ECLI:BE:GHCC:2007:ARR.150

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Grondwettelijk Hof (Arbitragehof) Vonnis/arrest van 05 december 2007 ECLI nr: ECLI:BE:GHCC:2007:ARR.150 Vervangt nummer: ECLI:BE:GHCC:2007:ARR.20071205.2 Arrest- Rolnummer: 150/2007 Rechtsgebied: Sociale-zekerheidsrecht - Constitutioneel recht Invoerdatum: 2007-12-05 Raadplegingen: 227 - laatst gezien 2026-06-29 10:15 Versie(s): Versie FR Versie DE Fiche Het Hof zegt voor recht : In zoverre artikel 21, § 2, van de wet van 17 juli 1963 betreffende de overzeese sociale zekerheid, zoals het van toepassing was vóór de wijziging ervan bij artikel 217, 3°, van de wet van 20 juli 2006 houdende diverse bepalingen, voor het genot van het overlevingspensioen in geen enkele uitzondering voorziet op de voorwaarde van minimale duur van één jaar huwelijk, schendt het de artikelen 10 en 11 van de Grondwet. UTU-thesaurus: SOCIAAL RECHT - SOCIALE ZEKERHEID - Pensioen - Werknemer - Overlevingspensioen SOCIAAL RECHT - SOCIALE ZEKERHEID - Pensioen - Werknemer - Echtgenoot PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - GRONDWETTELIJK HOF - Prejudiciële bevoegheid (Grondwettelijk Hof) Vrije woorden: Prejudiciële vraag over artikel 21, § 2, van de wet van 17 juli 1963 betreffende de overzeese sociale zekerheid, zoals van toepassing vóór de wijziging ervan bij artikel 217, 3°, van de wet van 20 juli 2006 houdende diverse bepalingen, gesteld door de Arbeidsrechtbank te Nijvel. Sociaal recht - Sociale zekerheid - Pensioenen - Overlevingspensioenen - Werknemers - Langstlevende echtgenoot - Voorwaarden - Minimumduur van een jaar huwelijk -

1. In België tewerkgestelde werknemers - Uitzonderingen -
2. Overzee tewerkgestelde werknemers - Ontstentenis van uitzonderingen. Wettelijke bepalingen: Wet - 17-07-1963 - 21,§2 - 01 ELI link Pub nr 1963071701 Wet - 20-07-2006 - 217,3° - 39 ELI link Pub nr 2006202314 Grondwet 1994 - 17-02-1994 - 10 - 30 ELI link Pub nr 1994021048 Grondwet 1994 - 17-02-1994 - 11 - 30 ELI link Pub nr 1994021048 Tekst van de beslissing Rolnummer 4122 Arrest nr. 150/2007 van 5 december 2007 ____________ In zake : de prejudiciële vraag over artikel 21, § 2, van de wet van 17 juli 1963 betreffende de overzeese sociale zekerheid, zoals van toepassing vóór de wijziging ervan bij artikel 217, 3°, van de wet van 20 juli 2006 houdende diverse bepalingen, gesteld door de Arbeidsrechtbank te Nijvel. Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, de rechters R. Henneuse, E. De Groot, J.-P. Snappe en E. Derycke, en, overeenkomstig artikel 60bis van de bijzondere wet van 6 januari 1989, emeritus voorzitter A. Arts, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter M. Melchior, wijst na beraad het volgende arrest : 2 I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging Bij vonnis van 22 december 2006 in zake Françoise Collet tegen de Dienst voor de Overzeese Sociale Zekerheid, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 12 januari 2007, heeft de Arbeidsrechtbank te Nijvel de volgende prejudiciële vraag gesteld : « Schendt artikel 21, § 2, van de wet van 17 juli 1963 betreffende de overzeese sociale zekerheid, zoals het van kracht is op de datum van dit vonnis en tot op 31 december 2006 inbegrepen, de grondwettelijke beginselen van gelijkheid en niet-discriminatie vervat in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in zoverre het het genot van een overlevingsrente niet toekent aan de weduwenaar of de weduwe van een vooroverleden verzekerde die tewerkgesteld is geweest overzee, wanneer het huwelijk minder dan één jaar heeft geduurd, ook al werd het overlijden veroorzaakt door een na de datum van het huwelijk voorgekomen ongeval, terwijl krachtens artikel 17 van het koninklijk besluit nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers de weduwenaar of de weduwe van een vooroverleden werknemer die in België is tewerkgesteld geweest een overlevingspensioen geniet, ook al heeft het huwelijk minder dan één jaar geduurd, wanneer het overlijden te wijten is aan een na de datum van het huwelijk voorgekomen ongeval ? ». Memories zijn ingediend door : - Françoise Collet, wonende te 6700 Aarlen, place de l’Yser 33/2; - de Ministerraad. De Ministerraad heeft ook een memorie van antwoord ingediend. Op de openbare terechtzitting van 19 september 2007 : - zijn verschenen : . Mr. I. Fourneau loco Mr. E. Westerlinck, advocaten bij de balie te Nijvel, voor Françoise Collet; . Mr. J. Vanden Eynde, advocaat bij de balie te Brussel, voor de Ministerraad; - hebben de rechters-verslaggevers R. Henneuse en E. Derycke verslag uitgebracht; - zijn de voornoemde advocaten gehoord; - is de zaak in beraad genomen. De bepalingen van de bijzondere wet van 6 januari 1989 met betrekking tot de rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast. 3 II. De feiten en de rechtspleging in het bodemgeschil F. Collet is de weduwe van E. Vander Perre, een werknemer die een rustpensioen ten laste van de Dienst voor de Overzeese Sociale Zekerheid (DOSZ) genoot en bij een ongeval is overleden in 2004, iets minder dan zes maanden na zijn huwelijk met F. Collet. Laatstgenoemde betwist voor de Arbeidsrechtbank de beslissing van de DOSZ waarbij haar het voordeel van een overlevingspensioen wordt geweigerd om reden dat het huwelijk geen jaar heeft geduurd. De eisende partij werpt een discriminatie op tussen de weduwnaars en weduwen van werknemers die in België tewerkgesteld zijn geweest en de weduwnaars en weduwen van de werknemers die in het buitenland tewerkgesteld zijn geweest. Ofschoon in de vereiste van een huwelijksduurtijd van één jaar wordt voorzien om het overlevingspensioen te genieten, teneinde te vermijden dat in extremis huwelijken worden gesloten met als enig doel het ontvangen van een overlevingspensioen, wordt die voorwaarde ten aanzien van de weduwnaars en weduwen van de in België tewerkgestelde werknemers evenwel afgeschaft, wanneer het risico van fraude door de wetgever als zijnde uitgesloten wordt beschouwd. Artikel 17 van het koninklijk besluit nr. 50 van 1967 voorziet immers in bepaalde gevallen waarin, teneinde het overlevingspensioen te kunnen genieten, de duurtijd van één jaar van het huwelijk wordt afgeschaft, met name wanneer het overlijden te wijten is aan een ongeval dat zich voordeed na de datum van het huwelijk, een gegeven waarin niet werd voorzien in de wet van 17 juli 1963 betreffende de overzeese sociale zekerheid. Het risico van discriminatie zou des te meer bestaan daar de wet van 20 juli 2006 de voormelde wet van 17 juli 1963 heeft gewijzigd teneinde, in dezelfde gevallen als die van de regeling voor de loontrekkenden, de voorwaarde van de duurtijd van het huwelijk af te schaffen om het overlevingspensioen ten laste van de DOSZ te genieten. Die wijziging is echter pas op 1 januari 2007 in werking getreden. De verwijzende rechter heeft dus beslist het Hof de hiervoor weergegeven prejudiciële vraag te stellen. III. In rechte -A- A.
3. In haar memorie is de eisende partij voor de verwijzende rechter van mening dat, hoewel de voorwaarde van de duurtijd van één jaar van het huwelijk met het oog op het voordeel van het overlevingspensioen tot doel heeft elk overhaast huwelijk te vermijden, het evenwel onevenredig is een overlevingspensioen toe te kennen aan de overlevende echtgenoot van een werknemer die in België tewerkgesteld is geweest en die is overleden bij een ongeval, en dat niet toe te kennen aan de overlevende echtgenoot van een werknemer die in het buitenland tewerkgesteld is geweest en eveneens overleden is bij een ongeval, vermits het feit of men al dan niet in België tewerkgesteld is geweest de risico’s van fraude niet verandert. Bovendien vertaalt de wet van 20 juli 2006, die het in het geding zijnde artikel 21, § 2, heeft gewijzigd, de wil van de wetgever om de beide regelingen op elkaar af te stemmen, wat bewijst dat er geen enkele objectieve reden was voor het verschil in behandeling dat vóór de inwerkingtreding van die wet bestond. Er dient dus te worden besloten tot de ongrondwettigheid van de in het geding zijnde bepaling, in de formulering ervan vóór de inwerkingtreding van de wet van 20 juli
4. A.2.
5. De Ministerraad stelt in zijn memorie in de eerste plaats vast dat de regeling van de overzeese sociale zekerheid voordeliger is dan de regeling voor de loontrekkenden, vermits enkel wanneer het huwelijk van een latere datum is dan die van de ingenottreding van het pensioen, de duurtijd van het huwelijk een voorwaarde vormt voor het voordeel van het overlevingspensioen van de werknemers die in het buitenland werden tewerkgesteld, terwijl die voorwaarde van duurtijd op de loontrekkenden van toepassing is ongeacht het ogenblik van het huwelijk. A.2.
6. De Ministerraad is vervolgens van mening dat de regeling van de overzeese sociale zekerheid en de socialezekerheidsregeling voor de loontrekkenden niet vergelijkbaar zijn. 4 De regeling van de overzeese sociale zekerheid is immers een facultatief en aanvullend systeem van sociale zekerheid, dat wordt gefinanceerd door vrijwillig gestorte bijdragen, en openstaat voor elke persoon, ongeacht zijn nationaliteit, die een beroepsactiviteit uitoefent buiten de Europese Economische Ruimte, zonder dat enige band met België wordt vereist. Die regeling berust op een kapitalisatiesysteem, waarin de bijdragen betaald door de verzekerden, die vrij het bedrag ervan bepalen tussen een minimum en een maximum, worden aangewend voor de financiering van de prestaties waarop de verzekerden aanspraak kunnen maken en waarvan het bedrag zal afhangen van het niveau en de duurtijd van de door de verzekerde betaalde bijdragen. Die facultatieve regeling sluit aldus aan bij een systeem van aanvullende private verzekering, waarin de DOSZ een economische onderneming is die, overeenkomstig de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, onderworpen is aan de concurrentieregels. De socialezekerheidsregeling voor de loontrekkenden vormt daarentegen een verplichte regeling voor elke op basis van een arbeidsovereenkomst in België tewerkgestelde persoon, die om reden van zijn tewerkstelling in België automatisch aan de wettelijke regeling zal worden onderworpen. Het gaat om een op bijdragen gebaseerd systeem of repartitiesysteem, dat berust op de solidariteit van alle werknemers en waarin de afhoudingen op het loon - een in de wet vastgesteld gedeelte van de bezoldiging van de loontrekkende - worden aangewend voor de pensioenen en overlevingsrenten van alle werknemers en niet van diegene die bijdraagt. Bij de toekenning van een overlevingspensioen in de ene of de andere regeling wordt niet dezelfde doelstelling nagestreefd. Aldus heeft de wetgever in de regeling voor loontrekkenden bepaalde categorieën van personen willen beschermen, waaronder de uit de echt gescheiden echtgenoot, en a fortiori de overlevende echtgenoot : die bescherming berust op de solidariteit van alle werknemers, aangezien het overlevingspensioen niet wordt toegekend indien de overlevende echtgenoot over eigen middelen beschikt. In de overzeese regeling daarentegen bestaat de doelstelling van de wetgever erin in de vorm van een lijfrente het door de verzekerde geïnvesteerde kapitaal terug te geven, hetzij aan hemzelf in de vorm van een rustpensioen, hetzij aan zijn overlevende echtgenoot in de vorm van een overlevingspensioen, zonder dat dat overlevingspensioen naar gelang van de eigen middelen van de overlevende echtgenoot kan worden geweigerd. A.2.
7. In ondergeschikte orde is de Ministerraad van mening dat het verschil in behandeling evenredig en verantwoord is vermits, rekening houdend met de kenmerken van de bijzondere regeling van de overzeese sociale zekerheid, de wetgever vermocht te oordelen dat die niet diende te worden « overgenomen » uit de andere verplichte regelingen van Belgische sociale zekerheid. Het was immers, vanuit evidente budgettaire overwegingen, legitiem de wetgeving niet dusdanig te wijzigen dat het aantal begunstigden en het bedrag van de uitgaven zouden stijgen, vermits de door de Staat geboden waarborg in de overzeese regeling veranderd is in een steeds zwaardere financiële tegemoetkoming ten laste van de Openbare Schatkist. Ofschoon de wetgever in 2006 de regeling van de overzeese sociale zekerheid heeft gewijzigd door zich te inspireren op de andere pensioenregelingen, valt die evolutie onder een opportuniteitsbeoordeling die de wetgever en niet het Hof toekomt en die niet kan leiden tot de conclusie dat de oude regeling strijdig was met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet. A.
8. In zijn memorie van antwoord oordeelt de Ministerraad dat de voor de verwijzende rechter eisende partij van een zekere verwarring getuigt door een ongelijkheid aan te voeren onder de echtgenoten van Belgische nationaliteit wier echtgenoot een loontrekkende was, terwijl de regeling van de overzeese sociale zekerheid zich noch uitsluitend tot de personen van Belgische nationaliteit, noch uitsluitend tot de loontrekkenden richt. Bovendien is de duurtijd van één jaar een objectief criterium dat een wettige doelstelling nastreeft, zoals het Hof heeft geoordeeld in het arrest nr. 94/
9. De ontstentenis van uitzonderingen op die vereiste van de duurtijd van het huwelijk kan niet ertoe leiden dat de maatregel als zijnde discriminerend wordt beschouwd vermits, in tegenstelling tot de regeling voor de loontrekkenden,