← België

ECLI:BE:CASS:2010:ARR.20100624.6

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Hof van Cassatie Vonnis/arrest van 24 juni 2010 ECLI nr: ECLI:BE:CASS:2010:ARR.20100624.6 Rolnummer: C.09.0438.N Kamer: 1N - eerste kamer Rechtsgebied: Overige - Burgerlijk recht Invoerdatum: 2010-07-07 Raadplegingen: 528 - laatst gezien 2026-07-02 16:52 Versie(s): Vertaling FR Fiches 1 - 2 Ingeval de partijen bij een gerechtelijke verdeling het niet eens zijn, moet de notaris ze oproepen om aanwezig te zijn bij het opstellen van het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden en ze uitnodigen het te ondertekenen; bij hun afwezigheid dient het proces-verbaal te worden ondertekend door de notaris aangesteld om de afwezige of onwillige partijen te vertegenwoordigen

(1).
(1)P. WATELET, La rédaction des actes notariés, Brussel, Larcier, 1980, 676; P. WATELET, Partages et liquidations judiciaires, in Rép. Not., t. XIII, boek V, Brussel, Larcier, 1988, 73, nr. 138; J. DEMBLON, P. HARMEL, M. RENARD-DECLAIRFAYT & J.F. TAYMANS, L'acte notarié, in Rép. Not., t. XI, boek XI, Brussel, Larcier, 2002, 273, nr. 380; A. VAN DEN BOSSCHE, Proces-verbaal van beweringen en zwarigheden en afsluiting van de procedure, in Vereffening-verdeling, Kluwer, Antwerpen,
  1. Thesaurus CAS: VERDELING UTU-thesaurus: GERECHTELIJK RECHT - BIJZONDERE RECHTSPLEGINGEN (BURGERLIJKE ZAKEN) - Onverdeelde goederen - Gerechtelijke verdeling BURGERLIJK RECHT - ERFRECHT - Erfrecht - Vereffening en verdeling - Algemeen Vrije woorden: Proces-verbaal van beweringen en zwarigheden - Notaris - Verplichtingen - Partijen - Ondertekening - Vereiste Wettelijke bepalingen: Gerechtelijk Wetboek - 10-10-1967 - Art. 1219, § 2, eerste lid Wet - 16-03-1803 - Art. 14 - 30 ELI link Pub nr 1803031601 Thesaurus CAS: NOTARIS UTU-thesaurus: GERECHTELIJK RECHT - BIJZONDERE RECHTSPLEGINGEN (BURGERLIJKE ZAKEN) - Onverdeelde goederen - Gerechtelijke verdeling BURGERLIJK RECHT - ERFRECHT - Erfrecht - Vereffening en verdeling - Algemeen Vrije woorden: Verdeling - Proces-verbaal van beweringen en zwarigheden - Verplichtingen - Partijen - Ondertekening - Vereiste Wettelijke bepalingen: Gerechtelijk Wetboek - 10-10-1967 - Art. 1219, § 2, eerste lid Wet - 16-03-1803 - Art. 14 - 30 ELI link Pub nr 1803031601 Tekst van de beslissing Nr. C.09.0438.N T.A., eiseres, vertegenwoordigd door mr. Paul Wouters, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1050 Brussel, Vilain XIIII-straat 17, waar de eiseres woonplaats kiest, tegen A.E., verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest, op 11 september 2008 gewezen door het hof van beroep te Gent. Raadsheer Eric Stassijns heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Guy Dubrulle heeft geconcludeerd. II. CASSATIEMIDDEL De eiseres voert in haar verzoekschrift een middel aan. Geschonden wettelijke bepalingen - artikel 14 van de wet van 16 maart 1803 (25 ventôse) op het notarisambt; - de artikelen 1209, lid 3, 1218, lid 2 en 1219, §2 en 1222 van het Gerechtelijk Wetboek. Aangevochten beslissingen Het bestreden arrest: "Verklaart het hoger beroep ontvankelijk doch ongegrond. Verklaart het incidenteel hoger beroep ontvankelijk en deels gegrond. Doet het bestreden vonnis teniet waar het de zwarigheid van (de eiseres) betreffende het handelsfond (voor zover deze in werkelijkheid handelt over de handelszaak/de onderneming deel uitmakende van het actief van het gemeenschappelijk vermogen, de inkomsten uit de handelszaak door (de verweerder) geïnd sedert de vereffeningsdatum tot de stopzetting en de inbreng van intrest) ontvankelijk verklaarde en verklaart deze onontvankelijk. Bevestigt, binnen de perken van het hoger beroep (...), het bestreden vonnis voor het overige. Veroordeelt (de eiseres) tot de kosten van het geding in deze instantie, aan haar zijde aldus niet nuttig te begroten, en aan de zijde van (de verweerder) te begroten op 1.200,00 euro rechtsplegingsvergoeding". op grond van de motieven op p. 6 t/m 9: "Op 6 oktober 2005 werd door de boedelnotaris ter griffie van de rechtbank van eerste aanleg te Brugge een voor eensluidend verklaard afschrift neergelegd van: - zijn proces-verbaal van staat van vereffening en verdeling van 29 maart 2005; - zijn proces-verbaal van gezegden en zwarigheden gevolgd door zijn advies van 21 september
  2. Volgens (eiseres) heeft de boedelnotaris niet de correcte rechtspleging inzake de vereffening-verdeling gevolgd. Het proces-verbaal van opening der werkzaamheden wordt niet voorgelegd, maar zou dateren van 26 maart
  3. Hierna heeft zich tussen de partijen een discussie ontsponnen, in hoofdzaak betreffende het al dan niet bestaan van een handelsfonds en betreffende de waarde van de stock. De boedelnotaris maakte per fax van 20 juni 2003 zijn ontwerp van staat van vereffening-verdeling aan de raadslieden van de partijen over (stuk 6/2 eiseres). Bij brief van 9 maart 2005 gericht aan de raadslieden van de partijen schreef de boedelnotaris onder meer het volgende: ‘Om de vereffening verder te zetten dien ik het ontwerp van staat van 2003 als akte op te maken. Het zal partijen behoren daarna eventueel beweringen en zwarigheden mede te delen. Deze processen-verbaal, samen met mijn advies, kan dan neergelegd worden ter griffie. Zonder tegenbericht zal ik op 29 maart 2005 om 14.30 uur een akte van ontwerp van staat verlijden en partijen uitnodigen overeenkomstig artikel 1218 Ger. W...." (stuk 10 eiseres). De boedelnotaris heeft derhalve alvast gehandeld conform artikel 1218 Ger. W. en meer in het bijzonder de partijen aangemaand om inzage te nemen van de staat van vereffening en om bij de werkzaamheden aanwezig te zijn op 29 maart 2005 om 14.30 uur. Tevens heeft hij hen gewaarschuwd dat bij gebreke aan overeenstemming een proces-verbaal van beweringen en zwarigheden zou worden opgemaakt. Bij brief van 18 maart 2005 maakte de raadsman van (de verweerder) nog bijkomende informatie en stukken over aan de boedelnotaris. Aan de boedelnotaris werd gevraagd om een ontwerpstaat op te maken, waarop dan zwarigheden zouden moeten worden geformuleerd (stuk 12 eiseres). Vervolgens ging er bij de boedelnotaris op 29 maart 2005 een bijeenkomst door. De staat van vereffening en verdeling werd opgemaakt op diezelfde datum. Deze bevat een ontwerp van verdeling en geeft op volledige en nauwkeurige wijze de rechten en plichten van iedere partij aan. De staat van vereffening en verdeling werd door de beide partijen ondertekend, doch niet goedgekeurd, en vermeldt: ‘Na voorlezing door ondergetekende notaris heeft (de eiseres) verklaard niet akkoord te gaan met huidige staat van vereffening daar geen rekening wordt gehouden met de waarde van het handelsfonds waarvoor een overeenkomst door de beide partijen met de Maatschappij BP destijds werd ondertekend. (De verweerder) antwoordt dat er geen handelsfonds is daar deze steeds heeft toebehoord aan de maatschappij BP. De beide partijen hebben ondergetekende notaris op de hoogte gesteld bijkomende zwarigheden te zullen formuleren en deze aan voornoemde Notaris te zullen overmaken uiterlijk op dertig april aanstaande. Na ontvangst van deze zwarigheden zal ondergetekende notaris het proces-verbaal van zwarigheden met advies opstellen en deze neerleggen ter griffe van de rechtbank van eerste aanleg te Brugge. Kopie van dit proces-verbaal van zwarigheden met advies al aan de partijen worden overgemaakt'. (stuk 11 eiseres) Bij brief van 30 maart 2005 deelde de raadsman van (de eiseres) aan de boedelnotaris mee dat de rekening bij de BBL Wapenplein, geblokkeerd op naam van de beide partijen, met nummer 384-4043793-44 voor een bedrag van 1.493,90 euro mocht worden opgenomen (stuk 13 eiseres). De raadsman van (de eiseres) schreef op 9 augustus 2005 aan de boedelnotaris: ‘Deze zaak zou moeten verder gezet worden. Ofwel roept u nogmaals de partijen en de raadslieden samen, ofwel verwachten wij van u binnenkort een staat van vereffening en verdeling'. (stuk 14 eiseres) Aldus werd uit het oog verloren dat de definitieve staat van vereffening-verdeling reeds was opgesteld op 29 maart
  4. In deze staat had de boedelnotaris de partijen uitdrukkelijk uitgenodigd om hun opmerkingen mee te delen. Vervolgens maakte de boedelnotaris op 21 september 2005 zijn proces-verbaal van beweringen en zwarigheden, met hierin zijn standpunt betreffende de ingebrachte bezwaren. Zowel de staat van vereffening-verdeling als het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden met advies werden door de boedelnotaris aan de partijen meegedeeld en ter griffie neergelegd. Aldus was de rechtbank en thans het hof (van beroep) rechtsgeldig gevat om uitspraak te doen over de zwarigheden zoals opgenomen in het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden van 21 september
  5. Nergens wordt expliciet voorzien dat het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden door de partijen mede dient te worden ondertekend. Waar (de eiseres) aan de boedelnotaris onterecht verwijt dat hij haar standpunt in het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden ‘op onvolmaakte wijze' zou hebben weergegeven, heeft zij één en ander uitsluitend aan zichzelf te wijten, nu zij na het opmaken van de staat van vereffening en verdeling behoudens wat betreft een gemeenschappelijke bankrekening (brief van de raadsman van de (eiseres) aan de boedelnotaris van 30 maart 2005), geen enkele opmerking, verduidelijking of bijkomende zwarigheid heeft geformuleerd, ondanks uitdrukkelijke vraag hiertoe van de boedelnotaris zoals vermeld in de staat van vereffening-verdeling van 29 maart
  6. De hoger geciteerde vermeldingen in de staat van vereffening-verdeling lieten aan duidelijkheid niets te wensen over zodat (de eiseres) bezwaarlijk kan voorhouden zich niet exact in de vereffeningsprocedure te hebben kunnen situeren. Te dezen is er dan ook geen reden om de zaak voor ‘regularisatie' terug te zenden naar de boedelnotaris". Grieven
  7. Krachtens de artikelen 1219, §2 en 1222 van het Gerechtelijk Wetboek maakt de notaris, ingeval de partijen het niet eens zijn, een proces-verbaal van de beweringen en zwarigheden op in minuut. Binnen een maand legt hij ter griffie een uitgifte van dit proces-verbaal en van de staat van vereffening neer. Door die neerlegging wordt de zaak aanhangig gemaakt bij de rechtbank.
  8. Krachtens artikel 14 van de wet van 16 maart 1803 (25 Ventôse) op het notarisambt worden de akten opgesteld door de notaris ondertekend door o.m. de partijen en de notaris, waarvan in het slot van de akte melding wordt gemaakt. Ook voormeld proces-verbaal van de beweringen en zwarigheden dient als notariële akte op die wijze door de partijen te worden ondertekend.
  9. De ondertekening door elke partij werd door de wetgever dermate substantieel bevonden dat hij in artikel 1209, derde lid, van het Gerechtelijk Wetboek speciaal voorzien heeft in de aanwijzing door de rechtbank van een notaris, die gelast wordt de niet-verschijnende of weigerende partijen te vertegenwoordigen en o.m. in hun plaats de akten en voormeld proces-verbaal de tekenen.
  10. Hieruit volgt dat het bestreden arrest onwettig beslist, 1°) dat er geen reden is om de zaak voor regularisatie terug te zenden naar de boedelnotaris, omdat in strijd met voormelde bepalingen, nergens expliciet voorzien wordt dat het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden door de partijen mede dient te worden ondertekend (schending van artikel 14 van de aangehaalde organieke wet op het notarisambt en artikel 1209, derde lid, van het Gerechtelijk Wetboek) en, 2°) dat de rechtbank en thans het hof van beroep rechtsgeldig gevat was om uitspraak te doen over de zwarigheden zoals opgenomen in het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden van 21 september 2005, omdat uit het samenlezen van voormelde bepalingen volgt dat dit niet door of namens partijen ondertekend proces-verbaal van 21 september 2005 de zaak om die reden niet rechtsgeldig aanhangig maakt bij de rechtbank (schending van artikel 14 van de aangehaalde organieke wet op het notarisambt en de artikelen 1209, derde lid, 1218, tweede lid, 1219, §2 en 1222 van het Gerechtelijk Wetboek). III. BESLISSING VAN HET HOF Beoordeling
  11. Artikel 1219, §2, eerste lid, van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat ingeval bij een gerechtelijke verdeling de partijen het niet eens zijn, de notaris een proces-verbaal van hun beweringen en zwarigheden in minuut opmaakt. Artikel 14, eerste lid, van de Organieke wet Notariaat bepaalt dat de akten worden ondertekend door de partijen, de getuigen en de notaris en dat van de ondertekening melding wordt gemaakt in het slot van de akte.
  12. Uit deze bepalingen volgt dat de notaris de partijen moet oproepen om aanwezig te zijn bij het opstellen van het proces-verbaal van beweringen en zwarigheden en dat hij de partijen moet uitnodigen dit proces-verbaal te ondertekenen. Bij afwezigheid van de partijen dient het proces-verbaal te worden ondertekend door de notaris die is aangesteld om de afwezige of onwillige partijen te vertegenwoordigen.
  13. De appelrechters die oordelen dat bij afwezigheid van ondertekening van het voormelde proces-verbaal door de partijen of door de notaris aangesteld om de afwezige of onwillige partijen te vertegenwoordigen, er geen reden is om de zaak voor regularisatie terug te zenden naar de boedelnotaris, schenden de voormelde wetsbepalingen. Het middel is in zoverre gegrond. Dictum Het Hof, Vernietigt het bestreden arrest. Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het vernietigde arrest. Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over. Verwijst de zaak naar het hof van beroep te Brussel. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer, samengesteld uit voorzitter Ivan Verougstraete, als voorzitter, afdelingsvoorzitter Robert Boes, en de raadsheren Eric Stassijns, Beatrijs Deconinck, Geert Jocqué, en in openbare terechtzitting van 24 juni 2010 uitgesproken door voorzitter Ivan Verougstraete, in aanwezigheid van advocaat-generaal Guy Dubrulle, met bijstand van griffier Johan Pafenols. PDF document ECLI:BE:CASS:2010:ARR.20100624.6 Gerelateerde publicatie(s) geciteerd door: ECLI:BE:CASS:2013:CONC.20130614.7 Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab <div

🔗 Vers la source officielle

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.