D. contra WOONINSPECTEUR VAN HET VLAAMS GEWEST

(1).

(1)Zie concl. OM. Thesaurus CAS: DWANGSOM Wettelijke bepalingen: Benelux-Overeenkomst houdende eenvormige wet betreffende de dwangsom, gedaan te 's Gravenhage op 26 november 1973 - 26-11-1973 - Art. 2 - 32 Link Justel databank 19731126-32 Gerechtelijk Wetboek - 10-10-1967 - Art. 1385bis, eerste, derde en vierde lid - 01 ELI link Pub nr 1967101052 Gerechtelijk Wetboek - 10-10-1967 - Art. 1385ter - 01 ELI link Pub nr 1967101052 Gerechtelijk Wetboek - 10-10-1967 - Art. 1385octies, eerste lid - 01 ELI link Pub nr 1967101052 Tekst van de conclusie C.21.0287.N Conclusie van advocaat-generaal Els Herregodts: (...)

1. Ik verwijs naar mijn schriftelijke conclusie, neergelegd op 15 februari 2022, waarin ik het volgende schreef: “Eerste onderdeel
2. De grief van eiser luidt dat de appelrechters bij de berekening van het in het vonnis van 24 maart 2015 bepaalde maximumbedrag waarboven de dwangsom niet kan worden verbeurd, ten onrechte geen rekening hebben gehouden met het bedrag aan dwangsommen dat is verbeurd in de periode van 24 maart 2016 tot 27 oktober 2016, waarop de eiser geen aanspraak meer kan maken ingevolge de verjaring daarvan. Volgens eiser dient de rechter, bij de beoordeling of het maximumbedrag waarboven geen dwangsommen meer worden verbeurd, alle verbeurde dwangsommen in aanmerking te nemen, met name ook deze die verjaard blijken te zijn. Eiser voert een schending aan door de appelrechters van: - de artikelen 1385ter en 1385octies, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek; - Artikel 2244 Oud Burgerlijk Wetboek. (...)
3. Het middel doet de vraag rijzen of verjaarde dwangsommen al dan niet moeten meegerekend worden om vast te stellen of een door de rechter bepaald bedrag waarboven geen dwangsom meer verbeurd wordt, is bereikt. Het antwoord op deze vraag lijkt mij, anders dan de appelrechters oordeelden, noodzakelijk voor de beoordeling van het verzet van eiser tegen het uitvoerend derdenbeslag waartoe door verweerder werd overgegaan. Het Benelux-Gerechtshof heeft de vraag die in deze zaak aan de orde is en die een uitleg vergt van artikel 2 van de Eenvormige Wet betreffende de dwangsom, niet eerder beantwoord. Het komt mij echter voor dat er redelijkerwijze geen twijfel kan bestaan omtrent het antwoord op de gerezen vraag, met name dat deze vraag positief dient te worden beantwoord of met andere woorden dat verjaarde dwangsommen moeten meegerekend worden om vast te stellen of een door de rechter bepaald bedrag waarboven geen dwangsom meer wordt verbeurd, is bereikt. Het maximum waarboven geen dwangsom meer wordt verbeurd (artikel 1395ter Gerechtelijk Wetboek) heeft geen betrekking op de dwangsommen die worden ingevorderd, maar op de dwangsommen die verbeuren

(1), wat in beginsel overeenstemt met het bedrag dat de schuldeiser kan invorderen, tenzij hij de dwangsom laat verjaren. Mijns inziens en in lijn met hetgeen door de Hoge Raad der Nederlanden met het arrest van 1 juli 1994

(2)werd geoordeeld, verbeuren er geen dwangsommen meer zodra het door de rechter bepaalde maximum aan dwangsommen is bereikt, dit ongeacht de eventuele verjaring van de reeds verbeurde dwangsommen. Zoals door Advocaat-generaal J. Vranken werd geconcludeerd voor het arrest van de Hoge Raad der Nederlanden van 1 juli 1994, zou hier anders over oordelen “(niet stroken) met het instituut van de dwangsom, nu zulks zou leiden tot onzekerheid voor de schuldenaar die is overgeleverd aan de tactiek, grillen of luimen van de schuldeiser”

(3). Dat het door de rechter bepaalde maximum betrekking heeft op het bedrag aan dwangsommen die worden verbeurd – ongeacht of die dwangsommen verjaard zijn – blijkt mijns inziens tevens uit de vaststelling dat de rechter het maximumbedrag ook kan bepalen door het opleggen van een termijn waarbinnen de dwangsom zal verbeuren. Zodra die termijn verstreken is (en men dus eigenlijk aan een bepaald maximumbedrag komt), verbeuren er geen dwangsommen meer (en kan men aldus slechts de verbeurde dwangsommen invorderen die op dat ogenblik nog niet verjaard zijn). Ik meen dat de bevestiging hiervan te vinden is in een arrest van het Hof van 31 januari 1995: “Overwegende dat de appelrechters, na te hebben overwogen dat de veroordeling van verweerder tot een dwangsom van vijfduizend frank per dag “in de tijd beperkt wordt tot 3 maanden nu dit in billijkheid en in redelijkheid volstaat om de rechten van (eiser) te vrijwaren”, het beroepen vonnis bevestigen mits de “veroordeling tot betaling van een dwangsom (...) geldt gedurende een termijn van 3 maanden”; Dat de appelrechters aldus een dwangsom vaststellen op een bedrag per tijdseenheid; dat zij door dit bedrag van vijfduizend frank per dag te beperken tot drie maanden, met toepassing van artikel 1385ter van het Gerechtelijk Wetboek, een bedrag bepalen waarboven geen dwangsom meer verbeurd wordt”.

(4)Deze termijn wordt niet verlengd doordat de schuldeiser dwangsommen heeft laten verjaren. In casu was op het ogenblik van de betekening van het tweede bevel tot betaling aan eiser, het door de rechter bepaalde maximum van 75.000 euro per onroerend goed nog niet bereikt. De dwangsommen bleven aldus ook na de betekening van het tweede bevel verder verbeuren. Verweerder heeft echter met de betekening van het tweede bevel tot betaling slechts de verjaring gestuit van dwangsommen die zijn verbeurd ten belope van 75.000 euro, hoewel op dat ogenblik reeds dwangsommen voor een hoger bedrag (met name 195.300 euro) waren verbeurd. Daar waar verweerder voor de periode van 24 maart 2016 tot 27 oktober 2016 slechts 75.000 euro kan invorderen, moet voor het te bereiken maximum rekening worden gehouden met het totale bedrag aan verbeurde dwangsommen, met inbegrip van de dwangsommen die verweerder heeft laten verjaren. Bijgevolg kan verweerder het maximum te verbeuren bedrag van 450.000 euro niet meer invorderen, aangezien hij een deel van de verbeurde dwangsommen heeft laten verjaren.

(5)De appelrechters die anders oordelen, verantwoorden mijns inziens hun beslissing niet naar recht. Mocht het Hof oordelen dat niet kan gesteld worden dat er redelijkerwijze geen twijfel kan bestaan omtrent het antwoord op de gerezen vraag of dat er nood bestaat aan eenheid van uitleg die zou gelden voor de drie Benelux-lidstaten, meen ik dat, gelet op artikel 6.1, 6.2 en 6.3 van het Verdrag van 31 maart 1965 betreffende de instelling en het statuut van een Benelux-Gerechtshof, de prejudiciële vraag dient gesteld te worden aan het Benelux-Gerechtshof of het artikel 2 van de Eenvormige Beneluxwet betreffende de dwangsom zo moet worden uitgelegd dat verbeurde maar verjaarde dwangsommen mee dienen gerekend te worden om vast te stellen of een door de rechter bepaald bedrag waarboven geen dwangsom meer verbeurd wordt, is bereikt.” 2. Bij arrest gewezen op 15 februari 2022 stelde het Hof de volgende prejudiciële vraag aan het Benelux-Gerechtshof: “In geval de dwangsomrechter een bedrag heeft bepaald waarboven de dwangsom niet meer wordt verbeurd, moeten dan de verbeurde, maar verjaarde dwangsommen mee in rekening worden gebracht om te bepalen of het gestelde maximumbedrag van de dwangsom bereikt is?” Met een arrest van 6 juli 2023 (nr. A 2022/2) verklaarde het Benelux-Gerechtshof naar recht: “Artikel 2 van de Eenvormige Beneluxwet betreffende de dwangsom dient aldus te worden geïnterpreteerd dat ingeval de dwangsomrechter een bedrag heeft bepaald waarboven de dwangsom niet meer wordt verbeurd, de verbeurde, maar verjaarde dwangsommen mee in rekening worden gebracht om te bepalen of het gestelde maximumbedrag van de dwangsom bereikt is.”

(7). In zijn verklaring van derde-beslagene verklaarde de notaris in het bezit te zijn van een som van 225.079,87 euro, ingevolge de verkoop van onroerende goederen bij authentieke akte verleden op 3 oktober

2. Door eiser werd op 8 augustus 2019 verzet aangetekend tegen voormeld uitvoerend beslag onder derden. Eiser vorderde de opheffing van het beslag ten belope van de “verjaarde som van 201.300 euro” en dat voor recht zou worden gezegd dat de derde-beslagene met het gelegde beslag geen rekening zou mogen houden voor een bedrag van 201.300 euro aan verjaarde dwangsommen en voor 2.129.16 euro aan uitvoeringskosten. Het verzet van eiser werd bij beschikking van 28 januari 2020, gewezen door de beslagrechter in de rechtbank van eerste aanleg Antwerpen, ongegrond verklaard. Eiser tekende bij het hof van beroep van Antwerpen hoger beroep aan tegen de voormelde beschikking en vorderde de opheffing van het uitvoerend derdenbeslag ten belope van 121.200 euro, gelet op de verjaring van de dwangsommen voor een overeenkomstig bedrag. Eiser verwees naar een arrest van de Hoge Raad der Nederlanden van 1 juli
3. In ondergeschikte orde vorderde eiser dat de appelrechters een prejudiciële vraag zouden stellen aan het Benelux-Gerechtshof.
4. Het hoger beroep van eiser werd bij arrest gewezen op 16 november 2020 door het hof van beroep Antwerpen ongegrond verklaard, nadat de appelrechters oordeelden dat er geen enkele reden is om het Benelux-Gerechtshof een prejudiciële vraag voor te leggen, dat de verwijzing door eiser naar het arrest van de Hoge Raad der Nederlanden van 1 juli 1994 door de eerste rechter terecht als niet ter zake doend werd afgewezen en dat het gegeven dat in het tweede bevel tot betaling ten onrechte gewag werd gemaakt van een beperking tot 75.000 euro, niet heeft kunnen beletten dat het maximum van 450.000 euro (aan te verbeuren dwangsommen) nog zou worden bereikt, zodat het in die omstandigheden voor de beoordeling van het verzet niet van belang is dat de (verjaring)stuitende werking van het tweede bevel tot betaling beperkt werd tot het bedrag aan dwangsommen waarop tot op de dag van betekening van dat bevel ook effectief aanspraak werd gemaakt in dat exploot. De bestreden beschikking van 28 januari 2020 werd in zijn beschikkend gedeelte bevestigd.” Ik meen dat, gelet op hetgeen door het Benelux-Gerechtshof in zijn arrest van 6 juli 2023 voor recht werd verklaard, er thans geen twijfel meer over bestaat dat de appelrechters bij hun beoordeling of het gestelde maximumbedrag van de dwangsom is bereikt, ten onrechte geen rekening hebben gehouden met de in de periode van 24 maart 2016 tot en met 27 oktober 2016 verbeurde, maar verjaarde dwangsommen. Het eerste onderdeel van het middel van eiser is mijns inziens dan ook gegrond. Conclusie: Vernietiging van het bestreden arrest met verwijzing. ____________________________________

(1)K. WAGNER, Dwangsom in APR, Antwerpen, Kluwer, 2003, 35-37, nrs 35-36; Gemeenschappelijke memorie van toelichting bij de Eenvormige Beneluxwet betreffende de dwangsom: “In bepaalde omstandigheden, welke ter beoordeling van de rechter moeten worden gelaten, kan het evenwel noodzakelijk zijn een maximum bedrag vast te stellen om het instituut van de dwangsom niet in diskrediet te brengen, namelijk indien de dwangsom een astronomische hoogte zou bereiken, die vermoedelijk niet zonder nadeel voor andere schuldeisers, vooral voor degenen die een onderhoudsuitkering van de schuldenaar te vorderen hebben, zou kunnen worden ingevorderd”, Parl.St. Kamer 1977-78, nr. 353/1, p.18.

(2)HR 1 juli 1994, NJ 1994, nr. 669, met concl. van advocaat-generaal J. VRANKEN en noot H.E.R.

(3)Concl. van advocaat-generaal J. VRANKEN, voor HR 1 juli 1994, NJ 1994, nr. 669.

(4)Cass. 31 januari 1995, AR P.93.1138.N ECLI:BE:CASS:1995:ARR.19950131.2, AC 1995, nr. 56.

(5)L. BALLON, “De verjaring van de dwangsom”, TBH 1988,

(4)8: “Is aan de aldus te verbeuren dwangsommen een maximumbedrag gesteld, dat als het bereikt wordt, het verder verbeuren van de dwangsom doet ophouden, ook indien de hoofdveroordeling dan nog niet werd nagekomen, dan zal, vanaf het ogenblik dat dit bedrag werd bereikt en indien de schuldeiser erop lette dat intussen geen van de deelbedragen verjaarde die dit maximumbedrag samenstellen, de situatie identiek zijn aan de hypothese dat de dwangsom op een bedrag ineens werd vastgesteld”.

(6)BenGH 6 juli 2023, A 22/2, www.courbeneluxhof.int, na concl. van plaatsvervangend advocaat-generaal R. MORTIER.

(7)450.000 euro, hetzij 75.000 euro x 6 onroerende goederen, meer de uitvoeringskosten van 4.670,76 euro en de inningsrechten van 135,81 euro, verminderd met reeds uitgevoerde betalingen ten belope van 228.081,11 euro. PDF document ECLI:BE:CASS:2024:CONC.20240627.1N.9 Gerelateerde publicatie(s) Vonnis/arrest: ECLI:BE:CASS:2024:ARR.20240627.1N.9 voorafgegaan door: ECLI:BE:CASS:2022:ARR.20220407.1N.11 ECLI:BE:CASS:2022:CONC.20220407.1N.11 citeert: ECLI:BE:CASS:1995:ARR.19950131.2 Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab <div