id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Hof van Cassatie Vonnis/arrest van 15 december 2020 ECLI nr: ECLI:BE:CASS:2020:ARR.20201215.2N.13 Rolnummer: P.20.0570.N Zaak: A. Kamer: 2N - tweede kamer Rechtsgebied: Bestuursrecht - Constitutioneel recht Invoerdatum: 2021-05-13 Raadplegingen: 821 - laatst gezien 2026-06-19 19:54 Versie(s): Vertaling FR Fiches 1 - 3 De regelgever heeft aan het bestuur inzake de bescherming van dorpsgezichten een zeer ruime discretionaire bevoegdheid toebedeeld en het behoort tot de discretionaire bevoegdheid van het bestuur om uit te maken of er na het verdwijnen van een constructie binnen een beschermd dorpsgezicht nog wel sprake is van een beschermingswaardig dorpsgezicht; het komt de rechter die overeenkomstig artikel 159 Grondwet geroepen is de wettigheid van een wijzigend beschermingsbesluit te beoordelen niet toe zich in de plaats te stellen van het bestuur maar hij moet wel onderzoeken of het bestuur bij zijn beslissing voldoende zorgvuldigheid aan de dag heeft gelegd, alsook of de gemaakte beoordeling over het behoud van het beschermingswaardig karakter van het dorpsgezicht marginaal getoetst wel redelijk is en of dit ook blijkt uit de in aanmerking genomen motieven
(1).
(1)Cass. 12 januari 2016, AR P.15.1044.N ECLI:BE:CASS:2016:ARR.20160112.3, AC 2016, nr.
- Thesaurus CAS: MONUMENTEN EN LANDSCHAPPEN (BEHOUD VAN) Vrije woorden: Monumentendecreet - Bescherming van dorpsgezichten - Verdwijning van een constructie - Bevoegdheid van het bestuur - Draagwijdte Monumentendecreet - Bescherming van dorpsgezichten - Klassering - Wijzigend klasseringsbesluit - Wettigheid - Beoordeling door de rechter - Draagwijdte Thesaurus CAS: MACHTEN - RECHTERLIJKE MACHT Vrije woorden: Monumenten en landschappen - Monumentendecreet - Bescherming van dorpsgezichten - Klassering - Wijzigend klasseringsbesluit - Wettigheid - Beoordeling door de rechter - Draagwijdte Tekst van de beslissing Nr. P.20.0570.N
- F A I A, beklaagde,
- P G H B, beklaagde, eisers, met als raadsman mr. Koenraad Van De Sijpe, advocaat bij de balie Dendermonde. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF De cassatieberoepen zijn gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent, correctionele kamer, van 24 april
- De eisers voeren in een memorie die aan dit arrest is gehecht, een middel aan. Raadsheer Filip Van Volsem heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Alain Winants heeft geconcludeerd. II. BESLISSING VAN HET HOF Beoordeling Middel
- Het middel voert schending aan van artikel 159 Grondwet: het arrest weigert ten onrechte het wijzigend klasseringsbesluit als dorpsgezicht onwettig en buiten toepassing te verklaren; uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan, blijkt dat artikel 3 Wet Motivering Bestuurshandelingen is geschonden en het zorgvuldigheidsbeginsel als beginsel van behoorlijk bestuur is miskend; het dorpsgezicht "dwarsschuur met omgeving" werd vastgesteld bij koninklijk besluit van 3 september 1981 (hierna KB 3 september 1981); deze bescherming werd gewijzigd bij ministerieel besluit van 8 september 2011 houdende gedeeltelijke opheffing en wijziging van het koninklijk besluit van 3 september 1981 houdende bescherming van 5 monumenten en 4 dorpsgezichten te Sint-Gillis-Waas (Sint-Pauwels) (hierna MB 8 september 2011) omdat de dwarsschuur werd afgebroken; in het wijzigend MB 8 september 2011 wordt aangenomen dat de als dorpsgezicht beschermde omgeving van de voormalige dwarsschuur wel haar historische waarde heeft behouden, namelijk als omwalde site die teruggaat tot de veertiende eeuw; thans is beschermd "de onmiddellijke omgeving van de verdwenen dwarsschuur die gelegen was Grouwensteenstraat 25 te Sint-Gillis-Waas (St.Pauwels), zijnde de facto de site van het zogenaamde Hof te Grouwensteen zoals afgebakend op bijgevoegd plan"; indien binnen een beschermd dorpsgezicht de beeldbepalende constructie uit het geheel verdwijnt, moet het wijzigend besluit afdoende motiveren waarom er desondanks nog steeds sprake is van een beschermingswaardig dorpsgezicht; een enkele zin om dit te onderbouwen volstaat niet; de eerste rechter en het appelgerecht hebben niet in concreto beoordeeld of er ter plaatse maar iets is terug te vinden van de historisch omwalde site of hebben die in concreto beschreven; volgens het strafdossier zou van deze omwalling niets meer tastbaars overblijven; er blijkt niet dat deze omwalling nog zou hebben bestaan in 2011; gelet op de onwettigheid van het wijzigend klasseringsbesluit konden de eisers zich dan ook wel degelijk beroepen op de vrijstellingsregeling, zodat er geen misdrijf voorligt.
- In zoverre het middel is gericht tegen de beslissing van de eerste rechter en niet tegen het arrest, is het niet ontvankelijk.
- In zoverre het middel verplicht tot een onderzoek van feiten waarvoor het Hof geen bevoegdheid heeft, is het niet ontvankelijk.
- De regelgever heeft aan het bestuur inzake de bescherming van dorpsgezichten een zeer ruime discretionaire bevoegdheid toebedeeld. Het behoort tot de discretionaire bevoegdheid van het bestuur om uit te maken of er na het verdwijnen van een constructie binnen een beschermd dorpsgezicht nog wel sprake is van een beschermingswaardig dorpsgezicht.
- Het komt de rechter die overeenkomstig artikel 159 Grondwet geroepen is de wettigheid van een wijzigend beschermingsbesluit te beoordelen niet toe zich in de plaats te stellen van het bestuur. De rechter moet wel onderzoeken of het bestuur bij zijn beslissing voldoende zorgvuldigheid aan de dag heeft gelegd, alsook of de gemaakte beoordeling over het behoud van het beschermingswaardig karakter van het dorpsgezicht marginaal getoetst wel redelijk is en of dit ook blijkt uit de in aanmerking genomen motieven.
- Het Hof gaat enkel na of de rechter uit de door hem gedane vaststellingen geen gevolgen trekt die op grond daarvan niet kunnen worden aangenomen.
- De eisers worden vervolgd om in het beschermd dorpsgezicht "de dwarsschuur, gelegen Grouwensteenstraat 25, met haar onmiddellijke omgeving" zonder machtiging constructies te hebben opgericht en schade te hebben veroorzaakt door die constructies te hebben in stand gehouden.
- Uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan, blijkt dat de aan de eisers verweten handelingen werden uitgevoerd binnen de grenzen van het beschermd dorpsgezicht, zoals vastgesteld bij KB 3 september 1981 en aangepast bij MB 8 september
- Het arrest oordeelt over de door eisers ingeroepen onwettigheid van het MB 8 september 2011 door overname van de redenen van het beroepen vonnis en met eigen redenen als volgt: - een stads- of dorpsgezicht wordt omschreven als een geheel van één of meer monumenten of onroerende goederen met omgevende bestanddelen zoals beplantingen, omheiningen, waterlopen, bruggen, wegen, straten en pleinen, van algemeen belang wegens de erfgoedwaarde; - een stads- of dorpsgezicht moet bijgevolg niet noodzakelijk één of meer individueel beschermende monumenten omvatten; - binnen een dorpsgezicht kunnen dan ook percelen en andere onroerende goederen vallen die als dusdanig geen bijzondere waarde hebben maar die, omdat zij deel uitmaken van een geheel dat een waarde van algemeen belang heeft, worden opgenomen in een besluit tot bescherming als dorpsgezicht; - bij een bescherming van een stads- of dorpsgezicht spelen daarom andere motieven een rol dan bij een bescherming als monument; - het gaat hier om waardevolle ruimere gehelen, waarbij precies het belang van het grotendeels gebouwde ensemble primeert en zeker niet iedere individuele gevel; - voor elk perceel en onroerend goed afzonderlijk dat valt binnen een dorpsgezicht dat wordt beschermd, moet in het beschermingsbesluit niet worden gemotiveerd om welke reden van algemeen belang het wordt beschermd; - het volstaat dat de betrokken percelen en goederen deel uitmaken van een geheel waarvoor wordt gemotiveerd omwille van welke waarden de bescherming van algemeen belang is; - het MB 8 september 2011 bevat de volgende overwegingen: de als monument beschermde dwarsschuur gelegen te Grouwesteenweg 25 te Sint-Gillis-Waas werd in 1986 met een onterecht toegekende vergunning afgebroken; de beschermde omgeving van de voormalige dwarsschuur behoudt echter haar historische waarde, namelijk als omwalde site die teruggaat tot de veertiende eeuw; - er wordt in het wijzigend beschermingsbesluit uitdrukkelijk rekening gehouden met de (onterechte) afbraak van de als monument beschermde dwarsschuur en de omstandigheid dat de reconstructie van die schuur niet meer mogelijk is; - er wordt niettemin uitdrukkelijk overwogen dat de als dorpsgezicht beschermde omgeving van de voormalige dwarsschuur wel haar historische waarde heeft behouden; - die motivering is gelet op de verwijzing naar de omwalde site die teruggaat tot de veertiende eeuw concreet; - deze motivering draagt voldoende de beslissing en het feit dat de motivering slechts uit één zin bestaat, doet daaraan geen afbreuk. Op die gronden kan het arrest wettig de overeenkomstig artikel 159 Grondwet ingeroepen onwettigheidsexceptie van het MB 8 september 2011 verwerpen. In zoverre kan het middel niet worden aangenomen. Ambtshalve onderzoek
- De substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven rechtsvormen zijn in acht genomen en de beslissingen zijn overeenkomstig de wet gewezen. Dictum Het Hof, Verwerpt de cassatieberoepen. Veroordeelt de eisers tot de kosten. Bepaalt de kosten op 104,50 euro. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, tweede kamer, samengesteld uit raadsheer Filip Van Volsem, als waarnemend voorzitter, de raadsheren Antoine Lievens, Erwin Francis, Eric Van Dooren en Steven Van Overbeke, en in openbare rechtszitting van 15 december 2020 uitgesproken door waarnemend voorzitter Filip Van Volsem, in aanwezigheid van advocaat-generaal Alain Winants, met bijstand van afgevaardigd griffier Ayse Birant. PDF document ECLI:BE:CASS:2020:ARR.20201215.2N.13 Gerelateerde publicatie(s) geciteerd door: ECLI:BE:CASS:2025:CONC.20250919.1F.6 precedenten: ECLI:BE:CASS:2016:ARR.20160112.3 Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab <div