id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Hof van Cassatie Vonnis/arrest van 29 oktober 2024 ECLI nr: ECLI:BE:CASS:20

Art. 203

, § 1 - 30 ELI link Pub nr 1808111701 Thesaurus CAS: REDENEN VAN DE VONNISSEN EN ARRESTEN - OP CONCLUSIE - Strafzaken (geestrijke dranken en douane en accijnzen inbegrepen) Wettelijke bepalingen: Wetboek

Art. 203

, § 1 - 30 ELI link Pub nr 1808111701 Fiches 3 - 5 Artikel 152, § 2, Wetboek van Strafvordering bepaalt dat, tenzij de rechter vaststelt dat de laattijdige neerlegging of mededeling louter dilatoire doeleinden nastreeft of de rechten van de andere partijen of het verloop van de rechtspleging schendt, er bij ontdekking van een nieuw en ter zake dienend stuk of feit dat nieuwe besluiten rechtvaardigt, conclusies kunnen worden neergelegd na het verstrijken van de vastgelegde conclusietermijnen, alsook dat de rechter ten gevolge hiervan nieuwe conclusietermijnen kan vastleggen en een nieuwe rechtsdag kan bepalen; die bepaling verplicht de rechter niet om aan een partij steeds een bijkomende conclusietermijn toe te kennen wanneer een andere partij een nieuw en ter zake dienend stuk overlegt en de rechter oordeelt op grond van de hem concreet voorliggende gegevens onaantastbaar of in dat geval het toekennen van een bijkomende conclusietermijn vereist is ter vrijwaring van het recht van verdediging van de daarom vragende partij. Thesaurus CAS: RECHT VAN VERDEDIGING - STRAFZAKEN Wettelijke bepalingen: Wetboek

Art. 152

, § 2 - 30 ELI link Pub nr 1808111701 Thesaurus CAS: RECHTBANKEN - STRAFZAKEN - Strafvordering Wettelijke bepalingen: Wetboek

Art. 152

, § 2 - 30 ELI link Pub nr 1808111701 Thesaurus CAS: ONAANTASTBARE BEOORDELING DOOR DE FEITENRECHTER Wettelijke bepalingen: Wetboek

Art. 152, § 2 - 30 ELI link Pub nr 1808111701 Tekst van de beslissing Nr.

P.24.0596.N I D. Ç., beklaagde, eiser, met als raadsman mr. Brecht Pype, advocaat bij de balie Antwerpen. II D. D.V., beklaagde, eiser, met als raadsman mr. Manu Bande, advocaat bij de balie Antwerpen. III A. E.-R., beklaagde, eiser, met als raadsman mr. Sanne De Clerck, advocaat bij de balie Antwerpen. IV M. N., beklaagde, eiser, met als raadsman mr. Mounir Souidi, advocaat bij de balie Antwerpen. V D. G. M. N.R., beklaagde, eiser, met als raadsman mr. Tanja Smit, advocaat bij de balie Antwerpen. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF De cassatieberoepen zijn gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen, correctionele kamer, van 27 maart

1. De eiser I voert in een memorie die aan dit arrest is gehecht, drie middelen aan. De eiser II voert in een memorie die aan dit arrest is gehecht, een middel aan. De eiser III voert in een memorie die aan dit arrest is gehecht, drie middelen aan. De eiser IV voert in een memorie die aan dit arrest is gehecht, een middel aan. De eiser V doet afstand van zijn cassatieberoep. Sectievoorzitter Erwin Francis heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Alain Winants heeft geconcludeerd. II. BESLISSING VAN HET HOF Beoordeling Ontvankelijkheid van het cassatieberoep III
2. Het arrest spreekt de eiser III vrij voor de telastleggingen A.16 en D.
3. In zoverre tegen die beslissing gericht, is het cassatieberoep III bij gebrek aan belang niet ontvankelijk. Eerste middel van de eiser I
4. Het middel voert schending aan van artikel 6 EVRM, artikel 149 Grondwet en de artikelen 203 en 204 Wetboek van Strafvordering: het arrest verklaart het hoger beroep van het openbaar ministerie tegen de vrijspraak van de eiser I ten onrechte ontvankelijk; het strafdossier bevat geen akte van het hoger beroep van het openbaar ministerie tegen de eiser I; het bevat enkel een proces-verbaal van vaststelling van verlies akte hoger beroep van 17 maart 2023, waarin de hoofdgriffier na het verstrijken van de termijn van hoger beroep verklaart dat hij ervan in kennis is gesteld dat het openbaar ministerie op 13 maart 2023 ambtshalve hoger beroep zou hebben aangetekend tegen de vrijspraak van de eiser I, maar dat de akte van hoger beroep verloren is geraakt en er ingevolge technische problemen geen niet-ondertekend afschrift voorhanden is; het proces-verbaal van de hoofdgriffier kan de akte van hoger beroep niet vervangen of corrigeren, te meer daar de oorzaak van het verlies van de akte op tegenstrijdige wijze wordt verklaard door de hoofdgriffier en het openbaar ministerie; de eiser I noch het Hof kan de datum en de inhoud van die akte verifiëren; in geval van overmacht, wat het arrest aanneemt, had het openbaar ministerie hoger beroep moeten instellen buiten de beroepstermijn; het hoger beroep waarvan niet blijkt dat het openbaar ministerie persoonlijk de nodige formaliteiten ten overstaan van de griffier heeft vervuld, is niet ontvankelijk dan wel vervallen.
5. Artikel 203, § 1, Wetboek van Strafvordering bepaalt: “Het recht van hoger beroep vervalt indien de verklaring van hoger beroep niet gedaan is op de griffie van de rechtbank die het vonnis heeft gewezen, uiterlijk dertig dagen na de dag van die uitspraak en indien het vonnis bij verstek is gewezen, uiterlijk dertig dagen na de dag van de betekening ervan aan de veroordeelde partij of aan haar woonplaats.”
6. Uit deze bepaling volgt dat hoger beroep wordt ingesteld door een verklaring van hoger beroep door de appellant op de griffie van de rechtbank die het vonnis heeft gewezen. Deze vorm is op straffe van niet-ontvankelijkheid voorgeschreven en levert het bewijs op van het hoger beroep.
7. Evenwel kan de rechter aannemen dat een akte van hoger beroep op de griffie verloren is geraakt en dat dit een geval van overmacht voor de appellant uitmaakt. In dat geval staat het aan de rechter te oordelen of er tijdig en regelmatig hoger beroep is ingesteld en welke de inhoud en de draagwijdte van dat hoger beroep is. De rechter kan die beslissing gronden op alle hem ter beschikking staande gegevens die aan tegenspraak zijn onderworpen.
8. Het Hof gaat wel na of de rechter uit zijn vaststellingen geen gevolgen afleidt die op grond daarvan onmogelijk kunnen worden verantwoord.
9. Het arrest oordeelt: “[De eiser I] werpt in limine litis de onontvankelijkheid (bedoeld wordt: het verval) op van het hoger beroep van het Openbaar Ministerie wegens het ontbreken van de akte van hoger beroep in het dossier. Het dossier bevat een ‘proces-verbaal van vaststelling van verlies akte hoger beroep’, op 17.03.2023 opgesteld door [de hoofdgriffier] (…), waarin deze attesteert dat het openbaar ministerie in de persoon van substituut […] wel degelijk op 13.03.2023 op de griffie hoger beroep is komen instellen tegen de vrijspraak van [de eiser I] in deze zaak, maar dat de akte daaromtrent verloren is. Er wordt door [de hoofdgriffier] tevens melding gemaakt van ‘technische problemen’, waardoor de akte handmatig werd aangemaakt en niet via de gebruikelijke applicatie, waardoor er ook geen niet-ondertekend afschrift van de akte voorhanden is. Het hof (van beroep) stelt vast dat er door substituut […] op 13.03.2023 alleszins tijdig een ‘grievenformulier hoger beroep’ werd neergelegd ter griffie van de rechtbank van eerste aanleg Antwerpen – dienst beroepen. Dit grievenformulier werd afgetekend voor ontvangst door de griffier op 13.03.
10. Rekening houdend met de inhoud van het ‘proces-verbaal van vaststelling van verlies akte hoger beroep’ d.d. 17.03.2023 en met het tijdig neergelegde ‘grievenformulier hoger beroep’, acht het hof (van beroep) het bewezen dat er op 13.03.2023 door substituut […] namens het openbaar ministerie hoger beroep werd aangetekend tegen het [beroepen vonnis], waarbij [de eiser I] werd vrijgesproken voor de tenlasteleggingen A.2 en E.
11. Het verlies van de origineel ondertekende akte van hoger beroep dient beschouwd te worden als een geval van overmacht. In tegenstelling tot hetgeen [de eiser I] in zijn syntheseconclusie in graad van beroep voorhoudt, diende het openbaar ministerie niet opnieuw – ditmaal buiten de bij art. 203, § 1 Sv. voorgeschreven termijn – beroep in te stellen.” Daarnaast oordeelt het arrest (p. 22) dat volgens de inhoud van het proces-verbaal van verlies akte hoger beroep, het openbaar ministerie ten aanzien van de eiser I hoger beroep heeft ingesteld tegen al de beschikkingen van het beroepen vonnis.
12. In het grievenformulier dat het openbaar ministerie op 13 maart 2023 ter griffie van de correctionele rechtbank heeft ingediend, is de rubriek “Schuld” aangekruist. Die rubriek vermeldt verder: “Reden(en): Onterechte vrijspraak voor de tenlasteleggingen A2 en E5 van zaak 1”.
13. Op grond van die redenen en die vaststelling kan het arrest wettig oordelen dat de akte van hoger beroep van het openbaar ministerie tegen de eiser I verloren is gegaan op de griffie, dat dit een overmachtssituatie voor het openbaar ministerie uitmaakt, dat het hoger beroep van het openbaar ministerie ontvankelijk en niet vervallen is omdat het tijdig en regelmatig is aangetekend en dat dit hoger beroep betrekking had op alle beschikkingen van het beroepen vonnis.
14. Dat de hoofdgriffier in het proces-verbaal heeft vermeld dat er door technische problemen geen niet-ondertekend afschrift van de akte van hoger beroep voorhanden is, terwijl het openbaar ministerie het verlies van de akte van hoger beroep heeft toegeschreven aan de ziekte van een griffier, leidt niet tot een tegenstrijdigheid over de oorzaak van de overmachtssituatie die anders doet besluiten.
15. In zoverre kan het middel niet worden aangenomen.
16. De appellant die wordt geconfronteerd met een overmachtssituatie die erin bestaat dat de akte van zijn hoger beroep op de griffie verloren is gegaan, dient geen nieuw hoger beroep in te stellen, waarvan de termijn zou beginnen te lopen vanaf zijn kennisneming van die overmachtssituatie. In zoverre het middel uitgaat van een andere rechtsopvatting, faalt het naar recht. Tweede middel van de eiser I
17. Het middel voert schending aan van artikel 6.3.b EVRM: het arrest weigert ten onrechte aan de eiser I een bijkomende conclusietermijn toe te kennen naar aanleiding van het neerleggen door het openbaar ministerie van stukken die voor de eiser I nieuw en ter zake dienend waren; die stukken werden pas ter griffie neergelegd op 29 november 2023, dit is na aan de eiser I toegekende oorspronkelijk conclusietermijn; het openbaar ministerie was reeds langer in het bezit van deze stukken, maar heeft ze laattijdig neergelegd; de eiser I is verschalkt in zijn recht van verdediging; aan de eiser I moesten voldoende tijd en faciliteiten worden verleend om te antwoorden op de bijkomende stukken.
18. Uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan, blijkt niet dat het openbaar ministerie de in het middel vermelde stukken laattijdig heeft neergelegd. In zoverre mist het middel feitelijke grondslag.
19. Artikel 152, § 2, Wetboek van Strafvordering bepaalt dat, tenzij de rechter vaststelt dat de laattijdige neerlegging of mededeling louter dilatoire doeleinden nastreeft of de rechten van de andere partijen of het verloop van de rechtspleging schendt, er bij ontdekking van een nieuw en ter zake dienend stuk of feit dat nieuwe besluiten rechtvaardigt, conclusies kunnen worden neergelegd na het verstrijken van de vastgelegde conclusietermijnen, alsook dat de rechter ten gevolge hiervan nieuwe conclusietermijnen kan vastleggen en een nieuwe rechtsdag kan bepalen.
20. Die bepaling verplicht de rechter niet om aan een partij steeds een bijkomende conclusietermijn toe te kennen wanneer een andere partij een nieuw en ter zake dienend stuk overlegt. De rechter oordeelt op grond van de hem concreet voorliggende gegevens onaantastbaar of in dat geval het toekennen van een bijkomende conclusietermijn vereist is ter vrijwaring van het recht van verdediging van de daarom vragende partij. Het Hof gaat wel na of de rechter uit zijn vaststellingen geen niet te verantwoorden gevolgen afleidt.
21. Het arrest (p. 69-70) oordeelt in essentie dat, vanaf de neerlegging van de in het middel vermelde stukken door het openbaar ministerie, de eiser I nog over een gebruikelijke conclusietermijn van een maand beschikte om op die stukken te repliceren, maar dat hij dat niet heeft gedaan noch daartoe enig ander initiatief heeft genomen, zodat de eiser I voldoende tijd heeft gehad om inhoudelijk standpunt in te nemen over die stukken en zijn recht van verdediging derhalve niet is miskend.
22. Op grond van die redenen, waarmee het arrest niet oordeelt dat de door het openbaar ministerie neergelegde stukken niet nieuw en ter zake dienend zijn, kan het wettig oordelen dat door het niet toekennen van een nieuwe conclusietermijn aan de eiser I, zijn recht van verdediging niet is miskend. In zoverre kan het middel niet worden aangenomen. Derde middel van de eiser I Eerste onderdeel
23. Het onderdeel voert een motiveringsgebrek aan: het arrest beantwoordt niet het verweer van de eiser I dat de strafvordering niet ontvankelijk is omdat de door het openbaar ministerie op 29 november 2023 bijgebrachte stukken uit een ander strafdossier niet alle aan eisers identificatie ten grondslag liggende vaststellingen en gegevens bevat, die de eiser I toelaten de bijgebrachte informatie te verifiëren.
24. Het arrest (p. 70) oordeelt: “De inhoud van de processen-verbaal 506094/2023 d.d. 07.03.2023 (62 blz.) en 505998/2023 d.d. 07.03.2023 (19 blz.) zijn voldoende transparant en volledig om ter zake tegenspraak te kunnen voeren, zodat de zaak – in tegenstelling tot hetgeen [de eiser I] op blz. 11 en 12 van zijn syntheseconclusie in graad van beroep voorhoudt – wel degelijk in staat is om behandeld te kunnen worden.” Verder vermeldt het (p. 102-105) waarom uit de aan het strafdossier toegevoegde gegevens blijkt dat de eiser I tijdens de geviseerde periode de gebruiker was van de betrokken Sky ECC-PIN. Aldus beantwoordt het arrest eisers verweer, zonder te moeten antwoorden op alle ter ondersteuning daarvan aangevoerde argumenten die geen zelfstandig verweer uitmaken. Het onderdeel kan niet worden aangenomen. Tweede onderdeel
25. Het onderdeel voert miskenning aan van de bewijskracht van akten: het arrest miskent de bewijskracht van het proces-verbaal van vaststelling van verlies akte hoger beroep door dat proces-verbaal in de plaats te stellen van de noodzakelijke akte van hoger beroep met een door het openbaar ministerie niet-ondertekende verklaring van een griffier, die tegenstrijdigheden vertoont met de uitlatingen van het openbaar ministerie ter rechtszitting.
26. Het arrest geeft geen uitlegging van het proces-verbaal van vaststelling van verlies akte hoger beroep, maar beoordeelt enkel de bewijswaarde ervan. Het kan bijgevolg de bewijskracht van dat proces-verbaal niet miskennen. Het onderdeel mist feitelijke grondslag. Derde onderdeel
27. Het onderdeel voert schending aan van artikel 6.3.a EVRM en artikel 149 Grondwet: het arrest verwerpt ten onrechte eisers verzoek tot het bepalen van bijkomende conclusietermijnen en het verlenen van uitstel van behandeling, alsook zijn verzoek tot voeging van onderliggende vaststellingen en gegevens.
28. Het onderdeel komt op tegen de onaantastbare beoordeling van de feiten door het arrest en is bijgevolg niet ontvankelijk. Middel van de eiser II
29. Het middel voert schending aan van artikel 149 Grondwet: met overname van de redenen van het beroepen vonnis steunt het arrest, enerzijds, de schuldigverklaring van de eiser II aan de telastleggingen A.13 (invoer van cocaïne in vereniging) en E.12 (betrokkenheid bij een criminele organisatie) op de rol van medebeklaagde S. in de feiten van de telastlegging A.13, meer bepaald op het feit dat de eiser II die medebeklaagde gebruik heeft laten maken van zijn alfapass voor het binnen- en buitenrijden van een container door de Fast Gate; anderzijds spreekt het arrest, anders dan het beroepen vonnis, die medebeklaagde vrij voor de hem ten laste gelegde feiten; aldus is het arrest tegenstrijdig gemotiveerd.
30. Eensdeels steunt het arrest (p. 91), met zowel eigen als van het beroepen vonnis overgenomen redenen, de beslissing tot schuldigverklaring van de eiser II aan de feiten van de telastleggingen A.13 en E.12 op de samenwerking van de eiser II met medebeklaagde S.
31. Anderdeels oordeelt het arrest (p. 90-91) dat er voor de appelrechters gerede twijfel bestaat over de vraag of medebeklaagde S. wist dat hij meewerkte aan het vervoer van containers waarin ladingen cocaïne verborgen zaten, dat het onderzoek niet boven elke redelijke twijfel heeft aangetoond dat die medebeklaagde op de hoogte was van het criminele karakter van de betreffende transporten en dat evenmin is aangetoond dat die medebeklaagde zich wetens en willens heeft ingeschreven in de criminele logica van de aan de orde zijnde criminele organisatie. Dat oordeel steunt zodoende niet op de materiële gedragingen waarmee ook medebeklaagde S. heeft bijgedragen tot de invoer van de cocaïne, maar wel op zijn kennis over de feiten waaraan hij heeft meegewerkt en derhalve op het morele bestanddeel van de hem ten laste gelegde misdrijven.
32. Hieruit volgt dat de vermelde redenen elkaar niet uitsluiten noch elkaar opheffen. Bijgevolg zijn die redenen niet tegenstrijdig. Het middel mist feitelijke grondslag. Eerste middel van de eiser III
33. Het middel voert schending aan van artikel 6.1 EVRM en artikel 14.3.c IVBPR, alsmede miskenning van het recht van verdediging, het recht op tegenspraak en het recht op een eerlijk proces: het arrest wijst het omstandig gemotiveerde verzoek van de eiser III tot het horen van alle yardplanners die op 2 juni 2020 en op 12 juni 2020 bij containerbehandelaar PSA Antwerp op de kaaien 869 en 913 waren tewerkgesteld af zonder het niet-horen van deze getuigen à décharge te beoordelen aan de hand van de daartoe ontwikkelde criteria; met de enkele reden dat de eiser III in zijn eerste verhoor heeft verklaard dat normaal gezien niemand kan inloggen met zijn gegevens, dat PSA meldt dat het delen van inloggegevens in strijd zou zijn met de richtlijnen en dat de eiser III tijdens diens tweede verklaring stelt dat hij zijn logingegevens nooit aan iemand heeft gegeven, vermeldt het arrest niet de concrete redenen waarom eisers recht op een eerlijk proces in zijn geheel beschouwd het horen van voormelde personen als getuigen à décharge op de rechtszitting niet noodzakelijk maakt.
34. Volgens artikel 6.3.d EVRM, dat bijzondere toepassingsmodaliteiten bevat van het door artikel 6.1 EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces, heeft eenieder die wegens een strafbaar feit wordt vervolgd ook het recht getuigen à décharge te ondervragen of te doen ondervragen.
35. Deze verdragsbepalingen kennen aan een beklaagde evenwel geen absoluut of onbeperkt recht toe om getuigen à décharge op de rechtszitting te horen.
36. Uit deze verdragsbepalingen, zoals uitgelegd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, volgt dat de rechter aan wie wordt gevraagd een getuige à décharge te horen op de rechtszitting dit verzoek moet toetsen aan de hand van de volgende drie criteria: i) het voldoende onderbouwd zijn van het verzoek tot het horen van de getuige à décharge op de rechtszitting en de relevantie van die getuigenis voor het voorwerp van de beschuldiging; ii) het voorhanden zijn van afdoende redenen voor de beslissing dat de getuigenis ter rechtszitting niet relevant is voor het voorwerp van de beschuldiging en dus voor de beslissing de getuige niet te horen ter rechtszitting; iii) de impact van de beslissing de getuige à décharge niet te horen op de rechtszitting op het recht van de beklaagde op een eerlijke behandeling van de zaak in zijn geheel beschouwd.
37. De beoordeling van de relevantie van de getuigenis voor het voorwerp van de beschuldiging mag niet abstract gebeuren, maar vereist een onderzoek van de concrete omstandigheden van de zaak. De rechter moet bijgevolg zijn beslissing over het al dan niet horen van de getuigen à décharge steunen op concrete omstandigheden die hij aanwijst.
38. De rechter is evenwel niet verplicht het verzoek tot het horen van getuigen à décharge gedetailleerd te beantwoorden. Het volstaat dat de beklaagde weet waarom de rechter de getuigenis ter rechtszitting niet relevant acht voor het voorwerp van de beschuldiging.
39. Indien de rechter oordeelt dat een getuigenis ter rechtszitting niet relevant is voor het voorwerp van de beschuldiging, moet hij niet meer aangeven of het verzoek van de beklaagde om de getuige ter rechtszitting te horen voldoende is onderbouwd. Wel moet hij in dat geval ook onderzoeken of het niet horen van de getuige à décharge op de rechtszitting al dan niet het recht op een eerlijk proces van de beklaagde in zijn geheel beschouwd aantast.
40. In zoverre het middel uitgaat van andere rechtsopvattingen, faalt het naar recht.
41. Het arrest (p. 95-96) oordeelt onder meer als volgt: “Als tweede middel verzoekt [de eiser III] om, alvorens recht te doen, ‘alle