, mogą być uważane już w pewnym, ale jeszcze stosunkowo nieznacznym stopniu, za gleby wadliwe. Niektóre z nich są trudniejsze do uprawy. Na glebach tych w warunkach wysokiej kultury rolnej i pomyślnego przebiegu warunków atmosferycznych można osiągnąć dobre plony pszenicy, buraków cukrowych i koniczyny czerwonej. Gleby tej klasy nadają się również pod zakładanie sadów. Do klasy tej zalicza się gleby brunatne i płowe wytworzone z piasków gliniastych mocnych, zalegających na glinach, iłach lub pyłach, nieco gorszych od zaliczonych do klasy IIIa, najlepszych piasków gliniastych lekkich na zwięźlej szych podłożach o dobrych stosunkach wodnych oraz całkowitych piasków gliniastych mocnych i najlepszych, całkowitych piasków gliniastych lekkich pylastych oraz gleby brunatne i płowe wytworzone z glin, iłów, utworów pyłowych, lessów lub utworów lessowatych, gorsze czarnoziemy niecałkowite lub występujące w złych warunkach fizjograficznych, czarne ziemie wytworzone z glin, iłów, utworów pyłowych lub piasków gliniastych mocnych oraz najlepsze czarne ziemie wytworzone z piasków gliniastych lekkich zalegających na zwięźlej szych podłożach, gleby orne wytworzone na torfach, zmeliorowane lub nie wymagają melioracji, mady pyłowe, mady średnie oraz niektóre strukturalne mady ciężkie i mady lekkie, niektóre rędziny kredowe brunatne, czarnoziemne i deluwialne oraz rędziny gipsowe. Klasa IVa Gleby orne średniej jakości, lepsze Są to gleby o zdecydowanie mniejszym wyborze roślin uprawnych niż gleby klas wyższych. Plony są na ogół średnie, nawet gdy gleby te znajdują się w dobrej kulturze rolnej. Plony w znacznym stopniu są uzależnione od ilości i rozkładu opadów atmosferycznych, szczególnie w okresie wegetacyjnym. Gleby te nieraz występują w gorszych warunkach fizjograficznych, na większych spadkach, mogą być narażone na erozję wodną. Gleby ciężkie tej klasy są zasobne w składniki pokarmowe i charakteryzuje je duża żyzność potencjalna, ale są mało przewiewne, zimne i mało czynne, przeważnie ciężkie do uprawy, w okresach upałów zaskorupiają się, tworząc głębokie pęknięcia i szczeliny lub bryły trudne do rozbicia. Uprawiane na mokro mażą się, wymagają więc umiejętnego uchwycenia pory upraw. W sprzyjających warunkach atmosferycznych i dobrej kulturze rolnej mogą dać nawet wysokie plony pszenicy, buraków cukrowych i koniczyny czerwonej, żyto plonuje na nich gorzej od pszenicy i jest mniej pewne. Znaczna część takich gleb ma poziom wód gruntowych okresowo za wysoki i wymaga melioracji, a po jej wykonaniu gleby te przechodzą do klas wyższych (nawet do klasy II). Przeważnie występują na nich mniej korzystne warunki do zakładania sadów niż na glebach klas wyższych. Gleby lekkie tej klasy są glebami żytnio-ziemniaczanymi, natomiast nie nadają się pod uprawę koniczyny czerwonej. W przypadku gdy gleby tej klasy są utrzymywane w wysokiej kulturze rolnej i dobrych warunkach wilgotnościowych, nadają się pod uprawę jęczmienia, a nawet pszenicy i owsa, a buraki pastewne dają plony zadowalające. Gleby tej klasy nadają się również pod zakładanie sadów, ale pod uprawę nie wszystkich gatunków drzew owocowych. Do tej klasy zalicza się gleby brunatne i płowe wytworzone ze żwirów gliniastych, całkowitych piasków gliniastych lekkich lub piasków gliniastych lekkich niecałkowitych zalegających na zwięźlejszym głęboko występującym podłożu, gleby wytworzone z piasków gliniastych pylastych lub słabo gliniastych niecałkowitych, zalegających na słabo przepuszczalnych glinach lub iłach, niezbyt wysoko oglejonych (50-60 cm), piasków gliniastych na wapieniach, żwirach lub piaskach luźnych oraz piasków gliniastych powstałych ze zwietrzenia piaskowców, jak również gleby brunatne i płowe wytworzone z glin, iłów, utworów pyłowych, lessów lub utworów lessowatych. Są to przeważnie gleby niecałkowite na przepuszczalnych podłożach lub gleby o gorszych stosunkach wodnych, względnie położone w gorszych warunkach fizjograficznych, narażone na erozję wodną, niektóre czarnoziemy podmokłe, średniej jakości czarne ziemie wytworzone z glin, iłów, utworów pyłowych lub piasków gliniastych mocnych lub lekkich, średniej jakości gleby orne na torfach, zmeliorowane lub nie wymagają melioracji, mady pyłowe, mady lekkie, piaszczyste, mady średnie oraz mady ciężkie, jeżeli nie są za wilgotne (wyraźne oglejenie poniżej 50 cm), średniej jakości płytsze kredowe rędziny czarnoziemne, brunatne i deluwialne, rędziny gipsowe oraz najlepsze rędziny wytworzone z twardych wapieni. Klasa IVb Gleby orne średniej jakości, gorsze Gleby te zasadniczo są zbliżone swymi właściwościami do gleb klasy IVa, ale są bardziej od nich wadliwe - albo zbyt suche, albo zbyt wilgotne. Plony wahają się w szerokich granicach i silnie są uzależnione od warunków atmosferycznych. Gleby ciężkie w tej klasie są najczęściej podmokłe, często zbyt ciężkie do uprawy, albo położone w złych warunkach fizjograficznych, np. na silnych spadkach, zerodowanych szczytach wzgórz, zagłębieniach terenu. Niektóre z tych gleb zalegają płytko na zbyt przepuszczalnym podłożu i mogą być zbyt suche. W innych odmianach gleb tej klasy poziom wód gruntowych jest przez dłuższy czas zbyt wysoki, a wyraźne oglejenie występuje w profilu glebowym powyżej 50 cm, co powoduje, że wymagają one melioracji. Na cięższych glebach zaliczanych do tej klasy najlepiej uprawia się mieszanki zbóż, owies, koniczynę, kapustę, brukiew i inne rośliny pastewne. Nie nadają się pod uprawę ozimin. Gleby tej klasy nadają się pod uprawę tylko niektórych gatunków drzew owocowych. Gleby lekkie w tej klasie są w zasadzie glebami żytnio-ziemniaczanymi, są jednak często wrażliwe na suszę. Wyjątkowo, w sprzyjających warunkach atmosferycznych i gdy są utrzymywane w wysokiej kulturze rolnej, nadają się pod uprawę innych roślin uprawnych. Pod zakładanie sadów nadają się dla mniej wymagających gatunków drzew owocowych. Do tej klasy zalicza się głównie gleby brunatne wytworzone z niektórych żwirów gliniastych, piasków słabo gliniastych z domieszką pyłu lub piasków słabo gliniastych pylastych, całkowitych o przewadze frakcji pyłu grubego, piasków słabo gliniastych, całkowitych, występujących w wybitnie dobrych warunkach uwilgotnienia, piasków na glinach lub iłach silnie oglejonych, średnio głębokich, piasków gliniastych na wapieniach, żwirach lub piaskach oraz piasków gliniastych wietrzeniowych, zalegających na podłożu średnio głęboko występującym w profilu glebowym. W klasie tej występują gleby brunatne i płowe, wytworzone z glin, iłów, utworów pyłowych, lessów lub utworów lessowatych, zbyt wilgotne lub wyjątkowo najgorsze podmokłe czarnoziemy, silnie oglejone czarne ziemie wytworzone z glin, iłów, utworów pyłowych lub piasków gliniastych oraz niektóre czarne ziemie wytworzone z piasków słabo gliniastych, gleby orne na płytko zmurszałym torfie, zmeliorowane lub nie wymagają melioracji, gleby murszowe i murszaste, płytkie mady pyłowe, lekkie i średnie oraz wysoko oglejone mady ciężkie, płytkie rędziny kredowe brunatne i czarnoziemne, mieszane i deluwialne oraz rędziny wytworzone z twardych wapieni nieco gorsze od rędzin zaliczanych do klasy IVa. Klasa V Gleby orne słabe Gleby te są mało żyzne i mało urodzajne. Należą do nich gleby zbyt lekkie, za suche, przydatne do uprawy żyta i łubinu, a w latach obfitujących w opady nadają się pod uprawę ziemniaków i seradeli. Do klasy tej zalicza się również płytkie i kamieniste gleby, najczęściej ubogie w materię organiczną oraz gleby zbyt mokre, niezmeliorowane lub nienadające się do melioracji. Gleby ciężkie i podmokłe w tej klasie najbardziej nadają się pod uprawę brukwi i kapusty, mieszanek traw oraz niektórych roślin pastewnych. Gleby te w zasadzie nie nadają się pod zakładanie sadów. Na glebach lekkich i suchych tej klasy uprawia się żyto, łubin, niekiedy ziemniaki. Dobór odpowiednich roślin w głównej mierze jest uzależniony od stosunków wodnych i stopnia kultury rolnej. Gleby te nadają się pod uprawę tylko niektórych gatunków drzew owocowych. Na płytkich rędzinach kredowych tej klasy można uprawiać również pszenicę, esparcetę i koniczynę białą, ale plony tych roślin są znacznie niższe niż w klasach wyższych. Do klasy V zalicza się gleby brunatne, gleby płowe, gleby bielicowe i rdzawe wytworzone ze żwirów piaszczystych, gorszych żwirów gliniastych, piasków słabo gliniastych całkowitych i średnio głębokich na przepuszczalnym podłożu lub wapieniach lub średnio głębokich piasków słabo gliniastych wietrzeniowych, piasków słabo gliniastych głębokich na glinach, lessach lub utworach pyłowych, piasków słabo gliniastych całkowitych podmokłych lub piasków słabo gliniastych na glinach lub iłach o stale za wysokim poziomie wód gruntowych, z płytkich piasków gliniastych zalegających na piasku luźnym lub słabo gliniastym. Do klasy tej należą bardzo płytkie gleby brunatne i płowe wytworzone z glin, utworów pyłowych, lessów lub utworów lessowatych, zalegających na piaskach luźnych lub żwirach, gleby glejowe bardzo silnie podmokłe (oglejenie występuje pod poziomem próchnicznym), występujące na terenach bezodpływowych, wytworzone z glin, iłów, utworów pyłowych, lessów lub utworów lessowatych, czarne ziemie wytworzone z piasków słabo gliniastych, całkowite lub niecałkowite, zalegające na piaskach luźnych, czarne ziemie silnie podmokłe, wytworzone z różnych skał macierzystych, gleby orne na płytko rozłożonych torfach lub płytkich torfach na piasku luźnym, o nieuregulowanych stosunkach wodnych, gleby murszaste, mady bardzo lekkie, różne mady płytkie i suche oraz różne mady silnie oglejone i podmokłe, mady ciężkie położone w bezodpływowych kotlinach i zagłębieniach, różne bardzo płytkie rędziny oraz gorsze odmiany rędzin wytworzonych z twardych wapieni. Klasa VI Gleby orne najsłabsze Gleby te są bardzo słabe, wadliwe, dają plony niskie i niepewne. Podmokłe gleby tej klasy wykazują stale za wysoki poziom wód gruntowych, często występuje storfiały lub zmurszały utwór organiczny. Przeprowadzenie melioracji na tych glebach jest bardzo utrudnione. Nie nadają się do uprawy zbóż i roślin okopowych i powinny być wykorzystywane raczej jako pastwiska. Nie nadają się również pod zakładanie sadów. Do klasy tej należą również gleby lekkie, za suche, które nadają się pod uprawę łubinu, natomiast żyto daje na nich średnie plony, ale tylko w latach o sprzyjających warunkach atmosferycznych. Należą tu również gleby bardzo płytkie (płytsze niż gleby należące do klasy V) lub płytkie i silnie kamieniste, przez co trudne do uprawy. Gleby te w zasadzie nie nadają się pod zakładanie sadów, z wyjątkiem mniej wymagających gatunków wiśni. Na bardzo płytkich rędzinach tej klasy można uprawiać jedynie żyto i koniczynę białą, w zasadzie gleby te nadają się bardziej pod zalesienie niż pod uprawę rolną. Do klasy tej zalicza się gleby brunatne, rdzawe i bielicowe wytworzone z gorszych żwirów piaszczystych, płytkich piasków słabo gliniastych położonych na piaskach luźnych, wapieniach, żwirach, gleby wytworzone z bardzo płytkich piasków wietrzeniowych, piasków słabo gliniastych średnio głębokich na piasku luźnym, znajdujących się na terenach zbyt suchych lub piasków słabo gliniastych całkowitych, występujących na terenach wybitnie suchych, np. na szczytach wzgórz. Należą do tej klasy najgorsze odmiany gleb ornych na torfach, wysoce wadliwe oraz najgorsze gleby murszaste, najgorsze mady piaszczyste, bardzo lekkie lub ciężkie oraz bardzo płytkie rędziny wytworzone z twardych wapieni. Klasa VIz Gleby orne najsłabsze, trwale za suche lub za mokre Do tej klasy zalicza się gleby suche, nieprzydatne do uprawy polowej. Gleby te powinny być zalesione. Zalicza się tu w szczególności gleby bielicowe i rdzawe wytworzone ze żwirów piaszczystych, piasków luźnych całkowitych, piasków luźnych płytkich na wapieniach lub żwirach lub płytkich piasków wietrzeniowych. Wymienione gleby różnią się od przedstawionych w klasie VI bardziej niekorzystnymi cechami wynikającymi z budowy profilu glebowego i układu warunków fizjograficznych. Wyjątkowo zalicza się do tej klasy niektóre bardzo podmokłe piaski, nieprzydatne jako grunty orne ani łąki trwałe i pastwiska trwałe, nadające się pod zalesienie olszyną. Rozdział 2 Typy gleb terenów nizinnych i wyżynnych AB. Gleby brunatne, gleby płowe, gleby bielicowe i gleby rdzawe wytworzone ze żwirów i piasków A. Gleby płowe B. Gleby brunatne C. Czarnoziemy D. Czarne ziemie E. Gleby bagienne i pobagienne F. Mady G. Rędziny Rozdział 3 Rodzaje i gatunki gleb terenów nizinnych i wyżynnych Rodzaj gleby oznacza się cyfrą arabską. Rodzaje gleb występują tylko w typie AB. gleby brunatne, gleby płowe, gleby bielicowe i gleby rdzawe oraz typach A. gleby płowe i B. gleby brunatne terenów nizinnych i wyżynnych. 1. wytworzone ze żwirów 2. wytworzone z piasków 3. wytworzone z glin 4. wytworzone z iłów 5. wytworzone z pyłów wodnego pochodzenia, utworów lessowatych i pyłów o nieustalonej genezie 6. wytworzone z lessów Gatunki gleb oznacza się małymi literami alfabetu, które są podane w tekście tabeli przy opisach gleb zaliczonych do danej klasy. Dla gleb mineralnych oraz warstw mineralnych w niektórych glebach organicznych i organiczno-mineralnych gatunek gleby określa się na podstawie uziarnienia (składu granulometrycznego), jak następuje: żwir piaszczysty żwir gliniasty piasek luźny piasek luźny pylasty piasek słabo gliniasty piasek słabo gliniasty pylasty piasek gliniasty lekki piasek gliniasty lekki pylasty piasek gliniasty mocny piasek gliniasty mocny pylasty glina lekka glina lekka pylasta glina średnia glina średnia pylasta glina ciężka glina ciężka pylasta ił ciężki ił bardzo ciężki pył zwykły pył ilasty less zwykły less ilasty utwór szkieletowy utwór skalisty W glebach mineralnych wytworzonych z glin, w rędzinach, madach i utworach namytych gatunki gleb są określane na podstawie uziarnienia wierzchnich warstw. Wyróżnia się gleby: bardzo lekkie lekkie średnie ciężkie W glebach organicznych gatunki gleb są określane na podstawie odpowiednich utworów organicznych: torf niski torf wysoki torf przejściowy mursz muł Rozdział 4 Zaliczanie gleb terenów nizinnych i wyżynnych do poszczególnych klas bonitacyjnych Oddział 1 AB. Gleby brunatne, gleby płowe, gleby bielicowe i gleby rdzawe 1. wytworzone ze żwirów Klasa IVa a) Gleby żwirowe gliniaste, całkowite, z domieszką części pyłowych w całym profilu glebowym. Poziom próchniczny o miąższości nie mniejszej niż 30 cm, wykształcony. W podłożu może występować piasek. Węglan wapnia występuje często pod warstwą próchniczną. Gleby dość urodzajne, chociaż czasem zbyt suche. Nadają się pod uprawę żyta, ziemniaków i owsa. b) Gleby żwirowe silnie gliniaste, niecałkowite, na glinach przepuszczalnych leżących nie głębiej niż 80 cm. Poziom próchniczny o miąższości ponad 30 cm, dobrze wykształcony. Dobre gleby żytnio-ziemniaczane. Czasem za suche. W sprzyjających warunkach atmosferycznych nadają się pod uprawę żyta, ziemniaków i owsa. Klasa IVb a) Gleby żwirowe gliniaste, całkowite, z domieszką części pyłowych w wierzchniej warstwie. Pod poziomem próchnicznym o miąższości około 30 cm, występują znaczne ilości odłamków skał. W podłożu spotyka się niekiedy grubszy piasek różnoziarnisty. Gleby średnio urodzajne, często zbyt suche. Nadają się pod uprawę żyta i ziemniaków. b) Gleby żwirowe gliniaste, niecałkowite, na glinach przepuszczalnych leżących na głębokości około 100 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm. Gleby żytnio-ziemniaczane. Często za suche. Klasa V a) Gleby żwirowo-kamieniste, całkowite lub niecałkowite, na piaskach. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, dobrze wykształcony. Gleby suche, żytnio-łubinowe. b) Gleby żwirowe gliniaste, całkowite, z domieszką części pyłowych i dużą ilością kamieni. Pod poziomem próchnicznym o miąższości około 20 cm barwy szarej występują warstwy żwiru zawierającego odłamki skał wapiennych. Gleby zbyt przewiewne i przepuszczalne. Nadają się pod uprawę żyta i ziemniaków. Klasa VI a) Gleby żwirowo-kamieniste, całkowite lub niecałkowite, na piaskach, nadmiernie przewiewne i przepuszczalne oraz bardzo wrażliwe na brak opadów. Poziom próchniczny o miąższości około 15 cm. Plony żyta i łubinu na tych glebach są bardzo niskie. b) Gleby żwirowe, niecałkowite, na nieprzepuszczalnych glinach lub iłach ułożonych nieckowato i niemające przez to odpływu wód gruntowych. Klasa VIz a) Gleby piaszczysto-żwirowe, z domieszką kamieni, całkowite lub niecałkowite, na przepuszczalnym podłożu. Poziom próchniczny o miąższości do 15 cm, słabo wykształcony. Są to gleby stale za suche, trudne do uprawy. Oddział 2 AB. Gleby brunatne, gleby płowe, gleby bielicowe i gleby rdzawe 2. wytworzone z piasków Klasa II a) Piaski gliniaste mocne pylaste, o stosunkowo dużej zawartości pyłu (ponad 30%) i przewagą pyłu drobnego wśród frakcji pyłowej, niecałkowite, płytkie, na glinach. Glina średnia lub lekka słabo spiaszczona, często pylasta o naturalnej dobrej strukturze i właściwych stosunkach wodnych występuje nie głębiej niż 50 cm. Są to gleby brunatne lub płowe ze słabo wykształconymi cechami wymycia iłu koloidalnego. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm lub głębszy, strukturalny, dobrze wykształcony, barwy ciemnoszarej lub szarobrunatnej w stanie świeżym. Odczyn w górnych poziomach słabo kwaśny lub zbliżony do obojętnego, węglan wapnia występuje w profilu glebowym. Przejście od piasku do gliniastego podłoża ostre lub wyraźne. Występują na terenach płaskich lub lekko falistych warunkujących odpowiedni stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Nie wymagają melioracji lub są zmeliorowane w przypadku bardziej zwięzłego podłoża. Są to bardzo dobre gleby pszenno-buraczane, łatwe do uprawy. Nadają się również pod uprawę innych roślin uprawnych. Klasa IIIa a) Piaski gliniaste mocne pylaste, niecałkowite, na glinach lub iłach, występujących nie głębiej niż 80 cm, lub piaski gliniaste mocne pylaste, o stosunkowo dużej zawartości pyłu (ponad 30%), z przewagą pyłu drobnego we frakcji pyłowej, niecałkowite, bez względu na głębokość występowania zwięźlejszego podłoża. Glina lub ił o właściwych stosunkach wodnych. Oglejenie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż około 80 cm, słabe lub średnie. Poziom próchniczny o miąższości 25 cm lub głębszy, strukturalny, dobrze wykształcony. Przejście od piasku do zwięźlejszego podłoża ostre lub wyraźne. Występują na terenach płaskich lub lekko falistych, warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Są to bardzo dobre gleby żytnio-jęczmienne. Nadają się również pod uprawę pszenicy, buraków cukrowych, rzepaku, ziemniaków, koniczyny czerwonej i innych roślin uprawnych. b) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na lessach lub utworach pyłowych wodnego pochodzenia, występujących nie głębiej niż 70 cm. Gleby brunatne lub płowe. Poziom próchniczny o miąższości 25 cm lub głębszy. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Nadają się na ogół pod uprawę wszystkich roślin uprawnych. c) Piaski gliniaste mocne pylaste, całkowite, o stosunkowo dużej zawartości pyłu (ponad 30%) i przewadze pyłu drobnego we frakcji pyłowej. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm lub głębszy, strukturalny, dobrze wykształcony. Występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Są to bardzo dobre gleby żytnio-jęczmienne. Nadają się również pod uprawę pszenicy, buraków cukrowych, rzepaku, koniczyny białej i innych roślin uprawnych. d) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na glinach lub iłach, z gliną lub iłem występującymi nie głębiej niż 60-70 cm. Przejście do zwięźlejszego podłoża wyraźnie zaznaczone. Na głębokości około 80 cm i głębiej może zaznaczać się słabe lub średnie oglejenie. Poziom próchniczny o miąższości 25 cm lub głębszy, barwy ciemnoszarej lub szarobrunatnej w stanie świeżym, strukturalny. Występują na terenach równinnych, warunkujących dobre uwilgotnienie. Nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych. e) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na ile strukturalnym pylastym, występujące na terenach płaskich, warunkujących dobry stan uwilgotnienia. Ił pylasty zalega nie głębiej niż 100 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm lub głębszy. Gleby te nie wymagają melioracji lub są zmeliorowane. Oglejenie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż około 90 cm, słabe lub średnie. Miejscami w dolnych częściach piasku, mogą występować pieprze lub plamki oksydacyjne o średnicy mniejszej niż 15 mm. Nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych. f) Piaski gliniaste lekkie pylaste, niecałkowite, płytkie, na glinach lub iłach, występujących nie głębiej niż 50 - 60 cm. Przejście do podłoża ostre. Glina lub ił mają właściwe stosunki wodne. Poziom próchniczny o miąższości 25 cm lub głębszy, barwy ciemnoszarej lub szarobrunatnej w stanie świeżym, strukturalny. Gleby te występują na terenach płaskich, są zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Przy odpowiedniej uprawie i nawożeniu nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych. g) Gleby piaszczyste, wietrzeniowe, wytworzone z wapieni, margli lub gezów piaszczystych, o miąższości około 60 cm, często z domieszką materiału obcego. Piaszczysta zwietrzelina wykazuje uziarnienie piasku gliniastego mocnego, niekiedy pylastego. Węglan wapnia może występować na znacznej głębokości dopiero na poziomie zwartej skały macierzystej. Wierzchnie poziomy często wykazują pewien stopień zakwaszenia. Poziom próchniczny o miąższości 25 cm lub głębszy, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te występują na terenach płaskich lub na zboczach o nachyleniu do 10°. Stan uwilgotnienia dobry do rozwoju roślin uprawnych. Nadają się pod uprawę prawie wszystkich roślin uprawnych. h) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, zalegające na wapieniach silnie zwietrzałych. Gliniasta zwietrzelina wapienna o miąższości ponad 20 cm występuje nie głębiej niż 60 cm, poniżej skała węglanowa o różnym stopniu zwietrzenia. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te występują na terenach równinnych, warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Nadają się pod uprawę prawie wszystkich roślin uprawnych. i) Piaski gliniaste lekkie pylaste, niecałkowite, zalegające na silnie zwietrzałych wapieniach. Gliniasta zwietrzelina o miąższości co najmniej 20 cm, występuje nie głębiej niż 50 cm. Poziom próchniczny o miąższości 25 cm lub głębszy, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych. Klasa IIIb a) Piaski gliniaste mocne pylaste, niecałkowite, na glinach lub iłach występujących głębiej niż 80 cm (80 - 150 cm), położone na terenach płaskich lub lekko falistych, warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. W odniesieniu do gleb położonych na terenach falistych, bardziej wrażliwych na brak opadów, glina lub ił, powinny występować nie głębiej niż na 100 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te są zmeliorowane lub nie wymagają melioracji, przepuszczalne i przewiewne. Oglejenie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż 70 cm, słabe lub średnie. Są to dobre gleby żytnio-jęczmienne. Nadają się pod uprawę koniczyny czerwonej, a w dobrej kulturze rolnej nadają się również pod uprawę pszenicy, buraków cukrowych i innych roślin uprawnych. b) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na lessach lub utworach pyłowych wodnego pochodzenia, występujących głębiej niż 70 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Gleby te mają dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Nadają się pod uprawę prawie wszystkich roślin uprawnych. c) Piaski gliniaste mocne, całkowite, piaski gliniaste mocne pylaste, całkowite, w których przeważa pył gruby we frakcji pyłowej, lub piaski gliniaste lekkie pylaste, całkowite, o stosunkowo dużej zawartości pyłu (ponad 30%) i przewadze pyłu drobnego we frakcji pyłowej. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Są to bardzo dobre gleby żytnio-ziemniaczane. Nadają się pod uprawę koniczyny białej, a w dobrej kulturze rolnej i sprzyjających warunkach atmosferycznych nadają się pod uprawę pszenicy, jęczmienia i innych roślin uprawnych. d) Piaski gliniaste, niecałkowite, na glinach lub iłach, przewarstwione piaskiem słabo gliniastym. Przewarstwienie to występuje ponad zwięźlejszym podłożem i nie przekracza miąższości 10 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm. Glina lub ił występują nie głębiej niż 80 cm. Gleby te są zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Najbardziej nadają się pod uprawę żyta i ziemniaków, ale nadają się również pod uprawę i innych roślin uprawnych, jak pszenica, jęczmień i owies. e) Piaski słabo gliniaste pylaste, niecałkowite, na glinach, iłach lub utworach pyłowych, występujących nie głębiej niż 50-60 cm. Zawartość pyłu stosunkowo duża (ponad 30%) i przeważa pył drobny we frakcji pyłowej. Poziom próchniczny o miąższości co najmniej 30 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Zwięźlejsze podłoże o właściwych stosunkach wodnych. Oglejenie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż około 70 cm, słabe lub średnie. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Są to bardzo dobre gleby żytnio-ziemniaczane, na których w dobrej kulturze rolnej i sprzyjających warunkach atmosferycznych można uprawiać również pszenicę, jęczmień i koniczynę czerwoną. f) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na glinach lub iłach, występujących poniżej 60 - 70 cm. Glina lub ił o właściwych stosunkach wodnych. Oglejenie słabe lub średnie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż 70 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te występują na terenach warunkujących dobre uwilgotnienie do rozwoju roślin uprawnych. Zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Są to dobre gleby żytnio-jęczmienne, nadające się również pod uprawę koniczyny czerwonej, a w dobrej kulturze rolnej można uprawiać również pszenicę, buraki cukrowe, rzepak i inne rośliny uprawne. g) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, zalegające na żwirach gliniastych, zawierających około 50% frakcji żwiru lub glinach przewarstwionych piaskiem gliniastym. Żwir gliniasty występuje nie płycej niż na głębokości 80 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, w stanie świeżym barwy ciemnej lub szarobrunatnej. Gleby te zajmują tereny płaskie, o dobrych warunkach uwilgotnienia i nie wymagają melioracji. Nadają się na ogół pod uprawę wszystkich roślin uprawnych, ale w latach o małej ilości opadów plony mogą być średnie. h) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na glinach lekkich z domieszką piasku. Glina występuje nie głębiej niż 60 - 70 cm, przejście jest wyraźnie zaznaczone. Gleby te występują na terenach lekko falistych i nie wymagają melioracji. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny. Nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych, ale w latach o małej ilości opadów plony buraków cukrowych mogą być niskie. i) Piaski gliniaste mocne, na utworach pyłowych z przewagą frakcji pyłu grubego lub na utworach pyłowych zwykłych z domieszką piasku. Gleby te występują na terenach lekko falistych, są nie za suche, o właściwych stosunkach wodnych. Utwór pyłowy wodnego pochodzenia zalega na głębokości 60 - 70 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm, strukturalny, barwy ciemnoszarej lub ciemnej. Gleby te nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych. j) Piaski gliniaste lekkie pylaste, na glinach pylastych, występujących na głębokości 50-60 cm. Gleby te mogą być słabo lub średnio oglejone na głębokości około 70 cm. Występują na terenach płaskich lekko falistych, zajmują lokalne obniżenia, często wymagając melioracji. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy, strukturalny, barwy ciemnej w stanie świeżym. Na glebach tych mogą być uprawiane wszystkie ziemiopłody, ale w latach o dużej ilości opadów niektóre z nich mogą dać średnie plony. k) Piaski gliniaste lekkie, drobnoziarniste pylaste z dużą domieszką pyłu grubego, zalegające na głębokości 30 - 40 cm na piaskach gliniastych mocnych, różnoziarnistych. Gleby te występują na terenach płaskich, warunkujących dobre uwilgotnienie i nie wymagają melioracji. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, barwy ciemnoszarej lub ciemnobrunatnej. Uprawiane mogą być wszystkie ziemiopłody, ale w latach o małej ilości opadów plony buraków i pszenicy mogą być niskie. l) Piaski gliniaste lekkie pylaste, niecałkowite, na glinach lub iłach, występujących poniżej 50 - 60 cm. Glina lub ił o właściwych stosunkach wodnych. Oglejenie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż około 70 cm, słabe lub średnie. Na przejściu do gliniastego podłoża mogą występować nieraz liczne kamienie, tzw. bruk kamienisty. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te występują na terenach gwarantujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Są to dobre gleby żytnio-jęczmienne, nadają się pod uprawę koniczyny czerwonej, a w dobrej kulturze rolnej można na nich uprawiać również pszenicę, buraki cukrowe i inne rośliny uprawne. ł) Piaski gliniaste lekkie pylaste, niecałkowite, zalegające na strukturalnym ile pylastym, występującym nie głębiej niż 100 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Występują na terenach płaskich, warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Oglejenie słabe lub średnie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż 70 cm. Miejscami w dolnych częściach piasku mogą występować pieprze lub plamki oksydacyjne o średnicy mniejszej niż 15 mm. Nadają się pod uprawę prawie wszystkich roślin uprawnych. m) Piaski gliniaste lekkie, niecałkowite, na glinach lub iłach występujących nie głębiej niż 80 cm. Glina lub ił o właściwych stosunkach wodnych. Oglejenie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż około 70 cm, słabe lub średnie. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te są zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Są to gleby żytnio-jęczmienne, na których w dobrej kulturze rolnej można uprawiać również pszenicę, buraki cukrowe, koniczynę czerwoną i inne rośliny uprawne. n) Piaski gliniaste lekkie, niecałkowite, zalegające na lessach lub utworach pyłowych, występujących nie głębiej niż 70 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Są to gleby żytnio-jęczmienne. Nadają się pod uprawę koniczyny czerwonej, a w dobrej kulturze rolnej można na nich uprawiać również pszenicę, buraki cukrowe i inne rośliny uprawne. o) Piaski gliniaste mocne pylaste, zalegające na głębokości nie mniejszej niż 80 cm na piaskach słabo gliniastych. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm, dobrze wykształcony, strukturalny. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Są to dobre gleby żytnio-jęczmienne, na których w dobrej kulturze rolnej i sprzyjających warunkach atmosferycznych można uprawiać również pszenicę. p) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na glinach lekkich lub średnich, często w dolnych częściach marglistych. Poziom próchniczny o miąższości 25 cm lub głębszy, strukturalny, dobrze wykształcony. Gleby te są położone często w niższych miejscach terenów falistych. Wymagają melioracji, a w okresie wiosennym są później dostępne do uprawy. Oglejenie średnie występuje na głębokości nie mniejszej niż 60 cm, natomiast plamy oksydacyjne i pieprze mogą występować obok plam glejowych już na głębokości 40 - 60 cm, jednak w małej ilości i o średnicy mniejszej niż 15 mm. Nadają się pod uprawę prawie wszystkich roślin uprawnych, ale w latach o dużej ilości opadów plony niektórych roślin mogą być niższe. r) Gleby piaszczyste, wietrzeniowe, wytworzone z wapieni, margli lub gezów piaszczystych, często z domieszką materiału obcego, o miąższości 50 - 60 cm. Piaszczysta zwietrzelina wykazuje uziarnienie piasku gliniastego mocnego z domieszką pyłu (15 - 25%). Węglan wapnia występuje dopiero na pewnej głębokości na poziomie skały macierzystej. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Gleby te występują na terenach warunkujących dobre uwilgotnienie do rozwoju roślin uprawnych. Nadają się pod uprawę prawie wszystkich roślin uprawnych. s) Piaski gliniaste lekkie, niecałkowite, na wapieniach silnie zwietrzałych. Miąższość utworu piaszczystego do gliniastej zwietrzeliny wapnia wynosi 60 - 70 cm. Gleby te występują na terenach płaskich lub lekko falistych. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Nadają się pod uprawę wszystkich roślin uprawnych, ale w latach o małej ilości opadów można uzyskać na nich plony nieco niższe od średnich. t) Piaski gliniaste mocne, niecałkowite, na wapieniach silnie zwietrzałych. Gliniasta zwietrzelina występuje nie głębiej niż 80 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Gleby te występują na terenach płaskich lub lekko falistych. Nadają się pod uprawę prawie wszystkich roślin uprawnych, ale w latach o małej ilości opadów mogą dać plony nieco niższe od średnich. Klasa IVa a) Piaski gliniaste lekkie, całkowite, piaski gliniaste lekkie pylaste, całkowite, w których przeważa pył gruby we frakcji pyłowej lub piaski gliniaste lekkie lub piaski gliniaste lekkie pylaste, zalegające poniżej 80 cm na piaskach słabo gliniastych. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych. Są to dobre gleby żytnio-ziemniaczane, na których w dobrej kulturze rolnej i sprzyjających warunkach atmosferycznych można uprawiać również jęczmień, owies, koniczynę białą, a nawet pszenicę. b) Piaski słabo gliniaste pylaste, całkowite, o stosunkowo dużej zawartości pyłu (ponad 30%) i przewadze pyłu drobnego we frakcji pyłowej. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm. Gleby te występują na terenach warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych (poziom wody gruntowej powinien być dostatecznie wysoki). Są to gleby żytnio-ziemniaczane, na których w dobrej kulturze rolnej i sprzyjających warunkach atmosferycznych można uprawiać również jęczmień, owies i koniczynę białą. c) Piaski słabo gliniaste, niecałkowite, na utworach pyłowych lub lessach, występujących nie głębiej niż 60 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm. Są to gleby żytnio-ziemniaczane, w latach o dużej ilości opadów nadają się również pod uprawę pszenicy. d) Piaski gliniaste mocne lub mocne pylaste, niecałkowite, na wapieniach występujących poniżej głębokości 70 cm lub piaski gliniaste lekkie lub lekkie pylaste, niecałkowite, na wapieniach, występujących poniżej głębokości 90 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, dobrze wykształcony. Są to gleby żytnio-ziemniaczane, szczególnie w latach o dużej ilości opadów nadają się pod uprawę roślin motylkowych. e) Piaski słabo gliniaste, niekiedy z domieszką żwiru, niecałkowite, na przepuszczalnej glinie, występującej nie głębiej niż 70 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Są to gleby żytnio-ziemniaczane. W latach o dużej ilości opadów nadają się również pod uprawę pozostałych zbóż. f) Piaski gliniaste lub słabo gliniaste, niecałkowite, na glinach lub iłach słabo przepuszczalnych. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy. Gleby te występują na terenach równinnych, o dość wysokim poziomie wód gruntowych, wyraźne oglejenie zaznacza się na głębokości około 60 cm, niezmeliorowane. Gleby te nadają się w szczególności pod uprawę mieszanek, owsa, brukwi, kapusty, a w sprzyjających warunkach atmosferycznych pod uprawę buraków pastewnych i pszenicy. g) Piaski gliniaste mocne lub mocne pylaste, wytworzone ze zwietrzelin piaskowców, o miąższości około 70 cm do skały litej piaskowca lub piaski gliniaste lekkie lub lekkie pylaste, wytworzone ze zwietrzelin piaskowców, o miąższości około 90 cm do skały litej piaskowca. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Wierzchnie warstwy zawierają często domieszkę materiału lodowcowego. Są to gleby żytnio-ziemniaczane. h) Piaski gliniaste mocne pylaste, zalegające na głębokości 70 - 90 cm na piaskach słabo gliniastych lub piaski gliniaste mocne zalegające poniżej głębokości 70 cm na piaskach słabo gliniastych. Gleby te występują na terenach płaskich lub lekko falistych, okresowo mogą być nieco za suche. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, strukturalny. Są to dobre gleby żytnio-ziemniaczano-jęczmienne. Nadają się również pod uprawę pszenicy, buraków cukrowych i lnu. W latach o małej ilości opadów plony mogą być niższe od średnich. i) Piaski gliniaste mocne, zalegające na utworach pyłowych z przewagą pyłu grubego lub pyłowych z domieszką piasku, okresowo podmokłe, występujące w płaskich obniżeniach terenowych o wysokim poziomie wód gruntowych. Wykonanie melioracji przeważnie jest utrudnione. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy, barwy szarobrunatnej lub brunatnej. Gleby średnio żyzne, o wadliwych stosunkach wodnych. W profilu glebowym na głębokości 40 - 50 cm występuje znaczna ilość konkrecji żelazowo-manganowych oraz plamy oksydacyjne o średnicy 15 mm lub większej. Wyraźne oglejenie występuje na głębokości nie mniejszej niż około 50-60 cm. Gleby te nadają się pod uprawę mieszanek, koniczyny szwedzkiej i owsa, a w sprzyjających warunkach atmosferycznych - buraków pastewnych i pszenicy jarej. j) Piaski gliniaste lekkie, niecałkowite, o miąższości około 40 cm, zalegające na glinach lekkich lub średnich, podścielonych piaskiem słabo gliniastym. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, słabo strukturalny. Gleby te nadają się pod uprawę żyta, ziemniaków, jęczmienia, a w sprzyjających warunkach atmosferycznych również pszenicy jarej i buraków pastewnych. Są to gleby wrażliwe na suszę. k) Piaski gliniaste lekkie, z domieszką żwiru, zalegające na glinach lub iłach pylastych, występujących poniżej głębokości 60 cm. Przejście jest zaznaczone wyraźnie, szczególnie na iłach. Występują przeważnie na terenach lekko falistych. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Gleby te nadają się pod uprawę żyta, ziemniaków, owsa, czasem pszenicy jarej i buraków pastewnych. l) Piaski gliniaste lekkie pylaste, niecałkowite, na glinach lekkich lub średnich, bądź iłach, występujących na głębokości około 60 - 70 cm. Na głębokości 80 - 90 cm glina lub ił są przewarstwione luźnym piaskiem (przewarstwienie to nie przekracza 10 cm). Gleby te zajmują tereny lekko faliste. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, barwy szarej. Gleby te nadają się pod uprawę żyta, ziemniaków, owsa, czasem uprawiane mogą być na nich pszenica jara i buraki pastewne, ale w latach o małej ilości opadów ich plony są niskie. ł) Piaski gliniaste lekkie pylaste, na utworach pyłowych z domieszką piasku, występujące na terenach lekko falistych, często z oznakami przemycia w profilu glebowym, słabo strukturalne, niezbyt rozpylone. Utwór pyłowy wodnego pochodzenia o dużej zawartości pyłu grubego zalega na głębokości około 60 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm, w stanie świeżym barwy jasnoszarej. Są to typowe gleby żytnio-ziemniaczane, w dobrej kulturze rolnej mogą być uprawiane pszenica i jęczmień. m) Piaski gliniaste lekkie, przewarstwione na głębokości 40 - 50 cm gliną lekką. Poniżej głębokości 60 cm występuje piasek słabo gliniasty często z licznymi konkrecjami rdzawoczarnymi w formie ziaren i pieprzyków. Gleby te są położone w obniżeniach terenowych z wysokim poziomem wody gruntowej. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy. Gleby te nadają się pod uprawę warzyw, roślin pastewnych, mieszanek i owsa. n) Piaski gliniaste lekkie, na glinach ciężkich lub iłach, występujących na głębokości około 100 cm. Glina lub ił w silnym stopniu oglejone. Na głębokości 40 - 50 cm występują ziarna konkrecji żelazowo-manganowych oraz plamy oksydacyjne o średnicy 15 mm lub większej. Gleby te występują na terenach płaskich o dość wysokim poziomie wód gruntowych, niezmeliorowane. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy. Gleby te nadają się pod uprawę mieszanek, owsa i roślin pastewnych. o) Piaski gliniaste lekkie, na piaskach gliniastych mocnych, występujących poniżej głębokości 70 cm. Gleby te występują na terenach lekko falistych lub na zboczach o nachyleniu do 10°, nie wymagają melioracji. Okresowo jednak mogą być za suche. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Gleby te nadają się pod uprawę żyta, ziemniaków, owsa, a nawet pszenicy jarej i koniczyny białej. p) Piaski gliniaste mocne lub mocne pylaste, zalegające poniżej 70 cm na piaskach luźnych lub żwirach piaszczystych. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Występują na terenach płaskich lub lekko falistych, warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych, okresowo jednak mogą być za suche. Są to gleby żytnio-ziemniaczane, na których w sprzyjających warunkach atmosferycznych i dobrej kulturze rolnej można uprawiać również jęczmień, owies, a nawet pszenicę jarą i koniczynę białą. r) Piaski gliniaste lekkie lub lekkie pylaste, zawierające nieraz dużą ilość pyłu grubego, zalegające poniżej głębokości 90 cm na piaskach luźnych lub żwirach piaszczystych. Poziom próchniczny o miąższości około 30 cm. Występują na terenach płaskich lub lekko falistych, warunkujących dobry stan uwilgotnienia do rozwoju roślin uprawnych, okresowo jednak mogą być za suche. Są to gleby żytnio-ziemniaczane, na których w sprzyjających warunkach atmosferycznych można uprawiać również jęczmień i owies. s) Piaski gliniaste lekkie, niecałkowite, na glinach lub iłach, występujących poniżej głębokości 80 cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Przejście do zwięźlejszego podłoża wyraźnie zaznaczone. Glina lub ił o właściwych stosunkach wodnych. Oglejenie, jeżeli występuje, to na głębokości nie mniejszej niż około 60 cm, słabe lub średnie. Są to dobre gleby żytnio-ziemniaczane, na których w dobrej kulturze rolnej i sprzyjających warunkach atmosferycznych można uprawiać również i inne rośliny uprawne, jak jęczmień, owies, pszenicę, buraki i koniczynę czerwoną. t) Piaski gliniaste lekkie, niecałkowite, na lessach lub utworach pyłowych, występujących poniżej głębokości 70 cm. Są to gleby brunatne lub płowe. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm. Są to dobre gleby żytnio-ziemniaczane, na których w dobrej kulturze rolnej i sprzyjających warunkach atmosferycznych można uprawiać również inne rośliny uprawne. u) Piaski słabo gliniaste pylaste, z dużą zawartością pyłu (ponad 30%) …