← België

ECLI:BE:CASS:2008:ARR.20080617.1

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Hof van Cassatie Vonnis/arrest van 17 juni 2008 ECLI nr: ECLI:BE:CASS:2008:ARR.20080617.1 Rolnummer: P.06.1348.N Kamer: 2N - tweede kamer Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2008-07-01 Raadplegingen: 507 - laatst gezien 2026-07-03 11:07 Versie(s): Vertaling FR Fiches 1 - 2 De omvang van de in artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet, en in artikel 43, § 2, Vlarem I, bepaalde zorgvuldigheidsplicht blijft niet beperkt tot het naleven van de algemene of de bijzondere voorwaarden van de vergunning en moet niet vooraf bij ministerieel besluit worden gepreciseerd; zij is algemeen en omvat elke maatregel van voorzichtigheid of voorzorg

(1).
(1)Cass., 4 feb. 2003, AR P.02.0615.N ECLI:BE:CASS:2003:ARR.20030204.4, A.C., 2003, nr 83. Thesaurus CAS: MILIEURECHT UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Vlarem I - Zorgvuldigheidsplicht - Omvang - Aard Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Art. 22, tweede lid Besluit Vlaamse Executieve - 06-02-1991 - Art. 43, § 2 Thesaurus CAS: HINDERLIJKE INRICHTINGEN UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Vlarem I - Zorgvuldigheidsplicht - Omvang - Aard Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Art. 22, tweede lid Besluit Vlaamse Executieve - 06-02-1991 - Art. 43, § 2 Fiches 3 - 4 Het algemene karakter van de zorgvuldigheidsplicht omschreven in artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet, en in artikel 43, § 2, Vlarem I, en het gegeven dat ze elke maatregel van voorzichtigheid of voorzorg omvat, sluit niet uit dat wanneer abnormale hinder wordt veroorzaakt, het ter voldoening van deze verplichting noodzakelijk is andere maatregelen te nemen dan het loutere aanwenden van de best beschikbare technieken die geen overmatige kosten meebrengen. Thesaurus CAS: MILIEURECHT UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Vlarem I - Zorgvuldigheidsplicht - Aard - Omvang - Veroorzaken van abnormale hinder Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Art. 22, tweede lid Besluit Vlaamse Executieve - 06-02-1991 - Art. 43, § 2 Thesaurus CAS: HINDERLIJKE INRICHTINGEN UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Vlarem I - Zorgvuldigheidsplicht - Aard - Omvang - Veroorzaken van abnormale hinder Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Art. 22, tweede lid Besluit Vlaamse Executieve - 06-02-1991 - Art. 43, § 2 Fiches 5 - 6 De in artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet, en in artikel 43, § 2, Vlarem I, bepaalde zorgvuldigheidsplicht wordt niet beperkt door artikel 43ter, Vlarem I, dat bepaalt dat een inrichting zo dient te worden geëxploiteerd dat alle passende preventieve maatregelen tegen verontreiniging worden getroffen, met name door toepassing van de best beschikbare technieken. Thesaurus CAS: MILIEURECHT UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Vlarem I - Zorgvuldigheidsplicht - Grens - Preventieve maatregelen door toepassing van de best beschikbare technieken Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Art. 22, tweede lid Besluit Vlaamse Executieve - 06-02-1991 - Art. 43, § 2, en 43ter, 1° Thesaurus CAS: HINDERLIJKE INRICHTINGEN UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Vlarem I - Zorgvuldigheidsplicht - Grens - Preventieve maatregelen door toepassing van de best beschikbare technieken Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Art. 22, tweede lid Besluit Vlaamse Executieve - 06-02-1991 - Art. 43, § 2, en 43ter, 1° Fiches 7 - 8 Artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet, dat bepaalt dat ongeacht de verleende vergunning, de exploitant van een inrichting steeds de nodige maatregelen moet treffen om schade, hinder en zware ongevallen te voorkomen, heeft een voldoende nauwkeurige normatieve inhoud om een misdrijf te kunnen definiëren.
(1)
(2).
(1)Cass., 4 feb. 2003, AR P.02.0615.N ECLI:BE:CASS:2003:ARR.20030204.4, A.C., 2003, nr 83.
(2)Zie: Cass., 3 april 2007, AR P.06.1348.N, A.C., 2007, nr ...; Gw. H. nr 36/2008, 4 maart 2008, B.S. 30 april 2008 (Ed. 1), 23.
  1. Thesaurus CAS: MILIEURECHT UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Artikel 22 - Zorgvuldigheidsplicht - Verplichting de nodige maatregelen te nemen om hinder te voorkomen - Legaliteitsbeginsel Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Artt. 22, tweede lid, en 39 Thesaurus CAS: HINDERLIJKE INRICHTINGEN UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Verplichtingen exploitant - art. 20-22bis PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - LEEFMILIEU - Milieuvergunning - Vlaanderen - D. 28 juni 1985 - Indeling van inrichtingen Vrije woorden: Milieuvergunningsdecreet - Artikel 22 - Zorgvuldigheidsplicht - Verplichting de nodige maatregelen te nemen om hinder te voorkomen - Legaliteitsbeginsel Wettelijke bepalingen: Decreet Vlaamse Raad - 28-06-1985 - Artt. 22, tweede lid, en 39 Tekst van de beslissing Nr. P.06.1348.N A. B. G. D., beklaagde, eiseres, vertegenwoordigd door mr. Jean-Marie Nelissen Grade, advocaat bij het Hof van Cassatie, tegen
  2. M. B., burgerlijke partij,
  3. S. D. J., burgerlijke partij,
  4. W. S., burgerlijke partij, verweerders, met als raadsman mr. Gwijde Vermeire, advocaat bij de balie te Gent. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het Hof van Beroep te Gent, correctionele kamer, van 15 september
  5. De eiseres voert in een memorie die aan dit arrest is gehecht, twee middelen aan. Bij arrest van 3 april 2007 heeft het Hof het Grondwettelijk Hof een prejudiciële vraag gesteld. Bij arrest nr.36/2008 van 4 maart 2008 heeft het Grondwettelijk Hof die vraag beantwoord. Raadsheer Etienne Goethals heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Marc Timperman heeft geconcludeerd. II. BESLISSING VAN HET HOF Beoordeling Eerste middel
  6. Het middel voert schending aan van de artikelen 22 en 39, § 1, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet en 43, § 2, 43bis en 43ter Vlarem I: de appelrechters oordelen ten onrechte dat de eiseres ertoe gehouden was maatregelen te nemen, zelfs indien deze verder zouden gaan dan het gebruik maken van de best beschikbare technieken die geen overmatige kosten meebrengen; weliswaar gaat de zorgvuldigheidsplicht van artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet verder dan de loutere naleving van de opgelegde vergunningsvoorwaarden; deze worden evenwel beperkt door artikel 43ter Vlarem I, bepaling die dient te worden samen gelezen met artikel 43, § 2, Vlarem-I dat een loutere weergave is van artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet.
  7. In zoverre het middel aanvoert dat de appelrechters zouden hebben geoordeeld dat de eiseres ertoe gehouden was maatregelen te nemen die desgevallend overmatige kosten met zich zouden meebrengen, berust het op een onjuiste lezing van het bestreden arrest en mist het feitelijke grondslag.
  8. Artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet bepaalt dat, ongeacht de verleende vergunning, de exploitant van een inrichting, steeds de nodige maatregelen moet treffen om schade, hinder en zware ongevallen te voorkomen en om bij ongeval de gevolgen ervan voor de mens en het leefmilieu zo beperkt mogelijk te houden. Artikel 43, § 2, Vlarem I bepaalt dat, ongeacht de verleende vergunning, de exploitant steeds de nodige maatregelen moet treffen om schade en hinder te voorkomen.
  9. De omvang van de in beide voormelde artikelen bepaalde zorgvuldigheidsplicht blijft niet beperkt tot het naleven van de algemene of de bijzondere voorwaarden van de vergunning noch moet die vooraf bij ministerieel besluit worden gepreciseerd. Zij is algemeen en omvat elke maatregel van voorzichtigheid of voorzorg.
  10. Gelet op dit algemene karakter van deze zorgvuldigheidsplicht en het gegeven dat ze elke maatregel van voorzichtigheid of voorzorg omvat, is het niet uitgesloten dat wanneer abnormale hinder wordt veroorzaakt het ter voldoening van deze verplichting noodzakelijk is andere maatregelen te nemen dan het loutere aanwenden van de best beschikbare technieken die geen overmatige kosten meebrengen.
  11. Het middel dat uitgaat van de opvatting dat de in de artikelen 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet en artikel 43, § 2, Vlarem I, bepaalde zorgvuldigheidsplicht wordt beperkt door artikel 43ter dat bepaalt dat een inrichting zo dient te worden geëxploiteerd dat alle passende preventieve maatregelen tegen verontreiniging worden getroffen, met name door toepassing van de best beschikbare technieken, faalt naar recht. Tweede middel
  12. De eiseres voert aan dat artikel 22, tweede lid, Milieuvergunningsdecreet, gelezen in verband met artikel 39 Milieuvergunningsdecreet de artikelen 12, tweede lid, en 14 Grondwet schendt, daar nergens in het Milieuvergunningsdecreet of in enige andere wettelijke of decretale bepaling nader wordt gespecifieerd wat onder "hinder" dient te worden begrepen, waartegen de nodige maatregelen preventief dienen te worden genomen, bij gebreke waarvan de expoitant strafrechtelijk kan worden gesanctioneerd. Het in deze grondwetsbepalingen vervatte legaliteitsbeginsel zou zijn miskend daar de legaliteit van een strafbepaling vereist dat zij op zichzelf of in context met andere bepalingen gelezen, op voldoende wijze de als strafbaar gestelde gedraging omschrijft.
  13. Bij arrest nr. 36/2008 van 4 maart 2008 zegt het Grondwettelijk Hof voor recht: "De artikelen 22, tweede lid, en 39 van het decreet van het Vlaamse gewest van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning schenden niet de artikelen 12 en 14 van de Grondwet, al dan niet in samenhang gelezen met artikel 7 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 15 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten". Het middel faalt naar recht. Ambtshalve onderzoek van de beslissing op de strafvordering
  14. De substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven rechtsvormen zijn in acht genomen en de beslissing is overeenkomstig de wet gewezen. Dictum Het Hof, Verwerpt het cassatieberoep. Veroordeelt de eiseres in de kosten. Begroot de kosten op 107,28 euro. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, tweede kamer, samengesteld uit afdelingsvoorzitter Edward Forrier, als voorzitter, en de raadsheren Luc Huybrechts, Etienne Goethals, Luc Van hoogenbemt en Koen Mestdagh, en op de openbare rechtszitting van 17 juni 2008 uitgesproken door afdelingsvoorzitter Edward Forrier, in aanwezigheid van advocaat-generaal Marc Timperman, met bijstand van afgevaardigd adjunct-griffier Conny Van de Mergel. PDF document ECLI:BE:CASS:2008:ARR.20080617.1 Gerelateerde publicatie(s) geciteerd door: ECLI:BE:CASS:2007:ARR.20070403.9 precedenten: ECLI:BE:CASS:2003:ARR.20030204.4 zie ook recenter: ECLI:BE:CASS:2009:ARR.20090915.1 ECLI:BE:CASS:2011:ARR.20110201.1 ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20150915.8 Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab <div

🔗 Vers la source officielle

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.