← België

L. contra DE FEDERALE PENSIOENDIENST

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Hof van Cassatie Conclusie van het Openbaar Ministerie van 04 december 2023 ECLI nr: ECLI:BE:CASS:2023:CONC.20231204.3N.1 Rolnummer: S.22.0077.N Zaak: L. contra DE FEDERALE PENSIOENDIENST Kamer: 3N - derde kamer Rechtsgebied: Sociale-zekerheidsrecht - Constitutioneel recht Invoerdatum: 2024-03-07 Raadplegingen: 470 - laatst gezien 2026-06-19 04:00 Versie(s): Vertaling samenvatting(en) FR nog niet beschikbaar Vonnis/arrest: ECLI:BE:CASS:2023:ARR.20231204.3N.1 Fiches 1 - 2 Uit het geheel van de bepalingen van hoofdstuk II van de Pensioenwet Werknemers en van de hoofdstukken III en IV van het Algemeen Reglement Werknemerspensioenen volgt dat de pensioenrechten gradueel worden opgebouwd, per kalenderjaar, met inachtneming van de tijdens de beroepsloopbaan gepresteerde arbeidsperiodes of doorgemaakte gelijkgestelde inactiviteitsperiodes en de tijdens die periodes verworven werkelijke, fictieve of forfaitaire lonen en dit in beginsel overeenkomstig de regelgeving die geldt op het ogenblik van de opbouw van deze rechten

(1).
(1)Zie concl. OM. Thesaurus CAS: PENSIOEN - WERKNEMERS Wettelijke bepalingen: KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 7 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 7bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 7ter - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 8 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 9 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 9bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 10 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 10bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 11 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 11bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 11ter - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 12 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 13 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 14 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 15 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 15bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 22 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 23 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 24 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 24bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 25 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 26 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 27 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 28 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 28bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 29 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 29bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 29ter - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 30 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 31 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32ter - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32quater - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32quinquies - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32sexies - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32septies - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 33 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 34 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 35 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 36 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 36bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 37 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 Thesaurus CAS: WETTEN. DECRETEN. ORDONNANTIES. BESLUITEN - WERKING IN DE TIJD EN IN DE RUIMTE Wettelijke bepalingen: KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 7 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 7bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 7ter - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 8 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 9 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 9bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 10 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 10bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 11 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 11bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 11ter - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 12 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 13 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 14 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 15 - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 50 - 24-10-1967 - Art. 15bis - 01 ELI link Pub nr 1967102410 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 22 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 23 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 24 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 25 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 26 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 27 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 28 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 28bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 29 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 29bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 29ter - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 30 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 31 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32ter - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32quater - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32quinquies - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32sexies - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 32septies - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 33 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 34 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 35 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 36 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 36bis - 01 ELI link Pub nr 1967122103 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 37 - 01 ELI link Pub nr 1967122103 Fiches 3 - 4 Een arbeids- of inactiviteitsperiode die reeds is beëindigd, is geen toestand die zich voordoet of die voortduurt onder de gelding van een nieuwe wet die de voorwaarden wijzigt om arbeids- of inactiviteitsperiodes in aanmerking te kunnen nemen; hieruit volgt dat een nieuwe wet die de voorwaarden wijzigt waaronder arbeids- of inactiviteitsperiodes in aanmerking worden genomen voor de berekening van het rustpensioen, slechts op reeds verstreken arbeids- of inactiviteitsperiodes van toepassing is indien de wet dit uitdrukkelijk bepaalt
(1).
(1)Zie concl. OM. Thesaurus CAS: PENSIOEN - WERKNEMERS Wettelijke bepalingen: oud Burgerlijk Wetboek - 21-03-1804 - Art. 1.2, tweede lid - 30 ELI link Pub nr 1804032150 Thesaurus CAS: WETTEN. DECRETEN. ORDONNANTIES. BESLUITEN - WERKING IN DE TIJD EN IN DE RUIMTE Wettelijke bepalingen: oud Burgerlijk Wetboek - 21-03-1804 - Art. 1.2, tweede lid - 30 ELI link Pub nr 1804032150 Fiches 5 - 6 De verschillen tussen de gelijkstelling waarin artikel 34, § 1, N, Algemeen Reglement Werknemerspensioenen voorziet en de gelijkstelling waarin artikel 34, § 1, O, van dit besluit voorziet, alsook het oogmerk van de in artikel 34, § 1, O, uitgewerkte regeling, bieden een objectieve en redelijke verantwoording voor voorwaarde dat de werknemer bij het begin van de vermindering van zijn arbeidsprestaties ten minste de leeftijd van 50 jaar had bereikt om de in artikel 34, § 1, O, Algemeen Reglement Werknemerspensioenen bepaalde gelijkstelling te kunnen genieten
(1).
(1)Zie concl. OM. Thesaurus CAS: GRONDWET - GRONDWET 1994 (ART. 1 TOT 99) - Artikel 10 Wettelijke bepalingen: De gecoördineerde Grondwet 1994 - 17-02-1994 - Art. 10 - 30 ELI link Pub nr 1994021048 De gecoördineerde Grondwet 1994 - 17-02-1994 - Art. 11 - 30 ELI link Pub nr 1994021048 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 34, § 1, N en O - 01 ELI link Pub nr 1967122103 Thesaurus CAS: PENSIOEN - WERKNEMERS Wettelijke bepalingen: De gecoördineerde Grondwet 1994 - 17-02-1994 - Art. 10 - 30 ELI link Pub nr 1994021048 De gecoördineerde Grondwet 1994 - 17-02-1994 - Art. 11 - 30 ELI link Pub nr 1994021048 KB 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers - 21-12-1967 - Art. 34, § 1, N en O - 01 ELI link Pub nr 1967122103 Tekst van de conclusie S.22.0077.N Conclusie van de advocaat-generaal Vanderlinden: 1. Eiseres tot cassatie komt op tegen een arrest van het Arbeidshof Brussel, gewezen op 5 mei 2022. Door eiseres wordt er één middel aangevoerd. 2. Probleemstelling. De vraag in huidig geschil is of de periodes van deeltijdse loopbaanonderbreking, in het kader van artikel 102 herstelwet van 22 januari 1985 houdende sociale bepalingen
(1), die gelegen zijn vóór 1 januari 2012, in het kader van een werknemerspensioen dat ingaat vanaf 1 januari 2013, beschouwd moeten worden als een met arbeidsprestaties gelijkgestelde periode van inactiviteit. Inzonderheid betreft dit de periode 1 oktober 1987 tot 30 september
  1. Eiseres is het standpunt toegedaan dat dit inderdaad zo is.
  2. Het eerste en tweede onderdeel. De grieven die worden aangehaald betreffen het oordeel van de appelrechters dat het KB van 27 februari 2013, dat het artikel 34, § 1, zevende lid van het Pensioenbesluit Werknemers wijzigde, geenszins de bedoeling had om de rechten van de werknemers inzake de pensioenen bij vrijwillige loopbaan onderbreking uit te breiden of te versoepelen. A. Toekomstige gevolgen van onder een vroegere wet ontstane toestand. Eiseres stelt dat de appelrechters, met hun oordeel, het principe miskennen dat een nieuwe wet onmiddellijk toepassing vindt en ook toepassing vindt op de toekomstige gevolgen van onder vroegere wet ontstane toestanden. Betreffende het onderhavig geschil kan dit standpunt niet worden onderschreven. De visie van eiseres gaat voorbij aan de wijze waarop de pensioenrechten worden opgebouwd. Dit heeft plaats in functie van de evolutie van de pensioenloopbaan van de betrokken werknemer. De pensioenrechten worden gradueel opgebouwd met inachtname van de beroepsloopbaan of gelijkgestelde periodes en dit overeenkomstig de regelgeving die geldt op het ogenblik van de opbouw van deze rechten. Derhalve worden per verstreken periode de rechten definitief vastgesteld. De datum van het effectief genieten van de opgebouwde rechten, dus het daadwerkelijk ingaan van het pensioen, speelt in dit geen rol
(2). Immers er is geen sprake, zoals thans bepaald in artikel 1.2, tweede lid Burgerlijk Wetboek
(3), van “toekomstige gevolgen van onder de vroegere wet ontstane situaties die zich voordoen of voortduren onder de nieuwe wet”. Het gaat hem om onherroepelijk vastgestelde rechten. Het Koninklijk Besluit van 21 maart 1985 tot vaststelling van het sociaal statuut van de werknemers bedoeld bij de artikelen 100 en 102 van de herstelwet voerde in artikel 34, § 1 van het Koninklijk Besluit van 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers de litteras N en O in die de periodes van gelijkstelling regelden voor de werknemers die op basis van de bepalingen van de herstelwet hun arbeidsovereenkomst volledig schorsen, artikel 100 herstelwet en littera N van artikel 34, § 1 van het KB van 1967 en voor zij die van een voltijdse naar een halftijdse tewerkstelling gaan, herstelwet artikel 102 en littera O van artikel 34, § 1 van het KB van 1967. Eiseres genoot gedurende de aangehaalde periode een halftijdse loopbaanonderbreking op basis van artikel 102 van de herstelwet. Er bestaat tussen partijen geen betwisting over het feit dat eiseres op grond van de regelgeving die in voege was op dat ogenblik niet kon genieten van een gelijkstelling van de inactiviteitsperiodes met arbeidsperiodes voor wat betreft het rustpensioen. Inderdaad, zoals blijkt uit littera O van artikel 34, § 1 van het KB van 1967, de gelijkstelling van periodes van halftijdse loopbaan onderbreking werd enkel weerhouden voor werknemers vanaf de leeftijd van 50 jaar, voorwaarde waaraan eiseres niet voldeed. In artikel 34, § 1, O wordt er bij KB van 21 maart 1997
(4)een bijkomende mogelijkheid ingevoerd opdat er sprake is van een gelijkstelling bij een gedeeltelijke loopbaanonderbreking. Artikel 8, 2° van het KB van 1997 wijzigt O als volgt: "O. de perioden van inactiviteit gedurende dewelke de werknemer, vanaf de leeftijd van 50 jaar, zijn arbeidsprestaties overeenkomstig de in artikel 102 van de voornoemde herstelwet voorziene voorwaarden heeft gehalveerd of heeft genoten van de bepalingen van het koninklijk besluit van 14 maart 1996 betreffende de toekenning van onderbrekingsvergoedingen”
(5). Er is dus tevens, voor werknemers jonger dan 50 jaar, gelijkstelling indien men tijdens de periodes van gedeeltelijke loopbaanonderbreking genoot van onderbrekingsuitkeringen. Deze bepaling trad evenwel slechts in werking vanaf 1 juli 1997. Dus voor werknemers jonger dan 50 jaar waarvan de vermindering van arbeidsprestaties gelegen was voor 1 juli 1997 is er geen gelijkstelling
(6). B. Terugwerkende kracht. Dit betreft de vraag of de regelgever, door artikel 3, 4° van het KB van 27 februari 2013 die een wijziging aanbracht in artikel 34, § 1, N, zevende lid KB 1967, de uitdrukkelijke wil had om het voordeel van gelijkstelling toe te kennen voor alle periodes van gedeeltelijke loopbaanonderbreking die gelegen zijn vóór 1 januari 2012 dus ook voor zij die onder de vorige regelgeving er niet op gerechtigd waren. Bij de beoordeling van deze grief dient rekening gehouden te worden met het Koninklijk Besluit van 10 juni 2001 tot eenvormige definiëring van begrippen met betrekking tot arbeidstijdgegevens ten behoeve van de sociale zekerheid, met toepassing van artikel 39 van de wet 26 juli 1996 tot modernisering van de sociale zekerheid en tot vrijwaring van de leefbaarheid van de wettelijke pensioenstelsels (hierna KB Eenvormige Definiëring)
(7). Dit KB werd op dezelfde datum gevolgd door het KB tot het in overeenstemming brengen van sommige koninklijke besluiten inzake sociale zekerheid met het koninklijk besluit van 10 juni 2001 tot eenvormige definiëring van begrippen met betrekking tot arbeidstijdgegevens ten behoeve van de sociale zekerheid, met toepassing van artikel 39 van de wet 26 juli 1996 tot modernisering van de sociale zekerheid en tot vrijwaring van de leefbaarheid van de wettelijke pensioenstelsels(hierna KB Overeenstemming)
(8). Het is dit laatste KB dat aan de basis ligt van de huidige tekst die aan te treffen is in artikel 34, § 1, N. Zo men de wetgeschiedenis van artikel 34, § 1, N en O in ogenschouw neemt, dient men vast te stellen dat tot het KB Eenvormige Definiëring en het KB Overeenstemming de teksten voor N consequent melding maakten van artikel 100 van de herstelwet, dus voltijdse onderbreking. Voor wat echter betreft O, zijnde de deeltijdse onderbreking van artikel 102 van de herstelwet, werd op geen enkel ogenblik afbreuk gedaan noch aan de vereiste van de leeftijd vanaf 50 jaar opdat de periodes kunnen worden gelijkgesteld, noch wat betreft de gelijkstelling op grond van onderbrekingsuitkeringen, al geldt dit laatste slechts voor deeltijdse onderbrekingen die plaatshadden na 1 juli
  1. Het KB van 2013 bracht op dit punt geen enkele verandering. Dus de lex specialis die betrekking heeft op deeltijdse onderbreking gestoeld op artikel 102 van de herstelwet heeft, wat betreft de erin vervatte voorwaarden voor gelijkstelling inzake huidig geschil, op geen enkel ogenblik een wijziging ondergaan. Eiseres steunt haar standpunt op de wijzigingen aan artikel 34, § 1, N door het KB Overeenstemming, dat een gevolg is van het KB Eenvormige Definiëring, en het KB van
  2. Wat betreft de impact van de wijzigingen die doorgevoerd werden, op basis van het KB Eenvormige Definiëring, dien ik te verwijzen naar de recente rechtspraak van uw Hof. Inzonderheid betreft dit het arrest van 3 april 2023
(9). Meer in het bijzonder naar de rechterlijke overweging 5 alwaar Uw Hof verwijst naar het verslag aan de Koning. Desbetreffend zijn twee passages relevant: “Het KB Eenvormige Definiëring kadert volgens het Verslag aan de Koning in het streven naar een grondige vereenvoudiging van de administratieve verplichtingen inzake de wijze van inzameling van gegevens nodig voor de toepassing van de sociale zekerheid, door de invoering van een multifunctionele aangifte die de werkgever moet toelaten de gegevens inzake lonen en arbeidstijden van de werknemers, nodig voor de berekening en de inning van de bijdragen en de berekening van de uitkeringen van sociale zekerheid, eenmalig en elektronisch mee te delen. Het besluit heeft tot doel een eenvormige definiëring te geven met betrekking tot één soort gegevens van het gegevensmodel, namelijk de arbeidstijdgegevens, zowel deze die betrekking hebben op de uitvoering, de schorsing van de uitvoering en de beëindiging van de arbeidsovereenkomst, waarvoor de werkgever beschouwd wordt als de authentieke bron van informatie. (…) Het Verslag aan de Koning geeft bovendien aan dat bij die herdefiniëring van de arbeidstijdgegevens zorg werd gedragen voor de neutraliteit, zowel vanuit het oogpunt van de rechten van de sociaal verzekerden als vanuit het oogpunt van de specifieke regels binnen de onderscheiden reglementeringen”. Het KB Eenvormige Definiëring heeft dus duidelijk niet als opzet om inhoudelijke wijzigingen aan te brengen aan de opbouw van bepaalde rechten, zoals pensioenrechten, maar enkel een eenvormig begrippenkader in te voeren. Eén en ander in het kader van de bevoegdheden die aan de Koning werden verleend door artikel 39 van de wet van 26 juli 1996 tot modernisering van de sociale zekerheid en tot vrijwaring van de leefbaarheid van de wettelijke pensioenstelsels, meer inzonderheid het aspect “een harmonisatie doorvoeren van sommige basisbegrippen”. Het KB Overeenstemming heeft derhalve dezelfde beperkte werking. Deze gaat immers terug op het KB Eenvormige Definiëring en creëert derhalve geen nieuwe rechten. Uit het KB Overeenstemming kan eiseres derhalve geen rechtsgronden ontlenen ter ondersteuning van haar standpunt. Hetzelfde standpunt, zij het op andere gronden, geldt voor wat betreft het KB van
  1. De grief stelt dat de wijzigingen die doorgevoerd werden door dit koninklijk besluit niet alleen hun grond vinden in artikel 122 van de wet van 28 december 2011 houdende diverse bepalingen maar tevens in artikel 8 van de Pensioenwet Werknemers waar aan de Koning een algemene bevoegdheid wordt gegeven voor het bepalen van gelijkgestelde periodes. Noch uit artikel 8 Pensioenwet Werknemers, noch uit het aangehaalde artikel 122 van de wet van 2011 is er sprake van een machtiging aan de Koning om een retroactieve gelijkstelling uit te werken voor de periodes die thans het voorwerp zijn van het geschil. Echter van het principe van niet-retroactiviteit kan worden afgeweken indien dit voordelen zou toekennen. Het met terugwerkende kracht toekennen van een gelijkstelling is zo een voordeel. Het moet evenwel ook uitdrukkelijk de wil van de regelgever zijn om zo een retroactieve werking in het leven te roepen. Het is een feit dat het KB van 2013 voorzag dat bepaalde bepalingen terugwerkende kracht hadden. Dit blijkt bovendien tevens uit het advies van de Raad van State zij het dat aan de regelgever gevraagd werd om dit nader te toe te lichten. De passage in het advies luidt als volgt: “(…) 5.
  2. In dat verband moet worden opgemerkt dat terugwerkende kracht enkel aanvaardbaar is ingeval voor de retroactiviteit een wettelijke machtiging bestaat, de retroactiviteit betrekking heeft op een regeling die met inachtneming van het gelijkheidsbeginsel voordelen toekent of in zoverre de retroactiviteit noodzakelijk is voor de goede werking en de continuïteit van de diensten en erdoor, in beginsel, geen verkregen situaties worden aangetast. 5.
  3. Voor de bepalingen van het ontwerp die (mede) rechtsgrond vinden in voornoemd artikel 122 van de wet van 28 december 2011, dient te worden aangenomen dat voor de terugwerkende kracht ervan tot 1 januari 2012 en de toepassing ervan op de pensioenen die zijn ingegaan op 1 januari 2013 een wettelijke machtiging voorhanden is, nu uit voornoemde wetsbepaling de uitdrukkelijke en vaste wil van de wetgever moet worden afgeleid dat de door de Koning tot stand te brengen regeling betrekking zou hebben op de tijdvakken die zijn gelegen vanaf 1 januari 2012 en voor de eerste maal van toepassing zou zijn op de pensioenen die ten vroegste op 1 januari 2013 ingaan. 5.
  4. Voor de bepalingen van het ontwerp die uitsluitend rechtsgrond vinden in voornoemd artikel 8 van het koninklijk besluit nr. 50 van 24 oktober 1967, en die eveneens uitwerking hebben met ingang van 1 januari 2012 en voor de eerste maal van toepassing zijn op de pensioenen die ten vroegste op 1 januari 2013 ingaan, is er geen wettelijke machtiging tot retroactieve inwerkingtreding voorhanden. Om de toelaatbaarheid van de retroactiviteit van die bepalingen te beoordelen, dient bijgevolg te worden nagegaan of ze betrekking hebben op het toekennen van een voordeel dan wel op het vrijwaren van de goede werking en de continuïteit van de diensten voor zover, wat dit laatste betreft, geen verworven rechten worden aangetast. Gelet op de techniciteit, de complexiteit en bovendien de onderlinge verwevenheid op het stuk van de rechtsgrond ervoor van de ontworpen wijzigingsbepalingen, is het voor de Raad van State, afdeling Wetgeving, onmogelijk om op dit punt uitsluitsel te geven. Het staat aan de steller van het ontwerp om de ontworpen regeling op dit punt nog aan een nader onderzoek te onderwerpen en, in voorkomend geval, af te zien van de terugwerkende kracht van de betrokken bepaling(en). (…)” In antwoord op de opmerkingen van de Raad van State betreffende de retroactieve werking van bepaalde bepalingen worden verduidelijkingen aangebracht in het Verslag aan de Koning. Alwaar te lezen staat: “(…) Op de opmerking van de Raad van State aangaande de terugwerkende kracht van de voorliggende bepalingen kan als volgt worden geantwoord: De bepalingen betreffende de derde werkloosheidsperioden, de perioden van werkloosheid met bedrijfstoeslag, de perioden van tijdskrediet en de perioden van loopbaanonderbreking vinden hun grondslag in artikel 122 van de voormelde wet van 28 december
  5. Artikel 122 bevindt zich in hoofdstuk 5 van titel 8 van deze wet. Dit hoofdstuk is in werking getreden op 1 januari
  6. Artikel 10 van voorliggend ontwerp van koninklijk besluit is, wat deze bepalingen betreft, conform met artikel 125 van de voormelde wet van 28 december
  7. De gelijkstellingen met betrekking tot het gemotiveerd tijdskrediet en het thematisch verlof vinden hun rechtsgrond in art. 8 van het voormeld koninklijk besluit nr. 50 van 24 oktober
  8. De bepalingen van voorliggend besluit, die deze perioden van inactiviteit gelijkstellen met arbeidsperioden op basis van het normaal fictief loon zolang er onderbrekingsuitkeringen ontvangen worden, verschaffen de gerechtigde een voordeel waardoor het retroactief effect gerechtvaardigd is. Er moet eveneens worden opgemerkt dat betreffende het thematisch verlof de terugwerkende kracht gewettigd is omdat het een bevestiging inhoudt van een bestaande praktijk. De artikelen 7 en 9 dienen terug te werken tot 1 januari 2007 om een anomalie recht te zetten die vanaf die datum is ontstaan. Op 1 januari 2007 is de regeling betreffende de werkhervatting door bruggepensioneerden in werking getreden. De werkhervatting door bruggepensioneerden is een maatregel die werd ingevoerd naar aanleiding van het Generatiepact. Om bruggepensioneerden alsnog de kans te geven om hun pensioenrechten naar aanleiding van een werkhervatting te vrijwaren, moet tot 1 januari 2007 kunnen worden teruggegaan. Deze retroactiviteit strekt eveneens in het voordeel van de betrokken personen”. Hieruit blijkt duidelijk dat het opzet van de regelgever er niet in bestond om door artikel 3, 4° KB 27 februari 2013, dat het nieuwe zevende lid wordt van artikel 34, § 1, N, de rechten inzake de hier ter debatten staande gelijkstelling van de deeltijdse loopbaanonderbreking op grond van artikel 102 herstelwet uit te breiden. Immers, voor wat betreft de toepassing van artikel 122 van de wet van 2011, gaat het over de wijzigingen die retroactief gelden vanaf 1 januari 2012, zijnde de datum van inwerkingtreding van het voormede KB. Voor de toepassing van artikel 8 van het KB nr. 50, en die dus retroactief betrekking hebben op periodes die gelegen zijn voor 1 januari 2012, betreft dit enkel de artikelen 7 en 9 van het KB
  9. Tot slot een algemene bedenking bij het door eiseres ingeroepen artikel 34, § 1, N, zevende lid dat sedert de wijziging door KB 2013 luidt als volgt: “In geval van gedeeltelijke beroepsloopbaanonderbreking gelegen vóór 1 januari 2012, worden de in de vorige leden bedoelde perioden gelegen vóór 1 januari 2012 gespreid over verschillende kalenderjaren, en dit in verhouding tot de duur van de onderbreking van de loopbaan vergeleken met een volledige beroepsloopbaanonderbreking”. Bij een letterlijke lezing van deze bepaling dient men vast te stellen dat zij zelf geen gelijkstellingen in het leven roept, maar bepaalt hoe gelijkstellingperiodes, die weerhouden worden voor een volledige loopbaanonderbreking, bij een gedeeltelijke loopbaanonderbreking worden gespreid over meerdere kalenderjaren. Dus waar de andere leden van artikel 34, § 1 de gelijkgestelde periodes van gedeeltelijke loopbaanonderbreking vastleggen, regelt het zevende lid van artikel 34, § 1, N op welke wijze de aldus bepaalde periodes van gelijkstelling wordt gespreid over de termijn van de onderbreking en dit afgemeten aan een volledige loopbaanonderbreking. Een praktisch voorbeeld: een voltijdse werknemer, zonder kinderlast, vermindert zijn arbeidsprestaties tot een halftijdse gedurende 60 maanden. De twaalf maanden gelijkstelling worden in verhouding tot de aard van de vermindering gespreid. Dus de betrokkene zal gedurende de eerste twee jaren van zijn halftijdse vermindering een gelijkstelling kennen van zes maanden
(10). De diverse standpunten van eiseres falen dan ook naar recht. 3. Het derde onderdeel. Ontvankelijkheid. Door verweerder wordt een grond van niet-ontvankelijkheid van het onderdeel aangevoerd. Voor zover het onderdeel afgeleid is uit de retroactieve werking van de bepalingen van artikel 34, § 1, N en O KB 1967, standpunt dat faalt naar recht, zou het bij gebrek aan belang niet-ontvankelijk zijn. De grond van niet-ontvankelijkheid dient te worden verworpen daar het onderzoek ervan niet te onderscheiden is van het onderzoek van het onderdeel zelf. Gegrondheid. Het onderdeel is gegrond. Het is duidelijk dat het vergelijkbare categorieën zijn waar het onderscheid in behandeling zich enkel grondt op de leeftijd, ouder of jonger dan 50 jaar. Het gaat telkens over een gedeeltelijke loopbaanonderbreking die zich steunt op artikel 102 van de herstelwet. Voor beide is er voorzien in onderbrekingsuitkeringen
(11). Deze vergelijkbare categorieën worden in de hier ter debatten staande periodes die gelegen zijn vóór 1 juli 1997, evenwel ongelijk behandeld. Er is immers enkel sprake van een gelijkstelling voor zij die ouder zijn dan 50 jaar. Het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel, zoals vervat in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, staat er niet aan in de weg dat gelijke groepen ongelijk worden behandeld in zoverre deze onderscheiden behandeling gesteund is op een objectief criterium en het redelijk verantwoord is. Uw Hof oordeelde dat het bestaan van een dergelijke verantwoording moet worden beoordeeld in verhouding tot de doelstelling en de gevolgen van de genomen maatregel. Het gelijkheidsbeginsel wordt eveneens miskend wanneer er geen redelijk verband van evenredigheid is tussen de aangewende middelen en de beoogde doelstelling
(12). De appelrechters oordelen dat er geen sprake is van een discriminatie op basis van leeftijd. Zoals blijkt uit de overwegingen in randnummer 11, pagina 8 van de bestreden beslissing steunen zij, om tot dit oordeel te komen, op de toelichting van de minister bij de invoering van de artikelen 100 tot 102 van de herstelwet. Met deze overwegingen verantwoorden zij evenwel niet naar recht hun oordeel. Immers er is geen sprake van een objectief en redelijk verantwoord criterium waarmee het onderscheid, dat zich enkel steunt op de leeftijd van de betrokkene, verantwoordt dat er een onderscheid wordt gemaakt inzake de gelijkstelling van periodes van gedeeltelijke loopbaanonderbreking op grond van artikel 102 herstelwet. Conclusie: Cassatie. _________________________________
(1)BS 10 april 1985.
(2)Zie in dat verband Cass. 21 september 2009, AR S.08.0005.N ECLI:BE:CASS:2009:ARR.20090921.4, AC 2009, nr. 512.
(3)Voorheen artikel 2, en na de wet van 18 juni 2018, artikel 1 Oud Burgerlijk Wetboek en dit tot 1 januari 2023.
(4)KB 21 maart 1997 tot uitvoering van de artikelen 4, § 2, tweede lid, 7, § 1, tiende en elfde lid en 8, § 7, vierde lid van het koninklijk besluit van 23 december 1996 tot uitvoering van de artikelen 15, 16 en 17 van de wet van 26 juli 1996 tot modernisering van de sociale zekerheid en tot vrijwaring van de leefbaarheid van de wettelijke pensioenstelsels en tot wijziging van het koninklijk besluit van 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers. – BS 29 maart 1997.
(5)Het KB van 14 maart 1996, dat in het KB van 21 maart 1997 staat, moet evenwel luiden KB van 2 januari 1991. Deze verschrijving werd bij KB van 27 februari 2013 rechtgezet.
(6)K. FEREMANS, “Beroepsloopbaan onderbreking en tijdskrediet in de privé-sector”, Larcier, Brussel 2002, p. 112.
(7)BS 31 juli 2001.
(8)BS 31 juli 2001.
(9)Cass. 3 april 2023, AR S.20.0046.N ECLI:BE:CASS:2023:ARR.20230403.3N.4, AC 2023, nr. 252.
(10)F. VERBRUGGE, “Loopbaanonderbreking en tijdskrediet”, Kluwer, Mechelen, p. 62. Voor een soortgelijk voorbeeld K. FERREMANS, o.c., p. 112.
(11)Eerst op basis van het KB van 4 augustus 1986 betreffende de toekenning van onderbrekingsuitkeringen, artikelen 6 en 7, en dit tot 1 januari 1991. Op deze laatste datum trad het KB van 2 januari 1991 betreffende de toekenning van onderbrekingsuitkeringen in werking waar de uitkeringen voor de onderbrekingen op basis van artikel 102 herstelwet bepaald worden in artikel 7.
(12)Cass. 4 april 2022, AR S.20.0053.N ECLI:BE:CASS:2022:ARR.20220404.3N.4, AC 2022, nr. 244; Cass. 21 september 2015, AR S.13.0008.F ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20150921.1, AC 2015, nr. 535. PDF document ECLI:BE:CASS:2023:CONC.20231204.3N.1 Gerelateerde publicatie(s) Vonnis/arrest: ECLI:BE:CASS:2023:ARR.20231204.3N.1 citeert: ECLI:BE:CASS:2009:ARR.20090921.4 ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20150921.1 ECLI:BE:CASS:2022:ARR.20220404.3N.4 ECLI:BE:CASS:2023:ARR.20230403.3N.4 Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab <div

🔗 Vers la source officielle

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.