Art. 53 KK – Dyrektywy wymiaru kary

Kodeks karny (KK) · Rozdział VI – Zasady wymiaru kary i środków karnych · tytuł nieurzędowy

W skrócie

Przepis określa, że sąd wymierza karę według własnego uznania, w granicach ustawowych, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i łagodzące oraz cele kary wobec sprawcy i społeczeństwa, przy czym dolegliwość kary nie może przekroczyć stopnia winy. Sąd bierze pod uwagę motywację i zachowanie sprawcy przed i po czynie, naprawienie szkody, zachowanie pokrzywdzonego oraz wyniki mediacji lub ugody. Wymienione są przykładowe okoliczności obciążające i łagodzące, przy czym okoliczność będąca znamieniem przestępstwa liczy się tylko przy szczególnie wysokim nasileniu, a okoliczność już stanowiąca podstawę zaostrzenia lub złagodzenia odpowiedzialności nie jest liczona dodatkowo jako odpowiednio obciążająca lub łagodząca.

Przystępne streszczenie. Wiążące jest wyłącznie brzmienie przepisu.

§ 1.Sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych w ustawie, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i okoliczności łagodzące, cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do skazanego. Dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy.

§ 2.Wymierzając karę, sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, zwłaszcza w razie popełnienia przestępstwa na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego.

§ 2a.Okoliczności obciążające stanowią w szczególności:

1)uprzednia karalność za przestępstwo umyślne lub podobne przestępstwo nieumyślne;

2)wykorzystanie bezradności, niepełnosprawności, choroby lub podeszłego wieku pokrzywdzonego;

3)sposób działania prowadzący do poniżenia lub udręczenia pokrzywdzonego;

4)popełnienie przestępstwa z premedytacją;

5)popełnienie przestępstwa w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie;

6)popełnienie przestępstwa motywowanego nienawiścią z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej lub wyznaniowej ofiary albo z powodu jej bezwyznaniowości;

7)działanie ze szczególnym okrucieństwem;

8)popełnienie przestępstwa w stanie po spożyciu alkoholu lub środka odurzającego, jeżeli ten stan był czynnikiem prowadzącym do popełnienia przestępstwa lub istotnego zwiększenia jego skutków;

9)popełnienie przestępstwa we współdziałaniu z nieletnim lub z wykorzystaniem jego udziału.

§ 2b.Okoliczności łagodzące stanowią w szczególności:

1)popełnienie przestępstwa w wyniku motywacji zasługującej na uwzględnienie;

2)popełnienie przestępstwa pod wpływem gniewu, strachu lub wzburzenia, usprawiedliwionych okolicznościami zdarzenia;

3)popełnienie przestępstwa w reakcji na nagłą sytuację, której prawidłowa ocena była istotnie utrudniona z uwagi na okoliczności osobiste, zakres wiedzy lub doświadczenia życiowego sprawcy;

4)podjęcie działań zmierzających do zapobieżenia szkodzie lub krzywdzie, wynikającej z przestępstwa, albo do ograniczenia jej rozmiaru;

5)pojednanie się z pokrzywdzonym;

6)naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem lub zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z przestępstwa;

7)popełnienie przestępstwa ze znacznym przyczynieniem się pokrzywdzonego;

8)dobrowolne ujawnienie popełnionego przez siebie przestępstwa organowi powołanemu do ścigania przestępstw.

§ 2c.Nie stanowi okoliczności, o której mowa w § 2a i 2b, okoliczność będąca znamieniem przestępstwa, które popełnił sprawca, chyba że wystąpiła ona ze szczególnie wysokim nasileniem.

§ 2d.Nie stanowi okoliczności, o której mowa w § 2a, okoliczność niebędąca znamieniem przestępstwa, jeżeli stanowi podstawę zaostrzenia odpowiedzialności karnej zastosowanego wobec sprawcy.

§ 2e.Nie stanowi okoliczności, o której mowa w § 2b, okoliczność niebędąca znamieniem przestępstwa, jeżeli stanowi podstawę złagodzenia odpowiedzialności karnej zastosowanego wobec sprawcy.

§ 3.Wymierzając karę sąd bierze także pod uwagę pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji pomiędzy pokrzywdzonym a sprawcą albo ugodę pomiędzy nimi osiągniętą w postępowaniu przed sądem lub prokuratorem.

Źródło urzędowe: api.sejm.gov.pl · Stan: 2026-06-17 · Pełny tekst kodeksu · Spis artykułów