ECLI:BE:GHCC:2024:ARR.081

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Grondwettelijk Hof (Arbitragehof) Vonnis/arrest van 10 juli 2024 ECLI nr: ECLI:BE:GHCC:2024:ARR.081 Arrest- Rolnummer: 81/2024 Rechtsgebied: Constitutioneel recht Invoerdatum: 2024-08-08 Raadplegingen: 785 - laatst gezien 2026-06-18 22:05 Versie(s): Versie FR Versie DE Fiche Schending (artikel L1215-22, § 2, van het Wetboek van de plaatselijke democratie en de decentralisatie, in zoverre die bepaling, wanneer een overheid een personeelslid dat strafrechtelijk wordt vervolgd, preventief schorst met inhouding van wedde en aan dat personeelslid vervolgens geen enkele tuchtstraf oplegt enkel omdat hij in ruste wordt gesteld vóór de afloop van de strafprocedure die noodzakelijk was om het bestaan van de ten laste gelegde feiten vast te stellen, de overheid ertoe verplicht om hem de inhoudingen van wedde terug te betalen, zonder dat zij na afloop van die strafprocedure kan bepalen welke tuchtbeslissing zij zou hebben genomen indien het betrokken personeelslid niet in ruste was gesteld) Thesaurus CAS: GRONDWETTELIJK HOF UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - GRONDWETTELIJK HOF Vrije woorden: de prejudiciële vraag over artikel L1215-22 van het Wetboek van de plaatselijke democratie en de decentralisatie, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg Henegouwen, afdeling Bergen. Publiek recht - Waals Gewest - Gemeenten - Gemeentesecretaris - Strafvervolging - Voorlopige schorsing met inhouding van wedde - Pensionering van de betrokkene - Geen tuchtstraf - Verplichting om de inhoudingen van wedde terug te betalen Tekst van de beslissing Grondwettelijk Hof Arrest nr. 81/2024 van 10 juli 2024 Rolnummer : 8060 In zake : de prejudiciële vraag over artikel L1215-22 van het Wetboek van de plaatselijke democratie en de decentralisatie, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg Henegouwen, afdeling Bergen. Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit rechter Thierry Giet, waarnemend voorzitter, voorzitter Luc Lavrysen, en de rechters Joséphine Moerman, Michel Pâques, Yasmine Kherbache, Sabine de Bethune, Emmanuelle Bribosia, Willem Verrijdt, Kattrin Jadin en Magali Plovie, bijgestaan door griffier Nicolas Dupont, onder voorzitterschap van rechter Thierry Giet, wijst na beraad het volgende arrest : I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging Bij vonnis van 20 juni 2023, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 10 juli 2023, heeft de Rechtbank van eerste aanleg Henegouwen, afdeling Bergen, de volgende prejudiciële vraag gesteld : « Schendt artikel L1215-22 van het Wetboek van de plaatselijke democratie en de decentralisatie, in die zin geïnterpreteerd dat, zonder de afloop van de strafprocedure af te wachten op basis waarvan alleen de werkelijkheid van de feiten kan worden vastgesteld die een tuchtvergrijp uitmaken, aan de ambtenaar het ingehouden deel van zijn wedde moet worden terugbetaald wanneer de gevolgen van een preventieve schorsing worden opgeheven, omdat aan die ambtenaar geen tuchtstraf kon worden opgelegd louter wegens zijn oppensioenstelling, terwijl de feiten die het tuchtvergrijp uitmaken niet door de overheid konden worden vastgesteld, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, door aan de overheden die zijn overgegaan tot een inhouding van wedde in die omstandigheden dezelfde verplichtingen tot terugbetaling op te leggen als aan de overheden die zijn overgegaan tot een inhouding van wedde voor feiten die, zodra het onderzoek naar de werkelijkheid van de feiten is beëindigd, niet de uitspraak van een tuchtstraf rechtvaardigen, terwijl die overheden zich in objectief verschillende situaties bevinden ? ». 2 Memories zijn ingediend door : - M.-L. B., bijgestaan en vertegenwoordigd door Mr. Jean Bourtembourg, advocaat bij de balie te Brussel; - de stad Bergen, vertegenwoordigd door haar college van burgemeester en schepenen, bijgestaan en vertegenwoordigd door Mr. Nathalie Van Damme, Mr. Judith Merodio en Mr. Laurane Feron, advocates bij de balie Luik-Hoei. De stad Bergen heeft ook een memorie van antwoord ingediend. Bij beschikking van 29 mei 2024 heeft het Hof, na de rechters-verslaggevers Magali Plovie en Willem Verrijdt te hebben gehoord, beslist dat de zaak in staat van wijzen was, dat geen terechtzitting zou worden gehouden, tenzij een partij binnen zeven dagen na ontvangst van de kennisgeving van die beschikking een verzoek om te worden gehoord, zou hebben ingediend, en dat, behoudens zulk een verzoek, de debatten na die termijn zouden worden gesloten en de zaak in beraad zou worden genomen. Aangezien geen enkel verzoek tot terechtzitting werd ingediend, is de zaak in beraad genomen. De bepalingen van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof met betrekking tot de rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast. II. De feiten en de rechtspleging in het bodemgeschil In maart 2013 wordt P.U., gemeentesecretaris van de stad Bergen, ingevolge een inverdenkingstelling te zijnen aanzien gedurende vier maanden preventief geschorst bij wijze van ordemaatregel in het belang van de dienst. Die preventieve schorsing en de eerste verlengingen ervan gaan niet gepaard met een inhouding van wedde. In maart 2014 beslist de stad Bergen ingevolge een hervorming van de wettelijke graden om ten aanzien van P.U., met ingang van 17 februari 2014, een inhouding van wedde toe te passen waardoor aan hem niet de door die hervorming teweeggebrachte weddeverhoging wordt toegekend. In augustus 2014 krijgt P.U. definitief de titel van algemeen directeur vanaf 1 september

1. De maatregel tot preventieve schorsing en de inhouding van wedde die daarmee voortaan gepaard gaat, worden achtereenvolgens verlengd tot 31 december
2. Op 1 januari 2018 wordt P.U., die de leeftijd van 65 jaar heeft bereikt, in ruste gesteld. Op 18 juni 2018 dagvaardt P.U. de stad Bergen voor het verwijzende rechtscollege en vordert hij in wezen dat die stad ertoe wordt veroordeeld hem de inhoudingen van wedde voor een totaalbedrag van 45 360 euro terug te betalen, alsook hem provisioneel één euro te betalen die in mindering wordt gebracht op het verschil tussen een pensioen dat wordt berekend op basis van de wedde van directeur-generaal en een op basis van de wedde van gemeentesecretaris. Bij een vonnis van 22 maart 2019 doet de correctionele rechtbank Henegouwen, afdeling Bergen, uitspraak over de feiten waarvan P.U. in 2013 in verdenking werd gesteld. Op strafrechtelijk vlak spreekt zij P.U. vrij van sommige tenlasteleggingen, verklaart zij de strafvordering verjaard met betrekking tot andere tenlasteleggingen en veroordeelt zij P.U. tot slot wegens een misdrijf van misbruik van vertrouwen betreffende een bedrag van 59 758,40 euro. Op burgerrechtelijk vlak is zij van oordeel dat de burgerlijke partijstelling van de stad Bergen niet gegrond is, in zoverre die stad de terugbetaling van het niet-ingehouden deel van de aan P.U. betaalde wedden vordert, maar dat die partijstelling wel gegrond is, in zoverre de reputatie van de stad Bergen werd beschadigd. Zij veroordeelt P.U. tot het betalen van één euro aan de stad Bergen als vergoeding voor die morele schade. Daar tegen dat vonnis van de correctionele rechtbank hoger beroep wordt ingesteld, beslist het verwijzende rechtscollege bij een vonnis van 25 juni 2019 om de uitspraak over de vordering van P.U. tegen de stad Bergen aan te houden in afwachting van de uitkomst van de strafprocedure. Bij een arrest van 31 december 2019 spreekt het Hof van Beroep te Bergen zich in hoger beroep uit over die strafprocedure. Enerzijds, stelt het op strafrechtelijke vlak vast dat het hoger beroep van het openbaar ministerie niet tijdig is en dat de beslissingen 3 waarbij sommige feiten niet-bewezen of verjaard werden verklaard dus definitief zijn en, anderzijds, bevestigt het de veroordeling wegens misbruik van vertrouwen. Op burgerrechtelijk vlak doet het het vonnis waartegen hoger beroep is ingesteld, teniet, in zoverre daarin de burgerlijke partijstelling van de stad Bergen ontvankelijk werd verklaard en aan die stad één euro morele schadevergoeding wordt toegekend, en verklaart het zich onbevoegd om kennis te nemen van die vordering. Bij een arrest van 17 maart 2021 verwerpt het Hof van Cassatie het cassatieberoep tegen dat arrest (Cass., 17 maart 2021, P.20.0099.F, ECLI:BE:CASS:2021:ARR.20210317.2F.2). Ingevolge het overlijden van P.U. op 10 januari 2022 hervat zijn weduwe het geding voor het verwijzende rechtscollege. Met verwijzing naar zijn vonnis van 25 juni 2019 merkt het verwijzende rechtscollege op dat artikel L1215-22, § 2, van het Wetboek van de plaatselijke democratie en de decentralisatie (hierna : het WPDD) de overheid ertoe verplicht om de ingehouden wedde terug te betalen wanneer er geen enkele tuchtstraf wordt opgelegd. Het stelt vast dat zulks te dezen het geval is, aangezien er geen enkele tuchtstraf werd opgelegd en een dergelijke straf niet meer kan worden opgelegd vanaf het ogenblik dat P.U. in ruste werd gesteld en dus niet langer deel uitmaakt van het gemeentepersoneel. Het verwijzende rechtscollege is van oordeel dat het onjuist is te beweren, zoals de eisende partij doet, dat het niet alleen wegens de inrustestelling is dat er geen enkele tuchtstraf werd opgelegd. Het beklemtoont dat het die kwestie heeft beslecht bij zijn vonnis van 25 juni 2019 en dat de stad Bergen verplicht was om de uitkomst van de strafprocedure af te wachten alvorens een tuchtstraf op te leggen, daar die stad niet over de onderzoeksmiddelen beschikte op basis waarvan zij de feiten ten laste van P.U. kon beoordelen en zij zich niet in de plaats kon stellen van de strafgerechten om de werkelijkheid van de feiten, die door P.U. werd betwist, vast te stellen. Volgens het verwijzende rechtscollege had de stad Bergen, indien P.U. niet in ruste was gesteld vóór de afloop van de strafprocedure, in voorkomend geval kunnen vaststellen dat het misbruik van vertrouwen waarvoor P.U. definitief strafrechtelijk werd veroordeeld, laakbaar was op tuchtrechtelijk vlak en had die stad een eventuele tuchtstraf kunnen opleggen die uitwerking had kunnen hebben op de dag van de inwerkingtreding van de preventieve schorsing. Indien zulks het geval was geweest, had de stad Bergen de inhoudingen van wedde niet moeten terugbetalen, behoudens in geval van een lichte tuchtstraf (artikel L1215-26 van het WPDD). Het verwijzende rechtscollege vraagt zich af of artikel 1215-22, § 2, van het WPDD, in de situatie waarin de stad Bergen zich bevindt, geen discriminatie met zich meebrengt in vergelijking met een tuchtoverheid die bewust ervoor zou hebben gekozen om geen tuchtstraf op te leggen. Op verzoek van de stad Bergen stelt het verwijzende rechtscollege bijgevolg de voormelde prejudiciële vraag. III. In rechte -A- Wat het nut van de prejudiciële vraag betreft A.
3. De eisende partij voor het verwijzende rechtscollege doet gelden dat het niet alleen wegens de inrustestelling van P.U. is dat de tuchtprocedure niet werd afgerond. Met verwijzing naar de rechtspraak van de Raad van State merkt zij op dat de strafvordering het verloop van de tuchtprocedure niet schorst. Zij betoogt dat de stad Bergen te dezen heeft beslist om P.U. op te roepen en tuchtrechtelijk te vervolgen, zonder de uitkomst van de strafprocedure af te wachten. Vervolgens voert zij aan dat P.U. definitief werd vrijgesproken met betrekking tot de feiten die tot de preventieve schorsing en tot de inhoudingen van wedde hebben geleid. Volgen haar kan niet worden verondersteld dat er een tuchtstraf had kunnen worden uitgesproken bij ontstentenis van een inrustestelling. Zij voegt eraan toe dat het niet aan de rechter staat om te beslissen dat het alleen na afloop van de strafprocedure mogelijk was geweest om de werkelijkheid van de feiten vast te stellen. Zij besluit dat de zaak moet worden teruggezonden naar het verwijzende rechtscollege met de vraag of de prejudiciële vraag nut heeft. Volgens haar gaat het te dezen immers niet erom uitspraak te doen over de interpretatie die het verwijzende rechtscollege aan de in het geding zijnde bepaling geeft. A.
4. De stad Bergen beklemtoont dat alleen wanneer het antwoord klaarblijkelijk niet nuttig is voor de oplossing van het bodemgeschil, het Hof kan beslissen dat een prejudiciële vraag geen antwoord behoeft. Zij betoogt dat de prejudiciële vraag te dezen pertinent, echt en nuttig is. Zij is van mening dat naargelang van het antwoord dat op die vraag wordt gegeven, de vordering van de eisende partij voor het verwijzende rechtscollege al dan niet gegrond zal worden bevonden. Zij voegt eraan toe dat het Hof wel degelijk wordt ondervraagd over de interpretatie van de in het geding zijnde bepaling. 4 Ten gronde A.
5. De eisende partij voor het verwijzende rechtscollege voert in ondergeschikte orde aan dat de in het geding zijnde bepaling bestaanbaar is met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet. Zij merkt op dat die bepaling volstrekt ondubbelzinnig is, in zoverre zij stelt dat alle gevolgen van de preventieve schorsing worden opgeheven, indien er geen enkele tuchtstraf wordt opgelegd. Zij verwijst in dat verband naar een arrest van de Raad van State met betrekking tot een soortgelijke bepaling (RvSt, 23 oktober 2015, nr. 232.681, ECLI:BE:RVSCE:2015:ARR.232.681). Nog steeds volgens haar is er geen enkele reden om aan te nemen dat, wanneer een tuchtoverheid na een preventieve schorsing met inhouding van wedde geen tuchtstraf uitspreekt, een dergelijke straf kan worden uitgesproken. Zij voegt eraan toe dat een strafrechtelijke veroordeling niet op automatische wijze tot gevolg kan hebben dat een maximumstraf op tuchtrechtelijk vlak wordt uitgesproken. Tot slot betoogt zij dat, indien de tuchtoverheid beslist om de uitkomst van de strafprocedure af te wachten alvorens zich uit te spreken over de tuchtprocedure – waartoe zij nooit verplicht is –, zij zich niet erover kan beklagen dat zij discriminerend wordt behandeld. A.
6. Allereerst beklemtoont de stad Bergen dat de preventieve schorsing van P.U. noodzakelijk was, gelet op de feiten die hem ten laste werden gelegd. Vervolgens wijst zij op de rechtspraak van de Raad van State met betrekking tot de verhouding tussen de tuchtprocedure en de strafprocedure, waaruit met name blijkt dat de tuchtoverheid het administratieve onderzoek zo grondig mogelijk moet voeren, zodanig dat zij zich ervan kan vergewissen dat het in voorkomend geval voor haar redelijkerwijs onmogelijk is om uitspraak te doen voordat de strafrechter een definitieve beslissing heeft genomen. Zij voert aan dat het te dezen voor haar onmogelijk was om een tuchtstraf op te leggen zolang de strafprocedure liep. Zij merkt in dat verband op dat de werkelijkheid van de feiten werd betwist door P.U., dat zij zelf niet over de middelen beschikte om de betrokken feiten te onderzoeken en dat zij heeft aangetoond met spoed te hebben gehandeld door zich benadeelde persoon te verklaren en door herhaaldelijk toestemming te vragen om inzage te krijgen in het strafdossier. De stad Bergen voert aan dat, indien P.U. niet in ruste was gesteld, zij de feiten waarvan de werkelijkheid door de definitieve strafrechtelijke beslissing was vastgesteld, had kunnen beoordelen, de tuchtrechtelijke laakbaarheid ervan had kunnen vaststellen en een maximumstraf op tuchtrechtelijk vlak, zoals ontslag van ambtswege of afzetting, had kunnen opleggen, zodat krachtens artikel L1215-26 van het WPDD de inhoudingen van wedde niet hadden moeten worden terugbetaald. De stad Bergen doet gelden dat zij een administratieve overheid is die haar ambtenaren mag bestraffen in geval van tuchtrechtelijke tekortkoming en dat zij zich dienaangaande in een situatie bevindt die vergelijkbaar is met die van elke andere tuchtoverheid. Volgens haar doet de in het geding zijnde bepaling een verschil in behandeling ontstaan tussen, enerzijds, de tuchtoverheid die wordt verhinderd om haar tuchtrechtelijke bevoegdheid uit te oefenen door een externe oorzaak (inrustestelling, ontslag, etc.) en, anderzijds, de tuchtoverheid die eveneens wordt verplicht om de inhoudingen van wedde terug te betalen, maar door het feit dat zij uit opportuniteitsoverwegingen heeft beslist om geen tuchtstraf op te leggen. Zij betoogt dat dat verschil in behandeling op geen enkel objectief, pertinent en verantwoord criterium berust. Zij klaagt aan dat bij de in het geding zijnde bepaling geen rekening wordt gehouden met het gevolg van een externe oorzaak (in casu de inrustestelling) die de voortzetting van een tuchtprocedure verhindert. Volgens de stad Bergen heeft zulks onevenredige gevolgen in haar nadeel,